title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat- 30 ta’ Novembru 2009 dwar ambjenti bla tipjip

text:
               5.12.2009

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 296/4

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

   tat-30 ta’ Novembru 2009
   dwar ambjenti bla tipjip
   2009/C 296/02
   IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidra t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u b'mod partikolari t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 152(4) tiegħu,
   Wara li kkunsidra l-proposta mill-Kummissjoni,
   Wara li kkonsulta lill-Parlament Ewropew (1),
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (2),
   Billi:

               (1)

               L-Artikolu 152 tat-Trattat jistipula li l-azzjoni Komunitarja, li għandha tikkomplementa l-linji politiċi nazzjonali, għandha tkun diretta lejn it-titjib tas-saħħa pubblika, il-prevenzjoni tal-mard tal-bniedem, u għandha tevita sorsi ta’ periklu għas-saħħa tal-bniedem.

               (2)

               Skont l-Artikolu 137 tat-Trattat, il-Komunità għandha tappoġġja u tikkomplementa l-attivitajiet tal-Istati Membri, fost l-oħrajn, fil-qasam tat-titjib tal-ambjent tax-xogħol b'mod partikolari biex tkun protetta s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema.

               (3)

               L-espożizzjoni għad-duħħan ambjentali tat-tabakk (ETS – environmental tobacco smoke) – imsejjaħ ukoll bħala duħħan passiv tat-tabakk – huwa sors mifrux tal-mortalità, il-mard u d-diżabilità fl-Unjoni Ewropea.

               (4)

               Skont estimi konservattivi, 7 300 adult inklużi 2 800 persuna li ma jpejpux mietu bħala konsegwenza tal-espożizzjoni għall-ETS fil-post tax-xogħol tagħhom fl-Unjoni Ewropea fl-2002. Il-mewt ta' 72 000 adult ieħor, inklużi 16 400 persuna li ma jpejpux, kienu konnessi mal-espożizzjoni għall-ETS fid-dar.

               (5)

               L-espożizzjoni għad-duħħan passiv tat-tabakk huwa b'mod partikolari perikoluż għat-tfal u għall-adoloxxenti u jista' jżid il-probabbiltà li dawn jibdew ipejpu.

               (6)

               L-ETS ġie kklassifikat bħala karċinoġenu magħruf għall-bniedem mill-Aġenzija Internazzjonali għar-Riċerka dwar il-Kanċer tal-Oganizzazzjoni Dinjia tas-Saħħa (WHO) u bħala karċinoġenu fil-post tax-xogħol mill-Finlandja u l-Ġermanja.

               (7)

               Kull persuna għandha d-dritt għal livell għoli ta' protezzjoni tas-saħħa u għandha tkun protetta mill-espożizzjoni għad-duħħan tat-tabakk.

               (8)

               Il-linji politiċi volontarji fil-livell nazzjonali ma kienu ta' ebda effett fit-tnaqqis tal-espożizzjoni għad-duħħan tat-tabakk. Il-leġislazzjoni vinkolanti tal-Istati Membri, infurzata u mmonitorata b'mod korrett hija mezz effettiv biex il-persuni jiġu protetti b'mod adegwat mir-riskji għas-saħħa minħabba d-duħħan passiv tat-tabakk.

               (9)

               Il-leġislazzjoni għal ambjent bla tipjip hija l-aktar effettiva meta tkun appoġġata minn miżuri bħal- kampanji ta' sensibilizzazzjoni, l-appoġġ għal waqfien tal-użu tat-tabakk, l-avviżi qawwija tas-saħħa fuq l-ippakkettar tal-prodotti tat-tabakk u regolamentazzjoni oħra dwar prodotti tat-tabakk.

               (10)

               Is-soċjetà ċivili għandha rwol importanti biex tibni appoġġ u tiżgura kompatibbiltà mal-leġislazzjoni għal ambjent bla tipjip.

               (11)

               Il-linji politiċi għal ambjent bla tipjip għandhom ikollhom strumenti adegwati biex jiġi implimentat l-approċċ multisettorjali għall-kontroll tat-tabakk.

               (12)

               Hemm ħtieġa ta' kooperazzjoni msaħħa bejn l-Istati Membri biex jiġi ffaċilitat l-iskambju ta' informazzjoni u l-aħjar prattika u tiġi żviluppata sistema ta' sorveljanza standardizzata tal-UE.

               (13)

               Ir-riżoluzzjoni tal-Kunsill u tal-Ministri tas-Saħħa tal-Istati Membri, fil-laqgħa tal-Kunsill tat-18 ta' Lulju 1989 dwar il-projbizzjoni tat-tipjip f'positjiet aċċessibbli għall-pubbliku (3) stiednet lill-Istati Membri jieħdu l-miżuri biex jipprojbixxu t-tipjip f'ċerti postijiet magħluqa aċċessibbli għall-pubbliku, u jestendu l-projbizzjoni fuq it-tipjip għal kull forma ta' trasport pubbliku.

               (14)

               Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill 2003/54/KE tat-2 ta' Diċembru 2002 dwar il-prevenzjoni tat-tipjip u l-inizjattivi għat-titjib tal-kontroll tat-tabakk (4) irrakkomandat lill-Istati Membri biex jimplimentaw leġislazzjoni u/jew miżuri effettivi li jipprovdu protezzjoni mill-espożizzjoni għall-ETS fil-postijiet tax-xogħol interni, fil-postijiet pubbliċi magħluqa, u t-trasport pubbliku.

               (15)

               Id-Direttiva tal-Kunsill 89/391/KEE tat-12 ta'Ġunju 1989 dwar l-introduzzjoni ta' miżuri biex jinkoraġġixxu titjib fis-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol (5), filwaqt li ma rreferietx b'mod espliċitu għad-duħħan tat-tabakk, tkopri r-riskji kollha għas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema (6).

               (16)

               Fil-Pjan ta’ Azzjoni tagħha għall-Ambjent u s-Saħħa (2004-2010) (7), il-Kummissjoni ħadet l-impenn biex “tiżviluppa x-xogħol fit-titjib tal-kwalità tal-arja f'postijiet fuq ġewwa”, b’mod partikolari billi “tinkoraġġixxi r-restrizzjoni tat-tipjip fil-postijiet tax-xogħol kollha billi tesplora l-mekkaniżmi legali kif ukoll l-inizjattivi tal-promozzjoni tas-saħħa fuq il-livell Ewropew u dak tal-Istati Membri.”

               (17)

               Il-konsultazzjoni mibdija mill-Green Paper tal-Kummissjoni “Lejn Ewropa ħielsa mid-duħħan tat-tabakk: l-għażliet tal-politika fuq il-livell tal-UE” (8) (“il-Green Paper”) żvelat appoġġ qawwi kemm għal-linji politiċi komprensivi għal ambjent bla tipjip fil-postijiet tax-xogħol u postijiet pubbliċi kollha magħluqa u għal aktar azzjoni mill-UE biex jiġu promossi ambjenti bla tipjip fl-Istati Membri kollha.

               (18)

               Fit-30 u l-31 ta' Mejju 2007, il-Kunsill għall-Impjiegi, Politika Soċjali, Saħħa u Affarijiet tal-Konsumatur kellu skambju ta' fehmiet dwar għażliet ta' politika fil-livell tal-UE dwar ambjenti bla tipjip. Huwa laqa' l-Green Paper u enfasizza l-ħtieġa għal gwida Komunitarja għall-promozzjoni ulterjuri ta' ambjenti bla tipjip fil-livell tal-UE, kif ukoll appoġġ Komunitarju għal u l-koordinazzjoni tal-miżuri nazzjonali.

               (19)

               Ir-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-24 ta' Ottubru 2007 dwar il-Green Paper appellat lill-Istati Membri biex jintroduċu liġijiet komprensivi għal ambjent bla tipjip fi żmien sentejn u stiednet lill-Kummissjoni biex tippreżenta proposta leġislattiva rilevanti sal-2011 fil-każ ta' progress mhux sodisfaċenti. Hija appellat ukoll lill-Kummissjoni biex tipproponi emenda għall-qafas leġislattiv attwali sabiex l-ETS ikun ikklassifikat bħala karċinoġeniku u tobbliga lil dawk li jimpjegaw biex jiżguraw li l-ambjent tax-xogħol ikun bla tipjip.

               (20)

               L-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni ta' Qafas għall-Kontroll tat-Tabakk (FCTC – Framework Convention on Tobacco Control) tad-WHO, iffirmata f'Ġunju 2003 mill-membri kollha tad-WHO, u sa issa ratifikata minn 167 Parti, inklużi l-Komunità u s-26 Stat Membru tagħha, toħloq obbligu legali għall-Partijiet tagħha biex jadottaw u jimplimentaw f'oqsma ta' ġurisdizzjoni nazzjonali eżistenti kif determinat mil-liġi nazzjonali u biex fil-livelli ġuridiki oħrajn jippromwovu attivament l-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta' miżuri effettivi biex jipproteġu l-persuni mill-espożizzjoni għad-duħħan passiv tat-tabakk fil-positjiet kollha tax-xogħol interni, t-trasport pubbliku u l-postijiet pubbliċi interni u kif adatt, f'postijiet pubbliċi oħra.

               (21)

               It-Tieni Konferenza tal-Partijiet għall-FCTC f'Lulju 2007 adottat linji gwida dwar il-protezzjoni mill-espożizzjoni għad-duħħan tat-tabakk (9) biex jassistu lill-Partijiet josservaw l-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni. Kull Parti għandha tistinka biex timplimenta l-linji gwida fi żmien ħames snin mid-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjoni għal dik il-Parti.

               (22)

               L-Artikolu 14 tal-Konvenzjoni ta' Qafas tad-WHO joħloq obbligu legali għall-Partijiet tagħha biex jiżviluppaw u jxerrdu linji gwida adatti, komprensivi u integrati bbażati fuq evidenza xjentifika u l-aħjar prattiki u biex jieħdu miżuri effettivi għall-promozzjoni tal-waqfien tal-użu tat-tabakk u t-trattament adegwat għad-dipendenza mit-tabakk. It-Tielet Konferenza tal-Partijiet tal-Konvenzjoni ta' Qafas tad-WHO ddeċidiet li tistabbilixxi grupp ta' ħidma għall-elaborazzjoni tal-linji gwida għall-implimentazzjoni ta' dak l-Artikolu.

               (23)

               L-Istrateġija Ewropea għall-Kontroll tat-Tabakk adottata mill-Kumitat Reġjonali għall-Ewropa tad-WHO f'Settembru 2002 irrakkomandat li l-Istati Membri jiżguraw id-dritt taċ-ċittadini għal ambjent bla tabakk billi, fost l-oħrajn, l-ispazji pubbliċi, il-postijiet tax-xogħol u l-mezzi tat-trasport pubbliku jsiru ħielsa mit-tabakk, permezz tal-projbizzjoni tat-tipjip fl-istituzzjonijiet edukattivi kollha għall-minuri, fil-postijiet kollha fejn jingħataw servizzi tas-saħħa u f'avvenimenti pubbliċi, kif ukoll billi l-ETS ikun ikklassifikat bħal karċinoġeniku.

