title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Belġju għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Belġju għall-2019

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/1

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Belġju għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Belġju għall-2019
      (2019/C 301/01)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Ħadet kont dovut tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Belġju bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni għall-2019 għaż-żona tal-euro’) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’).

                  (2)

                  Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Belġju jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għall-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri biex jittejbu s-servizzi ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward ta’ swieq ta’ servizzi reżiljenti, miżuri biex jittejbu s-sostenibbiltà, l-effiċjenza u l-kompożizzjoni tal-finanzi pubbliċi kif ukoll l-użu ta’ qligħ mhux mistenni biex jitnaqqas id-dejn pubbliku ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment, it-titjib tal-finanzi pubbliċi, il-bini mill-ġdid ta’ riżervi fiskali u miżuri biex tissaħħaħ l-effettività tal-politiki tas-suq tax-xogħol ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għal tranżizzjonijiet b’suċċess fis-suq tax-xogħol.

                  (3)

                  Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż għall-2019 għall-Belġju ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Ġie vvalutat il-progress li għamel il-Belġju biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Belġju biex jilħaq il-miri nazzjonali tiegħu tal-Ewropa 2020.

                  (4)

                  Fis-26 ta’ April 2019, il-Belġju ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 tiegħu. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

                  (5)

                  Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

                  (6)

                  Bħalissa l-Belġju jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġett għar-regola tad-dejn. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern qed jippjana titjib gradwali fil-bilanċ nominali minn defiċit ta’ 0,7 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,0 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju għall-perijodu medju, stabbilit għal pożizzjoni baġitarja bbilanċjata f’termini strutturali, mhux ippjanat li jinkiseb matul il-perijodu kopert mill-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Wara li tela’ sa kważi 107 % tal-PDG fl-2014 u niżel għal 102 % tal-PDG fl-2018, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jonqos għal 94 % sal-2022, skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2020 ’l hemm ma ġewx speċifikati u dan jikkontribwixxi għad-deterjorazzjoni proġettata tal-bilanċ strutturali fl-2020 jekk il-politika ma tinbidilx, skont it-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019.

                  (7)

                  Fil-5 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba n-nuqqas ta’ konformità tal-Belġju mar-regola tad-dejn fl-2018. Ir-rapport ikkonkluda, wara valutazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha, li l-analiżi kurrenti mhijiex kompletament konklużiva dwar jekk il-kriterju tad-dejn kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 ġiex imħares.

                  (8)

                  Fil-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 tiegħu, il-Belġju jikkonferma t-talba li għamel fl-Abbozz tal-Pjan Baġitarju għall-2019 biex japprofitta mill-flessibbiltà taħt il-fergħa preventiva skont il-“Pożizzjoni miftiehma b’mod komuni dwar il-Flessibilità fil-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir” approvata mill-Kunsill fit-12 ta’ Frar 2016. Il-Belġju talab devjazzjoni temporanja ta’ 0,5 % tal-PDG mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fid-dawl tal-implimentazzjoni ta’ riformi strutturali maġġuri b’impatt pożittiv fuq is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi. Ir-riformi strutturali jirreferu għal riforma tal-pensjonijiet, “bidla fiskali”, riforma tat-tassazzjoni fuq id-dħul tal-kumpanniji, riforma tas-suq tax-xogħol kif ukoll riforma tal-amministrazzjoni pubblika. It-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni 2019 jikkonferma li l-Belġju jirrispetta l-punt ta’ riferiment minimu fl-2019, billi jipprovdi marġini ta’ sigurtà lejn il-limitu tad-defiċit tal-PDG-ta’-3 %. Il-miżuri kollha issa ġew leġislati bis-sħiħ, bl-eċċezzjoni tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika. Minħabba n-natura tagħhom, u b’mod partikolari l-bidla fiskali u r-riforma tagħha tat-taxxa fuq id-dħul tal-kumpanniji, għad hemm inċertezzi dwar l-impatt tagħhom fuq żmien qasir, partikolarment minħabba n-natura newtrali mhux baġitarja tagħhom, li minħabba fihom il-pożizzjoni baġitarja marret għall-agħar. Madankollu, il-miżuri tejbu l-potenzjal tat-tkabbir tal-ekonomija, naqqsu r-rata tal-qgħad u naqqsu r-riskji tal-iżbilanċi makroekonomiċi, u b’hekk kellhom impatt pożittiv fuq is-sostenibbiltà tad-dejn fuq żmien medju u twil. Fuq din il-bażi, il-Belġju bħalissa jista’ jitqies li jikkwalifika għad-devjazzjoni temporanja mitluba ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019, dment li jimplimenta r-riformi miftiehma b’mod adegwat, li se jiġu mmonitorjati fil-qafas tas-Semestru Ewropew.

                  (9)

                  Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li l-Belġju jiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali ta’ nefqa primarja netta tal-gvern (7) ma taqbiżx il-1,8 % fl-2019, ekwivalenti għal aġġustament annwali strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG. Billi l-Belġju jikkwalifika għad-devjazzjoni temporanja mitluba ta’ 0,5 % tal-PDG taħt il-klawsola ta’ riforma strutturali, l-aġġustament strutturali meħtieġ għall-2019 jista’ jitnaqqas għal 0,1 % tal-PDG, li jikkorrispondi għal rata nominali ta’ tkabbir tan-nefqa primarja netta li ma taqbiżx it-2,8 % fl-2019. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors tal-aġġustamenti rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju matul l-2018 u l-2019 flimkien.

                  (10)

                  Fl-2020, fid-dawl tal-fatt li d-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG tal-Belġju huwa ’l fuq minn 60 % tal-PDG u l-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni ta’ 0,1 %, ir-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta jenħtieġ li ma taqbiżx il-1,6 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi ta’ aġġustament miftiehma b’mod komuni tar-rekwiżiti skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni 2019 taħt il-politiki mhux mibdula, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2020. Prima facie mhuwiex previst li l-Belġju se jikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u fl-2020. Kollox ma’ kollox il-Kunsill huwa tal-opinjoni li mill-2019 ’il quddiem se jkunu meħtieġa miżuri sabiex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Ikun importanti li jintuża kwalunkwe qligħ mhux mistenni biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika. Is-sostenibbiltà għall-perijodu medju u twil tal-finanzi pubbliċi tal-Belġju tkompli tkun f’riskju minħabba l-kombinazzjoni ta’ proporzjon għoli ta’ dejn mal-PDG u ż-żieda prevista fl-ispejjeż tat-tixjiħ, partikolarment dawk marbuta mal-pensjonijiet u l-kura fit-tul. Sett ta’ riformi tal-pensjonijiet ġie leġiżlat fl-2015, li wassal għal żieda fl-età statutorja tal-irtirar minn 65 għal 66 sena mill-2025 u għal 67 mill-2030. Barra minn hekk, ir-rekwiżiti tal-età u tal-anzjanità biex wieħed jibbenefika minn irtirar kmieni saru wkoll aktar stretti. Madankollu n-nefqa pubblika fuq il-pensjonijiet xorta tiżdied b’2,9 punti perċentwali tal-PDG bejn l-2016 u l-2070, l-aktar matul l-għoxrin sena li ġejjin. Barra minn hekk, il-kundizzjonijiet tal-irtirar bikri għal bosta gruppi kbar ta’ impjegati taċ-ċivil jibqgħu aktar favorevoli mill-kundizzjonijiet standard. L-infiq pubbliku fuq il-kura fit-tul huwa previst li jiżdied b’1,7 punti perċentwali tal-PDG bejn l-2016 u l-2070, żieda ’l fuq mill-medja li tibda minn dik li diġà hija waħda mill-ogħla livelli fl-Unjoni. Il-frammentazzjoni organizzattiva tal-kura fit-tul, b’kompetenzi li bħalissa huma mifruxa fuq livelli amministrattivi differenti, tisfida xi dimensjonijiet tal-effiċjenza fl-infiq, u għalhekk l-impatt nett tat-trasferiment reċenti tar-responsabbiltajiet għadu mhux ċar. It-tisħiħ tal-governanza jgħin biex jinkisbu ż-żidiet maħsuba fl-effiċjenza. Jista’ jkun hemm lok biex tittejjeb it-taħlita ta’ kura biex tiżdied il-kosteffiċjenza tas-sistema tal-kura fit-tul.

                  (11)

                  Il-kompożizzjoni u l-effiċjenza tal-infiq pubbliku jistgħu jittejbu sabiex jinħoloq spazju għal aktar investiment pubbliku. Minkejja tnaqqis riċenti, in-nefqa totali bħala sehem tal-PDG fil-Belġju tibqa’ fost l-ogħla fiż-żona tal-euro. Il-livell għoli ta’ nefqa pubblika jissuġġerixxi li hemm lok għal aġġustament fiskali aktar ibbażat fuq l-infiq. Minħabba l-livell għoli ta’ nefqa pubblika, ir-riżultati ta’ ċerti politiki u l-kwalità ta’ ċerti servizzi pubbliċi jqajmu mistoqsijiet rigward il-kosteffiċjenza. Reviżjonijiet ta’ nfiq u evalwazzjonijiet ta’ politika jistgħu jgħinu lill-Belġju jipprijoritizza u jtejjeb l-effiċjenza tan-nefqa pubblika. Barra minn hekk, ir-rieżamijiet tal-infiq jistgħu jintużaw biex tiġi vvalutata l-effiċjenza tal-appoġġ pubbliku indirett għar-Riċerka u l-Iżvilupp tan-negozju, li huwa wieħed mill-ogħla fl-Unjoni, bħala persentaġġ tal-PDG u li kompla jiżdied is-sena l-oħra. L-awtoritajiet federali u reġjonali reċentement esprimew interess li jintegraw ir-rieżami tan-nefqa fil-mekkaniżmu baġitarju tagħhom.

