               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 18.5.2016
            COM(2016) 324 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-programm nazzjonali ta' riforma tal-2016 tar-Repubblika Ċekau li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' konverġenza tal-2016 tar-Repubblika Ċeka

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-programm nazzjonali ta' riforma tal-2016 tar-Repubblika Ċeka

                  u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' konverġenza tal-2016 tar-Repubblika Ċeka

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u partikolarment l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta' Novembru 2015, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  4
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta' koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2016. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fis-17-18 ta’ Marzu 2016. Fis-26 ta’ Novembru 2015, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija
                  5
                li fih identifikat lir-Repubblika Ċeka bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2016 għar-Repubblika Ċeka
                  6
                ġie ppubblikat fis-26 ta' Frar 2016. Huwa vvaluta l-progress li għamlet ir-Repubblika Ċeka biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottat mill-Kunsill fl-14 ta' Lulju 2015 u l-progress li għamlet ir-Repubblika Ċeka lejn il-miri nazzjonali tagħha ta' Ewropa 2020.

               (3)Fil-11 ta' Mejju 2016, ir-Repubblika Ċeka ppreżentat il-programm ta' konverġenza tagħha tal-2016 u fit-12 ta' Mejju ppreżentat il-programm nazzjonali ta' riforma tal-2016 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta' bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (4)Fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020 ġew indirizzati rakkomandazzjonijiet relevanti speċifiċi għall-pajjiż. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013, fejn ikun neċessarju li tiġi sostnuta l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet relevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru li janalizza u jipproponi emendi għall-Ftehim ta' Sħubija u l-programmi relevanti tiegħu, Il-Kummissjoni pprovdiet aktar dettalji dwar kif hija tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni f'linji-gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri, li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej mal-governanza ekonomika soda
                  7
               .

               (5)Bħalissa r-Repubblika Ċeka qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Fil-programm ta' konverġenza tal-2016 tiegħu, il-gvern qiegħed jippjana għal deterjorament żgħir fil-bilanċ nominali għal -0,6 % tal-PDG fl-2016 u stabilizzazzjoni wiesgħa għal -0,5 % tal-PDG fl-2017. L-objettiv baġitarju ta' terminu medju — defiċit strutturali ta' 1 % tal-PDG — jibqa' jintlaħaq matul il-perjodu tal-programm. Skont il-programm ta' konverġenza, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG huwa mistenni li jibqa' fil-livell ta' 41,1% fl-2016 u jinżel għal 39.3% fl-2019. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-proġettazzjonijiet baġitarju huwa plawżibbli. Il-miżuri meħtieġa biex iwieżnu l-miri ippjanati għad-defiċit mill-2017 'l quddiem ma ġewx speċifikati b'mod suffiċjenti. Abbażi tal-previżjonijiet tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2016, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li jkun ta' -0,7% fl-2016 u -0,9% tal-PDG fl-2017, ogħla mill-objettiv baġitarju ta' terminu medju. Devjazzjonijiet futuri possibbli jiġu evalwati kontra r-rekwiżit li jinżamm il-bilanċ strutturali fi ħdan l-objettiv baġitarju ta' terminu medju. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-programm ta' konverġenza u filwaqt li jitqies it-tbassir tar-rebbiegħa 2016 tal-Kummissjoni, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li r-Repubblika Ċeka hija mistennija li tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (6)Fuq medda twila ta’ żmien, hemm riskji ta’ livell medju għas-sostenibilità fiskali tar-Repubblika Ċeka. Dawn ġejjin l-aktar mill-impatt ipproġettat tal-infiq pubbliku marbut mal-età, prinċipalment fil-qasam tal-kura tas-saħħa iżda wkoll fil-pensjonijiet. Il-miżuri reċentement adottati jew ippjanati biex jemendaw is-sistema tal-pensjonijiet jekk jiġu implimentati, jistgħu iwasslu biex għat-tul ikun hemm deterjorament tal-finanzi pubbliċi. L-ewwel nett, fi Frar 2016 il-Gvern Ċek adotta leġiżlazzjoni li tagħtih is-setgħa li jaġġusta b’mod iktar flessibbli l-mekkaniżmu ta’ indiċjar tal-pensjonijiet. It-tieni, qiegħda ssir diskussjoni dwar proposti biex l-età statutorja tal-irtirar tiġi limitata għal 65 u biex jiġi stabbilit mekkaniżmu ta’ reviżjoni regolari għall-età tal-pensjoni. Bħalissa ma hemm l-ebda pjanijiet biex tiżdied l-età statutorja tal-irtirar li bħalissa hija baxxa. Fil-qasam tal-kura tas-saħħa, iż-żieda mbassra fl-infiq fit-tul hija wkoll kwistjoni preokkupanti. Ir-Repubblika Ċeka qed taffaċċja sfidi fir-rigward tat-titjib tal-governanza u l-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa tagħha, għalkemm għadd ta’ miżuri huma fil-preżent fi stadji varji ta' implimentazzjoni. L-indikaturi juru konsum għoli ta’ prodotti u servizzi u dipendenza komparattivament għolja fuq il-kura fl-isptarijiet, li hija aktar għalja minn servizzi barra l-isptarijiet. Ma jidhirx li d-dejta medika tintuża b'mod effettiv fl-ippjanar u r-razzjonalizzazzjoni tal-kapaċitajiet tal-kura fl-isptarijiet. Is-sistema ta' rimborż għal kura fl-isptarijiet qed tiġi analizzata minħabba diversi żvantaġġi, bħall-kampjun żgħir ta' sptarijiet li ntuża għall-kalkolu tar-rati ta’ referenza. L-opzjonijiet biex tissaħħaħ il-koordinazzjoni tal-kura barra l-isptarijiet, li ttejjeb ir-rwol ta’ kontroll tal-aċċess mill-professjonisti u li tillimita l-konsum bla bżonn tas-servizzi barra l-isptar għadhom ma ġewx esplorati biżżejjed.

               (7)Il-qafas fiskali tar-Repubblika Ċeka huwa fost l-aktar dgħajfa fl-UE. Pakkett ta’ riforma li jindirizza n-nuqqasijiet ewlenin f'dan il-qasam ġie approvat mill-gvern fi Frar 2015 iżda għadu qed jistenna r-ratifika mill-Parlament. Il-pakkett għandu l-għan li jittrasponi d-Direttiva tal-Kunsill 2011/85/UE dwar l-oqfsa baġitarji fil-leġiżlazzjoni nazzjonali. Ir-riforma proposta għandha l-għan li ssaħħaħ ir-restrizzjonijiet fuq l-infiq u li torbothom direttament mal-objettiv baġitarju fuq terminu medju. Bir-riforma, il-gvern ikun obbligat jadotta baġit li jissalvagwardja s-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi u jiġi stabbilit kunsill fiskali indipendenti biex jissorvelja l-finanzi pubbliċi u tiżdied it-trasparenza.

               (8)L-investiment fir-Repubblika Ċeka għadu taħt il-medja tal-UE f’termini per capita u huwa kkonċentrat ħafna fir-reġjuni tal-belt kapitali. L-ostakli amministrattivi u regolatorji għadhom ta' xkiel għall-effiċjenza tal-ambjent tan-negozju u jaġixxu bħala ostaklu għall-investiment. Hemm konġestjonijiet speċifiċi fl-implimentazzjoni ta' proġetti infrastrutturali ta' trasport u ta' enerġija. Barra minn hekk, l-assorbiment tal-fondi tal-UE matul il-perjodu ta' programmazzjoni 2007–2013 kien kajman, prinċipalment minħabba proċeduri kumplessi, nuqqasijiet fis-sistemi ta’ ġestjoni u ta’ kontroll, ineffiċjenzi fil-proċeduri tal-akkwist pubbliku u l-kapaċità amministrattiva dgħajfa tal-korpi involuti fl-implimentazzjoni tal-proġetti. Fil-qasam tal-infrastruttura tat-trasport, l-ostakoli amministrattivi għall-investiment jinkludu proċeduri twal għall-ħruġ tal-permessi tal-użu tal-art u d-dewmien relatat mal-proċeduri dwar l-ilment fl-uffiċċju ta’ kontra l-monopolju. Fil-qasam tal-effiċjenza fl-użu tal-enerġija, programmi pubbliċi li għandhom l-għan li jnaqqsu l-intensità tal-enerġija kienu frammentati u mhux kosteffiċjenti. Hemm indikazzjonijiet li l-iffrankar tal-enerġija mhux qiegħed jitjieb f'konformità mal-pjan ta' azzjoni nazzjonali għall-effiċjenza fl-enerġija. Fil-qasam tas-servizzi, hemm xi evidenza ta' restrizzjoni regolatorja. Dan huwa l-każ b'mod partikolari għal ċerti setturi ta’ servizzi professjonali individwali, fejn l-ostakli għad-dħul u l-prattika jidher li huma ogħla mill-medja tal-UE. L-użu baxx ta' servizzi pubbliċi onlajn ta' kwalità għolja wkoll jaġixxi bħala impediment fuq l-ambjent tan-negozju u jirrifletti nuqqasijiet ta' provvista. Is-servizzi tal-gvern elettroniku ma jiħdux vantaġġ sħiħ mill-possibbiltajiet teknoloġiċi biex titjieb l-esperjenza tal-utent u l-livell tagħhom ta' sofistikazzjoni huwa fost l-aktar baxxi fl-UE. L-evidenza disponibbli turi li hemm inċidenza relattivament għolja ta' evażjoni tat-taxxa fir-Repubblika Ċeka. L-indirizzar ta’ din il-problema, b’mod partikolari għall-VAT, jinsab fuq nett fl-aġenda politika. Min-naħa l-oħra, ma hemm l-ebda miżuri maħsuba biex inaqqsu l-ispejjeż relattivament għolja assoċjati mal-ħlas tat-taxxi jew biex tiġi ssimplifikata s-sistema tat-taxxa. Is-servizzi ta' preżentazzjoni minn qabel offruti mill-awtoritajiet tat-taxxa huma limitati. Il-kontribwenti jagħmlu użu limitat minn sistemi biex jippreżentaw il-formola tat-taxxa b'mod elettroniku, minkejja li sar xi progress fejn tidħol il-VAT. Barra minn hekk, il-kosti tal-ġbir ta' taxxa huma relattivament għoljin, skont l-aħħar rapporti internazzjonali. Il-kontribuzzjonijiet soċjali għolja ta' min iħaddem jikkontribwixxu għal livell kumplessivament għoli ta' tassazzjoni fuq ix-xogħol u d-diversifikazzjoni lejn oqsma oħra, bħal taxxi fuq il-proprjetà, hija limitata.

               (9)Numru ta’ indikaturi jippuntaw lejn dgħufijiet sinifikanti fl-amministrazzjoni pubblika. Sar ċertu progress fl-adozzjoni ta' miżuri leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi li jinsabu fil-pjan tal-2015 ta' kontra l-korruzzjoni. L-Att dwar ir-Reġistru tal-Kuntratti kien approvat mill-parlament f'Novembru 2015. L-implimentazzjoni f'waqtha u l-iżvilupp ulterjuri jtejjeb it-trasparenza u l-kosteffettivita tal-offerti pubbliċi. Madankollu, xi wħud mill-atti ewlenin kontra l-korruzzjoni, bħal emenda għall-Att dwar il-kunflitt tal-interess u Att ġdid li jirregola l-finanzjament tal-partiti politiċi, għadhom pendenti. L-infurzar ta' diversi miżuri adottati huwa diffiċli u għandu impatt limitat, filwaqt li numru ta' miżuri ppjanati jiġu ripetutament posposti lejn il-pjan ta' azzjoni li jkun imiss. Minkejja xi sforzi biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet tagħha, jeżisti lok għal aktar progress fil-prestazzjoni tas-sistema Ċeka tal-akkwist pubbliku għar-rigward tal-kompetizzjoni u għalhekk tal-valur għall-flus. Dan huwa parzjalment minħabba nuqqas ta' taħriġ xieraq tal-professjonisti fl-akkwist u enfasi insuffiċjanti fuq il-kriterji ta' kwalita fl-għoti tal-kuntratti. Is-settur pubbliku jserraħ ħafna fuq proċeduri mhux kompetittivi, b’kapaċità limitata biex jiġbed l-offerenti, filwaqt li l-akkwist aggregat rari jintuża. Minkejja dan, l-implimentazzjoni tad-direttivi dwar l-akkwist pubbliku li għadhom kif ġew trasposti dwar l-immodernizzar tal-proċeduri tal-akkwist pubbliku mistennija li tkun opportunità biex jiddaħħal approċċ strateġiku u bbażat fuq l-evidenza għall-politika tal-akkwist pubbliku, f'termini ta' professjonalizzazzjoni, aggregazzjoni tax-xiri pubbliku, aktar attenzjoni għall-kriterji ta' kwalità u l-integrazzjoni tal-professjonisti fl-akkwist.