               (24)

               Din ir-Rakkomandazzjoni hija mingħajr preġudizzju għal-leġislazzjoni Komunitarja li tistabbilixxi r-rekwiżiti minimi għas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema fil-post tax-xogħol adottata skont l-Artikolu 137 tat-Trattat, għad-Direttiva 2001/37/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta' Ġunju 2001 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar il-manifattura, il-preżentazzjoni u l-bejgħ ta' prodotti tat-tabakk (10) u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2003/641/KE tal-5 ta' Settembru 2003 dwar l-użu tar-ritratti bil-kulur jew illustrazzjonijiet oħrajn bħala avviżi tas-saħħa fuq il-prodotti tat-tabakk (11),

         B’DAN JIRRAKKOMANDA LI L-ISTATI MEMBRI:

               1.

               Jipprovdu protezzjoni effettiva mill-espożizzjoni għad-duħħan tat-tabakk f'postijiet tax-xogħol interni, it-trasport pubbliku u, kif adatt f'postijiet pubbliċi oħrajn kif stipulat mill-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni ta' Qafas tad-WHO dwar il-Kontroll tat-Tabakk (FCTC) u skont il-linji gwida annessi dwar il-protezzjoni mill-espożizzjoni għad-duħħan tat-tabakk adottati mit-tieni Konferenza tal-Partijiet għall-FCTC, fi żmien ħames snin mid-dħul fis-seħħ tal-FCTC għal dak l-Istat Membru, jew mhux aktar tard minn tliet snin wara l-adozzjoni ta' din ir-Rakkomandazzjoni;

               2.

               Jiżviluppaw u/jew isaħħu l-istrateġiji u l-miżuri biex titnaqqas l-espożizzjoni tat-tfal u l-adolexxenti għad-duħħan passiv tat-tabakk;

               3.

               Jikkomplimentaw il-linji politiċi għal ambjent bla tipjip b'miżuri ta' appoġġ , li jistgħu jinkludu:

                           (a)

                           it-teħid ta' miżuri effettivi għall-promozzjoni tal-waqfien mill-użu tat-tabakk u trattament adegwat għad-dipendenza mit-tabakk, b'kont meħud taċ-ċirkostanzi u l-prijoritajiet nazzjonali kif iddelinejat fl-Artikolu 14 tal-FCTC; u

                           (b)

                           l-introduzzjoni ta' avviżi kombinati, kif definit fl-Artikolu 2(4) tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2003/641/KE tal-5 ta' Settembru 2003 dwar l-użu tar-ritratti bil-kulur jew illustrazzjonijiet oħrajn bħala avviżi tas-saħħa fuq l-ippakkettjar tat-tabakk (12), u informazzjoni dwar servizzi li jappoġġjaw il-waqfien mill-użu tat-tabakk fuq il-pakketti tat-tabakk tat-tipjip biex il-konsumaturi jkunu infurmati aħjar dwar ir-riskji tas-saħħa marbuta mal-użu tat-tabakk u l-espożizzjoni għad-duħħan tat-tabakk, jiġi nkoraġġut il-waqfien u jiġi skoraġġut il-bidu tal-użu tat-tabakk;

               4.

               Jiżviluppaw, jimplimentaw, jaġġornaw u jirrevedu perjodikament strateġiji komprensivi multisettorjali għall-kontroll tat-tabakk, pjani jew programmi li jindirizzaw, fost oħrajn, il-kwistjoni tal-protezzjoni mid-duħħan tat-tabakk fil-postijiet kollha aċċessibbli għall-pubbliku ġenerali jew postijiet ta' użu kollettiv, irrispettivament mill-appartenenza jew id-dritt ta' aċċess;

               5.

               Jipprovdu strumenti adegwati biex jiġu implimentati strateġiji nazzjonali, linji politiċi ta' kontroll tat-tabakk u programmi biex tiġi żgurata l-protezzjoni effettiva mill-espożizzjoni għad-duħħan tat-tabakk;

               6.

               Jikkomunikaw lill-Kummissjoni, jekk possibbli fi żmien sitt xhur wara l-adozzjoni ta' din ir-Rakkomandazzjoni, il-punti nazzjonali fokali għall-kontroll tat-tabakk bil-ħsieb tal-iskambju ta' informazzjoni u l-aħjar prattiki kif ukoll il-koordinazzjoni ta' linji politiċi ma' Stati Membri oħra.

               7.

               Jikkooperaw mill-qrib bejniethom u mal-Kummissjoni dwar qafas koerenti tad-definizzjonijiet, il-punti ta' referenza u l-indikaturi għall-implimentazzjoni ta' din ir-Rakkomandazzjoni;

               8.

               Jissorveljaw u jevalwaw l-effettività tal-miżuri ta' poltika bl-użu tal-indikaturi msemmija hawn fuq;

               9.

               Jinfurmaw lill-Kummissjoni dwar l-azzjoni leġislattiva u azzjoni oħra meħuda b'rispons għal din ir-Rakkomandazzjoni u dwar ir-riżultati tas-sorveljanza u l-evalwazzjoni.

         B'DAN JISTIEDEN LILL-KUMMISSJONI BIEX:

               1.

               Tirrapporta dwar l-implimentazzjoni, il-funzjonament u l-impatti tal-miżuri proposti, abbażi tal-informazzjoni mogħtija mill-Istati Membri.

               2.

               Fil-kuntest ta' reviżjoni possibbli tad-Direttiva 2001/37/KE, tikkunsidra l-miżuri kollha relatati mal-prodotti mmirati li titnaqqas l-attrazzjoni ta' u d-dipendenza mill-prodotti tat-tabakk;

               3.

               Tanalizza l-kwistjonijiet legali u l-bażi ta' evidenza għall-impatt tal-ippkkettar sempliċi, inkluż fuq il-funzjonament tas-suq intern.

      Magħmul fi Brussell, it-30 ta’ Novembru 2009.

            Għall-Kunsill

            Il-President

         S. O. LITTORIN

      (1)  Riżoluzzjoni mgħoddija wara konsultazzjoni mhux obbligatorja (għadha mhijiex pubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali).

      (2)  Opinjoni tal-5 ta' Novembru 2009 (għadha mhijiex pubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali).

      (3)  ĠU C 189, 26.7.1989, p. 1.

      (4)  ĠU L 22, 25.1.2003, p. 31.

      (5)  ĠU L 183, 29.6.1989, p. 1.

      (6)  Każ C-49/00 Kummissjoni v. Italja, [2001] ECRI-8575, paragrafi 12 sa 13.

      (7)  COM(2004) 416 finali.

      (8)  COM(2007) 27 finali.

      (9)  FCTC/COP2(7) Linji gwida dwar il-protezzjoni mill-espożizzjoni għad-duħħan tat-tabakk, kif elaborati mill-grupp ta' ħidma konvenut skont id-Deċiżjoni FCTC/COP1(15) tal-Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni ta' Qafas tal-WHO dwar il-Kontroll tat-Tabakk.

      (10)  ĠU L 194, 18.7.2001, p. 26.

      (11)  ĠU L 226, 10.9.2003, p. 24.

      (12)  Ara n-nota 11.

      ANNESS

         Linji gwida dwar il-protezzjoni mill-espożizzjoni għad-duħħan tat-tabakk, kif adottati mit-Tieni Konferenza tal-Partijiet tal-Konvenzjoni ta' Qafas tad-WHO dwar il-Kontroll tat-Tabakk L-GĦAN,

         IL-MIRI U L-KUNSIDERAZZJONIJIET EWLENIN

         L-għan tal-linji gwida

                  1.

                  B′konsistenza ma' dispożizzjonijiet oħra tal-Konvenzjoni ta' Qafas tad-WHO dwar il-Kontroll tat-Tabakk u l-intenzjonijiet tal-Konferenza tal-Partijiet, dawn il-linji gwida huma intiżi biex jassistu l-Partijiet biex jilħqu l-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni. Dawn ġew imfassla fuq l-aħjar evidenza disponibbli u l-esperjenza ta' Partijiet li implimentaw miżuri effiċjenti b'suċċess biex tonqos l-espożizzjoni għad-duħħan tat-tabakk.

                  2.

                  Il-linji gwida fihom dikjarazzjonijiet ta' prinċipji miftehma u definizzjonijiet ta' termini relevanti, kif ukoll rakkomandazzjonijiet miftehma għall-passi meħtieġa biex ikunu ssodisfatti l-obbligi tal-Konvenzjoni. Barra minn hekk, il-linji gwida jidentifikaw il-miżuri neċessarji biex tinkiseb protezzjoni effettiva mill-perikli tad-duħħan sekondaman tat-tabakk. Il-Partijiet huma mistiedna jużaw dawn il-linji gwida mhux biss biex jissodisfaw id-dmirijiet legali tagħhom skont il-Konvenzjoni, iżda wkoll biex isegwu l-aħjar prattiki għall-protezzjoni tas-saħħa pubblika.

         Il-miri tal-linji gwida

                  3.

                  Dawn il-linji gwida għandhom żewġ miri relatati. L-ewwel waħda hi biex il-Partijiet ikunu assistiti biex jilħqu l-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni ta' Qafas tad-WHO, b'mod konsistenti mal-evidenza xjentifika dwar l-espożizzjoni għad-duħħan sekondaman tat-tabakk u l-aħjar prattiki minn madwar id-dinja fl-implimentazzjoni ta' miżuri kontra t-tipjip, sabiex ikun stabbilit livell għoli ta' kontabbiltà għall-konformità tat-trattat u sabiex il-Partijiet ikunu assistiti fil-promozzjoni tal-ogħla livell ta' saħħa li jista' jintlaħaq. It-tieni mira hi li jkunu identifikati l-elementi ewlenin ta' leġiżlazzjoni neċessarja biex in-nies ikunu protetti b'mod effettiv minn espożizzjoni għad-duħħan mit-tabakk, kif meħtieġ mill-Artikolu 8.

         Konsiderazzjonijiet ta' bażi

                  4.

                  L-iżvilupp ta' dawn il-linji gwida kien influwenzat minn dawn il-konsiderazzjonijiet fundamentali li ġejjin.

                              (a)

                              Id-dmir għall-protezzjoni mid-duħħan tat-tabakk, li hemm fit-test tal-Artikolu 8, hu mfassal fuq id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali. Minħabba l-perikli relatati mad-duħħan sekondaman tat-tabakk man-nifs, id-dmir għall-protezzjoni mid-duħħan tat-tabakk hu impliċitu, fost l-oħrajn, fid-dritt għall-ħajja u d-dritt għall-kisba tal-ogħla livell ta’ saħħa, kif rikonoxxut f’ħafna strumenti legali internazzjonali (inklużi l-Kostituzzjoni tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa, il-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal, il-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni ta’ kull Forma ta’ Diskriminazzjoni kontra n-Nisa u l-Patt dwar id-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali), kif formalment inkluż fil-preambolu tal-Konvenzjoni Qafas tal-WHO u kif rikonoxxut fil-kostituzzjonijiet ta’ ħafna nazzjonijiet.

                              (b)

                              Id-dmir għall-protezzjoni tal-individwi mid-duħħan tat-tabakk jikkorrispondi ma’ obbligu mill-gvernijiet biex iwaqqfu leġiżlazzjoni biex jipproteġu l-individwi minn theddid għad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali tagħhom. Dan l-obbligu hu estiż għal kull persuna, u mhux sempliċiment għal ċerti popolazzjonijiet biss.

