               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 22.5.2017
            COM(2017) 514 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma 2017 tal-Litwanjau li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Litwanja tal-2017

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma 2017 tal-Litwanja

                  u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Litwanja tal-2017

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika,
                  1
                u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
                  2

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
                  3

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-Opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-16 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir,
                  4
                li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fid-9–10 ta’ Marzu 2017. Fis-16 ta’ Novembru 2016, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija,
                  5
                li fih hija ma identifikatx lil-Litwanja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess ġurnata, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro. Din ir-Rakkomandazzjoni ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fid-9-10 ta’ Marzu 2017 u adottata mill-Kunsill fil-21 ta’ Marzu.
                  6

               (2)Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Litwanja għandha tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro li hija riflessa fir-rakkomandazzjoni 2 ta’ hawn taħt.

               (3)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2017 għal-Litwanja
                  7
                ġie ppubblikat fit-22 ta’ Frar 2017. Dan ivvaluta l-progress li għamlet il-Litwanja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-12 ta’ Lulju 2016, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Litwanja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

               (4)Fis-27 ta’ April 2017, il-Litwanja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2017 u, fit-28 ta’ April 2017, il-Litwanja ppreżentat il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2017. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (5)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti ġew ikkunsidrati fil-programmi tal-Istati Membri għall-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (il-Fondi SIE) li jkopru l-perjodu 2014-2020. Kif previst mil-leġiżlazzjoni li tirregola l-Fondi SIE,
                  8
                fejn dan ikun meħtieġ għall-appoġġ tal-implimentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet rilevanti speċifiċi għall-pajjiż, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina u jemenda l-programmi tal-Fondi SIE rilevanti. Il-Kummissjoni pprovdiet aktar gwida dwar l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli.
                  9

               (6)Bħalissa l-Litwanja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2017, il-gvern qiegħed jippjana titjib fil-bilanċ nominali minn defiċit ta’ 0,4 % tal-PDG fl-2017 għal bilanċ pożittiv ta’ 1,3 % tal-PDG fl-2020. L-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit ta’ 1 % tal-PDG f’termini strutturali — hu ppjanat li jiġi ssodisfat b’marġni matul il-perjodu tal-programm. Id-direzzjoni ta’ aġġustament permessa tinkorpora r-riforma sistemika tal-pensjonijiet mill-2016 ’il quddiem. Fl-2017 din tirrifletti riformi strutturali addizzjonali kbar fis-suq tax-xogħol u l-pensjonijiet. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG mistenni li jinżel minn 40,2 % tal-PDG fl-2016 għal 33,8 % fl-2020. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-proġettazzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ippjanati bilanċ favorevoli mill-2017 ’il quddiem għadhom ma ġewx speċifikati biżżejjed.

               (7)Fil-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2017, il-Litwanja talbet li tuża devjazzjoni temporanja ta’ 0,5 % tal-PDG taħt il-parti preventiva skont il-“Pożizzjoni miftehma b’mod komuni dwar il-Flessibbiltà fil-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir” approvata mill-Kunsill ECOFIN fi Frar 2016 fid-dawl tal-implimentazzjoni ppjanata ta’ riformi strutturali maġġuri b’impatt pożittiv fuq is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi. B’mod partikolari, dan jikkonċerna li titqajjem is-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet permezz tal-indiċjar imsaħħaħ u żieda gradwali tas-servizz pensjonabbli. Madankollu, ir-riformi ma rnexxilhomx iwaqfu rabta awtomatika bejn l-età tal-irtirar u l-istennija tal-għomor. Barra minn hekk, ir-riformi jimmodernizzaw ir-relazzjonijiet tax-xogħol permezz tal-introduzzjoni ta’ tipi ġodda ta’ kuntratti ta’ impjieg, perjodi iqsar ta’ notifika, inqas benefiċċji tat-tluq u ħinijiet tax-xogħol aktar flessibbli. Ir-riformi jsaħħu wkoll il-kopertura u l-adegwatezza tal-qgħad u l-benefiċċji tal-assigurazzjoni soċjali, jespandu l-kamp ta’ applikazzjoni tal-politiki tas-suq tax-xogħol attivi u jnaqqsu l-livell ta’ impjieg illegali u mhux assigurat. L-awtoritajiet jikkalkulaw li r-riformi jkollhom impatt pożittiv fuq is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi billi jiġġeneraw tfaddil medju annwali tan-nefqa tal-pensjonijiet sa 3,8 % tal-PDG fuq medda twila ta’ żmien, filwaqt li l-parti tar-riforma tas-suq tax-xogħol tista’ żżid in-numru annwali medju ta’ impjegati b’10 %, li jidher li huwa ġeneralment ipoteżi plawżibbli. Għalhekk, jekk tiġi implimentata kompletament u fil-ħin, din ir-riforma se jkollha impatt pożittiv fuq is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Fuq din il-bażi, il-Litwanja bħalissa tista’ tiġi vvalutata bħala li tikkwalifika għad-devjazzjoni temporanja mitluba fl-2017, bil-kundizzjoni li timplimenta b’mod xieraq ir-riformi miftiehma, li se jkunu immonitorjati taħt is-Semestru Ewropew. Madankollu, fid-dawl tal-ħtieġa li jiġi żgurat ir-rispett kontinwu tal-parametru referenzjarju minimu (jiġifieri defiċit strutturali ta’ 1,5 % tal-PDG) u b’kont meħud tal-konċessjoni mogħtija qabel skont il-klawżola tar-riforma sistemika tal-pensjonijiet (0,1 % tal-PDG), il-Litwanja bħalissa tista’ tiġi vvalutata bħala li tikkwalifika għal devjazzjoni temporanja addizzjonali ta’ 0,4 % tal-PDG fl-2017, li huwa kemxejn taħt il-livell mitlub ta’ 0,5 % tal-PDG.

               (8)Fit-12 ta’ Lulju 2016, għall-2017 il-Kunsill irrakkomanda lil-Litwanja biex tiżgura li d-devjazzjoni mill-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tkun limitata għall-konċessjoni marbuta mar-riforma sistemika tal-pensjonijiet.
                  10
                Waqt li jitqiesu l-konċessjonijiet marbuta mar-riforma tal-pensjonijiet mogħtija għall-2016 u d-devjazzjoni temporanja marbuta mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali mogħtija fl-2017, il-bilanċ strutturali għandu jkun permess li jiddeterjora b’1,3 % tal-PDG fl-2017. Abbażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2017, il-Litwanja hija pproġettata li tikkonforma ma’ dan ir-rekwiżit biss fl-2017. Fl-2018, il-Litwanja jinħtieġ li tilħaq l-objettiv fuq perjodu medju ta’ żmien, waqt li tqis il-konċessjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-implimentazzjoni tar-riforma sistemika tal-pensjonijiet mogħtija għall-2016 u r-riforma strutturali mogħtija għall-2017, billi d-devjazzjonijiet temporanji huma trasferiti ’l quddiem għal perjodu ta’ tliet snin. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2017 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti mar-rata ta’ tkabbir nominali massima netta tal-infiq primarju tal-gvern ta’ 6,4 % fl-2018, li jikkorrispondi għal deterjorament fil-bilanċ strutturali ta’ -0,6 % tal-PDG. Jekk ma jinbidlux il-politiki, il-Litwanja hija pproġettata li tikkonforma ma’ dan ir-rekwiżit fl-2018. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Litwanja hija mistennija li tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2017 u fl-2018.

               (9)Wara l-aħħar żieda fil-paga minima mhux taxxabbli, il-piż tat-taxxa fuq dawk bi dħul baxx tnaqqas b’mod sostanzjali matul dawn l-aħħar snin u issa huwa qrib il-medja tal-UE. Fl-istess waqt, iż-żidiet fit-taxxa li jikkumpensaw ġew limitati u konsegwentement, id-dħul mit-taxxa bħala sehem mill-PDG jibqa’ fost l-aktar baxxi fl-UE, u dan jillimita l-abbiltà tal-Litwanja li tindirizza l-isfidi soċjali tagħha. Id-dħul baxx mit-taxxa huwa minħabba s-sehem relattivament kbir tal-ekonomija klandestina u d-dħul relattivament baxx mit-tassazzjoni ambjentali u kapitali.

               (10)Għalkemm il-Litwanja għamlet progress f’dawn l-aħħar snin biex ittejjeb il-ġbir tal-VAT, id-distakk tal-VAT huwa fost l-ogħla fl-UE. Ir-rappurtar falz tal-pagi jżid l-problema ta’ livelli baxxi ta’ ġbir tat-taxxa. Iż-żieda tal-konformità tat-taxxa żżid id-dħul fil-baġit u ttejjeb il-ġustizzja tas-sistema tat-taxxa u l-effiċjenza tal-ekonomija.

               (11)Iż-żieda fil-proporzjon ta’ dipendenza minħabba x-xjuħija hija mistennija li tintensifika u taħt ir-regoli eżistenti tal-pensjonijiet in-nefqa fuq il-pensjonijiet bħala proporzjon tal-PDG hija pproġettata li tiżdied b’madwar 50 % minn tmiem is-snin 2030. Ir-rabta tal-benefiċċji tal-pensjoni mal-istennija tal-għomor hija essenzjali biex tillimita l-piż li n-nefqa tal-pensjoni se titfa’ fuq il-finanzi pubbliċi.

               (12)Il-Litwanja pposponiet id-dħul fis-seħħ tal-Kodiċi tax-Xogħol il-ġdid u leġiżlazzjoni oħra dwar il-mudell soċjali ġdid. Dan jagħtiha l-opportunità li tiżgura bilanċ tajjeb bejn il-flessibbiltà u s-sigurtà fir-relazzjonijiet tax-xogħol tagħha. Il-proporzjon għoli ta’ persuni f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali, flimkien maż-żieda fl-inugwaljanza fid-dħul, jibqgħu sfidi ewlenin għal-Litwanja. Il-proporzjon bejn l-introjti tal-20 % tal-popoloazzjoni l-iktar sinjuri u tal-ifqar 20 % żdied minn 5,3 fl-2012 għal 7,5 fl-2015 u huwa t-tieni l-ogħla fl-UE. Dan huwa ta’ detriment għat-tkabbir ekonomiku, l-istabbiltà makroekonomika u l-iżvilupp ta’ soċjetà inklużiva. F’dan il-mument, is-sistema ta’ protezzjoni soċjali ma tindirizzax b’mod effikaċi din l-isfida minħabba l-infiq baxx fuq il-protezzjoni soċjali. Barra minn hekk, id-differenza fl-inugwaljanza tal-introjtu qabel u wara t-taxxi u t-trasferimenti soċjali hija fost l-inqas fl-UE. Madankollu, il-gvern poġġa l-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali fuq quddiem fl-aġenda tiegħu. Il-leġiżlazzjoni dwar il-mudell soċjali ġdid tipprevedi li tiżdied l-adegwatezza u l-kopertura tal-benefiċċji tal-qgħad, u hemm xi diskussjonijiet dwar it-titjib tal-adegwatezza tal-assistenza soċjali. Dawn id-deċiżjonijiet importanti għad iridu jiġu adottati u implimentati. Sabiex jiġi miġġieled il-faqar fost l-anzjani, fl-2016 il-Litwanja żiedet mekkaniżmu ta’ indiċjar mal-leġiżlazzjoni tal-pensjonijiet tagħha li jista’ jintuża biex itejjeb l-adegwatezza tal-pensjonijiet.

