title: 2014/70/UE: Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tat- 22 ta’ Jannar 2014 dwar prinċipji minimi għall-esplorazzjoni u l-produzzjoni ta’ idrokarburi (bħall-gass tax-shale) bl-użu ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli

text:
               8.2.2014

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               L 39/72

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI
   tat-22 ta’ Jannar 2014
   dwar prinċipji minimi għall-esplorazzjoni u l-produzzjoni ta’ idrokarburi (bħall-gass tax-shale) bl-użu ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli
   (2014/70/UE)
   IL-KUMMISSJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 292 tiegħu,
   Billi:

               (1)

               L-Istati Membri għandhom id-dritt li jiddeterminaw il-kundizzjonijiet għall-isfruttament tar-riżorsi ta’ enerġija tagħhom, sakemm jirrispettaw il-ħtieġa li jippreservaw, jipproteġu u jtejbu l-kwalità tal-ambjent.

               (2)

               Fl-istat attwali ta’ żvilupp teknoloġiku, l-esplorazzjoni u l-produzzjoni ta’ idrokarburi, bħall-gass tax-shale, jeħtieġu l-użu kkombinat ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli u ta’ tħaffir direzzjonali (speċjalment orizzontali) fuq skala u intensità li fl-Unjoni hemm esperjenza limitata ħafna dwarhom. Din it-teknika tal-fratturazzjoni idrawlika toħloq sfidi speċifiċi, b’mod partikolari għas-saħħa u l-ambjent.

               (3)

               Fir-riżoluzzjonijiet tiegħu tal-21 ta’ Novembru 2012 il-Parlament Ewropew innota l-benefiċċji potenzjali sinifikanti tal-produzzjoni tal-gass u taż-żejt tax-shale, u talab lill-Kummissjoni biex tintroduċi qafas tal-ġestjoni tar-riskju applikabbli għall-Unjoni kollha għall-esplorazzjoni u l-estrazzjoni tal-fjuwils fossili mhux konvenzjonali, bil-ħsieb li jiġi żgurat li dispożizzjonijiet armonizzati għall-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent ikunu applikabbli fl-Istati Membri kollha.

               (4)

               Fil-konklużjonijiet tiegħu tat-22 ta’ Mejju 2013 il-Kunsill Ewropew enfasizza l-ħtieġa ta’ diversifikazzjoni tal-provvista tal-enerġija tal-Ewropa u tal-iżvilupp ta’ riżorsi indiġeni tal-enerġija biex tkun żgurata s-sigurtà tal-provvista, titnaqqas id-dipendenza tal-Unjoni fuq l-enerġija esterna u jiġi stimolat it-tkabbir ekonomiku. Il-Kunsill irrikonoxxa l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tagħmel valutazzjoni ta’ approċċ aktar sistematiku għall-użu ta’ sorsi indiġeni tal-enerġija b’mod aktar sistematiku, bil-għan li l-użu tagħhom isir aktar sikur, sostenibbli u ekonomiku filwaqt li tiġi rispettata l-għażla tal-Istati Membri għat-taħlita enerġetika tagħhom.

               (5)

               Fil-Komunikazzjoni tagħha lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar l-esplorazzjoni u l-produzzjoni ta’ idrokarburi (bħall-gass tax-shale) fl-UE bl-użu tal-fratturazzjoni idrawlika b'volum għoli (1), il-Kummissjoni ddeskriviet l-opportunitajiet u l-isfidi potenzjali ġodda relatati mal-estrazzjoni tal-idrokarburi mhux konvenzjonali fl-Unjoni kif ukoll l-elementi ewlenin meqjusa meħtieġa sabiex tiġi żgurata s-sigurtà ta’ din it-teknika. Il-Komunikazzjoni kkonkludiet li hemm bżonn ta’ rakkomandazzjoni li tistabbilixxi prinċipji minimi li jappoġġaw lill-Istati Membri fl-esplorazzjoni u l-produzzjoni ta’ gass naturali mill-formazzjonijiet tax-shale u li jiżguraw li l-klima u l-ambjent jiġu mħarsa, ir-riżorsi jintużaw b’mod effiċjenti u l-pubbliku jinżamm infurmat.

               (6)

               Fil-livell internazzjonali, l-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija żviluppat rakkomandazzjonijiet għall-iżvilupp sikur tal-gass mhux konvenzjonali. Dawn ir-“Regoli tad-Deheb” jesiġu t-twaqqif ta’ oqfsa regolatorji robusti u xierqa, l-għażla tas-sit b’attenzjoni xierqa, l-ippjanar adegwat tal-proġetti, il-karatterizzazzjoni tar-riskji sotterranji, regoli robusti għad-disinn tal-bjar, trasparenza dwar l-operazzjonijiet u l-monitoraġġ tal-impatti assoċjati, ġestjoni prudenti tal-ilma u tal-iskart, u mitigazzjoni tal-emissjonijiet atmosferiċi u ta’ gassijiet serra.

               (7)

               Kemm il-leġiżlazzjoni ġenerali kif ukoll dik ambjentali tal-Unjoni huma applikabbli għall-operazzjonijiet ta’ esplorazzjoni u produzzjoni tal-idrokarburi li jinvolvu l-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli. B’mod partikolari, id-Direttiva Qafas Nru 89/391/KEE tal-Kunsill Ewropew (2) li tistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar is-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema tintroduċi miżuri sabiex jinkoraġġixxu titjib fis-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema fuq ix-xogħol; Id-Direttiva Nru 92/91/KEE tal-Kunsill (3) li tistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar l-estrazzjoni tal-minerali permezz tat-tħaffir, tistabbilixxi rekwiżiti minimi għas-sigurtà u l-protezzjoni tas-saħħa tal-ħaddiema fl-industriji tal-estrazzjoni tal-minerali permezz tat-tħaffir; Id-Direttiva Nru 94/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4) dwar il-kundizzjonijiet għall-għoti u l-użu ta’ awtorizzazzjonijiet għal prospettar, esplorazzjoni u produzzjoni ta’ idrokarburi tesiġi l-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet b’mod mhux diskriminatorju; Id-Direttiva Nru 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5) li tistabbilixxi l-qafas għall-politika dwar l-ilma tesiġi li l-operatur jikseb awtorizzazzjoni għall-astrazzjoni tal-ilma u tipprojbixxi r-rimi dirett ta’ sustanzi li jniġġsu fl-ilma ta’ taħt l-art; Id-Direttiva Nru 2001/42/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (6) li tistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar valutazzjoni ambjentali strateġika teħtieġ valutazzjoni ta’ pjanijiet u programmi fl-oqsma tal-enerġija, l-industrija, l-immaniġġjar tal-iskart, l-amministrazzjoni tal-ilma, it-trasport jew l-użu tal-art; Id-Direttiva Nru 2004/35/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (7) li tistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar ir-responsabbiltà ambjentali hija applikabbli għall-attivitajiet tax-xogħol li jinkludu attivitajiet bħall-immaniġġjar tal-iskart u l-astrazzjoni tal-ilma; Id-Direttiva Nru 2006/21/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (8) li tistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar l-iskart mit-tħaffir fil-minjieri tirregola l-immaniġġjar tal-iskart tal-estrazzjoni mill-wiċċ jew minn taħt l-art li jirriżulta mill-esplorazzjoni u l-produzzjoni ta’ idrokarburi bl-użu ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli. Id-Direttiva Nru 2006/118/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (9) li tistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar l-ilma ta’ taħt l-art tobbliga lill-Istati Membri jdaħħlu fis-seħħ miżuri li jipprevenu jew jillimitaw l-introduzzjoni ta’ sustanzi li jniġġsu fl-ilma ta’ taħt l-art Ir-Regolament (KE) Nru 1907/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (10) dwar ir-reġistrazzjoni, il-valutazzjoni, l-awtorizzazzjoni u r-restrizzjoni ta’ sustanzi kimiċi (REACH) u r-Regolament (UE) Nru 528/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (11) dwar it-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali huma applikabbli għall-użu ta’ kimiċi u prodotti bijoċidali li jistgħu jintużaw għall-fratturazzjoni; Id-Direttiva Nru 2008/98/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (12) li tistabbilixxi l-qafas għall-politika dwar l-iskart tistipula l-kundizzjonijiet applikabbli għall-użu mill-ġdid ta’ fluwidi li jfeġġu fil-wiċċ wara l-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli u waqt il-produzzjoni; Ir-Regolament (UE) Nru 525/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (13) dwar mekkaniżmu għall-monitoraġġ u r-rapportar ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra u d-Deċiżjoni Nru 406/2009/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (14) dwar l-isforz tal-Istati Membri biex inaqqsu l-emissjonijiet tagħhom tal-gassijiet serra sal-2020 huma applikabbli għall-emissjonijiet tal-metan li jaħarbu; Id-Direttiva Nru 2010/75/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (15) li tistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar l-emissjonijiet industrijali hija applikabbli għal installazzjonijiet li fihom isiru attivitajiet elenkati fl-Anness I ta’ dik id-Direttiva; Id-Direttiva Nru 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (16) li tistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali tesiġi li titwettaq valutazzjoni tal-impatt ambjentali għall-proġetti li jinvolvu l-estrazzjoni ta’ żejt mhux maħdum u gass naturali għal skopijiet kummerċjali jekk l-ammont estratt ikun ta’ aktar minn 500 tunnellata kuljum fil-każ taż-żejt mhux maħdum u ta’ aktar minn 500 000 m3 kuljum fil-każ tal-gass naturali u li jsir skrinjar tal-proġetti ta’ tħaffir fil-fond u tal-installazzjonijiet fuq wiċċ l-art/il-baħar għall-estrazzjoni taż-żejt u tal-gass; Id-Direttiva tal-Kunsill Nru 96/82/KE (17) dwar il-kontroll ta’ perikoli ta’ aċċidenti kbar fl-użu ta’ sustanzi perikolużi u, mill-1 ta’ Ġunju 2015, id-Direttiva Nru 2012/18/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (18) li tobbliga lill-operaturi tal-istabbilimenti li fihom ikun hemm sustanzi perikolużi f’ammonti ogħla minn ċerti limiti stipulati fl-Anness I ta’ dawk id-Direttivi jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jipprevjenu aċċidenti kbar u biex jillimitaw il-konsegwenzi tagħhom għas-saħħa tal-bniedem u għall-ambjent. Dan huwa applikabbli, inter alia, għal operazzjonijiet ta’ proċessar kimiku u termali u għall-ħżin relatat ma’ dawn l-operazzjonijiet fil-qafas tal-esplojtazzjoni ta’ minerali fil-minjieri u fil-barrieri kif ukoll għall-ħżin ta’ gass f’postijiet sotterrrani fuq l-art.

               (8)

               Madankollu, il-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni ġiet żviluppata fi żmien meta l-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli ma kinetx tintuża fl-Ewropa. Għalhekk, ċerti aspetti ambjentali assoċjati mal-esplorazzjoni u l-produzzjoni ta’ idrokarburi li jinvolvu din il-prattika mhumiex indirizzati b’mod komprensiv fil-leġiżlazzjoni attwali tal-Unjoni, b’mod partikolari dwar l-ippjanar strateġiku, il-valutazzjoni tar-riskji sotterranji, l-integrità tal-bir, il-monitoragg ta’ referenza u operazzjonali, il-qbid ta’ emissjonijiet ta’ metan u l-iżvelar ta’ informazzjoni dwar il-kimiċi kif użati f’kull bir.

               (9)

               Għaldaqstant, jeħtieġ li jiġu stabbiliti prinċipji minimi li għandhom jitqiesu mill-Istati Membri meta dawn japplikaw jew jadattaw il-leġiżlazzjoni tagħhom relatata ma’ attivitajiet li jinvolvu l-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli. Sett ta’ regoli għandu jġib kundizzjonijiet indaqs għall-operaturi, u jsaħħaħ il-fiduċja tal-investituri u l-funzjonament tas-suq uniku tal-enerġija. Regoli ċari u trasparenti għandhom jgħinu wkoll biex jittaffa t-tħassib tal-pubbliku, u possibbilment anke l-oppożizzjoni għall-iżvilupp tal-gass tax-shale. Dan is-sett ta’ regoli la jimplika li l-Istati Membri għandhom l-obbligu li jwettqu attivitajiet ta’ esplorazzjoni jew esplojtazzjoni bl-użu tal-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli jekk jagħżlu li ma jagħmlux hekk u lanqas li l-Istati Membri huma projbiti milli jżommu fis-seħħ jew idaħħlu miżuri aktar dettaljati li jaqblu mal-kundizzjonijiet speċifiċi nazzjonali, reġjonali jew lokali.

