title: Rakkomandazzjoni mill-Kumitat Permanenti tal-Istati tal-EFTA Nru 1/2020/SC dwar in-notifika min-Norveġja mill-5 ta’ Novembru 2020 tal-użu ta’ Bafer għal Riskju Sistemiku skont l-Artikolu 133 tad-Direttiva 2013/36/UE dwar l-aċċess għall-attività tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u s-superviżjoni prudenzjali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u tad-ditti tal-investiment, kif inkorporat fil-Ftehim ŻEE permezz tad-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE Nru 79/2019 2021/C 65/06

text:
               25.2.2021

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 65/7

      Rakkomandazzjoni mill-Kumitat Permanenti tal-Istati tal-EFTA Nru 1/2020/SC dwar in-notifika min-Norveġja mill-5 ta’ Novembru 2020 tal-użu ta’ Bafer għal Riskju Sistemiku skont l-Artikolu 133 tad-Direttiva 2013/36/UE dwar l-aċċess għall-attività tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u s-superviżjoni prudenzjali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u tad-ditti tal-investiment, kif inkorporat fil-Ftehim ŻEE permezz tad-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE Nru 79/2019
      (2021/C 65/06)
      IL-KUMITAT PERMANENTI TAL-ISTATI TAL-EFTA,
      Billi:

                  1.

                  Fil-5 ta’ Novembru 2020, il-Ministeru tal-Finanzi Norveġiż (“Finansdepartmentet”), minn hawn ’il quddiem “il-Ministeru”, li huwa l-awtorità nazzjonali nnominata responsabbli għall-applikazzjoni ta’ bafer għal riskju sistemiku, minn hawn ’il quddiem “SyRB” (Systemic Risk Buffer), kif imsemmi fl-Artikolu 133 tad-Direttiva 2013/36/UE, li ġie inkorporat fil-Ftehim ŻEE permezz tad-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE Nru 79/2019, innotifikata lill-Kumitat Permanenti tal-EFTA bl-intenzjoni tiegħu li jżid is-SyRB attwali fuq l-iskoperturi domestiċi, minn hawn ’il quddiem “in-notifika”.

                  2.

                  Bħalissa, l-istituzzjonijiet ta’ kreditu fin-Norveġja huma soġġetti għal SyRB ta’ 3 % fuq l-iskoperturi kollha, ħlief għal żewġ istituzzjonijiet sistemikament importanti li huma soġġetti għal SyRB ta’ 5 % fuq l-iskoperturi kollha. Il-miżura notifikata hija SyRB ta’ 4,5 % u se tapplika għall-iskoperturi domestiċi tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu kollha awtorizzati fin-Norveġja, inklużi ħames sussidjarji ta’ kumpaniji prinċipali stabbiliti fi Stati Membri oħra tal-Unjoni. Il-bafer huwa maħsub biex jindirizza r-riskji sistemiċi fin-Norveġja u jippromwovi l-istabbiltà finanzjarja domestika billi jissalvagwardja r-reżiljenza fis-sistema finanzjarja, flimkien mal-iżgurar ta’ kapital adegwat kontinwu fil-banek fid-dawl tal-livell għoli ta’ riskju sistemiku fit-tul tan-Norveġja. B’mod separat, il-Ministeru nnotifika wkoll l-intenzjoni tiegħu li jistabbilixxi bafer għal żewġ istituzzjonijiet ta’ kreditu kategorizzati bħala Istituzzjonijiet Sistemikament Importanti Oħrajn (O-SIIs - Other Systemically Important Institutions), skont l-Artikolu 131 tad-Direttiva 2013/36/UE. Dan se jiġi stabbilit għal perċentwali ta’ 2 % għal istituzzjoni waħda u 1 % għall-oħra.

                  3.

                  L-SyRB innotifikat ikun japplika mill-31 ta’ Diċembru 2020 għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu kollha, ħlief l-istituzzjonijiet ta’ kreditu li ma jużawx l-“Approċċ IRB Avvanzat”, peress li jkollhom perjodu tranżitorju fejn il-bafer attwali jibqa’ 3 % fuq l-iskoperturi kollha sal-31 ta’ Diċembru 2022. Il-miżura se tiġi evalwata mill-ġdid mill-Ministeru kull sentejn.

                  4.

                  Billi l-miżura notifikata tikkonċerna wkoll sussidjarji ta’ impriżi prinċipali stabbiliti fi Stati oħra taż-ŻEE, tapplika l-proċedura deskritta fis-subparagrafu 3 tal-Artikolu 133(14) tas-CRD IV, kif adattat bid-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE Nru 79/2019. Il-Ministeru, bħala l-awtorità nnominata inkarigata mill-applikazzjoni ta’ SyRB, għandu għalhekk jinnotifika l-intenzjoni tiegħu lill-awtoritajiet rilevanti tal-Istati l-oħra taż-ŻEE flimkien mal-Kumitat Permanenti tal-Istati tal-EFTA u l-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (BERS). Il-Kumitat Permanenti u l-BERS għandhom, fi żmien xahar min-notifika, joħorġu rakkomandazzjoni dwar il-miżuri meħuda.

                  5.

                  Is-SyRB huwa maħsub biex ittaffi r-riskji sistemiċi strutturali fit-tul fis-sistema finanzjarja Norveġiża. Dawn ir-riskji jirriżultaw prinċipalment mill-propagazzjoni u l-amplifikazzjoni ta’ xokkijiet fi ħdan is-sistema nfisha, is-settur bankarju Norveġiż u l-ekonomija reali.

                  6.

                  Fir-raġunament tiegħu għan-notifika, il-Ministeru jirrimarka li r-riskji sistemiċi strutturali fit-tul huma komparattivament għoljin fin-Norveġja. Filwaqt li jikkontribwixxu għal dan il-livell għoli ta’ riskji sistemiċi, l-istituzzjonijiet fin-Norveġja għandhom strutturi ta’ finanzjament simili, jiddependu b’mod sinifikanti fuq il-finanzjament tal-operaturi (48 % tal-finanzjament tagħhom, inkluż finanzjament barrani bl-ingrossa), li jagħmilhom vulnerabbli għat-taqlib fis-suq. Barra minn hekk, dawn huma interkonnessi, inkluż permezz ta’ parteċipazzjonijiet inkroċjati ta’ bonds koperti, u għandhom skoperturi simili u kkonċentrati lejn swieq immobiljari. Pereżempju, madwar 60 % tas-self totali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu Norveġiżi jikkonsisti f’self għal proprjetà immobbli (residenzjali u kummerċjali). F’dawn iċ-ċirkostanzi, it-tfixkil fl-ekonomija huwa amplifikat peress li jista’ jaffettwa ħafna istituzzjonijiet ta’ kreditu multipli kemm fl-istess ħin kif ukoll bl-istess mod. Dan il-potenzjal għall-amplifikazzjoni tar-riskji huwa sostanzjat aktar mis-similarità tal-banek Norveġiżi fl-għażla tal-mudelli ta’ negozju, u l-interkonnettività permezz ta’ parteċipazzjonijiet inkroċjati ta’ bonds koperti.

                  7.

                  Il-Ministeru rrimarka li l-prezzijiet għoljin tal-proprjetà immobbli, kemm residenzjali kif ukoll kummerċjali, flimkien ma’ djun għoljin tal-unitajiet domestiċi fin-Norveġja huma wħud mill-vulnerabbiltajiet ewlenin fis-sistema finanzjarja Norveġiża li jirriżultaw mill-ekonomija reali. F’dan ir-rigward, jenħtieġ li jiġi rrilevat li, f’kuntest storiku, id-dejn tal-unitajiet domestiċi fin-Norveġja, relattiv għad-dħul disponibbli, kien relattivament għoli u dan jirriżulta wkoll f’riskju sistemiku għas-settur bankarju. Ir-riskju involut fl-unitajiet domestiċi Norveġiżi li jużaw ħafna mill-introjtu tagħhom biex iħallsu d-dejn huwa intensifikat aktar mill-fatt li l-biċċa l-kbira tal-ipoteki Norveġiżi għandhom rati tal-imgħax varjabbli, u dan iwaasal saħansitra għal tfixkil żgħir li kapaċi jwassal għal indeboliment serju fis-servizzjar tad-dejn. Storikament, l-iskoperturi għar-riskji tal-proprjetà immobbli kummerċjali (CRE, commercial real estate) fi kriżijiet preċedenti mhux biss ikkawżaw xi wħud mill-akbar telf tas-sistema bankarja Norveġiża iżda kkontribwew ukoll għal problemi ta’ solvenza fis-settur bankarju. Il-Kumitat Permanenti jinnota wkoll li f’Ġunju 2019, il-BERS ħareġ twissija lill-awtoritajiet Norveġiżi fejn il-vulnerabbiltajiet fis-settur Norveġiż tal-proprjetà immobbli residenzjali (RRE, residential real estate) ġew identifikati bħala sors ta’ riskju sistemiku għall-istabbiltà finanzjarja u li dawk il-vulnerabbiltajiet kellhom jiġu indirizzati. (1)

                  8.