               (13)Huwa importanti li l-Litwanja tindirizza l-isfidi tal-ħiliet tagħha u tindirizza l-effetti negattivi tat-tnaqqis fil-popolazzjoni tagħha fl-età tax-xogħol. Il-proporzjon ta’ studenti b’nuqqas ta’ ħiliet bażiċi għadu għoli. Minkejja rati għolja ta’ kisbiet fl-edukazzjoni terzjarja, l-edukazzjoni superjuri hija mxekkla minn standards ta’ kwalità foqra u inċentivi finanzjarji li jippromwovu l-kobor u l-ineffiċjenza aktar milli l-prestazzjoni. Iridu jsiru sforzi biex jiġi żgurat l-għoti ta’ tagħlim ta’ kwalità għolja fil-livelli kollha tal-edukazzjoni (anki permezz ta’ riformi tal-karrieri u l-kundizzjonijiet tax-xogħol). Dan huwa kruċjali biex jiġu indirizzati r-riżultati batuti u n-nuqqasijiet fl-edukazzjoni u biex tkun żgurata l-kwalità fl-edukazzjoni superjuri (inkluż permezz tal-introduzzjoni ta’ fondi bbażati fuq il-prestazzjoni u bil-konsolidazzjoni tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja). Il-persistenza ta’ livelli baxxi ta’ parteċipazzjoni fit-tagħlim tal-adulti fil-Litwanja qed ixxekkel l-effettività tar-riformi tas-suq tax-xogħol u l-iżvilupp ta’ forza tax-xogħol b’ħiliet aħjar. Il-Litwanja ffukat l-isforzi tagħha fuq li żżid l-offerta u r-rilevanza tal-opportunitajiet ta’ tagħlim ipprovduti pubblikament, iżda sa issa dan għadu ma tax riżultati tanġibbli. Sabiex jinkisbu rati ta’ parteċipazzjoni ogħla u sostenibbli fit-tagħlim għall-adulti, il-Litwanja għandha bżonn ukoll li tinkoraġġixxi lill-individwi biex jibdew jitgħallmu u tinċentivizza aktar lil min iħaddem biex jipprovdu opportunitajiet ta’ tagħlim għall-impjegati tagħhom.

               (14)Il-qgħad fost dawk b’ħiliet baxxi u l-individwi b’ħiliet medji għadu ogħla mill-medja tal-UE. Il-persuni b’diżabilità għandhom rata għolja ta’ faqar, parzjalment minħabba l-integrazzjoni dgħajfa tagħhom fis-suq tax-xogħol. Miżuri ta’ politika attiva tas-suq tax-xogħol attwalment qed jaqdu rwol limitat biex jgħinu lin-nies jerġgħu jidħlu fis-suq tax-xogħol fil-Litwanja. Il-Litwanja għandha ambitu sostanzjali fejn tagħmel is-suq tax-xogħol aktar inklużiv, inkluż billi toffri aktar miżuri ta’ appoġġ għal persuni b’diżabilità. Dan jimplika, pereżempju, it-tkabbir tal-impjieg sostnut u l-Programm dwar ir-Riabilitazzjoni Vokazzjonali, u t-titjib tad-disponibbiltà tal-baġits ta’ riabilitazzjoni. Il-Liġi dwar l-Impjieg adottata reċentement għandha l-potenzjal li ttejjeb l-għoti ta’ miżuri ta’ politiki attivi tas-suq tax-xogħol.

               (15)Il-Litwanja għamlet progress f’dawn l-aħħar snin biex ittejjeb id-djalogu soċjali. Is-sħab soċjali huma involuti b’mod attiv fid-diskussjonijiet dwar il-kodiċi l-ġdid tax-xogħol u l-mudell soċjali ġdid, u l-gvern daħħal fis-seħħ il-pjan ta’ azzjoni biex isaħħaħ id-djalogu soċjali. Dan huwa mmirat lejn il-bini tal-kapaċità tas-sħab soċjali, il-promozzjoni tan-negozjar kollettiv u t-titjib tad-djalogu soċjali fil-livelli kollha.

               (16)Fil-Litwanja, ir-riżultati tal-kura medika jkomplu jkollhom impatt negattiv sinifikanti fuq il-forza tax-xogħol potenzjalment disponibbli u għall-produttività tal-ħaddiema. Minkejja li qed isiru sforzi biex jiċċaqalqu l-pazjenti għal tipi ta’ kura tas-saħħa aktar kosteffettivi, il-prestazzjoni tas-sistema tas-saħħa għadha ostakolata b’livell għoli ta’ dipendenza fuq il-kura tal-pazjenti fl-isptarijiet u l-kliniċi u bl-infiq baxx fejn tidħol il-prevenzjoni u s-saħħa pubblika. Il-ħlasijiet mill-but huma għoljin ħafna, b’mod partikolari għall-prodotti farmaċewtiċi.

               (17)Żviluppi demografiċi negattivi jfissru li t-tkabbir se jiddependi dejjem aktar fuq il-produttività tax-xogħol. Matul il-perjodu 2000-2015, il-Litwanja kellha waħda mill-ogħla rati ta’ tkabbir ta’ produttività tax-xogħol bejn l-Istati Membri tal-UE, iżda dan l-aħħar ir-rati ta’ tkabbir naqsu. L-investimenti pubbliċi tal-Litwanja qed ibatu minn nuqqas ta’ ppjanar u rabta mal-miri strateġiċi tal-pajjiż. L-intensità pubblika tar-riċerka u l-iżvilupp żdiedet għal valur kemxejn ’il fuq mill-medja tal-UE fl-2015, filwaqt li l-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp fin-negozji għadha lura. Il-“Linji Gwida għar-Riforma tal-Politika Litwana dwar ix-Xjenza u l-Innovazzjoni’ adottati fl-2016 għandhom l-għan li jindirizzaw l-isfidi persistenti fir-riċerka u l-innovazzjoni. Huma jagħmlu dan billi jitolbu għal riforma istituzzjonali fil-finanzjament tar-riċerka u l-iżvilupp; il-konsolidazzjoni tal-istituzzjonijiet tar-riċerka u tal-edukazzjoni superjuri, istituti tax-xjenza u tat-teknoloġija; u titjib fil-koordinazzjoni tal-politika mtejba, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni. Il-Litwanja għamlet xi progress fl-appoġġ ta’ mezzi alternattivi ta’ finanzjament. Hija għenet biex jiġi stabbilit għadd ta’ kapital ta’ riskju u fondi ta’ kapital tal-bidu. Il-gvern reċentement għadda liġi dwar il-crowd-investing.

               (18)In-numru ta’ kawżi ta’ tixħim ippreżentati quddiem il-qrati żdied b’mod stabbli fl-aħħar ftit snin, li juri l-intensifikar tal-isforzi fil-Litwanja biex tiġi miġġielda l-korruzzjoni. Madankollu, f’xi oqsma importanti, bħall-kura tas-saħħa u l-akkwist pubbliku, id-dispożizzjonijiet kontra reati żgħar ta’ korruzzjoni u korruzzjoni f’livell għoli mhumiex dejjem applikati fil-prattika. Is-settur tal-kura tas-saħħa huwa affettwat minn prattika frekwenti ta’ pagamenti informali lit-tobba. Hemm nuqqas ta’ trasparenza fl-akkwist pubbliku, b’mod partikolari fil-livell muniċipali. Barra minn hekk, arranġamenti dgħajfa ta’ informazzjoni jiskoraġġixxu li toħroġ informazzjoni dwar irregolaritajiet potenzjali fis-setturi pubbliċi u privati. Il-gvern stabbilixxa l-indirizzar tal-korruzzjoni fis-settur tas-saħħa bħala prijorità fil-programm tiegħu kontra l-korruzzjoni. Barra minn hekk, biex jitnaqqsu r-riskji ta’ korruzzjoni u kunflitti ta’ interess fl-akkwist ta’ valur baxx, il-gvern obbliga lill-awtoritajiet kontraenti biex jippubblikaw informazzjoni onlajn dwar l-offerti mibdija, l-offerenti rebbieħa u l-kuntratti mogħtija. Madankollu, l-monitoraġġ kontinwu huwa meħtieġ biex jiżgura l-implimentazzjoni ta’ dawn il-politiki.

               (19)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Litwanja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2017. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà u l-Programm ta’ Riforma Nazzjonali u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Litwanja fi snin preċedenti. Hija qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Litwanja, iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-UE billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (20)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà u l-opinjoni tiegħu
                  11
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 ta’ hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Litwanja tieħu azzjoni fl-2017 u l-2018 biex:

               1.Issegwi l-politika fiskali tagħha f’konformità mar-rekwiżiti tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, li jimplika li tibqa’ fl-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2018, b’kont meħud tal-konċessjonijiet marbuta mal-implimentazzjoni tar-riforma sistemika tal-pensjonijiet u tar-riformi strutturali li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Ittejjeb il-konformità tat-taxxa u twessa’ l-bażi tat-taxxa għal sorsi oħra li huma inqas detrimentali għat-tkabbir. Tieħu passi biex tindirizza l-isfida tas-sostenibbiltà fiskali fit-terminu medju marbuta mal-pensjonijiet.

               2.Tindirizza n-nuqqasijiet ta’ ħiliet permezz ta’ miżuri ta’ politika effettivi u attivi tas-suq tax-xogħol u tagħlim tal-adulti u ttejjeb l-eżiti edukattivi billi tippremja l-kwalità fit-tagħlim u l-edukazzjoni superjuri. Ittejjeb il-prestazzjoni tas-sistema tas-saħħa billi ssaħħaħ il-kura tal-outpatients, il-prevenzjoni tal-mard u l-affordabbiltà. Ittejjeb l-adegwatezza tax-xibka ta’ sigurtà soċjali.

               3.Tadotta miżuri li jsaħħu l-produttività billi ttejjeb l-effiċjenza tal-investiment pubbliku u ssaħħaħ ir-rabtiet tagħhom mal-objettivi strateġiċi tal-pajjiż.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  COM(2017) 514 final.

                     (3)
                  P8_TA(2017)0038, P8_TA(2017)0039, u P8_TA(2017)0040.

                     (4)
                  COM(2016) 725 final.

                     (5)
                  COM(2016) 728 final.

                     (6)
                  2017/C92/01

                     (7)
                  SWD(2017) 80 final.

                     (8)
                  L-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006, ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320.

                     (9)

                        COM(2014) 494 final.

                     (10)
                  Il-Litwanja hija awtorizzata li tiddevja mill-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha fl-2017 u fl-2018 b’konċessjoni skont il-klawżola tar-riforma sistemika tal-pensjonijiet mogħtija fl-2016, billi d-devjazzjonijiet temporanji jinżammu għal perjodu ta’ tliet snin.

                     (11)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 13.5.2015
            COM(2015) 251 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar l-implimentazzjoni tal-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euro

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar l-implimentazzjoni tal-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euro

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 136, flimkien mal-Artikolu 121(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
                  3

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Is-sostenn u t-tisħiħ tal-iżvilupp taż-Żona tal-Euro jeħtieġ sforz politiku kontinwu biex ikun appoġġat l-aġġustament bilanċjat fis-setturi privati u pubbliċi u biex jiżdied il-potenzjal tat-tkabbir tal-ekonomija f’terminu medju sa terminu twil. Filwaqt li l-irkupru ekonomiku fiż-Żona tal-Euro għadu għaddej, huwa mxekkel minn legati tal-kriżijiet ekonomiċi u finanzjarji riċenti, inkluż l-ibbilanċjar mill-ġdid estern li għadu għaddej, livelli għoljin ta’ dejn pubbliku u privat u l-pressjonijiet relatati mad-diżingranaġġ, riġiditajiet strutturali persistenti fis-swieq nazzjonali tax-xogħol u tal-prodotti, rata għolja ta’ qgħad u livell baxx ta’ fiduċja, u dgħufija persistenti fl-investiment. Sa issa, l-implimentazzjoni tar-riformi stabbiliti fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż ma kinitx ambizzjuża biżżejjed.

