               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 23.5.2022
            COM(2022) 627 final

            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2022 tas-Slovakkja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2022 tas-Slovakkja
            {SWD(2022) 627 final} - {SWD(2022) 640 final}

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2022 tas-Slovakkja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2022 tas-Slovakkja

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politiki ekonomiċi
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  2
               , li stabbilixxa l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, daħal fis-seħħ fid-19 ta’ Frar 2021. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza tipprovdi sostenn finanzjarju għall-implimentazzjoni tar-riformi u tal-investiment, b’impuls fiskali ffinanzjat mill-Unjoni. Hija tikkontribwixxi għall-irkupru ekonomiku u għall-implimentazzjoni ta’ riformi u investiment sostenibbli u li jsaħħu t-tkabbir, b’mod partikolari għall-promozzjoni tat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, filwaqt li ssaħħaħ ir-reżiljenza u t-tkabbir potenzjali tal-ekonomiji tal-Istati Membri. Tgħin ukoll biex jissaħħu l-finanzi pubbliċi sostenibbli u tingħata spinta lit-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi fuq perjodu medju u twil ta’ żmien. Il-kontribuzzjoni finanzjarja massima għal kull Stat Membru permezz tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza [ġiet] aġġornata fi [XX] ta’ Ġunju 2022, f’konformità mal-Artikolu 11(2) tar-Regolament (UE) 2021/241.

               (2)Fl-24 ta’ Novembru 2021, il-Kummissjoni adottat l-Isħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2022 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-impenn konġunt affermat mill-ġdid tas-Summit Soċjali ta’ Porto ta’ Mejju 2021 biex tkompli timplimenta l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli tal-2022 fil-25 ta’ Marzu 2022. Fl-24 ta’ Novembru 2021, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 fejn is-Slovakkja ma ġietx identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li fil-konfront tagħhom kienet se ssir analiżi fil-fond
                  3
               . Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro, li ġiet adottata fil-5 ta’ April 2022 mill-Kunsill, kif ukoll il-proposta tar-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi tal-2022 li janalizza l-implimentazzjoni tal-Linji Gwida dwar l-Impjiegi u l-prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li ġiet adottata mill-Kunsill fl-14 ta’ Marzu 2022.

               (3)L-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja, wara l-pandemija globali biddlet b’mod sinifikanti l-kuntest ġeopolitiku u ekonomiku. L-impatt tal-invażjoni fuq l-ekonomiji tal-Istati Membri nħass pereżempju permezz ta’ prezzijiet ogħla tal-enerġija u tal-ikel u prospetti ta’ tkabbir aktar dgħajfa. Il-prezzijiet ogħla tal-enerġija huma partikolarment ta’ piż fuq il-familji l-aktar vulnerabbli li qed jesperjenzaw il-faqar enerġetiku jew li jinsabu f’riskju ta’ faqar enerġetiku. L-UE qed tara wkoll influss bla preċedent ta’ nies li qed jaħarbu mill-Ukrajna. F’dan il-kuntest, fl-4 ta’ Marzu 2022, id-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja ġiet attivata
                  4
                għall-ewwel darba, u tat lill-persuni spostati mill-Ukrajna d-dritt li jibqgħu legalment fl-UE, kif ukoll aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ, għas-suq tax-xogħol, għall-kura tas-saħħa, għall-akkomodazzjoni u għall-assistenza soċjali. Permezz tal-inizjattiva “Azzjoni ta’ Koeżjoni għar-Refuġjati fl-Ewropa” (Cohesion’s Action for Refugees in Europe, CARE) u permezz ta’ prefinanzjament addizzjonali bil-programm “Assistenza fl-Irkupru għall-Koeżjoni u għat-Territorji tal-Ewropa” (Recovery Assistance for Cohesion and the Territories of Europe, REACT-EU) qed jingħata appoġġ eċċezzjonali lis-Slovakkja biex jiġu indirizzati b’mod urġenti l-ħtiġijiet ta’ akkoljenza u integrazzjoni għal dawk li qed jaħarbu mill-Ukrajna.

               (4)Filwaqt li titqies is-sitwazzjoni ekonomika u ġeopolitika li qed tinbidel malajr, is-Semestru Ewropew fl-2022 jerġa’ jibda l-koordinazzjoni wiesgħa tiegħu tal-politika ekonomika u tal-impjiegi, filwaqt li jevolvi f’konformità mar-rekwiżiti ta’ implimentazzjoni tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, kif deskritt fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli tal-2022. L-implimentazzjoni tal-pjanijiet adottati għall-irkupru u r-reżiljenza hija essenzjali għat-twettiq tal-prijoritajiet tal-politika fl-ambitu tas-Semestru Ewropew, billi l-pjanijiet jindirizzaw ir-rakkomandazzjonijiet kollha jew subsett sinifikanti tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti maħruġa fiċ-ċikli tas-Semestru tal-2019 u tal-2020. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 u tal-2020 jibqgħu rilevanti wkoll għall-pjanijiet għall-irkupru u r-reżiljenza riveduti, aġġornati jew emendati f’konformità mal-Artikoli 14, 18 u 21 tar-Regolament (UE) 2021/241, flimkien ma’ kwalunkwe rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż maħruġa sad-data tal-preżentazzjoni tal-pjan immodifikat.

               (5)Il-klawżola liberatorja ġenerali ilha attiva minn Marzu 2020
                  5
               . Fil-komunikazzjoni tagħha tat-3 ta’Marzu 2021
                  6
                il-Kummissjoni stabbiliet il-fehma tagħha li d-deċiżjoni dwar id-deattivazzjoni jew l-applikazzjni kontinwa tal-klawżola liberatorja ġenerali jenħtieġ li tittieħed bħala valutazzjoni kumplessiva tal-istat tal-ekonomija, bil-livell ta’ attività ekonomika fl-UE jew fiż-żona tal-euro mqabbel mal-livelli ta’ qabel il-kriżi (tmiem l-2019) bħala l-kriterju kwantitattiv ewlieni. L-inċertezza kbira u r-riskji qawwija ta’ telf ta’ valur fil-prospettiva ekonomika fil-kuntest tal-gwerra fl-Ewropa, iż-żidiet bla preċedent fil-prezzijiet tal-enerġija u t-tħarbit kontinwu fil-katina ta’ provvista jirrikjedu l-estensjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir sal-2023.

               (6)Skont l-approċċ fl-opinjoni tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2021 dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2021, il-pożizzjoni fiskali bħalissa titkejjel l-aħjar bħala l-bidla fin-nefqa primarja (netta minn miżuri ta’ dħul diskrezzjonarji), bl-esklużjoni tal-miżuri temporanji ta’ emerġenza relatati mal-kriżi tal-COVID-19 iżda inkluża n-nefqa ffinanzjata minn appoġġ mhux ripagabbli (l-għotjiet) mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u fondi oħra tal-UE, apparagun tat-tkabbir potenzjali fuq terminu medju
                  7
               . Lil hinn mill-pożizzjoni fiskali ġenerali, sabiex jiġi vvalutat jekk il-politika fiskali nazzjonali hijiex prudenti u jekk il-kompożizzjoni tagħha twassalx għal irkupru sostenibbli konsistenti mat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, tingħata attenzjoni wkoll lill-evoluzzjoni tan-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata nazzjonalment
                  8
                (netta minn miżuri ta’ dħul diskrezzjonali u bl-esklużjoni ta’ miżuri temporanji ta’ emerġenza relatati mal-kriżi tal-COVID-19) u lill-investiment.

               (7)Fit-2 ta’ Marzu 2022, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni li tipprovdi gwida wiesgħa għall-politika fiskali fl-2023, bil-għan li tappoġġa t-tħejjija tal-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza tal-Istati Membri u b’hekk issaħħaħ il-koordinazzjoni tal-politika
                  9
               . Il-Kummissjoni nnotat li, abbażi tal-prospettiva makroekonomika tat-tbassir tax-xitwa 2022, it-tranżizzjoni minn pożizzjoni fiskali aggregata ta’ appoġġ fl-2020-2022 għal pożizzjoni fiskali aggregata ġeneralment newtrali tidher adegwata fl-2023, filwaqt li tinsab lesta li tirreaġixxi għas-sitwazzjoni ekonomika li qed tevolvi. Il-Kummissjoni ħabbret li r-rakkomandazzjonijiet fiskali għall-2023 jenħtieġ li jkomplu jiddifferenzjaw bejn l-Istati Membri u jqisu l-effetti konsegwenzjali possibbli bejn il-pajjiżi. Il-Kummissjoni stiednet lill-Istati Membri biex fil-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza tagħhom jirriflettu l-gwida politika. Il-Kummissjoni impenjat ruħha li żżomm taħt monitoraġġ mill-qrib l-iżviluppi ekonomiċi u li taġġusta l-gwida politika tagħha kif meħtieġ u mhux aktar tard mill-pakkett tagħha tar-rebbiegħa tas-Semestru Ewropew lejn l-aħħar ta’ Mejju 2022.

               (8)Fir-rigward tal-gwida fiskali pprovduta fit-2 ta’ Marzu 2022, ir-rakkomandazzjonijiet fiskali għall-2023 iqisu l-prospettiva ekonomika li marret għall-agħar, l-inċertezza kbira u riskji oħra ta’ telf ta’ valur, kif ukoll inflazzjoni ogħla apparagun tat-tbassir tax-xitwa. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ir-rispons fiskali għandu jespandi l-investiment pubbliku għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u għas-sigurtà tal-enerġija, u jsostni l-kapaċità tal-akkwist tal-unitajiet domestiċi l-aktar vulnerabbli sabiex jittaffa l-impatt taż-żieda fil-prezz tal-enerġija u jgħin biex jiġu limitati l-pressjonijiet inflazzjonarji mill-effetti indiretti permezz ta’ miżuri mmirati u temporanji; il-politika fiskali għandha tibqa’ aġli sabiex taġġusta għaċ-ċirkostanzi li qed jevolvu b’mod rapidu, u tkun differenzjata bejn il-pajjiżi skont is-sitwazzjoni fiskali u ekonomika tagħhom, inkluż fir-rigward tal-esponiment għall-kriżi u l-influss ta’ persuni spostati mill-Ukrajna.

               (9)Fid-29 ta’ April 2021 is-Slovakkja ppreżentat il-pjan nazzjonali tagħha għall-irkupru u r-reżiljenza lill-Kummissjoni, f’konformità mal-Artikolu 18(1) tar-Regolament (UE) 2021/241. Skont l-Artikolu 19 tar-Regolament (EU) 2021/241, il-Kummissjoni vvalutat ir-rilevanza, l-effettività, l-effiċjenza u l-koerenza tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza f’konformità mal-linji gwida ta’ valutazzjoni tal-Anness V ta’ dan ir-Regolament. Fit-13 ta’ Lulju 2021 il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni tiegħu dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tas-Slovakkja. Il-ħruġ tal-pagamenti parzjali jiddependi fuq deċiżjoni mill-Kummissjoni, meħuda f’konformità mal-Artikolu 24(5) tar-Regolament (UE) 2021/241, li s-Slovakkja tkun laħqet b’mod sodisfaċenti l-istadji importanti u l-miri rilevanti stabbiliti fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill. It-twettiq sodisfaċenti jippresupponi li l-kisba tal-istadji importanti u tal-miri preċedenti ma tkunx treġġgħet lura.