                              (c)

                              Diversi korpi ta’ awtorità xjentifiċi ddeterminaw li d-duħħan sekondaman tat-tabakk hu karċinoġeniku. Uħud mill-Partijiet għall-Konvenzjoni ta' Qafas tad-WHO (pereżempju l-Finlandja u l-Ġermanja) ikklassifikaw id-duħħan sekondaman tat-tabakk bħala karċinoġeniku u inkludew il-prevenzjoni tal-espożizzjoni għal dan fil-leġiżlazzjoni tagħhom dwar is-saħħa u s-sigurtà. Barra mir-rekwiżiti tal-Artikolu 8, b’hekk, il-Partijiet jistgħu jkunu obbligati biex jindirizzaw il-periklu tal-espożizzjoni għad-duħħan mit-tabakk skont il-liġijiet eżistenti tagħhom dwar il-postijiet tax-xogħol jew liġijiet oħra li jikkontrollaw l-espożizzjoni għal sustanzi perikolużi, inklużi l-karċinoġeni.

         DIKJARAZZJONI TA’ PRINĊIPJI U DEFINIZZJONIJIET RELEVANTI TA’ BAŻI GĦALL-PROTEZZJONI MILL-ESPOŻIZZJONI GĦAD-DUĦĦAN MIT-TABAKK

         Prinċipji

                  5.

                  Kif ġie nnotat fl-Artikolu 4 tal-Konvenzjoni ta' Qafas tad-WHO, hemm bżonn ta’ ħidma politika serja biex jittieħdu miżuri għall-protezzjoni tal-persuni kollha mill-espożizzjoni għad-duħħan mit-tabakk. Il-prinċipji li ġejjin li kien hemm qbil dwarhom għandhom ikunu ta’ gwida għall-implimentazzjoni tal-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni.

         Prinċipju 1

                  6.

                  Miżuri effettivi biex tingħata protezzjoni mill-espożizzjoni għad-duħħan mit-tabakk, kif previsti mill-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni ta' Qafas tal-WHO, jeħtieġu l-eliminazzjoni totali tat-tipjip u d-duħħan mit-tabakk fi spazju jew ambjent partikolari biex jinħoloq ambjent totalment ħieles mid-duħħan. Ma hemm l-ebda livell ta’ espożizzjoni għad-duħħan mit-tabakk li huwa bla periklu, u nozzjonijiet bħal livell minimu għat-tossiċità mid-duħħan sekondaman għandhom ikunu rrifjutati, billi hemm evidenza xjentifika li tikkontradixxihom. Metodi oħra apparti dawk fejn ikun hemm ambjent totalment ħieles mid-duħħan, inklużi l-ventilazzjoni, il-filtrazzjoni tal-arja u l-użu ta' żoni apposta għat-tipjip (kemm jekk b’sistemi ta’ ventilazzjoni separati jew le), instabu bħala ineffettivi diversi drabi u hemm evidenza konklużiva, xjentifika jew mod ieħor, li metodi tal-inġinerija ma jipproteġux kontra l-espożizzjoni għad-duħħan mit-tabakk.

         Prinċipju 2

                  7.

                  Kulħadd għandu jkun protett mill-espożizzjoni għad-duħħan mit-tabakk. Il-postijiet tax-xogħol fuq ġewwa u l-postijiet pubbliċi fuq ġewwa għandhom ikunu ħielsa mit-tipjip.

         Prinċipju 3

                  8.

                  Hemm bżonn leġiżlazzjoni għall-protezzjoni tan-nies mill-espożizzjoni għad-duħħan tat-tabakk. Il-linji politiċi volontarji kontra t-tipjip urew diversi drabi li huma ineffiċjenti u ma jipprovdux protezzjoni adegwata. Sabiex tkun effettiva, leġiżlazzjoni trid tkun sempliċi, ċara u li tista’ tiġi infurzata.

         Prinċipju 4

                  9.

                  Biex leġiżlazzjoni kontra t-tipjip tkun implimentata u infurzata b’suċċess, hemm bżonn ta’ ippjanar tajjeb u riżorsi adegwati.

         Prinċipju 5

                  10.

                  Is-soċjetà ċivili għandha rwol ċentrali fil-ħolqien ta’ appoġġ u tal-qbil ma’ miżuri kontra t-tipjip, u għandhom ikunu inklużi bħala msieħba attivi fil-proċess ta’ żvilupp, implimentazzjoni u infurzar tal-leġiżlazzjoni.

         Prinċipju 6

                  11.

                  L-implimentazzjoni ta' leġiżlazzjoni kontra t-tipjip, l-infurzar tagħha u l-impatt tagħha għandhom jiġu kollha mmonitorjati u evalwati. Dan għandu jinkludi l-monitoraġġ u r-rispons għal attivitajiet tal-industrija tat-tabakk li jikkompromettu l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-leġiżlazzjoni, kif speċifikat fl-Artikolu 20.4 tal-Konvenzjoni ta' Qafas tal-WHO.

         Prinċipju 7

                  12.

                  Il-protezzjoni tan-nies mill-espożizzjoni għad-duħħan mit-tabakk għandha tkun imsaħħa u mkabbra, jekk ikun hemm bżonn; tali azzjoni tista' tinkludi leġiżlazzjoni ġdida jew emendata, infurzar imtejjeb u miżuri oħra biex jirriflettu evidenzi xjentifiċi ġodda u esperjenzi ta' studju ta' każijiet partikolari.

         Definizzjonijiet

                  13.

                  Fl-iżvilupp ta' leġiżlazzjoni, hu importanti li jkun hemm attenzjoni fid-definizzjoni ta' termini importanti. Diversi rakkommandazzjonijiet kif għandhom ikunu ċerti definizzjonijiet, ibbażati fuq esperjenzi f'ħafna pajjiżi, huma mfassla hawnhekk. Id-definizzjonijiet f'din is-sezzjoni jissupplimentaw lil dawk diġà inklużi fil-Konvenzjoni ta' Qafas tal-WHO.

         “Duħħan sekondaman tat-tabakk” jew “duħħan ambjentali mit-tabakk”

                  14.

                  Diversi termini alternattivi jintużaw ta' spiss biex jiddeskrivu t-tip ta' duħħan indirizzat mill-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni ta' Qafas tal-WHO. Dawn jinkludu “duħħan sekondaman”, “duħħan ambjentali mit-tabakk”, u “duħħan mit-tipjip tal-oħrajn”. Termini bħal “tipjip passiv” u “espożizzjoni involontarja għad-duħħan mit-tabakk” għandhom jiġu evitati, billi l-esperjenza fi Franza u pajjiżi oħra tindika li l-industrija tat-tabakk tista' tuża dawn it-termini biex tappoġġja pożizzjoni fejn espożizzjoni “volontarja” hija aċċettabbli. “Duħħan sekondaman mit-tabakk”, xi drabi mqassar bħala “SHS”, u “duħħan ambjentali mit-tabakk”, xi drabi mqassar bħala “ETS”, huma t-termini preferuti; dawn il-linji gwida jużaw “duħħan sekondaman mit-tabakk”.

                  15.

                  Duħħan sekondaman mit-tabakk jista' jiġi ddefinit bħala “id-duħħan li jiġi prodott minn sigarett jew minn prodotti oħra tat-tabakk ġeneralment f'kombinazzjoni mad-duħħan mitfugħ minn min ikun qiegħed ipejjep”.

                  16.

                  “Arja mingħajr duħħan” hi arja li tkun 100 % mingħajr duħħan. Din id-definizzjoni tinkludi, iżda mhix limitata għal, arja fejn id-duħħan mit-tabakk ma jkunx jista' jidher, jinxtamm, jinħass jew ikun ikkalkulat (1).

         “Tipjip”

                  17.

                  Dan it-terminu għandu jkun definit biex jinkludi l-pussess jew il-kontroll ta' prodott mit-tabakk mixgħul minkejja jekk id-duħħan ikunx qiegħed jinġibed jew jintefa' 'l barra jew le.

         “Postijiet pubbliċi”

                  18.

                  Filwaqt li definizzjoni preċiża ta' “postijiet pubbliċi” se tvarja bejn il-ġurisdizzjonijiet, hu importanti li leġiżlazzjoni tiddefinixxi dan it-terminu b'mod wiesa' kemm jista' jkun. Id-definizzjoni użata għandha tkopri l-postijiet kollha aċċessibbli mill-pubbliku ġenerali jew postijiet għal użu kollettiv, minkejja l-pussess tal-proprjetà jew id-dritt għall-aċċess.

         “Fuq ġewwa” jew “fil-magħluq”

                  19.

                  L-Artikolu 8 jeħtieġ protezzjoni mid-duħħan mit-tabakk f'postijiet tax-xogħol u postijiet pubbliċi “fuq ġewwa”. Minħabba li hemm ostakoli potenzjali fid-definizzjoni ta' żoni “fuq ġewwa”, l-esperjenzi ta' diversi pajjiżi fid-definizzjoni ta' dan it-terminu għandhom ikunu eżaminati b'mod speċifiku. Id-definizzjoni għandha tkun inklużiva u ċara kemm jista' jkun possibbli, u għandha tingħata attenzjoni fid-definizzjoni biex ikunu evitati listi ġodda fejn dan ikun interpretat bħala terminu li jeskludi żoni “fuq ġewwa” potenzjalment relevanti. Hu rrakkommandat li żoni “fuq ġewwa” (jew “fil-magħluq”) ikunu ddefiniti biex jinkludu kull spazju msaqqaf jew magħluq b'ħajt wieħed jew aktar ħitan jew ġnub, minkejja t-tip ta' materjal użat għas-saqaf, ħajt jew ġenb, u minkejja jekk l-istruttura tkunx permanenti jew temporanja.

         “Post tax-xogħol”

                  20.

                  “Post tax-xogħol” għandu jkun definit b'mod wiesa' bħala “kwalunkwe post użat min-nies waqt l-impjieg jew ix-xogħol tagħhom”. Dan għandu jinkludi mhux biss xogħol magħmul għal kumpens, iżda wkoll għal xogħol volontarju, jekk ikun tat-tip li għalih normalment ikun imħallas kumpens. Barra minn hekk, “postijiet tax-xogħol” jinkludu mhux biss dawk il-postijiet fejn isir ix-xogħol, iżda wkoll il-postijiet kollha assoċjati li huma użati b'mod komuni mill-ħaddiema matul l-impjieg tagħhom, inkluż, pereżempju, kurituri, lifts, trombi tat-taraġ, swali, faċilitajiet konġunti, kafetteriji, tojlits, salotti, kmamar tal-ikel u anki bini ieħor fuq barra bħal barrakki u għarajjex. Vetturi użati waqt ix-xogħol huma postijiet tax-xogħol u għandhom ikunu identifikati tali b'mod speċifiku.

                  21.

                  Konsiderazzjoni partikolari għandha tingħata għal postijiet tax-xogħol li huma wkoll id-djar jew il-postijiet ta' għixien tal-individwi, pereżempju, ħabsijiet, istituzzjonijiet għas-saħħa mentali u ċentri tal-kura. Dawn il-postijiet jagħmlu parti wkoll minn postijiet tax-xogħol għall-oħrajn, li għandhom ikunu protetti mill-espożizzjoni għad-duħħan mit-tabakk.

         “Il-mezzi tat-trasport pubbliku”

                  22.