               (2)Iż-Żona tal-Euro hija aktar minn sempliċiment it-totalità tal-membri tagħha. L-ekonomiji taż-żona tal-euro huma marbutin mill-qrib, biex b'hek hija sottolinjata l-ħtieġa għal koordinazzjoni aktar b’saħħitha ta’ politiki fiskali, finanzjarji u strutturali. Il-pożizzjoni politika fil-livell taż-Żona tal-Euro għandha tippromwovi tkabbir, waqt li fl-istess ħin tiżgura li l-progress magħmul fir-riekwilibrar ma jkunx imfixkel. L-Istati Membri taż-Żona tal-Euro għandhom responsabbiltà partikolari għal implimentazzjoni effettiva tal-qafas ta’ governanza, li ssaħħaħ b’mod sinifikanti f’dawn l-aħħar snin. Dan jitlob żieda fil-pressjoni mill-parti biex tiġi appoġġata l-implimentazzjoni tar-riforma nazzjonali u l-prudenza fiskali. Dan jappella wkoll għal valutazzjoni akbar tar-riformi nazzjonali mill-perspettiva taż-żona tal-euro, l-internalizzazzjoni ta’ riperkussjonijiet potenzjali u l-istimolu ta’ politiki ta’ importanza partikolari għal unjoni ekonomika u monetarja li taħdem sew.

               (3)L-implimentazzjoni ta' riformi strutturali li jimmodernizzaw l-ekonomiji u jagħtu spinta lill-kompetittività u l-potenzjal tat-tkabbir għad mhix suffiċjenti fiż-Żona tal-Euro.  L-estent tal-iżbilanċi qabel il-kriżi, il-pożizzjoni fiċ-ċiklu tan-negozju u l-ispazju fiskali disponibbli jvarjaw b'mod sinifikanti madwar l-Istati Membri. Minkejja titjib fis-swieq tax-xogħol u xi progress fir-riformi sabiex titjieb ir-reżiljenza tas-swieq tax-xogħol, ir-rati ta’ qgħad għadhom għoljin u l-qgħad ta’ terminu twil qed jirriskja li jsir parti integrali, biex b'hekk ikompli jdgħajjef il-qagħda soċjali fil-pajjiżi l-aktar vulnerabbli. Ir-riekwilibrar mill-ġdid għadu għaddej, iżda sa issa l-progress kien wieħed assimetriku u ma sarx aġġustament tas-surpluses fil-kontijiet kurrenti kbar. Riformi strutturali ambizzjużi tas-swieq tax-xogħol u tal-prodotti jiffaċilitaw l-aġġustament ekonomiku neċessarju fiż-Żona tal-Euro u li jagħtu spinta lit-tkabbir fil-pajjiżi li jimplimetawhom. Billi jżidu l-impjiegi u jbaxxu l-prezzijiet għall-konsumaturi, ir-riformi jikkontribwixxu wkoll għal inklużjoni soċjali akbar. Jekk imwettqa b'mod konġunt madwar l-Istati Membri, ir-riformi strutturali joffru benefiċċji għaż-Żona tal-Euro kumplessivament permezz ta' effetti konsegwenzjali pożittivi permezzi ta' mezzi kummerċjali u finanzjarji. Dan jinkoraġġixxi wkoll l-għażliet politiċi xierqa fil-bqija taż-Żona tal-Euro. Id-diskussjonijiet tematiċi tal-Grupp tal-Euro jistgħu jgħinu dan il-proċess permezz tal-valutazzjoni u l-valutazzjoni komparattiva tar-riformi u l-impatt tagħhom fuq iż-Żona tal-Euro bħala entità sħiħa. Dan jista’ jsir permezz ta’ tagħlim mill-aħjar prattiki, ftehim dwar prinċipji komuni għal riformi tajba u l-pressjoni mill-pari. Minħabba l-proċess ta’ aġġustament fil-livell nazzjonali u għalhekk il-funzjonament taż-Żona tal-Euro, il-monitoraġġ regolari tal-progress b’riformi fl-Istati Membri li qed jesperjenzaw żbilanċi eċċessivi u żbilanċi li jirrikjedu azzjoni deċiżiva huwa partikolarment importanti.

               (4)Waħda mill-isfidi ta’ politika ewlenin li qed tiffaċċja ż-Żona tal-Euro hija li jitnaqqas id-dejn tal-gvern billi jkun imfittex li tinkiseb ir-responsabbiltà fiskali. Grazzi għall-isforzi ta’ konsolidazzjoni tas-snin preċedenti, is-sitwazzjoni fiskali taż-Żona tal-Euro tjiebet iżda l-koordinazzjoni tal-politiki fiskali tibqa’ subottimali. Għadd ta’ Stati Membri taż-Żona tal-Euro għad iridu jkomplu b’aġġustament fiskali biex ibaxxu l-livelli għoljin ħafna ta’ dejn. Pajjiżi oħrajn għandhom aktar lok għall-manuvrar u jistgħu jużawh biex jinkoraġġixxu d-domanda domestika, b’enfasi partikolari fuq l-investiment; dan jappoġġa t-tkabbir domestiku u ż-Żona tal-Euro kollha kemm hi. Il-flessibbiltà inkorporata fir-regoli tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir tippermetti lill-Istati Membri biex jiffaċilitaw ir-riformi strutturali u l-investiment, filwaqt li jsegwu regoli miftehma b’mod komuni. L-istrateġiji fiskali għadhom mhumiex suffiċjentament favorevoli għat-tkabbir. Fuq in-naħa tad-dħul, minkejja aktar koordinazzjoni fil-Grupp tal-euro, hemm aktar lok għat-titjib tal-effiċjenza tas-sistemi fiskali u għat-tnaqqis tal-porzjon ta’ taxxa fuq ix-xogħol. Fuq in-naħa tan-nefqa, jeħtieġ li jkun hemm aktar iffukar fuq l-investiment pubbliku appoġġat minn analiżi tajba tal-kostbenefiċċji u nefqa pubblika oħra b'effetti b'saħħithom u pożittivi ta' tkabbir. Analiżi tan-nefqa enfasizzaw il-ħtieġa għal titjib fl-effiċjenza fl-amministrazzjoni pubblika. Oqfsa fiskali nazzjonali li jiffunzjonaw sew se jappoġġaw dan il-proċess.

               (5)Il-kundizzjonijiet tas-suq finanzjarju fiż-Żona tal-Euro qed jitjiebu, iżda s-self lis-settur privat għadu mrażżan u s-swieq finanzjarju għadhom frammentati. Dan qiegħed iżomm lura l-investiment fiż-Żona tal-Euro. Bħala riżultat ta’ dan, inħolqot diskrepanza kbira fl-investiment, filwaqt li l-ħtiġijiet ta’ investiment jeżistu f’termini ta’ investimenti tanġibbli u dawk intanġibbli. Il-pjan ta’ investiment tal-UE joffri opportunitajiet biex ikun immobilizzat l-investiment u msarraf f'użi produttivi. Madankollu, l-impatt tal-Pjan ta’ Investiment u l-programm estiż tax-xiri tal-assi tal-BĊE se jkunu akbar meta akkumpanjat minn miżuri usa’ fis-settur finanzjarju biex ikunu rrestawrati l-flussi ta’ kreditu, approfonditi s-swieq tal-kapital u jiġi stimulat il-finanzjament fit-tul tal-ekonomija. It-tlestija tal-Unjoni Bankarja tinsab għaddejja u se tkunu appoġġata permezz tal-applikazzjoni ta’ ġabra unika tar-regoli u approċċ regolatorju konsistenti. Swieq kapitali integrati aħjar u aktar effiċjenti jimmobilizzaw ulterjorment il-finanzjament għall-investiment, jagħmlu l-ekonomija Ewropea inqas dipendenti fuq il-banek u l-istrutturi finanzjarji tagħha aktar ibbilanċjati u aktar stabbli.

               (6)Minkejja l-kisbiet riċenti fit-tisħiħ tal-arkitettura tal-UEM, l-isfidi attwali jirrikjedu progress fit-tlestija tat-tfassil tagħha. Aktar żvilupp fl-UEM jitlob approċċ pass b'pass li jgħaqqad id-dixxiplina mas-solidarjetà. Il-President tal-Kummissjoni, flimkien mal-President tal-Kunsill Ewropew, il-Parlament Ewropew, il-Bank Ċentrali Ewropew u l-Grupp tal-Euro, se jħejju l-passi li jmiss għal governanza ekonomika aħjar fiż-Żona tal-Euro,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Istati Membri taż-Żona tal-Euro jieħdu azzjoni fil-Grupp tal-Euro, fil-perjodu 2015-2016 biex:

               1.Jużaw il-pressjoni mill-pari biex jippromwovu r-riformi strutturali li jiffaċilitaw il-korrezzjoni ta’ djun interni u esterni kbar u jappoġġaw l-investiment. Jivvalutaw regolarment il-kisba ta’ riformi f’dawk l-Istati Membri bi żbilanċi serji.  Ikomplu bil-valutazzjoni tematika regolari tar-riformi strutturali. Sar-rebbiegħa tal-2016, jieħdu deċiżjonijiet dwar is-segwitu tal-eżerċizzju ta’ koordinazzjoni fuq it-tnaqqis tal-porzjon ta’ taxxa għoli fuq ix-xogħol u dwar ir-riforma tas-swieq tas-servizzi.

               2.Jikkoordinaw il-politiki fiskali biex jiġi żgurat li l-pożizzjoni fiskali aggregata taż-Żona tal-Euro hija konformi ma’ riskji ta’ sostenibbiltà u kundizzjonijiet ċikliċi. Sar-rebbiegħa tal-2016, jorganizzaw diskussjonijiet tematiċi dwar titjib fil-kwalità u s-sostenibilità tal-finanzi pubbliċi, li jiffokaw b’mod partikolari fuq il-prijoritizzazzjoni ta’ investiment tanġibbli u intanġibbli fil-livelli nazzjonali u tal-UE, u biex is-sistemi fiskali jsiru aktar favur it-tkabbir. Jissorveljaw il-funzjonament effettiv tal-oqfsa fiskali nazzjonali, li dan l-aħħar ġew imsaħħa.

               3.Jiżguraw it-tlestija fil-ħin tas-segwitu tal-Valutazzjoni Komprensiva mill-Bank Ċentrali Ewropew, l-implimentazzjoni tad-Direttiva li tistabbilixxi qafas għall-irkupru u r-riżoluzzjoni ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu u ditti ta’ investiment, it-tlestija tar-ratifika tal-Ftehim Intergovernattiv dwar il-fond uniku ta’ riżoluzzjoni u li l-fond isir kompletament operazzjonali minn Jannar 2016. Jippromwovu miżuri sabiex japprofondixxu l-finanzjament mis-suq, biex jittejjeb l-aċċess għall-finanzi għall-SMEs u biex jiġu żviluppati sorsi alternattivi ta’ finanzjament. Jinkoraġġixxu aktar riformi ta’ oqfsa nazzjonali tal-insolvenza.