               (10)Fid-29 ta’ April 2022 is-Slovakkja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2022 u fit-28 ta’ April 2022 il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2022 tagħha, skont l-iskadenza stabbilita fl-Artikolu 4 tar-Regolament (KE) Nru 1466/97. Biex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati flimkien. F’konformità mal-Artikolu 27 tar-Regolament (UE) 2021/241, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2022 jirrifletti wkoll ir-rappurtar biannwali tas-Slovakkja dwar il-progress li sar fil-kisba tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tagħha.

               (11)Il-Kummissjoni ppubblikat ir-rapport tal-pajjiż tal-2022 għas-Slovakkja
                  10
                fit-23 ta’ Mejju 2022. Hija vvalutat l-progress tas-Slovakkja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti adottati mill-Kunsill fl-2019, fl-2020 u fl-2021, u qieset l-implimentazzjoni mis-Slovakkja tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, li jibni fuq it-Tabella ta’ Valutazzjoni għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Fuq il-bażi ta’ din l-analiżi, ir-rapport tal-pajjiż identifika lakuni fir-rigward ta’ dawk l-isfidi li mhumiex indirizzati jew li huma indirizzati biss parzjalment mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, kif ukoll sfidi ġodda u emerġenti, inklużi dawk li jirriżultaw mill-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja. Ivvaluta wkoll il-progress tas-Slovakkja fl-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u fil-kisba tal-miri ewlenin tal-UE dwar l-impjiegi, il-ħiliet u t-tnaqqis tal-faqar, kif ukoll il-progress fil-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU.

               (12)Fit-23 ta’ Mejju 2022 il-Kummissjoni ħarġet rapport skont l-Artikolu 126(3) TFUE. Dan ir-rapport iddiskuta s-sitwazzjoni baġitarja tas-Slovakkja peress li fl-2021 id-defiċit tal-gvern estiż tagħha qabeż it-3 % tal-valur ta’ referenza tal-PDG skont it-Trattat, filwaqt li d-dejn tal-gvern estiż qabeż is-60% tal-valur ta’ referenza tal-PDG skont it-Trattat. Ir-Rapport ikkonkluda li ma kienx hemm konformità mal-kriterju tad-defiċit filwaqt li kien hemm konformità mal-kriterju tad-dejn. F’konformità mal-Komunikazzjoni tat-2 ta’ Marzu 2022, il-Kummissjoni qieset, fil-valutazzjoni tagħha tal-fatturi rilevanti kollha, li l-konformità mal-parametru referenzjarju tat-tnaqqis tad-dejn timplika sforz fiskali kkonċentrat fil-bidu li jkun wisq impenjattiv u li jissogra jipperikola t-tkabbir. Għalhekk, fil-fehma tal-Kummissjoni, il-konformità mal-parametru referenzjarju tat-tnaqqis tad-dejn mhijiex ġustifikata taħt il-kundizzjonijiet ekonomiċi eċċezzjonali attwali. Kif imħabbar, il-Kummissjoni ma pproponietx li tiftaħ proċeduri ġodda ta’ defiċit eċċessiv fir-rebbiegħa tal-2022 u se tivvaluta mill-ġdid ir-rilevanza tal-proposta li jinfetħu proċeduri ta’ defiċit eċċessiv fil-ħarifa tal-2022.

               (13)Fl-20 ta’ Lulju 2020, il-Kunsill irrakkomanda lis-Slovakkja biex fl-2020 u fl-2021 tieħu l-miżuri kollha meħtieġa, f’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru li jirriżulta. Irrakkomanda wkoll lis-Slovakkja, biex meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jkunu jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju ta’ żmien u tiżgura s-sostenibbiltà fejn jidħol id-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Fl-2021, abbażi ta’ data vvalidata mill-Eurostat, id-defiċit tal-gvern estiż tas-Slovakkja żdied minn 5,5 % tal-PDG fl-2020 għal 6,2 % fl-2021. Ir-rispons tal-politika fiskali tas-Slovakkja appoġġa l-irkupru ekonomiku fl-2021, filwaqt li l-miżuri temporanji ta’ appoġġ ta’ emerġenza żdiedu minn 2,3 % tal-PDG fl-2020 għal 3,3 % fl-2021. Il-miżuri li ħadet is-Slovakkja fl-2021 kienu konformi mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2020. Il-miżuri baġitarji diskrezzjonali adottati mill-gvern fl-2020 u l-2021 kienu fil-biċċa l-kbira temporanji jew akkumpanjati minn miżuri kumpensatorji. Fl-istess ħin, uħud mill-miżuri diskrezzjonali adottati mill-gvern matul il-perjodu mill-2020 sal-2021 ma kinux temporanji jew akkumpanjati minn miżuri ta’ tpaċija, li jikkonsistu prinċipalment f’żidiet fit-13-il pensjoni, bidliet fl-età tal-irtirar għall-ġenituri, tnaqqis fit-taxxa fuq il-vetturi bil-mutur u l-kanċellazzjoni tal-imposta bankarja. Abbażi ta’ data vvalidata mill-Eurostat, id-dejn tal-gvern estiż kien ta’ 63,1 % tal-PDG fl-2021.

               (14)Ix-xenarju makroekonomiku li fuqu huma msejsin il-proġettazzjonijiet baġitarji fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2022 huwa realistiku fl-2022 u favorevoli fl-2023.  Il-Gvern jipproġetta li l-PDG reali se jikber bi 2,1 % fl-2022 u b’5,3 % fl-2023. B’paragun ma’ dan, it-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta tkabbir tal-PDG reali ogħla ta’ 2,3 % fl-2022 u tkabbir tal-PDG reali aktar baxx ta’ 3,6 % fl-2023, prinċipalment minħabba l-istima ta’ impatt ogħla tal-inflazzjoni fuq il-konsum privat u rkupru aktar bil-mod tal-esportazzjonijiet. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2022 il-gvern qed jistenna li d-defiċit nominali se jonqos għal 5,1 % tal-PDG fl-2022, u għal 2,4 % sal-2023. It-tnaqqis fl-2022 jirrifletti prinċipalment it-tneħħija tal-biċċa l-kbira tal-miżuri ta’ emerġenza u tkabbir qawwi tal-PDG nominali. Skont il-Programm, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern estiż huwa mistenni li jonqos għal 61,6 % fl-2022, u li jonqos għal 58,0 % fl-2023. Abbażi tal-miżuri ta’ politika magħrufin fid-data limitu tat-tbassir, it-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta defiċit tal-gvern għall-2022 ta’ 3,6 % tal-PDG, u għall-2023 ta’ 2,6 % rispettivament. Dan huwa aktar baxx mid-defiċit fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2022 imbassar għall-2022, u ogħla għall-2023, prinċipalment minħabba tbassir aktar ottimist fl-2022 rigward l-iżvilupp tas-suq tax-xogħol. It-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern estiż simili, ta’ 61,7 % fl-2022 u ta’ 58,3 % fl-2023.

               Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni, it-tkabbir tal-output potenzjali fuq terminu medju (medja ta’ 10 snin) huwa stmat għal 2,0 %. Madankollu, din l-istima ma tinkludix l-impatt tar-riformi li huma parti mill-Pjan għall-Irkupru u r-Reżiljenza li jistgħu jagħtu spinta lit-tkabbir potenzjali tas-Slovakkja.

               (15)Fl-2022, il-gvern neħħa gradwalment il-biċċa l-kbira tal-miżuri meħuda b’rispons għall-kriżi tal-COVID-19, b’tali mod li l-miżuri temporanji ta’ appoġġ ta’ emerġenza huma pproġettati li jonqsu minn 3,3 % tal-PDG fl-2021 għal 1,0 % fl-2022. Id-defiċit tal-gvern huwa affettwat mill-ispejjeż biex tiġi offruta protezzjoni temporanja lill-persuni spostati mill-Ukrajna, li fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni huma pproġettati li jkunu 0,1 % tal-PDG fl-2022 u 0,2 % fl-2023
                  11
               .

               (16)Fit-18 ta’ Ġunju 2021, il-Kunsill irrakkomanda li fl-2022 is-Slovakkja
                  12
                żżomm pożizzjoni fiskali ta’ appoġġ, inkluż mill-impuls ipprovdut mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, u tippreserva l-investiment iffinanzjat nazzjonalment. Irrakkomanda wkoll lis-Slovakkja biex issegwi, meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jkunu jippermettu, politika fiskali mmirata lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq terminu medju u biex tiżgura sostenibbiltà fiskali fuq terminu medju, filwaqt li fl-istess ħin ittejjeb l-investiment biex isaħħaħ il-potenzjal ta’ tkabbir.

               (17)Fl-2022, abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni u inkluża l-informazzjoni inkorporata fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2022 tas-Slovakkja, il-pożizzjoni fiskali hija pproġettata li tkun restrittiva għal +0,3 % tal-PDG, filwaqt li l-Kunsill irrakkomanda pożizzjoni fiskali ta’ appoġġ
                  13
               . Is-Slovakkja qed tippjana li tipprovdi appoġġ kontinwu għall-irkupru billi tagħmel użu mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza biex tiffinanzja investiment addizzjonali, kif rakkomandat mill-Kunsill. Il-kontribuzzjoni pożittiva għall-attività ekonomika tan-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u minn fondi oħra tal-UE hija pproġettata li tiżdied b’0,7 punt perċentwali tal-PDG apparagun tal-2021. L-investiment iffinanzjat nazzjonalment huwa pproġettat li fl-2022 jipprovdi kontribuzzjoni espansjonarja ta’ 0,4 punti perċentwali għall-pożizzjoni fiskali
                  14
               . Għalhekk, is-Slovakkja qed tippjana li tippreserva l-investiment iffinanzjat nazzjonalment, kif irrakkomandat mill-Kunsill. Fl-istess ħin, it-tkabbir fin-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata nazzjonalment (netta minn miżuri ġodda ta’ dħul) fl-2022 huwa pproġettat li jipprovdi kontribuzzjoni restrittiva ta’ 1,6 punti perċentwali għall-pożizzjoni fiskali ġenerali. Dan jinkludi l-impatt addizzjonali tal-ispejjeż biex tiġi offruta protezzjoni temporanja lill-persuni spostati mill-Ukrajna (0,1 % tal-PDG). Minħabba indiċjar tardiv mal-inflazzjoni, l-infiq ewlieni tal-gvern bħall-benefiċċji soċjali apparti dak in natura jew il-kumpens tal-impjegati, għandu rata ta’ tkabbir aktar baxxa mill-inflazzjoni fl-2022 u jikkontribwixxi għall-pożizzjoni restrittiva.