                  Il-mezzi tat-trasport pubbliku għandhom ikunu definiti biex jinkludu kwalunkwe vettura użata għal-ġarr ta' membri tal-pubbliku, ġeneralment għall-qligħ jew gwadann kummerċjali. Dan jinkludi wkoll it-taksis.

         L-ISKOP TA' LEĠIŻLAZZJONI EFFETTIVA

                  23.

                  L-Artikolu 8 jirrikjedi l-adozzjoni ta' miżuri effettivi għall-protezzjoni tan-nies mill-espożizzjoni għad-duħħan mit-tabakk ġo (1) postijiet tax-xogħol fuq ġewwa, (2) postijiet pubbliċi fuq ġewwa, (3) trasport pubbliku, u (4) “kif xieraq” f'“postijiet pubbliċi oħra”.

                  24.

                  Dan joħloq obbligu għall-provvediment ta' protezzjoni universali billi kull post pubbliku fuq ġewwa, kull post tax-xogħol fuq ġewwa, kull mezz tat-trasport pubbliku u possibbilment kwalunkwe post pubbliku ieħor (fuq barra jew li jista' jkun ikkunsidrat fuq barra) ikunu ħielsa mill-espożizzjoni għad-duħħan sekondaman mit-tabakk. L-ebda eżenzjoni ma hija ġġustifikata fuq il-bażi ta' argumenti dwar is-saħħa jew legali. Jekk ikollhom jiġu kkunsidrati eżenzjonijiet fuq il-bażi ta' argumenti oħra, dawn għandhom ikunu minimi. Barra minn hekk, jekk xi Parti ma tkunx kapaċi tikseb kopertura universali immedjatament, l-Artikolu 8 joħloq obbligazzjoni kontinwa biex jitneħħew kwalunkwe eżenzjonijiet u l-protezzjoni ssir universali fl-inqas żmien possibbli. Kull Parti għandha taħdem biex tipprovdi protezzjoni universali fi żmien ħames snin mid-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjoni ta' Qafas tal-WHO għal dik il-Parti.

                  25.

                  L-ebda livelli ta' espożizzjoni għad-duħħan sekondaman ma huma bla periklu, u, kif diġà ġie rikonoxxut mill-Konferenza tal-Partijiet fid-Deċiżjoni FCTC/COP1(15), metodi ta' inġinerija, bħall-ventilazzjoni, skambju tal-arja u l-użu ta' żoni apposta għat-tipjip, ma jipproteġux kontra l-espożizzjoni għad-duħħan mit-tabakk.

                  26.

                  Għandha tingħata protezzjoni f'kull post tax-xogħol fuq ġewwa jew fil-magħluq, inkluż vetturi bil-magna użati bħala postijiet tax-xogħol (pereżempju, taksis, ambulanzi jew vetturi tat-tqassim).

                  27.

                  Il-lingwaġġ tat-trattat jirrikjedi miżuri ta' protezzjoni mhux biss fil-postijiet pubbliċi “fuq ġewwa” kollha, iżda wkoll f'dawk il-postijiet pubbliċi “l-oħra” (jiġifieri, ta' barra jew jistgħu jkunu kkunsidrati fuq barra). Fl-identifikazzjoni ta' dawk il-postijiet pubbliċi fuq barra jew li jistgħu jkunu kkunsidrati fuq barra fejn il-leġiżlazzjoni hi xierqa, il-Partijiet għandhom jikkunsidraw l-evidenza għall-perikli ta' saħħa possibbli f'diversi kuntesti u għandhom jaħdmu biex jadottaw l-aktar protezzjoni effettiva kontra l-espożizzjoni kull fejn l-evidenza turi li jeżisti xi periklu.

         INFORMAZZJONI, KONSULTAZZJONI U INVOLVIMENT PUBBLIKU BIEX IKUN ŻGURAT APPOĠĠ U IMPLIMENTAZZJONI BLA XKIEL

                  28.

                  It-tqajjim tas-sensibilizzazzjoni fost il-pubbliku u l-opinjonisti dwar ir-riskji tal-espożizzjoni għad-duħħan sekondaman mit-tabakk permezz ta' kampanji ta' informazzjoni l-ħin kollu huwa rwol importanti għall-aġenziji tal-gvernijiet, fi sħab mas-soċjetà ċivili, biex ikun assigurat li l-pubbliku jifhem u jappoġġja l-azzjoni leġiżlattiva. Il-partijiet interessati prinċipali jinkludu negozji, assoċjazzjonijiet tar-ristoranti u l-ospitalità, gruppi ta' min iħaddem, trejdunjins, il-mezzi tax-xandir u l-istampa, il-professjonisti tas-saħħa, organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw it-tfal u ż-żgħażagħ, istituzzjonijiet tat-tagħlim jew fidi, il-komunità tar-riċerka u l-pubbliku ġenerali. L-isforzi biex titqajjem sensibilizzazzjoni għandhom jinkludu konsultazzjoni man-negozji u organizzazzjonijiet oħra affettwati u ma' istituzzjonijiet matul l-iżvilupp tal-leġiżlazzjoni.

                  29.

                  Il-messaġġi ewlenin għandhom jiffukaw fuq il-ħsara kkawżata mill-espożizzjoni għad-duħħan sekondaman mit-tabakk, il-fatt li l-eliminazzjoni tat-tipjip fuq ġewwa hi l-unika soluzzjoni bbażata fuq ix-xjenza biex tassigura protezzjoni kompleta mill-espożizzjoni, id-dritt tal-ħaddiema kollha li jkunu protetti ugwalment mil-liġi u l-fatt li ma jistgħux isiru kompromessi bejn l-ekonomija u s-saħħa, minħabba li l-esperjenza f'numru dejjem jikber ta' ġurisdizzjonijiet turi li ambjenti ħielsa mit-tipjip jibbenefikaw lit-tnejn. Il-kampanji ta' edukazzjoni pubblika għandhom jindirizzaw ukoll kuntesti fejn il-leġiżlazzjoni tista' ma tkunx vijabbli jew xierqa, bħal djar privati.

                  30.

                  Konsultazzjoni wiesgħa mal-partijiet interessati hi wkoll neċessarja biex tkun edukata u mmobilizzata l-komunità u tiffaċilità l-appoġġ għal-leġiżlazzjoni wara li tkun ġiet imwaqqfa. Meta l-leġiżlazzjoni tkun adottata, għandu jkun hemm kampanja ta' edukazzjoni li twassal għall-implimentazzjoni tal-liġi, il-provvediment ta' informazzjoni għas-sidien tan-negozji u l-maniġers tal-bini bid-dettalji tal-liġi u r-responsabbiltajiet tagħhom u l-produzzjoni ta' riżorsi, bħal avviżi. Dawn il-miżuri għandhom iżidu ċ-ċans ta' implimentazzjoni bla xkiel u livell għoli ta' konformità volontarja. Messaġġi biex jingħata aktar poter lil dawk li ma jpejpux u jkunu rringrazzjati dawk li jpejpu talli jsegwu l-liġi għandhom jippromwovu l-involviment tal-pubbliku fl-infurzar u implimentazzjoni bla xkiel.

         L-INFURZAR

         Id-dmir tal-konformità

                  31.

                  Leġiżlazzjoni effettiva għandha timponi responsabbiltajiet legali għall-konformità kemm fuq stabbilimenti tan-negozji affettwati u individwi li jpejpu, u għandha tipprovdi penali għal vjolazzjonijiet, li għandhom japplikaw għan-negozji u, possibbilment, għal dawk li jpejpu. L-infurzar għandu normalment jiffoka fuq stabbilimenti tan-negozji. Il-leġiżlazzjoni għandha tpoġġi r-responsabbiltà għall-konformità fuq is-sid, il-maniġer jew kwalunkwe persuna oħra fil-kontroll tal-post, u għandha tidentifika b'mod ċar l-azzjonijiet li għandhom jieħdu. Dawn id-dmirijiet għandhom jinkludu:

                              (a)

                              dmir li jitpoġġew avviżi ċari f'entraturi u postijiet oħra xierqa fejn jindikaw li t-tipjip mhux permess. Il-format u l-kontenut ta' dawn l-avviżi għandu jkun iddeterminat minn awtoritajiet tas-saħħa jew aġenziji oħra tal-gvern u jistgħu jidentifikaw numru tat-telefown jew mekkaniżmi oħra għall-pubbliku biex jirrappurtaw vjolazzjonijiet u l-isem tal-persuna fi ħdan il-bini lil min għandhom jindirizzaw l-ilmenti tagħhom;

                              (b)

                              dmir li jitneħħew l-ashtrays mill-bini;

                              (c)

                              dmir ta' sorveljanza tal-osservazzjoni tar-regoli;

                              (d)

                              dmir ta' teħid ta' passi speċifiċi raġonevoli biex ikunu skoraġġiti individwi milli jpejpu fil-bini. Dawn il-passi jistgħu jinkludu li min ipejjep jintalab biex ma jpejjipx, ma jitkompliex servizz, min ipejjep jintalab biex iħalli l-bini u tkun imsejħa l-aġenzija tal-infurzar tal-liġi jew xi awtorità oħra.

         Il-Penali

                  32.

                  Il-leġiżlazzjoni għandha tispeċifika multi jew penali oħra monetarji għal vjolazzjonijiet. Filwaqt li l-ammont ta' dawn il-multi se jirrifletti b'mod neċessarju l-prattiki u d-drawwiet speċifiċi ta' kull pajjiż, diversi prinċipji għandhom jiggwidaw lid-deċiżjoni. L-aktar importanti, il-penali għandhom ikunu suffiċjentament kbar biex inaqqsu l-vjolazzjonijiet jew inkella dawn jistgħu jkunu injorati minn min jiksirhom jew jiġu kkunsidrati biss bħala spejjeż biex isir in-negozju. Penali akbar huma meħtieġa biex inaqqsu l-ksur tal-liġi min-negozjanti aktar milli lill-individwi li jpejpu, li ġeneralment ikollhom anqas riżorsi. Il-penali għandhom jiżdiedu għal vjolazzjonijiet ripetuti u għandhom ikunu konsistenti mat-trattament li l-pajjiż jagħti għal offiżi oħrajn, serji daqshom.

                  33.

                  Barra mill-penali monetarji, il-leġiżlazzjoni tista' wkoll tippermetti sanzjonijiet amministrattivi, bħas-sospensjoni tal-liċenzji tan-negozju, b'mod konsistenti mal-prattika u s-sistema legali tal-pajjiż. Dawn “is-sanzjonijiet bħala l-aħħar rimedju” huma użati rarament, iżda huma importanti ħafna għall-infurzar tal-liġi kontra kwalunkwe negozju li jagħżel li jikser il-liġi aktar minn darba.

                  34.

                  Penali kriminali għal vjolazzjonijiet jistgħu jkunu kkunsidrati għall-inklużjoni, jekk xierqa fil-kuntest legali u kulturali tal-pajjiż.

         L-infrastruttura tal-infurzar

                  35.

                  Il-leġiżlazzjoni għandha tidentifika l-awtorità jew awtoritajiet responsabbli għall-infurzar, u għandha tinkludi sistema kemm għall-monitoraġġ tal-konformità u anki għal-prosekuzzjoni ta' min jikser il-liġi.

                  36.