               (10)Kien hemm żieda sinifikanti fl-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp f'dawn l-aħħar snin iżda r-riżultati baqgħu dgħajfa u għad hemm tħassib dwar is-sostenibbiltà tal-infrastruttura tar-riċerka u l-iżvilupp. Is-sistema Ċeka tar-riċerka bħalissa tinsab fil-proċess li timplimenta riforma fil-governanza li ilhom ġejjin, iżda li huma sostanzjali, partikolarment fir-rigward tal-evalwazzjoni u l-finanzjament. Il-mekkaniżmu ta’ finanzjament eżistenti huwa frammentat, b’koordinament insuffiċjenti bejn il-korpi relevanti u b'diviżjoni mhux ċara tar-responsabbiltajiet u l-prijoritajiet. Qafas ta’ evalwazzjoni komprensiv għar-riċerka u l-iżvilupp, b'rabtiet mal-finanzjament, qiegħed jiġi żviluppat, iżda l-progress huwa kajman. Kien hemm sforzi limitati biex iżidu r-rabtiet bejn l-akkademiċi u l-komunità kummerċjali. Dawn ir-rabtiet iddgħajfu b'qafas ta’ evalwazzjoni għall-istituzzjonijiet ta’ riċerka pubbliċi li ma jiħux f’kunsiderazzjoni l-livell ta’ kooperazzjoni mal-intrapriżi.

               (11)Ir-riforma tal-edukazzjoni għolja ġiet adottata mill-Parlament f’Jannar 2016. L-attrazzjoni tal-professjoni tat-tagħlim għadha tirrappreżenta sfida, b'pagi relattivament baxxi li jitqiesu bħala waħda mill-kawżi, u fl-istess waqt il-popolazzjoni tal-għalliema qed tixjieħ. Qiegħda tiġi żviluppata sistema ġdida ta’ karrieri għall-għalliema u l-persunal pedagoġiku bil-ħsieb li tiżdied l-attrazzjoni tal-professjoni, iżda l-implimentazzjoni tagħha ġiet posposta. Ir-riżultati fl-edukazzjoni huma ġeneralment tajba, iżda huma influwenzati ħafna mill-isfond soċjoekonomiku tal-istudenti. Ir-riżultati edukattivi baxxi ta' gruppi żvantaġġati, b'mod partikolari tal-komunita tar-Rom, jirrappreżentaw preokkupazzjoni ċara. Huwa stmat li proporzjon kbir ħafna ta’ tfal Rom jabbandunaw l-iskola kmieni. Għadd kbir ta’ tfal Rom jirċievu l-edukazzjoni barra l-iskejjel normali u minħabba f'hekk jiffaċċjaw standards ta' tagħlim aktar baxxi minn dawk tal-bqija tal-popolazzjoni. L-opportunitajiet ta' taħriġ għall-għalliema biex jgħinuhom jaffaċċjaw din il-kwistjoni ma humiex żviluppati sewwa, u hemm biss proporzjon baxx ta' għalliema li jieħdu sehem f'attivitajiet ta' żvilupp professjonali marbuta mat-tagħlim ta' gruppi b'abbilta mħallta u mal-edukazzjoni inklussiva. Ittieħdu għadd sinifikanti ta' miżuri leġiżlattivi u amministrattivi lejn l-edukazzjoni inklussiva u dawn bdew jiġu implimentati. Dawn mistennija li jkunu ta' kontribut biex jitnaqqas id-distakk fil-kisba edukattiva bejn tfal Rom u mhux Rom. Il-Parlament adotta emendi għall-Att dwar l-Edukazzjoni f’Marzu 2016 li jestendu l-edukazzjoni obbligatorja għall-aħħar sena tal-edukazzjoni preprimarja u li jiżgura li t-tfal iżgħar ikunu intitolati għal post f'kindergarten. Madankollu, l-inugwaljanzi fis-sistema edukattiva jirrappreżentaw ostaklu għat-titjib tal-kwalità tal-kapital uman u jxekklu wkoll l-eżiti tas-suq tax-xogħol aktar tard fil-ħajja.

               (12)Is-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol fir-Repubblika Ċeka tjiebet iżda aktar żidiet fir-rata tal-impjieg se tkun tiddependi fuq parteċipazzjoni akbar ta' gruppi sottorappreżentati. Dawn jinkludu nisa bi tfal żgħar, ħaddiema bi ftit kwalifiki u l-membri tal-komunità Rom. Il-kapaċitajiet tas-servizzi tal-impjieg pubbliku li jilħqu lin-nies, flimkien ma' politiki approprjati u mmirati tajjeb tas-suq tax-xogħol u servizzi individwalizzati, ikunu ta' kontribut biex tiżdied il-parteċipazzjoni ta' gruppi vulnerabbli. Il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol tan-nisa bi tfal żgħar hi mxekkla minn nuqqas persistenti ta' servizzi ta’ kura tat-tfal bi prezz raġjonevoli u ta’ kwalità, b’mod partikolari għal tfal ta’ taħt it-tliet snin, u bl-użu limitat ta' arranġamenti flessibbli għall-ħinijiet tax-xogħol. Ittieħdu xi miżuri f’dawn l-aħħar snin biex jindirizzaw dan in-nuqqas iżda hemm lok għal aktar sforzi sostanzjali.

               (13)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Repubblika Ċeka u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2016. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta' Konverġenza u l-Programm Nazzjonali ta' Riforma, u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lir-Repubblika Ċeka fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fir-Repubblika Ċeka imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-UE billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet skont is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn 1 sa 3 ta' hawn taħt.

               (14)Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-programm ta' konverġenza, u huwa tal-opinjoni
                  8
                li r-Repubblika Ċeka mistennija li tkun konformi mal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir.

               B'DAN JIRRAKKOMANDA li r-Repubblika Ċeka tieħdu azzjoni fl-2016 u l-2017 biex:

               1.Tieħu miżuri biex tiżgura s-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi, fid-dawl ta' riskji futuri fil-qasam tal-kura tas-saħħa. Tadotta leġiżlazzjoni li ssaħħaħ il-qafas fiskali.

               2.Tnaqqas l-ostakoli regolatorji u amministrattivi għall-investiment, b'mod partikolari fit-trasport u l-enerġija, u żżid id-disponibbiltà ta' servizzi tal-gvern elettroniku. Tadotta r-riformi pendenti kontra l-korruzzjoni u ttejjeb il-prattiċi tal-akkwist pubbliku.

               3.Issaħħaħ il-governanza fis-sistema tar-riċerka u l-iżvilupp u tiffaċilita r-rabtiet bejn id-dinja akkademika u l-intrapriżi. Tkabbar l-attrattività tal-professjoni tat-tagħlim u tieħu miżuri biex iżżid l-inklużjoni ta' tfal żvantaġġati, inklużi r-Rom, fl-iskejjel regolari u dawk preskolatiċi. Tneħħi l-ostakoli għal parteċipazzjoni akbar fis-suq tax-xogħol tal-gruppi sottorappreżentati, b'mod speċjali tan-nisa.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  COM(2016) 324 finali.

                     (3)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059, u P8_TA(2016)0060.

                     (4)
                  COM(2015) 690 finali.

                     (5)
                  COM(2015) 691 finali.

                     (6)
                  SWD(2016) 73 finali.

                     (7)
                  COM(2014) 494 finali.

                     (8)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 22.5.2017
            COM(2017) 522 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2017 tar-Rumanijau li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tar-Rumanija tal-2017

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2017 tar-Rumanija

                  u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tar-Rumanija tal-2017

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
                  2

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
                  3

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-16 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  4
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew tad-9 u l-10 ta’ Marzu 2017. Fis-16 ta' Novembru 2016, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija
                  5
               , li fih hija ma identifikatx lir-Rumanija bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

               (2)Ir-rapport dwar il-pajjiż tal-2017 għar-Rumanija
                  6
                ġie ppublikat fit-22 ta’ Frar 2017. Dan ivvaluta l-progress tar-Rumanija hi u tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-12 ta’ Lulju 2016, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tar-Rumanija lejn il-miri nazzjonali Ewropa 2020 tagħha.

               (3)Fil-5 ta’ Mejju 2017, ir-Rumanija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tagħha tal-2017 u l-Programm ta' Konverġenza tal-2017 tagħha. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien biex jitqiesu r-rabtiet mill-qrib ta' bejniethom.

               (4)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti tqiesu fil-programmi tal-Istati Membri għall-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (Fondi SIE) li jkopru l-perjodu 2014-2020. Kif previst fil-leġiżlazzjoni li tirregola l-Fondi SIE,
                  7
                fejn ikun neċessarju li tiġi appoġġata l-implimentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż relevanti, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru biex jirrieżamina u jemenda l-programmi tal-Fondi SIE relevanti tiegħu. Il-Kummissjoni tat iktar gwida dwar l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli
                  8
               .

               (5)Bejn l-2009 u l-2015, ir-Rumanija gawdiet minn tliet programmi tal-assistenza għall-bilanċ tal-pagamenti mmexxija b’mod konġunt mill-Kummissjoni u l-Fond Monetarju Internazzjonali bl-appoġġ tal-Bank Dinji. L-iżborżi saru biss taħt l-ewwel programm fl-2009-2011, filwaqt li dawk tal-2011-13 u 2013-15 kienu prekawzjonarji. Is-sorveljanza ta’ wara l-programm min-naħa tal-Kummissjoni biex tiġi mmonitorjata l-kapaċità tar-Rumanija li trodd lura s-self mogħti taħt l-ewwel programm inbdiet f’Ottubru 2015 u se tkompli sa meta mill-inqas 70 % tas-selfa tkun intraddet lura, li hija dovuta fir-rebbiegħa tal-2018.

               (6)Bħalissa r-Rumanija tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2017 il-gvern jippjana defiċit nominali ta’ 2,9 % tal-PDG kemm fl-2017 u fl-2018, u li wara dan jitnaqqas gradwalment, għal 2,0 % tal-PDG sal-2020. L-objettiv baġitarju ta' terminu medju, defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG, mhuwiex mistenni li jintlaħaq sal-2020, li huwa l-orizzont tal-programm. Il-bilanċ strutturali rikalkulat
                  9
                huwa mistenni li jilħaq -2,6 % sal-2020. Skont il-Programm ta’ Konverġenza, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali mal-PDG huwa mistenni li jiżdied minn 37,6 % tal-PDG fl-2016 għal 38,3 % tal-PDG fl-2018 u mbagħad jinżel għal 37,6 % tal-PDG fl-2020. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. L-ikbar riskju ’l isfel għall-prospetti makroekonomiċi jinbet minn impatt iktar baxx tal-miżuri fiskali u strutturali fuq il-prospetti ta’ tkabbir fil-viċin u fit-terminu medju. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ppjanati tad-defiċit ma ġewx speċifikati biżżejjed. Barra minn hekk, l-abbozz ta’ liġi unifikata dwar il-pagi tippreżenta riskju sinifikanti ’l isfel għall-previżjoni fiskali.