               (18)Fl-2023, fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni, il-pożizzjoni fiskali hija pproġettata li tkun -0,8 % tal-PDG fuq is-suppożizzjoni li ma ssirx bidla fil-politika
                  15
               . Is-Slovakkja hija pproġettata li tkompli tuża l-għotjiet mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza fl-2023 biex tiffinanzja investiment addizzjonali li jappoġġa l-irkupru. Il-kontribuzzjoni pożittiva għall-attività ekonomika tan-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u minn fondi oħra tal-UE hija pproġettata li tiżdied b’1,0 punt perċentwali tal-PDG apparagun tal-2022. L-investiment iffinanzjat nazzjonalment huwa pproġettat li fl-2023 jipprovdi kontribuzzjoni espansjonarja ta’ 0,1 punt perċentwali għall-pożizzjoni fiskali
                  16
               . Fl-istess ħin, it-tkabbir fin-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata nazzjonalment (netta minn miżuri ġodda ta’ dħul) fl-2023 huwa pproġettat li jipprovdi kontribuzzjoni ġeneralment newtrali ta’ 0,2 punti perċentwali għall-pożizzjoni fiskali ġenerali. Dan jinkludi l-ispejjeż addizzjonali biex tiġi offruta l-protezzjoni temporanja lill-persuni spostati mill-Ukrajna (0,1 % tal-PDG).

               (19)Fil-Programm ta’ Stabbilta tal-2022, id-defiċit tal-gvern estiż huwa mistenni li jonqos gradwalment għal 2,3 % fl-2024, u għal 2,0 % sal-2025. Għalhekk, id-defiċit tal-gvern estiż huwa ppjanat li jinżel taħt it-3 % tal-PDG sal-2023 u jibqa’ taħt it-3 % tal-PDG matul il-perjodu tal-Programm. Dawn il-proġettazzjonijiet qed jassumu li t-tkabbir tan-nefqa pubblika jiġi limitat - inkluż il-kumpens tal-impjegati u t-trasferimenti soċjali in natura - b’pass aktar baxx minn dak tad-dħul, u taħt it-tkabbir nominali robust tal-PDG. Skont il-Programm, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern estiż huwa mistenni li jonqos sal-2025, speċifikament b’żieda għal 58,2 % fl-2024, u bi tnaqqis għal 57,3 % fl-2025. Abbażi tal-analiżi tal-Kummissjoni, ir-riskji għas-sostenibbiltà tad-dejn jidhru għoljin fuq terminu medju.

               (20)Is-sistema tat-taxxa tas-Slovakkja tista’ tiġi riformata biex ittejjeb l-effiċjenza ekonomika, trawwem is-sostenibbiltà ambjentali u fiskali, u ttejjeb is-sens ta’ ġustizzja filwaqt li tappoġġa wkoll l-objettivi ta’ politika usa’. Il-piż tat-taxxa fuq ix-xogħol huwa partikolarment għoli għal dawk bi dħul baxx meta mqabbel ma’ pajjiżi oħra tal-UE. B’kuntrast ma’ dan, it-tassazzjoni ambjentali u fuq il-proprjetà ma tintużax sal-potenzjal kollu tagħha. Il-bidla fit-taħlita tat-taxxa tista’ tappoġġa t-tkabbir u tgħin ukoll fit-trawwim tat-tranżizzjoni ekoloġika u tas-sostenibbiltà ambjentali. L-intensità tal-enerġija tal-ekonomija hija ferm ogħla mill-medja tal-UE, iżda d-dħul mit-taxxi ambjentali kien ta’ 2,4 % fl-2020, qrib il-medja tal-UE. L-imposti ambjentali relatati mal-ġestjoni tal-iskart u t-tniġġis tal-arja ma jixprunawx biżżejjed l-użu tar-riżorsi effiċjenti u ma jnaqqsux l-ispejjeż għall-ambjent u għas-soċjetà. It-taxxi tat-triq u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni tal-vetturi ma jirriflettux sew l-intensità tal-emissjonijiet. It-taxxi u l-imposti ambjentali mhumiex indiċjati, u dan tul iż-żmien inaqqas id-dħul ekoloġiku minħabba l-inflazzjoni. Dwar it-tassazzjoni fuq il-proprjetà, id-dħul mit-taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà immobbli kien relattivament baxx fl-2020 (0,5 % tal-PDG meta mqabbel ma’ 1,2 % tal-medja tal-UE). Bħalissa s-Slovakkja ma għandhiex biżżejjed data li tippermetti l-aġġornament u l-indiċjar tal-bażi tat-taxxa fuq il-proprjetà f’konformità mal-valuri tas-suq, li tista’ wkoll ittaffi parzjalment id-domanda qawwija kontinwa għall-akkomodazzjonijiet u għat-tkabbir qawwi relatat fil-prezzijiet tal-akkomodazzjonijiet. Barra minn hekk, aktar sforzi biex jiġu ssimplifikati t-taxxi u biex titjieb il-konformità jistgħu jżidu d-dħul pubbliku u b’hekk tiġi appoġġata s-sostenibbiltà fiskali u jitjieb is-sens ta’ ġustizzja. Minkejja t-titjib, id-diskrepanza fil-konformità tat-taxxa tal-VAT baqgħet għolja fl-2019 (16,1 % apparagun ta’ 10,4 % fl-UE). Aktar titjib fl-amministrazzjoni tat-taxxa, inkluż fil-fatturazzjoni elettronika, fil-prospetti tat-taxxa mimlijin minn qabel u aktar diġitalizzazzjoni jistgħu jgħinu biex ikompli jitnaqqas it-telf fis-sistema tat-taxxa.

               (21)F’konformità mal-Artikolu 19(3)(b), u l-kriterju 2.2 tal-Anness V tar-Regolament (UE) 2021/241, il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza jinkludi ġabra estensiva ta’ riformi u investimenti li jsaħħu lil xulxin li għandhom jiġu implimentati sal-2026. Dawn jgħinu biex jiġu indirizzati l-isfidi ekonomiċi u soċjali kollha jew subsett sinifikanti minnhom li jinsabu fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż indirizzati lis-Slovakkja mill-Kunsill fis-Semestru Ewropew fl-2019 u fl-2020, flimkien ma’ kwalunkwe rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż maħruġa sad-data tal-adozzjoni ta’ pjan. B’mod partikolari, l-enfasi qawwija tal-pjan fuq l-edukazzjoni inklużiva, il-governanza pubblika u l-investiment li jsaħħaħ il-produttività fit-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, kif ukoll il-kontribut previst tiegħu biex jonqsu d-diverġenzi reġjonali, jistgħu jitqiesu bħala rispons komprensiv u adegwat għall-isfidi li s-Slovakkja qed tiffaċċja. L-isfida biex titħaffef it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali hija indirizzata b’determinazzjoni u b’firxa wiesgħa ta’ miżuri. L-isfidi li ilhom jeżistu fl-edukazzjoni, l-indukrar tat-tfal, il-kura tas-saħħa, kif ukoll ir-riċerka u l-innovazzjoni (R&I) huma indirizzati wkoll b’miżuri komprensivi mfassla għall-aktar nuqqasijiet serji, bħall-kwalità u l-inklużività fl-edukazzjoni baxxi, il-koordinazzjoni frammentata tal-politika tar-riċerka u l-innovazzjoni, il-kooperazzjoni pubblika-privata insuffiċjenti, u l-prestazzjoni dgħajfa fir-R&I. Miżuri addizzjonali proposti fil-pjan għat-titjib tas-sistema ġudizzjarja, l-akkwist pubbliku u l-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus għandhom il-potenzjal li jindirizzaw ħafna mill-isfidi sottostanti, jekk jiġu adottati u implimentati f’konformità mar-rekwiżiti tad-dritt tal-UE dwar is-salvagwardji xierqa u l-indipendenza ġudizzjarja, u bl-involviment dovut tal-partijiet ikkonċernati. Fl-aħħar nett, diversi riformi huma mistennija li jtejbu s-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi. Għaldaqstant, b’mod ġenerali, il-pjan jipprevedi riformi u investimenti ambizzjużi b’mod partikolari fil-kura tas-saħħa, it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, u l-amministrazzjoni pubblika, li barra minn hekk huma mmirati biex tkompli titjieb il-konverġenza fiż-Żona tal-Euro u tingħata spinta lit-tkabbir ekonomiku.

               (22)L-implimentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tas-Slovakkja huwa mistenni li jikkontribwixxi biex isir aktar progress fit-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali. Il-miżuri li jappoġġaw l-objettivi klimatiċi fis-Slovakkja jammontaw għal 45 % tal-allokazzjoni totali tal-pjan, filwaqt li l-miżuri li jappoġġaw l-objettivi diġitali jammontaw għal 21 % tal-allokazzjoni totali tal-pjan. L-implimentazzjoni sħiħa tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, f’konformità mal-istadji importanti u l-miri rilevanti, se tgħin lis-Slovakkja tirkupra malajr mill-konsegwenzi tal-kriżi tal-COVID-19, filwaqt li ssaħħaħ ir-reżiljenza tagħha. L-involviment sistematiku tas-sħab soċjali u ta’ partijiet ikkonċernati rilevanti oħra jibqa’ importanti għall-implimentazzjoni b’suċċess tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, kif ukoll ta’ politiki oħra ekonomiċi u dwar l-impjiegi li jmorru lil hinn mill-pjan, biex tiġi żgurata s-sjieda wiesgħa tal-aġenda tal-politika ġenerali.

               (23)Is-Slovakkja ppreżentat il-Ftehim ta’ Sħubija fit-8 ta’ April 2022, iżda għadha ma ppreżentatx d-dokumenti l-oħra ta’ programmar tal-politika ta’ koeżjoni
                  17
               . F’konformità mar-Regolament (UE) 2021/1060 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ġunju 2021, is-Slovakkja għandha tqis ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi rilevanti fl-ipprogrammar tal-fondi tal-politika ta’ koeżjoni għall-2021-2027. Dan huwa prerekwiżit għat-titjib tal-effettività u l-massimizzazzjoni tal-valur miżjud tal-appoġġ finanzjarju li għandu jasal mill-fondi tal-politika ta’ koeżjoni, filwaqt li jiġu promossi l-koordinazzjoni, il-komplementarjetà u l-koerenza bejn dawn il-fondi u strumenti u fondi oħra tal-Unjoni.  L-implimentazzjoni b’suċċess tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u l-programmi tal-politika ta’ koeżjoni tiddependi wkoll mit-tneħħija ta’ ostakli għall-investiment biex jiġu appoġġati t-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali kif ukoll l-iżvilupp territorjali bbilanċjat. B’mod partikolari, id-disparitajiet reġjonali fil-kompetittività u l-indikaturi soċjali jenħtieġ li jiġu indirizzati bl-użu ta’ taħlita tal-fondi differenti disponibbli.

               (24)Bi tweġiba għall-mandat tal-Kapijiet ta’ Stat jew ta’ Gvern tal-UE stabbilit fid-Dikjarazzjoni ta’ Versailles, il-pjan REPowerEU għandu l-għan li jelimina gradwalment id-dipendenza tal-Unjoni Ewropea fuq l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili mir-Russja malajr kemm jista’ jkun. Għal dan il-għan, l-aktar proġetti, investimenti u riformi xierqa fil-livell nazzjonali, reġjonali u tal-UE qed jiġu identifikati fi djalogu mal-Istati Membri. Dawn il-miżuri għandhom l-għan li jnaqqsu d-dipendenza ġenerali fuq il-fjuwils fossili u li jispustjaw l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili lil hinn mir-Russja.