                  (12)

                  Il-koordinazzjoni tal-baġit bejn l-entitajiet bħalissa mhix flessibbli biżżejjed biex toħloq spazju għall-investiment pubbliku fi proġetti fuq skala kbira. Huwa essenzjali li jkun hemm koordinazzjoni effettiva tal-baġit fi Stat Membru federali bħall-Belġju, fejn il-parti kbira tas-setgħat tan-nefqa ġiet ittrasferita lill-gvernijiet sottonazzjonali. Għad m’hemmx ftehim formali dwar il-miri annwali fil-livelli kollha tal-gvern, minkejja l-ftehim ta’ kooperazzjoni ffirmat fl-2013, li jikkomplika l-koordinazzjoni tal-baġit. B’kuntrast mal-prattika ta’ Programmi ta’ Stabbiltà preċedenti, meta l-Kumitat ta’ Konċertazzjoni ħa nota tat-trajettorja fiskali, il-livelli kollha tal-gvern approvaw it-trajettorja fiskali ġenerali ppreżentata fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018 u appoġġaw il-kisba tal-miri fiskali sal-2020 għal kull livell tal-gvern. Għalkemm din l-approvazzjoni żiedet il-kredibilità mat-trajettorja ġenerali, ma kien hemm l-ebda ftehim formali dwar il-miri fiskali annwali f’kull livell ta’ gvern. Nuqqas ta’ qbil dwar il-miri f’kull livell ta’ gvern jista’ jdgħajjef il-vijabbiltà tat-trajettorja ġenerali lejn l-objettiv ta’ żmien medju. Barra minn hekk, dan jimpedixxi t-taqsima inkarigata mir-rekwiżiti tas-self tas-settur pubbliku tal-Kunsill Għoli tal-Finanzi milli tissorvelja b’mod effettiv il-konformità ma’ dawn il-miri. Il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 kien fih biss miri baġitarji indikattivi ġenerali u intermedjarji billi l-elezzjonijiet saru fil-livell federali u fil-livell tar-Reġjuni u l-Komunitajiet fis-26 ta’ Mejju 2019.

                  (13)

                  It-tkabbir ekonomiku riċenti rriżulta fi tkabbir tal-impjiegi u l-impjiegi huma fl-ogħla livell fl-aħħar għaxar snin. Madankollu, it-tranżizzjonijiet mill-inattività jew mill-qgħad għall-impjiegi għadhom baxxi u l-Belġju mhux fit-triq it-tajba biex jilħaq il-mira tal-impjiegi tal-Ewropa 2020 ta’ 73,2 %. Għad hemm differenzi reġjonali qawwija fis-suq tax-xogħol. Minkejja tnaqqis kostanti matul dawn l-aħħar ħames snin, il-qgħad fost iż-żgħażagħ huwa ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni fi Brussell. Il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol hija baxxa għall-persuni b’ħiliet baxxi, persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, ħaddiema anzjani u persuni b’diżabilità, u jissuġġerixxi li kemm il-fatturi strutturali kif ukoll dawk speċifiċi għall-grupp ifixklu l-integrazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol, filwaqt li l-miżuri ta’ attivazzjoni eżistenti mhumiex effettivi b’mod ugwali għall-gruppi kollha tal-popolazzjoni. Ir-rata tal-impjiegi ta’ ħaddiema ikbar fl-età (55-64 sena) tibqa’ taħt il-medja tal-Unjoni u d-differenza mal-medja tal-Unjoni tibqa’ għolja għal dawk li għandhom iktar minn 60 sena. Persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, b’mod partikolari n-nisa, ikomplu jesperjenzaw qgħad ogħla, rati aktar baxxi ta’ attività, faqar ogħla fix-xogħol u kwalifiki żejda. Filwaqt li ttieħdu xi miżuri biex jappoġġjaw l-integrazzjoni ta’ dawk li waslu reċentement u biex tiġi indirizzata d-diskriminazzjoni, għadu nieqes approċċ ikkoordinat biex jindirizza l-isfidi li jiffaċċjaw nies bi sfond ta’ migrazzjoni. Biex tiġi indirizzata l-parteċipazzjoni baxxa fis-suq tax-xogħol, ittieħdu miżuri bħala parti mir-riforma “Ftehim tal-Impjiegi”, iżda l-impatt tagħhom għad irid jiġi evalwat.

                  (14)

                  Għad baqa’ diżinċentivi finanzjarji importanti biex wieħed isib impjieg. Għalkemm il-bidla fit-taxxa naqqset il-porzjon tat-taxxa fuq ix-xogħol, din tibqa’ medja għolja għal dawk kollha li jaqilgħu paga, ħlief għal dawk li jaqilgħu pagi baxxi ħafna (50 % tal-paga medja). Il-Belġju jibqa’ l-uniku Stat Membru li fih il-benefiċċji tal-qgħad mhumiex limitati fiż-żmien, għalkemm jaqgħu gradwalment. Hemm diżinċentivi finanzjarji għall-benefiċjarji ta’ skemi ta’ mard u diżabilità u t-tieni persni bil-paga biex jieħdu xogħol full-time. B’mod partikolari, ġenituri waħedhom (u sa ċertu punt koppji bit-tfal) jiffaċċjaw inċentivi finanzjarji limitati biex jibdew impjieg (full-time) minħabba taħlita ta’ spejjeż u rtirar ta’ benefiċċji. Barra minn hekk, problemi ta’ koordinazzjoni jistgħu jinqalgħu minħabba l-qsim tar-responsabbiltajiet għall-protezzjoni soċjali bejn il-livelli federali, reġjonali u lokali. Is-sistema tas-sigurtà soċjali ma tkoprix formalment dawk li jaħdmu għal rashom għall-benefiċċji tal-qgħad, l-inċidenti fuq ix-xogħol u l-mard ikkaġunat mix-xogħol.

                  (15)

                  It-tnaqqis fil-prestazzjoni edukattiva fl-edukazzjoni obbligatorja u l-eżistenza ta’ disparitajiet sinifikanti fis-sistema edukattiva jibqgħu ta’ tħassib. Il-perċentwal ta’ żgħażagħ li ma jafux ħiliet bażiċi jista’ jittejjeb b’mod partikolari fil-Komunità Franċiża fejn dak il-perċentwal ikun ogħla mill-medja tal-OECD. Id-differenza fir-riżultati edukattivi minħabba l-isfond soċjoekonomiku u tal-migrazzjoni hija kbira. L-għalliema għandhom bżonn aktar appoġġ biex jindirizzaw id-diversità u għad hemm il-ħtieġa li l-iżvilupp professjonali kontinwu tal-għalliema jiġi adattat. Ir-riformi biex jitjiebu r-riżultati edukattivi u biex jiġu indirizzati d-disparitajiet għandhom jiżdiedu biex jagħtu spinta lit-tkabbir intensiv fl-għarfien, sostenibbli u inklużiv u l-inklużività soċjali. L-implimentazzjoni tal-“Patt għall-Eċċellenza”, ir-riforma tal-iskola ewlenija tal-Komunità Franċiża biex ittejjeb il-ħiliet bażiċi, l-effiċjenza, il-governanza u tindirizza l-inugwaljanzi, miexja ’l quddiem. Digrieti dwar l-organizzazzjoni tax-xogħol tal-għalliema, dwar il-kurrikulu komuni tal-iskejjel bażiċi, dwar l-istat tad-diretturi tal-iskola u t-tisħiħ tal-għarfien tal-Franċiż għal studenti ġodda ġew adottati u se japplikaw minn Settembru 2020. Il-Komunità Fjamminga qed timplimenta xi riformi fl-edukazzjoni sekondarja mill-2019/2020, iżda l-intraċċar bikri tal-istudenti jibqa’ ta’ tħassib. L-impatt ta’ dawn ir-riformi u l-miżuri se jiddependi wkoll fuq l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ effettivi tagħhom. Il-Parlament federali naqqas ukoll l-età tal-edukazzjoni obbligatorja minn sitt għal ħames snin. Minħabba l-livelli ta’ nfiq diġà għoljin fuq l-edukazzjoni, ir-riformi għandhom jiġu implimentati b’enfasi aktar qawwija fuq iż-żieda fl-effiċjenza u l-effettività tas-sistema, u l-kapaċità tagħha li twassal kompetenzi rilevanti orjentati lejn il-futur u għas-suq tax-xogħol.

                  (16)

                  Id-diskrepanzi fil-ħiliet u l-mobilità baxxa tal-impjiegi jfixklu t-tkabbir tal-impjiegi u tal-produttività. Minkejja diversi miżuri reġjonali u federali meħuda biex jindirizzaw in-nuqqas ta’ ħiliet u jżidu l-attivazzjoni, inkluż bħala parti mir-riforma tal-“Ftehim tal-Impjiegi”, in-nuqqasijiet ta’ ħaddiema huma osservati f’diversi setturi, partikolarment fit-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni, il-kostruzzjoni u s-saħħa. It-tkabbir tas-settur tal-kostruzzjoni huwa mrażżan minħabba nuqqas ta’ ħiliet u nuqqas ta’ ħaddiema. Hemm bżonnijiet importanti f’termini ta’ ħiliet mill-ġdid u ħiliet tal-ħaddiema f’xi setturi. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fl-edukazzjoni u t-taħriġ u l-mobilità tal-impjiegi huma wkoll baxxi. Skont il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019, ħiliet lingwistiċi fqar huma kwistjoni importanti, partikolarment fi Brussell, fejn madwar 50 % tal-offerti tax-xogħol jeħtieġu l-għarfien kemm tal-Franċiż kif ukoll tan-Netherlandiż. Il-kisba tal-edukazzjoni terzjarja hija għolja, imma hemm ftit wisq gradwati fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika (STEM). Fl-2016, il-Belġju kklassifika fis-26 post fl-Unjoni għal gradwati terzjarji fl-edukazzjoni STEM b’rata baxxa ta’ parteċipanti ġodda f’oqsma ta’ edukazzjoni terzjarja relatati, b’mod partikolari għan-nisa. L-implimentazzjoni ġenerali tal-“Pjan ta’ Azzjoni STEM 2012-2020” fi Flanders turi progress, iżda l-għadd ta’ gradwati sekondarji STEM f’oqsma tekniċi u vokazzjonali ilu staġnat mill-2010. Il-Komunità Franċiża m’għandha l-ebda strateġija ta’ politika STEM u għad trid timplimenta l-“Istrateġija għall-Edukazzjoni Diġitali” tagħha adottata reċentement għall-iskejjel. In-nuqqas ta’ professjonisti b’għarfien fl-intraprenditorija u fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika jżomm lura l-iżvilupp tan-negozji ġodda. Il-livell ġenerali tal-ħiliet diġitali huwa tajjeb, imma mhux qed jitjieb. Il-programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 jenfasizza l-ftehim bejn il-Flanders u l-Wallonia u l-ftehim ippjanat bejn il-Flanders u r-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali biex tittejjeb il-mobbiltà tal-forza tax-xogħol interreġjonali.