               (7)Fit-12 ta’ Lulju 2016, il-Kunsill irrakkomanda lir-Rumanija li tillimita d-devjazzjoni mill-objettiv baġitarju ta' terminu medju fl-2016 u li tikseb aġġustament fiskali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2017 sakemm l-objettiv baġitarju ta' terminu medju ma jiġix irrispettat bi sforz inqas. Abbażi tad-dejta dwar l-eżitu tal-baġit tal-2016 instab li r-Rumanija kienet f’devjazzjoni sinifikanti mill-objettiv baġitarju ta' terminu medju. Konformi mal-Artikolu 121(4) TFUE u l-Artikolu 10(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97, il-Kummissjoni ħarġet twissija lir-Rumanija fit-22 ta’ Mejju 2017 li fl-2016 ġiet osservata devjazzjoni sinifikanti mill-objettiv baġitarju ta' terminu medju. [Fi XX, il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni sussegwenti li tikkonferma l-ħtieġa li r-Rumanija tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata nominali ta’ tkabbir tan-nefqa tal-gvern netta
                  10
                ma teċċedix 3,3 % fl-2017, li tikkorrespondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG.] Abbażi tal-previżjoni tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa tal-2017, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit irrakkomandat fl-2017.

               (8)Fl-2018, fid-dawl tas-sitwazzjoni fiskali tagħha, ir-Rumanija hija mistennija li tkompli taġġusta lejn l-objettiv baġitarju ta' terminu medju tagħha ta’ defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG. Skont il-matriċi ta’ aġġustament maqbula b’mod komuni skont il-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir, dak l-aġġustament jissarraf f’rekwiżit ta’ rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja tal-gvern netta li ma teċċedix 4,3 %. Ikun jikkorrespondi għal aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG. Jekk il-politiki ma jinbidlux, fl-2018 hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit. Barra minn hekk, il-previżjoni tar-rebbiegħa tal-2017 tal-Kummissjoni tipprevedi defiċit tal-gvern ta’ 3,5 % u 3,7 % tal-PDG għall-2017 u l-2018, ogħla mill-valur referenzjarju tat-Trattat ta’ 3 % tal-PDG. Kollox ma’ kollox, il-Kunsill huwa tal-fehma li mill-2017 se jkunu meħtieġa miżuri sinifikanti ulterjuri biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir, fid-dawl ta’ prospettiva fiskali li qed tiddeterjora bis-saħħa[, konformi mar-rakkomandazzjoni indirizzata lir-Rumanija fi XX bil-ħsieb li tiġi korretta d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-pjan ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta' terminu medju].

               (9)Il-qafas fiskali Rumen huwa sod, iżda mhuwiex infurzat kollu kemm hu. Il-baġit tal-2016 żvija b’mod sostanzjali mill-objettiv ta' terminu medju ta’ defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG, bi ksur tar-regola tad-defiċit fil-qafas fiskali nazzjonali. Il-baġit tal-2017 kompla jiddevja iktar mir-regoli fiskali nazzjonali. Fl-2016, bħal fi snin preċedenti, l-awtoritajiet ma bagħtux aġġornament tal-istrateġija fiskali lill-parlament sal-iskadenza statutorja ta’ Awwissu. B’riżultat, l-istrateġija fiskali fuq terminu medju ma kinitx qiegħda tmexxi l-proċess tal-baġit annwali.

               (10)Bis-saħħa ta’ bafers kapitali komdi u profittabbiltà li qed tiżdied, is-saħħa tas-settur bankarju kompliet titjieb fl-2016. L-awtoritajiet impenjaw ruħhom li fl-2018 iwettqu analiżi tal-kwalità tal-assi komprensiva u stress test tas-settur bankarju. Il-liġi dwar ir-rilaxx mid-dejn daħlet fis-seħħ f’Mejju 2016, iżda r-riskji għas-settur bankarju ġew immitigati fil-biċċa l-kbira minn deċiżjoni tal-qorti kostituzzjonali li l-qrati se jkollhom jivvalutaw jekk minn jissellef huwiex konformi mad-dispożizzjonijiet legali dwar l-avversità. Il-liġi dwar il-konverżjoni tas-self denominata fil-frank Żvizzeru adottata mill-parlament f’Ottubru 2016 reċentement ġiet meqjusa li mhijiex kostituzzjonali. Madankollu, inizjattivi leġiżlattivi rikorrenti jkomplu jfixklu l-prevedibbiltà legali, li jista’ jwassal għal impatti negattivi fuq l-atteġġjament tal-investituri.

               (11)L-evażjoni tat-taxxa kienet prevalenti fir-Rumanija, u din tnaqqas l-introjtu mit-taxxa u l-ġustizzja fiskali, u tgħawweġ l-ekonomija. Il-progress tar-Rumanija hi u tindirizza rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż biex tissaħħaħ il-konformità mar-regoli tat-taxxa u l-ġbir tat-taxxa kien limitat. Fl-2016, il-proċeduri għar-reġistrazzjoni u għar-rimborż tal-VAT kienu emendati, u bħalissa qed jiġu installati cash registers elettroniċi mqabbdin mal-awtorità tat-taxxa fil-pajjiż kollu. Mill-2017, qed tapplika skema speċjali għal setturi bħal dawk tal-lukandi, tar-ristoranti u industriji oħrajn relatati, fejn id-dovut jiġi stabbilit irrispettivament mill-faxxa tal-introjtu. Barra minn hekk, ġew adottati wkoll restrizzjonijiet dwar l-impjieg indipendenti u n-negozji tal-familja, biex jiġi skoraġġut l-evitar tat-taxxa. Fl-2016, ġie osservat titjib fil-konformità għad-dikjarazzjonijiet u l-pagamenti tat-taxxa, iżda l-ispezzjonijiet u l-awditi konġunti tat-taxxa u x-xogħol naqsu milli jiksbu riżultati mtejbin. Barra minn hekk, il-limitu tat-turnover għar-reġim fiskali fuq il-mikrointrapriżi tnaqqas sostanzjalment filwaqt li r-rata tnaqqset, u b’hekk ġiet iffaċilitata l-konformità mar-regoli tat-taxxa għad-detriment tad-dħul tal-baġit. L-approċċi settorjali u kategoriċi għat-tassazzjoni tan-negozji għandhom ir-riskju li jimponu piż amministrattiv kemm fuq in-negozji kif ukoll fuq l-awtorità tat-taxxa, waqt li fl-istess ħin ma jwasslux biex il-ġbir tat-taxxi jittejjeb.

               (12)Id-distribuzzjoni tal-introjtu nett (b’kont meħud tad-daqs tal-unità domestika) hija partikolarment inugwali fir-Rumanija, u dan ixekkel il-potenzjal tagħha għat-tkabbir sostenibbli u inklużiv. L-iktar 20 % sinjur tal-popolazzjoni għandhom dħul li huwa aktar minn tmien darbiet ogħla mill-ifqar 20 %. Dan il-proporzjon huwa ferm ogħla mill-medja tal-UE. L-inugwaljanzi huma mmotivati fil-biċċa l-kbira tagħhom minn aċċess inugwali għall-kura tas-saħħa, l-edukazzjoni, is-servizzi, u l-aċċess għas-suq tax-xogħol. Barra minn hekk, id-differenza bejn l-inugwaljanza tad-dħul qabel u wara t-taxxi u t-trasferimenti soċjali hija fost l-iżgħar fl-UE. L-indiċi ta’ referenza soċjali fil-bażi tal-benefiċċji soċjali ewlenin ilu ma jiġi aġġornat mindu ġie introdott fl-2008. Xogħol mhux iddikjarat, inkluż pagi li jingħataw fl-idejn, għadu prevalenti, u dan għadu ta’ piż fuq l-introjtu mit-taxxi, jgħawweġ l-ekonomija, u jimmina l-ġustizzja u l-effettività tas-sistema ta' taxxa u benefiċċji. Saru spezzjonijiet nazzjonali konġunti mill-Amministrazzjoni Fiskali u l-ispettorati tax-xogħol bħala parti minn proġett pilota, iżda dawn għad ma kellhomx impatt sistemiku sa issa. Ir-riżorsi mhumiex iffukati fuq is-setturi bl-ogħla riskji ta’ evażjoni tat-taxxa, l-enfasi fuq il-ħlas fuq l-idejn hija limitata, filwaqt li hemm prevalenza ta’ miżuri ta’ koerċizzjoni fuq dawk preventivi.

               (13)L-eżiti tas-suq tax-xogħol tjiebu fl-2016, sena li fih ir-rata tal-qgħad niżlet għall-iktar livell baxx li kellha qabel il-kriżi. Il-forza tax-xogħol qed tkompli tiċkien, minħabba li l-popolazzjoni qed tixjieħ u fadal ħafna emigrazzjoni. Ir-rata baxxa ta’ qgħad hija mtewma ma’ waħda mill-ogħla rati ta’ inattività fl-UE. Ir-rati ta’ impjieg u attività għaż-żgħażagħ, in-nisa, il-persuni b’livell ta’ ħiliet baxx, nies b’diżabbiltà u r-Rom b’mod partikolari huma ferm taħt il-medja tal-UE. L-għadd ta’ żgħażagħ barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ għadu għoli ħafna.

               (14)Minkejja li qed jonqos, ir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali kien għoli ħafna, b’mod partikolari għal familji bit-tfal, persuni b’diżabbiltà, ir-Rom, u l-popolazzjoni rurali. Fl-2016, pakkett komprensiv kontra l-faqar ġie adottat f’bidla tal-politika lejn il-provvista ta' servizzi mtejba indirizzata lejn gruppi speċifiċi tal-popolazzjoni. Dan jipprevedi proġett pilota li jwaqqaf servizzi integrati f’komunitajiet emarġinati. Adozzjoni nazzjonali ttejjeb b’mod sinifikanti l-provvista ta' servizzi integrati li bħalissa hija baxxa. Ġiet adottata l-liġi dwar id-dħul tal-inklużjoni minimu, li tindirizza rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż suċċessivi, u li għandha tidħol fis-seħħ fl-2018. Id-dħul tal-inklużjoni minimu jżid l-adegwatezza u l-kopertura tal-assistenza soċjali. Dan jikkombina l-appoġġ passiv ma’ miżuri u spezzjonijiet attivi fis-suq tax-xogħol obbligatorji. Madankollu, il-potenzjal ta’ attivazzjoni tiegħu huwa modest, minħabba li l-mira hija li jintlaħqu 25 % tal-benefiċjarji permezz ta’ miżuri attivi fis-suq tax-xogħol sal-2021.

               (15)Il-politiki ta’ attivazzjoni ssaħħew fil-kuntest tar-riforma tal-Aġenzija Nazzjonali tal-Impjiegi. Ir-riformi jinkludu iktar appoġġ imfassal apposta u servizzi integrati għal dawk li qed ifittxu x-xogħol u dawk li jħaddmu. Ix-xogħol biex jintlaħqu ż-żgħażagħ barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ, kif ukoll is-servizz li jingħatalhom, qed jiġu mtejbin. Madankollu, il-politiki ta’ attivazzjoni offruti lill-gruppi l-ibgħad mis-suq tax-xogħol għadhom limitati, u miżuri ta’ attivazzjoni proposti riċentement ma għadhomx jiffukaw fuq dawn il-gruppi speċifiċi. L-iskala u r-rabta tagħhom mas-servizzi soċjali mhumiex biżżejjed biex itejbu l-parteċipazzjoni fil-forza tax-xogħol għal dawn il-gruppi partikolari.

               (16)L-adegwatezza tal-pensjonijiet u l-faqar f’età anzjana għandhom dimensjoni tal-ġeneri sinifikanti, minħabba li, b’kull ħaġa oħra tkun indaqs, l-etajiet tal-irtirar iżgħar għan-nisa jirriżultaw f’intitolamenti tal-pensjoni iktar baxxi. Ir-Rumanija hija fost il-ftit pajjiżi tal-UE li ma jipprovdux għall-konverġenza tal-etajiet tal-irtirar tan-nisa mal-irġiel. Il-liġi dwar l-ugwalizzazzjoni tal-etajiet tal-pensjoni għan-nisa u l-irġiel ġiet ippreżentata lill-parlament fl-2013. Sa issa ġiet adottata biss mis-Senat.