               4.Imexxu 'l quddiem il-ħidma fl-approfondiment tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja u jikkontribwixxu għat-titjib fil-qafas tas-sorveljanza ekonomika fil-kuntest tar-rapport dwar il-passi li jmiss għal governanza ekonomika aħjar fiż-Żona tal-Euro, imħejji mill-President Juncker f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Presidenti Tusk, Schulz, Draghi u Dijsselbloem u s-segwitu tiegħu.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)
                  COM/(2015)251


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 13.5.2015
            COM(2015) 254 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            fuq il-programm Nazzjonali ta' Riforma ta-Repubblika Ċeka għall-2015u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tar-Repubblika Ċeka tal-2015

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               fuq il-programm Nazzjonali ta' Riforma ta-Repubblika Ċeka għall-2015

                  u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tar-Repubblika Ċeka tal-2015

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta’ Marzu 2010, il-Kunsill Ewropew qabel mal-proposta tal-Kummissjoni li jniedi strateġija ġdida għat-tkabbir u l-impjiegi, bl-isem ta’ Ewropa 2020, li tkun imsejsa fuq koordinazzjoni msaħħa tal-politiki ekonomiċi. L-istrateġija tiffoka fuq l-oqsma ewlenin fejn hija meħtieġa azzjoni sabiex tingħata spinta lill-potenzjal tal-Ewropa għat-tkabbir sostenibbli u l-kompetittività.

               (2)Fit-13 ta’ Lulju 2010, il-Kunsill, abbażi tal-proposti tal-Kummissjoni, adotta rakkomandazzjoni dwar il-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri u l-Unjoni (mill-2010 sal-2014) u fil-21 ta’ Ottubru 2010 huwa adotta deċiżjoni dwar il-linji gwida għall-politiki dwar l-impjiegi tal-Istati Membri. Flimkien dawn jiffurmaw il-“linji gwida integrati” li l-Istati Membri ġew mistiedna jieħdu in konsiderazzjoni fil-politiki nazzjonali tagħhom dwar l-ekonomija u l-impjiegi.

               (3)Fit-8 ta’ Lulju 2014, il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tar-Repubblika Ċeka għall-2014 u ta l-opinjoni tiegħu dwar il-Programm ta’ Konverġenza aġġornat tar-Repubblika Ċeka għall-2014.

               (4)Fit-28 ta' Novembru 2014, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  4
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta' koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2015. Fl-istess ġurnata, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija
                  5
               , li fih hija ma identifikatx lir-Repubblika Ċeka bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

               (5)Fit-18 ta’ Diċembru 2014, il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet sabiex tingħata spinta lill-investiment, jitħaffu r-riformi strutturali u titwettaq konsolidazzjoni fiskali responsabbli li tiffavorixxi t-tkabbir.

               (6)Fis-26 ta’ Frar 2015, il-Kummissjoni ppubblikat ir-rapport tal-pajjiż għar-Repubblika Ċeka tal-2015 tagħha
                  6
               . Dan ivvaluta l-progress tar-Repubblika Ċeka fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fit-8 ta’ Lulju 2014.

               (7)Fit-30 ta’ April 2015, ir-Repubblika Ċeka ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2015 tagħha u l-Programm ta’ Konverġenza għall-2015 tagħha. Sabiex jitqiesu l-konnessjonijiet bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

               (8)Ir-Repubblika Ċeka bħalissa hija fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu għall-2015, il-gvern qed jippjana li jtejjeb gradwalment id-defiċit nominali għal 1,9 % tal-PDG fl-2015 u aktar 'il quddiem għal 0,6 % tal-PDG fl-2018. Il-gvern stabbilixxa l-intenzjoni tiegħu li jilħaq l-objettiv ta’ terminu medju - defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG — fl-2018, iżda skont il-bilanċ strutturali rikalkolat
                  7
                l-objettiv huwa mistenni li jintlaħaq sal-2016. Skont il-Programm ta’ Konverġenza, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern huwa mistenni li jilħaq kważi 41 % fl-2015 u jonqos gradwalment għal 40,2 % fl-2018. Ix-xenarju makroekonomiku li jsostni dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli u l-miżuri għall-appoġġ tal-miri tad-defiċit ippjanat mill-2016 ’il quddiem huma speċifikati biżżejjed. Madankollu, hemm ir-riskju li l-impatt tal-miżuri ta’ dħul ippjanati ikun aktar baxx milli kien stmat. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni għall-2015, huwa mistenni li jkun hemm konformità mal-valur referenzjarju tan-nefqa fl-2015. Fl-2016, hija mistennija devjazzjoni żgħira hekk kif it-tkabbir nett fin-nefqa jaqbeż il-parametru referenzjarju b’0,3 % tal-PDG. Għaldaqstant, jinħtieġu aktar miżuri fl-2016. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-Programm ta’ Konverġenza u b’kont meħud tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni għall-2015, il-Kunsill huwa tal-fehma li r-Repubblika Ċeka hija mistennija li ġeneralment tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. L-elementi ewlenin tal-qafas fiskali attwali huma f’posthom. Madankollu, l-ambitu tal-ippjanar baġitarju fit-terminu medju u tar-regola fiskali numerika hija limitata u l-infurzar kien dgħajjef. Abbozz ta’ pakkett ta’ riforma ġie mmodifikat u pospost diversi drabi u l-adozzjoni tiegħu bħalissa hija ppjanata li sseħħ matul l-2015. Ir-Repubblika Ċeka għadha qed tħabbat wiċċha ma’ sfidi fir-rigward tas-sostenibbiltà fiskali fuq medda twila ta’ żmien, prinċipalment minħabba ż-żidiet imbassra fil-pensjoni u fin-nefqa fuq is-saħħa. Kien hemm xi titjib fil-prospettiva tas-sistema tal-pensjonijiet b'riżultat ta’ projezzjonijiet demografiċi aktar favorevoli. Il-Gvern Ċek qed jippjana li jżid gradwalment l-età statutorja tal-irtirar, iżda l-bidla programmata għat-terminu medju hija bil-mod wisq. Bħalissa qed jiġu diskussi bidliet għas-sistema attwali ta’ indiċjar tal-pensjonijiet iżda għadha ma ġiet adottata l-ebda miżura. Għalkemm ittieħdu xi miżuri sabiex tittejjeb ir-relazzjoni bejn il-kosteffiċjenza u l-governanza tas-settur tal-kura tas-saħħa, sar progress limitat f’dan il-qasam. L-indikaturi użati sabiex titkejjel il-prestazzjoni tas-settur tal-isptarijiet juru li t-trattament mediku mhux dejjem jitwassal b’mod kosteffiċjenti, filwaqt li l-allokazzjoni tar-riżorsi hija mxekkla b'diffikultajiet kontinwi fl-implimentazzjoni ta’ sistema ta’ rimborż għal spejjeż imġarrba mill-isptarijiet. Hemm ukoll sinjali li t-tobba tal-familja mhumiex qed jaqdu r-rwol tagħhom bħala l-intermedjarji b'mod adegwat. L-akkwist pubbliku fis-settur tal-kura tas-saħħa qed ibati minn inċidenza għolja ta’ irregolaritajiet, u dan huwa prova ta' gwida u superviżjoni insuffiċjenti.

               (9)L-isfidi ewlenin fil-qasam tat-tassazzjoni huma li titnaqqas l-evażjoni tat-taxxa u li l-ġbir tat-taxxi jiġi jiswa anqas u jieħu inqas ħin, kemm għall-kontribwenti kif ukoll għall-awtoritajiet. Ir-Repubblika Ċeka identifikat il-konformità tat-taxxa u l-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa bħala prijoritajiet, u qed tieħu għadd ta’ passi f’dawn l-oqsma. Ġew introdotti diversi miżuri fl-2015, u dawn jirrigwardaw kemm it-taxxi diretti kif ukoll dawk indiretti, u hemm aktar miżuri ppjanati għall-2016. Madankollu, l-ispiża ta’ konformità xorta għadha għolja wisq. L-istandardizzazzjoni tal-bażijiet tat-taxxa fuq l-introjtu personali, is-sigurtà soċjali u l-kontribuzzjonijiet tas-saħħa jgħinu sabiex jissimplifikaw is-sistema tat-taxxa, iżda din il-bidla ma ġietx allinjata u bħalissa ma hemm l-ebda pjan sabiex tiġi indirizzata din il-kwistjoni. Il-ħidma fuq is-simplifikazzjoni tad-dikjarazzjonijiet tat-taxxa u ż-żieda tal-użu ta’ formoli mimlijin minn qabel mhijiex qiegħda titwettaq b’mod sistematiku. Minflok issimplifikat is-sistema tal-VAT, ir-Repubblika Ċeka introduċiet it-tielet rata tal-VAT fl-2014. Sar progress limitat fit-tnaqqis tad-diskrepanzi fit-trattament tat-taxxa tal-impjegati u l-ħaddiema għal rashom. Id-dħul mit-taxxa fir-Repubblika Ċeka għadu jiddependi ħafna fuq it-tassazzjoni tax-xogħol, u l-ħaddiema bi dħul baxx, partikolarment dawk mingħajr tfal, jiffaċċjaw piż tat-taxxa tax-xogħol relattivament għoli. Il-miżuri li jidħlu fis-seħħ fl-2015 inaqqsu kemxejn it-tassazzjoni tax-xogħol għal gruppi speċifiċi, iżda dan se jkollu impatt limitat b’mod ġenerali. It-taxxi fuq il-proprjetà u dawk ambjentali (ħlief taxxi fuq il-fjuwil) għadhom baxxi, u dan jindika ambitu potenzjali sabiex it-taxxa titbiegħed mix-xogħol.

               (10)Sar progress limitat fl-2014 fuq l-aċċellerazzjoni tar-riforma tal-professjonijiet regolati iżda l-pjan ta’ azzjoni nazzjonali intermedjarju adottat f’April 2015 fih għadd ta’ miżuri u azzjonijiet konkreti mfassla sabiex itejbu l-qafas regolatorju u sabiex ineħħu r-rekwiżiti mhux ġustifikati u sproporzjonati.

               (11)L-isforzi li saru f’dawn l-aħħar snin sabiex tiġi indirizzata l-problema tal-korruzzjoni kellhom dewmien serju. Il-pjan ta’ azzjoni kontra l-korruzzjoni l-aktar riċenti koprew għadd ta’ oqsma ta’ prijorità. Huwa kien jinkludi Atti dwar il-kontroll finanzjarju, il-prosekuzzjoni pubblika, il-finanzjament tal-partiti politiċi, il-protezzjoni tal-informaturi, politika ġdida dwar il-ġestjoni tal-kumpaniji tal-Istat u emenda tal-Att dwar l-aċċess ħieles għall-informazzjoni. Madankollu, jidher li ftit li xejn qed isir sabiex dawn l-Atti jiġu adottati. L-adozzjoni u l-implimentazzjoni tal-Att dwar is-Servizz Ċivili u ta’ miżuri relatati ra lir-Repubblika Ċeka tibda tindirizza l-problemi rigward l-effiċjenza u l-istabbiltà tal-amministrazzjoni pubblika tagħha. Kemm l-ostakli amministrattivi kif ukoll dawk regolatorji relatati mal-ippjanar tal-investiment, u n-nuqqas ta' trasparenza u ż-żmien twil tal-proċeduri għall-akkwist ta' permessi għall-bini jew għall-użu tal-art iżommu l-investiment pubbliku. L-akkwist pubbliku kien is-suġġett ta’ għadd ta’ inizjattivi f’dawn l-aħħar snin, iżda għad hemm tħassib dwar it-trasparenza. B’mod partikolari, il-kuntratti pubbliċi għadhom mhux qed jiġu ppubblikati f’reġistru ċentralizzat. L-effiċjenza tal-proċeduri ta' akkwist pubbliku hija mxekkla mill-provvediment inadegwat ta’ gwida u taħriġ għal istituzzjonijiet tas-sejħiet għall-offerti. Is-superviżjoni tas-sistema għadha dgħajfa.