                  Il-monitoraġġ għandu jinkludi proċess għall-ispezzjoni tan-negozju għall-konformità. Il-bżonn għall-ħolqien ta' sistema ta' spezzjoni ġdida għall-infurzar tal-leġiżlazzjoni kontra t-tipjip huwa rari. Minflok, il-konformità tista' tkun immonitorjata bl-użu ta' wieħed jew aktar mill mekkaniżmi diġà fis-seħħ għall-ispezzjoni tal-bini tan-negozju u l-postijiet tax-xogħol. Varjetà ta' għażliet ġeneralment teżisti għal dan il-għan. F'ħafna pajjiżi, spezzjonijiet għall-konformità jistgħu jiġu integrati fl-ispezzjonijiet tal-liċenzji tan-negozji, spezzjonijiet tas-saħħa u s-sanità, spezzjonijiet għas-saħħa u s-sigurtà fil-post tax-xogħol, spezzjonijiet tas-sikurezza tan-nar jew programmi simili. Jista' jkun ta' valur li jsir użu minn dawn it-tipi ta' sorsi ta' ġbir ta' informazzjoni fl-istess ħin.

                  37.

                  Fejn possibbli, l-użu ta' spetturi jew aġenti tal-infurzar fuq livell lokali huwa rrakkommandat; dan għandu jżid ir-riżorsi ta' infurzar disponibbli u l-livell ta' konformità. Dan il-metodu jeħtieġ it-twaqqif ta' mekkaniżmu ta' koordinament nazzjonali biex ikun żgurat metodu konsistenti fil-pajjiż kollu.

                  38.

                  Minkejja l-mekkaniżmu użat, il-monitoraġġ għandu jkun ibbażat fuq pjan ta' infurzar ġenerali, u għandu jinkludi proċess għal taħriġ effettiv tal-ispetturi. Monitoraġġ effettiv jista' jikkombina spezzjonijiet regolari ma' spezzjonijiet mingħajr avviż jew programm, kif ukoll spezzjonijiet minħabba rapporti li jkunu saru. Dawn l-ispezzjonijiet jistgħu jkunu ta' edukazzjoni fil-perjodu tal-bidu wara li l-liġi tidħol fis-seħħ, billi ħafna mill-ksur ikun sar b'mod involontarju. Il-leġiżlazzjoni għandha tawtorizza l-ispetturi biex ikunu jistgħu jidħlu fil-bini skont il-liġi u jiġbru kampjuni u evidenzi, dment li dawn il-poteri mhumiex diġà stabbiliti minn liġi eżistenti. B'mod simili, il-leġiżlazzjoni għandha tipprojbixxi n-negozji milli jostakolaw lill-ispetturi fix-xogħol tagħhom.

                  39.

                  In-nefqa ta' monitoraġġ effettiv mhijiex eċċessiva. Mhemmx bżonn li jkunu impjegati numru kbir ta' spetturi, minħabba li l-ispezzjonijiet jistgħu jsiru permezz ta' programmi u persunal eżistenti, u minħabba li l-esperjenza turi li leġiżlazzjoni kontra t-tipjip issir awto-infurzanti malajr (jiġifieri tkun infurzata fil-biċċa l-kbira mill-pubbliku stess). Jekk il-leġiżlazzjoni tkun implimentata b'mod għaqli u jsiru sforzi attivi biex ikunu edukati n-negozji u l-pubbliku, ftit li xejn ikun hemm bżonn ta' prosekuzzjonijiet.

                  40.

                  Għalkemm dawn il-programmi ma jinvolvux spejjeż kbar, hemm bżonn tar-riżorsi biex ikunu edukati n-negozji, jingħata taħriġ lill-ispetturi, jiġi kkoordinat il-proċess ta' spezzjoni u jkun ikkompensat il-persunal għall-ispezzjonijiet ta' negozji barra mill-ħin normali tax-xogħol. Mekkaniżmu ta' finanzjament għandu jiġi identifikat għal dan il-għan. Programmi ta' monitoraġġ effettivi użaw diversi sorsi ta' fondi, inkluż allokament mid-dħul tat-taxxi, ħlas tal-liċenzji tan-negozji u dħul allokat minn multi mħallsa minn dawk li jiksru l-liġi.

         L-istrateġiji tal-infurzar

                  41.

                  Metodi strateġiċi ta' infurzar jistgħu jżidu l-konformità, jissimplifikaw l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni u jnaqqsu l-livell ta' riżorsi għall-infurzar meħtieġa.

                  42.

                  B′mod partikolari, attivitajiet relatati mal-infurzar fil-perjodu eżatt wara d-dħul fis-seħħ tal-liġi huma kritiċi għas-suċċess tal-liġi u għas-suċċess ta' monitoraġġ u infurzar fil-futur. Ħafna ġurisdizzjonijiet jirrakkomandaw perjodu inizjali ta' infurzar minimu, fejn dawk li jiksru l-liġi jkunu mwissija minflok jingħataw penali. Dan il-metodu għandu jkun konġunt ma' kampanja attiva biex ikunu edukati s-sidien tan-negozji dwar ir-responsabbiltajiet tagħhom skont il-liġi, u n-negozji għandhom jifhmu li l-perjodu ta' konċessjoni jew dħul gradwali se jkun segwit b'infurzar aktar strett.

                  43.

                  Meta jibda l-infurzar attiv, ħafna ġurisdizzjonijiet jirrakkomandaw l-użu ta' prosekuzzjonijiet b'attenzjoni għolja bil-ħsieb ta’ kontribut għad-deterrenza. L-awtoritajiet ikunu jistgħu juru s-soluzzjonijiet u s-serjetà tal-liġi permezz tal-identifikazzjoni ta' nies prominenti li jkunu kisru l-liġi b'mod attiv jew li jkunu magħrufa fil-komunità, permezz ta' azzjoni serja u immedjata u permezz ta' sensibilizzazzjoni għolja tal-pubbliku dwar dawn l-attivitajiet. Dan iżid il-konformità volontarja u jnaqqas ir-riżorsi meħtieġa għal monitoraġġ u infurzar fil-futur.

                  44.

                  Filwaqt li liġijiet kontra t-tipjip isiru awto-infurzanti, xorta hemm bżonn li l-awtoritajiet ikunu ppreparati biex jirrispondu malajr u b'mod iżjed deċiżiv għal kull każ iżolat ta' ksur tal-liġi. B′mod partikolari meta liġi tkun għadha dieħla fis-seħħ, okkażjonalment jista' jkun hemm xi ħadd li jipprova juri l-oppożizzjoni tiegħu kontra l-liġi. Tweġibiet ħarxa f'dawn il-każijiet jistabbilixxu aspettattiva ta' konformità li tagħmilha aktar faċli għal sforzi fil-futur, filwaqt li nuqqas ta' deċiżjoni tista' twassal malajr għal firxa ta' vjolazzjonijiet.

         Il-mobilizzazzjoni u l-involviment tal-komunità

                  45.

                  L-effettività ta' programm ta' monitoraġġ u infurzar hi mtejba permezz tal-involviment tal-komunità fil-programm. It-tħaddim tal-appoġġ tal-komunità u l-inkoraġġiment tal-membri tal-komunità biex jimmonitorjaw il-konformità u jirrappurtaw il-vjolazzjonijiet tkompli tkabbar ix-xogħol tal-aġenziji tal-infurzar u tnaqqas ir-riżorsi meħtieġa biex tinkiseb konformità. F'ħafna ġurisdizzjonijiet, l-ilmenti tal-komunità huma l-mezz ewlieni biex tkun assigurata l-konformità. Għal dan il-għan, il-leġiżlazzjoni kontra t-tipjip għandha tispeċifika li membri tal-pubbliku jistgħu jressqu ilmenti u għandhom jawtorizzaw kwalunkwe persuna jew organizzazzjoni mhux tal-gvern biex jibdew azzjoni biex tinkiseb il-konformità mal-miżuri li jirregolaw l-espożizzjoni għad-duħħan sekondaman. Il-programm ta' infurzar għandu jinkludi linja tat-telefown b'xejn jew sistema simili biex il-pubbliku jkun inkorraġġit jagħmel rapporti ta' vjolazzjonijiet.

         IL-MONITORAĠĠ U L-EVALWAZZJONI TAL-MIŻURI

                  46.

                  Il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-miżuri biex jitnaqqas l-espożizzjoni għad-duħħan sekondaman mit-tabakk huma importanti għal diversi raġunijiet, pereżempju:

                              (a)

                              biex jiżdied l-appoġġ politiku u pubbliku biex jissaħħu u jikbru d-dispożizzjonijiet leġiżlattivi;

                              (b)

                              biex ikun hemm dokumentazzjoni tas-suċċessi li se jinfurmaw u jassistu l-isforzi ta' pajjiżi oħra;

                              (c)

                              biex ikunu identifikati u ppubbliċizzati l-isforzi li saru mill-industrija tat-tabakk biex ikun hemm xkiel fil-miżuri tal-implimentazzjoni.

                  47.

                  Il-kobor u l-kumplessità tal-monitoraġġ u l-evalwazzjoni se jvarjaw bejn il-ġurisdizzjonijiet, skont l-esperjenza u r-riżorsi disponibbli. Madankollu, hu importanti li jkun evalwat ir-riżultat tal-miżuri implimentati, b′mod partikolari, fuq l-indikatur ewlieni ta' espożizzjoni għad-duħħan sekondaman fil-postijiet tax-xogħol u l-postijiet pubbliċi. Jista' jkun hemm metodi ta' kif jitnaqqsu l-ispejjeż għal dan il-għan, pereżempju permezz tal-użu ta' dejta jew informazzjoni miġbura permezz ta' attivitajiet ta' kuljum bħal spezzjonijiet fil-post tax-xogħol.

                  48.

                  Hemm tmien indikaturi ewlenin tal-proċess u r-riżultat li għandhom ikunu kkunsidrati (2):

         Il-proċessi

                  (a)

                  Għarfien, attitudnijiet u appoġġ għal linji politiċi kontra t-tipjip fost il-popolazzjoni ġenerali u possibilment gruppi speċifiċi, pereżempju, ħaddiema f'barijiet;

                  (b)

                  infurzar ta' u konformità ma' linji politiċi kontra t-tipjip.

         Ir-riżultati

                  (a)

                  tnaqqis fl-espożizzjoni ta' impjegati għad-duħħan sekondaman mit-tabakk fil-postijiet tax-xogħol u postijiet pubbliċi;

                  (b)

                  tnaqqis fil-kontenut ta' duħħan sekondaman mit-tabakk fl-arja fil-postijiet tax-xogħol (b′mod partikolari f'ristoranti) u postijiet pubbliċi;

                  (c)

                  tnaqqis fil-mortalità u l-morbożitá mill-espożizzjoni għad-duħħan sekondaman mit-tabakk;

                  (d)

                  tnaqqis fl-espożizzjoni għad-duħħan sekondaman mit-tabakk fi djar privati;

                  (e)

                  tibdil fil-prevalenza tat-tipjip u fl-aġir relatat mat-tipjip;

                  (f)

                  l-impatti ekonomiċi.

         (1)  Jista' jagħti l-każ li jkun hemm elementi kostitwenti tad-duħħan mit-tabakk fl-arja li minħabba l-ammont żgħir tagħhom ma jkunux jistgħu jiġu mkejla. Għandha tingħata attenzjoni lill-possibbiltà li l-industrija tat-tabakk jew is-settur tal-ospitalità jistgħu jippruvaw jisfruttaw il-limiti ta' din id-definizzjoni.