               (17)Minħabba l-iżviluppi fil-produttività, il-konverġenza tad-dħul u l-pożizzjoni ta’ kompetittività tar-Rumanija, iż-żidiet fil-pagi fis-settur pubbliku u s-settur privat jistħoqqilhom attenzjoni speċjali. Iż-żidiet fil-pagi tas-settur pubbliku għandhom il-potenzjal li jaffettwaw lis-settur privat, u b’hekk iħallu impatt fuq il-kompetittività tar-Rumanija. Il-livell tal-paga minima tar-Rumanija, għalkemm huwa fost l-inqas fl-UE, żdied b’mod sinifikanti fl-aħħar snin. Żidiet ad hoc fil-paga minima tellgħu s-sehem ta’ ħaddiema li jaqilgħu l-paga minima b’mod sinifikanti u wasslu għal kumpressjoni qawwija fil-qiegħ tad-distribuzzjoni tal-pagi dan l-aħħar. Kmieni fl-2016, biex tiġi indirizzata rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż, twaqqaf grupp ta’ ħidma tripartitiku biex jistabbilixxi mekkaniżmu għall-iffissar tal-paga minima bbażata fuq kriterji ekonomiċi, tas-suq tax-xogħol u soċjali oġġettivi, iżda xogħlu kellu dewmien sinifikanti u hemm bżonn li jerġa’ jaqbad. Id-djalogu soċjali għadu kkaratterizzat minn negozjar kollettiv baxx fil-livell settorjali u minn dgħufijiet istituzzjonali li jillimitaw l-effettività tar-riforma.

               (18)Biex in-nies isibu u jżommu impjiegi tajbin u stabbli u jieħdu sehem fil-ħajja ekonomika u soċjali b’suċċess, jinħtieġu ħiliet bażiċi suffiċjenti. Stħarriġiet internazzjonali jindikaw nuqqasijiet gravi fil-ħiliet bażiċi fost l-adolexxenti Rumeni. Ir-rati ta’ tluq bikri mill-iskola għoljin, livell baxx ta’ min jispiċċa l-edukazzjoni għolja, u livell għoli ta’ emigrazzjoni jfissru li m’hemmx biżżejjed ħaddiema b'ħiliet speċjalizzati biex ilaħħqu mad-domanda. L-aċċess għall-edukazzjoni prinċipali ta’ kwalità huwa limitat fiż-żoni rurali, u b’mod partikolari għat-tfal Rom. Id-diffikultà biex jiġu attirati għalliema tajbin lejn żoni rurali u skejjel bi predominanza ta’ Rom, flimkien mas-segregazzjoni u attitudnijiet li spiss ikunu diskriminatorji, iwasslu biex it-tfal Rom ikollhom riżultati edukazzjonali iktar baxxi. B’risposta għal rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż ripetuti, ir-Rumanija adottat u bdiet timplimenta strateġija dwar it-tluq bikri mill-iskola. Fost il-miżuri reċenti nsibu interventi integrati, programm pilota ta’ ikliet sħan, rimborż imtejjeb tal-ispejjeż tal-vjaġġ lejn l-iskola, u kupuni soċjali biex jinkoraġġixxu l-edukazzjoni preprimarja tat-tfal fqar. Għall-ħarifa tal-2017 hemm ippjanati miżuri bbażati fuq proġetti b’finanzjament mill-UE biex itejbu l-kwalità tat-tagħlim fi skejjel żvantaġġati, u bħalissa għaddejja l-modernizzazzjoni tal-kurrikuli, minkejja li hija inkompluta. Il-leġiżlazzjoni kontra s-segregazzjoni ttejbet, inkluż it-tisħiħ tal-mandat tal-ispettorati tal-iskejjel f'dan il-qasam. Madankollu, għad m’hemmx metodoloġija ta' monitoraġġ. Jinħtieġ li jittieħdu iktar passi biex ikun hemm progress sostnut fil-ġlieda kontra l-inugwaljanzi soċjoekonomiċi fl-edukazzjoni. L-Iskema ta' Garanzija għaż-Żgħażagħ laħqet lill-istudent li jitilqu mill-iskola qabel iż-żmien b’mod parzjali biss sa issa, u ma hemmx programmi tat-tieni ċans disponibbli faċilment. Is-sistema ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali mhijiex allinjata biżżejjed mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, u l-parteċipazzjoni fit-tagħlim tal-adulti hija baxxa ħafna.

               (19)Il-popolazzjoni tar-Rumanija hija esposta għal riżultati ħżiena fil-qasam tas-saħħa. Il-kura tas-saħħa ta’ kwalità aċċessibbli hija mxekkla minn nuqqas ta’ professjonisti fil-kura medika, finanzjament insuffiċjenti, dipendenza żejda fuq l-isptarijiet, u l-korruzzjoni, li jaffettwaw partikolarment lil dawk li għandhom dħul baxx u li jgħixu fiż-żoni rurali. Barra mill-ħlas informali lill-professjonisti mediċi, il-korruzzjoni tirrigwarda wkoll l-akkwist pubbliku fl-isptarijiet, il-frodi tal-assigurazzjoni, u t-tixħim għal ċertifikati li jintitolaw lin-nies għall-benefiċċji. Hi u tindirizza rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż u fil-kuntest tal-kundizzjonalità ex-ante għall-perjodu ta’ finanzjament mill-UE 2014-2020, ir-Rumanija ħadet xi azzjoni politika biex issir tranżizzjoni mill-kura fl-isptarijiet għall-kura għal pazjenti ta' barra. Il-pjanijiet tal-kura tas-saħħa reġjonali ġew żviluppati biex jidentifikaw il-ħtiġijiet għall-infrastruttura u s-servizzi, u l-implimentazzjoni tal-istrateġija nazzjonali tas-saħħa qed tiġi mmonitorjata. Konformi mal-istrateġija nazzjonali kontra l-korruzzjoni tal-2016-2020, ġiet adottata leġiżlazzjoni li ġġedded is-sistema ta’ rispons dwar ħlasijiet informali, u s-salarji tal-professjonisti fil-kura medika ttejbu. L-istrateġija ta’ kontra l-korruzzjoni tinkludi miżuri komprensivi fil-qasam tal-kura tas-saħħa, inkluż it-trawwim tal-obbligu ta' rendikont u r-reklutaġġ trasparenti tal-maniġers tal-isptarijiet. Madankollu, it-tisħiħ tal-kura fil-komunità, il-kura ambulatorja u s-sistemi ta’ riferiment għadu fi stadju inizjali, il-ħlas informali għadu prevalenti, it-trasparenza fil-ġestjoni tal-isptarijiet għad trid tiġi żgurata, u l-istrateġija nazzjonali dwar il-forza tax-xogħol fil-qasam tal-kura tas-saħħa għadha ma ġietx adottata.

               (20)Il-kapaċità amministrattiva u ta’ tfassil ta’ politika tar-Rumanija qed issofri minn proċessi u teħid ta’ deċiżjonijiet opaki, proċeduri amministrattivi tqal, disponibbiltà baxxa ta’ evidenza ta’ kwalità, koordinazzjoni dgħajfa tul il-politiki settorjali, u korruzzjoni mifruxa. Il-progress fir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika kien limitat. L-istrutturi organizzazzjonali għadhom instabbli, u din l-instabbiltà taffettwa l-indipendenza u l-effettività tal-amministrazzjoni pubblika. Fl-2016 ġew varati strateġiji tas-servizz ċivili, iżda l-qafas leġiżlattiv għadu ma jinkorporax xi wħud mill-objettivi elwenin tagħhom, speċjalment fir-rigward ta’ kriterji oġġettivi għar-reklutaġġ tal-persunal, il-valutazzjoni u l-ippremjar tal-prestazzjoni. Huwa propost li l-livelli tal-pagi jiġu armonizzati sa xi punt, iżda ma hemmx rabta ċara bejn il-prestazzjoni u r-remunerazzjoni fil-livelli ċentrali u lokali. Il-kapaċità u l-awtorità tal-Aġenzija tas-Servizz Ċivli għad trid tissaħħaħ. Xi wħud mill-miżuri ta’ trasparenza fit-tfassil ta’ politika, li nbdew fl-2016, qegħdin fit-triq li jitreġġgħu lura. L-ippjanar strateġiku u l-valutazzjoni tal-impatt regolatorju mhumiex stabbiliti sew fil-prattika amministrattiva.

               (21)L-infrastruttura tat-trasport, fejn hemm insuffiċjenza ta’ kwalità u kwantità, hija waħda mill-ikbar ostakli għall-iżvilupp ekonomiku fir-Rumanija. Biex tikkonfronta n-nuqqasijiet assoċjati, b’risposta għal rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż, ir-Rumanija adottat il-pjan direttur dwar it-trasport fil-ħarifa tal-2016. Biex jitħaffef l-investiment fl-infrastruttura tat-toroq, il-ġestjoni tal-investimenti fl-infrastruttura ġiet separata mill-awtorità inkarigata mill-amministrazzjoni tal-infrastruttura. Fl-2016 ġie stabbilit korp biex jagħmel riforma tas-sistema ferrovjarja, li għandu jkun operattiv sa nofs l-2017.

               (22)Ir-Rumanija kellha wieħed mill-ogħla proporzjonijiet ta’ investiment fl-UE fl-aħħar żmien. Madankollu fl-2016 l-investiment pubbliku beda jonqos, parzjalment dovut għal implimentazzjoni baxxa tal-fondi tal-UE. L-assorbiment għoli u l-użu effiċjenti tal-fondi tal-UE huma kritiċi biex ir-Rumanija tkun tista’ tisfrutta l-potenzjal ta’ żvilupp tagħha f’setturi ewlenin bħat-trasport jew l-iskart b’mod partikolari. Il-kwalita tal-investiment pubbliku ġiet affettwata minn, fost l-oħrajn, nuqqasijiet fil-ġestjoni u bdil fil-prijoritajiet. B’risposta għal rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż, ftit sar progress fit-tisħiħ tal-prijoritizzazzjoni tal-proġetti u l-preparazzjoni fl-investiment pubbliku. Minn Awwissu 2016, il-ministri jridu jikkunsidraw il-prijoritajiet tal-investiment fil-pjanijiet tal-infiq tagħhom, iżda ma ttieħdu l-ebda passi oħrajn biex isaħħu r-rwol tal-Ministeru tal-Finanzi fil-prijoritizzazzjoni tal-investimenti u biex it-tħejjija tal-proġetti ta’ investiment pubbliku tiġi kkoordinata aħjar bejn il-ministeri. L-adozzjoni tal-pjan nazzjonali tal-immaniġġjar tal-iskart u l-prevenzjoni tal-iskart, li kienet mistennija sa tmiem l-2016, għadha pendenti. Il-pjanijiet huma meħtieġa wkoll biex itejbu l-governanza u l-infurzar regolatorju biex il-fondi nazzjonali u tal-UE jiġu indirizzati biex jinkisbu standards ambjentali fil-livell tal-UE.

               (23)L-akkwist pubbliku effiċjenti huwa essenzjali biex jinkisbu objettivi strateġiċi u jiġu indirizzati sfidi ta’ politika ewlenin għar-Rumanija, inkluż l-infiq pubbliku effiċjenti, il-modernizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, u t-trawwim tal-innovazzjoni u t-tkabbir sostenibbli u inklużiv. Huwa strumentali wkoll għall-fiduċja taċ-ċittadini fl-awtoritajiet pubbliċi u d-demokrazija. Dan l-aħħar, ir-Rumanija ħadet passi biex timplimenta l-istrateġija u l-pjan ta' azzjoni dwar l-akkwist pubbliku. Bħala segwitu tal-liġi dwar l-akkwist pubbliku li hemm fis-seħħ minn Mejju 2016, ġiet adottata leġiżlazzjoni implimentattiva sa tmiem l-2016, u l-aġenda nazzjonali għall-akkwist pubbliku tipprevedi l-prevenzjoni u l-kontroll tal-korruzzjoni. Madankollu, bosta miżuri ewlenin fl-istrateġija għadhom pendenti, bħall-kontrolli rinforzati u miżuri oħrajn kontra l-korruzzjoni, l-implimentazzjoni tal-akkwist elettroniku, u t-taħriġ tal-uffiċjali tal-akkwist pubbliku.