                  Il-Ministeru rrimarka li l-istituzzjonijiet ta’ kreditu joperaw ukoll fl-ekonomija Norveġiża li hija kkaratterizzata minn settur korporattiv relattivament uniformi li jiddependi ħafna fuq is-settur tal-petroleum. Peress li l-petroleum jikkostitwixxi 17 % tal-PDG u 40 % tal-esportazzjonijiet totali min-Norveġja, il-possibbiltà ta’ tnaqqis fil-prezzijiet tal-petroleum jew domanda globali mnaqqsa hija riskju sinifikanti għall-ekonomija kollha kemm hi. Dan ir-riskju ġie mitigat sa ċertu punt f’dawn l-aħħar snin billi ġew investiti il-profitti mis-settur tal-petroleum f’titoli fis-swieq finanzjarji internazzjonali. Madankollu, il-pandemija tal-COVID-19 u t-tranżizzjoni li għaddejja għal ekonomija aktar ekoloġika jistgħu jżidu l-pressjoni kemm fuq terminu qasir kif ukoll fit-tul fuq dan is-settur sistemikament importanti. Pressjoni bħal din tista’ potenzjalment tikkawża effett kollaterali fuq setturi oħra li huma esposti għalihom l-istituzzjonijiet ta’ kreditu. Il-Kumitat Permanenti jinnota f’dan ir-rigward li Norges Bank fir-Rapport tiegħu dwar l-Istabbiltà Finanzjarja tal-2020 jiddikjara li “(f)is-settur taż-żejt Norveġiż, il-kumpaniji tas-servizzi taż-żejt b’mod partikolari joħolqu riskju għall-banek, u l-banek ġarrbu telf sostanzjali fuq is-self lil din l-industrija matul l-aħħar ħames snin”. (2)

                  9.

                  Skont il-Ministeru, id-daqs, l-importanza u l-konċentrazzjoni tas-settur bankarju Norveġiż jamplifikaw ir-riskji sistemiċi għall-ekonomija Norveġiża. L-ewwel nett, id-daqs tas-settur bankarju meta mqabbel mal-PDG huwa konsiderevoli, b’madwar 225 % tal-PDG tal-2019. It-tieni nett, is-settur bankarju huwa importanti ħafna għall-finanzjament tal-ekonomija, peress li jservi aktar minn 80 % tas-self domestiku gross lis-settur mhux finanzjarju. It-tielet nett, is-settur bankarju huwa kkonċentrat mal-ħames l-akbar banek li jammontaw għal 56 % tas-self domestiku totali.

                  10.

                  Fil-valutazzjoni tiegħu tar-raġunament tal-Ministeru, il-Kumitat Permanenti ħa nota tal-Valutazzjoni tal-Istabbiltà tas-Sistema Finanzjarja għan-Norveġja tal-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI) tal-2020. (3) F’konformità mal-valutazzjoni tal-Ministeru tal-kwistjonijiet ewlenin li jappartjenu għal livell għoli ta’ riskju sistemiku, ir-rapport tal-FMI jirrikonoxxi li l-iskoperturi għoljin tal-banek Norveġiżi għall-proprjetà immobbli domestika, kemm residenzjali kif ukoll kummerċjali, flimkien ma’ finanzjament bl-ingrossa, huma fost il-vulnerabbiltajiet sottostanti ewlenin. Il-FMI jinnota wkoll li l-interkonnettività tas-settur bankarju tista’ tirriżulta f’amplifikazzjoni ta’ xokk sinifikanti u li deterjorament fil-kapaċità tas-servizzjar tad-dejn tal-mutwatarji jista’ jirriżulta minn tnaqqis qawwi fir-ritmu tat-tkabbir ekonomiku. Fir-rigward tad-dipendenza fuq is-suq tal-petroleum, il-FMI jinnota li l-impatt ta’ tranżizzjoni f’daqqa lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju jista’ jkun għoli minħabba d-dipendenza tan-Norveġja fuq il-produzzjoni u l-esportazzjoni taż-żejt.

                  11.

                  Fid-dawl ta’ kif is-settur bankarju Norveġiż huwa strutturat u r-riskji li huwa espost għalihom, kif deskritt hawn fuq, il-Ministeru jqis li huwa meħtieġ li l-istituzzjonijiet ta’ kreditu b’mod ġenerali jkunu kapaċi jassorbu t-telf li jista’ jseħħ bħala riżultat ta’ xokkijiet u tfixkil gravi kemm fis-sistema finanzjarja kif ukoll fl-ekonomija reali. Huwa jikkonkludi li SyRB ta’ 4,5 % għall-iskoperturi fin-Norveġja hija l-aktar miżura xierqa biex jiġu mmirati riskji sistemiċi mhux ċikliċi sostanzjali preżenti fin-Norveġja.

                  12.

                  Fil-valutazzjoni tal-konklużjoni tal-Ministeru, il-Kumitat Permanenti jinnota li t-testijiet tal-istress imwettqa mill-awtoritajiet Norveġiżi wrew li f’sitwazzjonijiet li għandhom probabbiltà baxxa iżda mhumiex realistiċi, ħafna istituzzjonijiet ikollhom nuqqas fil-kapital CET1 meta mqabbel mar-rekwiżiti ġenerali tal-kapital u tal-bafer. L-aħħar testijiet tal-istress, imwettqa min-Norges Bank u l-Finanstilsynet (FSA) f’Novembru 2019 u Ġunju 2020 rispettivament, huma bbażati fuq reċessjoni internazzjonali profonda b’żieda qawwija fil-primjums tar-riskju, li tikkawża konsegwenzi serji għall-ekonomija Norveġiża. It-test tal-istress tal-FSA juri li matul il-perjodu ta’ stress il-proporzjon kapitali CET1 ta’ prattikament l-akbar 20 grupp bankarju kollha jaqa’ taħt ir-rekwiżit CET1 ġenerali, inklużi r-rekwiżiti tal-bafer u r-rekwiżit tal-Pilastru 2. Barra minn hekk, 48 minn 84 tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu Norveġiżi l-oħra ma jissodisfawx ir-rekwiżiti kapitali ġenerali.

                  13.

                  Il-Kumitat Permanenti jinnota wkoll li l-Ministeru jistenna li, fin-nuqqas tal-miżura notifikata, testijiet tal-istress futuri jiżvelaw tnaqqis akbar fl-adegwatezza tal-kapital, li jġiegħlu lill-istituzzjonijiet jużaw sehem akbar tal-bafer kombinat tagħhom sabiex iżommu l-attività tas-self. Dan idgħajjef ir-reżiljenza tas-sistema bankarja lejn ir-riskji sistemiċi identifikati fit-tul. Jekk ir-rekwiżit ta’ SyRB ikun stabbilit għal 4,5 % għal skoperturi domestiċi, dan iżomm kapitalizzazzjoni adegwata bbażata fuq ir-riskji msemmija hawn fuq, mingħajr ma jwassal għal żidiet materjali fir-rekwiżiti effettivi għall-istituzzjonijiet akbar meta mqabbla mal-livell ta’ qabel l-2020. F’dan ir-rigward, il-Ministeru jinnota wkoll li hemm diversi aspetti li mhumiex koperti mir-riżultati tat-testijiet tal-istress, li jistgħu jikkontribwixxu għas-sottovalutazzjoni tat-telf potenzjali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu. Pereżempju, huwa preżunt li l-istituzzjonijiet ta’ kreditu għad għandhom aċċess għal finanzjament bl-ingrossa matul perjodi ta’ stress. Barra minn hekk, il-Ministeru jinnota li t-telf akkumulat fit-testijiet tal-istress huwa inqas mit-telf reali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu matul il-kriżi bankarja Norveġiża fl-1988-1992. Il-Ministeru jargumenta wkoll li r-rekwiżiti ġenerali implikati minn bafer għal riskju sistemiku ta’ 4,5 % għal skoperturi domestiċi huma wkoll fil-firxa ta’ stimi ta’ rekwiżiti soċjalment ottimali. (4)

                  14.

                  Wara li kkunsidra bir-reqqa l-evidenza pprovduta mill-Ministeru, inklużi r-riżultati tat-testijiet tal-istress imwettqa mill-awtoritajiet Norveġiżi, kif ukoll id-data storika dwar kriżijiet severi fil-passat fin-Norveġja, il-Kumitat Permanenti huwa tal-fehma li livell ta’ SyRB ta’ 4,5 % għal skoperturi domestiċi jista’ jitqies xieraq biex jiġu indirizzati r-riskji sistemiċi identifikati li jheddu l-istabbiltà tas-sistema finanzjarja Norveġiża. Il-Kumitat Permanenti jemmen ukoll li taħt il-kundizzjonijiet attwali huwa meħtieġ livell ta’ kapital li jinkiseb b’SyRB ta’ 4,5 % biex tinżamm ir-reżiljenza tas-sistemi bankarji lejn ir-riskji sistemiċi identifikati. Il-Kumitat Permanenti jinnota f’dan ir-rigward li l-Bord Eżekuttiv tal-FMI kkonkluda mill-Valutazzjoni tiegħu ta’ Stabbiltà tas-Sistema Finanzjarja tan-Norveġja f’Awwissu 2020 li “(j)enħtieġ li l-awtoritajiet iħarsu kontra li jiddgħajfu r-rekwiżiti kapitali”. (5)

                  15.