               (25)Sa mill-2015, il-progress fit-tnaqqis tal-emissjonijiet netti tal-gassijiet serra fil-biċċa l-kbira waqaf. L-ekonomija Slovakka għandha intensità enerġetika għolja, parzjalment minħabba li s-settur industrijali jiddependi b’mod estensiv fuq l-importazzjonijiet ta’ fjuwils fossili. Skont id-data tal-2020, is-Slovakkja hija partikolarment dipendenti fuq ir-Russja għall-gass naturali (85 % apparagun tal-medja tal-UE ta’ 44 %) u għaż-żejt mhux raffinat (100 % apparagun tal-medja tal-UE ta’ 26 %). Madankollu, id-dipendenza fuq ir-Russja għall-faħam hija inqas mill-medja tal-UE (35 % apparagun ta’ 54 %)
                  18
               . Is-sehem tal-gass naturali fit-taħlita tal-enerġija huwa kemxejn ogħla mill-medja tal-UE (24,9 % apparagun tal-24,4 % tal-UE) u l-fjuwils fossili solidi (14 % apparagun ta’ 10,8 % tal-UE), filwaqt li s-sehem taż-żejt huwa aktar baxx (21,9 % apparagun ta’ 32,7 % tal-UE). Is-sehem tal-enerġija nukleari fit-taħlita tal-enerġija kien ta’ 24,6 % fl-2020 (apparagun ta’ 13,1 % tal-UE). L-użu aktar mgħaġġel ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli jgħin biex titnaqqas id-dipendenza tas-Slovakkja fuq l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili mir-Russja u jtaffi r-riskji tal-faqar enerġetiku fost iż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija. Fl-2022 huma ppjanati aktar riformi fil-qasam tat-tfassil tas-suq u tal-appoġġ għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli bħala parti mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza. L-użu tal-enerġiji rinnovabbli jista’ jitħaffef aktar billi jiżdiedu l-limiti għall-eżenzjonijiet fil-permessi tal-bini għal sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fuq skala żgħira, jiġu ssimplifikati l-proċeduri amministrattivi u għall-għoti ta’ permessi f’punt uniku ta’ servizz, jitnaqqsu t-tariffi tal-konnessjoni mal-grilja u jittejjeb l-aċċess għall-kapaċità disponibbli tal-grilja. Is-Slovakkja temmet il-moratorju għall-konnessjoni mal-grilja ta’ sorsi ġodda ta’ enerġija rinnovabbli f’April 2021. Madankollu, għad irid jiġi implimentat mekkaniżmu progressiv li jipprovdi informazzjoni trasparenti u affidabbli dwar il-kapaċità li jiġu konnessi sorsi ġodda ta’ enerġija rinnovabbli intermittenti mal-grilja. Biex takkomoda l-volum dejjem jikber ta’ elettriku rinnovabbli, is-Slovakkja jenħtieġ li timmodernizza t-trażmissjoni u d-distribuzzjoni tan-networks, toħloq faċilitajiet ġodda għall-ħżin tal-enerġija u tlesti l-qafas regolatorju għall-idroġenu ekoloġiku. Investimenti addizzjonali fl-enerġija ġeotermali, l-istazzjonijiet tal-bijometan u s-soluzzjonijiet ibbażati fuq l-idroġenu rinnovabbli, li jirrispettaw il-kriterji ta’ sostenibbiltà rilevanti, jgħinu biex jiġi indirizzat il-konsum domestiku għoli tal-gass naturali. Hemm ukoll lok biex tiżdied l-effiċjenza enerġetika tas-sistemi ta’ tisħin distrettwali u jiġu varati malajr sorsi ta’ sħana rinnovabbli li jissostitwixxu l-gass naturali. L-isforz tad-dekarbonizzazzjoni jista’ jittejjeb ukoll fil-livell reġjonali billi jitwaqqfu ċentri reġjonali tal-enerġija sostenibbli.

               (26)Se jkunu meħtieġa aktar sforzi għall-effiċjenza enerġetika.  B’mod partikolari, hemm bżonn li ssir enfasi fuq ir-rinnovazzjonijiet profondi u ekoloġiċi, li jitnaqqas il-konsum tas-sħana u jiżdied l-investiment fis-sorsi ta’ sħana rinnovabbli, inklużi l-pompi tas-sħana. Is-Slovakkja tista’ tkompli tħaffef r-rinnovazzjonijiet tal-bini billi tattira aktar investimenti privati, inkluż għall-bini pubbliku u billi tipprovdi assistenza teknika, ittejjeb il-kapaċitajiet ta’ implimentazzjoni u l-approċċ ta’ “punt uniku ta’ servizz” u tinvesti fil-ħiliet ekoloġiċi. Barra minn hekk, il-livelli għoljin ta’ spariġġ fil-ħiliet fl-ekonomija jirrikjedu t-tisħiħ tal-politiki tat-tagħlim għall-adulti, inkluż fir-rigward tat-tranżizzjoni ekoloġika. Huwa meħtieġ sforz addizzjonali biex jiġi indirizzat il-faqar enerġetiku u jiġi riformat l-investiment fl-akkomodazzjonijiet soċjali.  Barra minn hekk, jenħtieġ li jiġu stabbiliti diversi miżuri regolatorji u amministrattivi biex jitħaffef il-proċess tal-permessi tal-bini, jiġu ssimplifikati r-regoli ta’ implimentazzjoni, jiġu adattati l-iskemi ta’ rinnovazzjoni u titjieb il-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet pubbliċi u l-programmi ta’ finanzjament differenti. Miżuri u inċentivi addizzjonali jistgħu jindirizzaw l-intensità għolja tal-enerġija fl-industrija, inkluż f’kumpaniji żgħar u ta’ daqs medju. Dan jinkludi skemi ta’ investiment biex tittejjeb l-effiċjenza enerġetika abbażi ta’ awditi tal-enerġija. L-iskemi ta’ appoġġ jenħtieġ li jkunu komplementari (pereż. mal-iskema ta’ dekarbonizzazzjoni) u li jiġu appoġġati minn finanzjament privat u minn strumenti finanzjarji. Żieda ulterjuri fl-ambizzjoni għal tnaqqis fl-emissjonijiet tal-gassijiet serra u żieda fis-sorsi tal-enerġija rinnovabbli u fil-miri tal-effiċjenza enerġetika se jkunu meħtieġa biex is-Slovakkja tkun konformi mal-objettivi ta’ “Lesti għall-mira ta’ 55 %”.

               (27)Filwaqt li t-tħaffif tat-tranżizzjoni lejn in-newtralità klimatika u lil hinn mill-fjuwils fossili se toħloq spejjeż ta’ ristrutturar sinifikanti f’diversi setturi, is-Slovakkja tista’ tagħmel użu mill-Mekkaniżmu ta’ Tranżizzjoni Ġusta fil-kuntest tal-politika ta’ koeżjoni biex ittaffi l-impatt soċjo-ekonomiku tat-tranżizzjoni fir-reġjuni l-aktar milquta. Barra minn hekk, is-Slovakkja tista’ tagħmel użu mill-Fond Soċjali Ewropew Plus biex ittejjeb l-opportunitajiet ta’ impjieg u ssaħħaħ il-koeżjoni soċjali.

               (28)Fid-dawl tal-valutazzjoni tal-Kummissjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2022 u l-opinjoni
                  19
                tiegħu hija riflessa fir-Rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

               (29)Fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji tal-Istati Membri taż-Żona tal-Euro u l-kontribut kollettiv tagħhom għall-funzjonament tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja, il-Kunsill irrakkomanda li l-Istati Membri taż-Żona tal-Euro jieħdu azzjoni, inkluż permezz tal-pjanijiet tagħhom għall-irkupru u r-reżiljenza, biex jimplimentaw ir-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro. Għas-Slovakkja, dan huwa rifless b’mod partikolari fir-Rakkomandazzjonijiet (1) u (2) hawn taħt.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2022 u fl-2023 is-Slovakkja tieħu azzjoni biex:

               1.Fl-2023, tiżgura li t-tkabbir tan-nefqa kurrenti ffinanzjata nazzjonalment ikun konformi ma’ pożizzjoni politika ġeneralment newtrali, filwaqt li tqis l-appoġġ temporanju u mmirat kontinwu għall-unitajiet domestiċi u d-ditti l-aktar vulnerabbli għaż-żidiet fil-prezzijiet tal-enerġija u għan-nies li jaħarbu mill-Ukrajna. Tkun lesta li taġġusta l-infiq attwali għas-sitwazzjoni li qed tevolvi. Tespandi l-investiment pubbliku għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u għas-sigurtà tal-enerġija, inkluż billi tagħmel użu mill-RRF, RePowerEU u fondi oħra tal-UE. Għall-perjodu ta’ wara l-2023, issegwi politika fiskali mmirata lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq terminu medju. Tagħmel it-taħlita tat-taxxa aktar effiċjenti u aktar ta’ appoġġ għal tkabbir inklużiv u sostenibbli, inkluż billi tiġi sfruttata t-tassazzjoni ambjentali u fuq il-proprjetà. Tkompli ssaħħaħ il-konformità mat-taxxa, inkluż billi tkompli tiddiġitalizza l-amministrazzjoni tat-taxxa.

               2.Tipproċedi bl-implimentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tagħha, f’konformità mal-istadji importanti u l-miri fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2021. Tippreżenta d-dokumenti ta’ programmar tal-politika ta’ koeżjoni għall-2021-2027 bil-ħsieb li tikkonkludi n-negozjati dwarhom mal-Kummissjoni u sussegwentement tibda l-implimentazzjoni tagħhom.

               3.Tnaqqas id-dipendenza ġenerali fuq il-fjuwils fossili u tiddiversifika l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili. Tħaffef l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli billi tkompli tiffaċilita l-aċċess għall-grilja, tintroduċi miżuri għas-simplifikazzjoni tal-proċeduri amministrattivi u tal-għoti tal-permessi, u timmodernizza n-network tal-elettriku. Tnaqqas id-dipendenza fuq il-gass naturali fit-tisħin u fl-industrija. Taġġusta l-politiki ta’ rinnovazzjoni biex jitħaffu u tiġi inċentivata r-rinnovazzjoni aktar profonda tal-bini.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (ĠU L 57, 18.2.2021, p. 17).

                     (3)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi, ĠU L 306, 23.11.2011.

                     (4)

                        Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/382 tal-4 ta’ Marzu 2022 li tistabbilixxi l-eżistenza ta’ influss bil-massa ta’ persuni spostati mill-Ukrajna skont it-tifsira tal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/55/KE, u li għandha l-effett li tintroduċi protezzjoni temporanja, ĠU L 71, 4.3.2022, p. 1.

                     (5)

                        Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali
                     tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, Brussell,  20.3.2020, COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill dwar sena mit-tifqigħa tal-COVID-19: rispons tal-politika fiskali, Brussell, 3.3.2021, COM(2021) 105 final.

                     (7)

                        L-istimi dwar il-pożizzjoni fiskali u l-komponenti tagħha f’din ir-rakkomandazzjoni huma stimi tal-Kummissjoni bbażati fuq is-suppożizzjonijiet sottostanti tat-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni. L-istimi tal-Kummissjoni tat-tkabbir potenzjali fuq terminu medju ma jinkludux l-impatt pożittiv tar-riformi li huma parti mill-Pjan għall-Irkupru u r-Reżiljenza u li jistgħu jagħtu spinta lit-tkabbir potenzjali.

                     (8)

                        Mhux iffinanzjati minn għotjiet mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u fondi oħra tal-UE.