               (24)’Il fuq minn 45 % tal-popolazzjoni Rumena tgħix f’żoni rurali, li għadhom lura ferm miż-żoni urbani f’dak li jirrigwarda l-impjiegi u l-edukazzjoni, l-aċċess għas-servizzi u l-infrastruttura, u l-benesseri materjali. B’risposta għal rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż biex jittejjeb l-aċċess għas-servizzi pubbliċi integrati, tiġi estiża l-infrastruttra bażika u titrawwem id-diversifikazzjoni f’żoni rurali b’mod partikolari, fl-2016 ir-Rumanija adottat sett komprensiv ta’ miżuri dwar l-iżvilupp rurali, l-immodernizzar tal-irziezet żgħar, l-appoġġ ta’ SMEs li mhumiex agrikoli, l-investiment fl-infrastruttura, inklużi s-servizzi soċjali u l-edukazzjoni, u l-formalizzazzjoni tal-impjieg. Is-suċċess tagħhom fuq terminu itwal jiddependi fuq il-kapaċità li dawn l-azzjonijiet piloti jinfirxu fuq skala ikbar, u fuq l-immirar u l-assorbiment effettiv tal-finanzjament mill-UE disponibbli.

               (25)L-intraprizi tal-istat għandhom rwol ewlieni fl-ekonomija, b’mod partikolari f’setturi ewlenin tal-infrastruttura. Id-dgħufijiet fil-governanza tal-intrapriżi tal-istat jissarrfu fi profittabilità baxxa meta mqabblin mal-pari tagħhom fil-privat, b’impatt negattiv fuq il-finanzi pubbliċi. Hi u tindirizza rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż, ir-Rumanija għamlet progress sostanzjali biex ittejjeb il-governanza korporattiva tal-intrapriżi tal-istat. Id-digrieti li jappoġġjaw il-leġiżlazzjoni ewlenija dwar il-governanza korporattiva tal-intrapriżi tal-istat ġew adottati minnufih fil-ħarifa tal-2016. Il-qafas leġiżlattiv isegwi l-prattika tajba internazzjonali dwar it-trasparenza fil-ħatra tal-membri tal-bordijiet u l-maniġment tal-intrapriżi tal-istat, u jagħti setgħat speċifiċi ta’ monitoraġġ u infurzar lill-Ministru tal-Finanzi. Saru wkoll miżuri biex titqajjem kuxjenza tar-regoli l-ġodda fost l-awtoritajiet lokali, u informazzjoni baġitarja dwar l-intrapriżi tal-istat saret disponibbli għall-pubbliku. Madankollu, dewmien fil-ħatra ta’ maniġers professjonali jqajjem tħassib dwar l-implimentazzjoni ulterjuri.

               (26)Il-kompetittività tar-Rumanija qiegħda tbati minn dgħufijiet f’kompetittività mhux marbuta mal-kostijiet u l-ostakli strutturali għat-tranżizzjoni lejn ekonomija b’valur miżjud ogħla; f’dawn tal-aħħar insibu l-proċeduri amministrattivi kumplessi. Hi u tindirizza rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż fl-2016, ir-Rumanija adottat bosta atti leġiżlattivi biex tissimplifika l-proċeduri amministrattivi u tiffaċilita r-relazzjoni bejn iċ-ċittadini u l-amministrazzjoni pubblika, għalkemm dawn huma limitati għal għadd żgħir ta’ proċeduri.

               (27)Il-korruzzjoni għadha tippersisti fil-livelli kollha u għadha ostaklu għan-negozju. Ir-Rumanija għamlet progress sostanzjali dwar ħafna mir-riforma tas-sistema ġudizzjarja u biex tindirizza l-korruzzjoni fil-livelli għolja. Madankollu, fadal passi deċiżivi x’jittieħdu biex jiġi indirizzat it-tħassib f'dawn l-oqsma, sabiex ir-riformi jkunu sostenibbli u ma jkunux jistgħu jitreġġgħu lura. Sar xi progress biex jiġu żviluppati miżuri ulterjuri biex tiġi prevenuta u miġġielda l-korruzzjoni, partikolarment fil-gvernijiet lokali, iżda fadal sfidi sinifikanti fl-implimentazzjoni effettiva tal-istrateġija nazzjonali kontra l-korruzzjoni li ġiet adottata fl-2016. Huma meħtieġa sforzi għar-rispett tal-indipendenza ġudizzjarja fil-ħajja pubblika Rumena, l-iffinalizzar tar-riforma tal-kodiċijiet kriminali u ċivili u l-iżgurar tal-effiċjenza tal-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet tal-qrati. Taħt il-mekkaniżmu għall-kooperazzjoni u l-verifika, ir-Rumanija tirċievi rakkomandazzjonijiet fl-oqsma tar-riforma tas-sistema ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Dawn l-oqsma, għaldaqstant, mhumiex koperti fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż għar-Rumanija.

               (28)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Rumanija, u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2017. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta' Konverġenza u l-Programm Nazzjonali ta' Riforma u s-segwitu li kien hemm tar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lejn ir-Rumanija fis-snin ta' qabel. Hija qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fir-Rumanija, iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (29)Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta' Konverġenza u l-opinjoni tiegħu
                  11
                hija riflessa b'mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 hawn taħt,

               B'DAN JIRRAKKOMANDA li r-Rumanija tieħu azzjoni fl-2017 u l-2018 biex:

               1.Fl-2017, tiżgura konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill ta’ [XX] bil-ħsieb li tiġi korretta d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-pjan ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta' terminu medju. Fl-2018, taħdem favur il-politika fiskali tagħha b'mod konformi mar-rekwiżiti tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, li tissarraf fi sforz fiskali sostanzjali għall-2018. Tiżgura l-applikazzjoni sħiħa tal-qafas fiskali. Issaħħaħ il-konformità mar-regoli tat-taxxa u l-ġbir tat-taxxa. Tiġġieled ix-xogħol mhux iddikjarat, inkluż billi tiżgura l-użu sistematiku ta’ kontrolli integrati.

               2.Issaħħaħ politiki ta’ attivazzjoni mmirati u servizzi pubbliċi integrati, b’enfasi fuq dawk li huma l-iktar bogħod mis-suq tax-xogħol. Tadotta leġiżlazzjoni li tugwalizza l-età tal-pensjoni għan-nisa u l-irġiel. Tistabbilixxi mekkaniżmu trasparenti għall-iffissar tal-paga minima, b’konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali. L-aċċess imtejjeb għall-edukazzjoni prinċipali ta’ kwalità, b’mod partikolari għar-Rom u t-tfal f’żoni rurali. Fil-kura tas-saħħa, tagħmel tranżizzjoni għall-kura għal pazjenti ta' barra, u tnaqqas il-ħlas informali.

               3.Tadotta leġiżlazzjoni biex tiżgura ċivil professjonali u indipendenti li japplika kriterji oġġettivi. Issaħħaħ il-prijoritizzazzjoni tal-proġetti u t-tħejjija tal-investiment pubbliku. Tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa, sostenibbli u fil-ħin tal-istrateġija nazzjonali dwar l-akkwist pubbliku.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  COM(2017) 522 final.

                     (3)
                  P8_ TA(2017)0038, P8_ TA(2017)0039, u P8_ TA(2017)0040.

                     (4)
                  COM(2016) 725 final.

                     (5)
                  COM(2016) 728 final.

                     (6)
                  SWD(2017) 88 final.

                     (7)
                  L-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006, ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320.

                     (8)
                  COM(2014) 494 final.

                     (9)
                  Il-bilanċ aġġustat ċiklikament nett minn miżuri ta’ darba u temporanji, rikalkulat mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

                     (10)
                  In-nefqa netta tal-gvern hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern bl-esklużjoni tan-nefqa fuq l-imgħax, nefqa fuq programmi tal-Unjoni korrisposti bis-sħiħ mid-dħul mill-fondi tal-Unjoni u tibdil nondiskrezjonarju fin-nefqa fuq il-benefiċċji tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment huwa raddrizzat fuq perjodu ta’ 4 snin. Miżuri ta’ dħul diskrezjonarji jew żidiet fid-dħul mitluba mil-liġi huma meqjusa. Miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-infiq huma nnettjati.

                     (11)
                  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 18.5.2016
            COM(2016) 322 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-programm nazzjonali ta' riforma  tal-2016 tal-Belġju u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' stabbilità tal-2016 tal-Belġju

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-programm nazzjonali ta' riforma  tal-2016 tal-Belġju

                  u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' stabbilità tal-2016 tal-Belġju

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta’ Novembru 2015, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  4
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2016. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fis-17-18 ta’ Marzu 2016. Fis-26 ta’ Novembru 2015, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija
                  5
               , li fih identifikat lill-Belġju bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess ġurnata, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro
                  6
               . Din ir-rakkomandazzjoni ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-18-19 ta’ Frar 2016 u adottata mill-Kunsill fit-8 ta’ Marzu 2016. Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja, il-Belġju għandu jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2016 għall-Belġju
                  7
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2016. Dan ivvaluta l-progress li għamel il-Belġju fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fl-14 ta’ Lulju 2015 u kien jinkludi analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011. Fit-8 ta’ Marzu 2016, il-Kummissjoni ppreżentat ir-riżultati tal-analiżi fil-fond
                  8
               . L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Belġju mhu għaddej mill-ebda żbilanċ makroekonomiku. Prestazzjoni esterna aktar dgħajfa flimkien ma’ pożizzjoni ta' dejn pubbliku għoli jistgħu joħolqu riskji fil-ġejjieni. Madankollu, xi żviluppi riċenti jindikaw titjib fil-kompetittività. Miżuri korrettivi — li jinkludu l-moderazzjoni tal-pagi u tnaqqis fil-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali — wasslu biex jonqos ir-ritmu tat-tkabbir tal-kost lavorattiv. Id-dejn pubbliku mhux qed jonqos, iżda jidher li trażżnu r-riskji fuq perjodu qasir.

               (3)Fid-29 ta’ April 2016, il-Belġju ppreżenta l-programm nazzjonali ta’ riforma tiegħu tal-2016 u l-programm ta’ stabbilità tiegħu tal-2016. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien biex jitqiesu r-rabtiet mill-qrib ta' bejniethom.

               (4)Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013, jekk ikun meħtieġ biex isostni l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet relevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru biex janalizza u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi relevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet aktar dettalji dwar kif se tuża din id-dispożizzjoni f’linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej ma’ governanza ekonomika soda
                  9
               .

               (5)Il-programm ta' stabbiltà tal-2016 jindika li l-impatt baġitarju tal-influss eċċezzjonali ta' refuġjati fl-2015 u fl-2016 u tal-miżuri ta' sigurtà eċċezzjonali fl-2016 huwa sinifikanti u jipprovdi evidenza adegwata tal-ambitu u n-natura ta' dawn l-ispejjeż baġitarji addizzjonali. Skont il-Kummissjoni, l-ispejjeż eliġibbli addizzjonali għar-rifuġjati ammontaw għal 0.03 % tal-PDG fl-2015, filwaqt li l-impatt inkrimentali fl-2016 huwa stmat li huwa ta’ 0.17 % tal-PDG għan-nefqa relatata mar-rifuġjati u ta' 0.12 % tal-PDG għall-miżuri ta’ sigurtà. Id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 5(1) u fl-Artikolu 6(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 jippermettu l-provvediment għal din in-nefqa addizzjonali, minħabba l-fatt li l-influss ta’ refuġjati kif ukoll il-gravità tat-theddida tat-terroriżmu huma avvenimenti eċċezzjonali, l-impatt tagħhom fuq il-finanzi pubbliċi tal-Belġju huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tkunx kompromessa billi tiġi permessa devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju. Għalhekk, l-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju għall-2015 tnaqqas biex jitqiesu l-ispejjeż addizzjonali relatati mar-refuġjati. Fir-Rebbiegħa tal-2017 se ssir il-valutazzjoni finali tal-2016, inkluż tal-ammonti eliġibbli, fuq il-bażi tad-dejta osservata kif provduta mill-awtoritajiet Belġjani.