               (10)

               Ma hemm l-ebda esperjenza fir-rigward tal-awtorizzazzjoni għall-produzzjoni ta’ idrokarburi bl-użu ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli, u esperjenza limitata fir-rigward tal-awtorizzazzjoni għall-esplorazzjoni fl-Unjoni. Għaldaqstant, huwa meħtieġ il-monitoraġġ tal-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni u ta’ din ir-Rakkomandazzjoni fl-Istati Membri. L-aġġornament ta’ din ir-Rakkomandazzjoni jew l-iżvilupp ta’ dispożizzjonijiet legalment vinkolanti jistgħu jkunu meħtieġa fid-dawl tal-progress tekniku, tal-ħtieġa li jiġu indirizzati r-riskji u l-impatti tal-esplorazzjoni u l-produzzjoni ta’ idrokarburi li jużaw tekniki differenti mill-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli, tal-isfidi mhux mistennija fl-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni jew tal-esplorazzjoni u l-produzzjoni ta’ idrokarburi bl-użu ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli f’operazzjonijiet lil hinn mill-kosta.

               (11)

               Għalhekk, f’dan il-waqt hija meħtieġa din ir-Rakkomandazzjoni li tistabbilixxi prinċipji minimi li għandhom jiġu applikati bħala bażi komuni għall-esplorazzjoni jew il-produzzjoni ta’ idrokarburi bl-użu tal-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli. Din hija komplementari għal-leġiżlazzjoni eżistenti tal-Unjoni applikabbli għal proġetti li jinvolvu l-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli u għandha tiġi implimentata mill-Istati Membri fi żmien sitt xhur.

               (12)

               Din ir-Rakkomandazzjoni tirrispetta d-drittijiet u tosserva l-prinċipji rikonoxxuti mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari d-dritt għall-ħajja u d-dritt għall-integrità tal-persuna, il-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni, id-dritt li wieħed ikollu negozju, id-dritt għall-proprjetà, u livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent. Din ir-rakkomandazzjoni għandha tiġi implimentata f’konformità ma’ dawn id-drittijiet u prinċipji,

         ADOTTAT DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI:
   1.   GĦAN U SUĠĠETT

               1.1.

               Din ir-Rakkomandazzjoni tistabbilixxi l-prinċipji minimi meħtieġa biex jappoġġjaw lill-Istati Membri li jixtiequ jwettqu esplorazzjoni u produzzjoni ta’ idrokarburi bl-użu ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli, filwaqt li jiġi żgurat li s-saħħa pubblika, il-klima u l-ambjent jiġu mħarsa, ir-riżorsi jintużaw b’mod effiċjenti u l-pubbliku jinżamm infurmat.

               1.2.

               Meta japplikaw jew jadattaw id-dispożizzjonijiet eżistenti tagħhom li jimplimentaw il-leġiżlazzjoni rilevanti tal-Unjoni għall-ħtiġijiet u l-ispeċifiċitajiet ta’ esplorazzjoni u produzzjoni ta’ idrokarburi bl-użu ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli, l-Istati Membri huma mħeġġa japplikaw dawn il-prinċipji, li jikkonċernaw l-ippjanar, il-valutazzjoni tal-installazzjonijiet, il-permessi, il-prestazzjoni operazzjonali u ambjentali u l-għeluq, kif ukoll il-parteċipazzjoni pubblika u t-tixrid tal-informazzjoni.

         2.   DEFINIZZJONIJIET

   Għall-fini ta’ din ir-Rakkomandazzjoni:

               (a)

               “fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli” tfisser l-injezzjoni, f’bir, ta’ 1 000 m3 jew aktar ta’ ilma għal kull stadju ta’ fratturazzjoni jew ta’ 10 000 m3 jew aktar ta’ ilma matul il-proċess kollu ta’ fratturazzjoni;

               (b)

               “installazzjoni” tinkludi kwalunkwe strutturi sottoterranji maħsuba għall-esplorazzjoni jew il-produzzjoni ta’ idrokarburi bl-użu ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli.

         3.   IPPJANAR STRATEĠIKU U VALUTAZZJONI TAL-IMPATT AMBJENTALI

               3.1.

               Qabel ma jagħtu liċenzji għall-esplorazzjoni u/jew il-produzzjoni ta’ idrokarburi li jistgħu jwasslu għall-użu ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli, l-Istati Membri għandhom jippreparaw valutazzjoni ambjentali strateġika biex jipprevjenu, jamministraw u jnaqqsu l-impatti u r-riskji għas-saħħa tal-bniedem u l-ambjent. Din il-valutazzjoni għandha titwettaq abbażi tar-rekwiżiti tad-Direttiva Nru 2001/42/KE.

               3.2.

               L-Istati Membri għandhom jipprovdu regoli ċari dwar restrizzjonijiet possibbli ta’ attivitajiet, pereżempju f’żoni protetti jew f’żoni suxxettibbli għall-għargħar jew għat-terremoti, u fuq id-distanzi minimi bejn l-operazzjonijiet awtorizzati u ż-żoni residenzjali u ta’ protezzjoni tal-ilma. Barra minn hekk, għandhom jistabbilixxu limitazzjonijiet fir-rigward tal-fond minimu bejn iż-żona li tkun se tiġi fratturata u l-ilma ta’ taħt l-art.

               3.3.

               L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jiżguraw li titwettaq valutazzjoni tal-impatt ambjentali abbażi tar-rekwiżiti tad-Direttiva Nru 2011/92/UE.

               3.4.

               L-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-pubbliku kkonċernat b’opportunitajiet bikrija u effettivi biex jieħu sehem fl-iżvilupp tal-istrateġija msemmija fil-punt 3.1 u fil-valutazzjoni tal-impatt imsemmija fil-punt 3.3.

         4.   PERMESSI GĦALL-ESPLORAZZJONI U L-PRODUZZJONI

   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-kundizzjonijiet u l-proċeduri għall-ksib ta’ permessi skont il-leġiżlazzjoni applikabbli tal-Unjoni jiġu koordinati bis-sħiħ jekk:

               (a)

               ikun hemm iktar minn awtorità kompetenti waħda responsabbli mill-permess(i) meħtieġ(a);

               (b)

               ikun hemm aktar minn operatur wieħed involut;

               (c)

               ikun meħtieġ aktar minn permess wieħed għal fażi speċifika tal-proġett;

               (d)

               ikun meħtieġ aktar minn permess wieħed skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali jew dik tal-Unjoni.

         5.   L-GĦAŻLA TAS-SIT TAL-ESPLORAZZJONI U L-PRODUZZJONI

               5.1.

               L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jiżguraw li l-formazzjoni ġeoloġika tas-sit hija adattata għall-esplorazzjoni jew il-produzzjoni ta’ idrokarburi bl-użu ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli. Għandhom ukoll jiżguraw li l-operaturi jwettqu karatterizzazzjoni u valutazzjoni tar-riskji tas-sit potenzjali, taż-żona ta’ fuq l-art tal-madwar u taż-żona ta’ taħt l-art.

               5.2.

               Il-valutazzjoni tar-riskju għandha tkun ibbażata fuq dejta suffiċjenti biex ikun possibbli li tiġi karatterizzata ż-żona potenzjali tal-esplorazzjoni u l-produzzjoni u li jiġu indentifikati l-possibbiltajiet kollha ta’ esponiment. B’dan il-mod ikun possibbli li jiġi evalwat ir-riskju ta’ tnixxija jew migrazzjoni ta’ fluwidi tat-tħaffir, fluwidi ta’ fratturazzjoni idrawlika, materjal fi stat naturali, idrokarburi u gassijiet mill-bir jew mill-formazzjoni tal-blata bersall, kif ukoll ta’ sismiċità indotta.

               5.3.

               Il-valutazzjoni tar-riskju għandha:

                           (a)

                           tkun ibbażata fuq l-aqwa tekniki disponibbli u tqis ir-riżultati rilevanti tal-iskambju ta’ informazzjoni, organizzat mill-Kummissjoni, bejn l-Istati Membri, l-industriji kkonċernati u l-organizzazzjonijiet mhux governattivi li jippromwovu l-protezzjoni tal-ambjent;

                           (b)

                           tantiċipa l-imġiba varjabbli tal-formazzjoni tal-blata bersall, is-saffi ġeoloġiċi li jisseparaw il-blata ġibjun mill-ilma ta’ taħt l-art u mill-bjar eżistenti jew strutturi artifiċjali oħra esposti għal pressjonijiet għolja ta’ injezzjoni li jintużaw fil-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli u għall-volumi ta’ fluwidi injettati;

                           (c)

                           tirrispetta distanza minima ta’ separazzjoni vertikali bejn iż-żona li tkun se tiġi fratturata u l-ilma ta’ taħt l-art.;

                           (d)

                           tiġi aġġornata waqt l-operazzjonijiet, kull meta tinġabar dejta ġdida.

               5.4.

               Sit għandu jintgħażel biss jekk valutazzjoni tar-riskju mwettqa skont il-punti 5.1, 5.2 u 5.3 turi li l-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli ma tirriżultax fir-rimi dirett ta’ sustanzi li jniġġsu fl-ilma ta’ taħt l-art u li ma tiġi kkawżata ebda ħsara għal attivitajiet oħra qrib l-installazzjoni.

         6.   STUDJU TA’ REFERENZA

               6.1.

               Qabel jinbdew l-operazzjonijiet ta’ fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li:

                           (a)

                           l-operatur jiddetermina l-istatus ambjentali (ix-xenarju ta’ referenza) tas-sit tal-installazzjoni u taż-żona ta’ fuq l-art tal-madwar u taż-żona ta’ taħt l-art tiegħu, li potenzjalment jistgħu jintlaqtu mill-attivitajiet;

                           (b)

                           ix-xenarju ta’ referenza jiġi deskritt u rrappurtat lill-awtorità kompetenti qabel jinbdew l-operazzjonijiet.

               6.2.

               Ix-xenarju ta’ referenza għandu jiġi ddeterminat għal:

                           (a)

                           il-kwalità u l-karatteristiċi tal-fluss tal-ilma tas-superfiċje u tal-ilma ta’ taħt l-art;

                           (b)

                           il-kwalità tal-ilma fil-punti ta’ astrazzjoni ta’ ilma tajjeb għax-xorb;

                           (c)

                           il-kwalità tal-arja;

                           (d)

                           il-kundizzjoni tal-ħamrija;

                           (e)

                           il-preżenza ta’ metan u ta’ komposti organiċi volatili oħra fl-ilma;

                           (f)

                           is-siżmiċità;

                           (g)

                           l-użu tal-art;

                           (h)

                           il-bijodiversità,

                           (i)

                           l-istatus tal-infrastruttura u tal-bini;

                           (j)

                           il-bjar eżistenti u l-istrutturi abbandunati.

         7.   DISINN U KOSTRUZZJONI TAL-INSTALLAZZJONI

   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-installazzjoni tkun mibnija b’tali mod li tipprevjeni t-tnixxija għall-wiċċ l-art u t-tixrid possibbli fil-ħamrija, fl-ilma u fl-arja.
   8.   INFRASTRUTTURA TAŻ-ŻONA TA’ PRODUZZJONI

   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li:

               (a)

               l-operaturi jew gruppi ta’ operaturi japplikaw approċċ integrat għall-iżvilupp taż-żona ta’ produzzjoni bil-għan li jipprevjenu u jnaqqsu l-impatti u r-riskji għas-saħħa tal-bniedem u l-ambjent, kemm għall-ħaddiema kif ukoll għall-pubbliku ġenerali;

               (b)

               rekwiżiti tal-infrastruttura adegwati għall-manutenzjoni tal-installazzjoni jiġu installati qabel ma tinbeda l-produzzjoni; Jekk l-għan ewlieni tal-installazzjoni jkun il-produzzjoni taż-żejt bl-użu tal-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli, għandha tiġi installata infrastruttura speċifika li taqbad u tittrasporta l-gass naturali assoċjat.

         9.   REKWIŻITI OPERATTIVI

               9.1.

               L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operaturi jużaw l-aqwa tekniki disponibbli filwaqt li jqisu r-riżultati rilevanti tal-iskambju ta’ informazzjoni, organizzat mill-Kummissjoni, bejn l-Istati Membri, l-industriji kkonċernati u l-organizzazzjonijiet mhux governattivi li jippromwovu l-protezzjoni tal-ambjent, u jqisu wkoll il-prattika tajba tal-industrija biex jipprevjenu, jamministraw u jnaqqsu l-impatti u r-riskji assoċjati ma’ proġetti ta’ esplorazzjoni u produzzjoni ta’ idrokarburi.

               9.2.