                     (9)

                        Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill: Gwida tal-politika fiskali għall-2023, Brussell, 2.3.2022, COM(2022) 85 final.

                     (10)

                        SWD(2022) 627 final.

                     (11)

                        L-għadd totali ta’ persuni spostati mill-Ukrajna lejn l-UE huwa preżunt li gradwalment jilħaq is-sitt (6) miljun ruħ sa tmiem l-2022, u t-tqassim ġeografiku tagħhom huwa stmat abbażi tad-daqs tad-dijaspora eżistenti, il-popolazzjoni relattiva tal-Istat Membru riċeventi, u t-tqassim reali tal-persuni spostati mill-Ukrajna fl-UE minn Marzu 2022. Għall-ispejjeż baġitarji għal kull persuna, l-istimi huma bbażati fuq il-mudell ta’ mikrosimulazzjoni tal-Euromod taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni, filwaqt li jitqiesu kemm it-trasferimenti ta’ flus li n-nies jistgħu jkunu eliġibbli għalihom kif ukoll il-benefiċċji in natura bħall-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa.

                     (12)

                        Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2021 li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tas-Slovakkja għall-2021, ĠU C 304, 29.7.2021, p. 121.

                     (13)

                        Sinjal negattiv (pożittiv) tal-indikatur jikkorrispondi għal eċċess (nuqqas) ta’ tkabbir fin-nefqa primarja meta mqabbel mat-tkabbir ekonomiku fuq terminu medju, li jindika politika fiskali espansjonarja (restrittiva).

                     (14)

                        Nefqa kapitali oħra ffinanzjata nazzjonalment hija pproġettata li tipprovdi kontribuzzjoni espansjonarja ta’ 0,2 punti perċentwali tal-PDG.

                     (15)

                        Sinjal negattiv (pożittiv) tal-indikatur jikkorrispondi għal eċċess (nuqqas) ta’ tkabbir fin-nefqa primarja meta mqabbel mat-tkabbir ekonomiku fuq terminu medju, li jindika politika fiskali espansjonarja (restrittiva).

                     (16)

                        Nefqa kapitali oħra ffinanzjata nazzjonalment hija pproġettata li tipprovdi kontribuzzjoni restrittiva ta’ 0,1 punt perċentwali tal-PDG.

                     (17)

                        Ir-Regolament (UE) 2021/1060 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ġunju 2021 li jistipula dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew Plus, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura u r-regoli finanzjarji għalihom u għall-Fond għall-Ażil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni, il-Fond għas-Sigurtà Interna u l-Istrument għall-Appoġġ Finanzjarju għall-Ġestjoni tal-Fruntieri u l-Politika dwar il-Viżi ĠU L 231, 30.6.2021, p. 159.

                     (18)

                        Eurostat (2020), is-sehem tal-importazzjonijiet Russi mill-importazzjonijiet totali ta’ gass naturali, żejt mhux raffinat u faħam. Għall-medja tal-EU27, l-importazzjonijiet totali huma bbażati fuq importazzjonijiet barra mill-EU27. Għas-Slovakkja, l-importazzjonijiet totali jinkludu l-kummerċ intra-UE. Iż-żejt mhux raffinat ma jinkludix il-prodotti taż-żejt raffinat.

                     (19)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 23.5.2022
            COM(2022) 624 final

            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2022 tar-Rumanija u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2022 tar-Rumanija
            {SWD(2022) 624 final} - {SWD(2022) 640 final}

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2022 tar-Rumanija u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2022 tar-Rumanija

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 9(2)tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  3
               , li stabbilixxa l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, daħal fis-seħħ fid-19 ta’ Frar 2021. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza tipprovdi sostenn finanzjarju għall-implimentazzjoni ta’ riformi u investiment, li jinvolvi impuls fiskali ffinanzjat mill-Unjoni. Dan jikkontribwixxi għall-irkupru ekonomiku u għall-implimentazzjoni ta’ riformi u investiment sostenibbli u li jsaħħu t-tkabbir, b’mod partikolari biex jippromwovi t-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, filwaqt li jsaħħaħ ir-reżiljenza u t-tkabbir potenzjali tal-ekonomiji tal-Istati Membri. Tgħin ukoll biex jissaħħu l-finanzi pubbliċi sostenibbli u tingħata spinta lit-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi fuq perjodu medju u twil ta’ żmien. Il-kontribuzzjoni finanzjarja massima għal kull Stat Membru taħt il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza [ġiet] aġġornata fi [XX] ta’ Ġunju 2022, f’konformità mal-Artikolu 11(2) tar-Regolament (UE) 2021/241.

               (2)Fl-24 ta’ Novembru 2021, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2022 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-impenn konġunt affermat mill-ġdid tas-Summit Soċjali ta’ Porto ta’ Mejju 2021 biex ikompli jiġi implimentat il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli tal-2022 fit-25 ta’ Marzu 2022. Fl-24 ta’ Novembru 2021, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lir-Rumanija bħala waħda mill-Istati Membri li għalih ikun hemm bżonn analiżi dettaljata
                  4
               . Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll il-proposta għar-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi tal-2022 li janalizza l-implimentazzjoni tal-Linji Gwida dwar l-Impjiegi u l-prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li ġie adottat mill-Kunsill fl-14 ta’ Marzu 2022.

               (3)L-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja, wara l-pandemija globali, biddlet b’mod sinifikanti l-kuntest ġeopolitiku u ekonomiku. L-impatt tal-invażjoni fuq l-ekonomiji tal-Istati Membri nħass pereżempju permezz ta’ prezzijiet ogħla tal-enerġija u tal-ikel u prospetti ta’ tkabbir aktar dgħajfa. Il-prezzijiet ogħla tal-enerġija huma partikolarment ta’ piż fuq l-unitajiet domestiċi l-aktar vulnerabbli li jgħixu fil-faqar enerġetiku jew li jinsabu f’riskju ta’ faqar enerġetiku. L-UE qed tara wkoll influss bla preċedent ta’ nies li qed jaħarbu mill-Ukrajna. F’dan il-kuntest, fl-4 ta’ Marzu 2022, id-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja ġiet attivata
                  5
                għall-ewwel darba, u tat lill-persuni spostati mill-Ukrajna d-dritt li jibqgħu legalment fl-UE, kif ukoll l-aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ, is-suq tax-xogħol, il-kura tas-saħħa, l-akkomodazzjoni u l-assistenza soċjali. Appoġġ eċċezzjonali huwa disponibbli għar-Rumanija taħt l-inizjattiva Azzjoni ta’ Koeżjoni għar-Refuġjati fl-Ewropa (CARE) u permezz ta’ prefinanzjament addizzjonali taħt il-programm Assistenza għall-Irkupru għall-Koeżjoni u t-Territorji tal-Ewropa (REACT-EU) biex jiġu indirizzati b’mod urġenti l-ħtiġijiet ta’ akkoljenza u integrazzjoni għal dawk li qed jaħarbu mill-Ukrajna.

               (4)B’kont meħud tas-sitwazzjoni ekonomika u ġeopolitika li qed tinbidel malajr, is-Semestru Ewropew jerġa’ jibda l-koordinazzjoni wiesgħa tiegħu tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-2022, filwaqt li jevolvi f’konformità mar-rekwiżiti ta’ implimentazzjoni tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza kif deskritt fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli tal-2022. L-implimentazzjoni tal-pjanijiet adottati għall-irkupru u r-reżiljenza hija essenzjali għat-twettiq tal-objettivi ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika taħt is-Semestru Ewropew, billi l-pjanijiet jindirizzaw mill-inqas subsett sinifikanti tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti maħruġa fiċ-ċikli tas-Semestru tal-2019 u l-2020. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 u tal-2020 jibqgħu ugwalment rilevanti wkoll għall-pjanijiet għall-irkupru u r-reżiljenza riveduti, aġġornati, jew emendati f’konformità mal-Artikoli 14, 18 u 21 tar-Regolament (UE) 2021/241, flimkien ma’ kwalunkwe rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż maħruġa sad-data tal-preżentazzjoni tal-pjan modifikat.

               (5)Il-klawżola Liberatorja Ġenerali ilha attiva minn Marzu 2020
                  6
               . Fil-komunikazzjoni tagħha tat-3 ta’ Marzu 2021
                  7
               , il-Kummissjoni kienet tal-fehma wkoll li d-deċiżjoni dwar id-diżattivazzjoni jew it-tkomplija tal-applikazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali jenħtieġ li tittieħed bħala valutazzjoni ġenerali tal-istat tal-ekonomija, bil-livell tal-attività ekonomika fl-Unjoni jew fiż-Żona tal-Euro mqabbel mal-livelli ta’ qabel il-kriżi (tmiem l-2019) bħala kriterju kwantitattiv ewlieni. Inċertezza akbar u riskji negattivi qawwija għall-perspettiva ekonomika fil-kuntest tal-gwerra fl-Ewropa, żidiet bla preċedent fil-prezzijiet tal-enerġija u disturbi kontinwi fil-katina tal-provvista jiġġustifikaw l-estensjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir sal-2023.

               (6)Fit-2 ta’ Marzu 2022, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni li tipprovdi gwida wiesgħa għall-politika fiskali fl-2023, bil-għan li tappoġġa t-tħejjija tal-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza tal-Istati Membri u b’hekk issaħħaħ il-koordinazzjoni tal-politika
                  8
               . Il-Kummissjoni nnotat li, fuq il-bażi tal-prospettiva makroekonomika tat-tbassir tax-xitwa 2022, it-tranżizzjoni minn pożizzjoni fiskali ta’ appoġġ aggregata fl-2020-2022 għal pożizzjoni fiskali aggregata ġeneralment newtrali tidher xierqa fl-2023, filwaqt li tinsab lesta li tirreaġixxi għas-sitwazzjoni ekonomika li qed tevolvi. Il-Kummissjoni ħabbret li r-rakkomandazzjonijiet fiskali għall-2023 għandhom ikomplu jiddifferenzjaw bejn l-Istati Membri u jqisu l-effetti konsegwenzjali possibbli bejn il-pajjiżi. Il-Kummissjoni stiednet lill-Istati Membri biex jirriflettu l-gwida fil-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza tagħhom. Il-Kummissjoni impenjat ruħha li timmonitorja mill-qrib l-iżviluppi ekonomiċi u taġġusta l-gwida politika tagħha kif meħtieġ u mhux aktar tard mill-pakkett tagħha tar-rebbiegħa tas-Semestru tal-aħħar ta’ Mejju 2022.

               (7)Fir-rigward tal-gwida fiskali pprovduta fit-2 ta’ Marzu 2022, ir-rakkomandazzjonijiet fiskali għall-2023 iqisu l-perspettiva ekonomika li marret għall-agħar, l-inċertezza akbar u aktar riskji negattivi, u l-inflazzjoni ogħla meta mqabbla mat-tbassir tax-xitwa. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ir-rispons fiskali għandu jespandi l-investiment pubbliku għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u għas-sigurtà tal-enerġija, u jsostni l-kapaċità tal-akkwist tal-unitajiet domestiċi l-aktar vulnerabbli sabiex jittaffa l-impatt taż-żieda fil-prezz tal-enerġija u jgħin biex jiġu limitati l-pressjonijiet inflazzjonarji mill-effetti sekondarji permezz ta’ miżuri mmirati u temporanji; il-politika fiskali għandha tibqa’ aġli sabiex taġġusta għaċ-ċirkostanzi li qed jevolvu b’mod rapidu, u tkun differenzjata bejn il-pajjiżi skont is-sitwazzjoni fiskali u ekonomika tagħhom, inkluż fir-rigward tal-esponiment għall-kriżi u l-influss ta’ persuni spostati mill-Ukrajna.