               (6)Bħalissa l-Belġju qiegħed fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġett għar-regola tranżizzjonali tad-dejn. Fit-18 ta’ Mejju 2016, il-Kummissjoni ħarġet rapport skont l-Artikolu 126(3) tat-TFUE, peress li l-Belġju ma għamilx progress suffiċjenti biex jikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2015. Fl-analiżi ġie konkluż li l-kriterju tad-dejn għandu jitqies li ġie ssodisfat. Fil-programm ta’ stabbiltà tiegħu tal-2016, il-gvern qed jippjana titjieb gradwali fil-bilanċ nominali minn defiċit ta’ 2.6 % tal-PDG fl-2015 għal -0.2 % tal-PDG fl-2019. L-objettiv baġitarju fuq terminu medju rivedut, li huwa pożizzjoni baġitarja bilanċjata f’termini strutturali huwa mistenni li jintlaħaq sal-2018. Madankollu, il-bilanċ strutturali kalkulat mill-ġdid
                  10
                għadu juri defiċit strutturali ta’ 0.4 % tal-PDG fl-2018. Skont il-programm ta’ stabbiltà, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern mal-PDG huwa mistenni li jilħaq l-ogħla livell tiegħu ta’ 106.2 % tal-PDG fl-2016 u li jonqos għal 99.6 % sal-2019. Ix-xenarju makroekonomiku użat għal dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Madankollu, il-miżuri meħtieġa sabiex isostnu l-miri tad-defiċit ippjanati mill-2017 'l quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed. Abbażi tat-tbassir tar-Rebbiegħa tal-2016 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament rakkomandat fl-2016 kif ukoll fl-2016 u fl-2017 flimkien, jekk ma jinbidlux il-politiki. Li kieku l-impatt baġitarju tal-influss eċċezzjonali ta’ refuġjati kif ukoll tal-miżuri ta’ sigurtà eċċezzjonali ma tqisx fil-valutazzjoni, id-devjazzjoni projjettata fl-2016 ma kinitx tkun sinifikanti. Il-Belġju mhux imbassar li jkun konformi mar-regola tranżizzjonali tad-dejn fl-2016 u, wara li jispiċċa l-perjodu ta’ tranżizzjoni, mal-parametru referenzjarju tat-tnaqqis tad-dejn fl-2017. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-programm ta’ stabbiltà u filwaqt li jqis it-tbassir tar-rebbiegħa 2016 tal-Kummissjoni, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li hemm riskju li l-Belġju ma jikkonformax mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Għaldaqstant se jkunu meħtieġa aktar miżuri biex jiżguraw il-konformità fl-2016 u fl-2017.

               (7)Flimkien mad-dejn pubbliku għoli teżisti wkoll prestazzjoni dgħajfa fl-esportazzjoni u l-kompetittività. Il-prestazzjoni esterna marret lura mill-2000, kif juri t-telf fis-sehem mis-suq globali, u kienet aggravata minn esportazzjonijiet li huma orjentati l-aktar lejn swieq inqas dinamiċi. Filwaqt li x-xejra negattiva fl-ishma mis-suq twaqqfet f’dawn l-aħħar snin, it-telf akkumulat għadu sostanzjali. Speċjalizzazzjoni f’segmenti tas-suq esposti aktar għall-kompetizzjoni tal-prezzijiet ixxekkel il-kapaċità ta’ esportazzjoni tal-pajjiż ukoll. Dan huwa partikolarment diffiċli li jiġi rikonċiljat mal-kost lavorattiv għoli tal-pajjiż. Il-kost ta' unità lavorattiva żdied b’rata mgħaġġla b’riżultat ta’ tkabbir baxx fil-produttività u b’mod partikolari minħabba tkabbir mgħaġġel tal-pagi. Tal-aħħar jista’ jiġi attribwit għal ċerti karatteristiċi tas-sistema tal-iffissar tal-pagi. Minn naħa, il-marġnijiet għat-tkabbir reali tal-pagi kienu ripetutament għoljin wisq. Min-naħa l-oħra, l-inflazzjoni qabżet l-aspettattivi tal-inflazzjoni ripetutament u qabżet ukoll dik tal-pajjiżi ġirien. Id-differenza strutturali fir-rati fil-qalba tal-inflazzjoni bejn il-Belġju u l-pajjiżi ġirien hija kkawżata prinċipalment minn żieda ogħla tal-prezzijiet tas-servizzi u funzjonament inqas minn ottimali tas-suq bl-imnut. Din l-inflazzjoni għaddiet fuq it-tkabbir fil-pagi minħabba l-prattika ġenerali ta’ indiċjar awtomatiku tal-pagi. Flimkien, dawn il-fatturi dgħajfu l-effettività tas-sistema, ikkoordinata ħafna, tal-iffissar tal-pagi. Sabiex iwaqqfu t-tnaqqis fil-kompetittività u l-impatt negattiv tiegħu fuq il-prestazzjoni tal-esportazzjoni u l-impjiegi, f’dawn l-aħħar snin l-awtoritajiet Belġjani intervjenew fil-proċess tal-iffissar tal-pagi. Ġew imposti miżuri li jimmoderaw il-pagi, inklużi limiti fuq iż-żidiet reali fil-pagi u skemi ta' sospensjoni tal-indiċjar tal-pagi. Barra minn hekk qed jiġi implimentat tnaqqis fil-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali. Madankollu, biex tkun żgurata s-sostenibbiltà tal-korrezzjoni, jinħtieġu riformi strutturali tal-qafas tal-iffissar tal-pagi, f’konformità mar-rakkomandazzonijiet tal-Kunsill fis-snin li għaddew. Għalkemm il-gvern biħsiebu jirrevedi l-Loi relative à la promotion de l’emploi et à la sauvegarde préventive de la compétitivité (“il-liġi tal-1996”), li tipprovdi l-bażi li fuqha s-sħab soċjali jistabbilixxu “in-norma tal-pagi” kull sentejn, ftit li xejn sar progress sa issa. Jeħtieġ li tiġi żgurata rabta aktar formali bejn il-pagi u l-produttività biex il-kisbiet reċenti ma jintilfux u jiġi evitat li l-problemi tal-passat jirrepetu ruħhom.

               (8)Sar xi progress fil-funzjonament kumplessiv tas-suq tax-xogħol. L-inċentivi għax-xogħol isaħħu permezz ta’ miżuri biex jitnaqqas il-porzjon ta’ taxxa u permezz ta' bidliet fis-sistema tal-benefiċċji tal-qgħad. Madankollu, differenzi mdaqqsa ta’ impjieg bejn gruppi speċifiċi tal-popolazzjoni qed ikomplu joħolqu użu kroniku baxx tal-ħaddiema, speċjalment fost il-ħaddiema bi ftit kwalifiki, żgħażagħ, persuni aktar anzjani u persuni bi sfond ta’ migrazzjoni. Barra minn hekk, rati tat-taxxa marġinali għal min jidħol jew jerġa' jidħol fis-suq tax-xogħol joħlqu nases ta' inattività u ta' pagi baxxi għal min għandu t-tieni sors ta' dħul u għal tipi speċifiċi ta' unitajiet domestiċi bħal mhuma persuni mhux f'relazzjoni u familji b’ġenitur wieħed. Għalhekk huwa importanti li jiġu rfinati u implimentati politiki mmirati lejn li jinkoraġġixxu lin-nies jiċċaqalqu mill-inattività jew mill-qgħad għall-impjieg. L-inugwaljanzi edukattivi relatati mal-isfond soċjoekonomiku huma fost l-ogħla fl-UE u r-riżultati ħżiena fl-iskola jispjegaw parzjalment is-sottoprestazzjoni osservata f'persuni bi sfond ta’ migrazzjoni jew żgħażagħ bi ftit kwalifiki. Bħalissa qed jiġu introdotti riformi fl-edukazzjoni li huma intiżi b’mod partikolari biex jindirizzaw it-tluq bikri mill-iskola, il-kura u l-edukazzjoni fl-ewwel snin tat-tfulija. Qed jimmiraw ukoll li jtejbu l-kwalità u r-rilevanza tas-sistema vokazzjonali. Dawn ir-riformi jistgħu jħaffu t-tranżizzjoni lejn ekonomija b'għarfien intensiv u dejjem aktar orjentata lejn is-servizz u jżidu t-tlaqqigħ tal-ħiliet filwaqt li jnaqqsu n-nuqqas persistenti ta’ ħaddiema f’ċerti okkupazzjonijiet. Barra minn hekk, ir-rati baxxi ħafna tal-attività u tal-impjieg ta’ ħaddiema akbar fl-età jeħtieġu politiki li jippromwovu t-tixjiħ attiv u li jappoġġjaw it-talba tas-suq tax-xogħol għal ħaddiema akbar fl-età. Fl-aħħar nett, ta' min jikkunsidra miżuri addizzjonali tat-taxxa li jiffaċilitaw it-teħid tal-impjiegi.

               (9)Għad hemm lok konsiderevoli għal titjib fid-dimensjoni mhux marbuta mal-kost tal-kompetittività esterna. Sabiex jiġu ssalvagwardjati u msaħħa l-livelli attwali ta’ benessri, għandu jkun hemm enfasi akbar fuq iż-żieda fil-produttività u l-investiment fil-kapital ibbażat fuq l-għarfien. Dan jirrikjedi spinta sostnuta lejn prodotti, u s-servizzi assoċjati magħhom, li jkunu aktar ‘il fuq fil-katina tal-valur, abbażi ta’ prestazzjoni aħjar fl-innovazzjoni u bl-użu tar-riżultati tar-R&Ż. Minkejja s-sistema ta’ kwalità tajba tiegħu ta’ riċerka pubblika, relattivament il-Belġju ftit għandu ditti li qed jikbru malajr f’setturi innovattivi. Barra minn hekk, il-klima tan-negozju hija mfixkla minn piżijiet amministrattivi u regolatorji li jxekklu l-ħolqien u l-espansjoni tal-kumpaniji. Ir-rekwiżiti tal-parteċipazzjoni azzjonarja u r-restrizzjonijiet fuq id-drittijiet tal-vot, il-forma ġuridika u l-attivitajiet multidixxiplinarji jxekklu d-dinamiżmu fis-suq tas-servizzi tan-negozju. Ir-restrizzjonijiet operazzjonali u r-restrizzjonijiet fuq fejn il-bejjiegħa bl-imnut jistgħu jistabbilixxu l-ħanut tagħhom għandhom l-istess effett fis-settur tal-bejgħ bl-imnut. Barra minn hekk hemm nuqqasijiet fl-effiċjenza tas-sistema ġudizzjarja, b’penetrazzjoni baxxa tat-teknoloġija tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni. Flimkien dawn il-fatturi jikkostitwixxu ostakoli sinifikanti għall-investiment privat. Infrastruttura substandard u effetti lembut twal ukoll ixekklu t-tkabbir fil-produttività u l-investiment. In-netwerk tat-trasport jirrappreżenta l-akbar lakuna urġenti fl-investiment. Il-lok ġeografiku tal-Belġju, flimkien mal-preżenza ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali, ippermetta lill-pajjiż biex jattira ħafna ċentri ta’ distribuzzjoni, bażijiet tal-loġistika u kwartieri ġenerali internazzjonali ta’ diversi kumpaniji. Madankollu, hemm problema dejjem tikber ta’ konġestjoni tat-traffiku fis-sigħat l-aktar intensivi tat-traffiku li xxekkel il-kapaċità tal-pajjiż li jiġbed lejh investituri barranin u li ġġib magħha spejjeż ekonomiċi u ambjentali kbar. Il-Belġju huwa wkoll mistenni li ma jilħaqx il-miri 2020 tiegħu għat-tnaqqis tal-emissjonijijiet tal-gassijiet serra u għandu problemi serji ta’ tniġġis tal-arja. Minħabba l-konċentrazzjoni għolja ta’ attivitajiet ekonomiċi madwar il-belt kapitali u l-portijiet, l-aktar sfidi urġenti huma l-aġġornament tal-infrastruttura bażika tal-ferrovija u tat-toroq u l-ħolqien ta' kollegamenti bejn iċ-ċentri ekonomiċi ewlenin. Fl-istess ħin, huwa importanti li tiġi indirizzata l-konġestjoni fil-ħinijiet l-aktar intensivi billi jitjiebu s-servizzi tat-trasport pubbliku, tiġi ottimizzata l-ġestjoni tat-traffiku u li jiġu eliminati d-distorsjonijiet tas-suq u l-inċentivi avversi tat-taxxa, bħal mhuwa trattament favorevoli għal karozzi tal-kumpaniji.