               L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operaturi:

                           (a)

                           jiżviluppaw pjanijiet speċifiċi għall-immaniġġjar tal-ilma biex jiġi żgurat li l-ilma jintuża b’mod effiċjenti waqt il-proġett kollu. L-operaturi għandhom jiżguraw it-traċċabilità tal-flussi tal-ilma. Il-pjan tal-immaniġġjar tal-ilma għandu jqis il-varjazzjonijiet staġjonali fid-disponibbiltà tal-ilma u jevita l-użu ta’ sorsi tal-ilma f’kundizzjoni kritika;

                           (b)

                           jiżviluppaw pjanijiet ta’ mmaniġġjar tat-trasport biex jiġu minimizzati l-emissjonijiet fl-arja b’mod ġenerali u l-impatti fuq il-komunitajiet lokali u l-bijodiversità b’mod partikolari;

                           (c)

                           jaqbdu gassijiet għall-użu sussegwenti, jimminimizzaw l-ivvampjar u jevitaw l-ivventjar tal-gassijiet. B’mod partikolari, l-operaturi għandhom idaħħlu fis-seħħ miżuri li jiżguraw li l-emissjonijiet fl-arja fl-istadju tal-esplorazzjoni u l-produzzjoni jiġu mtaffija permezz tal-qbid tal-gass u l-użu sussegwenti tiegħu. Għal raġunijiet ta’ sikurezza, l-ivventjar tal-metanu u sustanzi oħra li jniġġsu l-arja għandhom jiġu limitati għall-aktar ċirkostanzi operattivi eċċezzjonali;

                           (d)

                           iwettqu l-proċess tal-fratturazzjoni b’volum għoli b’mod ikkontrollat u b’ġestjoni adegwata tal-pressjoni bl-għan li l-fratturazzjoni sseħħ biss fil-blata ġibjun u biex tiġi evitata s-siżmiċità indotta;

                           (e)

                           jiżguraw l-integrità tal-bir permezz ta’ disinn u kostruzzjoni korretti tal-bir, u testijiet tal-integrità tiegħu. Ir-riżultati tat-testijiet tal-integrità għandhom jiġu riveduti minn parti terza indipendenti u kwalifikata biex jiġu żgurati l-prestazzjoni operazzjonali tal-bir, is-sigurtà ambjentali u tas-saħħa tiegħu fl-istadji kollha ta’ żvilupp tal-proġett u wara l-għeluq tal-bir;

                           (f)

                           jiżviluppaw pjan ta’ ġestjoni tar-riskji u l-miżuri neċessarji biex jipprevjenu u/jew jimmitigaw l-impatti, u l-miżuri meħtieġa għar-rispons;

                           (g)

                           iwaqqfu l-operazzjonijiet u b’mod urġenti jieħdu kwalunkwe azzjoni ta’ rimedju meħtieġa f’każ li jkun hemm xi telf ta’ integrità tal-bir jew jekk aċċidentalment jiġu skarikati sustanzi li jniġġsu fl-ilma ta’ taħt l-art;

                           (h)

                           jirrapportaw minnufih lill-awtorità kompetenti fil-każ ta’ kwalunkwe inċident jew aċċident li jaffettwa s-saħħa pubblika jew l-ambjent. Ir-rapport għandu jinkludi l-kawżi tal-inċident jew aċċident, il-konsegwenzi tiegħu u l-passi ta’ rimedju meħuda. L-istudju ta’ referenza meħtieġ skont il-punti 6.1 u 6.2 għandu jintuża bħala referenza.

               9.3.

               L-Istati Membri għandhom jippromwovu l-użu responsabbli tar-riżorsi tal-ilma fil-proċess tal-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli.

         10.   L-UŻU TA’ SUSTANZI KIMIĊI U TAL-ILMA FIL-FRATTURAZZJONI IDRAWLIKA B’VOLUM GĦOLI

               10.1.

               L-Istati Membri għandhom jiżguraw li:

                           (a)

                           il-manifatturi, l-importaturi u l-utenti eventwali ta’ sustanzi kimiċi li jintużaw fil-fratturazzjoni idrawlika jirreferu għall-“fratturazzjoni idrawlika” fit-twettiq tal-obbligi tagħhom skont ir-Regolament (KE) Nru 1907/2006;

                           (b)

                           l-użu ta’ sustanzi kimiċi fil-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli jiġi minimizzat;

                           (c)

                           il-kapaċità tat-trattament tal-fluwidi li jfeġġu fil-wiċċ wara l-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli titqies waqt l-għażla tas-sustanzi kimiċi li jintużaw.

               10.2.

               L-Istati Membri għandhom iħeġġu lill-operaturi jużaw tekniki tal-fratturazzjoni li jimminimizzaw il-konsum tal-ilma u l-flussi tal-iskart u ma jużawx sustanzi kimiċi perikolużi, sakemm ikun teknikament fattibbli u raġonevoli mil-lat tas-saħħa tal-bniedem, ambjentali u klimatiku.

         11.   REKWIŻITI TAL-MONITORAĠĠ

               11.1.

               L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operatur jimmonitorja, b’mod regolari, l-installazzjoni, iż-żona tal-madwar u ż-żona ta’ taħt l-art, li jistgħu jiġu affettwati minn dawn l-operazzjonijiet waqt il-fażi tal-esplorazzjoni u l-produzzjoni u b’mod partikolari qabel, matul u wara l-proċess tal-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli.

               11.2.

               L-istudju ta’ referenza meħtieġ skont il-punti 6.1 u 6.2 għandu jintuża bħala referenza għall-monitoraġġ sussegwenti.

               11.3.

               Minbarra l-parametri ambjentali stabbiliti fl-istudju ta’ referenza, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operatur jimmonitorja l-parametri operattivi li ġejjin:

                           (a)

                           il-kompożizzjoni preċiża tal-fluwidu tal-fratturazzjoni użat għal kull bir;

                           (b)

                           il-volum ta’ ilma użat għall-fratturazzjoni ta’ kull bir;

                           (c)

                           il-pressjoni applikata waqt il-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli;

                           (d)

                           il-fluwidi li jfeġġu fil-wiċċ wara l-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli: ir-rata ta’ ritorn, il-volumi, il-karatteristiċi, il-kwantitajiet li jerġgħu jiġu użati u/jew ittrattati, għal kull bir;

                           (e)

                           l-emissjonijiet fl-arja ta’ metan, komposti organiċi volatili oħra u gassijiet oħra li x’aktarx ikollhom effetti ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem u/jew l-ambjent.

               11.4.

               L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operaturi jimmonitorjaw l-impatti tal-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli fuq l-integrità tal-bjar u strutturi artifiċjali oħra fiż-żona tal-madwar u fiż-żona ta’ taħt l-art, li potenzjalment jistgħu jintlaqtu mill-operazzjonijiet.

               11.5.

               L-Istati Membri għandhom jiżguraw li r-riżultati tal-monitoraġġ jiġu rrapportati lill-awtoritajiet kompetenti.

         12.   RESPONSABBILTÀ AMBJENTALI U GARANZIJA FINANZJARJA

               12.1.

               L-Istati Membri għandhom japplikaw id-dispożizzjonijiet dwar ir-responsabbiltà ambjentali għall-attivitajiet kollha li jsiru f’sit ta’ installazzjoni, inklużi dawk li attwalment ma jaqgħux fl-ambitu tad-Direttiva Nru 2004/35/KE.

               12.2.

               L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operatur jipprovdi garanzija finanzjarja jew ekwivalenti li tkopri d-dispożizzjonijiet tal-permess u r-responsabbiltajiet potenzjali għall-ħsara ambjentali, qabel jinbdew l-operazzjonijiet li jinvolvu l-fratturazzjoni idrawliku b’volum għoli.

         13.   KAPAĊITÀ AMMINISTRATTIVA

               13.1.

               L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-awtoritajiet kompetenti jkollhom ir-riżorsi umani, tekniċi u finanzjarji adegwati biex iwettqu d-dmirijiet tagħhom.

               13.2.

               L-Istati Membri għandhom jipprevjenu l-kunflitti ta’ interess bejn il-funzjoni regolatorja tal-awtoritajiet kompetenti u l-funzjoni tagħhom fir-rigward tal-iżvilupp ekonomiku tar-riżorsi.

         14.   OBBLIGI TAL-GĦELUQ

   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jsir stħarriġ wara kull għeluq ta’ installazzjoni biex l-istatus ambjentali tas-sit tal-installazzjoni, taż-żona tal-madwar u taż-żona ta’ taħt l-art li potenzjalment jistgħu jintlaqtu mill-attivitajiet jiġi mqabbel mal-istatus tagħhom qabel inbdew l-operazzjonijiet kif stabbilit mill-istudju ta’ referenza.
   15.   TIXRID TAL-INFORMAZZJONI

   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li:

               (a)

               l-operatur jippubblika informazzjoni dwar is-sustanzi kimiċi u l-volumi ta’ ilma li huma maħsuba li jintużaw u li eventwalment jintużaw għall-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli, għal kull bir. Din l-informazzjoni għandha telenka l-ismijiet u n-numri tal-indiċi tal-Chemical Abstracts Service (CAS) tas-sustanzi kollha u tinkludi skeda ta’ dejta ta’ sigurtà, jekk disponibbli, u l-konċentrazzjoni massima tas-sustanza fil-fluwidu tal-fratturazzjoni;

               (b)

               l-awtoritajiet kompetenti għandhom jippubblikaw l-informazzjoni li ġejja fuq sit tal-Internet li jista’ jiġi aċċessat mill-pubbliku fi żmien 6 xhur mill-pubblikazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni, u f’intervalli ta’ mhux aktar minn 12-il xahar:

                           (i)

                           l-għadd ta’ bjar lesti u ta’ proġetti ppjanati li jinvolvu l-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli;

                           (ii)

                           (ii) l-għadd ta’ permessi mogħtija, l-ismijiet tal-operaturi involuti u l-kundizzjonijiet tal-permess;

                           (iii)

                           (iii) l-istudju ta’ referenza elaborat skont il-punti 6.1 u 6.2 u r-riżultati tal-monitoraġġ imwettaq skont il-punti 11.1, 11.2 u 11.3(b) sa (e);

               (c)

               l-awtoritajiet kompetenti għandhom ukoll jinfurmaw lill-pubbliku dwar dan li ġej, mingħajr dewmien żejjed.

                           (i)

                           inċidenti u aċċidenti skont il-punt 9.2(f);

                           (ii)

                           ir-riżultati tal-ispezzjonijiet, każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità u sanzjonijiet.

         16.   REVIŻJONI

               16.1.

               L-Istati Membri li jkunu ddeċidew jesploraw jew jesplojtjaw l-idrokarburi bl-użu tal-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli huma mistiedna japplikaw il-prinċipji minimi stipulati f’din ir-Rakkomandazzjoni sat-28 ta’ Lulju 2014 u huma mistiedna jinformaw lill-Kummissjoni kull sena dwar il-miżuri li jdaħħlu fis-seħħ b’reazzjoni għal din ir-Rakkomandazzjoni, u għall-ewwel darba, sa Diċembru 2014.

               16.2.

               Il-Kummissjoni se timmonitorja mill-qrib l-applikazzjoni tar-Rakkomandazzjoni billi tippubblika tabella ta’ valutazzjoni li fuqha tqabbel is-sitwazzjoni fl-Istati Membri.

               16.3.

               Il-Kummissjoni se tirrevedi l-effettività tar-Rakkomandazzjoni 18-il xahar wara l-pubblikazzjoni tagħha.

               16.4.

               Ir-reviżjoni se tinkludi valutazzjoni tal-applikazzjoni tar-Rakkomandazzjoni, tqis il-progress li jsir fl-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-aqwa mezzi tekniċi disponibbli u l-applikazzjoni ta’ dokumenti ta’ referenza dwar l-aqwa mezzi tekniċi disponibbli rilevanti, u kwalunkwe ħtieġa ta’ aġġornament tad-dispożizzjonijiet tar-Rakkomandazzjoni. Il-Kummissjoni se tiddeċiedi jekk hux meħtieġ li tippreżenta proposti leġiżlattivi b’dispożizzjonijiet legalment vinkolanti dwar l-esplorazzjoni u l-produzzjoni ta’ idrokarburi bl-użu tal-fratturazzjoni idrawlika b’volum għoli.

      Magħmul fi Brussell, it-22 ta’ Jannar 2014.

            Għall-Kummissjoni

         Janez POTOČNIK

            Membru tal-Kummissjoni

      (1)  COM(2014) 23.

      (2)  Id-Direttiva tal-Kunsill Nru 89/391/KEE tat-12 ta’ Ġunju 1989 dwar l-introduzzjoni ta’ miżuri sabiex jinkoraġġixxu titjib fis-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema fuq ix-xogħol (ĠU L 183, 29.6.1989, p. 1.)

      (3)  Id-Direttiva tal-Kunsill Nru 92/91/KEE tat-3 ta’ Novembru 1992 li tikkonċerna l-ħtiġijiet minimi għat-titjib tal-ħarsien tas-sigurtà u tas-saħħa tal-ħaddiema fl-industriji tal-estrazzjoni tal-minerali permezz tat-tħaffir (il-ħdax-il Direttiva individwali fil-qofol tat-tifsir tal-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Nru 89/391/KEE) (ĠU L 348, 28.11.1992, p. 9).