                  Fil-valutazzjoni tal-effettività u l-proporzjonalità tal-miżura, il-Kumitat Permanenti jinnota l-fehma tal-Ministeru li rekwiżit ta’ SyRB ta’ 4,5 % għal skoperturi fin-Norveġja se jikkontribwixxi b’mod effettiv biex tinżamm ir-reżiljenza u l-kapaċità tal-istituzzjoni Norveġiża li tassorbi t-telf fil-livell meqjus neċessarju fid-dawl tal-intensità tar-riskji sistemiċi. Il-qafas tas-CRR/CRD IV reċentement ġie inkorporat fil-Ftehim ŻEE u bi tħejjija għall-qafas Norveġiż biex jallinja mal-qafas attwali, il-Ministeru vvaluta l-ambitu u l-kalibrazzjoni tar-rekwiżit ta’ SyRB, u kkonkluda li l-aktar mod effettiv biex jittaffa r-riskju sistemiku se jkun li r-rekwiżit jiġi stabbilit għal 4,5 % għall-iskoperturi domestiċi biss. Lil hinn mit-titjib tal-konsistenza bejn l-objettiv u t-tfassil tal-miżura, dan jirrappreżenta allinjament mad-dispożizzjonijiet tal-qafas CRR/CRD IV li jiffaċilita r-reċiproċità għar-rati tal-bafer domestiku.

                  16.

                  Il-Ministeru jemmen li għall-banek Norveġiżi l-kbar, li jikkostitwixxu aktar minn nofs is-sistema bankarja domestika, perċentwali ta’ bafer għal riskju sistemiku ta’ 4,5 % fuq skoperturi domestiċi hija kważi ekwivalenti għall-perċentwali preċedenti ta’ bafer ta’ 3 % applikabbli għall-iskoperturi kollha f’termini ta’ rekwiżiti ta’ kapital reali. Huma jikkunsidrawha proporzjonali mhux biss għat-telf potenzjali li jirriżulta mir-riskji strutturali fis-sistema finanzjarja Norveġiża, iżda wkoll l-intensità ta’ dawk ir-riskji u t-tolleranza tar-riskju implikati mid-deċiżjonijiet preċedenti tagħhom dwar il-bafer. Barra minn hekk, ta’ min jinnota li l-perċentwali attwali tal-bafer ta’ 3 % fuq l-iskoperturi kollha ġiet ikkalibrata meta ġie applikat il-limitu minimu ta’ Basel I u meta ma kien hemm l-ebda fattur ta’ sostenn għall-SMEs. Fin-nuqqas tal-limitu minimu ta’ Basel I u bl-applikazzjoni tal-fattur ta’ sostenn għall-SMEs, il-perċentwali preċedenti ta’ bafer għal riskju sistemiku, skont il-Ministeru, probabbilment kienet tiġi stabbilita għal rata ogħla fid-dawl tal-livell ta’ riskju sistemiku. Kif konkluż mill-Ministeru, abbażi tal-esperjenza minn kriżijiet preċedenti u r-riżultati minn testijiet tal-istress, ir-rekwiżit ġenerali tal-kapital u tal-bafer kien proporzjonali għar-riskji ġenerali preżenti fis-sistema finanzjarja. Għaldaqstant, jenħtieġ li r-rekwiżit ġenerali jinżamm bejn wieħed u ieħor fil-livell ta’ qabel l-2020 peress li l-intensità tar-riskji sistemiċi hija simili għall-2013, li tiġġustifika rata ta’ SyRB stabbilita għal 4,5 %.

                  17.

                  Skont il-Ministeru, il-pandemija tal-COVID-19 ma wasslet għall-ebda bidla kbira fil-karatteristiċi strutturali tas-sistema finanzjarja Norveġiża, u l-istituzzjonijiet ta’ kreditu Norveġiżi komplew jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-kapital u tal-bafer b’marġni wiesa’ u kienu kapaċi jżommu s-self lill-unitajiet domestiċi u lin-negozji matul il-pandemija tal-COVID-19. Sadanittant, f’Marzu 2020, il-Ministeru naqqas il-bafer kapitali kontroċikliku minn 2,5 % għal 1 % bħala rispons fuq terminu qasir għall-impatt potenzjali mill-pandemija tal-COVID-19.

                  18.

                  Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kumitat Permanenti huwa tal-fehma li l-miżura inkwistjoni hija kemm effettiva kif ukoll proporzjonata peress li tikkontribwixxi għall-mitigazzjoni tar-riskji strutturali identifikati fit-tul fis-settur bankarju Norveġiż. Il-Kumitat Permanenti jinnota li l-aktar evidenza ċara għal din il-konklużjoni tinsab fir-riżultati tat-testijiet tal-istress tal-awtoritajiet Norveġiżi, li jissuġġerixxu li l-miżuri se jkunu effettivi għall-promozzjoni tal-istabbiltà finanzjarja fin-Norveġja billi jżommu l-livell tal-kapital tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu Norveġiżi fil-livell meħtieġ għall-konservazzjoni tal-kapaċità attwali tagħhom ta’ assorbiment tat-telf. B’appoġġ għal din il-konklużjoni dwar il-proporzjonalità tal-miżura, il-Kumitat Permanenti jinnota li dan jimplika li f’termini attwali mhu se jkun hemm l-ebda żieda sinifikanti fir-rekwiżiti kapitali għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu Norveġiżi. Għal diversi sussidjarji ta’ impriżi prinċipali stabbiliti fi Stati Membri oħra taż-ŻEE, ir-rekwiżiti kapitali se jiżdiedu bi kważi 1,5 punt perċentwali, iżda l-Kumitat Permanenti jinnota li skont il-Ministeru dawn l-istituzzjonijiet ta’ kreditu għandhom livelli ta’ kapital li jaqbżu r-rekwiżiti implikati minn perċentwali ta’ SyRB ta’ 4,5 % fuq l-iskoperturi Norveġiżi. Il-Ministeru jirrikonoxxi li xi istituzzjonijiet ta’ kreditu Norveġiżi jista’ jkollhom bżonn iżidu l-proporzjon kapitali tagħhom xi ftit biex iżommu bafer maniġerjali apparti r-rekwiżiti ġenerali tal-Pilastru 1 u 2. Sadanittant, jenħtieġ li l-perjodu tranżitorju sal-31 ta’ Diċembru 2022 għall-banek li ma jużawx l-approċċ IRB Avvanzat, jiżgura li l-bidliet fir-rekwiżit ta’ SyRB ma jirriżultawx f’żidiet mhux dovuti fir-rekwiżiti kapitali għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu li mhumiex milquta b’mod sinifikanti mill-abolizzjoni tal-limitu minimu ta’ Basel I, u li r-rekwiżiti tal-Pilastru 2 tagħhom jista’ jkollhom jiġu kkalibrati mill-ġdid ladarba l-SyRB ogħla japplika għalihom wara l-perjodu ta’ tranżizzjoni. Dan l-approċċ għandu jtaffi d-distorsjonijiet li l-miżura notifikata tista’ tikkawża u jiżgura li kwalunkwe impatt negattiv fuq il-banek domestiċi u l-kapaċità ta’ self tagħhom jibqgħu limitati.

                  19.

                  Il-Kumitat Permanenti kkunsidra wkoll ir-raġunijiet tal-Ministeru għall-injorar ta’ miżuri oħra previsti fid-Direttiva 2013/36/UE jew fir-Regolament (UE) Nru 575/2013 (minbarra l-Artikoli 458 u 459 ta’ dak ir-Regolament), waħdu jew flimkien, bħala mod xieraq biex jiġi indirizzat ir-riskju makroprudenzjali jew sistemiku identifikat, filwaqt li titqies l-effettività relattiva ta’ dawk il-miżuri.

                  20.

                  L-Artikolu 124 tar-Regolament (UE) Nru 575/2013 jippermetti lill-awtoritajiet kompetenti jistabbilixxu valuri ogħla għall-piżijiet tar-riskju tal-iskoperturi tal-proprjetà immobbli tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu li jużaw l-approċċ standardizzat, abbażi ta’ kunsiderazzjonijiet ta’ stabbiltà finanzjarja, l-esperjenza ta’ telf ta’ skoperturi ggarantiti minn proprjetà immobbli, u l-iżviluppi li jħarsu ’l quddiem tas-swieq tal-proprjetà immobbli. Il-Ministeru jqis li l-piż tar-riskju ta’ 35 % għall-iskoperturi tal-proprjetà immobbli residenzjali fin-Norveġja huwa adegwat għall-istituzzjonijiet li jużaw l-Approċċ Standardizzat. Għal skoperturi ta’ proprjetà immobbli kummerċjali, diġà ġew stabbiliti piżijiet tar-riskju ogħla, abbażi tal-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu, li jvarjaw bejn 100 % u 150 %, skont il-klassifikazzjoni tal-kontroparti.