                  (17)

                  Ir-riċerka u l-iżvilupp huma kkonċentrati fi ftit industriji u m’hemmx biżżejjed diffużjoni tal-innovazzjoni għall-bqija tal-ekonomija, u fl-aħħar mill-aħħar dan huwa ta’ piż fuq it-tkabbir tal-produttività. Ir-riċerka ffinanzjata pubblikament tidher li hija taħt il-medja tal-Unjoni. F’termini ta’ Riċerka, Żvilupp u Innovazzjoni, hemm ukoll differenzi reġjonali u subreġjonali. Il-Patt Nazzjonali għall-Investiment Strateġiku jidentifika t-tisħiħ tad-diġitalizzazzjoni bħala mezz promettenti biex tingħata spinta lill-produttività u l-kapaċità ta’ innovazzjoni tal-Belġju. Dan jeħtieġ investimenti fl-infrastruttura diġitali, inkluż it-teħid ta’ passi effettivi għat-tnedija b’suċċess tal-5G, u l-kapital uman u l-ispirtu intraprenditorjali kif ukoll l-użu aċċellerat tat-teknoloġija diġitali, b’mod partikolari minn dawk id-ditti li kienu għadhom lura s’issa.

                  (18)

                  Il-kwalità tal-infrastruttura tat-toroq qed tiddeterjora wara snin ta’ investiment pubbliku baxx. Fl-istess ħin, il-manutenzjoni ta’ netwerk kbir u dens ma tidhirx kosteffikaċi għar-reġjuni u l-awtoritajiet lokali. It-toroq fil-Belġju huma fost l-aktar konġestjonati fl-Unjoni. L-infrastruttura ferrovjarja hija densa u ta’ kwalità tajba, iżda t-tlestija u t-titjib tagħha jibqgħu sfida u hemm konġestjoni speċjalment madwar Brussell u fl-aċċess għall-portijiet ta’ Antwerp u Zeebrugge. Investimenti sinifikanti huma ppjanati fl-infrastruttura ferrovjarja suburbana u fis-sinjalar, iżda qed jinżammu lura b’mod partikolari permezz tar-regoli ta’ allokazzjoni tal-baġit fir-reġjuni. Barra minn hekk, inċentivi u ostakoli ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni u l-investiment fis-servizzi domestiċi ferrovjarji tal-passiġġieri u s-servizzi tal-kowċis interurbani jillimitaw il-provvista u d-domanda ta’ servizzi alternattivi tat-trasport kollettiv u b’karbonju baxx. Il-konġestjoni dejjem tiżdied hija parzjalment spjegata biż-żieda kontinwa tal-karozzi tal-passiġġieri, inċentivata minn toroq bla ħlas, it-tnaqqis tal-karozzi tal-kumpannija u tassazzjoni ambjentali baxxa. Taxxi għoljin fuq it-tranżazzjonijiet tal-proprjetà immobbli u l-iskema tal-karozzi tal-kumpannija jaffettwaw ħażin il-mobilità. Il-kwalità tas-servizzi ferrovjarji naqset u l-provvista ta’ trasport pubbliku urban u urban-rurali għandha lok għal titjib, b’mod partikolari fil-Wallonia, fejn l-aċċess għall-impjiegi huwa restrizzjoni maġġuri għal dawk li qed ifittxu xogħol. Skont il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali għall-2019, għaddejjin investimenti u riformi importanti fir-reġjuni kollha, filwaqt li fil-livell federali, u f’kooperazzjoni mar-Reġjuni, it-tlestija tan-netwerk tal-ferroviji suburbani madwar Brussell miexja ’l quddiem. Il-Belġju adotta l-liġi biex jinfetħu servizzi ferrovjarji domestiċi, iżda s-sehem tat-trasport tal-passiġġieri provdut taħt l-obbligi tas-servizz pubbliku b’kuntratt mogħti direttament għadu għoli ħafna fil-Belġju. L-operaturi privatital-karozzi tal-linja mhumiex permessi joperaw servizzi tal-kowċis interurbani. Ir-regolamenti tat-taxis jvarjaw bejn l-awtoritajiet lokali. Għalkemm ir-reġjuni żviluppaw il-pjanijiet ta’ mobbiltà tagħhom stess, koordinazzjoni kumplessa tipprevjeni viżjoni konsistenti għall-mobilità fil-Belġju, u possibilment ma’ bliet u reġjuni tal-fruntiera. Ir-Regolatur Ferrovjarju għandu spazju biex jiżviluppa l-ambitu tal-attivitajiet regolatorji tiegħu.

                  (19)

                  Hemm bżonn ta’ investiment sostanzjali biex tiġi appoġġata t-tranżizzjoni tal-enerġija. Ir-rinnovazzjoni tal-istokk tal-bini l-antik, li nbena qabel l-introduzzjoni tan-normi tal-enerġija, se tgħin biex jintlaħqu l-miri għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-2020 u l-2030. L-introduzzjoni ta’ fjuwil alternattiv hija pjuttost baxxa. Hemm bżonn ta’ investiment maġġuri fil-ġenerazzjoni tal-enerġija, kif ukoll fil-kapaċità ta’ interkonnessjoni, ħażna permezz ta’ grids intelliġenti u effiċjenza tal-enerġija.

                  (20)

                  Minkejja l-isforzi tal-gvern, il-piż regolatorju u amministrattiv fuq id-ditti jibqa’ tqil u għandu piż fuq l-intraprenditorija. It-tassazzjoni tnaqqset għall-kumpanniji l-ġodda u l-kumpanniji żgħar, iżda tibqa’ kumplessa għall-investimenti finanzjarji. Il-Belġju rriforma l-kodiċi tal-liġi tal-kumpanniji tiegħu, naqqas l-għadd ta’ forom legali għall-kumpanniji, iffaċilita l-komunikazzjoni elettronika legali, naqqas ir-rekwiżiti minimi tal-kapital u, skont il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali għall-2019, irriforma l-liġi tal-insolvenza biex tinkludi b’mod partikolari professjonijiet liberali. Madankollu, minkejja dawn l-isforzi, hemm dewmien twil għall-permessi tal-bini, reġistrazzjoni għolja tal-proprjetà u proċeduri ġudizzjarji twal. Il-ġustizzja amministrattiva qed tesperjenza sfidi minħabba nuqqas ta’ riżorsi u proċeduri twal, u dan qed jikkawża dewmien importanti, b’mod partikolari għall-permessi ta’ xiri, iżda wkoll għal proċeduri ta’ akkwist. Barra minn hekk, il-koordinazzjoni fil-klima, l-enerġija, il-politika diġitali u tat-trasport hija kumplessa u tista’ tittejjeb. Il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tad-dwana u l-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq hija subottimali u żżid ir-riskju li merkanzija mhux konformi tidħol fl-Unjoni mill-fruntieri Belġjani. Il-valutazzjoni tal-impatt tista’ tkun integrata aħjar fil-proċess tat-tfassil tal-politika. Il-kwalità tas-servizzi pubbliċi diġitali għan-negozji hija baxxa. In-nuqqas ta’ diġitalizzazzjoni tas-sistema tal-ġustizzja tibqa’ sfida serja, b’mod partikolari għall-ġbir tad-data. It-tlestija tad-diġitalizzazzjoni tal-ġustizzja hija kundizzjoni importanti għal aktar titjib tal-kwalità tas-sistema tal-ġustizzja, bħall-aġġornament tal-proċessi tan-negozju u l-immaniġġjar aħjar tar-riżorsi umani u finanzjarji fil-qrati.

                  (21)

                  L-ostakli għall-kompetizzjoni u l-investiment f’diversi servizzi tan-negozju jfixklu t-tkabbir u l-produttività. Ir-rati ta’ dħul ta’ fornituri ta’ servizzi ġodda huma b’mod sinifikanti taħt il-medja tal-Unjoni, filwaqt li r-rati ta’ profitt huma ogħla mill-medja tal-Unjoni. L-indikatur tar-restrizzjoni tal-Kummissjoni juri li l-qafas regolatorju Belġjan għall-kontabilisti, il-konsulenti tat-taxxa, il-periti u l-aġenti tal-proprjetà immobbli huwa konsiderevolment aktar restrittiv mill-medja tal-Unjoni. Liġi adottata reċentement introduċiet rekwiżiti aktar stretti għall-aġenti tal-privattivi. L-Uffiċċju Federali għall-Ippjanar jistma li tnaqqis ambizzjuż tal-piż regolatorju fis-servizzi legali, tal-kontabilità u tal-arkitettura jista’ jżid il-produttività tax-xogħol. Il-miżati regolati tan-nutara għal transazzjonijiet ta’ proprjetà immobbli huma sinifikanti, u jżidu mat-taxxi għoljin ta’ reġistrazzjoni. Ir-reġjuni rriformaw b’mod mhux ugwali s-snajja’ u l-professjonijiet tal-kummerċ. Is-settur tal-bejgħ bl-imnut għadu qed jiffaċċja restrizzjonijiet operattivi li jfixklu l-produttività tiegħu u jiskoraġġixxu l-investiment. Is-settur tas-supermarkets juri livell ta’ kompetizzjoni mhux ottimali, l-aktar minħabba konċentrazzjoni għolja u dinamiċi baxxi ta’ dħul u ħruġ. Skont l-Indikatur tar-Restrittività tal-Bejgħ bl-Imnut, il-Belġju huwa s-sitt Stat Membru l-aktar restrittiv fir-rigward tal-ambjent operattiv għall-bejjiegħa bl-imnut. Il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 jenfasizza r-riformi riċenti fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali biex jiffaċilita l-istabbiliment tal-bejgħ bl-imnut. Is-suq tat-telekomunikazzjoni huwa kkaratterizzat minn livell għoli ta’ konċentrazzjoni (iktar aċċentwat mill-akkwisti riċenti) u l-kompetizzjoni dgħajfa. Dan jintwera wkoll bi prezzijiet relattivament għoljin għal servizzi fissi meta mqabbla mal-pajjiżi l-oħra. Fin-netwerks fissi, is-suq tal-bejgħ bl-imnut huwa kkaratterizzat minn duwopolji definiti ġeografikament tal-operaturi preeżistenti u tan-netwerk tal-kejbil. Dan jista’ joħloq ostakli għall-forniment ta’ qatta servizzi mobbli fissi konverġenti minn xi operaturi. Il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 jenfasizza li r-riforma tal-liġi ekonomika biex tittejjeb il-konformità tal-liġi tal-kompetizzjoni u l-funzjonament tal-Awtorità tal-Kompetizzjoni Belġjana, billi tagħmel il-proċeduri aktar effiċjenti u tnaqqas ir-riskju ta’ aktar tilwimiet quddiem il-“Cour des Marchés/Marktenhof”, ġiet adottata. L-awtorità Belġjana tal-kompetizzjoni għandha riżorsi limitati meta mqabbla mar-riżorsi tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni ta’ Stati Membri oħra.