      (4)  Id-Direttiva Nru 94/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Mejju 1994 dwar il-kundizzjonijiet għall-għoti u l-użu ta’ awtorizzazzjonijiet għall-prospettar, esplorazzjoni u produzzjoni ta’ idrokarburi (ĠU L 164, tad-30.6.1994, p. 3).

      (5)  Id-Direttiva Nru 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2000 li tistabilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika tal-ilma (ĠU L 327, 22.12.2000, p. 1).

      (6)  Id-Direttiva Nru 2001/42/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta’ Ġunju 2001 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti pjanijiet u programmi fuq l-ambjent (ĠU L 197, tal-21.7.2001, p. 30).

      (7)  Id-Direttiva Nru 2004/35/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ April 2004 dwar ir-responsabbiltà ambjentali f’dak li għandu x’jaqsam mal-prevenzjoni u r-rimedju għal danni ambjentali (ĠU L 143, 30.4.2004, p. 56).

      (8)  Id-Direttiva Nru 2006/21/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Marzu 2006 dwar l-immaniġġjar ta’ skart mill-industriji ta’ estrazzjoni u li temenda d-Direttiva 2004/35/KE, (ĠU L 102, 11.4.2006, p. 15).

      (9)  Id-Direttiva Nru 2006/118/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Diċembru 2006 dwar il-protezzjoni tal-ilma ta’ taħt l-art kontra t-tniġġis u d-deterjorament (ĠU L 372, 27.12.2006, p. 19)

      (10)  Ir-Regolament (KE) Nru 1907/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta’ Diċembru 2006 dwar ir-reġistrazzjoni, il-valutazzjoni, l-awtorizzazzjoni u r-restrizzjoni ta’ sustanzi kimiċi (REACH), li jistabbilixxi Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi, li jemenda d-Direttiva Nru 1999/45/KE u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 793/93 u r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1488/94 kif ukoll id-Direttiva tal-Kunsill Nru 76/769/KEE u d-Direttivi tal-Kummissjoni Nru 91/155/KEE, 93/67/KEE, 93/105/KE u 2000/21/KE (ĠU L 396, 30.12.2006, p. 1).

      (11)  Ir-Regolament (UE) Nru 528/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Mejju 2012 dwar it-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali (ĠU L 167, 27.6.2012, p. 1).

      (12)  Id-Direttiva Nru 2008/98/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta’ Novembru 2008 dwar l-iskart u li tħassar ċerti Direttivi (ĠU L 312, 22.11.2008, p. 3).

      (13)  Ir-Regolament (UE) Nru 525/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Mejju 2013 dwar mekkaniżmu għall-monitoraġġ u r-rapportar ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra u għar-rapportar ta’ informazzjoni oħra relatata mat-tibdil fil-klima fil-livelli nazzjonali u tal-Unjoni u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 280/2004/KE (ĠU L 165, 18.6.2013, p. 13).

      (14)  Id-Deċiżjoni Nru 406/2009/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2009 dwar l-isforz tal-Istati Membri biex inaqqsu l-emissjonijiet tagħhom tal-gassijiet serra biex jonoraw l-impenji tal-Komunità għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra sal-2020 (ĠU L 140, 5.6.2009, p. 136).

      (15)  Id-Direttiva Nru 2010/75/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Novembru 2010 dwar l-emissjonijiet industrijali ĠU L 334, 17.12.2010, p. 17).

      (16)  Id-Direttiva Nru 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 2011 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU L 26, 28.1.2012, p. 1).

      (17)  Id-Direttiva tal-Kunsill Nru 96/82/KE tad-9 ta’ Diċembru 1996 dwar il-kontroll ta’ perikoli ta’ aċċidenti kbar fl-użu ta’ sustanzi perikolużi (ĠU L 10, 14.1.1997, p. 13)

      (18)  Id-Direttiva Nru 2012/18/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-4 ta’ Lulju 2012 dwar il-kontroll ta’ perikli ta’ inċidenti kbar li jinvolvu sustanzi u taħlitiet perikolużi li temenda u sussegwentement tħassar id-Direttiva tal-Kunsill Nru 96/82/KE (ĠU L 197, 24.7.2012, p. 1).


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-11 ta’ Lulju 2017 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 ta’ Ċipru u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 ta’ Ċipru

text:
               9.8.2017

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 261/53

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
   tal-11 ta’ Lulju 2017
   dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 ta’ Ċipru u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 ta’ Ċipru
   (2017/C 261/12)
   IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
   Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
   Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
   Billi:

               (1)

               Fis-16 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fid-9-10 ta’ Marzu 2017. Fis-16 ta’ Novembru 2016, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lil Ċipru bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi bir-reqqa. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fid-9 u l-10 ta’ Marzu 2017. Fil-21 ta’ Marzu 2017, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro”) (3).

               (2)

               Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, Ċipru għandu jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (5) ta’ hawn taħt.

               (3)

               Ir-rapport għal kull pajjiż tal-2017 għal Ċipru ġie ppubblikat fit-22 ta’ Frar 2017. Dan ivvaluta l-progress li għamel Ċipru fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-12 ta’ Lulju 2016, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress li għamel Ċipru lejn il-miri nazzjonali tiegħu ta’ Ewropa 2020. Dan inkluda wkoll analiżi fil-fond taħt l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tiegħu ġew ippubblikati wkoll fit-22 ta’ Frar 2017. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li Ċipru qed jesperjenza żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, huwa essenzjali li jittratta l-istokk kbir ta’ żbilanċi f’forma ta’ eċċess ta’ dejn privat, pubbliku u estern, u l-livell għoli ta’ self improduttiv.

               (4)

               Ċipru ppreżenta l-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2017 fis-27 ta’ April 2017 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tiegħu tal-2017 fit-28 ta’ April 2017. Sabiex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien. Il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Ċipru jinkludi impenji kemm għal żmien qasir kif ukoll għal tul ta’ żmien medju. B’mod partikolari, jinkludi miżuri biex jitnaqqas id-dejn tas-settur privat, jitjieb tal-ambjent tan-negozju, jiġi ffaċilitat l-aċċess għall-finanzjament u t-tibdil radikali fis-settur tal-kura tas-saħħa, u jittieħdu impenji għal riformi tas-settur pubbliku u s-sistema ġudizzjarja. Il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma jinkludi wkoll l-isfidi identifikati fir-rapport tal-pajjiż tal-2017 u r-Rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro, inkluż il-ħtieġa li tingħata ħajja ġdida lill-investimenti u tiġi żgurata s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Jekk jiġu implimentati b’mod sħiħ fil-perjodi ta’ żmien indikati, dawn il-miżuri jgħinu lil Ċipru jindirizza l-iżbilanċi makroekonomiċi u r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż. Abbażi tal-valutazzjoni tal-impenji ta’ politika ta’ Ċipru, il-Kummissjoni tikkonferma l-evalwazzjoni preċedenti tagħha li, f’dan l-istadju, ma huwa meħtieġ l-ebda pass ieħor fil-qafas tal-proċedura ta’ żbilanċ makroekonomiku previsti fir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 u r-Regolament (UE) Nru 1174/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4). L-implimentazzjoni tal-aġenda ta’ riforma tal-politika ser tiġi segwita mill-qrib permezz ta’ monitoraġġ speċifiku.

               (5)

               Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti ġew indirizzati fil-programmazzjoni tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (Fondi SIE) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn lill-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jeżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u għall-programmi rilevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika għaqlija.

               (6)

               Ċipru bħalissa jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġett għar-regola tad-dejn. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2017, il-Gvern qed jippjana bilanċ baġitarju pożittiv f’termini nominali matul il-perjodu 2016-2020 (bilanċ nominali ta’ madwar 0,4 % tal-PDG tul il-perjodu tal-programm). L-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, li huwa pożizzjoni baġitarja bilanċjata f’termini strutturali huwa ppjanat li jintlaħaq fl-2017. Il-bilanċ strutturali rikalkulat (6) huwa projettat li bil-mod jitbiegħed mill-objettiv għall-perijodu medju fis-snin ta’ wara, li mhux f’konformità mar-rekwiżiti tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali mal-PDG huwa mistenni li jilħaq 107,8 % fl-2016, u li jkompli jonqos għal 99,7 % fl-2018 u għal 88,8 % sal-2020. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Ir-riskji assoċjati mas-suppożizzjonijiet makro-ekonomiċi li huma ppreżentati fil-Programm ta’ Stabbiltà huma negattivi, prinċipalment marbuta mal-istokk għoli ta’ self mhux produttiv u d-deterjorament possibbli tas-sitwazzjoni tal-ambjent estern.

               (7)

               Fit-12 ta’ Lulju 2016, wara l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv, il-Kunsill irrakkomanda lil Ċipru biex jirrispetta l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2016 u fl-2017. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2017 tal-Kummissjoni, Ċipru huwa konformi ma’ dak ir-rekwiżit fl-2017 wara evalwazzjoni globali. Għall-2018, Ċipru huwa rrakkomandat li jibqa’ fuq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2017 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima netta fl-infiq primarju tal-gvern (7) ta’ 0,3 %, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali ta’ 0,2 % tal-PDG. Jekk ma jinbidlux il-politiki, Ċipru jista’ jkun f’riskju ta’ xi devjazzjoni minn dak ir-rekwiżit fl-2018, wara evalwazzjoni globali. Ċipru huwa previst li jkun konformi mar-regola tad-dejn fl-2017 u l-2018. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li Ċipru jeħtieġ li jkun lest biex jieħu iktar miżuri biex jiżgura l-konformità fl-2018.

               (8)

               Id-dejn pubbliku huwa fuq perkors ta’ tnaqqis iżda s-sostenibbiltà tiegħu għadha soġġetta għal riskji. Għadd reċenti ta’ miżuri fiskali kif ukoll dewmien fl-implimentazzjoni ta’ riformi strutturali ewlenin huma mistennija li jwasslu għal deterjorament tal-bilanċ strutturali u jirriskjaw li jnaqqsu l-ambitu ta’ investimenti pubbliċi li jsaħħu t-tkabbir.

               (9)

               Is-settur pubbliku Ċiprijott għandu wieħed mill-ogħla kontijiet tal-paga taż-żona tal-Euro (bħala persentaġġ tal-PDG) u jibqa’ karatterizzat minn ineffiċjenzi. Taħt il-programm ta’ aġġustament makroekonomiku, sensiela ta’ riformi li għandhom l-għan li jindirizzaw din il-kwistjoni ġew imfassla u miftiehma mal-imsieħba soċjali. Dawn inkludew l-introduzzjoni ta’ mekkaniżmu permanenti vinkolanti li jillimita t-tkabbir tal-pagi għall-impjegati pubbliċi u riforma komprensiva tal-amministrazzjoni pubblika. Madankollu, bl-eċċezzjoni tal-liġi ta’ riforma dwar il-mobbiltà tal-impjegati pubbliċi adottata reċentement, l-adozzjoni ta’ dawn ir-riformi leġislattivi qed taffaċċja ostakli, b’mod partikolari wara vot negattiv mill-Kamra tar-Rappreżentanti f’Diċembru 2016. Sakemm jiġi adottat f’forma vinkolanti, il-mekkaniżmu li jillimita t-tkabbir tal-pagi tas-settur pubbliku qed jiġi implimentat skont il-ftehimiet ta’ negozjar kollettivi u huwa applikabbli sal-2018.

               (10)

               Xi riformi ġew meħuda biex tiġi indirizzata l-korruzzjoni. Żviluppi reċenti jinkludu riformi biex jipprofessjonalizzaw l-akkwist pubbliku fil-livell lokali, u l-liġi tal-finanzjament tal-partiti politiċi ppromulgata f’Diċembru 2015. Emenda kostituzzjonali li tippermetti l-iżvelar tal-assi għal uffiċjali pubbliċi ġiet adottata fl-2016. Madankollu, il-Korp ta’ Koordinazzjoni kontra l-Korruzzjoni m’għandux biżżejjed persunal, u d-dgħufijiet tas-sistema dixxiplinari għall-uffiċjali pubbliċi għadhom ma ġewx indirizzati.