                  21.

                  Skont l-Artikolu 164 tar-Regolament (UE) Nru 575/2013, l-awtoritajiet kompetenti jistgħu, fejn xieraq abbażi ta’ kunsiderazzjonijiet ta’ stabbiltà finanzjarja u żviluppi fis-swieq tal-proprjetà immobbli li jħarsu ’l quddiem, jistabbilixxu valuri minimi ogħla ta’ Inadempjenza medju ponderat f’każ ta’ telf skont l-iskopertura għal skoperturi ggarantiti minn proprjetà immobbli fit-territorju tagħhom. Għal skoperturi fil-livell tal-konsumatur iggarantiti minn proprjetà residenzjali fin-Norveġja, limitu minimu ta’ Telf fil-każ ta’ Inadempjenza ogħla ta’ 20 % ilu jiġi applikat mill-2014 biex jindirizza l-inċertezza assoċjata mal-mudelli tar-riskju ta’ kreditu intern.

                  22.

                  Il-Kumitat Permanenti jinnota li l-Artikoli 124 u 164 tar-Regolament (UE) Nru 575/2013 diġà ntużaw sa ċertu punt biex jiġu indirizzati ċerti riskji. Huwa jinnota wkoll li l-miżura notifikata għandha l-għan li tindirizza riskji sistemiċi usa’ fit-tul mill-iżviluppi speċifiċi tas-suq tal-proprjetà li jistgħu jiġu mmirati skont l-Artikoli 124 u 164 tar-Regolament (UE) Nru 575/2013. Dawn ir-riskji sistemiċi huma l-istrutturi ta’ finanzjament simili tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu, l-interkonnettività tagħhom u l-iskoperturi simili u kkonċentrati tagħhom lejn is-swieq immobiljari u l-ekonomija Norveġiża b’settur korporattiv mhux diversifikat ħafna, filwaqt li l-livelli tad-dejn tal-unitajiet domestiċi huma għoljin.

                  23.

                  Fejn awtorità kompetenti tiddetermina li l-istituzzjonijiet ta’ kreditu bi profili ta’ riskju simili huma jew jistgħu jkunu esposti għal riskji simili jew joħolqu riskji simili għas-sistema finanzjarja, attwalment tista’, skont l-Artikolu 103 tad-Direttiva 2013/36/UE, tapplika l-Proċess ta’ Rieżami u Evalwazzjoni Superviżorji (SREP, Supervisory Review and Evaluation Process) għal dawk l-istituzzjonijiet b’mod simili jew identiku. L-Artikolu 104 tad-Direttiva 2013/36/UE jipprovdi sett ta’ setgħat superviżorji lill-awtorità kompetenti fl-applikazzjoni tal-Artikolu 103 ta’ dik id-Direttiva, inklużi rekwiżiti ta’ fondi proprji addizzjonali. Il-Ministeru jargumenta li jenħtieġ li r-rekwiżiti tal-pilastru 2 speċifiċi għall-istituzzjoni skont l-Artikolu 104 tad-Direttiva 2013/36/UE jitfasslu għas-sitwazzjoni speċifika ta’ kull istituzzjoni, u li tali rekwiżiti jistgħu jimmiraw lejn ċerti elementi ta’ riskji sistemiċi strutturali, iżda biss sal-punt fejn ir-riskji mhumiex karatteristiċi ġenerali tas-sistema bankarja. B’appoġġ għal din il-fehma,huwa jqis li d-Direttiva 2019/878 tiċċara li n-natura speċifika għall-istituzzjoni tar-rekwiżiti tal-Pilastru 2 jenħtieġ li tipprekludi l-użu tagħhom bħala għodda biex jiġu indirizzati r-riskji sistemiċi. Il-Kumitat Permanenti jinnota li l-miżuri tal-Pilastru 2 huma fil-fatt primarjament maħsuba biex jindirizzaw riskji speċifiċi għall-istituzzjoni u huma wkoll inqas trasparenti minn bafer għal riskju sistemiku.

                  24.

                  L-Artikolu 131 tad-Direttiva 2013/36/UE jagħti mandat lill-awtoritajiet maħtura biex jidentifikaw istituzzjonijiet sistemikament importanti oħra (O-SIIs) u jistabbilixxu jew jissettjaw mill-ġdid bafer O-SII għal dawk l-istituzzjonijiet. Il-Ministeru nnotifika separatament l-intenzjoni li jistabbilixxi bafers O-SII għal żewġ istituzzjonijiet sistemikament importanti. Huwa jqis li dawn il-bafers huma komplementari, peress li l-bafers O-SII jindirizzaw parti mir-riskju ta’ konċentrazzjoni ta’ istituzzjonijiet sistemikament importanti, filwaqt li l-bafer tar-riskju sistemiku jindirizza riskji sistemiċi mhux ċikliċi fit-tul oħrajn. Skont il-Minsteru, għadd ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu oħra huma kbar biżżejjed biex potenzjalment jamplifikaw ir-riskji sistemiċi fis-settur bankarju Norveġiż, filwaqt li jibqgħu żgħar wisq biex jiġu identifikati mill-Ministeru, bħala sistemikament importanti b’mod domestiku fuq bażi individwali. Il-Kumitat Permanenti jqis li l-Artikolu 131 tad-Direttiva 2013/36/UE mhuwiex maħsub biex jindirizza t-tipi kollha ta’ riskji sistemiċi jew makroprudenzjali mhux ċikliċi fit-tul. Il-bafer O-SII ma jkunx l-għodda xierqa biex jiġu indirizzati r-riskji sistemiċi jew makroprudenzjali mhux ċikliċi fit-tul li jaffettwaw is-settur bankarju kollu kemm hu.

                  25.

                  Il-bafer kontroċikliku msemmi fl-Artikolu 136 tad-Direttiva 2013/36/UE japplika għall-iskoperturi kollha mhux finanzjarji tas-settur privat li jinsabu f’ġuriżdizzjoni. Il-Ministeru jargumenta li l-bafer kontroċikliku huwa mfassal biex jindirizza forma differenti ta’ riskju sistemiku, li jirriżulta miċ-ċikliċità fis-sistema finanzjarja. Il-Kumitat Permanenti jaqbel ma’ din il-valutazzjoni.

                  26.

                  Wara li eżamina l-argumenti mressqa mill-Ministeru, il-Kumitat Permanenti jaqbel mal-Ministeru li l-miżuri eżistenti fid-Direttiva 2013/36/UE jew fir-Regolament (UE) Nru 575/2013 (minbarra l-Artikoli 458 u 459 ta’ dak ir-Regolament), waħdu jew flimkien, ikunu relattivament inqas effettivi biex jindirizzaw b’mod suffiċjenti u adegwat ir-riskju identifikat.

                  27.

                  Fir-rigward tal-impatt potenzjali fuq is-suq intern, il-Kumitat Permanenti jinnota li ma hemm l-ebda indikazzjoni li l-miżura notifikata għandha effett sproporzjonat fuq il-ħames sussidjarji ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu stabbiliti fi Stati oħra taż-ŻEE. Barra minn hekk, sabiex jitnaqqas il-potenzjal ta’ tnixxijiet lil istituzzjonijiet barranin li huma attivi fin-Norveġja permezz ta’ fergħat, il-Ministeru qed jippjana li jitlob għar-reċiproċità tal-SyRB għall-istituzzjonijiet kollha taż-ŻEE bi skoperturi għan-Norveġja. Il-Kumitat Permanenti jqis li dan huwa importanti fid-dawl tal-preżenza relattivament qawwija fis-suq tas-self Norveġiż ta’ banek minn pajjiżi Nordiċi oħra, bil-ħsieb li jiġi prekluż l-arbitraġġ regolatorju u jiġu evitati tnixxijiet permezz ta’ fergħat. Hemm Memoranda ta’ Qbil speċifiċi fis-seħħ biex jippromwovu l-istabbiltà finanzjarja transfruntiera u jiżguraw superviżjoni prudenzjali adegwata ta’ fergħat sinifikanti ta’ istituzzjonijiet finanzjarji li joperaw fir-reġjun Nordiku-Baltiku. (6) Il-Kumitat Permanenti jinnota li t-talba ta’ reċiproċità u r-rekwiżiti ogħla ta’ kapital li dan jimplika għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu barranin se jiġu vvalutati mill-BERS meta l-Ministeru jitlob lill-BERS biex jirrakkomanda lill-membri tiegħu biex jirreċiprokaw il-miżura.