               (12)Il-livell ġenerali tal-impjiegi bħalissa huwa għoli, iżda ċerti gruppi żvantaġġati għadhom mhumiex rappreżentati biżżejjed fis-suq tax-xogħol. Dawn jinkludu ġenituri bi tfal żgħar, ħaddiema bi ftit kwalifiki, persuni b’diżabbiltà u r-Rom. Ittieħdu xi passi sabiex tissaħħaħ l-effiċjenza u l-effikaċja tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi. Il-livell tal-impjiegi fost iż-żgħażagħ qed jiżdied, u s-servizzi pubbliċi tal-impjiegi jippruvaw jimmiraw is-servizzi tagħhom b’mod partikolari lejn iż-żgħażagħ. In-nuqqas ta’ servizzi ta’ kura tat-tfal ta’ kwalità u bi prezz raġonevoli u l-użu limitat ta’ arranġamenti għal ħinijiet tax-xogħol flessibbli jagħmluha diffiċli għan-nisa bit-tfal sabiex jipparteċipaw fis-suq tax-xogħol. Ittieħdu xi passi sabiex tiżdied id-disponibbiltà tal-kura tat-tfal iżda l-politiki li jappoġġjaw il-kura tat-tfal pubblika għat-tfal żgħar ħafna għadhom insuffiċjenti.

               (13)L-eżiti edukattivi tar-Repubblika Ċeka tjiebu f’dawn l-aħħar snin, iżda għad fadal sfidi strutturali. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni terzjarja żdiedet b’mod rapidu, iżda hemm tħassib rigward it-tnaqqis fil-ħiliet tal-gradwati żgħażagħ fl-edukazzjoni terzjarja. Hemm tama li r-riforma ppjanata u li ilha mistennija tal-edukazzjoni għolja li għandha tiġi adottata fl-2015 se tintroduċi akkreditazzjoni istituzzjonali, garanzija tal-kwalità interna aktar b’saħħitha u aktar użu ta’ profili ta’ studenti, u ttejjeb is-sistemi ta’ finanzjament. Jeħtieġ li jiġu impjegati aktar għalliema fis-settur tal-edukazzjoni obbligatorja, iżda s-salarji baxxi u perċezzjoni negattiva tal-professjoni jagħmluha diffiċli li kandidati b’talenti jitħajru. Fl-ewwel nofs tal-2015 għandha tiġi finalizzata sistema ta’ karrieri ġdida mfassla sabiex ittejjeb kemm ir-reklutaġġ tal-għalliema kif ukoll l-iżvilupp professjonali tagħhom, u din għandha tiġi introdotta f’Settembru 2016. L-impatt globali tagħha, madankollu, jiddependi ħafna fuq il-finanzjament disponibbli. Sadanittant, għad ma hemmx approċċ komprensiv għall-evalwazzjoni u l-appoġġ ta' skejjel u studenti bi prestazzjoni baxxa. L-introduzzjoni ta’ dan l-approċċ tista’ tgħin sabiex titjieb l-effiċjenza u l-ugwaljanza fis-settur tal-edukazzjoni. Sar progress limitat sabiex l-edukazzjoni ssir aktar inklużiva, minkejja l-adozzjoni ta’ strateġija komprensiva għall-edukazzjoni min-naħa tal-gvern. Jidher li ż-żgħażagħ minn sfond soċjoekonomiku baxx, inklużi r-Rom, ikollhom inqas suċċess fl-edukazzjoni u fis-suq tax-xogħol.

               (14)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Repubblika Ċeka u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2015. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma, u s-segwitu tar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lir-Repubblika Ċeka fis-snin preċedenti. Hija qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fir-Repubblika Ċeka iżda anke l-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, minħabba l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni Ewropea billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet skont is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet 1 sa 4 hawn taħt.

               (15)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tar-Repubblika Ċeka, u l-opinjoni tiegħu
                  8
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li r-Repubblika Ċeka tieħu azzjoni fl-2015 u fl-2016 sabiex:

               1.Tikseb aġġustament fiskali ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2016. Tkompli ttejjeb il-kosteffettività u l-governanza tas-settur tal-kura tas-saħħa.

               2.Tiġġieled kontra l-evażjoni tat-taxxa, tissimplifika s-sistema tat-taxxa u timplimenta l-pjan kontra l-korruzzjoni. Tieħu miżuri sabiex iżżid it-trasparenza u l-effiċjenza tal-akkwist pubbliku, b’mod partikolari billi tistabbilixxi reġistru ċentrali ta’ kuntratti pubbliċi u ssaħħaħ il-gwida u s-sorveljanza.

               3.Tnaqqas il-livell għoli ta’ tassazzjoni imposta fuq dawk bi dħul baxx, billi titrasferixxi t-tassazzjoni fuq oqsma oħrajn. Tkompli ttejjeb id-disponibbiltà tal-kura tat-tfal bi prezzijiet affordabbli.

               4.Tadotta r-riforma tal-edukazzjoni għolja. Tiżgura taħriġ xieraq għall-għalliema, tappoġġja lill-iskejjel bi prestazzjoni baxxa u tieħu miżuri sabiex iżżid il-parteċipazzjoni fost tfal żvantaġġati, inklużi r-Rom.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        COM(2015) 254

                     (3)

                        P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068, P8_TA(2015)0069

                     (4)

                        COM(2014) 902.

                     (5)

                        COM(2014) 904

                     (6)

                        SWD(2015) 23 finali

                     (7)

                           Il-bilanċ strutturali kif ikkalkolat mill-ġdid mill-Kummissjoni huwa bbażat fuq l-informazzjoni fil-Programm ta' Stabbiltà, skont il-metodoloġija maqbula b’mod konġunt.

                     (8)

                        Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 13.5.2015
            COM(2015) 253 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Bulgarija għall-2015u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tal-Bulgarija għall-2015

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Bulgarija għall-2015

                  u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tal-Bulgarija għall-2015

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tishih tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' bagit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  4
               ,

               Wara li kkunsidra l-konkużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Ċivili,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta' Marzu 2010, il-Kunsill Ewropew qabel mal-proposta tal-Kummissjoni biex tiġi mnedija strateġija ġdida għat-tkabbir u l-impjiegi, Ewropa 2020, ibbażata fuq koordinazzjoni msaħħa tal-politiki tal-ekonomija. L-istrateġija tiffoka fuq il-punti ewlenin fejn hija meħtieġa azzjoni sabiex jissaħħaħ il-potenzjal tal-Ewropa għal tkabbir sostenibbli u kompetittività.

               (2)Fit-13 ta' Lulju 2010, il-Kunsill, abbażi tal-proposti tal-Kummissjoni, adotta rakkomandazzjoni dwar il-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi għall-Istati Membri u l-Unjoni (mill-2010 sal-2014) u, fil-21 ta' Ottubru 2010, adotta deċiżjoni dwar il-linji gwida għall-politiki tal-impjiegi tal-Istati Membri. Flimkien jiffurmaw il-"linji gwida integrati". L-Istati Membri kienu mistiedna sabiex jikkunsidraw il-linji gwida integrati fil-politiki ekonomiċi u tal-impjiegi tagħhom.

               (3)Fit-8 ta' Lulju 2014 il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Bulgarija għall-2014 u ppreżenta l-opinjoni tiegħu dwar il-Programm ta' Konverġenza, aġġornat, tal-Bulgarija għall-2014.

               (4)Fit-28 ta' Novembru 2014 il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  5
               , biex b'hekk ingħata bidu għas-Semestru Ewropew tal-2015 ta' koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Fl-istess jum, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija
                  6
               , li fih il-Bulgarija kienet identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru għandha titwettaq analiżi fil-fond.

               (5)Fit-18 ta' Diċembru 2014 il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet għat-tisħiħ tal-investiment, l-aċċellerazzjoni tar-riformi strutturali u t-tkomplija ta' konsolidazzjoni fiskali respondabbli li tkun favorevoli għat-tkabbir.

               (6)Fis-26 ta' Frar 2015, il-Kummissjoni ppublbikat ir-rapport tal-pajjiż tal-2015 għall-Bulgarija
                  7
               . Dan evalwa l-progress tal-Bulgarija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fit-8 ta' Lulju 2014. Ir-rapport tal-pajjiż jinkludi wkoll ir-riżultati tal-analiżi fil-fond li saret skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011. L-analiżi tal-Kummissjoni twassalha għall-konkluzjoni li l-Bulgarija għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B'mod partikolari, it-taqlib fis-settur finanzjarju fl-2014 qajjem tħassib dwar prassi bankarji fil-parti taħt sjieda domestika, li jista' jkollhom implikazzjonijiet sinifikanti għas-settur finanzjarju u l-istabilità makroekonomika ġenerali. Barra minn dan, il-pożizzjoni esterna li għadha negattiva (anki jekk sejra għall-aħjar), l-ingranaġġ korporattiv eċċesiv u suq tax-xogħol dgħajjef kollha għadhom joffru riskji makroekonomiċi u jistħoqqilhom attenzjoni mill-qrib.

               (7)Fit-30 ta' April 2015, il-Bulgarija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tagħha għall-2015, kif ukoll il-Programm ta' Konverġenza għal-2015. Sabiex jiġu kkunsidrati r-rabitet bejniethom, iż-żewġ programmi ġew evalwati fl-istess mument.

               (8)Il-Bulgarija bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta' Konverġenza tiegħu għall-2015, il-gvern għandu l-ħsieb li jżomm mad-defiċit nominali ta' 2.8 % tal-PDG fl-2015. Wara dan, il-gvern qed jistabbilixxi l-intenzjoni tiegħu li ftit ftit inaqqas id-defiċit sabiex dan jinżel għal-livell ta' 1.3 % tal-PDG fl-2018. Skont il-Programm ta' Konverġenza, il-gvern għandu l-ħsieb li jilħaq l-objettiv fuq perjodu medju - defiċit strutturali ta' 1 % tal-PDG - fl-2018. Il-proporzjon bejn id-dejn u l-PDG tal-gvern mistenni li jiżdied matul il-perjodu tal-programm u li jilħaq madwar 31 % tal-PDG fl-2018. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Madankollu, għadhom ma ġewx speċifikati b'mod suffiċjenti l-miżuri b'appoġġ tal-miri ppjanati tad-defiċit mill-2016 'l quddiem. Ababżi tat-Tbassir tar-Rebbiegħa tal-2015 tal-Kummissjoni, it-tkabbir net fl-infieq mistenni li jkun fil-livell ta' referenza fl-2015. Madankollu, meta wieħed jikkunsidra d-deterjorament tal-bilanċ strutturali (1.7 % tal-PDG fl-2014), jeżisti r-riskju li jkun hemm xi devjazzjoni mir-rekwiżit matul il-perjodu 2014-2015. Fl-2016 jeżisti r-riskju li jkun hemm devjazzjoni sinifikanti, peress li t-tkabbir nett fl-infieq jeċċedi l-livell ta' referenza b'0.9 % tal-PDG. Għalhek, għas-sentejn li huma , se jkun hemm bżonn ta' miżuri ulterjuri. Abbażi tal-evalwazzjoni tagħha tal-Programm ta' Konverġenza, u fil-kunsiderazzjoni tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2015 tal-Kummissjoni, il-Kunsill huwa tal-fehma li jeżisti riskju li l-Bulgarija ma tkunx konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir.