               (11)

               Ċipru ilu jieħu miżuri biex isaħħaħ is-sistema ġudizzjarja tiegħu iżda għadu qed jiffaċċja sfidi serji fir-rigward tal-effiċjenza tiegħu. Proċeduri ineffiċjenti fil-qorti u kapaċità limitata jwasslu għal dewmien sinifikanti fl-ipproċessar ta’ kawżi tal-qorti. Dan imbagħad ixejjen l-ambjent tan-negozju u, partikolarment il-funzjonament tal-oqfsa tal-esklużjoni u insolvenza ġodda. Dawn tal-aħħar ġew introdotti biex jgħinu fit-tnaqqis tad-dejn privat mhux vijabbli, u jipprovdu inċentivi għal banek u debituri biex jaqblu dwar soluzzjonijiet ta’ ristrutturar. Madankollu, l-effettività ta’ dawn l-għodod hija mxekkla minn għadd ta’ fatturi, inkluż ineffiċjenzi msemmija hawn fuq fis-sistema tal-qrati, kapaċità amministrattiva dgħajfa u livell baxx ta’ għarfien dwar il-proċeduri fost id-debituri. Akkumulazzjoni ta’ xogħol u dewmien għall-ħruġ u t-trasferiment ta’ titoli tal-proprjetà kienu wkoll sinifikanti. Dawn jikkontribwixxu biex jimminaw l-isforzi tat-tnaqqis tad-dejn u għandhom impatt fuq l-irkupru tas-suq tad-djar.

               (12)

               Il-livell ta’ self improduttiv qed jonqos, iżda għadu għoli ħafna, li jfixkel il-funzjonament tajjeb tas-settur bankarju u qed ikollu impatt fuq il-provvediment ta’ kreditu lill-ekonomija reali. Il-prestazzjoni tal-banek hija aktar baxxa mill-miri ta’ self ta’ ristrutturar maqbula mal-Bank Ċentrali ta’ Ċipru, li turi l-ħtieġa li titwessa’ s-sistema ta’ mmirar u ssir aktar effikaċi u vinkolanti, partikolarment billi jiġu stabbiliti miri ambizzjużi għat-tnaqqis ta’ self improduttiv, b’mod konsistenti mal-istrateġiji ta’ tnaqqis ta’ self improduttiv tal-banek. Ir-rati ta’ inadempjenza mill-ġdid għadhom għoljin u jesponu nuqqasijiet potenzjali f’soluzzjonijiet ta’ ristrutturar tas-self. Il-livelli ta’ proviżjonament tar-riskji żdiedu, iżda għadhom taħt il-medja taż-żona tal-euro, li juru l-ħtieġa ta’ valutazzjonijiet tal-kollateral li huma affidabbli u jirfdu proviżjonament b’mod xieraq ir-riskju. In-nuqqas ta’ suq sekondarju għal self u ta’ qafas ta’ self ta’ titolizzazzjoni jillimita l-kamp ta’ applikazzjoni biex jitħaffef ir-riduzzjoni tad-dejn u biex is-self improduttiv jitneħħa mill-karti tal-bilanċ tal-banek, li jitlob għal miżuri regolatorji addizzjonali u azzjonijiet leġiżlattivi li jikkompletaw l-għodda neċessarja biex tiffaċilita l-ġestjoni tal-karta tal-bilanċ tal-banek. Barra minn hekk, il-kapaċità ta’ governanza u amministrattiva tas-superviżjoni tal-assigurazzjoni u l-fond tal-pensjonijiet għadha dgħajfa, li jippreżenta riskji għall-istabbiltà finanzjarja.

               (13)

               L-irkupru ekonomiku ta’ Ċipru għadu għaddej. Madankollu, it-tkabbir potenzjali jibqa’ dgħajjef, limitat minħabba l-implimentazzjoni limitata ta’ riformi strutturali, l-ostakli għall-investiment u nuqqasijiet fl-ambjent tan-negozju. Inizjattivi li jtejbu t-tkabbir ppreżentati fil-pjan ta’ azzjoni għat-tkabbir qegħdin jiġu implimentati, għalkemm pjuttost bil-mod. Proposta leġiżlattiva biex tattira u tiffaċilita l-investimenti strateġiċi għadha fi stadju ta’ abbozz. Il-Gvern qed jaħdem fuq it-titjib tal-aċċess għall-finanzi għal negozji żgħar u ta’ daqs medju. Sabiex isolvi din il-kwistjoni urġenti, xi inizjattivi ġodda mmirati ġew varati, kif irrappurtat fil-Programm Nazzjonali ta’ Riforma. Madankollu, il-biċċa l-kbira ta’ dawn l-inizjattivi l-ġodda dwar l-aċċess għall-finanzi għadhom fi stadju preliminari. Sforzi ta’ privatizzazzjoni, immirati biex isaħħu l-produttività b’investimenti barranin, qed jiffaċċjaw oppożizzjoni politika u qed jagħmlu progress bil-mod. Ir-riforma tas-settur tal-enerġija tista’ tkun ukoll xprun importanti għall-kompetittività, iżda kien hemm dewmien fl-implimentazzjoni tagħha. Dawn jikkonċernaw, b’mod partikolari s-separazzjoni tal-Awtorità tal-Elettriku ta’ Ċipru u l-istabbiliment ta’ suq tal-elettriku ġdid, li għadu jiddependi fuq li tkun żgurata l-indipendenza effettiva tal-operatur tas-sistema ta’ trażmissjoni.

               (14)

               Il-qgħad qiegħed jonqos, iżda għadu għoli, speċjalment fost iż-żgħażagħ u dawk li ilhom qiegħda fit-tul. Pjanijiet biex jiżdied l-għadd ta’ konsulenti fis-servizzi pubbliċi tal-impjieg u jitjiebu s-servizzi dwar l-ispeċjalizzazzjoni tagħhom għadhom ma ġewx implimentati. Barra minn hekk, ir-reklutaġġ tagħhom x’aktarx li jseħħ fuq kuntratti temporanji, u għalhekk ma tiġix indirizzata l-isfida f’termini strutturali. B’konsegwenza ta’ dan, għad m’hemmx biżżejjed kapaċità biex tissodisfa l-ħtiġijiet ta’ min qed ifittex xogħol, speċjalment dawk b’iżjed diffikultajiet biex jintegraw fis-suq tax-xogħol, u biex jiddaħħlu fis-seħħ miżuri sabiex jintlaħqu għall-attivazzjoni tagħhom. L-impatt ta’ programmi attivi tas-suq tax-xogħol u ta’ skemi ta’ appoġġ għall-introjtu għadu mxekkel minn valutazzjoni tal-kwalità u miżuri ta’ segwitu limitati.

               (15)

               Ċipru jżomm livell ta’ nfiq fl-edukazzjoni li huwa ogħla mill-medja tal-Unjoni. Madankollu, ir-riżultati fl-edukazzjoni huma baxxi u saħansitra naqsu meta mqabbla mas-snin ta’ qabel. Skont ir-riżultati tal-2015 tal-Programm għall-Valutazzjoni Internazzjonali tal-Istudenti, Ċipru huwa fl-aktar postijiet baxxi fl-Unjoni fil-livell ta’ ħiliet bażiċi fil-matematika, ix-xjenza u l-qari. Filwaqt li miżuri rimedjali introdotti reċentement bħal sistema aħjar biex jinħatru l-għalliema u l-immodernizzar tal-kurrikuli tal-iskejjel huma l-ewwel passi fid-direzzjoni t-tajba, azzjoni ulterjuri biex jitlestew ir-riformi ppjanati, inkluża evalwazzjoni tal-għalliema, jistgħu jikkontribwixxu b’mod sinifikanti biex tittejjeb is-sitwazzjoni.

               (16)

               Nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet fis-suq tax-xogħol għadhom fil-biċċa l-kbira mhux indirizzati, li jaffettwa l-prospetti ta’ tkabbir sostenibbli fuq perjodu twil. Il-livelli ta’ parteċipazzjoni huma baxxi fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali sekondarju u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni għolja hija dgħajfa, u dan jirriżulta f’sehem għoli ta’ gradwati terzjarji li jaħdmu f’okkupazzjonijiet li mhux bilfors jirrikjedu grad terzjarju.

               (17)

               Is-settur tal-kura tas-saħħa Ċiprijott għadu kkaratterizzat minn nuqqas ta’ kopertura universali u livelli varji ta’ ineffiċjenza. Dan jillimita l-aċċess għal kura adegwata u effettiva. Leġiżlazzjoni li timmira li toħloq sistema nazzjonali tas-saħħa u li l-isptarijiet pubbliċi jingħataw awtonomija akbar hija essenzjali biex titjieb il-kapaċità u l-kosteffettività tas-settur tal-kura tas-saħħa iżda għadha qed tistenna l-adozzjoni parlamentari.

               (18)

               Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2017, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Ċipru u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2017. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2017 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Ċipru fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Ċipru imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (19)

               Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) ta’ hawn taħt.

               (20)

               Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2017. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) sa (4) hawn taħt,

         B’DAN JIRRAKKOMANDA li Ċipru jieħu azzjoni fl-2017 u l-2018 biex:

               (1)

               Isegwi l-politika fiskali tiegħu f’konformità mar-rekwiżiti tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, li jimplika li jibqa’ fuq l-objettiv baġitarju tiegħu ta’ terminu medju fl-2018. Juża l-qligħ mhux mistenni biex jaċċellera t-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn ġenerali tal-amministrazzjoni pubblika. Sa tmiem l-2017, jadotta riformi leġislattivi ewlenin li għandhom l-għan li jtejbu l-effiċjenza fis-settur pubbliku, b’mod partikolari dwar il-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika, il-governanza ta’ entitajiet li huma proprjetà tal-istat u gvernijiet lokali.

               (2)

               Iżid l-effiċjenza tas-sistema ġudizzjarja billi jiġu modernizzati l-proċeduri ċivili, l-implimentazzjoni xierqa ta’ sistemi ta’ informazzjoni u ż-żieda ta’ speċjalizzazzjoni tal-qrati. Jieħu miżuri addizzjonali biex jelimina l-ostakli għall-implimentazzjoni sħiħa tal-oqfsa ta’ insolvenza u jiżgura sistemi affidabbli u rapidi għall-ħruġ ta’ titoli tal-proprjetà u t-trasferiment ta’ drittijiet ta’ proprjetajiet immobbli.

               (3)

               Iħaffef it-tnaqqis ta’ self improduttiv permezz tal-istabbiliment ta’ miri relatati kwantitattivi u marbuta biż-żmien u biex tiġi żgurata valutazzjoni preċiża ta’ kollateral għal skopijiet ta’ proviżjonament. Joħloq il-kundizzjonijiet għal suq sekondarju funzjonali għal self mhux produttiv. Jintegra u jsaħħaħ is-superviżjoni tal-kumpaniji tal-assigurazzjoni u l-fondi tal-pensjonijiet.

               (4)

               Jaċċellera l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni għat-tkabbir, li jiffoka b’mod partikolari fuq investimenti strateġiċi ta’ azzjoni rapida u t-titjib tal-aċċess għall-finanzjament u sa tmiem l-2017, jerġa’ jibda l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ privatizzazzjoni. Jieħu passi deċiżivi lejn is-separazzjoni tas-sjieda tal-Awtorità tal-Elettriku ta’ Ċipru u, b’mod partikolari, jipproċedi bis-separazzjoni funzjonali u tal-kontabbiltà sa tmiem l-2017.

               (5)

               Jgħaġġel ir-riformi li għandhom l-għan li jżidu l-kapaċità tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u t-titjib tal-kwalità tal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol tal-konsenja. Ilesti r-riforma tas-sistema edukattiva sabiex itejjeb ir-rilevanza tagħhom għas-suq tax-xogħol u l-prestazzjoni, inkluż evalwazzjoni tal-għalliema. Sa tmiem l-2017, jadotta leġiżlazzjoni għal riforma tal-isptar u l-kopertura universali għall-kura tas-saħħa.

      Magħmul fi Brussell, il-11 ta’ Lulju 2017.

            Għall-Kunsill

            Il-President

         T. TÕNISTE

      (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

      (2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

      (3)  ĠU C 92, 24.3.2017, p. 1.

      (4)  Regolament (UE) Nru 1174/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar miżuri ta’ infurzar biex jikkoreġu żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi fiż-żona tal-euro (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 8).

      (5)  Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

      (6)  Il-bilanċ nett aġġustat ċiklikament ta’ miżuri ta’ darba u temporanji, rikalkulati mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

      (7)  In-nefqa netta tal-gvern hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern eskluż l-infiq fuq l-interessi, infiq fuq programmi tal-Unjoni korrisposti bis-sħiħ mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fl-infiq tal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni ta’ kapital fiss gross finanzjat nazzjonalment hija mwittija fuq perjodu ta’ 4 snin. Miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Miżuri ta’ darba fuq in-naħat kemm tad-dħul kif ukoll tal-infiq huma esklużi.