               (10)Sfida oħra tikkonċerna l-adegwatezza tal-ġenerazzjoni tal-enerġija domestika u s-sigurtà tal-provvista b’mod ġenerali. Imxekkla minn interruzzjonijiet ripetuti, l-installazzjonijiet nukleari tal-Belġju li qed jiqdiemu saru sorsi mhux affidabbli, filwaqt li l-iskeda għat-tneħħija gradwali tagħhom li ġiet riveduta kemm-il darba ħolqot klima li ma twassalx għal deċiżjonijiet ta’ investiment fit-tul. Dan huwa rifless f’aktar importazzjonijiet u sigurtà tal-provvista dejjem aktar batuta. Għalkemm ir-riskji tal-provvista fuq perjodu qasir tnaqqsu, il-ħtiġijiet ta' investiment fit-tul għadhom konsiderevoli. Minbarra li tinħtieġ kapaċità fil-produzzjoni domestika ġdida sostanzjali u żieda ulterjuri fl-interkonnessjonijiet, jinħtieġu wkoll grilji intelliġenti biex tiġi żviluppata l-ġestjoni tad-domanda. Minħabba t-tul konsiderevoli ta' żmien ta' tħejjija għal proġetti kbar fis-settur tal-enerġija u bżonn qawwi ta’ sostituzzjoni ta' kapaċità matul id-deċennju li ġej, se tkun meħtieġa azzjoni rapida, b’mod partikolari fil-forma ta’ qafas legali xieraq li jippromwovi ż-żieda fil-kapaċità tal-ġenerazzjoni.

               (11)Il-Belġju għamel xi progress fir-riforma tas-sistema tat-taxxa, b’mod partikolari billi ċaqlaq it-taxxi minn fuq ix-xogħol għal fuq bażijiet ta' taxxa oħrajn, li bil-mod se jnaqqsu l-porzjon tat-taxxa fuq ix-xogħol. It-tnaqqis fit-taxxa fuq l-introjtu personali u fil-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali tal-ħaddiema se jgħin ukoll f'dan ir-rigward. Madankollu, is-sistema tat-taxxa għadha kumplessa, b’bażijiet tat-taxxa mikula minn eżenzjonijiet, tnaqqis u rati mnaqqsa speċifiċi. Xi wħud minn dawn jinvolvu telf ta’ dħul, distorsjonijiet ekonomiċi, u piż amministrattiv kbir. Barra minn hekk, din il-bidla fil-bażijiet tat-taxxa ma jidhirx li hija newtrali mil-lat baġitarju. Għad hemm lok konsiderevoli għal titjib fid-disinn tas-sistema tat-taxxa b’aktar twessigħ tal-bażijiet tat-taxxa, li jippermetti kemm tnaqqas tar-rati statutorji kif ukoll inqas distorsjonijiet. Hemm ukoll potenzjal konsiderevoli għal ċaqliq “ambjentali” fit-taxxa li jirriżulta, fost affarijiet oħra, minn trattament favorevoli tat-taxxa fuq il-karozzi tal-kumpaniji u l-karti tal-fjuwil, li jikkontribwixxu għat-tniġġis, għall-konġestjoni u għall-emissjonijiet tal-gassijiet serra.

               (12)F’dawn l-aħħar snin, il-Belġju għamel progress importanti fir-riforma tas-sistema tal-pensjonijiet tiegħu. Il-liġi tal-10 ta’ Awwissu 2015 dwar iż-żieda fl-età tal-pensjoni, il-kundizzjonijiet għal pensjonijiet bikrin u l-età minima għal pensjonijiet tas-superstiti tistabbilixxi età minima u kriterji tat-tul tal-karriera ġodda għall-pensjonijiet ordinarji. Madankollu, anki wara r-riformi riċenti, iż-żieda projettata fil-proporzjon tan-nefqa tal-pensjoni għadha sostanzjali. Rabta awtomatika mal-bidliet fl-istennija tal-għomor, kif rakkomandat fil-passat, tnaqqas ir-riskji għas-sostenibilità fuq terminu medju u twil. F’dan ir-rigward, il-gvern ħabbar l-intenzjoni tiegħu li jintroduċi sistema tal-pensjonijiet ibbażata fuq il-kreditu li tkun tista’ tippermetti mekkaniżmi ta’ aġġustament awtomatiku b’rispons għall-iżviluppi demografiċi. Se jkompli jsir monitoraġġ mill-qrib ta' dawn il-kwistjonijiet fil-qafas tas-Semestru Ewropew.

               (13)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Belġju u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2016. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbilità u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Belġju fis-snin preċedenti. Hija qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Belġju iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet skont is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet nri 1 sa 3 ta’ hawn taħt.

               (14)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-programm ta’ stabbilità, u l-opinjoni tiegħu
                  11
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) ta’ hawn taħt.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Belġju jieħu azzjoni fl-2016 u l-2017 biex:

               1.Jilħaq aġġustament fiskali annwali ta’ mill-inqas 0.6 % tal-PDG lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2016 u fl-2017. Juża l-qligħ mhux mistenni biex jgħaġġel it-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika. Jaqbel dwar distribuzzjoni infurzabbli tal-miri fiskali fil-livelli kollha tal-gvern. Jissimplifika s-sistema tat-taxxa u jneħħi n-nefqiet distortivi tat-taxxa.

               2.Iwettaq l-analiżi ppjanata tal-“liġi tal-1996” dwar il-kompetittività u l-impjiegi b’konsultazzjoni mas-sħab soċjali. Jiżgura li l-pagi jkunu jistgħu jevolvu f’konformità mal-produttività. Jiżgura l-effettività tal-politiki ta' attivazzjoni s-suq tax-xogħol. Jimxi 'l quddiem fir-riformi tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u jipprovdi appoġġ ta’ taħriġ, speċjalment lil persuni bi sfond ta’ migrazzjoni.

               3.Itejjeb il-kapaċità tal-innovazzjoni, notevolment billi jrawwem l-investiment fil-kapital ibbażat fuq l-għarfien. Iżid il-kompetizzjoni fis-settur tas-servizzi kummerċjali u fis-settur tal-bejgħ bl-imnut billi jneħħi restrizzjonijiet operazzjonali u tal-istabbiliment mhux meħtieġa. Jindirizza n-nuqqasijiet fl-investiment fl-infrastruttura tat-trasport u l-kapaċità tal-ġenerazzjoni tal-enerġija.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  COM(2016) 322 finali.

                     (3)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059, u P8_TA(2016)0060.

                     (4)
                  COM(2015) 690 finali.

                     (5)
                  COM(2015) 691 finali.

                     (6)
                  COM(2015) 692 finali.

                     (7)
                  SWD(2016) 71 finali.

                     (8)
                  COM(2016) 95 finali.

                     (9)
                  COM(2014) 494 finali.

                     (10)
                  Il-bilanċ strutturali kif kalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni abbażi tal-informazzjoni fil-programm ta’ stabbiltà, skont il-metodoloġija komunement miftiehma.

                     (11)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 18.5.2016
            COM(2016) 336 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            fuq il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2016 tal-Lussemburguu li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-2016 tal-Lussemburgu

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               fuq il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2016 tal-Lussemburgu

                  u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-2016 tal-Lussemburgu

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta' Novembru 2015, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  4
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta' koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2016. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fis-17-18 ta' Marzu, 2016. Fis-26 ta' Novembru 2015, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija
                  5
               , li fih il-Lussemburgu ma ġiex identifikat bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru għandu jitwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro
                  6
               . Dik ir-rakkomandazzjoni kienet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-18-19 ta' Frar 2016 u adottata mill-Kunsill fit-8 ta' Marzu 2016. Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Lussemburgu għandu jara li jkun hemm implimentazzjoni sħiħa u f'waqtha ta' dawk ir-rakkomandazzjonijiet.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż għal-Lussemburgu
                  7
                ġie ppubblikat fis-26 ta' Frar 2016. Huwa vvaluta l-progress li għamel il-Lussemburgu biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottat mill-Kunsill fl-14 ta' Lulju 2015 u l-progress li għamel il-Lussemburgu lejn il-miri nazzjonali tiegħu ta' Ewropa 2020.

               (3)Fid-29 ta' April 2016, il-Lussemburgu ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta' Riforma tiegħu tal-2016 u l-Programm ta' Stabbiltà tal-2016 tiegħu. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta' bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (4)Fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020 ġew indirizzati rakkomandazzjonijiet relevanti speċifiċi għall-pajjiż. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013, fejn ikun neċessarju li tiġi sostnuta l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet relevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru li janalizza u jipproponi emendi għall-Ftehim ta' Sħubija u għall-programmi relevanti tiegħu, Il-Kummissjoni pprovdiet aktar dettalji dwar kif hija tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni f'linji-gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej mal-governanza ekonomika soda
                  8
               .

               (5)Bħalissa l-Lussemburgu qiegħed fil-parti preventiva tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Il-programm ta' stabbiltà tal-2016 tiegħu, il-gvern għandu l-pjan li jikseb baġit bilanċjat fl-2017 kif ukoll li jkollu eċċessi żgħar wara dan, li jilħqu 0.4% tal-PDG sal-2020. L-objettiv baġitarju ta' terminu medju jibqa' jintlaħaq matul il-perjodu tal-ipprogrammar. Madankollu, fil-programm ta' stabbilta tiegħu, il-Lussemburgu ħabbar li l-objettiv baġitarju ta' terminu medju se jinbidel minn eċċess strutturali ta' 0.5% tal-PDG sal-2016 għal defiċit strutturali ta' 0.5% tal-PDG mill-2017 'l quddiem. Skont il-Programm ta' Stabbiltà, il-proporzjoni bejn id-dejn tal-gvern u l-PDG mistenni li gradwalment jiżdied għal 23.5% tal-PDG fl-2020. Ix-xeneraju makroekonomiku li jirfed dawn il-proġettazzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli, ħlief għall-2017 u l-2018, meta huwa favorevoli. Abbażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2016, l-eċċess tal-bilanċ strutturali huwa previst lil jonqos għal 1.4 % tal-PDG fl-2016 u jibqa' nieżel għal 0.3 % tal-PDG fl-2017, biex b'hekk jibqa' ogħla mill-objettiv baġitarju ta' terminu medju. Devjazzjonijiet futuri possibbli ikunu evalwati kontra l-obbligu li jinżamm il-bilanċ strutturali fi ħdan l-obbjettiv baġitarju ta' terminu medju, fil-kunsiderazzjoni tal-ħtieġa li tiġi żgurata s-sostenibbilta għat-tul tal-finanzi pubbliċi, speċjalment fil-qasam tal-pensjonijiet. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-Programm ta’ Stabbiltà u filwaqt li jqies il-previżjoni tar-rebbiegħa tal-2016 tal-Kummissjoni, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Lussemburgu hu mistenni jikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (6)L-awtoritajiet tal-Lussemburgu ħabbru l-linji ewlenin ta' riforma komprensiva tar-regoli tat-taxxa li għandha tidħol fis-seħħ fl-2017. Ir-riforma tipprevedi emendi l-aktar fil-qasam tat-tassazzjoni diretta, kemm għall-individwi kif ukoll għall-korporazzjonijiet. Hija għandha l-għan li jkun hemm tnaqqis gradwali fir-rata tat-taxxa fuq il-kumpaniji (bil-għan li tiżdied il-kompetittività) u progressività miżjuda tat-taxxa fuq id-dħul personali (bil-għan li tiżdied il-ġustizzja). Fl-istess waqt, iż-żieda ta' ċertu nfiq tat-taxxa, b'mod partikolari fejn tidħol l-akkomodazzjoni, toħloq riskju li l-bażi tat-taxxa tidjieq. Ċerti żviluppi internazzjonali jistgħu wkoll jaffettwaw it-tfassil tas-sistema tat-taxxa tal-Lussemburgu u jenfasizzaw il-fraġilità ta' mill-anqas parti mill-introjti fiskali. Biex tiġi żgurata l-prevedibbiltà tagħhom, hemm lok għal aktar twessigħ tal-bażi tat-taxxa, b’mod partikolari billi terġa' tkun ikkunsidrata t-tassazzjoni fuq il-proprjetà għall-abitazzjoni li bħalissa hija baxxa, u billi jsir aktar użu ta’ sorsi alternattivi, inkluż it-tassazzjoni ambjentali. F'dak il-każ, it-tneħħija tal-kaxxa dwar il-proprjetà intellettwali tipprmetti xi twessigħ tal-bażi tat-taxxa tal-kumpaniji. L-adozzjoni u l-implimentazzjoni tar-riformi tat-taxxa se tibqa' tiġi segwita mill-qrib taħt is-Semestru Ewropew.