               (9)Il-ħlas kif dovut tat-taxxa għadu sfida ewlenija fil-Bulgarija. Jeħtieġ li jkun hemm strateġija komprensiva dwar il-ħlas kif dovut tat-taxxa bażata fuq analiżi fil-fond tar-riskji, evalwazzjoni sistematika tal-impatt tal-miżuri li diġà ttieħdu u koordinazzjoni mill-qrib bejn l-aġenziji varji tal-ġbir tat-taxxi.

               (10)Is-sistema tal-kura tas-saħħa tal-Bulgarija għandha quddiemha diversi sfidi maġġuri, inkluż riżultati dgħajfa fejn tidħol is-saħħa, nuqqas ta' fondi u ineffiċjenzi serji fl-użu tar-riżorsi. L-istennija tal-għomor hija konsiderevolment anqas mill-medja tal-UE u l-istennija tal-għomor fil-mument tat-twelid hija fost l-anqas fl-UE. Is-sistema għadha bbażata fuq settur tal-isptarijiet li huwa kbir iżżejjed. Għalkemm l-iffinanzjar tal-kura primarja u dik tal-outpatients f'dawn l-aħħar snin beda jitqies bħala kemm kemm aktar importanti f'termini nominali f'dawn l-aħħar snin, għadu pjuttost limitat. Il-fond tal-kura tas-saħħa huwa obbligat b'mod kutrattwali li jħallas lura bi prezzijiet definiti minn qabel lill-isptarijiet għat-trattamenti, u dan qed iservi ta' inċentiv għall-isptarijiet li jipprovdu kura medika li mhux immirata kif xieraq. Fl-2014 ġiet adottata Strateġija Nazzjonali tas-Saħħa iżda din ma fihiex plan ċar ta' implimentazzjoni.

               (11)It-taqlib fis-settur tal-banek fis-sajf tal-2014 żvela dgħufijiet istituzzjonali u ta' superviżjoni. In-nuqqas tal-korp superviżorju li jiskopri problemi sinifikanti fir-raba' l-akbar bank fil-pajjiż, il-Corporate Commercial Bank (KTB), jindika nuqqasijiet fil-prassi superviżorji tas-settur finanzjarju u fil-superviżjoni tar-riskju tal-konċentrazzjoni. Dan immina l-kredibilità tas-superviżjoni bankarja, u anki mbagħad tqajmu dubji dwar is-saħħa ta' partijiet oħra tas-settur finanzjarju. Il-kriżi ta' likwidità matul is-sajf tal-2014 uriet nuqqas kapitali u wasslet biex tiġi rtirata l-liċenzja bankarja ta' KTB. Kien biss wara dewmien sinifikanti li tħallsu d-depożiti ggarantiti, li jammontaw għal madwar 5 % tal-PDG.

               (12)Il-politiki attivi li jirrigwardjaw is-suq tax-xogħol mhumiex żviluppati biżżejjed kemm fejn tidħol il-kopertura kif ukoll l-immirar. Il-frammentazzjoni tal-aġenziji tirrappreżenta sfida ewlenija kontra l-għoti ta' benefiċċji u servizzi lil dawk qiegħda u lil dawk inattivi. Il-koordinazzjoni bejn l-uffiċċji tal-impjiegi u d-direttorat tal-assistenza soċjali mhux ingranat lejn provvista effiċjenti u integrata ta' miżuri biex tingħata għajnuna lil dawk l-aktar vulnerabbli. Il-Bulgarija għandha proporzjon għoli ta' żgħażagħ li la qegħdin jaħdmu u lanqas ma huma fl-edukazzjoni jew it-taħriġ, u li ma għandhom l-ebda kuntatt mas-servizzi tal-impjiegi u għalhekk huma lil hinn mill-ambitu tal-miżuri komuni ta' attivazzjoni fis-suq tax-xogħol. Il-qgħad fil-Bulgarija huwa fil-biċċa l-kbira tiegħu għat-tul, u dan jindika li huwa aktar strtutturali milli ċikliku. Għalkemm il-paga minima fil-Bulgarija hija l-anqas waħda fl-UE f'termini nominali, din żdiedet b'mod sostanzjali mill-2011 lil hawn, u l-Gvern għandu l-ħsieb li jkompli jżidha b'mod sinifikanti fis-snin li ġejjin. Xaqlib diskrezzjonarju bħal dan daqstant qawwi fil-politika ta' kif il-Gvern jistabbilixxi l-pagi jista' joħloq distorsjoni fis-suq tax-xogħol Barra minn dan, ma hemm l-ebda linji gwida ċari li fuqhom tiġi stabbilita l-paga minima u għalhekk is-sistema toħloq l-inċertezzi dwar jekk ikunx se jintlaħaq il-bilanċ it-tajjeb bejn l-appoġġ għall-impjiegi u l-kompetittività fuq naħa, u t-tħaris tal-introjtu tal-ħaddiema fuq in-naħa l-oħra. Il-faqar u l-esklużjoni soċjali għadhom ta' tħassib, peress li l-pajjiż għandu waħda mill-ogħla rati ta' depravazzjoni materjali fl-Unjoni. Il-popolazzjoni tar-Roma tbati minn livelli partikolarment għolja ta' faqar u ta' esklużjoni soċjali. Il-biċċa l-kbira tar-Roma żgħażagħ la għandhom impjieg u lanqas ma għandhom post ta' edukazzjoni jew ta' taħriġ. L-għadd ta' tfal Roma li jinsabu fi klassijiet ta' qabel l-iskola jew fil-kindergartens huwa baxx u kważi kwart fost dawk bejn l-età ta' 7 u 15-il sena ma humiex fis-sistema edukattiva.

               (13)Il-kwalità baxxa tas-sistema edukattiva u ta' taħriġ u r-relevanza limitata tagħhom għas-suq tax-xogħol ifixklu l-provvista ta' forza lavorattiva li jkollha l-ħiliet li l-ekonomija għandha bżonn. Ir-rata ta' parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim tul il-ħajja huwa wieħed mill-aktar baxxi fl-UE. Wara snin ta' dewmien, il-Bulgarija għadha ma adottatx ir-riforma tal-Att dwar l-Edukazzjoni Skolastika u l-implimentazzjoni tal-istrateġija dwar il-ħruġ bikri mill-iskola għadha fl-istadju bikri tagħha. L-istrateġija nazzjonali dwar l-edukazzjoni vokazzjonali t-taħriġ ġiet emendata u fl-2014 ġiet adottata strateġija ġdida dwar l-edukazzjoni għolja. L-implimentazzjoni ta' dawn l-istrateġiji għandha tkun ta' għajnuna biex titjieb is-sistema tal-edukazzjoni, issir aktar relevanti għall-ekonomija u tippromwovi l-innovazzjoni u l-ħolqien tal-impjiegi.

               (14)Fir-rebbiegħa 2015 il-Gvern ippreżenta proposta ta' riforma tas-sistema tal-pensjonijiet. L-adegwatezza u s-sostenibilità tas-sistema tal-pensjonijiet jiddependu fuq riformi li jinċentivaw u jappoġġjaw perjodu itwal li persuna tibqa' fl-impjieg, b'anqas interruzzjonijiet. Fl-2013, ġie żvelat li 1.2 miljun pensjonant kienu qed jirċievu pensjonijiet taħt il-linja nazzjonali tal-faqar. Il-forzi ċentrali li qed iwasslu għal livell baxxi ta' pensjoni huma l-irtirat kmieni u perjodi qosra ta' kontribuzzjoni. It-tixjiħ rapidu tas-soċjetà Bulgara x'aktarx li taggrava s-sitwazzjoni fil-futur. Huwa għalhekk xieraq għall-Bulgarija li tkompli tillimita t-tkabbir fejn tidħol in-nefqa relatata max-xjuħija biex tikkontribwixxi għas-sostenibilità għat-tul tal-finanzi pubbliċi, inkluż permezz tal-implimentazzjoni ta' riformi robusti fil-pensjonijiet.

               (15)Element kruċjali fil-binja ta' ambjent ta' negozju li jkun favorevoli għall-investur huwa sistema ġudizzjarja indipendenti, ta' kwalità għolja u effiċjenti u mekkaniżmi effettivi biex tiġi miġġielda l-korruzjoni. L-isfidi ewlenin f'dan il-qasam jinkludu nuqqas ta' koordinazzjoni ġenerali, nuqqasijiet istituzzjonali u storja dgħajfa fejn jidħlu sentenzi ta' ħtija fil-qorti. Dawn l-oqsma importanti ta' politika se jiġu koperti mill-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika.

               (16)Il-qafas tal-insolvenza fil-Bulgarija ma kienx effettiv, u dan żied l-inċertezza fost il-parteċipanti fis-suq u naqqas l-attrattività ġenerali tal-pajjiż għall-investituri. L-insolvenzi jdumu aktar milli jdumu f'pajjiżi kumparabbli u r-rata ta' rkupru tal-pretenzjonijiet hija baxxa. Il-ħtieġa ta' qafas effiċjenti li jipproċessa l-insolvenzi għandha tidher ukoll fid-dawl tad-dejn qawwi tal-korporazzjonijiet mhux finanzjarji fil-Bulgarija, u r-rwol ta' qafas bħal dan fl-iffaċiltar tal-proċess ta' diżingranaġġ.

               (17)L-istrateġiji għal riforma tal-amministrazzjoni pubblika u l-introduzzjoni tal-"gvern elettroniku" ġew adottati fl-2014. L-implimentazzjoni tagħhom se jkollha bżonn ta' direzzjoni politika qawwija u ta' koordinazzjoni. Minkejja l-isforzi fil-passat, il-kwalità tas-servizzi pubbliċi għadha baxxa. L-iżvilupp insuffiċjenti tal-"gvern elettroniku" jillimita l-isforzi biex tiżdied it-trasparenza u li jitnaqqas it-toqol amministrattiv. Il-proċeduri tax-xiri pubbliku huma milquta minn problema partikolari. Dawn jixxekklu minn qafas legali li jinbidel ta' spiss, u minn kapaċità amministrattiva insuffiċjenti. Il-verifika ex ante tal-proċeduri tax-xiri pubbliku ħafna drabi ssir b'mod formalistiku. Fl-istess ħin, il-proċeduri tax-xiri pubbliku huma soġġetti għal kontrolli ex post li jirkbu fuq xulxin, bir-riżultat li xi kultant ikun hemm riżultati diverġenti. In-nuqqas ta' trasparenza fil-proċess tat-tfigħ tal-offerti huwa wkoll riżultat tan-nuqqas li tiġi stallata l-firxa sħiħa tal-pjattaformi ta' "xiri pubbliku elettroniku". L-irregolaritajiet fil-proċedura tal-akkwist pubbliku fil-passat wasslu għal dewmien sinifikanti fl-implimentazzjoni ta' programmi ta' ffinanzjar tal-UE, ikollhom impatt negattiv fuq l-ambjent tan-negozju u jżomm lura t-titjib li tant hu meħtieġ fl-infrastruttura. L-istrateġija pluriennali adottata f'Lulju 2014 biex tindirizza d-dgħjufijiet ċentrali fis-sistema tal-akkwist publiku tistabbilixxi skeda ta' żmien ċara għall-passi konkreti li għandhom jittieħdu fl-2015 u l-2016. Dan jeħtieġ li jiġi implimentat.