      (8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat- 12 ta’ Frar 2008 dwar il-kwittanza li trid tingħata lill-Kummissjoni fir-rigward ta’ l-implimentazzjoni ta’ l-operazzjonijiet tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (is-Sitt EDF) għas-sena finanzjarja 2006

text:
               15.2.2008

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

               L 41/21

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
   tat-12 ta’ Frar 2008
   dwar il-kwittanza li trid tingħata lill-Kummissjoni fir-rigward ta’ l-implimentazzjoni ta’ l-operazzjonijiet tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (is-Sitt EDF) għas-sena finanzjarja 2006
   (2008/115/KE)
   IL-KUNSILL ta’ L-UNJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidra t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea,
   Wara li kkunsidra t-Tielet Konvenzjoni ACP-KEE, iffirmata f’Lomé fit-8 ta’ Diċembru 1984 (1),
   Wara li kkunsidra l-Ftehim Intern 86/126/KEE dwar il-finanzjament u l-amministrazzjoni ta’ l-għajnuna Komunitarja (2), u partikolarment l-Artikolu 29(3) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-Regolament Finanzjarju 86/548/KEE tal-11 ta’ Novembru 1986 applikabbli għas-Sitt Fond Ewropew għall-Iżvilupp (is-Sitt EDF) (3), u partikolarment l-Artikoli 66 sa 73 tiegħu,
   Wara li eżamina l-kont tad-dħul u ta’ l-infiq u l-balance sheet relatati mas-Sitt EDF kif kienu fil-31 ta’ Diċembru 2006 u r-rapport tal-Qorti ta’ l-Awdituri dwar is-sena finanzjarja 2006 flimkien mar-risposti tal-Kummissjoni (4),
   Billi:

               (1)

               Skond l-Artikolu 29(3) tal-Ftehim Intern, il-kwittanza għall-amministrazzjoni finanzjarja tas-Sitt EDF trid tingħata lill-Kummissjoni mill-Parlament Ewropew fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Kunsill.

               (2)

               L-implimentazzjoni ġenerali mill-Kummissjoni ta’ l-operazzjonijiet tas-Sitt EDF matul is-sena finanzjarja 2006 kienet sodisfaċenti,

         B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Parlament Ewropew jagħti lill-Kummissjoni kwittanza fir-rigward ta’ l-implimentazzjoni ta’ l-operazzjonijiet tas-Sitt EDF għas-sena finanzjarja 2006.

      Magħmula fi Brussell, 12 ta’ Frar 2008.

            Ghall-Kunsill

            Il-President

         A. BAJUK

      (1)  ĠU L 86, 31.3.1986, p. 3.

      (2)  ĠU L 86, 31.3.1986, p. 210. Ftehim kif emendat bid-Deċiżjoni 86/281/KEE (ĠU L 178, 2.7.1986, p. 13).

      (3)  ĠU L 325, 20.11.1986, p. 42.

      (4)  ĠU C 259, 31.10.2007, p. 1.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-11 ta’ Lulju 2017 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 tal-Latvja u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 tal-Latvja

text:
               9.8.2017

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 261/58

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
   tal-11 ta’ Lulju 2017
   dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 tal-Latvja u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 tal-Latvja
   (2017/C 261/13)
   IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u partikolarment l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
   Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew,
   Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat ta’ Politika Ekonomika,
   Billi:

               (1)

               Fis-16 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fid-9-10 ta’ Marzu 2017. Fis-16 ta’ Novembru 2016, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lil-Latvja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fid-9 u l-10 ta’ Marzu 2017. Fil-21 ta’ Marzu 2017, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro”) (3).

               (2)

               Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja, il-Latvja jinħtieġ li tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha ta’ din ir-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (2) hawn isfel.

               (3)

               Ir-rapport tal-pajjiż tal-2017 għal-Latvja kien ippubblikat fit-22 ta’ Frar 2017. Dan ivvaluta l-progress li għamlet il-Latvja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-12 ta’ Lulju 2016, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress li għamlet il-Latvja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

               (4)

               Fl-20 ta’ April 2017, il-Latvja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 tagħha u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (5)

               Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti ġew indirizzati fil-programmazzjoni tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (Fondi SIE) li tkopri l-perijodu 2014–2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn lill-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jeżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u għall-programmi rilevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

               (6)

               Bħalissa il-Latvja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2017, il-Gvern qed jippjana deterjorament tal-bilanċ nominali minn pożizzjoni bilanċjata fl-2016 għal defiċit ta’ 0,8 % tal-PDG u ta’ 1,6 % tal-PDG fl-2017 u fl-2018 rispettivament, bħala riżultat ta’ riforma fiskali sinifikanti, segwit minn titjib għal defiċit ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2020. Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 jistma li l-bilanċ strutturali se jiddeterjora minn 0,2 % tal-PDG fl-2016 għal -1,7 % tal-PDG fl-2018 u jilħaq -0,8 % tal-PDG fl-2020. Dan il-perkors huwa konsistenti mal-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien ta’ defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG u d-devjazzjonijiet permessi bbażati fuq ir-riforma tal-pensjonijiet u l-klawsola ta’ riforma strutturali għas-settur tas-saħħa. Il-bilanċ strutturali rikalkulat (5) huwa stmat li se jiżdied minn -1,9 % tal-PDG fl-2017 għal -2,3 % tal-PDG fl-2018, qabel ma jinżel għal madwar -0,2 % tal-PDG fl-2020. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017, il-proporzjon tad-dejn mal-PDG tal-gvern ġenerali hu mistenni li jibqa’ madwar 40 % tal-PDG fl-2017. Il-proġettazzjonijiet tat-tkabbir tal-PDG tal-programm huma ġeneralment konformi mat-tbassir tal-Kummissjoni għall-2017, iżda jidhru pjuttost favorevoli għall-2018.

               (7)

               Fit-12 ta’ Lulju 2016, il-Kunsill irrakkomanda lil-Latvja biex tiżgura li d-devjazzjoni mill-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2017 tkun limitata għall-provvedimenti marbuta mar-riforma sistemika tal-pensjonijiet u mar-riforma strutturali maġġuri fis-settur tal-kura tas-saħħa. B’kont meħud ta’ dawn il-provvedimenti, il-bilanċ strutturali jitħalla jiddeterjora b’massimu ta’ 1,0 % tal-PDG fl-2017. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2017 tal-Kummissjoni, hu mbassar li l-Latvja tikkonforma ma’ dan ir-rekwiżit fl-2017. Fl-2018, il-Latvja jinħtieġ li tilħaq l-objettiv baġitarju fuq terminu medju tagħha, waqt li tqis il-provvedimenti relatati mal-implimentazzjoni tar-riforma sistemika tal-pensjonijiet mogħtija għall-2016 u relatati mar-riforma strutturali mogħtija għall-2017, billi d-devjazzjonijiet temporanji jinżammu għal perijodu ta’ tliet snin. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2017 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti mar-rata ta’ tkabbir nominali massima netta tal-infiq primarju tal-gvern (6) ta’ 6,0 % fl-2018, li tikkorrispondi għal deterjorament fil-bilanċ strutturali ta’ 0,3 % tal-PDG. Jekk ma jinbidlux il-politiki, il-Latvja tkun f’riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li se jkun hemm bżonn ta’ miżuri ulterjuri fl-2018 biex tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (8)

               L-inugwaljanza fl-introjtu fil-Latvja hija għolja. Il-proporzjon bejn l-introjti ta’ 20 % tal-popoloazzjoni l-iktar sinjura mal-ifqar 20 % kien ta’ 6,5 fl-2015, fost l-ogħla fl-Unjoni, għalkemm din iċ-ċifra niżlet xi ftit fl-2016. Id-differenza bejn l-inugwaljanza fl-introjti qabel u wara t-taxxi u t-trasferimenti soċjali hija fost l-iżgħar fl-Unjoni. Is-sistema fiskali tal-Latvja hija anqas progressiva milli dawk ta’ Stati Membri oħra, li tikkontribwixxi għall-inugwaljanza għolja u l-faqar fost dawk li jaħdmu. Ir-rata tat-taxxa fuq il-persuni b’paga baxxa għadha fost l-ogħla fl-Unjoni, filwaqt li d-dħul potenzjali tat-taxxi li huma ferm inqas detrimentali għat-tkabbir, mhux użat biżżejjed. Is-sehem mid-dħul baxx mit-taxxa fil-PDG jillimita r-riżorsi għall-provvista sostenibbli tas-servizzi pubbliċi. Minkejja li sar xi progress fil-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa, il-konformità mat-taxxa tibqa’ sfida serja. Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 ħabbar l-introduzzjoni ta’ riforma tat-taxxa. Il-miżuri ewlenin jinkludu tnaqqis tar-rata tat-taxxa fuq l-introjtu personali minn 23 % għal 20 % għal dħul sa 45 000 euro fis-sena, żieda tal-benefiċċju bażiku differenzjat skont l-introjtu, introduzzjoni ta’ 0 % fir-rata tat-taxxa fuq il-kumpanniji għall-profitti investiti mill-ġdid u l-allinjament tar-rati ta’ taxxa kapitali ta’ 20 %. Ir-riforma tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż f’dak li jikkonċerna dan il-porzjon tat-taxxa fuq dawk bi dħul baxx sabiex jiġi mnaqqas. Madankollu, ir-riforma fiskali hija limitata f’termini ta’ ċaqliq tat-tassazzjoni għal sorsi oħra li huma inqas detrimentali għat-tkabbir u l-kisba tal-objettiv ta’ politika ddikjarat li jiżdied is-sehem tad-dħul mit-taxxa fil-PDG.

               (9)

               Id-dgħufijiet fis-sistemi bażiċi ta’ protezzjoni soċjali jikkontribwixxu għal livell għoli ta’ faqar u inugwaljanzi, inkluż għal persuni b’diżabilità u l-anzjani. Ir-rati tal-faqar għal persuni b’diżabilità huma fost l-ogħla fl-Ewropa. L-adegwatezza baxxa tal-benefiċċji tal-assistenza soċjali, li ma tjibitx mill-2009, u tal-pensjonijiet ma tipprovdix protezzjoni effettiva kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali. In-nuqqas ta’ riforma fil-livell minimu tal-introjtu, imħabbra fl-2014, iżda implimentata qatt, taffettwa b’mod negattiv l-ifqar familji, minkejja li l-pjanijiet fuq terminu medju ta’ żmien fuq l-appoġġ minimu għall-introjtu qegħdin jitħejjew.

               (10)

               B’forza tax-xogħol li qiegħda tonqos, ir-rata ta’ tkabbir tal-impjiegi kienet waħda dgħajfa, filwaqt li l-qgħad ilu jonqos biss bil-mod. Il-prospetti tal-impjieg huma aħjar f’ċentri ta’ attività ekonomika u għal ħaddiema kwalifikati ħafna, filwaqt li l-qgħad huwa aktar prevalenti fost il-ħaddiema bi ftit kwalifiki u dawk li jgħixu f’żoni rurali. F’dan il-kuntest, it-titjib tal-ħiliet tal-forza tax-xogħol se jikkontribwixxi biex jindirizza dawn il-kwistjonijiet. Madankollu, minkejja li l-attrazzjoni tal-edukazzjoni vokazzjonali tjiebet, ir-riforma tal-kurrikulu tal-edukazzjoni li tallinja l-edukazzjoni mal-ħtiġijiet ta’ ħiliet kontemporanji ftit li xejn għamlet progress. Il-qafas regolatorju għat-tagħlim imsejjes fuq ix-xogħol, ġiet stabbilita u l-parteċipazzjoni attiva tal-imsieħba soċjali u l-kumpaniji fl-implimentazzjoni tagħha hija ġġustifikata. Barra minn hekk, l-involviment ta’ dawk qiegħda f’miżuri attivi tas-suq tax-xogħol huwa aktar baxx minn dak f’ħafna Stati Membri oħrajn iżda ttieħdu miżuri biex titjieb din is-sitwazzjoni u ta’ min ikomplihom. Il-parteċipazzjoni fit-tagħlim tul il-ħajja tibqa’ baxxa.

               (11)

               Għalkemm l-awtoritajiet Latvjani bdew b’suċċess ir-riformi rilevanti tas-sistema tal-kura tas-saħħa, il-ħlasijiet minn but in-nies, il-ħinijiet twal fil-kju, livell baxx tal-infiq pubbliku u l-allokazzjoni ineffiċjenti tas-servizzi jillimitaw l-aċċess għall-kura tas-saħħa. L-infiq pubbliku kkontrollat mill-kwoti jwassal għal ipproċessar imdewwem u l-pazjenti jew ikollhom jistennew għal żmien twil jew iħallsu għas-servizz minn buthom, li jħalli parti mill-popolazzjoni bi ħtiġijiet tal-kura tas-saħħa mhux sodisfati. Ittieħdu passi inizjali għar-riforma tas-sistema tal-assigurazzjoni tal-kwalità u l-progress jinħtieġ li jkompli jtejjeb ir-riżultati għall-pazjenti u l-popolazzjoni. Sar xi progress biex tiżdied l-effiċjenza tas-sistema tal-kura tas-saħħa iżda aktar razzjonalizzazzjoni tas-settur tal-isptarijiet, aċċess imtejjeb tal-outpatients u l-kura primarja u rabta aktar effiċjenti bejn l-allokazzjoni baġitarja u l-kwalità tas-servizz u l-ispejjeż huma meħtieġa.