         (2)  Il-pubblikazzjoni “Rakkomandazzjonijiet tal-WHO għal linja politika: protezzjoni mill-espożizzjoni għad-duħħan sekondaman tat-tabakk” (Ġinevra, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa, 2007) tipprovdi referenzi u ħoloq għal studji ta' monitoraġġ immexxi fi bnadi oħra fuq dawn l-indikaturi kollha.


title: RAKKOMANDAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL li tawtorizza lill-Kummissjoni tibda negozjati mat-Turkmenistan biex jiġi adattat Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-waħda, u t-Turkmenistan, min-naħa l-oħra, biex tiġi meħuda f'konsiderazzjoni l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika ta’ Ċipru, ir-Repubblika tal-Estonja, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika Slovakka u r-Repubblika tas-Slovenja mal-Unjoni Ewropea

text:
     MT

MT        MT
 ---pagebreak---                     KUMMISSJONI EWROPEA

                                                   Brussel 11.8.2010
                                                   SEG(2010) 972 finali

            RAKKOMANDAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL

      li tawtorizza lill-Kummissjoni tibda negozjati mat-Turkmenistan biex jiġi adattat
     Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri
       tagħha, min-naħa l-waħda, u t-Turkmenistan, min-naħa l-oħra, biex tiġi meħuda
        f'konsiderazzjoni l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika ta’ Ċipru, ir-
      Repubblika tal-Estonja, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika tal-Latvja, ir-
      Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-
           Repubblika Slovakka u r-Repubblika tas-Slovenja mal-Unjoni Ewropea

MT                                                                                MT
 ---pagebreak---               RAKKOMANDAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL

      li tawtorizza lill-Kummissjoni biex tiftaħ negozjati mat-Turkmenistan biex jiġi adattat
        Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri
          tagħha, min-naħa l-waħda, u t-Turkmenistan, min-naħa l-oħra, biex tiġi meħuda
           f'konsiderazzjoni l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika ta’ Ċipru, ir-
          Repubblika tal-Estonja, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika tal-Latvja, ir-
          Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-
              Repubblika Slovakka u r-Repubblika tas-Slovenja mal-Unjoni Ewropea

     A.      MEMORANDUM TA' SPJEGAZZJONI

     1.      Il-Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni (FSK) bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati
             Membri tagħhom, minn naħa waħda, u r-Repubblika tat-Turkmenistan, min-naħa l-
             oħra, iffirmat fi Brussell fil-25 ta' Mejju 1998, għadu ma daħalx fis-seħħ.

     2.      Peress li ġie ffirmat qabel it-tkabbir tal-Unjoni Ewropea biex jinkludi fl-1 ta' Mejju
             2004 r-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika ta’ Ċipru, ir-Repubblika tal-Estonja, ir-
             Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-
             Repubblika ta’ Malta, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika Slovakka u r-
             Repubblika tas-Slovenja u fl-1 ta' Jannar 2007 ir-Repubblika tal-Bulgarija u r-
             Rumanija, jinħtieġ li jitfassal Protokoll għal FSK sabiex jippermetti lit-12-il Stat
             Membru ġdid biex jaderixxu mal-Ftehim meta dan jidħol fis-seħħ.

     3.      Skont l-Artikolu 6 tal-Att li jikkonċerna l-kondizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Repubblika
             Ċeka, ir-Repubblika ta’ Ċipru, ir-Repubblika tal-Estonja, ir-Repubblika tal-Ungerija,
             ir-Repubblika tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-
             Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika Slovakka u r-Repubblika tas-Slovenja u l-
             aġġustamenti fit-Trattati li fuqhom hija msejsa l-Unjoni Ewropea (ĠU:L:2003:236;
             minn hawn 'il quddiem imsejjaħ 'l-Att ta' Adeżjoni'), l-adeżjoni tal-imsemmija 10
             Stati Membri ġodda mal-FSK mat-Turkmenistan għandu jiġi maqbul bil-konklużjoni
             ta' Protokoll għal dan il-Ftehim. L-Artikolu 6(2) tal-Att ta' Adeżjoni jipprovdi għal
             proċedura ssimplifikata, minħabba li dan il-protokoll jeħtieġ li jiġi konkluż mill-
             Kunsill tal-Unjoni Ewropea, li jaġixxi unanimament f’isem l-Istati Membri, u l-pajjiż
             terz ikkonċernat.

     4.      Kif awtorizzata mill-Kunsill fit-23 ta' Ottubru 2006, il-Kummissjoni nnegozzjat,
             f'isem il-Komunità u l-Istati Membri tagħha, mat-Turkmenistan bl-iskop li
             tikkonkludi Protokoll għall-FSK biex tieħu inkonsiderazzjoni l-adeżjoni tar-
             Repubblika tal-Bulgarija u r-Rumanija mal-UE, li għadu, madanakollu, ma ġiex
             konkluż.

     5       Il-Kummissjoni se tinnegozja Protokoll għall-adeżjoni li, kif inhu xieraq, jieħu
             inkonsiderazzjoni l-Protokoll għall-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u r-
             Romanija li diġà ġie nnegozjat, f'isem l-Unjoni Ewropea fuq il-bażi tan-negozjar ta'
             direttivi approvati mill-Kunsill, li jaġixxi b'unanimità, u b'konsultazzjoni mal-kumitat
             tar-rappreżentanti tal-Istati Membri. Se tippreżenta abbozz tal-Protokoll konġunt lill-
             Kunsill sabiex jiġi finalizzat.

MT                                                 2                                                    MT
 ---pagebreak---      6.       Għal dak li jirrigwarda l-iskeda, dawn in-negozjati għandhom jiġu konklużi
              rapidament sabiex jippermettu lill-Protokoll li jaġġusta l-FSK jidħol fis-seħħ malajr
              kemm jista' jkun, qabel jiġi kompletament ratifikat l-FSK nnifsu.

     B.       IR-RAKKOMANDAZZJONI

     Għaldaqstant, il-Kummissjoni tirrakkomanda lill-Kunsill:

     – jawtorizza lill-Kummissjoni biex tinnegozja, f'isem l-Unjoni Ewropea, mat-Turkmenistan,
       protokoll li jadatta l-Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-
       Istati Membri tagħha, min-naħa l-waħda, u t-Turkmenistan, min-naħa l-oħra, iffirmat fi
       Brussell, fil-25 ta' Mejju 1998, biex jikkonsidra l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, ir-
       Repubblika ta’ Ċipru, ir-Repubblika tal-Estonja, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika
       tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-Repubblika tal-Polonja,
       ir-Repubblika Slovakka u r-Repubblika tas-Slovenja mal-Unjoni Ewropea, fuq il-bażi tad-
       direttivi ta' nnegozjar annessi, filwaqt li tagħti l-konsiderazzjoni xierqa lill-Protokoll għall-
       adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u r-Romanija li diġà ġie nnegozjat;

     – jaħtar lill-COEST bħala kumitat speċjali, magħmul minn rappreżentanti tal-Istati Membri,
       biex jgħinu lill-Kummissjoni f'din il-ħidma. u

     – jadotta d-direttivi ta' nnegozjar mehmużin.

MT                                                   3                                                     MT
 ---pagebreak---                                               ANNESS

       Direttivi ta' nnegozjar biex jiġi adattat Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni bejn il-
     Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-waħda, u t-Turkmenistan,
     min-naħa l-oħra, biex tiġi meħuda f'konsiderazzjoni l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, ir-
        Repubblika ta’ Ċipru, ir-Repubblika tal-Estonja, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-
        Repubblika tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-
       Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika Slovakka u r-Repubblika tas-Slovenja, mal-
                                          Unjoni Ewropea

     1.     L-GĦAN ĠENERALI

            L-adattament tal-Ftehim ta' Sħubija u l-Kooperazzjoni (FSK) mat-Turkmenistan biex
            jippermetti l-adeżjoni tal-Istati Membri ġodda, li daħlu fl-UE fl-1 ta' Mejju 2004, ma'
            dan il-Ftehim.

     2.     IL-KONTENUT TAL-PROPOSTA

            L-Istati Membri l-ġodda tal-Unjoni Ewropea, li daħlu fl-1 ta' Mejju 2004, se
            jaderixxu mal-FSK mat-Turkmenistan. Il-Protokoll se jipprovdi għall-adattament
            tekniku meħtieġ tal-Ftehim li se jirriżulta mill-adeżjoni ta' għaxar partijiet kontraenti
            ġodda, u kfi xieraq jikkonsidra l-Protokoll għall-adeżjoni tar-Repubblika tal-
            Bulgarija u r-Rumanija li diġà ġie nnegozjat.

     3.     SKEDA

            In-negozjati għandhom jiġu konklużi rapidament, u għandhom jippermettu l-
            adozzjoni tal-Protokoll konġunt qabel r-ratifikazzjoni sħiħa tal-FSK mat-
            Turkmenistan.

MT                                                 4                                                    MT


				|

		52014DC0404

			Rakkomandazzjoni għal RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL dwar il-programm ta' riforma nazzjonali tal-2014 tar-Repubblika Ċeka u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' konverġenza għall-2014 tar-Repubblika Ċeka /* COM/2014/0404 final - 2014/ () */