               (18)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Bulgarija, u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2015. Hija analizzat il-programm ta' konverġenza u l-programm nazzjonali ta' riforma u s-segwiti li kien hemm tar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lejn il-Bulgarija fis-snin ta' qabel. Hija ħadet f'kunsiderazzjoni mhux biss ir-relevanza għal politika fiskali u soċjoekonomika fiskali fil-Bulgarija iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u l-gwida tal-UE, meta wieħed iqis il-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ġenerali ekonomika tal-Unjoni Ewropea billi jingħata element ġej mill-UE f'deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur. Ir-rakkomandazzjonijiet tas-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet 1 sa 5 hawn taħt.

               (19)Fid-dawl ta' din l-evalwazzjoni, il-Kunsill eżamina l-programm ta' konverġenza tal-Bulgarija u l-opinjoni tiegħu
                  8
                hija riflessa b'mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 hawn taħt.

               (20)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta' din l-evalwazzjoni, il-Kunsill eżamina l-programm nazzjonali ta' riforma u l-programm ta' konverġenza. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu taħt l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet 1 sa 3 u 5 hawn taħt,

               B'DAN JIRRAKKOMANDA li l-Bulgarija tieħu azzjoni fl-2015 u l-2016 biex:

               1.Tevita deterjorament strutturali fil-finanzi pubbliċi fl-2015 u tikseb aġġustament ta' 0.5 % fil-PDG fl-2016. Tieħu miżuri deċiżivi biex ittejjeb il-ġbir tat-taxxa u tindirizza l-ekonomija s-sewda, abbżi ta' analiżi komprensiva tar-riskuju u ta' evalwazzjoni ta' miżuri meħuda fil-passat. Ittejjeb il-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa, b'mod partikolari billi tħares mill-ġdid lejn il-prezzijiet fil-kura tas-saħħa u ssaħħaħ il-kura tal-outpatients u l-kura primarja.

               2.Sa Diċembru 2015 tlesti analiżi indipendenti tal-kwalità tal-assi li tkun tolqot is-sistemi kollha, kif ukoll test tal-istess kontroġerarkiku, f'kooperazzjoni mill-qrib ma' korpi Ewropej. Tagħmel eżerċizzju ta' analiżi ta' portafoll għas-settur tal-fondi tal-pensjoni u dak tal-assikurazzjoni. Tanalizza u ssaħħa is-superviżjoni tas-settur bankarju u dak finanzjarju mhux tal-banek, inkluż bit-tisħiħ tal-oqsfa tar-riżoluzjoni bankarja u tal-garanziji tad-depożiti. Ittejjeb il-governanza korporattiva fl-intermedjarji finanzjarji, fost affarijiet oħra billi taffronta r-riskju tal-konċentrazzjoni u l-espożizzjonijiet ta' partijiet relatati.

               3.Tiżviluppa approċċ integrat għal gruppi li jinsabu fuq it-truf tas-suq tax-xogħol, b'mod partikolari ħaddiema aktar avvanzati fl-età u żgħażagħ li la huma f'xi impieg, la f'xi edukazzjoni u lanqas f'xi taħriġ. F'konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali u skont il-prassi nazzjonali, tistabbilixxi mekkaniżmu trasparenti li jistabbilixxi l-paga minima u l-kontribuzzjonijiet minimi ta' sigurtà siċjali, fid-dawl tal-impatt tagħhom fejn jidħol il-faqar fost dawk li għandhom impjieg, il-ħolqien tal-impjiegi u l-kompetittività.

               4.Tadotta r-riforma tal-Att tal-Edukazzjoni Skolastika u żżid il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni ta' tfal żvantaġġati, b'mod partiolari tar-Roma, billi ttejjeb l-aċċess għal tagħlim bikri fl-iskejjel li jkun ta' kwalità tajba.

               5.Bil-ħsieb li titjieb il-klima ta' investiment, tħejji riforma komprensiva tal-qafas li jirrigwardja l-qafas tal-insolvenza, abbażi ta' l-aħjar prassi u kompetenza esperta internazzjonali, b'mod partikolari biex ittejjeb il-mekkaniżmu għall-preinsolvenza u għar-ristrutturar barra mill-qorti.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)
                  COM(2015) 253.

                     (4)
                  P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068, P8_TA(2015)0069.

                     (5)
                  COM (2014) 902

                     (6)
                  COM (2014) 904

                     (7)
                  SWD (2015) 22

                     (8)
                  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 22.5.2017
            COM(2017) 524 final
            EMPTY
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2017 tas-Slovakkjau li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tas-Slovakkja tal-2017

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2017 tas-Slovakkja

                  u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tas-Slovakkja tal-2017

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
                  2

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
                  3

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-16 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  4
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew tad-9 u l-10 ta’ Marzu 2017. Fis-16 ta' Novembru 2016, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija
                  5
               , li fih hija ma identifikatx is-Slovakkja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess ġurnata, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro. Dik ir-Rakkomandazzjoni ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew tad-9 u l-10 ta’ Marzu 2017 u adottata mill-Kunsill fil-21 ta’ Marzu
                  6
               .

               (2)Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jinħtieġ li s-Slovakkja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro li hija riflessa fir-rakkomandazzjonijiet 1 u 2 hawn taħt.

               (3)Ir-rapport dwar il-pajjiż tal-2017 għas-Slovakkja
                  7
                ġie ppublikat fit-22 ta’ Frar 2017. Dan evalwa l-progress tas-Slovakkja hi u tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-12 ta’ Lulju 2016, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tas-Slovakkja lejn il-miri nazzjonali Ewropa 2020 tagħha.

               (4)Fis-26 ta’ April 2017, is-Slovakkja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 u l-Programm ta' Stabbiltà tal-2017 tagħha. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien biex jitqiesu r-rabtiet mill-qrib ta' bejniethom.

               (5)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti tqiesu fil-programmi tal-Istati Membri għall-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (Fondi SIE) li jkopru l-perjodu 2014-2020. Kif previst fil-leġiżlazzjoni li tirregola l-Fondi SIE
                  8
               , fejn ikun neċessarju li l-implimentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż relevanti, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru jirrieżamina u jemenda l-programmi tal-Fondi SIE relevanti tiegħu. Il-Kummissjoni tat iktar gwida dwar l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli
                  9
               .

               (6)Bħalissa s-Slovakkja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta' Stabbiltà tiegħu tal-2017, il-gvern qed jippjana titjib tad-defiċit nominali għal 1,3 % tal-PDG fl-2017 u gradwalment għal 0 % tal-PDG fl-2019 u l-2020. L-objettiv baġitarju ta' terminu medju — defiċit strutturali ta' 0,5 % tal-PDG — huwa mistenni li jintlaħaq fl-2018. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern mal-PDG huwa mistenni li jinżel gradwalment għal 46 % sal-2020. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli.

               (7)Fit-12 ta’ Lulju 2016, il-Kunsill irrakkomanda li s-Slovakkja tikseb aġġustament fiskali annwali ta' 0,5 % tal-PDG lejn l-objettiv baġitarju ta' terminu medju fl-2017. Abbażi tal-previżjoni tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa tal-2017, fl-2017 hemm riskju ta’ xi devjazzjoni minn dak ir-rekwiżit.

               (8)Fl-2018, fid-dawl tas-sitwazzjoni fiskali tagħha, is-Slovakkja hija mistennija li taġġusta ulterjorment lejn l-objettiv baġitarju ta' terminu medju tagħha ta’ defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG. Skont il-matriċi ta’ aġġustament miftiehma b’mod komuni skont il-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir, dak l-aġġustament jissarraf f’rekwiżit ta’ rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja tal-gvern netta
                  10
                li ma teċċedix 2,9 %. Ikun jikkorrispondi għal aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG. Jekk il-politiki ma jinbidlux, tul il-perjodu 2017-18 hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit. Kollox ma’ kollox, il-Kunsill huwa tal-fehma li jeħtieġ li s-Slovakkja tkun lesta li tieħu aktar miżuri biex tiżgura l-konformità fl-2017 u li se jkunu meħtieġa miżuri ulterjuri fl-2018 biex tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Madankollu, kif previst fir-Regolament (KE) Nru 1466/97, il-valutazzjoni tal-pjanijiet u l-eżiti tal-baġit jinħtieġ li tieħu kont tal-bilanċ baġitarju tal-Istat Membru fid-dawl tal-kundizzjonijiet ċikliċi. Kif imfakkar fil-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni li takkompanja dawn ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż, il-valutazzjoni tal-Abbozz ta’ Pjan Baġitarju tal-2018 u l-valutazzjoni sussegwenti tal-eżiti baġitarji tal-2018 se jkollhom bżonn iqisu kif dovut l-għan li tintlaħaq pożizzjoni fiskali li tikkontribwixxi kemm għat-tisħiħ tal-irkupru li għaddej u għall-iżgurar tas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi Slovakki. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni għandha l-intenzjoni li tuża l-marġni ta’ apprezzament applikabbli fid-dawl tas-sitwazzjoni ċiklika tas-Slovakkja.

               (9)Il-finanzi pubbliċi tas-Slovakkja għadhom jaffaċċjaw riskji fit-terminu ta’ żmien twil. In-nefqa fuq is-saħħa għadha tippreżenta riskju għas-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi, minħabba li ż-żieda tal-kosteffettività tal-kura tas-saħħa fis-Slovakkja għadha sfida. Ittieħdu xi passi biex il-kura fl-isptarijiet tiġi razzjonalizzata u jitbaxxew il-kostijiet, iżda għad m’hemmx riżultati viżibbli. L-analiżi tal-infiq tal-2016 identifikat iffrankar potenzjali. Madankollu, il-progress fil-prattika biex titwettaq riforma komprensiva tas-sistema tas-saħħa u tal-infiq fuq is-saħħa sa issa kienet imdewma, bi progress kajman fl-introduzzjoni tas-sistema ta’ pagamenti fi gruppi relatati mad-dijanjożi u t-tnedija ta’ sistemi tas-saħħa elettroniċi. Sadanittant, id-defiċit tas-sistema tal-pensjonijiet pubbliċi huwa previst li jirdoppja fit-terminu twil, u l-età tal-irtirar hija fost l-aktar baxxi fl-UE. Aġġustamenti reċenti fis-sistema tal-pensjonijiet kienu fil-biċċa l-kbira tagħhom ad hoc u għal żmien qasir.

               (10)L-evażjoni u l-evitar tat-taxxa naqsu, u qegħdin isiru sforzi biex tiżdied il-konformita volontarja. It-titjib fil-ġbir tat-taxxi naqqas b’mod sinifikanti dik li kienet, fl-imgħoddi, diskrepanza tal-VAT kbira. Il-limitar tal-frodi tal-VAT jidher li kellu wkoll impatt pożittiv fuq il-ġbir tat-taxxa korporattiva. L-amministrazzjoni finanzjarja tagħmel enfasi fuq it-titjib tal-konformità mal-VAT, partikolarment permezz tal-awditjar. Fl-istess waqt, qegħdin jiġu esplorati attivitajiet li mhumiex tal-awditjar biex tissaħħaħ il-konformità mar-regoli tat-taxxa volontarja.