                  (22)

                  L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. Dan jippermetti li l-Belġju jagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jqis id-differenzi reġjonali.

                  (23)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Belġju u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Belġju fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Belġju imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (24)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Belġju jieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

         1.

            Jiżgura li r-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ma taqbiżx il-1,6 % fl-2020, li tikkorrispondi mal-aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Juża d-dħul mhux mistenni biex id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG jonqos aktar malajr. Ikompli r-riformi biex jiżgura s-sostenibbiltà fiskali tas-sistemi tal-kura u tal-pensjoni fit-tul, inkluż billi jillimita l-possibilitajiet ta’ ħruġ bikri mis-suq tax-xogħol. Itejjeb il-kompożizzjoni u l-effiċjenza tal-infiq pubbliku, b’mod partikolari permezz ta’ analiżi tal-infiq, u l-koordinazzjoni tal-politiki fiskali mil-livelli kollha tal-gvern biex jinħoloq spazju għall-investiment pubbliku.

         2.

            Jelimina d-diżinċentivi għax-xogħol u jsaħħaħ l-effettività tal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol, b’mod partikolari għall-ħaddiema b’ħiliet baxxi, dawk akbar fl-età u l-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni. Itejjeb il-prestazzjoni u l-inklużività tas-sistemi ta’ edukazzjoni u taħriġ u jindirizza diskrepanzi fil-ħiliet.

         3.

            Jiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq trasport sostenibbli, inkluż it-titjib tal-infrastruttura ferrovjarja, it-tranżizzjoni b’livell baxx ta’ karbonju u l-enerġija u r-riċerka u l-innovazzjoni, b’mod partikolari fid-diġitalizzazzjoni, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali. Jindirizza l-isfidi dejjem akbar tal-mobilità, billi jirrinforza l-inċentivi u jneħħi l-ostakli biex tiżdied il-provvista u d-domanda tat-trasport kollettiv u b’emissjonijiet baxxi.

         4.

            Inaqqas il-piż regolatorju u amministrattiv biex tiġi inċentivata l-intraprenditorija u jitneħħew l-ostakli għall-kompetizzjoni fis-servizzi, partikolarment is-servizzi tat-telekomunikazzjoni, tal-bejgħ bl-imnut u dawk professjonali.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

         (3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

         (4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 1.

         (5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

         (7)  In-nefqa primarja netta tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

         (8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Bulgarija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Bulgarija għall-2019

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/8

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Bulgarija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Bulgarija għall-2019
      (2019/C 301/02)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika għall-2019. Hija kkunsidrat kif xieraq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lill-Bulgarija bħala wieħed mill-Istati Membri li għalih trid issir analiżi fil-fond.

                  (2)

                  Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għall-Bulgarija ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Bulgarija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Bulgarija lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Bulgarija għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-vulnerabbiltajiet fis-settur finanzjarju huma kkombinati ma’ pożizzjoni ta’ dejn għoli u self improduttiv fis-settur korporattiv. Filwaqt li hemm progress biex jiġu indirizzati s-sorsi tal-iżbilanċi, l-implimentazzjoni sħiħa u l-monitoraġġ tar-riformi reċenti tas-superviżjoni u l-governanza fis-settur bankarju u s-settur finanzjarju mhux bankarju ser ikunu kruċjali.

                  (3)

                  Fl-24 ta’ April 2019, il-Bulgarija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

                  (4)

                  Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

                  (5)

                  Il-Bulgarija bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 tiegħu, il-gvern, li beda minn surplus nominali ta’ 2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018, qed jimmira għal defiċit ta’ 0,3 % tal-PDG fl-2019 u surplus ta’ 0,4 % tal-PDG fl-2020, 0,2 % fl-2021 u 0,1 % fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (5), l-objettiv baġitarju għall-perijodu medju — defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG f’termini strutturali — ikompli jinqabeż matul il-perijodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali għall-PDG huwa mistenni li jonqos gradwalment minn 22,6 % tal-PDG fl-2018 għal 16,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Abbażi tal-previżjonijiet tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali previst li jirreġistra surplus ta’ 0,7 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,6 % tal-PDG fl-2020, ogħla mill-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 il-Bulgarija hija proġettata li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (6)

                  Id-dħul mit-taxxa u l-konformità mar-regoli tat-taxxa qed jitjiebu u hemm għadd ta’ inizjattivi fis-seħħ. Madankollu, il-ġbir tat-taxxi ma jidhirx li qed jitjieb kullimkien bl-istess pass. Dan huwa partikolarment il-każ għal taxxi relatati max-xogħol u għal kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u f’xi kategoriji ta’ taxxi tas-sisa. Hemm ukoll evidenza li x-xogħol mhux iddikjarat u l-kummerċ illeċitu fil-fjuwils jibqgħu sfida. Iż-żamma tal-isforzi biex jitjieb il-ġbir tat-taxxa u biex jittieħdu miżuri mmirati addizzjonali biex jiġu ffaċċjati l-isfidi f’oqsma speċifiċi tas-sistema tat-taxxa hija ta’ importanza kbira biex tkompli titnaqqas l-ekonomija moħbija li għadha kbira.

                  (7)

                  Il-gvern ħa passi biex itejjeb l-effettività tan-nefqa pubblika. Il-Bank Dinji lesta reviżjoni tal-infiq li tkopri għadd ta’ istituzzjonijiet pubbliċi (ministeri u muniċipalitajiet) u żewġ studji pilota, wieħed dwar il-pulizija u t-tifi tan-nar u l-ieħor dwar il-ġestjoni tal-iskart, kif ukoll ħareġ manwal għal rieżamijiet futuri mill-gvern. Fl-istrateġija fiskali fuq terminu medju tal-2018, il-gvern introduċa għadd ta’ indikaturi tal-prestazzjoni biex jivvaluta l-impatt tal-infiq fl-oqsma ta’ politika differenti matul iż-żmien u biex jinforma l-evalwazzjoni u l-ippjanar tal-baġit. Is-segwitu ta’ dawn l-inizjattivi huwa mistenni li jgħolli l-kwalità, l-effiċjenza u t-trasparenza tal-infiq pubbliku, u konsegwentement il-kwantità u l-kwalità tal-beni pubbliċi.

                  (8)

                  L-intrapriżi tal-Istat isofru minn governanza korporattiva dgħajfa, li hija wkoll fil-biċċa l-kbira riflessa fil-prestazzjoni ekonomika tagħhom. Qed issir riforma tal-qafas legali għall-governanza korporattiva tal-Intrapriżi tal-istat f’kooperazzjoni mal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) u bl-appoġġ tas-Servizz ta’ Sostenn għar-Riforma Strutturali tal-Kummissjoni. Ir-riforma għandha l-għan li tindirizza d-dgħufijiet attwali billi tallinja l-leġislazzjoni nazzjonali mal-linji gwida tal-OECD dwar il-governanza korporattiva għall-intrapriżi tal-istat. L-adozzjoni u l-implimentazzjoni effettiva tal-qafas ser jiżguraw il-kontinwità u ser ikunu kruċjali għas-suċċess tar-riforma.

                  (9)

                  F’ambjent ekonomiku favorevoli, il-proporzjonijiet tal-kapital u tal-likwidità tal-banek tjiebu bħala medja. B’mod parallel, is-self improduttiv minn korporazzjonijiet mhux finanzjarji naqas, għalkemm dan għadu għoli. Is-suq sekondarju għas-self improduttiv sar aktar dinamiku. Fit-30 ta’ Mejju 2019 il-Bank Nazzjonali Bulgaru (BNB) adotta deċiżjoni li timplimenta l-Linji Gwida tal-Awtorità Bankarja Ewropea (EBA) għall-ġestjoni tal-iskoperturi improduttivi u ristrutturati. Il-miżuri ta’ segwitu li jirriżultaw mir-rieżamijiet tas-settur finanzjarju saħħew is-settur bankarju, iżda għad hemm xi vulnerabbiltajiet. Inizjattivi regolatorji ġodda fl-2018 inkludew ir-regoli għal skoperturi kbar u l-identifikazzjoni ta’ klijenti konnessi, żieda fir-rata ta’ riżerva ta’ kapital kontroċiklika u l-introduzzjoni ta’ għodod makroprudenzjali għal miżuri bbażati fuq min jissellef. B’segwitu għal inizjattivi leġislattivi dwar skoperturi relatati mal-partijiet, sforzi superviżorji sostnuti biex jiġi limitat is-self lil partijiet relatati u jiġi ppenalizzat ksur ta’ dispożizzjonijiet kollaterali huma kruċjali biex jiġu appoġġati prattiki tajba tan-negozju. It-titjib tal-qafas ta’ riżoluzzjoni bankarja huwa miżura oħra li għaddejja bħalissa li ser tikkontribwixxi għar-reżiljenza tas-settur finanzjarju.

                  (10)

                  It-tlestija tar-riforma tal-insolvenza tista’ tgħin biex jitnaqqas id-dejn għoli pendenti tas-settur privat u s-sehem li għadu għoli ta’ self improduttiv. Xi elementi neqsin inaqqsu l-effiċjenza u l-effettività tal-qafas tal-insolvenza, li jirriżulta fi proċedimenti ta’ insolvenza kajmana u li jiswew il-flus. Fl-istess ħin, in-nuqqas ta’ għodod adegwati ta’ monitoraġġ jipprevjeni analiżi xierqa tal-proċeduri ta’ qabel l-insolvenza u ta’ insolvenza ġodda u ma jippermettix li jiġu identifikati punti ta’ konġestjoni jew punti dgħajfa konkreti. F’Ottubru 2018, il-Bulgarija talbet għal assistenza mis-Servizz ta’ Sostenn għar-Riforma Strutturali tal-Kummissjoni biex jgħinha tavvanza r-riforma tal-qafas tal-insolvenza. Dan il-proġett jidentifika lakuni fil-qafas tal-insolvenza u ser jipproduċi pjan direzzjonali biex jindirizzahom. Huwa importanti li jinżamm il-momentum tar-riforma u li jiġi implimentat il-pjan direzzjonali li jmiss.