               (8)Fil-31 ta’ Mejju 2021, ir-Rumanija ppreżentat il-pjan nazzjonali tagħha għall-irkupru u r-reżiljenza lill-Kummissjoni, f’konformità mal-Artikolu 18(1) tar-Regolament (UE) 2021/241. Skont l-Artikolu 19 tar-Regolament (UE) 2021/241, il-Kummissjoni vvalutat ir-rilevanza, l-effettività, l-effiċjenza u l-koerenza tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, f’konformità mal-linji gwida tal-valutazzjoni tal-Anness V ta’ dak ir-Regolament. Fit-3 ta’ Novembru 2021, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni tiegħu dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għar-Rumanija
                  9
               . Ir-rilaxx tal-pagamenti parzjali jiddependi fuq deċiżjoni mill-Kummissjoni, meħuda f’konformità mal-Artikolu 24(5) tar-Regolament (UE) 2021/241, li r-Rumanija tkun issodisfat b’mod sodisfaċenti l-istadji importanti u l-miri rilevanti stabbiliti fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill. It-twettiq sodisfaċenti jippresupponi li l-kisba tal-istadji importanti u l-miri preċedenti ma tkunx treġġgħet lura.

               (9)Fit-12 ta’ Mejju 2022, ir-Rumanija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2022 u, fl-4 ta’ Mejju 2022, il-Programm ta’ Konverġenza tagħha għall-2022, lil hinn mill-iskadenza stabbilita fl-Artikolu 4 tar-Regolament (KE) Nru 1466/97. Biex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati flimkien. F’konformità mal-Artikolu 27 tar-Regolament (UE) 2021/241, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2022 jirrifletti wkoll ir-rappurtar biannwali tar-Rumanija dwar il-progress li sar fil-kisba tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tagħha.

               (10)Il-Kummissjoni ppubblikat ir-rapport tal-pajjiż tal-2022 għar-Rumanija
                  10
                fit-23 ta’ Mejju 2022. Huwa vvaluta l-progress tar-Rumanija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti adottati mill-Kunsill fl-2019, l-2020 u l-2021, u ħa kont tal-implimentazzjoni tar-Rumanija tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, li jibni fuq it-Tabella ta’ Valutazzjoni għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Fuq il-bażi ta’ din l-analiżi, ir-rapport tal-pajjiż identifika lakuni fir-rigward ta’ dawk l-isfidi li mhumiex indirizzati jew li mhumiex indirizzati biss parzjalment mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, kif ukoll sfidi ġodda u emerġenti, inklużi dawk li jirriżultaw mill-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja. Huwa vvaluta wkoll il-progress tar-Rumanija fl-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u fil-kisba tal-miri ewlenin tal-UE dwar l-impjiegi, il-ħiliet u t-tnaqqis tal-faqar, kif ukoll il-progress fil-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU.

               (11)Il-Kummissjoni wettqet analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 għar-Rumanija u ppubblikat ir-riżultati tagħha fit-23 ta’ Mejju 2022
                  11
               . Il-Kummissjoni kkonkludiet li r-Rumanija għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-vulnerabbiltajiet huma relatati ma’ kontijiet esterni, marbuta ma’ defiċits fiskali kbar, u ma’ kwistjonijiet ta’ kompetittività li qed jerġgħu jitfaċċaw.

               (12)Fit-3 ta’ April 2020, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2020/509, dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv fir-Rumanija minħabba nuqqas ta’ konformità mal-kriterju tad-defiċit fl-2019
                  12
               . Fit-3 ta’ April 2020, il-Kunsill ħareġ ukoll Rakkomandazzjoni bil-ħsieb li tintemm is-sitwazzjoni ta’ defiċit eċċessiv tal-gvern fir-Rumanija sa mhux aktar tard mill-2022
                  13
               . Fid-dawl tat-tnaqqis profond fl-attività ekonomika marbuta mal-pandemija tal-COVID-19 u tal-ħtieġa relatata li l-politiki fiskali jappoġġaw l-irkupru fl-2021 u l-2022, fit-18 ta’ Ġunju 2021 il-Kunsill ħareġ Rakkomandazzjoni ġdida lir-Rumanija
                  14
                biex ittemm is-sitwazzjoni ta’ defiċit eċċessiv sa mhux aktar tard mill-2024. Jenħtieġ li r-Rumanija tilħaq il-mira tad-defiċit nominali tal-gvern estiż ta’ 8,0 % tal-PDG fl-2021, ta’ 6,2 % tal-PDG fl-2022, ta’ 4,4 % tal-PDG fl-2023, u ta’ 2,9 % tal-PDG fl-2024, li huma konsistenti mar-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern ta’ 3,4 % fl-2021, ta’ 1,3 % fl-2022, ta’ 0,9 % fl-2023 u ta’ 0,0 % fl-2024. Dan jikkorrispondi għal bilanċ strutturali annwali ta’ 0,7 % tal-PDG fl-2021, ta’ 1,8 % tal-PDG fl-2022, ta’ 1,7 % tal-PDG fl-2023 u ta’ 1,5 % tal-PDG fl-2024. Il-proċedura ilha sospiża mill-ħarifa tal-2021 wara valutazzjoni tal-azzjoni effettiva mill-Kummissjoni.

               (13)Fl-2021, fuq il-bażi ta’ data vvalidata mill-Eurostat, id-defiċit tal-gvern estiż tar-Rumanija kien ta’ 7,1 % tal-PDG, filwaqt li d-dejn tal-gvern estiż baqa’ 48,8 % tal-PDG. Dan huwa konformi mal-mira tad-defiċit nominali tal-2021 rakkomandata mill-Kunsill. L-aġġustament fil-bilanċ strutturali għall-2021 huwa ta’ 1.5 pp tal-PDG, ogħla mill-0.7 pp rakkomandat.

               (14)Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed il-proġettazzjonijiet baġitarji fil-Programm ta’ Konverġenza tal-2022 huwa realistiku fl-2022 u favorevoli minn hemm ’il quddiem. Il-Gvern jipproġetta li l-PDG reali jikber b’ 2.9 % fl-2022 u b’4.4 % fl-2023. B’paragun ma’ dan, it-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta tkabbir tal-PDG reali aktar baxx ta’ 2,6 % fl-2022 u 3,6 % fl-2023. Id-differenzi huma prinċipalment minħabba inflazzjoni għolja li taffettwa l-kapaċità tal-akkwist tal-unitajiet domestiċi, l-impatt tad-deterjorament fil-fiduċja li jirriżulta mill-ambjent internazzjonali fuq il-konsum u l-investiment, u kontribut negattiv mill-esportazzjonijiet netti, billi l-prezzijiet għall-komoditajiet tal-enerġija huma mistennija li jkomplu jogħlew. Fil-programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2022, il-gvern jistenna li d-defiċit nominali se jonqos għal 6.2 % tal-PDG fl-2022 u għal 4.4 % fl-2023. It-tnaqqis fl-2022 jirrifletti prinċipalment tkabbir qawwi fil-PDG nominali, żieda mistennija fl-effiċjenza tal-ġbir tat-taxxi, iffriżar fuq il-maġġoranza tal-pagi tas-settur pubbliku, u l-pjan biex iż-żieda fin-nefqa fuq l-oġġetti u s-servizzi, l-assistenza soċjali u trasferimenti oħra tinżamm taħt ir-rata ta’ tkabbir tal-PDG nominali. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2022, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern estiż mal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 49.4 % fl-2022 u għal 49.7 % fl-2023. Fuq il-bażi ta’ miżuri ta’ politika magħrufa fid-data tal-għeluq tat-tbassir, it-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta defiċit tal-gvern għall-2022 u l-2023 ta’ 7.5 % tal-PDG u 6.3 % tal-PDG, rispettivament. Dan huwa ogħla mid-defiċit imbassar fil-Programm ta’ Konverġenza tal-2022, prinċipalment minħabba nefqa soċjali u tal-imgħax ogħla mistennija, l-effett nett stmat ogħla tal-miżuri biex ilaħħqu maż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija, suppożizzjoni aktar kawta dwar il-gwadanji mistennija fil-ġbir tat-taxxa, u n-nuqqas ta’ miżuri ta’ konsolidazzjoni speċifikati fuq in-naħa tan-nefqa fil-Programm. It-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta proporzjon ogħla ta’ dejn tal-gvern estiż mal-PDG, ta’ 50.9 % fl-2022 u 52.6 % fl-2023. Id-differenza hija prinċipalment dovuta għad-defiċits ogħla mbassra.

               Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni, it-tkabbir potenzjali (il-medja fuq 10 snin) huwa stmat għal 3.6 %. Madankollu, din l-istima ma tinkludix l-impatt tar-riformi li huma parti mill-Pjan ta’ Rkupru u Reżiljenza u li jistaq’ jagħti spinta lit-tkabbir potenzjali tar-Rumanija.

               (15)Fl-2022, il-gvern neħħa gradwalment il-maġġoranza tal-miżuri meħuda b’reazzjoni għall-kriżi tal-COVID-19, b’tali mod li l-miżuri temporanji ta’ appoġġ ta’ emerġenza huma pproġettati li jonqsu minn 1.1 % tal-PDG fl-2021 għal 0.2 % tal-PDG fl-2022. Id-defiċit tal-gvern huwa affettwat mill-miżuri adottati biex jikkumbattu l-impatt ekonomiku u soċjali taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija, li fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni huma stmati għal 0.7 % tal-PDG fl-2022 u 0.1 % tal-PDG fl-2023
                  15
               . Dawn il-miżuri jikkonsistu prinċipalment f’limiti fuq il-prezzijiet bl-imnut u bl-ingrossa fuq in-naħa tan-nefqa, u tassazzjoni tal-profitti żejda tal-produtturi tal-enerġija fuq in-naħa tad-dħul. Miżuri oħra jinkludu skemi ta’ kumpens għall-unitajiet domestiċi u l-kontijiet tal-enerġija u l-gass tal-SMEs u l-kwoti tal-enerġija lill-konsumaturi vulnerabbli. Dawn il-miżuri tħabbru bħala temporanji. Madankollu, f’każ li l-prezzijiet tal-enerġija jibqgħu għoljin ukoll fl-2023, xi wħud minn dawn il-miżuri jistgħu jitkomplew. Xi wħud minn dawn il-miżuri mhumiex immirati, b’mod partikolari l-limitu massimu ġenerali tal-prezzijiet tal-enerġija għall-unitajiet domestiċi. Id-defiċit tal-gvern huwa affettwat ukoll mill-ispejjeż biex tiġi offruta protezzjoni temporanja lill-persuni spostati mill-Ukrajna, li fit-tbassir tar-rebbiegħa tal-2022 tal-Kummissjoni pproġettat li jkun ta’ 0.1 % tal-PDG kemm fl-2022 kif ukoll fl-2023
                  16
               , kif ukoll iż-żieda fl-ispiża tan-nefqa għad-difiża b’ 0.5 punti perċentwali tal-PDG fl-2023.