                  28.

                  Minħabba l-livell għoli ta’ interkonnettività mas-sistemi finanzjarji ta’ pajjiżi Nordiċi oħra, il-Kumitat Permanenti jistenna li l-miżura notifikata twassal għall-istabbiltà finanzjarja sal-punt li l-arbitraġġ regolatorju u t-tnixxijiet jistgħu jiġu evitati permezz ta’ reċiproċità tal-miżura nnotifikata għal skoperturi materjali ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu barranin għas-suq Norveġiż, inklużi t-tranżazzjonijiet ta’ kwalunkwe fergħa sinifikanti ta’ banek barranin.

                  29.

                  Meta jitqiesu l-fatturi kollha ta’ hawn fuq, kif meħtieġ mill-Artikolu 133 tas-CRD IV, wara li ġiet riveduta n-notifika man-Norveġja u ġew ikkonsultati l-partijiet rilevanti għal dan il-proċess, il-Kumitat Permanenti tal-EFTA jikkonkludi li bafer għal riskju sistemiku ta’ 4,5 % fuq skoperturi domestiċi ma jinvolvix effetti negattivi sproporzjonati fuq is-sistema finanzjarja kollha jew fuq partijiet minnha tan-Norveġja jew taż-ŻEE fl-intier tagħha. Lanqas ma jifforma jew joħloq ostaklu għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern.

            ADOTTA DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI:

                  1)

                  Il-bafer għal riskju sistemiku notifikat fil-5 ta’ Novembru mill-Ministeru tal-Finanzi Norveġiż (“Finansdepartmentet”) skont l-Artikolu 133(11) tad-Direttiva 2013/36/UE kif adattata mid-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt Nru 79/2019, huwa ġustifikat, xieraq, proporzjonali u effettiv biex jindirizza r-riskji sistemiċi li għalihom huwa maħsub. Il-Kumitat Permanenti tal-Istati tal-EFTA jinnota wkoll li:

                              a.

                              id-dimensjoni tar-riskji sistemiċi jew makroprudenzjali identifikati tikkostitwixxi theddida għall-istabbiltà tas-sistema finanzjarja Norveġiża ta’ tali natura li l-introduzzjoni ta’ perċentwali ta’ bafer għal riskju sistemiku ta’ 4,5 % għal skoperturi domestiċi tkun ġustifikata;

                              b.

                              il-miżura notifikata x’aktarx li tkun effettiva u xierqa biex ittaffi r-riskju b’mod proporzjonali;

                              c.

                              il-miżuri makroprudenzjali l-oħra fid-Direttiva 2013/36/UE jew fir-Regolament (UE) Nru 575/2013, waħedhom jew flimkien, ikunu relattivament inqas effettivi biex jindirizzaw ir-riskju identifikat b’mod suffiċjenti u adegwat;

                              d.

                              il-miżura notifikata, inkluża l-applikazzjoni tagħha għal sussidjarji li l-kumpaniji prinċipali tagħhom huma stabbiliti fi Stati oħra taż-ŻEE, ma tinvolvix effetti negattivi sproporzjonati fuq is-sistema finanzjarja tan-Norveġja jew taż-ŻEE kollha kemm hi u ma tikkostitwixxix ostaklu għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern.

                  2)

                  Il-Kumitat Permanenti tal-Istati tal-EFTA ma jirrakkomanda l-ebda bidla fil-miżura nnotifikata minħabba l-effetti tagħha fuq sussidjarji ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu stabbiliti fi Stati oħra taż-ŻEE.

         Magħmul fi Brussell, l-4 ta’ Diċembru 2020.

               Għall-Kumitat Permanenti

               Il-President

            Sabine MONAUNI

               Is-Segretarju Ġenerali

            Henri GÉTAZ

         (1)  Arahttps://www.esrb.europa.eu/pub/pdf/warnings/esrb.warning190923_no_warning~d3e4f2c135.en.pdf?4cf3e3031aa71bffaa0bd97a66b311ac

         (2)  Norges Bank (2020), Financial Stability Report, p. 52.

         (3)  Il-Fond Monetarju Internazzjonali (2020), Financial System Stability Assessment for Norway (Valutazzjoni tal-Istabbiltà tas-Sistema Finanzjarja għan-Norveġja), Rapport tal-Pajjiż tal-FMI Nru 20/259, Awwissu.

         (4)  Il-Kumitat ta’ Basel dwar is-Superviżjoni Bankarja (2019), The costs and benefits of bank capital - an review of the literature (L-ispejjeż u l-benefiċċji tal-kapital tal-banek - reviżjoni tal-letteratura), Dokument ta’ Ħidma 37, Ġunju.

         (5)  Il-Fond Monetarju Internazzjonali (2020), Financial System Stability Assessment for Norway (Valutazzjoni tal-Istabbiltà tas-Sistema Finanzjarja għan-Norveġja), Rapport tal-Pajjiż tal-FMI Nru 20/259, Awwissu, p. 2.

         (6)  Arahttps://www.regjeringen.no/contentassets/ff0c28c162ca43f39b585d7c9f94dab5/nbsg-mou_2018.pdf


title: Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2021/472 tas-17 ta’ Marzu 2021 dwar approċċ komuni biex tiġi stabbilita sorveljanza sistematika tas-SARS-CoV-2 u tal-varjanti tiegħu fl-ilmijiet mormija fl-UE

text:
               19.3.2021

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               L 98/3

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2021/472
      tas-17 ta’ Marzu 2021
      dwar approċċ komuni biex tiġi stabbilita sorveljanza sistematika tas-SARS-CoV-2 u tal-varjanti tiegħu fl-ilmijiet mormija fl-UE
      IL-KUMMISSJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 292 tiegħu,
      Billi:

                  (1)

                  Skont l-Artikolu 168(7) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (1), “id-definizzjoni tal-politika tas-saħħa” u “l-organizzazzjoni u l-għoti ta’ servizzi tas-saħħa u tal-kura medika” jibqgħu setgħa nazzjonali. Għalhekk, l-Istati Membri huma responsabbli biex jiddeċiedu dwar l-istrateġiji li jintraċċaw il-preżenza tas-SARS-CoV-2 fil-popolazzjonijiet tagħhom, filwaqt li jqisu s-sitwazzjonijiet epidemjoloġiċi u soċjali tagħhom.

                  (2)

                  Kif tħabbar fil-11 ta’ Novembru 2020 (2), il-Kummissjoni beħsiebha tipproponi l-istabbiliment ta’ Awtorità għat-Tħejjija u għar-Rispons f’Każ ta’ Emerġenza tas-Saħħa (HERA) li se ssaħħaħ it-tħejjija u l-kapaċità ta’ rispons tal-Unjoni għal theddid transfruntier ġdid u emerġenti għas-saħħa tal-bniedem. Permezz tal-missjoni tal-HERA, l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha se jkunu jistgħu jiskjeraw malajr l-aktar kontromiżuri mediċi u oħrajn avvanzati f’każ ta’ emerġenza tas-saħħa pubblika, billi jkopru l-katina tal-valur kollha mit-tnissil sad-distribuzzjoni u l-użu.

                  (3)

                  Din is-sena, il-Kummissjoni se tniedi diversi azzjonijiet preparatorji li se jwittu t-triq għall-HERA u jservu bħala pjan ta’ azzjoni għat-tħejjija fit-tul tal-Unjoni għall-emerġenzi tas-saħħa pubblika. Fis-17 ta’ Frar 2021, il-Kummissjoni adottat pjan Ewropew imsejjaħ “l-Inkubatur HERA” dwar it-tħejjija għall-bijodifiża, li jistabbilixxi proposta għal azzjoni immedjata biex l-Ewropa tkun imħejjija għat-theddid dejjem akbar tal-varjanti tas-SARS-CoV-2 (3).

                  (4)

                  Fl-Ewropa u madwar id-dinja qed jevolvu u jinfirxu bosta varjanti ġodda tal-virus. Iż-żieda fit-trażmissibbiltà u fil-propensità ta’ wħud minnhom li jikkawżaw mard aktar sever, qed toħloq theddida għar-rispons tagħna kontra l-virus. Għalhekk hu importanti li nużaw il-mezzi kollha disponibbli biex nidentifikaw dawn il-varjanti minnufih u nipprovdu risponsi xierqa u fil-ħin.

                  (5)

                  Wieħed mill-oqsma ta’ azzjoni li jeħtieġ l-attenzjoni tal-Inkubatur tal-HERA hu l-identifikazzjoni malajr tal-varjanti attwali u futuri ta’ tħassib tas-SARS-CoV-2. L-esperjenza tal-Istati Membri f’dan il-qasam uriet li s-sorveljanza tas-SARS-CoV-2 u tal-varjanti tiegħu fl-ilmijiet mormija tista’ tipprovdi sors ta’ informazzjoni kosteffettiv, rapidu u affidabbli dwar it-tixrid tas-SARS-CoV-2 fil-popolazzjoni, u din tista’ tkun element vitali fiż-żieda tas-sorveljanza ġenomika u epidemjoloġika.