               (11)Minkejja titjib fis-suq tax-xogħol li jirriżulta minn irkupru ekonomiku robust u ħolqien tax-xogħol b’saħħtu, il-qgħad fit-tul għadu problema. Ir-rata ta’ qgħad fit-tul għadha waħda mill-ogħla fl-UE. B'mod partikolari din taffettwa r-Rom marġinalizzati, persuni b’livelli baxxi ta’ ħiliet u ż-żgħażagħ. Barra minn hekk, għadhom jippersistu differenzi reġjonali — ir-rata tal-qgħad fis-Slovakkja tal-Lvant għadha d-doppju ta' dik fi Bratislava. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim tul il-ħajja u l-edukazzjoni li tagħti ċans ieħor għadha baxxa. Minkejja miżuri li jinkoraġġixxu lill-ħaddiema b’paga baxxa u riforma li għaddejja tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi, għad fadal problemi biex jiġi introdott appoġġ individwalizzat lil dawk qiegħda fit-tul u lil gruppi vulnerabbli minħabba, fost l-oħrajn, għadd kbir ta’ każijiet. Il-pjan ta' azzjoni Slovakk dwar l-integrazzjoni tal-persuni qiegħda fit-tul, iffinanzjat fil-biċċa l-kbira mill-Fond Soċjali Ewropew, għandu l-għan li jirrimedja dan permezz ta’ approċċ komprensiv għas-servizzi personalizzati.  Dan sa jinkiseb billi tingħata konsulenza speċjalizzata, sistema ġdida ta’ pprofilar, kooperazzjoni ma’ aġenziji ta’ impjieg privati, u t-twettiq ta’ programmi ta’ taħriġ immirati apposta ddiżinjati minn impjegaturi abbażi tal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol reġjonali. Il-parteċipazzjoni tar-Rom fis-suq tax-xogħol Slovakk għadha baxxa ħafna u l-progress fiż-żieda tar-rata ta' impjieg tagħhom għadu kajman. Livelli baxxi ta' edukazzjoni u ħiliet u diskriminazzjoni huma fatturi li jaffettwaw l-eżiti baxxi tagħhom fis-suq tax-xogħol. Ir-rata ta' impjieg baxxa tan-nisa fl-età riproduttiva tirrifletti l-liv tal-ġenituri twil (sa tliet snin) li rari jeħduh l-irġiel, in-nuqqas ta’ faċilitajiet tal-kura tat-tfal, partikolarment għal tfal taħt it-tliet snin, u adozzjoni baxxa ta’ arranġamenti ta’ ħin tax-xogħol flessibbli.

               (12)Is-sistema edukattiva mhijiex immirata biżżejjed biex iżżid il-potenzjal ekonomiku tas-Slovakkja. L-eżiti edukattivi u l-livell ta’ ħiliet bażiċi għadhom diżappuntanti meta mqabbla ma’ standards internazzjonali, u komplew jiddeterjoraw bejn l-2012 u l-2015. Barra minn hekk, għadhom jippersistu differenzi reġjonali qawwija. Il-prestazzjoni baxxa hija primarjament marbuta ma’ impatt qawwi tal-isfond soċjoekonomiku u etniku tal-istudenti, ma’ kwistjonijiet ta’ ekwità, aċċess, u inklussività, kif ukoll mal-fatt li t-tagħlim huwa professjoni li relattivament mhijiex attraenti. Minkejja ż-żieda ta’ 6 % fis-salarji għall-għalliema fl-2016 u iktar żidiet ippjanati għall-2017-2020, il-kundizzjonijiet tas-salarji mhux kompetittivi u t-taħriġ kontinwu limitat tal-għalliema huma fost il-fatturi li jagħmlu l-professjoni pjuttost inattraenti, partikolarment għal għalliema prospettivi żgħażagħ u dawk li jgħixu fir-reġjuni aktar żviluppati tal-pajjiż. Il-leġiżlazzjoni adottata dan l-aħħar kontra s-segregazzjoni, dwar il-komunità emarġinata tar-Rom, għad fadlilha biex tiġi implimentata kollha kemm hi biex twassal għal tibdil pożittiv u żżid il-parteċipazzjoni tar-Rom fl-edukazzjoni ordinarja inklussiva, b’enfasi speċjali fuq l-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal, kif ukoll l-edukazzjoni ta’ qabel l-iskola.

               (13)L-amministrazzjoni pubblika Slovakka qed tiġi mmodernizzata, iżda l-korruzzjoni għadha sfida li trid tingħeleb. Il-perċezzjoni tal-korruzzjoni għadha għolja, u din isservi ta’ ostaklu kbir għan-negozju. Il-mekkaniżmi ta’ kontroll u l-infurzar ta’ regoli kontra l-korruzzjoni għadhom jidhru inadegwati, u inizjattivi ta’ politika dwar l-iżvelar ta' informazzjoni protetta u kumpaniji tal-isem jista’ jkun li mhumiex biżżejjed biex il-problema tissolva. Barra minn hekk, il-prattiki tal-akkwist pubbliku jonqsu mill-istandard tal-aħjar prattika f’bosta oqsma. Qegħdin jiġu żviluppati miżuri ta’ taħriġ biex il-persunal ikun kapaċi jmexxi sistema ta’ akkwist pubbliku iktar effiċjenti. Madankollu, kunflitti ta’ interess, speċifikazzjonijiet tas-sejħiet għal offerti individwalizzati u l-użu eċċessiv tal-kriterju tal-irħas prezz għadhom ta’ tħassib, u jwasslu għal kompetizzjoni abbażi tal-kwalità limitata. Id-dgħufijiet fl-akkwist pubbliku huma persistentement irrappurtati li jaffettwaw l-effiċjenza tal-allokazzjoni ta' riżorsi pubbliċi.

               (14)L-ambjent leġiżlattiv li jinbidel spiss jagħmilha diffiċli u għalja għall-kumpaniji biex jimxu mal-leġiżlazzjoni, u l-proċessi leġiżlattivi u regolatorji u l-arranġamenti ta’ insolvenza spiss jitqiesu li mhumiex adattati biżżejjed għan-negozji. M’ilux twaqqaf grupp ta’ ħidma interministerjali għan-negozju, immexxi mis-Segretarju tal-Istat tal-Ministeru tal-Ekonomija, li huwa mistenni li sa Ġunju 2017 jippreżenta proposti għal miżuri biex jitjieb l-ambjent tan-negozju. Fadal ostakli regolatorji kbar għas-settur tas-servizzi għan-negozju fis-Slovakkja. F’Jannar 2017, fil-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar rakkomandazzjonijiet ta' riforma għar-regolamentazzjoni tas-servizzi professjonali ngħatat gwida speċifika għal kull professjoni biex tiġi indirizzata din il-kwistjoni, bħala parti minn pakkett ta’ miżuri biex jindirizzaw l-ostakli fis-swieq tas-servizzi
                  11
               .

               (15)It-titjib fl-effettività, inkluża l-indipendenza tas-sistema ġudizzjarja, għadha ta’ sfida għas-Slovakkja, minkejja li qed isiru sforzi biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet. Madankollu, għad fadal xi tħassib dwar l-effiċjenza u l-indipendenza tal-ġudikatura. Barra minn hekk, l-amministrazzjoni pubblika għadha mkidda mill-ineffiċjenza, in-nuqqas ta’ kapaċità, u l-frammentazzjoni. L-adozzjoni tal-istrateġija dwar il-Ġestjoni tar-Riżorsi Umani f’Ottubru 2015 u l-adozzjoni reċenti tal-Att dwar is-Servizz Ċivili huma passi pożittivi ’l quddiem. Il-Kunsill dwar is-Servizz Ċivili l-ġdid, li huwa politikament indipendenti, se jissorvelja l-implimentazzjoni tal-prinċipji tal-Att kif ukoll il-kodiċi tal-etika għall-ħaddiema taċ-Ċivil. Il-qafas regolatorju kumpless u opak jikkumplika r-relazzjonijiet bejn il-partijiet interessati u s-suq tal-enerġija. Bidliet reċenti fl-iffissar tat-tariffi tad-distribuzzjoni jindikaw li għad hemm influwenza politika u kummerċjali. L-indipendenza tar-regolatur tal-prezzijiet tal-enerġija hija mistennija li tonqos wara l-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni li tagħti lill-gvern dritt esklużiv biex jinnomina l-president tar-regolatur u tagħti lill-Ministeri tal-Ekonomija u tal-Ambjent id-dritt li jintervjenu fi proċediment ta’ ffissar tal-prezzijiet.

               (16)Fil-Kuntest tas-Semestru Ewropew il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tas-Slovakkja u ppublikatha fir-rapport dwar il-pajjiż tal-2017. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà u l-Programm Nazzjonali ta' Riforma u s-segwitu li sar għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lis-Slovakkja fi snin preċedenti. Hija qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għas-sostenibbiltà tal-politika fiskali u soċjoekonomika fis-Slovakkja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-UE billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (17)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà, u l-opinjoni
                  12
                tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 ta’ hawn taħt,

               B'DAN JIRRAKKOMANDA li s-Slovakkja tieħu azzjoni fl-2017 u l-2018 biex:

               1.Taħdem favur il-politika fiskali tagħha konformi mar-rekwiżiti tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, li tissarraf fi sforz fiskali sostanzjali għall-2018. Meta tieħu azzjoni politika, jinħtieġ li tingħata konsiderazzjoni li tinkiseb pożizzjoni fiskali li tikkontribwixxi kemm għat-tisħiħ tal-irkupru li għaddej kif ukoll għall-iżgurar tas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi Slovakki. Ittejjeb il-kosteffettività tas-sistema tas-saħħa tagħha, inkluż billi timplimenta l-proġett dwar il-valur għall-flus.

               2.Ittejjeb miżuri ta’ attivazzjoni għal gruppi żvantaġġati, inkluż billi timplimenta l-pjan ta’ azzjoni għall-persuni qiegħda fit-tul u billi tipprovdi servizzi individwalizzati u t-taħriġ immirat apposta għalihom. Ittejjeb l-opportunitajiet ta' xogħol għan-nisa, speċjalment billi testendi l-kura tat-tfal ta’ kwalità għall-but ta’ kulħadd. Ittejjeb il-kwalità tal-edukazzjoni u żżid il-parteċipazzjoni tar-Rom fl-edukazzjoni ordinarja inklussiva.

               3.Ittejjeb il-kompetizzjoni u t-trasparenza fl-operazzjonijiet tal-akkwist pubbliku u tintensifika l-ġlieda kontra l-korruzzjoni billi tinforza aktar il-leġiżlazzjoni eżistenti. Tadotta u timplimenta pjan komprensiv biex tnaqqas l-ostakli amministrattivi u regolatorji għan-negozji. Ittejjeb l-effettività tas-sistema tal-ġustizzja, inkluż tnaqqis fit-tul ta’ żmien li jieħdu l-każijiet ċivili u kummerċjali.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  COM(2017) 524 final.

                     (3)
                  P8_ TA(2017)0038, P8_ TA(2017)0039, u P8_ TA(2017)0040.

                     (4)
                  COM(2016) 725 final.

                     (5)
                  COM(2016) 728 final.

                     (6)
                  2017/C92/01.

                     (7)
                  SWD(2017) 90 final/2.

                     (8)
                  L-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006, ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320.

                     (9)

                        COM(2014) 494 final.

                     (10)
                  In-nefqa netta tal-gvern hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern bl-esklużjoni tan-nefqa fuq l-imgħax, nefqa fuq programmi tal-Unjoni korrisposti bis-sħiħ mid-dħul mill-fondi tal-Unjoni u tibdil nondiskrezjonarju fin-nefqa fuq il-benefiċċji tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment huwa raddrizzat fuq perjodu ta’ 4 snin. Miżuri ta’ dħul diskrezjonarji jew żidiet fid-dħul mitluba mil-liġi huma meqjusa. Miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-infiq huma nnettjati.

                     (11)
                  COM(2016) 820 final, COM(2016) 821 final, COM(2016) 822 final, COM(2016) 823 final, COM(2016) 824 final.

                     (12)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.