               (16)Id-defiċit nominali pproġettat għall-2022 fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni huwa ta’ 1.3 pp tal-PDG ogħla mill-mira tad-defiċit nominali rakkomandata mill-Kunsill, filwaqt li l-aġġustament fil-bilanċ strutturali huwa mbassar li jkun ta’ -0.2 pp. Tal-PDG fl-2022, meta mqabbel mal-1.8 pp rakkomandat tal-PDG. Dan jitlob analiżi bir-reqqa bbażata fuq il-valur referenzjarju tan-nefqa. Fl-2022, it-tkabbir nett fin-nefqa primarja (aġġustat għal miżuri ta’ darba u għall-miżuri ta’ politika fiskali fuq in-naħa tad-dħul) huwa pproġettat għal 9.6 % fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni,’il fuq mill1.3 % rakkomandat. It-tkabbir ipproġettat fin-nefqa aggregata fl-2022 huwa prinċipalment xprunat miż-żieda fin-nefqa soċjali minħabba l-indiċjar tal-pensjonijiet u l-miżuri soċjali bbaġitjati, u għall-ispiża baġitarja tal-miżuri biex jiġu limitati l-prezzijiet tal-enerġija (nett mill-miżuri tad-dħul) u biex jiġi indirizzat il-fluss ta’ persuni spostati mill-Ukrajna. It-tkabbir fin-nefqa tal-konsum intermedju, prinċipalment xprunat minn inflazzjoni għolja mistennija fil-prezzijiet tal-konsumatur, għandu rwol ukoll, għalkemm sa ċertu punt inqas. Id-devjazzjoni tat-tkabbir nett tan-nefqa mir-rakkomandazzjoni tmur fl-istess direzzjoni bħad-devjazzjoni tal-aġġustament fil-bilanċ strutturali, għalkemm b’daqs akbar (2.7 punti perċentwali tal-PDG fil-każ ta’ tkabbir nett fin-nefqa meta mqabbel ma’ 2.0 punti perċentwali tal-PDG fil-każ tal-bilanċ strutturali). Id-differenza tista’ tiġi spjegata parzjalment mill-proporzjon ogħla tad-dħul mal-PDG imbassar għall-2022 fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni meta mqabbel mat-tbassir tar-rebbiegħa 2021 tal-Kummissjoni (ogħla b’ 0.9 punti perċentwali tal-PDG), li jtejjeb il-bilanċ strutturali iżda ma jaffettwax il-parametru referenzjarju tan-nefqa. Fuq il-bażi tal-analiżi bir-reqqa, ir-Rumanija tinsab f’riskju ta’ nuqqas ta’ konformità mal-miri fiskali għall-2022 stabbiliti fir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2021.

               (17)Id-defiċit nominali pproġettat għall-2023 fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni huwa ta’ 1.9 pp tal-PDG ogħla mill-mira tad-defiċit nominali rakkomandata mill-Kunsill, filwaqt li l-aġġustament fil-bilanċ strutturali huwa mbassar li jkun ta’ 0.0 pp tal-PDG fl-2022, meta mqabbel mal-1.7 pp tal-PDG rakkomandati. Dan jitlob analiżi bir-reqqa bbażata fuq il-valur referenzjarju tan-nefqa. Fl-2023, it-tkabbir nett fin-nefqa primarja (aġġustat għal miżuri ta’ darba u għall-miżuri ta’ politika fiskali fuq in-naħa tad-dħul) huwa mbassar li jkun ta’ 1.7 % fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni,’il fuq mill0.9 % rakkomandat, minħabba n-nuqqas ta’ miżuri konkreti biex jintlaħqu l-miri. Fuq il-bażi tal-analiżi bir-reqqa, ir-Rumanija tinsab f’riskju ta’ nuqqas ta’ konformità mal-miri fiskali għall-2023 stabbiliti fir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2021. Fid-dawl tar-riskji li ma jintlaħqux il-miri fiskali rakkomandati fl-2022 u l-2023, miżuri baġitarji addizzjonali jidhru rilevanti biex ikun hemm konformità mal-perkors ta’ aġġustament u tinkiseb il-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv tiegħu sal-2024.

               (18)Fil-programm ta’ Konverġenza tal-2022, id-defiċit tal-gvern estiż huwa mistenni li jonqos gradwalment għal 2.95 % tal-PDG fl-2024 u għal 2.9 % tal-PDG sal-2025. Għalhekk, id-defiċit tal-gvern estiż huwa ppjanat li jerġa’ lura għal taħt it-3 % tal-PDG fl-2024. Il-konsolidazzjoni fiskali hija prinċipalment ippjanata li sseħħ fuq in-naħa tan-nefqa tal-baġit. Madankollu, ma tingħata l-ebda informazzjoni dwar il-miżuri ta’ konsolidazzjoni sottostanti previsti. Skont il-Programm, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern estiż mal-PDG huwa mistenni li jistabbilizza sal-2025, speċifikament bi tnaqqis għal 49.4 % fl-2024, u għal 48.9 % fl-2025. Fuq il-bażi tal-analiżi tal-Kummissjoni, ir-riskji għas-sostenibbiltà tad-dejn jidhru għoljin fuq terminu medju.

               (19)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (b), u l-kriterju 2.2 tal-Anness V tar-Regolament (UE) 2021/241, il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza jinkludi sett estensiv ta’ riformi u investimenti li jsaħħu lil xulxin li għandhom jiġu implimentati sal-2026. Dawn jgħinu biex jiġu indirizzati l-isfidi ekonomiċi u soċjali kollha jew subsett sinifikanti minnhom deskritti fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż indirizzati lir-Rumanija mill-Kunsill fis-Semestru Ewropew fl-2019 u l-2020 u flimkien ma’ kwalunkwe rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż maħruġa sad-data tal-adozzjoni ta’ pjan. B’mod partikolari, il-pjan jindirizza d-diġitalizzazzjoni sħiħa tal-amministrazzjoni tat-taxxa u l-eliminazzjoni gradwali tal-inċentivi eċċessivi tat-taxxa bil-għan li jittejbu l-kwalità u s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Il-pjan jikkontribwixxi wkoll biex jiġu żgurati s-sostenibbiltà u l-ġustizzja tas-sistema tal-pensjonijiet pubbliċi. Ir-riformi tal-kura tas-saħħa, akkumpanjati minn investimenti fid-diġitalizzazzjoni, huma mistennija li jtejbu l-aċċess, il-kosteffiċjenza u r-reżiljenza tal-kura tas-saħħa. It-teħid ta’ deċiżjonijiet ibbażat fuq l-evidenza, l-ippjanar fit-tul u l-konsultazzjonijiet pubbliċi, kif ukoll il-miżuri mmirati lejn it-titjib tal-proċess tal-akkwist pubbliku huma mistennija li jikkontribwixxu għat-titjib tal-kwalità u l-effettività tal-amministrazzjoni pubblika li jwasslu għal assorbiment aħjar tal-fondi tal-UE. Billi jsaħħaħ l-indipendenza u jżid l-effiċjenza tal-ġudikatura, itejjeb l-aċċess għall-ġustizzja, u jintensifika l-ġlieda kontra l-korruzzjoni, il-pjan għandu l-għan li jindirizza l-kwistjonijiet ewlenin relatati mar-rispett tal-istat tad-dritt fir-Rumanija f’konformità mal-każistika rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u filwaqt li jqis ir-rakkomandazzjonijiet li saru fir-rapporti tal-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika (CVM), ir-rapporti tal-Grupp ta’ Stati kontra l-Korruzzjoni (GRECO), l-opinjonijiet tal-Kummissjoni ta’ Venezja, u r-Rapporti dwar l-Istat tad-Dritt. Riformi ewlenin dwar l-iffissar tal-paga minima u l-introjtu ta’ inklużjoni minima, dwar it-tisħiħ tal-governanza korporattiva tal-intrapriżi tal-istat u dwar id-djalogu soċjali jindirizzaw ukoll ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li ilhom jeżistu. Il-pjan jintroduċi wkoll sistema ta’ edukazzjoni u kura unitarja, inklużiva u ta’ kwalità bikrija tat-tfal akkumpanjata minn investimenti fl-indukrar tat-tfal. Il-pjan jippromwovi investimenti sostenibbli u diġitali u jappoġġa attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp. Ir-riformi u l-investimenti ewlenin fid-dekarbonizzazzjoni, dwar l-istabbiliment ta’ cloud tal-gvern u l-użu tal-karta tal-identità elettronika jikkontribwixxu għall-appoġġ tat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali.

               (20)L-implimentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tar-Rumanija hija mistennija li tikkontribwixxi biex isir aktar progress fit-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali. Il-miżuri li jappoġġaw l-objettivi klimatiċi fir-Rumanija jammontaw għal 41 % tal-allokazzjoni totali tal-pjan, filwaqt li l-miżuri li jappoġġaw l-objettivi diġitali jammontaw għal 21 % tal-allokazzjoni totali tal-pjan. L-implimentazzjoni sħiħa tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, f’konformità mal-istadji importanti u l-miri rilevanti, se tgħin lir-Rumanija tirkupra malajr mill-konsegwenzi tal-kriżi tal-COVID-19, filwaqt li ssaħħaħ ir-reżiljenza tagħha. L-involviment sistematiku tas-sħab soċjali u ta’ partijiet ikkonċernati rilevanti oħra jibqa’ importanti għall-implimentazzjoni b’suċċess tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, kif ukoll ta’ politiki ekonomiċi u tal-impjiegi oħra li jmorru lil hinn mill-pjan, biex tiġi żgurata sjieda wiesgħa tal-aġenda ta’ politika ġenerali.

               (21)Ir-Rumanija ppreżentat id-dokumenti ta’ programmazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni
                  17
                fl-14 ta’ April 2022 għall-Ftehim ta’ Sħubija u fis-6 ta’ Mejju 2022 għall-ewwel programm tagħha. F’konformità mar-Regolament (UE) 2021/1060 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ġunju 2021, ir-Rumanija għandha tqis ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi rilevanti fl-ipprogrammar tal-fondi tal-politika ta’ koeżjoni 2021–2027. Dan huwa prerekwiżit għat-titjib tal-effettività u l-massimizzazzjoni tal-valur miżjud tal-appoġġ finanzjarju li għandu jiġi rċevut mill-fondi tal-politika ta’ koeżjoni, filwaqt li jiġu promossi l-koordinazzjoni, il-komplementarjetà u l-koerenza bejn dawn il-fondi u strumenti u fondi oħra tal-Unjoni. L-implimentazzjoni b’suċċess tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u l-programmi tal-politika ta’ koeżjoni tiddependi wkoll mit-tneħħija ta’ ostakli għall-investiment biex jiġu appoġġati t-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali u l-iżvilupp territorjali bbilanċjat.