                  (11)

                  Il-Bulgarija adottat emendi leġislattivi fl-2018 u sussegwentement f’Mejju 2019 u qed taħdem lejn traspożizzjoni konsistenti bis-sħiħ tad-Direttiva (UE) 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (6) (ir-Raba’ Direttiva dwar il-Ġlieda Kontra l-Ħasil tal-Flus). Għandha tingħata attenzjoni għall-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri. L-awtoritajiet għadhom ma ffinalizzawx u ma nnotifikawx il-Valutazzjoni tar-Riskju Nazzjonali, li hija fundamentali għat-tfassil ta’ politiki nazzjonali adegwati għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu. Barra minn hekk, żviluppi reċenti fis-settur bankarju jissuġġerixxu li hemm bżonn li tissaħħaħ is-superviżjoni nazzjonali tat-tranżazzjonijiet finanzjarji internazzjonali u li jiġi żgurat l-infurzar effettiv tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus (AML). Ir-riskju ta’ korruzzjoni jeħtieġ li jiġi indirizzat aħjar, peress li huwa reat predikat għall-ħasil tal-flus. Jenħtieġ li l-awtoritajiet Bulgari juru riżultati konkreti u jibnu rekord evidenzjat b’deċiżjonijiet finali f’kawżi ta’ korruzzjoni f’livell għoli. L-użu ta’ investigazzjoni finanzjarja u t-tfassil ta’ profili finanzjarji huwa limitat.

                  (12)

                  Is-superviżjoni mhux bankarja qed tiġi riformata. F’Settembru 2017, il-Kummissjoni għas-Superviżjoni Finanzjarja adottat pjan ta’ azzjoni biex tirriforma s-superviżjoni finanzjarja mhux bankarja, b’kooperazzjoni mal-Awtorità Ewropea tal-Assigurazzjoni u l-Pensjonijiet tax-Xogħol. L-implimentazzjoni u l-infurzar sħaħ u f’waqthom tal-pjan ta’ azzjoni, li għadhom għaddejjin, ser jikkontribwixxu għal superviżjoni adegwata tas-settur finanzjarju mhux bankarju. Hemm fis-seħħ emendi fil-leġislazzjoni sekondarja, li għandhom l-għan li jtejbu r-regoli ta’ valutazzjoni u l-applikazzjoni tagħhom. L-implimentazzjoni u l-infurzar effettivi tagħhom jindirizzaw il-kwistjonijiet ta’ valutazzjoni li fadal li ġew identifikati fil-passat. Fl-aħħar nett, is-superviżjoni fil-livell tal-grupp tibqa’ sfida biex tiġi żgurata superviżjoni tal-assigurazzjoni adegwata bbażata fuq ir-riskju.

                  (13)

                  Is-settur tal-assigurazzjoni tal-karozzi jippreżenta xi vulnerabbiltajiet. Regoli speċifikati sew dwar il-kumpens jiffaċilitaw approċċ aktar armonizzat mill-imħallfin meta jiddeċiedu dwar każijiet individwali. Fuq medda itwal ta’ żmien, metodoloġija bħal din tgħin biex jitnaqqsu l-ispejjeż, il-volatilità u r-riskju ta’ sottoskrizzjoni fil-linja ta’ responsabbiltà ta’ parti terza bil-mutur. Is-sostenibbiltà tas-settur tibbenefika wkoll minn ipprezzar imtejjeb li jqis l-istorja tas-sewqan tal-klijenti. Il-Kummissjoni għas-Superviżjoni Finanzjarja pproponiet sistema ta’ bonus-malus, li għaddejja minn dibattitu pubbliku wiesa’. Fl-aħħar nett, il-likwidità tal-“Green Card Bureau” qajmet tħassib sostanzjali, prinċipalment minħabba n-nuqqas ta’ ħlas tal-pretensjonijiet minn assiguratur wieħed Bulgaru. Il-konformità stretta tal-membri kollha mal-obbligi tagħhom hija kruċjali għall-kredibilità u l-effiċjenza tas-sistema.

                  (14)

                  L-infrastruttura tbati minn lakuni kbar ta’ investiment. Il-kopertura u l-kwalità tal-infrastruttura tat-trasport tjiebu iżda għadhom taħt il-medja tal-Unjoni. In-netwerk tat-Trasport Trans-Ewropew fil-Bulgarija għadu mhux komplut. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod qawwi matul dawn l-aħħar ħames snin. Hemm bżonn ta’ aktar żvilupp tas-sezzjonijiet ferrovjarji u tat-toroq u tas-sistemi Ewropej rispettivi tal-ġestjoni tat-traffiku ferrovjarju u tas-sistemi ta’ trasport intelliġenti. Il-Bulgarija għandha rati baxxi ta’ konnessjoni u trattament għall-ilma mormi urban, livelli għolja ta’ tniġġis tal-arja u r-rati tar-rimi f’miżbla għall-iskart muniċipali u rata ta’ riċiklaġġ, konsiderevolment aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni. L-investimenti biex jiġu promossi l-ġestjoni sostenibbli tal-ilma, l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u t-transizzjoni għal ekonomija ċirkolari huma neċessarji. Barra minn hekk, il-ħtiġijiet ta’ investiment fl-oqsma tal-enerġija u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih huma sinifikanti. L-intensità għolja tal-enerġija tal-ekonomija u l-progress bil-mod biex jintlaħqu l-miri tal-effiċjenza enerġetika, b’mod partikolari fis-settur tal-bini, qed iżommu lura l-produttività u l-kompetittività tan-negozji fil-pajjiż. Għalhekk jeħtieġ li jiżdiedu l-isforzi biex jiġi żgurat li jinkiseb iffrankar sinifikanti tal-enerġija permezz ta’ investimenti mmirati fis-setturi industrijali, tat-trasport u tal-bini. Żieda fl-investimenti f’infrastruttura tal-enerġija nadifa (bħall-ġenerazzjoni tal-enerġija nadifa u b’livell baxx ta’ karbonju, interkonnessjonijiet, u grilji intelliġenti), f’konformità mal-prijoritajiet deskritti fl-abbozz tal-pjan nazzjonali dwar il-klima u l-enerġija fil-Bulgarija, tkompli tgħin biex ittejjeb il-kompetittività ġenerali tal-ekonomija u l-kwalità tal-ħajja tan-nies.

                  (15)

                  Minkejja żieda fil-baġit tar-riċerka pubblika fl-2018, l-infiq fuq ir-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) għadu baxx ħafna kemm fis-settur privat kif ukoll f’dak pubbliku. L-investiment privat fir-riċerka u l-iżvilupp huwa ddominat minn kumpaniji multinazzjonali kbar u kkonċentrat fir-reġjun kapitali. Il-pass kajman tar-riformi ta’ implimentazzjoni u l-frammentazzjoni għolja fis-sistema ta’ riċerka, żvilupp u innovazzjoni jxekklu l-kontribut tal-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp għall-produttività u t-tkabbir. Għadd kbir ta’ universitajiet u istituti ta’ riċerka għadhom qed jagħtu prestazzjoni baxxa fir-riċerka xjentifika ta’ kwalità għolja. Ir-rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju għadhom dgħajfa ħafna u d-disponibbiltà tal-kapital uman fis-sistema tar-riċerka u l-iżvilupp hija sors ta’ tħassib sinifikanti. Ir-raggruppamenti u l-potenzjal tagħhom fil-Bulgarija mhumiex żviluppati biżżejjed minħabba li ħafna drabi ma jkollhomx massa kritika. Aktar riformi, flimkien ma’ governanza effiċjenti u investiment pubbliku aktar effettiv jistgħu jimmassimizzaw l-impatt fuq il-produttività u jtejbu l-kompetittività tal-ekonomija. Barra minn hekk, iż-żieda fid-diġitalizzazzjoni tal-kumpaniji u l-introduzzjoni ta’ mudelli ġodda ta’ negozju huma kritiċi għall-produttività tal-pajjiż.

                  (16)

                  Amministrazzjoni pubblika u riformi tal-gvern elettroniku għadhom qed idumu u qed jagħtu titjib insuffiċjenti filwaqt li l-ambjent tan-negozju għadu dgħajjef. Għadd ta’ riformi ġew adottati, iżda l-implimentazzjoni prattika tagħhom għadha lura. Nuqqasijiet istituzzjonali, inċertezza regolatorja, korruzzjoni, u provvista insuffiċjenti ta’ ħaddiema għadhom fost l-ostakli prinċipali għall-investiment. Il-governanza fis-settur pubbliku tista’ tibbenefika minn iktar trasparenza. regoli iktar ċari u perspettiva fit-tul. In-nuqqasijiet huma wkoll evidenti fil-qasam tal-ittestjar u s-sigurtà tal-prodotti minħabba riżorsi finanzjarji u umani limitati. Barra minn hekk, filwaqt li l-biċċa l-kbira tal-miżuri inklużi fl-istrateġija tal-akkwist nazzjonali ġew adottati, l-implimentazzjoni tagħhom teħtieġ monitoraġġ, kontroll u valutazzjoni kontinwi. L-użu frekwenti ta’ għotjiet diretti u l-għadd kbir ta’ offerti uniċi jirrappreżentaw theddida għat-trasparenza u l-effettività tas-sistema. Il-kapaċità amministrattiva tas-settur tal-akkwist pubbliku hija sfida kontinwa, kif ukoll il-professjonalizzazzjoni tax-xerrejja pubbliċi u x-xiri aggregat. Id-dewmien sinifikanti fl-adozzjoni tal-akkwist elettroniku qed jipprevjeni aktar titjib fit-trasparenza u l-effiċjenza tal-proċessi tal-akkwist pubbliku.