               (12)

               L-awtoritajiet Latvjani għandhom it-tendenza li jużaw b’mod regolari l-proċeduri ta’ akkwist pubbliku għal xiri li jsir fis-settur tal-kura tas-saħħa, iżda aktar gwadanji fl-effiċjenza jistgħu jinkisbu permezz tal-użu regolari ta’ akkwist pubbliku elettroniku (e-procurement) u akkwist ċentrali, biex in-nefqa pubblika ssir aktar trasparenti u effiċjenti.

               (13)

               Id-dgħufijiet fil-kwalità regolatorja u l-effiċjenza u l-effettività baxxa tal-amministrazzjoni pubblika għandhom impatt negattiv fuq l-ambjent tan-negozju. Fl-2016 il-Gvern ippreżenta pjan ta’ riforma ambizzjuż għal settur pubbliku iżgħar u aktar professjonali, bl-għan li jtejjeb l-effiċjenza permezz ta’ tnaqqis fil-persunal u ċentralizzazzjoni tal-funzjonijiet ta’ appoġġ, it-tisħiħ ta’ ħlas ibbażat fuq il-prestazzjoni u ż-żieda fit-trasparenza. Dan il-pjan huwa limitat għall-amministrazzjoni ċentrali, filwaqt li titjib sinifikanti fl-effiċjenza jista’ jitwettaq ukoll fil-livell muniċipali.

               (14)

               Il-korruzzjoni għadha qed tostakola l-ambjent kummerċjali tal-Latvja, u s-sistema ta’ prevenzjoni tal-kunflitti tal-interess għadha riġida u formalistika, b’nuqqas ta’ verifika. Għalkemm ir-riforma tas-sistema tal-insolvenza tlestiet fil-parti l-kbira tagħha, l-implimentazzjoni effettiva tagħha teħtieġ li tiġi mmonitorjata bir-reqqa biex tindirizza l-għadd żgħir ta’ każijiet ta’ ristrutturar u r-rata baxxa ta’ rkupru ta’ assi.

               (15)

               Riformi fuq skala kbira tal-edukazzjoni superjuri u tar-riċerka pubblika ġew introdotti f’dawn l-aħħar tliet snin biex jikkonsolidaw l-istituzzjonijiet tar-riċerka u biex tiżdied il-kwalità u r-rilevanza tal-prodott tagħhom. Madankollu, il-governanza u l-istruttura organizzattiva tal-iffinanzjar għar-riċerka pubblika Latvjan tibqa’ ineffiċjenti, b’funzjonijiet ta’ finanzjament mifruxa bejn bosta istituzzjonijiet. Il-finanzjament ineffiċjenti għar-riċerka pubblika jikkontribwixxi għal rendiment xjentifiku baxx ħafna, nuqqas ta’ riżorsi umani kkwalifikati kemm fis-settur pubbliku kif ukoll privat u livelli baxxi ta’ kooperazzjoni bejn il-pubbliku u l-privat. L-intensità tar-riċerka u żvilupp kummerċjali tal-Latvja tibqa’ waħda mill-aktar baxxi fl-Unjoni.

               (16)

               Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2017, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Latvja u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2017. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2017 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Latvja fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Latvja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (17)

               Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017, u l-opinjoni tiegħu (7) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) ta’ hawn taħt,

         B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Latvja tieħu azzjoni fl-2017 u l-2018 biex:

               1.

               Issegwi l-politika fiskali tagħha f’konformità mar-rekwiżiti tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, li jinvolvi l-kisba tal-objettiv baġitarju fuq terminu medju fl-2018, filwaqt li tqis il-provvedimenti marbuta mal-implimentazzjoni tar-riforma sistemika tal-pensjonijiet u tar-riformi strutturali li għalihom tingħata devjazzjoni temporanja. Tnaqqas it-tassazzjoni għal dawk bi dħul baxx billi ċċaqlaqha għal sorsi oħra li huma ta’ anqas ħsara għat-tkabbir u ttejjeb il-konformità mar-regoli tat-taxxa.

               2.

               Ittejjeb l-adegwatezza tax-xibka ta’ sikurezza soċjali u ttejjeb il-ħiliet tal-forza tax-xogħol billi tħaffef ir-riforma kurrikulari fl-edukazzjoni vokazzjonali. Iżżid il-kosteffettività tal-kura tas-saħħa u l-aċċess għaliha, inkluż billi tnaqqas il-ħlasijiet minn but dak li jkun u l-ħinijiet twal ta’ stennija.

               3.

               Iżżid l-effiċjenza u r-responsabbiltà fis-settur pubbliku, b’mod partikolari billi tissimplifika l-proċeduri amministrattivi u ssaħħaħ ir-reġim tal-prevenzjoni tal-kunflitti ta’ interess, inkluż għall-amministraturi tal-insolvenza.

      Magħmul fi Brussell, il-11 ta’ Lulju 2017.

            Għall-Kunsill

            Il-President

         T. TÕNISTE

      (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

      (2)  Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

      (3)  ĠU C 92, 24.3.2017, p. 1.

      (4)  Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

      (5)  Bilanċ aġġustat ċiklikament nett minn miżuri ta’ darba u temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

      (6)  L-infiq nett tal-gvern jikkonsisti mill-infiq totali tal-gvern bl-esklużjoni tal-infiq fuq l-interessi, l-infiq fuq programmi tal-Unjoni korrisposti bis-sħiħ mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fl-infiq tal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni ta’ kapital fiss gross finanzjat nazzjonalment hija mwittija fuq perijodu ta’ erba’ (4) snin. Miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Miżuri ta’ darba fuq in-naħat kemm tad-dħul kif ukoll tal-infiq huma esklużi.

      (7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal- 10 ta’ Lulju 2012 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma 2012 tal-Finlandja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Finlandja, 2012-2015

text:
               24.7.2012

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 219/28

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
   tal-10 ta’ Lulju 2012
   dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma 2012 tal-Finlandja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Finlandja, 2012-2015
   2012/C 219/08
   IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
   Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
   Wara li kkonsulta mal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
   Billi:

               (1)

               Fis-26 ta’ Marzu 2010, il-Kunsill Ewropew qabel mal-proposta tal-Kummissjoni Ewropea li tiġi mnedija strateġija ġdida għall-impjiegi u t-tkabbir, bl-isem ta’ Ewropa 2020, li tkun imsejsa fuq koordinazzjoni msaħħa tal-politiki ekonomiċi u li tiffoka fuq l-oqsma ewlenin fejn tenħtieġ azzjoni li tagħti spinta lill-potenzjal tal-Ewropa għat-tkabbir u l-kompetittività sostenibbli.

               (2)

               Fit-13 ta’ Lulju 2010, il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni dwar il-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri u l-Unjoni (mill-2010 sal-2014) u fil-21 ta’ Ottubru 2010, huwa adotta deċiżjoni dwar il-linji gwida għall-politiki tal-impjiegi tal-Istati Membri (3), li flimkien jagħmlu l-“linji gwida integrati”. L-Istati Membri ġew mistiedna jqisu l-linji gwida integrati fil-politiki ekonomiċi u okkupazzjonali nazzjonali tagħhom.

               (3)

               Fit-12 ta’ Lulju 2011, il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni (4) dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Finlandja għall-2011 u ta l-opinjoni tiegħu dwar il-Programm ta’ Stabbiltà aġġornat tal-Finlandja għall-perjodu 2011-2014.

               (4)

               Fit-23 ta’ Novembru 2011, il-Kummissjoni adottat it-tieni Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li kien il-bidu tat-tieni Semestru Ewropew ta’ koordinazzjoni integrata u ex ante ta’ politika, imsejjes fuq l-istrateġija Ewropa 2020. Fl-14 ta’ Frar 2012, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lill-Finlanjda bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

               (5)

               Fl-1 ta’ Diċembru 2011, il-Kunsill adotta konklużjonijiet li jistiednu lill-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali, f’kooperazzjoni mal-Kumitat tal-Impjiegi u kumitati oħrajn, biex jippreżenta l-fehmiet tiegħu dwar l-azzjonijiet rakkomandati fiċ-ċiklu tal-politika tal-Ewropa 2020. Dawn il-fehmiet jagħmlu parti mill-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi.

               (6)

               Il-Parlament Ewropew ġie involut kif suppost fis-Simestru Ewropew, skont ir-Regolament (KE) Nru 1466/97, u, fil-15 ta’ Frar 2012, adotta riżoluzzjoni dwar aspetti soċjali u tal-impjieg fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2012 u riżoluzzjoni dwar il-kontribut għall-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għall-2012.

               (7)

               Fit-2 ta’ Marzu 2012, il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet għall-iżgurar ta’ stabbiltà finanzjarja, konsolidazzjoni fiskali u azzjoni biex jitrawwem it-tkabbir. Huwa enfasizza l-ħtieġa li titkompla konsolidazzjoni fiskali differenzjata u li tiffavorixxi t-tkabbir, biex l-ekonomija jerġa’ jkollha kundizzjonijiet normali għas-self, biex jiġu promossi t-tkabbir u l-kompetittività, biex jiġu indirizzati l-qgħad u l-konsegwenzi soċjali tal-kriżi, u biex tiġi mmodernizzata l-amministrazzjoni pubblika.

               (8)

               Fit-2 ta’ Marzu 2012, il-Kunsill Ewropew stieden ukoll lill-Istati Membri parteċipi fil-Patt Euro Plus biex jippreżentaw l-impenji tagħhom fil-ħin sabiex jiġu inklużi fil-Programmi ta’ Stabbiltà jew ta’ Konverġenza tagħhom u fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tagħhom.

               (9)

               Fid-19 ta’ April 2012, il-Finlandja ssottomettiet il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha li jkopri l-perjodu 2012-2015 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma 2012. Sabiex jitqiesu l-konnessjonijiet bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. Il-Kummissjoni vvalutat ukoll, f’analiżi fid-dettal f’konformità mal-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, jekk il-Finlandja hijiex affettwata mill-iżbilanċji makroekonomiċi. Il-Kummissjoni kkonkludiet fl-analiżi dettaljata tagħha li l-Finlandja għaddejja minn żbilanċ, għalkemm dan mhuwiex wieħed eċċessiv.

               (10)

               Abbażi tal-valutazzjoni tal-Programm ta’ Stabbiltà skont l-Artikolu 5(1) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-ambjent makroekonomiku li jirfed il-proġezzjonijiet baġitarji f’dak il-programm huwa plawżibbli għall-perjodu 2012-2013, it-tkabbir tal-PDG mistenni f’dak il-Programm huwa konformi mat-tbassir tar-rebbiegħa 2012 tas-servizzi tal-Kummissjoni. Il-proġezzjonijiet huma wkoll realistiċi għas-snin 2014 u 2015 minħabba li jipprevedu li t-tkabbir tal-PDG se jkun sostanzjalment iktar baxx minn dak ta’ qabel il-kriżi u inqas minn dak tas-snin ta’ rkupru 2010-2011.
               L-għan baġitarju ewlieni tal-Programm ta’ Stabbiltà tal-Finlandja huwa li jitnaqqas id-defiċit tal-gvern ċentrali billi jiġu limitati n-nefqiet u jiżdied id-dħul. Minħabba li l-baġit tal-gvern ċentrali huwa s-sors ewlieni tad-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika, it-titjib tal-pożizzjoni tiegħu għandha tikkontribwixxi għall-bilanċ tal-baġit tal-amministrazzjoni pubblika. L-għan baġitarju fuq terminu medju (OTM) ta’ attiv ta’ 0,5 % tal-PDG f’termini strutturali jirrifletti b’mod adegwat il-ħtiġijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Abbażi tal-bilanċ tal-baġit strutturali (rikalkolat) (5), il-Finlandja laħqet l-OTM fl-2011 iżda se tiddevja marġinalment minnu tul l-2012-2015. Ir-rata ta’ tkabbir tan-nefqa tal-gvern, li tieħu kont tal-miżuri diskrezzjonali ta’ dħul, hija konformi mal-punt ta’ riferiment tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fis-snin kollha ħlief l-2015. Il-Programm ta’ Stabbilità għandu l-għan li jibbilanċja l-baġit tal-amministrazzjoni pubblika sal-2015 u jilħaq surpluses mill-2016. Il-proporzjoni tad-dejn huwa sew inqas minn 60 % tal-PDG u skont il-Programm ta’ Stabbilità, il-livell tad-dejn se jilħaq l-ogħla punt tiegħu fl-2014 viċin il-52 % tal-PDG u imbagħad jibda jonqos. Lakuna ta’ sostenibbiltà notevoli għadha teżisti fil-finanzi pubbliċi tal-Finlandja, li tirriżulta l-iktar minn proporzjoni ta’ dipendenza li qed jiddeterjora malajr minħabba tixjieħ demografiku. Il-lakuna fis-sostenibbiltà fil-finanzi pubbliċi teħtieġ tiġi monitorjata kontinwament u l-miżuri għandhom jiġu adattati skont il-bżonn. Il-qafas fiskali tal-Finlandja huwa marbut mal-limiti ta’ nefqa multiannwali, iżda dawn bħalissa ma japplikawx għas-settur muniċipali.