Rakkomandazzjoni għal
RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
dwar il-programm ta' riforma nazzjonali
tal-2014 tar-Repubblika Ċeka
u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' konverġenza
għall-2014 tar-Repubblika Ċeka
IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar
il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikoli 121(2)
u 148(4) tiegħu,
Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill
(KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tisħiħ
tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u
l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika[1],
u b'mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,
Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni
tal-Kummissjoni Ewropea[2],
Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet
tal-Parlament Ewropew[3],
Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet
tal-Kunsill Ewropew,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat
tal-Impjiegi,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat
Ekonomiku u Finanzjarju,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat
tal-Protezzjoni Soċjali,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat
tal-Politika Ekonomika,
Billi:
(1)
Fis-26 ta' Marzu 2010, il-Kunsill
Ewropew qabel mal-proposta tal-Kummissjoni biex tiġi mnedija
strateġija ġdida għat-tkabbir u l-impjiegi, Ewropa 2020,
ibbażata fuq koordinazzjoni msaħħa tal-politiki tal-ekonomija,
li se tiffoka fuq il-punti ewlenin fejn hija meħtieġa azzjoni sabiex
jissaħħaħ il-potenzjal tal-Ewropa għal tkabbir sostenibbli
u kompetittività.
(2)
Fit-13 ta' Lulju 2010, il-Kunsill,
abbażi tal-proposti tal-Kummissjoni, adotta rakkomandazzjoni dwar il-linji
gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri u
l-Unjoni (mill-2010 sal-2014) u, fil-21 ta' Ottubru 2010, adotta
deċiżjoni dwar il-linji gwida għall-politiki tal-impjiegi
tal-Istati Membri, li flimkien jiffurmaw il-"linji gwida integrati".
L-Istati Membri kienu mistiedna sabiex jikkunsidraw il-linji gwida integrati
fil-politiki ekonomiċi u tal-impjiegi nazzjonali tagħhom.
(3)
Fid-29 ta' Ġunju 2012,
il-Kapijiet ta' Stat jew ta' Gvern iddeċidew dwar Patt għal Tkabbir u
Impjiegi, li jipprovdi qafas koerenti għal azzjoni f'livell nazzjonali,
dak tal-UE kif ukoll taż-Żona tal-Euro permezz tal-użu
tal-għodod, l-istrumenti u l-politiki kollha possibbli. Huma ddeċidew
dwar azzjoni li għandha tittieħed fil-livell tal-Istati Membri, b'mod
partikolari li tesprimi impenn b'mod sħiħ sabiex jinkisbu l-objettivi
tal-Ewropa 2020 u jiġu implimentati r-rakkomandazzjonijiet
speċifiċi għall-pajjiż.
(4)
Fid-9 ta' Lulju 2013, il-Kunsill
adotta rakkomandazzjoni dwar il-programm nazzjonali ta' riforma tar-Repubblika
Ċeka għall-2013 u wassal l-opinjoni tiegħu dwar il-programm ta'
konverġenza tar-Repubblika Ċeka aġġornat
għall-2012-2016.
(5)
Fit-13 ta' Novembru 2013,
il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir[4], li jimmarka l-bidu
tas-Semestru Ewropew 2014 tal-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Fl-istess
ġurnata abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni
adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija[5], li fih hija ma
identifikatx ir-Repubblika Ċeka bħala wieħed mill-Istati Membri
li dwaru għandu jitwettaq eżami mill-ġdid fil-fond.
(6)
Fl-20 ta' Diċembru 2013,
il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet li jiżguraw stabbiltà
finanzjarja, konsolidament fiskali u azzjoni biex jissaħħaħ
it-tkabbir. Il-Kunsill enfasizza l-ħtieġa li jissokta l-konsolidament
fiskali differenzjat u favur it-tkabbir, sabiex il-kundizzjonijiet ta' self
għall-ekonomija jerġgħu lura għan-normal, jiġu
promossi t-tkabbir u l-kompetittività, jiġu trattati l-qgħad u
l-konsegwenzi soċjali tal-kriżi, u biex l-amministrazzjoni pubblika
tiġi mmodernizzata.
(7)
Fis-16 ta' April 2014, ir-Repubblika
Ċeka ppreżentat il-programm ta' riforma nazzjonali tagħha
tal-2014 u fit-28 ta' April 2014 il-programm ta'
konverġenza tagħha tal-2014. Biex jiġu kkunsidrati
l-konnessjonijiet ta' bejniethom, iż-żewġ programmi ġew
ivvalutati fl-istess żmien.
(8)
L-objettiv tal-istrateġija baġitarja
msemmija fil-Programm ta' Konverġenza tal-2014 huwa li d-defiċit
tal-gvern ġenerali jinżamm taħt it-3 % tal-valur ta'
referenza tat-Trattat tal-PDG matul il-perjodu tal-programm. Il-programm isemmi
l-objettiv ta' terminu medju ta' -1 % tal-PDG, li jirrifletti
l-ħtiġijiet tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Filwaqt li
l-istrateġija baġitarja hija konformi mal-Patt ta' Stabbiltà u
Tkabbir fl-2014, l-aġġustament meħtieġ f'termini strutturali
mhuwiex mistenni li jintlaħaq fl-2015 peress li l-bilanċ strutturali
kalkolat mill-ġdid huwa proġettat li jiddeterjora b'0,6 pp.
Barra minn hekk, l-infiq pubbliku huwa mistenni li jikber b'rata mhux
konsistenti mal-punt ta' riferiment tal-infiq. Il-bilanċ strutturali
kalkolat mill-ġdid huwa mbassar li jmur lil hinn mit-triq ta'
aġġustment meħtieġa fl-2016 u fl-2017 bil-bilanċ
strutturali kalkolat mill-ġdid f'-1,6 % u -1,9 % tal-PDG
rispettivament. B'ħarsa ġenerali, riskju ta' devjazzjoni mit-triq ta'
aġġustament lejn l-objettiv ta' terminu medju huwa mistenni
mill-2015. Skont il-programm, il-proporzjon tad-dejn, li hija taħt
is-60 % tal-valur referenzjali tal-PDG, hija proġettata li taqa'
temporanjament b'1,1 pp għal 45 % tal-PDG fl-2014 u li tiżdied
għal 46 % tal-PDG fl-2015. Ix-xenarju makroekonomiku sottostanti
tal-previżjonijiet baġitarji fil-programm huwa plawżibbli.
L-ekonomija Ċeka hija mistennija li tikber b'1,7 % fl-2014 u bi
2 % fl-2015 skont il-programm meta mqabbel ma' 2 % u 2,4 %
previsti mit-Tbassir tar-Rebbiegħa 2014 tal-Kummissjoni. Ir-riskji ewlenin
għar-riżultat baġitarju joħorġu minn inċertezza
kbira dwar l-iżvilupp futur ta' investiment pubbliku u minn infiq ta'
darba potenzjali relatat mal-kuntratt ta' lokazzjoni ppjanat għal fighter
jets b'impatt ta' 0,5 % tal-PDG li jżid id-defiċit mistenni
fl-2015. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni hemm riskju ta' devjazzjoni
sinifikanti mill-objettiv ta' terminu medju fl-2015. Id-differenza bix-xenarju
tal-programm tinsab f'assunzjonijiet differenti dwar politiki u miżuri
diskrezzjonali fl-2015. Abbażi tal-valutazzjoni tal-programm u t-Tbassir
tal-Kummissjoni, skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97,
il-Kunsill huwa tal-opinjoni li d-defiċit inġieb b'mod sostenibbli
taħt it-3 % tal-PDG fl-2013, b'konformità mar-rakkomandazzjoni
tal-Kunsill, u li waqt l-objettiv ta' terminu medju huwa mistenni li
jintlaħaq fl-2014, hemm riskju ta' devjazzjoni sinifikanti minnu fl-2015.
(9)
Ir-Repubblika Ċeka ħarġet minn
riċessjoni ta' sentejn u bħalissa qed taffaċċa l-isfida li
tikseb tkabbir għoli sostnut, f'kuntest ta' popolazzjoni li qed
tixjiħ b'rata mgħaġġla. L-investiment pubbliku ilu jinsab
fuq triq wieqfa għan-niżla sa minn dawn l-aħħar snin u
l-investiment fl-infrastruttra sofra partikolarment. Il-mudell tat-tkabbir
tal-ekonomija Ċeka qabel il-kriżi kien jiddependi fuq flussi kbar
deħlin ta' kapital barrani u orjentazzjoni ta' esportazzjoni qawwija.
Peress li l-ispazju għall-irkupru bbażat fuq l-akkumulazzjoni ta'
fatturi ta' produzzjoni (inkluż kapital barrani) jidher limitat,
id-direzzjoni mill-ġdid tal-ekonomija lejn muturi domestiċi ta'
tkabbir tiftaħ toroq ġodda għal kisbiet ta' produttività.
Elementi essenzjali ta' dan il-proċess jinkludu l-appoġġ
tal-edukazzjoni, it-taħriġ u l-innovazzjoni u t-tisħiħ tal-istituzzjonijiet.
(10)
Il-gvern riċentement approva t-Trattat dwar
l-Istabbiltà, il-Koordinazzjoni u l-Governanza, għalkemm
ir-ratifikazzjoni tiegħu mill-Parlament għadha pendenti. Ix-xogħol fuq riforma komprensiva tal-qafas
fiskali beda fl-2011 iżda l-adozzjoni u l-implimentazzjoni tiegħu
għadhom mhux ċerti. L-adozzjoni
tal-leġiżlazzjoni rilevanti li tiżgura konformità mad-Direttiva
tal-Kunsill 2011/85/UE dwar l-oqfsa baġitarji ġiet posposta wkoll.
(11)
Fil-qasam tat-tassazzjoni, l-isfidi prinċipali
għar-Repubblika Ċeka huma li tagħmel il-kollezzjoni
tad-dħul iktar effiċjenti u tikseb struttura tat-taxxa li
tiffavorixxi iktar it-tkabbir. Ir-Repubblika Ċeka ħadet xi
miżuri biex ittejjeb il-konformità mat-taxxa, b'mod partikolari fil-qasam
tat-tassazzjoni indiretta, iżda l-ispejjeż ġenerali
tal-konformità għadhom għoljin ħafna. F'dan il-kuntest,
il-bażijiet tat-taxxa (taxxi fuq l-introjtu, kontribuzzjonijiet
tas-saħħa u tas-sigurtà soċjali) għadhom ma ġewx
armonizzati u l-istabbiliment ta' punt singolu ta'
kollezzjoni previst fl-2015 ġie kkanċellat. Il-Gvern Ċek
madankollu ħabbar l-intenzjoni tiegħu li jindirizza l-kwistjoni
tal-armonizzazzjoni tal-bażijiet tat-taxxa. Ir-rakkomandazzjonijiet
tal-2013 rigward l-istruttura tat-tassazzjoni għadhom ma ġewx
segwiti. It-tassazzjoni fuq ix-xogħol tibqa' għolja, speċjalment
għal persuni bi dħul baxx, inklużi ħaddiema part-time,
notevolment minħabba l-kontribuzzjonjiet tas-sigurta soċjali elevati.
Jeżisti ċertu potenzjal għal kambjament ta' direzzjoni
mit-tassazzjoni tax-xogħol għal oqsma oħra, bħall-ambjent u
t-taxxi tal-abitazzjoni rikorrenti, li huma t-tnejn relattivament baxxi. Jibqgħu diskrepanzi sinifikanti fit-trattament
tal-kontribuzzjonijiet tat-taxxa u tas-sigurtà soċjali tal-impjegati u ta'
dawk li jaħdmu għal rashom, li jwasslu biex il-bażi tat-taxxa
tiċkien u joħolqu inċentivi għal impjieg indipendenti
fittizju b'konsegwenzi inġusti għal dawk impjegati skont kuntratt
tal-impjieg regolari.
(12)
Ir-Repubblika Ċeka taffaċċa riskji
ta' sostenibbiltà medji fit-terminu twil prinċipalment minħabba
żidiet ippjanati fil-pensjonijiet u l-infiq tal-kura tas-saħħa.