                  (17)

                  Is-suq tax-xogħol tjieb iżda għad fadal sfidi. Ir-rata tal-impjiegi laħqet l-ogħla livell mindu l-Bulgarija ssieħbet mal-Unjoni u r-rata tal-qgħad hija taħt il-medja tal-Unjoni. Minkejja dawn l-iżviluppi pożittivi, xi gruppi bħal dawk b’ħiliet baxxi, iż-żgħażagħ, ir-Rom u l-persuni b’diżabilità għadhom qed iħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet biex isibu xogħol. Qed jiġu implimentati miżuri speċifiċi biex jiġu appoġġati l-persuni qiegħda fit-tul, li rrappreżentaw 3 % tal-popolazzjoni attiva fl-2018. Taħlita ta’ miżuri ta’ komunikazzjoni effettivi u sostnuti, politiki attivi tas-suq tax-xogħol u servizzi integrati ta’ impjieg u soċjali jistgħu jtejbu l-impjegabbiltà tal-gruppi żvantaġġati u l-possibbiltajiet li jsibu xogħol.

                  (18)

                  In-nuqqas ta’ ħiliet dejjem jiżdied tal-Bulgarija jeħtieġ investimenti sinifikanti. Iż-żgħażagħ jistgħu jkunu aktar impjegabbli jekk il-kwalità u l-effettività tat-traineeships u l-apprendistati ttejbu. Barra minn hekk, il-parteċipazzjoni f’miżuri ta’ titjib tal-ħiliet u ta’ taħriġ mill-ġdid fost il-popolazzjoni adulta hija baxxa ħafna. Minkejja l-miżuri mnedija biex jinkoraġġixxu l-iżvilupp ta’ ħiliet diġitali, il-livell ta’ ħiliet diġitali bażiċi tal-Bulgarija (29 % tal-individwi għandhom ħiliet diġitali bażiċi meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 57 %) jibqa’ fost l-aktar baxxi fl-Unjoni.

                  (19)

                  Minkejja r-ratifika tal-Konvenzjoni tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol dwar l-Iffissar tal-Paga Minima u ta’ diversi ċikli ta’ negozjati matul l-2018, l-impjegaturi u t-trejdjunjins għad għandhom fehmiet diverġenti dwar il-kriterji li għandhom jiġu applikati meta tiġi stabbilita l-paga minima. Hemm lok għal kunsens akbar dwar mekkaniżmu tal-iffissar tal-pagi oġġettiv u trasparenti. Sadanittant, għalkemm l-involviment tas-sħab soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki u r-riformi jidher li żdied, għad hemm bżonn ta’ appoġġ kontinwu għal djalogu soċjali msaħħaħ.

                  (20)

                  Ir-riżultati edukattivi għadhom baxxi u jkomplu jiġu influwenzati bis-sħiħ mill-istatus soċjoekonomiku tal-ġenituri. Dan jirrifletti sfidi relatati mal-kwalità u l-inklużività tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ. Il-Bulgarija ma tinvestix biżżejjed fl-edukazzjoni, partikolarment fl-edukazzjoni ta’ qabel il-primarja u fl-edukazzjoni primarja, żewġ oqsma li huma strumentali biex jinħolqu opportunitajiet indaqs minn età bikrija. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal ta’ kwalità hija baxxa, b’mod partikolari għar-Rom u t-tfal minn gruppi żvantaġġati oħra. Ir-rata ta’ tluq bikri mill-iskola għadha għolja, b’konsegwenzi negattivi għall-impjegabbiltà futura u l-eżiti tas-suq tax-xogħol. Ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u d-disponibbiltà ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali doppji jibqgħu insuffiċjenti. Filwaqt li għaddejjin xi miżuri, huma meħtieġa aktar sforzi biex jiġi żgurat li s-sett ta’ ħiliet tal-gradwati tal-edukazzjoni għolja jkun jista’ jindirizza n-nuqqasijiet ta’ ħiliet f’terminu ta’ żmien qasir u medju b’mod konsistenti. Xi miżuri biex jitħarrġu l-għalliema u biex il-professjoni ssir aktar attraenti ġew stabbiliti. Madankollu, il-programmi ta’ edukazzjoni inizjali u kontinwi għall-għalliema jeħtieġu aktar tisħiħ u għad hemm bżonn ta’ aktar sforzi biex jittejbu l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-persunal tal-edukazzjoni.

                  (21)

                  Il-Bulgarija għadha qed tħabbat wiċċha ma’ inugwaljanzi ta’ dħul għoli u riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali. Għalkemm qed tonqos, ir-rata ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali fl-2018 kienet ta’ 32,8 %, li għadha ogħla sew mill-medja tal-Unjoni. Is-sistema tas-sigurtà soċjali ma tkoprix il-persuni kollha fl-impjieg u s-sistema ta’ protezzjoni soċjali mhijiex biżżejjed biex tindirizza l-kwistjonijiet soċjali sinifikanti. Dan jirrifletti l-livell baxx ta’ nfiq soċjali, id-disponibbiltà inugwali tas-servizzi soċjali madwar it-territorju u l-effetti ridistributtivi limitati tas-sistema tat-tassazzjoni. Fl-2018, l-introjtu tal-aktar 20 % tal-popolazzjoni li huma l-aktar sinjuri kien 7,7 darbiet ogħla minn dak tal-ifqar 20 %, li għadu wieħed mill-ogħla fl-Unjoni. Minkejja xi miżuri, l-adegwatezza u l-kopertura tal-introjtu minimu għadhom limitati u għad jonqos mekkaniżmu oġġettiv għall-aġġornament regolari tiegħu. Is-servizzi soċjali huma mxekkla minn kwalità baxxa u nuqqas ta’ approċċ integrat lejn l-inklużjoni attiva. Id-differenzi fl-aċċess għas-servizzi soċjali, il-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul jippersistu. Dan jimmina l-kapaċità tagħhom li jipprovdu appoġġ komprensiv lil dawk l-aktar vulnerabbli, bħar-Rom, it-tfal, l-anzjani, il-persuni b’diżabilità u l-persuni li jgħixu f’żoni rurali. Parti mill-popolazzjoni għandha diffikultà biex tikseb aċċess għal akkomodazzjoni affordabbli. Għalhekk huma meħtieġa aktar sforzi biex titrawwem l-inklużjoni attiva, tiġi promossa l-integrazzjoni soċjoekonomika ta’ gruppi vulnerabbli inkluż ir-Rom, jissaħħaħ l-aċċess għal servizzi ta’ kwalità u tiġi indirizzata l-privazzjoni materjali.

                  (22)

                  Is-settur tal-kura tas-saħħa għadu kkaratterizzat minn infiq pubbliku baxx. In-nies fil-Bulgarija jiffaċċjaw aċċess limitat għall-kura tas-saħħa kkawżat minn distribuzzjoni mhux ugwali ta’ riżorsi limitati u kopertura tal-assigurazzjoni tas-saħħa baxxa. Il-pagamenti mill-but huma konsiderevoli, peress li jeħtieġu li jikkumpensaw għal-livell baxx tan-nefqa pubblika. Id-disponibbiltà baxxa ta’ prattikanti ġenerali qed tillimita l-għoti ta’ kura primarja. Hemm nuqqas sinifikanti ta’ infermiera bin-numru per capita fost l-aktar baxx fl-Unjoni. Implimentazzjoni aktar rapida u aktar effettiva tal-istrateġija nazzjonali dwar is-saħħa tgħin biex jiġu indirizzati dawn in-nuqqasijiet.

                  (23)

                  Skont il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika, il-Kummissjoni tkompli timmonitorja r-riformi ġudizzjarji u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata fil-Bulgarija. Għalhekk dawn l-oqsma mhumiex koperti fir-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż għall-Bulgarija, iżda huma rilevanti għall-iżvilupp ta’ ambjent tan-negozju pożittiv fil-pajjiż. Ir-rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Kooperazzjoni u Verifika ta’ Novembru 2018 innota li l-Bulgarija kienet kompliet l-isforzi tagħha biex tirriforma l-ġudikatura tagħha u tindirizza n-nuqqasijiet fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata, iżda kienu meħtieġa aktar sforzi f’għadd ta’ oqsma. Il-Kummissjoni tistenna li terġa’ tivvaluta l-progress fil-bidu tal-ħarifa 2019.

                  (24)

                  Il-programmazzjoni tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 tista’ tgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport għall-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li l-Bulgarija tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

                  (25)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Bulgarija u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Bulgarija fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Bulgarija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, minħabba l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (26)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (7) li l-Bulgarija hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (27)

                  Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu magħmula skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjoni (2) ta’ hawn taħt,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Bulgarija tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

         1.

            Ittejjeb il-ġbir tat-taxxa permezz ta’ miżuri mmirati f’oqsma bħat-taxxi fuq il-fjuwil u t-taxxi fuq ix-xogħol. Taġġorna l-governanza korporattiva tal-Intrapriża tal-istat billi tadotta u ddaħħal fis-seħħ il-leġislazzjoni li jmiss.

         2.

            Tiżgura l-istabbiltà tas-settur bankarju billi ssaħħaħ is-superviżjoni, tippromwovi valutazzjoni adegwata tal-assi, inkluż kollateral bankarju u tippromwovi suq sekondarju li jiffunzjona għas-self improduttiv. Tiżgura superviżjoni effettiva u l-infurzar tal-qafas AML. Issaħħaħ is-settur finanzjarju mhux bankarju billi tinforza b’mod effettiv is-superviżjoni bbażata fuq ir-riskju, il-linji gwida tal-valwazzjoni li ġew adottati reċentement u s-superviżjoni fil-livell tal-grupp. Timplimenta l-pjan direzzjonali li jmiss li jindirizza l-lakuni identifikati fil-qafas tal-insolvenza. Trawwem l-istabbiltà tas-settur tal-assigurazzjoni tal-karozzi billi tindirizza l-isfidi tas-suq u d-dgħufijiet strutturali li jifdal.

         3.

            Tiffoka l-politika ekonomika fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, b’mod partikolari fuq is-sostenibbiltà tagħha, l-infrastruttura tal-enerġija u tal-ilma u l-effiċjenza tal-enerġija, filwaqt li tqis id-disparitajiet reġjonali, u ttejjeb l-ambjent tan-negozju.

         4.