               (22)Bi tweġiba għall-mandat tal-Kapijiet ta’ Stat jew ta’ Gvern tal-UE stabbilit fid-Dikjarazzjoni ta’ Versailles, il-pjan REPowerEU għandu l-għan li jelimina gradwalment id-dipendenza tal-Unjoni Ewropea fuq l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili mir-Russja malajr kemm jista’ jkun. Għal dan il-għan, l-aktar proġetti, investimenti u riformi xierqa fil-livell nazzjonali, reġjonali u tal-UE qed jiġu identifikati fi djalogu mal-Istati Membri. Dawn il-miżuri għandhom l-għan li jnaqqsu d-dipendenza ġenerali fuq il-fjuwils fossili u jispostaw l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili lil hinn mir-Russja.

               (23)Skont id-data tal-2020, it-taħlita tal-enerġija tar-Rumanija hija bbażata ħafna fuq il-fjuwils fossili; iż-żejt u l-gass jirrappreżentaw madwar 30 % kull wieħed filwaqt li l-faħam jammonta għal 10 % oħra. Ir-Rumanija nnifisha tipproduċi madwar 80 % tal-gass li tikkonsma, filwaqt li l-bqija jiġi mir-Russja (b’mod ġenerali l-UE, l-importazzjonijiet tal-gass jikkostitwixxu l-biċċa l-kbira tal-konsum b’medja ta’ 44 % tal-importazzjonijiet mir-Russja). Fir-rigward taż-żejt, l-importazzjonijiet mir-Russja jirrappreżentaw 32 % tat-total, meta mqabbla mal-medja tal-UE ta’ 26 %
                  18
               . Ir-Rumanija hija impenjata għat-tneħħija gradwali tal-faħam sal-2032. Biex tintlaħaq din il-mira ambizzjuża, il-pjan Rumen għall-irkupru u r-reżiljenza u fondi oħra tal-UE, bħall-Fond għall-Modernizzazzjoni, jinkludu investimenti sinifikanti fit-trawwim tad-dekarbonizzazzjoni permezz tal-installazzjoni ta’ kapaċità ġdida ta’ enerġija rinnovabbli. Madankollu, it-tranżizzjoni ekoloġika u ż-żieda kbira mbassra fil-konsum tal-enerġija se jeħtieġu titjib sinifikanti fin-netwerks tat-trażmissjoni tal-enerġija u se jħaffu l-implimentazzjoni tal-infrastruttura ekoloġika. Dan se jirrikjedi qafas regolatorju mtejjeb u investiment akbar, kif ukoll l-għoti tas-setgħa lill-konsumaturi biex ikunu jistgħu jipparteċipaw b’mod attiv, individwalment jew kollettivament permezz tal-komunitajiet tal-enerġija, fis-suq tal-elettriku. Il-forniment minn qabel tal-investiment fl-infrastruttura bħall-ħżin, kif ukoll l-interkonnessjonijiet tal-gass u tal-elettriku ma’ pajjiżi ġirien jista’ jżid id-diversifikazzjoni tal-provvista tal-enerġija, l-istabbiltà tas-suq u l-adattabilità għall-varjazzjonijiet reġjonali. Dan għandu jitqies fil-kuntest kemm tal-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja kif ukoll tat-tnaqqis tad-dipendenza fuq l-importazzjonijiet, billi s-sistema tal-enerġija għadha tiddependi ħafna fuq il-fjuwils fossili. Barra minn hekk, iż-żoni tal-gass offshore skoperti fil-Baħar l-Iswed joffru opportunità importanti għar-Rumanija biex tkompli tibni l-indipendenza enerġetika tagħha u tappoġġa b’mod sinifikanti lill-Istati Membri ġirien fit-tnaqqis tad-dipendenza tagħhom fuq l-importazzjonijiet tal-gass naturali mir-Russja. Huwa rrakkomandat li investimenti ġodda fl-infrastruttura u fin-networks relatati mal-gass ikunu validi għall-futur fejn possibbli, sabiex jiffaċilitaw is-sostenibbiltà fit-tul tagħhom permezz ta’ adattament futur għal fjuwils sostenibbli. Barra minn hekk, iż-żoni tal-gass offshore skoperti fil-Baħar l-Iswed joffru opportunità importanti għar-Rumanija biex tkompli tibni l-indipendenza enerġetika tagħha u tappoġġa b’mod sinifikanti lill-Istati Membri ġirien fit-tnaqqis tad-dipendenza tagħhom fuq l-importazzjonijiet tal-gass naturali mir-Russja. Fl-istess ħin, il-pjan Rumen għall-irkupru u r-reżiljenza jipprevedi EUR 3 biljun f’miżuri ta’ effiċjenza enerġetika fil-bini residenzjali pubbliku u privat kif ukoll fis-setturi industrijali. Hemm bżonn li wieħed imur lil hinn minn din l-ewwel mewġa ta’ rinnovazzjoni biex jitnaqqas il-konsum tal-enerġija u d-dipendenza fuq il-fjuwils fossili, billi l-mira tal-pjan ta’ rkupru u reżiljenza mhux se jkopri l-istokk kollu tal-bini. Jeħtieġ li r-Rumanija tkompli ttejjeb il-qafas ta’ politika biex tħaffef ir-rinnovazzjoni tal-bini. Se jkun meħtieġ tnaqqis aktar ambizzjuż tal-emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra u żieda fl-enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza enerġetika biex ikunu konformi mal-objettivi “Lesti għall-mira ta’ 55 %”.

               (24)Filwaqt li l-aċċellerazzjoni tat-tranżizzjoni lejn in-newtralità klimatika u lil hinn mill-fjuwils fossili se toħloq spejjeż ta’ ristrutturar sinifikanti f’diversi setturi, ir-Rumanija tista’ tagħmel użu mill-Mekkaniżmu ta’ Tranżizzjoni Ġusta fil-kuntest tal-politika ta’ koeżjoni biex ittaffi l-impatt soċjoekonomiku tat-tranżizzjoni fir-reġjuni l-aktar milquta. Barra minn hekk, ir-Rumanija tista’ tagħmel użu mill-Fond Soċjali Ewropew Plus biex ittejjeb l-opportunitajiet ta’ impjieg u ssaħħaħ il-koeżjoni soċjali.

               (25)Il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2022 tar-Rumanija u l-opinjoni tiegħu
                  19
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

               (26)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2022 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2022. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet 1, 2 u 3 hawn taħt. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni 1 jgħinu fost l-oħrajn biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-defiċit kbir u persistenti fil-kont kurrenti billi bilanċi fiskali aħjar se jgħinu biex jitnaqqsu l-ħtiġijiet kbar ta’ finanzjament estern tal-ekonomija Rumena kollha kemm hi. Il-politiki msemmija fir-rakkomandazzjoni 2 jgħinu fost l-oħrajn biex jiġu indirizzati l-vulnerabbiltajiet marbuta mal-kompetittività. Il-politiki msemmija fir-rakkomandazzjoni 3 jgħinu fost l-oħrajn biex jiġu indirizzati l-vulnerabbiltajiet marbuta mal-kontijiet esterni fit-tul.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li r-Rumanija tieħu azzjoni fl-2022 u l-2023 biex:

               1.Issegwi politiki fiskali f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2021 bil-għan li tintemm is-sitwazzjoni ta’defiċit eċċessiv tal-gvern fir-Rumanija.

               2.Tipproċedi bl-implimentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tagħha, f’konformità mal-istadji importanti u l-miri inklużi fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tal-3 ta’ Novembru 2021. Tiffinalizza malajr in-negozjati mal-Kummissjoni tad-dokumenti ta’ programmazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni 2021-2027 bil-ħsieb li tibda l-implimentazzjoni tagħhom.

               3.Titnaqqas id-dipendenza ġenerali fuq il-fjuwils fossili. Tiffaċilita l-espansjoni ulterjuri tal-produzzjoni tal-enerġija sostenibbli billi taċċellera l-iżvilupp ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, ittejjeb il-grilji ta’ trażmissjoni tal-enerġija u żżid l-interkonnessjoni mal-Istati Membri ġirien. Iżżid il-pass u l-ambizzjoni tar-rinnovazzjonijiet biex tavvanza l-effiċjenza enerġetika tal-istokk tal-bini.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)

                        Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (ĠU L 57, 18.2.2021, p. 17).

                     (4)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni ta' żbilanċi makroekonomiċi, ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (5)

                        Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/382 tal-4 ta’ Marzu 2022 li tistabbilixxi l-eżistenza ta' influss bil-massa ta' persuni spostati mill-Ukrajna skont it-tifsira tal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/55/KE, u li għandha l-effett li tintroduċi protezzjoni temporanja, ĠU L 71, 4.3.2022, p. 1.

                     (6)

                        Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-
                     Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, Brussell, 20.3.2020, COM (2020) 123 final.

                     (7)

                        Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill fuq sena mit-tifqigħa tal-COVID-19: rispons tal-politika fiskali, Brussell, 3.3.2021, COM(2021) 105 final.

                     (8)

                        Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill: Gwida tal-politika fiskali għall-2023, Brussell, 2.3.2022, COM(2022) 85 final.

                     (9)

                        Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-3 ta’ Novembru 2021 dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għar-Rumanija (ST 12319/21; ST12319/21 ADDI)

                     (10)

                        SWD(2022) 638.

                     (11)

                        COM(2022) 624.

                     (12)

                        Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2020/509 tat-3 ta’ April 2020 dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv fir-Rumanija (ĠU L 110, 8.4.2020, p. 58)

                     (13)

                        Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-3 ta’ April 2020 bl-għan li tintemm is-sitwazzjoni ta’defiċit eċċessiv tal-gvern fir-Rumanija (ĠU C 116, 8.4.2020, p. 1).

                     (14)

                        Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2021 li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2021 tar-Rumanija (ĠU C 304, 29.7.2021, p. 107)

                     (15)

                        Iċ-ċifri jirrappreżentaw il-livell tal-ispejjeż baġitarji annwali ta’ dawk il-miżuri meħuda mill-ħarifa tal-2021, inkluż id-dħul u n-nefqa kurrenti kif ukoll – fejn rilevanti – il-miżuri tan-nefqa kapitali.

                     (16)

                        L-għadd totali ta’ persuni spostati mill-Ukrajna lejn l-UE huwa preżunt li gradwalment jilħaq il-6 miljun sa tmiem l-2022, u d-distribuzzjoni ġeografika tagħhom hija stmata fuq il-bażi tad-daqs tad-dijaspora eżistenti, il-popolazzjoni relattiva tal-Istat Membru riċeventi, u d-distribuzzjoni reali ta’ persuni spostati mill-Ukrajna madwar l-UE minn Marzu 2022. Għall-ispejjeż baġitarji għal kull persuna, l-istimi huma bbażati fuq il-mudell ta’ mikrosimulazzjoni tal-Euromod taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni, filwaqt li jitqiesu kemm it-trasferimenti ta’ flus kontanti li n-nies jistgħu jkunu eliġibbli għalihom kif ukoll il-benefiċċji in natura bħall-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa.

                     (17)

                        Regolament (UE) 2021/1060, ĠU L 231, 30.06.2021, p. 159.

                     (18)

                        Eurostat (2020), is-sehem tal-importazzjonijiet Russi fuq l-importazzjonijiet totali. Għall-medja tal-EU27, l-importazzjonijiet totali huma bbażati fuq importazzjonijiet barra l-EU27. Għar-Rumanija, l-importazzjonijiet totali jinkludu l-kummerċ intra-UE. Iż-żejt mhux raffinat ma jinkludix prodotti taż-żejt raffinat.

                     (19)

                        .