                  (6)

                  Il-monitoraġġ tal-ilma mormi jenħtieġ jitqies bħala approċċ kumplimentari u indipendenti għall-istrateġiji tas-sorveljanza u tal-ittestjar tal-COVID-19. Kif tisħaq ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tat-28 ta’ Ottubru 2020 dwar “l-istrateġiji tal-ittestjar għall-COVID-19, inkluż l-użu tat-testijiet tal-antiġeni rapidi” (4), it-tħejjija u r-rispons għall-COVID-19 jeħtieġu strateġiji sodi tal-ittestjar u kapaċitajiet biżżejjed tal-ittestjar. Kif jisħqu wkoll il-Komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni tat-2 ta’ Diċembru 2020 imsejħa “Nipproteġu ruħna mill-COVID-19 fix-xitwa” (5), u tad-19 ta’ Jannar 2021 imsejħa “Front magħqud biex negħlbu l-COVID-19” (6), l-ittestjar jibqa’ element kruċjali għall-monitoraġġ, it-trażżin u l-mitigazzjoni tal-pandemija tal-COVID-19. Għalhekk, l-istrateġiji nazzjonali tal-ittestjar jeħtieġ jiġu aġġornati b’mod urġenti biex ikunu jqisu l-varjanti ġodda, peress li dawn huma vitali għall-istrateġiji tal-kontroll tal-COVID-19. Is-sorveljanza tas-SARS-CoV-2 fl-ilma mormi tista’ tipprovdi informazzjoni kumplimentari u indipendenti importanti għall-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet dwar is-saħħa pubblika fil-kuntest tal-pandemija attwali tal-COVID-19. Għaldaqstant, il-monitoraġġ tal-ilma mormi jeħtieġ jiġi inkluż b’mod aktar sistematiku fl-istrateġiji nazzjonali tal-ittestjar għad-detezzjoni tal-virus SARS-CoV-2.

                  (7)

                  Fit-30 ta’ Novembru 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO) organizzat konsultazzjoni esperta dwar il-ħtiġijiet tas-saħħa pubblika relatati mas-sorveljanza tas-SARS-CoV-2 fl-ilma mormi (7), u din ikkonkludiet li s-sorveljanza tas-SARS-CoV-2 fl-ilma mormi tista’ tipprovdi informazzjoni kumplimentari u indipendenti importanti lill-awtoritajiet tas-saħħa pubblika. Madankollu, din mhix sostitut għall-approċċi u l-istrateġiji eżistenti tal-ittestjar tal-COVID-19. Is-sorveljanza tal-ilma mormi hija għodda biex jingħarfu x-xejriet, iżda mhix mezz assolut biex isiru konklużjonijiet dwar il-prevalenza tal-COVID-19 fil-popolazzjoni. Din tista’ taqdi skopijiet differenti fi stadji differenti ta’ epidemija.

                  (8)

                  B’mod aktar speċifiku, is-sorveljanza tal-ilma mormi tista’ tintuża għal skopijiet preventivi jew ta’ twissija bikrija, peress li d-detezzjoni tal-virus fl-ilma mormi jenħtieġ titqies bħala sinjal li jista’ jkun se (terġa’) tfeġġ il-pandemija. Bl-istess mod, ir-riżultati li jindikaw l-assenza tal-virus fl-ilma mormi jistgħu jindikaw li ż-żona tal-popolazzjoni kontribwenti tista’ titqies waħda b’riskju aktar baxx. L-analiżi tax-xejriet fir-riżultati hi vitali wkoll għall-monitoraġġ tal-effettività tal-miżuri fis-seħħ biex titrażżan it-trażmissjoni tal-virus. Għalhekk, il-monitoraġġ tax-xejriet tal-konċentrazzjoni virali (tal-varjanti tas-SARS-CoV-2) fl-ilma mormi jista’ jinforma l-miżuri ta’ tħejjija u ta’ rispons.

                  (9)

                  Għalhekk hu kruċjali li l-Istati Membri jistabbilixxu sistemi effettivi tas-sorveljanza tal-ilma mormi u jiżguraw li d-data rilevanti tingħata fil-pront lill-awtoritajiet tas-saħħa kompetenti. L-esperjenza turi li l-istabbiliment ta’ sistema ġdida tas-sorveljanza tal-ilma mormi jista’ jinkiseb fi żmien massimu ta’ sitt xhur, peress li l-operaturi tal-ilma mormi huma mdorrija jwettqu monitoraġġ ta’ parametri differenti fl-installazzjonijiet tagħhom.

                  (10)

                  Jenħtieġ ikunu disponibbli metodi komuni għat-teħid tal-kampjuni, għall-kejl u għall-analiżi, u li dawn jintużaw fil-prattika biex ikun żgurat li d-data miġbura tkun affidabbli u komparabbli.

                  (11)

                  Hu kruċjali li tiġi appoġġata l-kondiviżjoni tal-aqwa prattika bejn l-Istati Membri, iżda anki ma’ pajjiżi terzi li jaf ma jkollhomx aċċess faċli għal data mill-prattiki tal-ittestjar tas-soltu. Għal dan il-għan, hu importanti li l-Istati Membri jitħeġġu jipparteċipaw fil-pjattaforma Ewropea futura ta’ skambju.

                  (12)

                  Jekk ikun meħtieġ, u biex jitħaffef u jiġi appoġġat l-użu tal-attivitajiet stabbiliti f’din ir-Rakkomandazzjoni, se jkun hemm disponibbli fondi tal-UE biex jappoġġaw l-attivitajiet tas-sorveljanza tal-ilma mormi u jiżguraw analiżi sistematika tal-preżenza tal-varjanti fl-ilmijiet mormija. B’hekk, l-Istati Membri jkunu jistgħu jħaffu l-iskjerament tal-monitoraġġ u tal-analiżi tal-ilma mormi, u jiżguraw analiżi regolari tas-SARS-CoV-2 u tal-varjanti tiegħu fl-ilmijiet mormija.

                  (13)

                  Filwaqt li l-infrastruttura tal-ġbir tad-data għall-monitoraġġ tal-ilma mormi tiffoka fuq is-sorveljanza tas-SARS-CoV-2 fil-kuntest tal-pandemija attwali tas-saħħa pubblika, l-istabbiliment tas-sistema u tal-proċeduri tas-sorveljanza rakkomandati se jagħti wkoll valur miżjud lil hinn mis-sorveljanza tas-SARS-CoV-2. Dan se jipprovdi twissija bikrija għal tifqigħat possibbli fil-futur ta’ patoġeni oħra ta’ tħassib jew ta’ theddid minn sustanzi niġġiesa oħra ta’ tħassib emerġenti.

                  (14)

                  Fid-dawl tar-rieżami li qed isir tad-Direttiva tal-Kunsill 91/271/KEE (8), hu importanti li tinġabar l-informazzjoni mingħand l-Istati Membri dwar l-esperjenza tagħhom fil-monitoraġġ ta’ parametri rilevanti tas-saħħa fl-ilma mormi tagħhom. Dan jista’ jgħin fl-identifikazzjoni tal-parametri rilevanti relatati mas-saħħa li għandhom jiġu mmonitorjati regolarment fl-ilma mormi.

                  (15)

                  Din ir-Rakkomandazzjoni hi parti minn sett ta’ miżuri għall-COVID-19 adottati mill-Kummissjoni kif ħabbret fil-Komunikazzjoni tagħha tas-17 ta’ Marzu 2021 imsejħa “Perkors komuni lejn ftuħ mill-ġdid sikur u sostnut”. L-azzjonijiet li tħeġġeġ din ir-Rakkomandazzjoni jridu jiġu interpretati fil-kuntest tal-inizjattiva usa’ tal-Unjoni, u se jibnu fuq l-aqwa prattika stabbilita mill-Istati Membri u mill-pajjiżi madwar id-dinja. Dawn huma msejsa fuq is-sejbiet ta’ proġett tal-Kummissjoni dwar is-sorveljanza tal-ilma mormi (9) u fuq ir-riżultati tal-konsultazzjoni tad-WHO dwar il-ħtiġijiet tas-saħħa pubblika relatati mas-sorveljanza tas-SARS-CoV-2 fl-ilma mormi (10).

            ADOTTAT DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI

         Għan tar-Rakkomandazzjoni

                  (1)

                  Ir-Rakkomandazzjoni għandha l-għan li tappoġġa lill-Istati Membri fl-istabbiliment ta’ sistemi tas-sorveljanza tal-ilma mormi madwar l-Unjoni bħala għodda kumplimentari għall-ġbir u l-ġestjoni tad-data dwar il-pandemija tal-COVID-19, b’enfasi fuq il-feġġ u t-tixrid tal-varjanti tas-SARS-CoV-2.