            Issaħħaħ l-impjegabbiltà billi ssaħħaħ il-ħiliet, inklużi l-ħiliet diġitali. Ittejjeb il-kwalità, ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol, u l-inklużività tal-edukazzjoni u t-taħriġ, b’mod partikolari għar-Rom u gruppi żvantaġġati oħra. Tindirizza l-inklużjoni soċjali permezz ta’ aċċess imtejjeb għall-impjieg integrat u s-servizzi soċjali u appoġġ għad-dħul minimu aktar effettiv. Ittejjeb l-aċċess għas-servizzi tas-saħħa, inkluż billi tnaqqas il-ħlasijiet mill-but tan-nies u tindirizza n-nuqqas ta’ professjonisti tas-saħħa.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

         (3)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 7.

         (4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (5)  Bilanċ aġġustat ċiklikament nett ta’ miżuri ta’ darba u temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

         (6)  Direttiva (UE) 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Mejju 2015 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li tħassar id-Direttiva 2005/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2006/70/KE (ĠU L 141 5.6.2015, p. 73).

         (7)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 taċ-Ċekja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 taċ-Ċekja

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/15

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 taċ-Ċekja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 taċ-Ċekja
      (2019/C 301/03)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2019. Ħadet kont dovut tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx liċ-Ċekja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

                  (2)

                  Ir-rapport għal kull pajjiż tal-2019 għaċ-Ċekja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress taċ-Ċekja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress taċ-Ċekja lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa 2020.

                  (3)

                  Fit-30 ta’ April 2019, iċ-Ċekja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

                  (4)

                  Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

                  (5)

                  Attwalment iċ-Ċekja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2019, il-gvern qed jistenna li jiċċaqlaq minn bilanċ baġitarju ta’ 0,3 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 għal defiċit ta’ 0,2 % fl-2020, li huwa previst li jonqos gradwalment għal 0,5 % sal-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (5), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien — li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 1 % fl-2019 għal 0,75 % tal-PDG mill-2020 — ikompli jinqabeż matul il-perijodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni jonqos gradwalment għal 29,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Ir-riskji għall-kisba tal-miri baġitarji jidhru li huma ġeneralment ibbilanċjati, bi tkabbir ulterjuri mistenni fil-pagi pubbliċi u trasferimenti soċjali li jikkuntrastaw ma’ tnaqqis żgħir fid-dħul totali bħala sehem mill-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li ser imur għall-agħar għal madwar – 0,1 % tal-PDG fl-2019 u għal – 0,4 % tal-PDG fl-2020 biex b’hekk jibqa’ ogħla mill-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Komplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 iċ-Ċekja hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (6)

                  Iċ-Ċekja qed taffaċċja riskji medji għas-sostenibbiltà fiskali tal-finanzi pubbliċi fuq terminu twil, prinċipalment minħabba l-ispejjeż tat-tixjiħ. In-nefqa fuq il-pensjonijiet hija l-fattur ewlieni li jaffettwa b’mod negattiv is-sostenibbiltà fit-tul, peress li hija mistennija li tikber b’madwar żewġ (2) punti perċentwali tal-PDG sal-2070. Ir-riskji fit-tul jirriżultaw mid-demografija mhux favorevoli flimkien mal-limitu massimu tal-età statutorja tal-irtirar għal 65 sena. B’riżultat ta’ dan, il-proporzjon ta’ dipendenza fix-xjuħija, li jqabbel il-persuni anzjani mal-popolazzjoni attiva kważi jirdoppja, u ser jilħaq madwar 50 % fl-2070. Miżuri reċenti jtejbu l-adegwatezza tal-pensjonijiet. Flimkien ma’ indiċjar aktar ġeneruż tal-benefiċċji tal-pensjoni, il-gvern żied l-ammont bażiku tal-pensjoni u żied il-pensjonijiet għal pensjonanti ta’ età akbar. Madankollu, dawn il-passi mhumiex akkumpanjati minn politiki li jtejbu s-sostenibbiltà. Pereżempju, l-allinjament bejn il-kisbiet fl-istennija tal-għomor u l-età statutorja tal-irtirar mhuwiex awtomatiku. Bħalissa, kwalunkwe bidla fl-età tal-irtirar (irtirar statutorju u bikri) trid tiġi proposta mill-gvern u approvata mill-Parlament. Miżuri bħal dawn jistgħu wkoll jiġu kkombinati ma’ politiki tas-suq tax-xogħol li jappoġġaw karrieri tax-xogħol itwal u l-parteċipazzjoni ta’ gruppi sottorappreżentati. Iż-żieda prevista fin-nefqa pubblika relatata mal-età fuq il-kura tas-saħħa tammonta għal 1,1 punti perċentwali tal-PDG sal-2070, li tnaqqas ukoll is-sostenibbiltà fiskali fit-tul. F’dan il-kuntest, aktar konsolidazzjoni tas-settur tal-isptarijiet u investiment fis-saħħa primarja u integrata u l-kura soċjali jistgħu jtejbu l-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa.

                  (7)

                  Il-Bank Nazzjonali Ċek jista’ jistabbilixxi limiti ta’ rakkomandazzjoni makroprudenzjali għas-self ipotekarju, iżda skont il-leġislazzjoni attwali, is-setgħat ta’ sanzjonar tiegħu huma limitati peress li ma għandux l-awtorità formali li jinfurzahom. Filwaqt li b’mod ġenerali l-banek Ċeki jikkonformaw mar-rakkomandazzjonijiet, x’aktarx li limiti leġislattivi vinkolanti jżidu l-livell ta’ konformità fost il-banek Ċeki, u provdituri tas-self b’ipoteka oħra, filwaqt li jiżguraw stabbiltà finanzjarja u riskji mnaqqsa għal min jissellef. Proposta leġislattiva, li temenda l-Att dwar il-Bank Nazzjonali Ċek, għadha qed tiġi diskussa.

                  (8)

                  Minkejja titjib żgħir, il-korruzzjoni għadha ta’ tħassib għan-negozji u tista’ tfixkel l-attività ekonomika. Mil-lat pożittiv, ir-riformi introdotti fl-2017, inkluż dwar l-akkwist pubbliku, bħalissa qed jiġu implimentati u xi miżuri pendenti ġew finalment adottati mill-gvern u ntbagħtu lill-Parlament għal aktar diskussjoni. Dawn jinkludu proposti għall-estensjoni tar-rwol tal-Uffiċċju Suprem tal-Awditjar għar-reġjuni u l-muniċipalitajiet, u dwar nomini għal Kumpaniji tal-istat, qasam miftuħ għall-kunflitt ta’ interess u fejn ir-regolamentazzjoni hija essenzjali. Madankollu, il-proposti dwar il-protezzjoni tal-informaturi u dwar il-lobbying għadhom ma ġewx adottati.

                  (9)

                  Iċ-Ċekja qed tgawdi minn prestazzjoni qawwija fis-suq tax-xogħol. L-impjieg żdied b’mod kostanti matul dawn l-aħħar seba’ snin u l-qgħad naqas b’mod konsiderevoli. Madankollu, il-potenzjal tas-suq tax-xogħol tan-nisa bi tfal żgħar, il-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet u l-persuni b’diżabilità għadu mhux utilizzat biżżejjed. Fl-isfond tan-nuqqas ta’ ħaddiema, jidher ċar li hemm lok biex tiżdied il-parteċipazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol. Id-distakk bejn il-ġeneri fl-impjieg u l-pagi għadhom għoljin minkejja l-miżuri reċenti li għamlu l-liv tal-ġenituri iktar flessibbli u żiedu l-għadd ta’ faċilitajiet ta’ indukrar tat-tfal. Ir-rata tal-impjiegi fost in-nisa tibqa’ ferm inqas minn dik tal-irġiel. Id-disponibbiltà baxxa tal-kura tat-tfal bi prezz raġonevoli, drittijiet għal-liv tal-ġenituri twal, użu baxx ta’ arranġamenti flessibbli tax-xogħol u n-nuqqas ta’ faċilitajiet ta’ kura fit-tul għad għandhom impatt ewlieni fuq il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol. Fl-2017 kien hemm biss 6,5 % tat-tfal taħt it-tliet snin li kienu f’ċentri formali tal-indukrar tat-tfal (imqabbel mal-medja tal-Unjoni ta’ 34,2 %). Għalkemm dawk b’ħiliet baxxi jiffurmaw proporzjon żgħir mill-popolazzjoni, ir-rata tal-impjiegi tagħhom hija ħafna inqas minn dik tal-ħiliet medji u għolja. B’mod simili, ir-rata ta’ impjieg ta’ nies b’diżabbiltà għadha baxxa. Minħabba kapaċità limitata, is-servizzi pubbliċi tal-impjiegi bħalissa mhux qed jipprovdu appoġġ personalizzat, kontinwu suffiċjenti lil dawk li qed ifittxu l-impjieg. Aktar kapaċità ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ attivazzjoni fis-servizzi tal-impjieg pubbliku, flimkien ma’ politiki effettivi tas-suq tax-xogħol u mmirati sew ikunu ta’ għajnuna biex tiżdied il-parteċipazzjoni tal-gruppi żvantaġġati.

                  (10)

                  Limiti tax-xogħol u demografiċi f’ekonomija intensiva fil-manifattura jeħtieġu aktar investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż għall-adulti impjegati, biex jiġi żgurat li l-pajjiż jissodisfa l-isfidi li jġibu magħhom il-bidliet strutturali fl-ekonomija, bħal bidliet teknoloġiċi futuri. Jista’ jkun hemm diskrepanzi kwalitattivi fil-ħiliet, inklużi dawk minħabba l-awtomazzjoni u r-robotizzazzjoni futura, b’mod partikolari fis-settur diġitali. L-impjiegi l-ġodda ser jeħtieġu kompetenzi ġodda u investiment sinifikanti, b’mod partikolari f’ħiliet tekniċi vokazzjonali u ħiliet diġitali ogħla, li mistennija jkunu meħtieġa wara l-awtomazzjoni tal-impjiegi mekkaniċi attwali. Għalkemm f’dawn l-aħħar snin saru diversi inizjattivi biex tiġi introdotta strateġija komprensiva tal-ħiliet, dawn għadhom ma żviluppawx f’sistema komprensiva ġenwina.