               (7)L-awtoritajiet tal-Lussemburgu raw kif għamlu biex jiddiversifikaw l-ekonomija, fl-għarfien tar-riskji marbuta ma' dipendenza qawwija fuq is-settur finanzjarju. Meta wieħed iqis il-livell għoli tal-kosti lavorattivi fil-pajjiż, attivitajiet li jkollhom valur miżjud joffru l-potenzjal li jilliberaw sorsi alternattivi ta' tkabbir. Id-diversifikazzjoni b'suċċess tal-ekonomija tal-Lussemburgu għalhekk tiddependi ħafna fuq dawk is-setturi li huma anqas sensittivi għal-livelli tal-kosti lavorattivi. Fil-biċċa l-kbira huma bbażati fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, li għandhom it-tendenza li jkollhom użu intensiv ta' teknoloġija u ta' għarfien. L-espansjoni ulterjuri tas-settur tas-servizzi mhux finanzjarji, li diġà huwa wieħed ta' suċċess, ukoll jista' jgħin fid-diversifikazzjoni tal-ekonomija. It-tnaqqis, jew it-tneħħija ta' ostakoli eżistenti għall-investiment u l-innovazzjoni li jillimitaw l-iżvilupp ekonomiku, jillibera l-potenzjal għall-innovazzjoni u jgħinu d-diversifikazzjoni. Filwaqt li l-investiment pubbliku huwa ogħla mill-medja fiż-żona tal-euro, l-investiment privat mhuwiex jilħaq il-prestazzjoni massima potenzjali. Huwa essenzjali, biex jinżammu l-prospetti tat-tkabbir, li jiġi sostnut livell għoli ta' investiment. L-analiżi fir-rapport tal-pajjiż turi li l-Lussemburgu huwa l-pajjiż li għandu l-aktar regolmentazzjoni restrittiva fl-UE fejn jidħu s-servizzi għan-negozju u l-istabbiliment tal-bejgħ bl-imnut. Ir-restrizzjonijiet ewlenin jolqtu r-rekwiżiti tal-parteċipazzjoni azzjonarja, id-drittijiet tal-vot u l-limitazzjonijiet multidixxiplinarji fis-settur tas-servizzi għan-negozji kif ukoll rekwiżiti operattivi u ta' stabbiliment fis-settur tal-bejgħ bl-imnut.

               (8)Iż-żieda kontinwa fil-prezzijiet tal-akkomodazzjoni f'dawn l-aħħar deċennji, flimkien ma' dinamiċi qawwija previsti fejn tidħol il-popolazzjoni u l-impjiegi matul is-snin li ġejjin, tista' tkun ta' ostakolu għaż-żieda mbassra fil-popolazzjoni u l-forza lavorattiva. Dak il-prospett huwa aktar u aktar probabbli peress li l-ekonomija tiddependi bil-kbir fuq id-dħul ta' ħaddiema ta' ħiliet għolja mill-pajjiżi ġirien, li jirrappreżentaw madwar terz tat-total tal-impjiegi. Id-dinamiżmu tal-prezzijiet tal-proprjetà immobbli residenzjali huwa mbuttat minn nuqqas ta' qbil bejn id-domanda u l-provvista, b'mod partikolari n-nuqqas ta' akkomodazzjoni disponibbli u affordabbli. Id-disponibbiltà insuffiċjenti ta' art għall-bini ġdid u l-prestazzjoni amministrattiva mhux mill-aħjar fejn jidħlu l-proċeduri tal-għoti tal-permessi tal-bini qegħdin itellfu l-flessibbiltà tal-provvista tal-akkomodazzjoni. Parti importanti tas-sussidji tat-taxxa disponibbli taħt il-politiki preżenti x'aktarx tiġi kkapitalizzata fi prezzijiet tal-akkomodazzjoni, meta wieħed iqis il-provvista riġida tal-akkomodazzjoni. L-isforzi mmirati lejn il-provvista ta' akkomodazzjoni soċjali bi prezzijiet affordabbli ukoll jistgħu jingħataw spinta. Is-suq tal-akkomodazzjoni kif jinsab bħalissa mhux biss itellef lill-unitajiet domestiċi milli jistabbilixxu r-residenza tagħhom fil-Lussemburgu, iżda wkoll ikabbar il-problema tat-traffiku u tat-tniġġiż. Il-proġettazzjonijiet demografiċi ġodda fir-rapport tal-2015 dwar it-tixjiħ ikomplu jżidu l-pressjoni biex titneħħa l-konġestjoni għall-investiment fl-oqsma tat-trasport u tal-akkomodazzjoni u għandhom ikunu riflessi fl-erba' pjani settorjali li se jsiru dwar l-akkomodazzjoni, it-trasport, iż-żoni ta' attività ekonomika u l-pajsaġġi ppreservati.

               (9)Il-kisba tad-diversifikazzjoni ekonomika tista' titrażżan bil-fatt li l-iżviluppi fil-pagi f'ċerti setturi jistgħu ma jkunux konformi mal-iżviluppi fil-produttività. Dan ikompli jillimita s-setturi li jistgħu jiġu mmirati, l-aktar għal dawk li jkollhom valur miżjud għoli. Matul l-aħħar deċennju, il-kosti ta' kull unità lavorattiva fil-Lussemburgu għolew b'rata aktar mgħaġġla milli fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri taż-żona tal-euro. L-indiċizzazzjoni awtomatika tal-pagi madwar l-ekonomija kollha għandha rwol li tillimita l-varjazzjoni tal-pagi bejn settur u ieħor u tista' sservi biex ma jittiħdux f'kunsiderazzjoni varjazzjonijiet fil-produttivita tax-xogħol. Madankollu, l-ambjent estiż ta' inflazzjoni baxxa fisser li l-aġġustament awtomatiku tal-pagi dam ma skatta, u dan kien ta' kontribut għal żviluppi moderati fejn jidħlu l-pagi. B'mod parallel ma' żviluppi dgħajfa fil-pagi u ż-żieda fil-produzzjoni, it-telf fil-kost-kompetittività ttaffa. F'dak il-kuntest, ikun siewi l-monitoraġġ tal-iżviluppi tal-pagi.

               (10)Ir-responsabbiltajiet marbuta mal-età għadhom ta' riskju fuq terminu twil, b'mod partikolari għar-rigward tal-kosti tal-pensjonijiet. Il-Lussemburgu għamel progress limitat fejn jidħol l-għeluq tal-qasma bejn l-età tal-irtirar statutorja u effettiva, billi impona limitazzjonijiet fuq l-irtirar kmieni. F'Lulju 2015 abbozz ta' liġi li timmodifika l-iskemi tal-irtirar kmieni ġie ippreżentat lill-parlament. Madankollu, filwaqt li skema waħda ġiet abolita, il-kundizzjonijiet ta' aċċess għal skemi oħra ta' qabel l-irtirar ittaffew. Liġi dwar ir-riklassifikazzjoni tal-ħaddiema b'diżabbiltajiet li jaffetwawhom fuq ix-xogħol ġiet adottata f'Lulju 2015, u bdiet tiġi implimentata mill-1 ta' Jannar 2016. Il-liġi żiedet il-possibbiltajiet għall-ħaddiema b'diżabbiltajiet li jaffetwawhom fuq ix-xogħol biex jibqgħu fis-suq tax-xogħol u konsegwentement implikat tnaqqis fl-għadd ta' persuni li jidħlu fi skema ta' irtirar kmieni. L-irtirar kmieni għadu mifrux u l-inċentivi biex wieħed jibqa' jaħdem aktar fit-tul huma limitati. Għad ma hemmx strateġija reali biex iżżomm lill-ħaddiema aktar anzjani fl-impjieg u li tipprovdi inċentivi u ħiliet biex dawn jinġiebu lura lejn ix-xogħol. Il-"patt tal-età", li għandu l-għan li jħajjar lill-azjendi b'aktar minn 150 impjegat iżommu ħaddiema aktar anzjani, għadu qiegħed jiġi diskuss mill-parlament.

               (11)Skont ir-riforma tal-2012 tal-pensjonijiet, għandu jsir eżerċizzju ta' monitoraġġ u ta' evalwazzjoni tas-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet kull ħames snin wara l-adozzjoni tar-riforma. Il-gvern ikkonferma l-intenzjoni tiegħu li l-evalwazzjoni titmexxa 'l quddiem għall-2016 pjuttost milli ssir fl-2017 kif kien ippjanat bil-bidu, u ħoloq Grupp ta' Ħidma dwar il-Pensjonijiet bil-kompitu li jagħmel l-evalwazzjoni. Ma sar l-ebda progress fl-irbit bejn l-età statutorja tal-irtirar mal-istennija tal-għomor, kif kien rakkomandat qabel mill-Kunsill. Il-Lussemburgu huwa partikolari peress li huwa l-uniku Stat Membru fejn għall-perjodu bejn l-2013 u l-2060 ma hemm l-ebda dispożizzjoni għal żieda ulterjuri fl-etajiet tal-irtirar statutorji u tal-irtirar kmieni. Fir-Rapport dwar it-Tixjiħ tal-2015, iż-żieda pproġettata fejn tidħol il-nefqa marbuta mal-età ġiet riveduta 'l isfel, iżda r-reviżjoni hija spjegata kważi għal kollox bi proġettazzjonijiet demografiċi aktar favorevoli, f'kuntest fejn ma ġew adottati l-ebda riformi ġodda. Anki wara r-reviżjoni, iż-żieda pproġettata fin-nefqa fuq il-pensjonijiet għadha l-ogħla waħda fl-UE. Barra minn dan, il-Lussemburgu għandu quddiemu riskju marbut maż-żieda mistennija fin-nefqa tal-kura għat-tul, waħda mill-ogħla fost l-Istati Membri bħala sehem mill-PDG. Dan, min-naħa tiegħu, jidher li qiegħed jiġi mbuttat bl-akbar żieda pproġettata fis-sehem tal-popolazzjoni dipendenti sal-2060 fl-UE. Saret ħidma preparatorja fuq riforma sabiex tiġi żgurata s-sostenibbiltà tal-assikurazzjoni tal-kura għat-tul.

               (12)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Lussemburgu u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2016. Hija vvalutat ukoll il-programm ta' stabbiltà u l-programm nazzjonali ta' riforma u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Lussemburgu fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Lussemburgu imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-UE billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet skont is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet 1 u 2 ta' hawn taħt.

               (13)Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-programm ta' stabbiltà, u huwa tal-opinjoni
                  9
                li l-Lussemburgu mistenni jkun konformi mal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir.

               B'DAN JIRRAKKOMANDA li l-Lussemburgu jieħu azzjoni fl-2016 u l-2017 biex:

               1.Jiżgura s-sostenibbiltà għat-tul tal-pensjonijiet pubbliċi billi jkompli jagħmel restrizzjonijiet fuq l-irtirar kmieni, billi jorbot l-età tal-irtirar statutorja mal-istennija tal-għomor u billi jżid l-inċentivi biex il-ħaddiema jdumu aktar fl-impjieg.

               2.Ineħħi l-ostakoli għall-investiment u l-innovazzjoni li jirrestrinġu l-iżvilupp ekonomiku fis-settur tas-servizzi lin-negozju. Jindirizza l-konġestjonijiet li jtellfu l-investiment fl-akkomodazzjoni.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  COM(2016) 336 finali.

                     (3)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059, u P8_TA(2016)0060.

                     (4)
                  COM(2015) 690 finali.

                     (5)
                  COM(2015) 691 finali.

                     (6)
                  COM(2015) 692 finali.

                     (7)
                  SWD(2016) 84 finali.

                     (8)
                  COM(2014) 494 finali.

                     (9)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.