                  (2)

                  Din ir-Rakkomandazzjoni tistabbilixxi gwida li l-Istati Membri huma mħeġġa jieħdu f’idejhom l-użu aktar sistematiku tal-monitoraġġ tal-ilma mormi u l-inklużjoni fl-istrateġiji nazzjonali tal-ittestjar.

                  (3)

                  B’mod partikolari, tistabbilixxi gwida għall-Istati Membri dwar it-tfassil u l-ġestjoni tas-sistemi tas-sorveljanza tas-SARS-CoV-2 fl-ilma mormi, u dwar it-trażmissjoni rapida tad-data miġbura lill-awtoritajiet tas-saħħa kompetenti. Din tippromwovi rekwiżiti minimi għal strateġiji effiċjenti dwar is-sorveljanza tal-ilma mormi u l-użu ta’ metodi komuni għat-teħid tal-kampjuni, l-ittestjar u l-analiżi tad-data. Tappoġġa l-kondiviżjoni tar-riżultati u tal-aqwa prattika permezz ta’ pjattaforma Ewropea ta’ skambju.

         Sorveljanza tal-ilma mormi

                  (4)

                  L-Istati Membri huma mħeġġa ferm li jistabbilixxu sistema nazzjonali mill-aktar fis possibbli u sa mhux aktar tard mill-1 ta’ Ottubru 2021 għas-sorveljanza tal-ilma mormi, maħsuba għall-ġbir tad-data dwar is-SARS-CoV-2 u l-varjanti tiegħu fl-ilmijiet mormija.

                  (5)

                  Is-sistema tas-sorveljanza jenħtieġ tkopri parti sinifikanti mill-popolazzjoni tal-Istat Membru. Is-sistema tal-monitoraġġ jenħtieġ tinkludi mill-inqas l-ilma mormi ta’ bliet kbar b’aktar minn 150 000 abitant, u preferibbilment tieħu mill-anqas żewġ kampjuni fil-ġimgħa. Meta meħtieġ, jistgħu jintgħażlu nħawi addizzjonali għat-teħid tal-kampjuni, biex ikunu jkopru parti suffiċjenti tal-popolazzjoni jew biex tkun tista’ tinftiehem aħjar iċ-ċirkolazzjoni tal-virus relatata ma’ movimenti possibbli tal-popolazzjoni minn u lejn territorji differenti (eż. postijiet turistiċi fl-istaġun tas-sajf).

                  (6)

                  Il-frekwenza minima tat-teħid tal-kampjuni u l-kopertura ġeografika jenħtieġ jiġu adattati skont is-sitwazzjoni epidemjoloġika:

                              (a)

                              Meta l-awtoritajiet kompetenti tas-saħħa pubblika jivvalutaw li, abbażi tas-sitwazzjoni epidemjoloġika lokali, il-pandemija mhix riskju għall-popolazzjoni lokali, il-frekwenza minima tat-teħid tal-kampjuni jenħtieġ titnaqqas għal kampjun wieħed fil-ġimgħa;

                              (b)

                              Meta l-marda tkun preżenti biss f’xi partijiet tat-territorju, il-frekwenza minima tat-teħid tal-kampjuni jenħtieġ titnaqqas jew tiżdied skont iċ-ċirkostanzi lokali.

                  (7)

                  Il-kampjuni jenħtieġ jittieħdu fil-bokki għall-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi jew meta rilevanti upstream fin-networks tal-ġbir tal-ilma mormi. Il-preżenza tal-virus SARS-CoV-2 u tal-varjanti tiegħu jenħtieġ jiġu analizzati regolarment, idealment darbtejn fix-xahar.

                  (8)

                  Meta tkun meħtieġa informazzjoni aktar speċifika biex tiġi mmappjata aħjar il-preżenza tal-virus u tal-varjanti tiegħu, inkluż fost il-komunitajiet vulnerabbli, jenħtieġ jittieħdu kampjuni u jsiru analiżijiet addizzjonali fil-ħin f’postijiet immirati tan-network tal-ġbir tal-ilma mormi li jkunu jikkorrispondi għaċ-ċentru ta’ tħassib tal-popolazzjoni. Id-definizzjoni tal-postijiet u tal-frekwenzi tat-teħid tal-kampjuni jenħtieġ tiġi adattata għall-ħtiġijiet lokali (eż. l-ilqugħ ewlieni tad-drenaġġ u s-sottosistemi ta’ interess konnessi pereżempju ma’ partijiet tal-bliet, sptarijiet, skejjel, kampusijiet universitarji, ajruporti, ċentri oħra tat-trasport, ċentri tal-irtirar, ħabsijiet, eċċ.).

                  (9)

                  L-Istati Membri jenħtieġ jiżguraw li r-riżultati tas-sorveljanza tal-ilma mormi jintbagħtu minnufih elettronikament lill-awtoritajiet kompetenti tas-saħħa pubblika u mbagħad, lill-pjattaforma Ewropea ta’ skambju, meta din tkun qed titħaddem. Għall-finijiet tas-sorveljanza ta’ twissija bikrija, ir-riżultati ta’ kull kampjun jenħtieġ jiġu rreġistrati minnufih u preferibbilment fi żmien 48 siegħa mill-ġbir tal-kampjuni.

                  (10)

                  Biex tkun żgurata interpretazzjoni xierqa tar-riżultati iżda anki biex is-sistema tas-sorveljanza tiġi adattata għall-ħtiġijiet tas-saħħa pubblika, l-Istati Membri huma mħeġġa jistabbilixxu strutturi adegwati li jinvolvu lill-awtoritajiet kompetenti tas-saħħa u tal-ilma mormi bil-għan li jingħaqdu u jintrabtu s-settijiet tad-data rilevanti u ssir koordinazzjoni tal-interpretazzjoni u tal-komunikazzjoni tar-riżultati.

                  (11)

                  L-Istati Membri jenħtieġ jagħtu attenzjoni partikolari lill-kunsiderazzjonijiet etiċi: is-sorveljanza tal-ilma mormi hi parti integrali mis-sorveljanza tas-saħħa pubblika u għalhekk jenħtieġ tkun konformi mal-istess prinċipji etiċi, kif stabbilit fil-linji gwida tad-WHO tal-2017 dwar kwistjonijiet etiċi fis-sorveljanza tas-saħħa pubblika (11).

         Metodi għat-teħid tal-kampjuni u għall-analiżi

                  (12)

                  Biex ikun żgurat li l-metodi għat-teħid tal-kampjuni u għall-analiżi jkunu komparabbli u affidabbli, l-Istati Membri jenħtieġ jiżguraw li:

                              (a)

                              il-kampjuni jittieħdu fi żmien 24 siegħa, b’kampjunatur tal-komposti tal-fluss jew tal-ħin, u waqt il-perjodi nixfin, meta jkun possibbli jew ikkoreġut għall-influwenza tal-avvenimenti meteoroloġiċi permezz tan-normalizzazzjoni, bl-użu ta’ fluss tal-ilma mormi ta’ 24 siegħa waqt il-ħin tat-teħid tal-kampjuni u d-daqs tal-popolazzjoni tat-terminal tad-drenaġġ għall-kalkolu tal-kontenuti virali għal kull persuna u għal kull ġurnata;

                              (b)

                              l-analiżijiet isiru f’laboratorji li jużaw metodi xierqa ta’ RT-PCR skont kundizzjonijiet standard tal-ġestjoni tal-kwalità;

                              (c)

                              id-detezzjoni tal-varjanti ssir abbażi ta’ metodi ta’ sekwenzjar tal-ġeni ddokumentati kif xieraq;

                              (d)

                              il-laboratorji jipparteċipaw fi ttestjar tal-profiċjenza xieraq kif organizzat minn fornituri akkreditati u, meta disponibbli, jużaw materjali (iċċertifikati) ta’ referenza;

                              (e)

                              l-istandards speċifiċi tal-kwalità fl-Anness jiġu rispettati.

         Appoġġ għall-koordinazzjoni tal-Unjoni

                  (13)

                  L-Istati Membri huma mħeġġa jipparteċipaw fl-isforzi tal-Kummissjoni, b’kollaborazzjoni mill-qrib maċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC) u aġenziji oħra tal-Unjoni biex jiżguraw il-kondiviżjoni tal-aqwa prattiki u riżultati, li jippermettu risponsi xierqa u fil-ħin għas-saħħa pubblika, u tal-interpretazzjoni jew tal-użu ta’ dawk ir-riżultati. Għal dan il-għan, l-Istati Membri huma mħeġġa ferm li jipparteċipaw fil-pjattaforma Ewropea ta’ skambju li se tistabbilixxi l-Kummissjoni mill-aktar fis u li se jiffoka fuq:

                              (a)

                              il-ġbir u l-kondiviżjoni tal-aqwa prattiki, mill-Istati Membri u lil hinn;

                              (b)

                              il-ġbir tar-riżultati minn attivitajiet ta’ sorveljanza tal-ilma mormi;

                              (c)

                              il-pubblikazzjoni u l-aġġornament regolari tal-metodi għat-teħid tal-kampjuni u għall-analiżi;

                              (d)

                              il-ħolqien ta’ lista volontarja ta’ esperti involuti fis-sorveljanza tal-ilma mormi u l-prevenzjoni u l-kontroll tal-mard bl-użu tas-sorveljanza tal-ilma mormi;

                              (e)

                              l-organizzazzjoni ta’ ambjent kollaborattiv li jippromwovi l-interkalibrar tal-approċċi u tal-kondiviżjoni tal-aqwa prattiki.