                  (11)

                  L-eżiti tal-edukazzjoni qed ikomplu jiġu affettwati ħafna mill-isfond soċjoekonomiku tal-istudenti. Fl-2016 ġiet introdotta riforma biex l-edukazzjoni ssir aktar inklużiva bl-appoġġ tal-Fond Soċjali Ewropew. Is-suċċess tagħha ser jiddependi fuq id-disponibbiltà ta’ finanzjament nazzjonali suffiċjenti u sostenibbli, taħriġ ulterjuri tal-għalliema u taħriġ edukattiv, u żieda fl-għarfien pubbliku dwar il-benefiċċji tal-edukazzjoni inklużiva. Filwaqt li b’mod ġenerali l-impatt tar-riforma tal-edukazzjoni inklużiva fuq il-parteċipazzjoni tat-tfal Rom fl-edukazzjoni regolari kien pożittiv, dan xorta għadu limitat. L-investiment baxx, l-attraenza limitata tal-professjoni tal-għalliema u l-inugwaljanzi soċjoekonomiċi qed iżommu lura l-livell ta’ edukazzjoni miksub. Hemm nuqqas ta’ għalliema minħabba l-prestiġju baxx tal-impjieg, salarji baxxi meta mqabbla ma’ professjonijiet oħra minkejja żidiet reċenti, u opportunitajiet limitati ta’ żvilupp fil-karriera. L-attrazzjoni tal-professjoni fit-tagħlim għaż-żgħażagħ b’talent għadha baxxa. Minħabba dan, in-nuqqas ta’ għalliema kwalifikati flimkien ma’ żviluppi demografiċi sfavorevoli mistennija jindikaw li jista’ jkun ta’ sfida akbar għar-reklutaġġ u ż-żamma ta’ għalliema fil-futur.

                  (12)

                  Minkejja li ċ-Ċekja hija pajjiż ta’ tranżitu, it-tlestija tan-netwerks tat-trasport Ewropej, inkluż il-kurituri tat-TEN-T, għadha ’l bogħod milli tiġi ffinalizzata. L-infrastruttura suburbana tat-trasport għadha wkoll dgħajfa, u tillimita l-affordabilità tal-akkomodazzjoni u l-kapaċità tan-nies li jivvjaġġaw lejn ix-xogħol. Konnessjonijiet tat-trasport dgħajfin qed iservu wkoll ta’ deterrent għall-attività tan-negozju, b’mod partikolari f’reġjuni mbiegħda. Filwaqt li l-proċess ta’ suburbanizzazzjoni huwa għaddej fiż-żoni metropolitani, in-netwerks suburbani tat-trasport għadhom lura, b’mod partikolari għall-infrastruttura ferrovjarja. Il-pajjiż iġib punteġġi baxxi f’termini ta’ aspetti ta’ karbonju baxx, b’mod partikolari l-perċentwal ta’ enerġija rinnovabbli fit-trasport u l-użu ta’ vetturi elettriċi. Barra minn hekk, it-tkabbir ippjanat tal-infrastruttura tal-iċċarġjar għal vetturi elettriċi jista’ ma jkunx biżżejjed biex ikopri d-domanda futura. Aktar investiment fit-trasport sostenibbli jista’ wkoll inaqqas it-tniġġis tal-arja u tal-istorbju, filwaqt li jtaffi l-impatt tiegħu fuq is-saħħa pubblika, speċjalment f’żoni urbani. L-infrastruttura diġitali qed titjieb iżda d-differenza bejn iż-żoni urbani u dawk rurali għadha tippersisti, peress li 59 % biss tal-unitajiet domestiċi rurali huma koperti minn netwerks tal-broadband veloċi. It-titjib ta’ netwerks eqdem abbażi tal-infrastruttura tar-ram flimkien ma’ soluzzjonijiet ta’ aċċess fissi bla wajers mhux ser ikunu biżżejjed biex jintlaħqu l-għanijiet tal-konnettività tal-2025. Biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tal-konnettività futuri, l-investiment huwa meħtieġ f’netwerks ta’ kapaċità għolja ħafna (jiġifieri tal-fibrottika) u miżuri xierqa min-naħa tad-domanda.

                  (13)

                  L-intensità enerġetika tal-ekonomija Ċeka għadha waħda mill-ogħla fl-Unjoni peress li l-effiċjenza fl-enerġija qed titjieb biss bil-mod, b’mod partikolari fis-settur tal-bini. L-intensità tal-enerġija hija l-ogħla fis-setturi industrijali u residenzjali. It-titjib fl-effiċjenza tal-enerġija huwa opportunità biex tiżdied il-kompetittività taċ-Ċekja, billi jitnaqqsu l-ispejjeż tal-enerġija għad-djar u n-negozji, jiġu żviluppati industriji aktar nodfa u titħaffef il-katina tal-valur. Il-faħam jiddomina s-settur tal-enerġija u huwa l-akbar sors ta’ emissjonijiet tal-karbonju, u huwa ta’ theddida sostanzjali għall-kwalità tal-arja lokali. L-emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod qawwi f’dawn l-aħħar ħames (5) snin. Rigward l-adattament għall-klima u l-prevenzjoni tar-riskju, hemm nuqqas ta’ azzjoni xierqa fir-rigward tal-prevenzjoni, it-tħejjija u r-reżiljenza għad-diżastri.

                  (14)

                  Il-piż amministrattiv u regolatorju jista’ jfixkel l-investiment. Ħafna ditti Ċeki jaraw il-piż amministrattiv u regolatorju bħala ostaklu kbir għall-investiment. Leġislazzjoni li tinbidel malajr u proċeduri amministrattivi kumplessi jibqgħu ostakli kbar għan-negozju. Il-kost biex jiġu infurzati l-kuntratti, il-bidliet frekwenti fir-regolamenti dwar it-taxxa u x-xogħol u d-diffikultà li jinkisbu permessi għall-bini jistgħu potenzjalment jiskoraġġixxu l-investiment fil-pajjiż. L-ammont ta’ piż amministrattiv ivarja sostanzjalment ukoll fost ir-reġjuni. Il-proposti reċenti għandhom l-għan li jnaqqsu l-kumplessità tal-proċeduri tal-ippjanar, b’mod partikolari għal proġetti infrastrutturali kbar. Barra minn hekk, il-gvern qed iħejji biex jabbozza liġi ġdida dwar il-kostruzzjoni sal-2021, bl-involviment tas-sħab soċjali. Ir-responsabbiltà għas-sorveljanza tas-suq tal-prodotti hija mifruxa fuq diversi organizzazzjonijiet, tbati minn xogħol doppju u toħloq sfidi għal koordinazzjoni effiċjenti u kooperazzjoni effettiva.

                  (15)

                  Filwaqt li tjiebu f’termini ta’ trasparenza u ta’ taħriġ ipprovdut, il-prattiki tal-akkwist pubbliku għadhom lura f’termini ta’ kompetittività, minħabba l-proporzjon għoli ta’ proċeduri b’offerta waħda riċevuta biss, l-użu ta’ kriterji ta’ kwalità u l-fiduċja fl-istituzzjonijiet pubbliċi. Il-maġġoranza l-kbira tad-deċiżjonijiet dwar l-akkwist pubbliku għadhom ibbażati fuq l-aktar prezz baxx peress li l-adozzjoni ta’ approċċ strateġiku għadha pendenti. Kien hemm aktar enfasi fuq l-akkwist ċentralizzat u fuq l-użu ta’ għarfien espert kondiviż iżda t-tifrix tagħhom huwa pjuttost kajman, minkejja l-potenzjal ippruvat tagħhom.

                  (16)

                  Iċ-Ċekja għadha ma ħolqitx ekosistema ta’ innovazzjoni kompletament funzjonanti bbażata fuq ir-riċerka u l-iżvilupp domestiku. Il-pajjiż għadu innovatur moderat fil-livell tal-Unjoni, minkejja żieda fl-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp. Din il-prestazzjoni tista’ tkun marbuta ma’ investiment pubbliku li ma għandux strateġija kompletament koerenti biex tiżdied il-prestazzjoni modesta tar-riċerka u titjieb il-kooperazzjoni bejn is-settur privat u l-akkademja. Il-gwadanji fil-produttività huma xprunati l-aktar minn kumpaniji kbar barranin, filwaqt li l-kumpaniji domestiċi għadhom lura f’termini ta’ valur miżjud ta’ ġenerazzjoni. Barra minn hekk, il-produttività totali tal-fatturi, indikatur ta’ kemm qed jintużaw b’mod effiċjenti l-kapital u x-xogħol fil-produzzjoni, qed tikber b’pass relattivament kajman. Enfasi akbar fuq l-innovazzjoni domestika tista’ tagħti spinta lill-produttività tul l-ispettru kollu tan-negozju, inkluż għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju.

                  (17)

                  L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport għall-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti liċ-Ċekja biex tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

                  (18)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika taċ-Ċekja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati liċ-Ċekja fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fiċ-Ċekja, iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (19)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (6) li ċ-Ċekja mistennija li tkun konformi mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li ċ-Ċekja tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

         1.

            Ittejjeb is-sostenibbiltà fiskali fit-tul tas-sistemi tal-pensjonijiet u l-kura tas-saħħa. Tadotta miżuri pendenti kontra l-korruzzjoni.

         2.

            Trawwem l-impjieg tan-nisa bi tfal żgħar, inkluż billi ttejjeb l-aċċess għal kura tat-tfal affordabbli, u ta’ gruppi żvantaġġati. Iżżid il-kwalità u l-inklużività tas-sistemi tal-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż billi trawwem il-ħiliet tekniċi u diġitali u tippromwovi l-professjoni tal-għalliema.

         3.

            Tiffoka l-politika ekonomika marbuta mal-investiment fuq it-trasport, b’mod partikolari fuq is-sostenibbiltà tiegħu, l-infrastruttura diġitali, u t-transizzjoni b’livell baxx ta’ karbonju u t-tranżizzjoni tal-enerġija, inkluża l-effiċjenza fl-enerġija, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. Tnaqqas il-piż amministrattiv fuq l-investiment u tappoġġa aktar kompetizzjoni bbażata fuq il-kwalità fl-akkwist pubbliku. Tneħħi l-ostakli li jxekklu l-iżvilupp ta’ ekosistema tal-innovazzjoni li tiffunzjona bis-sħiħ.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

         (3)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 12.

         (4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (5)  Il-bilanċ nett aġġustat ċiklikament ta’ miżuri ta’ darba u temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni b’metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

         (6)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.