               (11)

               Il-produttività tas-servizzi pubbliċi ilha tonqos matul dan l-aħħar deċennju. L-awtoritajiet Finlandiżi diġà implimentaw bosta riformi biex jindirizzaw din il-kwistjoni, iżda l-implimentazzjoni tagħhom kienet bil-mod, speċjalment fil-livell tal-gvern lokali. Barra minn hekk, għaddejja riforma muniċipali madwar il-pajjiż kollu kif ukoll programm ta’ produttività għall-gvern ċentrali. Aktar gwadanji fil-produttività u ffrankar fuq l-ispejjeż jistgħu jinkisbu billi tiġi inkoraġġita aktar kompetizzjoni f’setturi ta’ servizzi privati u pubbliċi protetti, permezz ta’ deregulazzjoni ta’ prodotti u tas-suq tax-xogħol.

               (12)

               Matul l-aħħar sena, il-Gvern Finlandiż introduċa miżuri ġodda biex inaqqas il-qgħad fost iż-żgħażagħ u għal dawk li ilhom qegħda fit-tul. Dawn il-miżuri inkludew programm pilota biex inaqqas il-qgħad fit-tul u l-introduzzjoni ta’ garanzija soċjali għaż-żgħażagħ. Il-miżuri introdotti huma ambizzjużi u relevanti, iżda issa jeħtieġu jiġu implimentati b’attenzjoni ċara fuq it-titjieb tal-livelli tal-ħila u l-pożizzjoni tas-suq tax-xogħol ta’ gruppi mmirati. Fid-dawl ta’ tibdil demografiku, żieda fir-rata tal-impjieg tal-ħaddiema ikbar fl-età huwa importanti biex jiġu żgurati finanzi pubbliċi sostenibbli u biex tintlaħaq id-domanda għall-impjieg fil-ġejjieni. Iż-żieda fl-istennija tal-ħajja kienet iktar mgħaġġla milli kien previst matul ir-riforma tal-pensjonijiet fl-2005, u għalhekk, aktar ma jgħaddi żmien, il-firxa tal-età statutorja ta’ rtirar tista’ tirriżulta baxxa wisq. Fil-Programm ta’ Stabbilità tiegħu, il-Gvern impenja ruħu li jżid l-eta ta’ rtirar effettiva għal 62,4 sena sal-2025. F’Marzu 2012, l-imsieħba soċjali qablu dwar bosta miżuri għal żieda fit-tul ta’ żmien tal-karrieri ta’ ħidma. Il-Gvern impenja ruħhu biex iwettaq riforma tal-pensjoni mhux iktar tard minn l-1 ta’ Jannar 2017. Issa jeħtieġ li l-attenzjoni tiġi ffokata fuq l-implimentazzjoni tal-linja ta’ azzjoni miftiehma fuq it-terminu qasir.

               (13)

               Ostakli regolatorji fis-settur tas-servizzi fil-Finlandja għadhom restrittivi u l-konċentrazzjoni fis-suq hija għolja mhux biss fil-kummerċ bl-imnut, iżda anke f’oqsma ta’ produzzjoni. Fis-suq bl-imnut tal-ikel, il-Finlandja għandha l-ogħla grad ta’ konċentrazzjoni fis-suq filwaqt li l-prezzijiet tal-ikel huma fost l-ogħla fl-Ewropa. Il-multi tal-liġi tal-kompetizzjoni fil-Finlandja kienu tradizzjonalment baxxi, li jqajjem mistoqsijiet dwar x’effett deterrenti għandhom. Kien hemm xi żviluppi ta’ politika dwar il-kompetizzjoni, bħall-Att tal-Kompetizzjoni nazzjonali ġdid u liġi ġdida dwar l-użu tal-art fir-rigward tal-ippjanar u l-kostruzzjoni. Il-Gvern huwa impenjat ukoll li jniedi programm ġdid dwar il-promozzjoni tal-kompetizzjoni. Dan għandu jitressaq mingħajr dewmien bil-għan li jissaħħaħ iktar il-qafas tal-kompetizzjoni fis-swieq tal-prodotti u s-servizzi.

               (14)

               It-tkabbir tal-produttività fil-Finlandja qed tistaġna u s-sehem tas-suq tal-kumpaniji ta’ esportazzjoni Finlandiżi fis-swieq barranin naqas tul is-snin reċenti. Il-kosti għal kull unità lavorattiva żdiedu, għalkemm mhux fis-settur tal-manifattura. It-tkabbair f’ċerti industriji li bħalissa huma dominanti, b’mod speċjali fil-qasam tal-elettronika u dak tal-karti, jidher li laħaq il-quċċata tiegħu u, b’mod ġenerali, is-sehem tal-manifattura fil-PDG qed jonqos. Il-Finlandja qed tesporta oġġetti intermedji u ta’ investiment l-aktar lil ekonomiji maturi, li bil-mod il-mod qed jikbru u l-prodotti tagħha għandhom preżenza limitat fl-ekonomiji li qed jiżviluppaw. L-ekonomija Finlandiża teħtieġ issir aktar diversifikata kemm fir-rigward ta’ kumpaniji kif ukoll fir-rigward ta’ swieq ta’ esportazzjoni sabiex tiżviluppa esportaturi multipli b’saħħithom fil-ġejjieni. Minkejja l-prestazzjoni b’saħħitha Finlandiża fir-Riċerka u l-Iżvilupp (R&Ż) u fl-innovazzjoni, mingħajr żieda sinifikanti fl-għadd ta’ ditti innovattivi bi tkabbir għoli, il-klassifika tal-Finlandja bħala innovatur mexxej tal-UE tinsab f’riskju li tonqos. Dan jeħtieġ l-iffaċilitar tal-innovazzjoni, li jippermetti t-trasformazzjoni minn R&D għal prodotti li jistgħu jinbiegħu fis-swieq, u t-tħeġġiġ għall-penetrazzjoni ta’ swieq ta’ esportazzjoni li jikbru malajr. Fit-terminu qasir, se jkun importanti ħafna wkoll li jiġi sfruttat u mxerred l-għarfien wiesa’ fit-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT) anke f’industriji oħra fil-Finlandja, inkluż is-settur pubbliku. Fir-rigward tat-tkabbir fil-pagi, il-ftehim tripartitiku dwar il-pagi tal-2011 iwitti t-triq għal żidiet modesti fil-pagi fl-2012 u l-2013, li għandhom itejbu l-pożizzjoni relativa tal-Finlandja fir-rigward tal-imsieħba kummerċjali ewlenin.

               (15)

               Il-Finlandja daħlet għal għadd ta’ impenji bħala parti mill-Patt Euro Plus. Dawn l-impenji, u l-implimentazzjoni tal-impenji ppreżentati fl-2011, huma relatati mat-titjib fil-kompetittività, ir-rata tal-impjieg u s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi, it-tisħiħ tal-istabbiltà finanzjarja u l-iżgurar tal-koordinazzjoni fit-taxxa. Il-Kummissjoni vvalutat l-implimentazzjoni tal-impenji tal-Patt Euro Plus. Fir-rakkomandazzjonijiet t’hawn taħt ġew ikkunsidrati r-riżultati ta’ din il-valutazzjoni.

               (16)

               Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Finlandja. Hija vvalutat il-Programm ta’ Stabbiltà u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma, u ppreżentat analiżi fid-dettall. Mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Finlandja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet tagħha skont is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-Rakkomandazzjonijiet (1) sa (5) hawn taħt.

               (17)

               Fid-dawl ta’ din l-evalwazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà, u l-opinjoni tiegħu (6) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

               (18)

               Fid-dawl tar-riżultati tal-analiżi fid-dettall tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Riforma Nazzjonali u l-Programm ta’ Konverġenza. Ir-rakkomandazzjoni tagħha skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 hija riflessa fir-rakkomandazzjoni (5) aktar ’l isfel,

         B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Finlandja għandha tieħu azzjoni fil-perjodu 2012-2013 biex:

               1.

               Tippreserva pożizzjoni fiskali soda fl-2012 u lil hinn billi tikkoreġi kwalunkwe tluq mill-OTM li jiżgura s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi fit-terminu twil. B’dan il-għan, issaħħaħ u timplimenta rigorużament l-istrateġija baġitarja, mirfuda minn miżuri suffiċjentement speċifikati, għas-sena 2013 u lil’hinn, inkluż l-ilħieq tal-punt ta’ riferiment tan-nefqa. Tkompli twettaq valutazzjonijiet annwali tad-daqs tal-lakuna tas-sostenibbiltà relatata mat-tixjieħ tal-popolazzjoni u taġusta d-dħul u l-infiq pubbliku skont l-għanijiet u l-ħtiġijiet fuq terminu twil. Tintegra aħjar is-settur tal-gvern lokali fis-sistema ta’ qafas fiskali pluriennali inkluż permezz ta’ miżuri għall-kontroll tal-infiq.

               2.

               Tieħu aktar miżuri biex tikseb żidiet fil-produttività u tnaqqis fl-ispejjeż fil-proviżjoni tas-settur pubbliku, inkluż bidliet strutturali u riformi amministrattivi territorjali li jtejjbu l-effiċjenza, ukoll bil-għan li jwieġbu għall-isfidi emerġenti mit-tixjieħ tal-popolazzjoni.

               3.

               Timplimenta l-miżuri li għaddejjin biex ittejjeb il-pożizzjoni fis-suq tax-xogħol ta’ żgħażagħ u dawk li huma qiegħda fit-tul, b’attenzjoni partikolari fuq l-iżvilupp tal-ħiliet. Tieħu aktar passi biex ittejjeb ir-rata ta’ impjieg ta’ ħaddiem ikbar fl-età, inkluż billi tnaqqas il-mogħdijiet ta’ ħruġ kmieni. Tieħu miżuri biex iżżid l-età effettiva tal-irtirar li tieħu kont tat-titjib fl-istennija tal-għomor.

               4.

               Tkompli ssaħħaħ il-kompetizzjoni fis-swieq tal-prodotti u s-servizzi, speċjalment fis-settur tal-imnut, billi tiżgura l-implimentazzjoni effettiva tal-Att dwar il-Kompetizzjoni l-ġdid u l-programm il-ġdid dwar il-promozzjoni ta’ kompetizzjoni b’saħħitha. Tkompli tieħu miżuri biex iżżid l-effiċjenza fil-provvista ta’ servizzi muniċipali, inkluż, fejn adatt, iż-żieda fis-sehem ta’ servizzi li jkunu soġġetti għal offerti kompetittivi, u li tiżgura newtralità fil-kompetizzjoni bejn l-impriżi privati u pubbliċi. Tieħu iktar passi biex tiżgura li l-multi fil-liġi tal-kompetizzjoni jkollhom effett suffiċjenti ta’ deterrent.

               5.

               Sabiex issaħħaħ it-tkabbir fil-produttività u l-kompetittività esterna, tkompli l-isforzi għad-diversifikazzjoni tal-istruttura tan-negozju, b’mod partikolari billi tħaffef l-introduzzjoni ta’ miżuri ppjanati biex iwessgħu l-bażi ta’ innovazzjoni filwaqt li jkomplu jallinjaw l-iżvilupp fil-pagi u l-produttività fir-rispett sħiħ tar-rwol tal-imsieħba soċjali u f’konformità mal-prattiki nazzjonali.

      Magħmul fi Brussell, l-10 ta’ Lulju 2012.

            Għall-Kunsill

            Il-President

         V. SHIARLY

      (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

      (2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

      (3)  Miżmuma għall-2012 bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/238/UE tas-26 ta’ April 2012 dwar linji gwida għal-linji politiċi tal-Istati Membri dwar l-impjiegi (ĠU L 119, 4.5.2012, p. 47).

      (4)  ĠU C 216, 22.7.2011, p. 3.

      (5)  Bilanċ nett aġġustat ċiklikament minn miżuri ta’ darba u temporanji, ikkalkulati mill-ġdid mis-servizzi tal-Kummissjoni fuq il-bażi tat-tagħrif provdut f’dan il-Programm, permezz tal-użu tal-metodoloġija komunament maqbula.

      (6)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.