                  (14)

                  L-Istati Membri huma mistiedna jibagħtu r-rispons tagħhom abbażi tal-esperjenza tagħhom f’dak il-qasam biex jappoġġaw il-ħidma tal-Kummissjoni li tiddefinixxi l-parametri rilevanti relatati mas-saħħa li jridu jiġu mmonitorjati regolarment fl-ilma mormi. F’dan il-kuntest, jenħtieġ tiġi kkunsidrata sorveljanza usa’ li tmur lil hinn mis-saħħa pubblika. L-Istati Membri huma mħeġġa b’mod partikolari li jinfurmaw dwar ir-riżultati tal-monitoraġġ tal-ilma mormi fejn jidħlu sustanzi niġġiesa emerġenti, patoġeni emerġenti, mediċini, farmaċewtiċi, mikroplastik jew, il-konsum ta’ antimikrobiċi.

         Dimensjoni internazzjonali

                  (15)

                  L-Istati Membri huma mħeġġa ferm li:

                              (a)

                              jaqsmu l-aqwa prattiki fil-livell internazzjonali billi jippromwovu armonizzazzjoni ulterjuri tas-sorveljanza tas-SARS-CoV-2 fl-ilma mormi;

                              (b)

                              jassistu lill-pajjiżi terzi li għandhom aċċess limitat għal sorsi oħra ta’ informazzjoni biex isegwu l-preżenza tal-virus fil-popolazzjoni tagħhom permezz tal-monitoraġġ tal-ilma mormi;

                              (c)

                              irawmu kooperazzjoni permanenti b’koordinazzjoni mill-qrib mad-WHO iżda anki ma’ sħab avvanzati oħra li daħħlu fis-seħħ is-sistemi tas-sorveljanza tagħhom stess.

         Rapportar – Kondiviżjoni tal-Aqwa Prattiki

                  (16)

                  Biex jikkoordinaw ir-risponsi għal din ir-Rakkomandazzjoni, l-Istati Membri huma mħeġġa li sal-1 ta’ April 2021 jiddeżinjaw sa żewġ punti ta’ kuntatt – li jirrappreżentaw lill-awtoritajiet kompetenti tas-saħħa pubblika u tal-ilma mormi.

                  (17)

                  L-Istati Membri huma mħeġġa jirrapportaw l-azzjonijiet meħuda skont din ir-Rakkomandazzjoni lill-Kummissjoni sal-15 ta’ Mejju 2021.

         Magħmul fi Brussell, is-17 ta’ Marzu 2021.

               Għall-Kummissjoni

            Virginijus SINKEVIČIUS

               Membru tal-Kummissjoni

         (1)  https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:12012E/TXT:mt:PDF

         (2)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=CELEX:52020DC0724&qid=1605690513438

         (3)  COM(2021) 78 final, “L-Inkubatur HERA: Nantiċipaw flimkien it-theddida tal-varjanti tal-COVID-19” https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=CELEX%3A52021DC0078

         (4)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=CELEX:32020H1595

         (5)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/ALL/?uri=COM:2020:786:FIN

         (6)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=COM:2021:35:FIN

         (7)  https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/339487/WHO-EURO-2021-1965-41716-57097-eng.pdf

         (8)  Id-Direttiva tal-Kunsill 91/271/KEE tal-21 ta’ Mejju 1991 dwar it-trattament tal-ilma urban mormi, ĠU L 135, 30.5.1991, p. 40-52.

         (9)  https://ec.europa.eu/environment/water/water-urbanwaste/info/pdf/Waste%20Waters%20and%20Covid%2019%20MEMO.pdf

         (10)  https://www.euro.who.int/en/health-topics/environment-and-health/water-and-sanitation/publications/2021/expert-consultation-on-public-health-needs-related-to-surveillance-of-sars-cov-2-in-wastewater-summary-report-virtual-meeting,-30-november-2020

         (11)  Linji gwida tad-WHO dwar kwistjonijiet etiċi fis-sorveljanza tas-saħħa pubblika, http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/255721/1/9789241512657-eng.pdf?ua=1

         ANNESS
         Standards Speċifiċi tal-Kwalità
         (1)   Standards għal PCR/PCR-Diġitali (reazzjoni katina tal-polimerażi)

                     (a)

                     Il-valur ta’ limitu taċ-ċiklu tar-reazzjoni katina tal-polimerażi f’ħin reali (RT-qPCR) għandu jkun inqas minn 40 biex jiġi rrapportat kampjun bħala pożittiv, għall-analiżi tal-qPCR (reazzjoni katina tal-polimerażi kwantitattiva) jew għas-sekwenzjar.

                     (b)

                     Jistgħu jintużaw approċċi alternattivi ta’ kwantifikazzjoni għar-RT-qPCR (bħala reazzjoni katina tal-polimerażi diġitali, dPCR), diment li dawn jiksbu riżultati ekwivalenti għar-RT-qPCR u japplikaw rekwiżiti tal-kwalità ekwivalenti għar-RT-qPCR.

                     (c)

                     Il-kampjuni kollha għandhom isiru mill-inqas f’duplikati biex jiġu evitati riżultati pożittivi foloz jew negattivi foloz.

                     (d)

                     Il-proċedura analitika tar-reazzjoni katina tal-polimerażi f’ħin reali użata għandha tinkludi kontrolli adegwati li jivvalutaw mill-inqas l-effiċjenza tal-passi tal-konċentrazzjoni/tal-estrazzjoni u n-nuqqas ta’ inibizzjoni sinifikanti tar-reazzjoni.

                     (e)

                     Kull sessjoni għandha tinkludi standards xierqa (mill-inqas dilwizzjonijiet serjali fi tliet stadji għal tliet darbiet bl-użu ta’ RNA sintetiku tas-SARS-CoV-2) u kontrolli pożittivi u negattivi biex jiġi ddeterminat jekk il-PCR/qPCR imwettqa tatx riżultati affidabbli.

                     (f)

                     Il-valur ta’ limitu taċ-ċikli ta’ kwantifikazzjoni (Cq) għall-kampjuni pożittivi għandu jiġi ssettjat għal 5 ċikli qabel it-tmiem tal-protokoll ta’ amplifikazzjoni biex tiġi evitata attibuzzjoni żbaljata tas-sinjali tal-fluworexxenza tardivi.

                     (g)

                     Għandu jintuża kontroll tal-estrazzjoni negattiva biex titqies kwalunkwe kontaminazzjoni waqt l-estrazzjoni tal-RNA.

               (2)   Standards għas-Sekwenzjar tal-Ġenerazzjoni li Jmiss

                     (a)

                     Mill-inqas għandu jiġi ġġenerat miljun qarja għal kull kampjun, u t-tul tal-qari għandu jkun aktar minn 100 par bażi (1).

                     (b)

                     Mill-inqas għandhom jiġu rrappurtati 3 markaturi ġenetiċi għal kull varjant biex issir karatterizzazzjoni aħjar tal-mutazzjonijiet, għal analiżi tal-ilma mormi bis-sekwenzjar ta’ rendiment għoli (High Throughput Sequencing).

               (3)   Standards għan-normalizzazzjoni

                     (a)

                     L-għadd virali ta’ kopji tal-ġeni għandu jiġi normalizzat skont l-għadd tal-popolazzjoni moqdija mis-sistema tad-drenaġġ u bl-użu tal-fluss tal-ilma mormi għal komparabbiltà aħjar tal-kejl bejn postijiet differenti.

                     (b)

                     Għal dan il-għan, huma rakkomandati kontrolli addizzjonali tan-normalizzazzjoni bl-użu ta’ fagu skopert bl-assemblaġġ inkroċjat (cross-assembly phage) jew ta’ virus tat-tbajja’ ħfief tal-bżar (pepper mild mottle virus).

                     (c)

                     Jekk ma tkun tista’ tinkiseb l-ebda data dwar xi wieħed mill-viruses imsemmija fil-punt (b), jistgħu jintużaw parametri alternattivi, diment li dawn jipprovdu korrezzjonijiet ekwivalenti għal influwenzi meteoroloġiċi jew influwenzi oħra li jikkawżaw fluttwazzjonijiet tal-kontenut virali, li mhumiex relatati mal-pandemija bħall-preċipitazzjoni jew effetti meteoroloġiċi oħra.

            (1)  https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/Sequencing-of-SARS-CoV-2-first-update.pdf