Skont il-leġiżlazzjoni attwali, l-età statutorja tal-irtirar hija
ppjanata li tiżdied biż-żmien iżda bil-mod wisq fit-terminu
medju. Il-gvern jippjana li jintroduċi mekkaniżmu ta' rieżami li
jallinja l-età tal-irtirar mal-kambjamenti fl-istennija tal-għomor iżda
din hija risposta parzjali għall-isfida tad-distakk tas-sostenibbiltà.
Barra minn hekk, l-indiċjar temporanjament iktar baxx se jkun terminat
fl-2015, sena qabel dik pjanata, u l-mekkaniżmu ta' indiċjar
tal-pensjoni standard (prezzijiet flimkien ma' terz taż-żieda f'pagi
veri) għadu ma ġiex rieżaminat. Sar progress limitat
fil-promozzjoni tal-impjegabbiltà ta' ħaddiema ikbar fl-età. Ma sar l-ebda
progress fit-titjib tal-effettività tal-prezzijiet ta' nfiq pubbliku fuq il-kura
tas-saħħa. Is-settur tal-pazjenti interni juri eċċess
fil-kapaċità li jipponta lejn lok għal titjib possibbli
fil-kosteffettività u l-governanza.
(13)
Saru ċerti passi inizjali sabiex tittejjeb
l-kapaċità u l-kwalità tas-servizz pubbliku tal-impjiegi. Dawn imorru
fid-direzzjoni t-tajba iżda l-impatt tagħhom għandu bżonn
jiġi evalwat. Politiki tas-suq tax-xogħol attivi jibqgħu
b'nuqqas ta' finanzi u ma jimmirawx b'mod effettiv in-nisa bi tfal
żgħar, żgħażagħ u ħaddiema ikbar fl-età.
Minkejja r-rata tal-impjieg globali għolja, dawn il-gruppi jibqgħu
mhux rappreżentati biżżejjed fis-suq tax-xogħol.
Aċċess limitat għal faċilitajiet u servizzi
għall-indukrar tat-tfal għall-but ta' kulħadd u t-tħaddin
relattivament baxx ta' impjieg part-time jfixkel il-parteċipazzjoni
tan-nisa fis-suq tax-xogħol. Id-distakk bejn il-pagi tal-irgiel u n-nisa
fl-2012 kien għadu wieħed mill-ikbar fl-UE.
(14)
Ir-rilevanza tal-kwalità u s-suq tax-xogħol
tas-sistema edukattiva Ċeka huma raġuni għal tħassib.
Ittieħdu xi miżuri biex jittejjeb il-qafas tal-evalwazzjoni fl-edukazzjoni
obbligatorja, iżda s-segwitu ma' skejjel u studenti b'riżultati iktar
foqra jibqa' sfida. L-attrattività tal-professjonijiet tat-tagħlim ukoll
hija kwistjoni, li l-gvern jippjana li jindirizza. Il-parteċipazzjoni
baxxa tat-tfal Roma fl-edukazzjoni tat-tfulija bikrija inklussiva u
fl-edukazzjoni primarja tibqa' sfida għall-integrazzjoni tagħhom.
Ir-riforma tal-edukazzjoni iktar għolja ġiet posposta wkoll u ma sar
l-ebda progress dwar it-tkabbir tal-akkreditazzjoni u l-iffinanzjar
fl-edukazzjoni iktar għolja. Ġew introdotti kambjamenti
żgħar biss fir-rigward tal-iffinanzjar tal-istituzzjonijiet
tar-riċerka. Jibqa' kruċjali li jinħolqu inċentivi xierqa
għal riċerkaturi pubbliċi biex ifittxu l-eċċellenza,
jindirizzaw sfidi soċjetali, u jikkooperaw mas-settur tan-negozju.
(15)
Il-proċess ta'
deregolazzjoni tan-numru għoli ta' professjonijiet regolati nbeda,
iżda b'pass bil-mod li ma jipproduċix benefiċċji rapidi
minn kompetizzjoni miżjuda fis-settur tas-servizzi. Ir-Repubblika Ċeka ħadet xi miżuri inizjali biex
iżżid l-effiċjenza tal-enerġija, speċjalment permezz
ta' inċentivi ta' fondi pubbliċi b'appoġġ għas-settur
tal-kostruzzjoni. Il-potenzjal għall-iffrankar tal-enerġija jibqa'
sostanzjali u iktar miżuri ambizzjużi jikkontribwixxu biex titnaqqas id-dipendenza fuq l-enerġija.
(16)
Il-kwalità u l-effikaċità tal-amministrazzjoni
pubblika jkomplu jirrappreżentaw sfida b'riperkussjonijiet ekonomiċi
negattivi. Il-mistenni Att dwar is-Servizz Ċivili għadu ma ġiex
adottat; l-adozzjoni tiegħu hija prijorità prinċipali għall-gvern.
Il-progress fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni kien limitat;
biċċiet kbar ta' leġiżlazzjoni mill-istrateġija
tal-antikorruzzjoni 2013-14 għadhom ma ġewx adottati. Viżjoni
ta' terminu twil ċara dwar kif għandha tiġi indirizzata b'mod
durabbli din il-kwistjoni ta' importanza kira għall-iżvilupp
ekonomiku u soċjetali għadha ma gietx formulata. L-implimentazzjoni
ta' tenders pubbliċi fuq livell lokali u reġjonali huwa mmarkat minn
dewmien mhux neċessarju. Ir-regoli tal-akkwist pubbliku ġodda jmorru
lura billi jneħħu wħud mis-salvagwardji ta' trasparenza. Sar
progress limitat fuq it-titjib tal-implimentazzjoni tal-fondi tal-UE. Hemm
bżonn ta' sforzi ulterjuri kif muri mir-rati ta' żbalji għoljin
irrappurtati mill-awtorità tal-awditjar għall-ċerti programmi fl-aħħar
tal-2013.
(17)
Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni
wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Repubblika
Ċeka. Il-Kummissjoni vvalutat il-programm ta' konverġenza u
l-programm ta' riforma nazzjonali. Hija ma kkunsidratx biss ir-rilevanza
tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli
fir-Repubblika Ċeka iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli
u l-gwida tal-UE, minħabba l-bżonn għat-tisħiħ
tal-governanza ekonomika globali tal-Unjoni Ewropea billi jiġi pprovdut kontribut
fil-livell tal-UE fid-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.
Ir-rakkomandazzjonijiet tagħha skont is-Semestru Ewropew
jidhru fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (7) hawn taħt.
(18)
Abbażi ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill
eżamina l-programm ta' konverġenza tar-Repubblika Ċeka, u
l-opinjoni tiegħu[6]
tidher b'mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.
B'DAN JIRRAKKOMANDA li fil-perjodu bejn
l-2014-2015 ir-Repubblika Ċeka tieħu azzjoni biex:
1.           Wara
l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv, iżżomm
pożizzjoni fiskali tajba fl-2014. Issaħħaħ b'mod
sinifikanti l-istrateġija baġitarja fl-2015 sabiex tiżgura li
l-objettiv ta' terminu medju jintlaħaq u jibqa' fl-objettiv ta' terminu
medju wara. Tagħmel prijorità fuq l-infiq li jiffavorixxi t-tkabbir biex
tappoġġa l-irkupru u ttejjeb il-prospetti għat-tkabbir. Tadotta
u timplimenta miżuri biex issaħħaħ il-qafas fiskali, u
b'mod partikolari tistabbilixxi istituzzjoni fiskali indipendenti biex
tissorvelja politiki fiskali, tintroduċi regoli fiskali għal
gvernijiet lokali u reġjonali u ttejjeb il-koordinazzjoni bejn is-saffi
kollha tal-gvern.
2.           Ittejjeb il-konformità
tat-taxxa billi tiffoka b'mod partikolari fuq il-VAT u tnaqqas l-ispejjeż
tal-ġbir u l-ħlas tat-taxxi billi tissimplifika s-sistema tat-taxxa u
tarmonizza l-bażijiet tat-taxxa tal-introjtu personali u
l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u s-saħħa. Tnaqqas
il-livell għoli ta' tassazzjoni fuq ix-xogħol, partikolarment
għal persuni bi dħul baxx. Iċċaqlaq it-tassazzjoni fuq
oqsma ta' inqas detriment għat-tkabbir, bħat-taxxi rikorrenti fuq
l-abitazzjoni u t-taxxi tal-ambjent. Tnaqqas iktar id-diskrepanzi
fit-trattament tat-taxxa ta' impjegati u ta' dawk li jaħdmu għal
rashom.
3.           Tiżgura sostenibbiltà
ta' terminu twil tal-iskema tal-pensjonijiet pubbliċi, b'mod partikolari
billi taċċelera ż-żieda tal-età statutorja tal-irtirar u
billi tgħaqqadha b'mod iktar ċar mal-kambjamenti fl-istennija
tal-għomor. Tippromwovi l-impjegabbiltà ta' ħaddiema ikbar fl-età u
tagħmel rieżami tal-mekkaniżmu ta' indiċjar tal-pensjonijiet.
Tieħu miżuri biex ittejjeb b'mod sinifikanti l-kosteffettività u
l-governanza tas-settur tal-kura tas-saħħa, b'mod partikolari
għall-kura tal-isptarijiet.
4.           Issaħħaħ
l-effiċjenza u l-effettività tas-servizz pubbliku tal-impjiegi, b'mod
partikolari billi tistabbilixxi sistema ta' kejl tal-prestazzjoni. Tilħaq
lil żgħażagħ mhux irreġistrati u tipprovdi servizzi
individwalizzati. Iżżid b'mod konsiderevoli d-disponibbiltà ta'
faċilitajiet u servizzi tal-indukrar tat-tfal ta' kwalità,
b'konċentrazzjoni fuq tfal sa tliet snin.
5.           Tiżgura li
l-akkreditazzjoni, il-governanza u l-iffinanzjar tal-edukazzjoni iktar
għolja jikkontribwixxu biex ittejjeb il-kwalità tagħha u r-rilevanza
tas-suq tax-xogħol. Taċċellera l-iżvilupp u l-introduzzjoni
ta' metodoloġija ġdida għall-evalwar tar-riċerka u
l-allokazzjoni ta' fondi biex iżżid is-sehem ta' fondi bbażati
fuq il-prestazzjoni ta' istituzzjonijiet tar-riċerka. Fl-edukazzjoni
obbligatorja, tagħmel il-professjoni tat-tagħlim iktar attraenti,
timplimenta qafas ta' evalwazzjoni komprensiv u tappoġġa l-iskejjel u
l-istudenti b'riżultati fqar. Iżżid l-inklussività
tal-edukazzjoni, b'mod notevoli billi tippromwovi l-parteċipazzjoni ta'
tfal żvantaġġati soċjalment u ta' tfal Roma b'mod
partikolari fl-edukazzjoni tat-tfulija bikrija.
6.           Taċċelera r-riforma
ta' professjonijiet regolati, billi tiffoka fuq it-tneħħija ta'
ħtiġijiet mhux ġustifikati u sproporzjonati. Iżżid
l-isforzi biex ittejjeb l-effiċjenza tal-enerġija fl-ekonomija.
7.           Fl-2014 tadotta u timplimenta
Att dwar is-Servizz Ċivili li jiżgura servizz tal-amministrazzjoni
stabbli, effiċjenti u ta' stat professjonali. Tħaffef u
ssaħħaħ sostanzjalment il-ġlieda kontra l-korruzzjoni billi
timplimenta l-miżuri leġiżlattivi li jkun fadal stipulati
fl-istrateġija tal-antikorruzzjoni 2013-2014 u billi tiżviluppa
pjanijiet għall-perjodu li jmiss. Ittejjeb iktar il-ġestjoni ta'
fondi tal-UE billi tissimplifika strutturi ta' implimentazzjoni, ittejjeb
il-kapaċità u tindirizza kunflitti ta' interess. Iżżid
it-trasparenza tal-akkwist pubbliku u ttejjeb l-implimentazzjoni ta' tenders
pubbliċi billi tipprovdi gwida u superviżjoni xierqa.
Magħmul fi Brussell,
                                                                       Għall-Kunsill
                                                                       Il-President
[1]               ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.
[2]               COM(2014) 404 finali.
[3]               P7_TA(2014)0128 u P7_TA(2014)0129.
[4]               COM(2013) 800 finali.
[5]               COM(2013) 790 finali.
[6]               Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill
(KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat- 30 ta’ Novembru 2011 dwar il-ħatra ta' membru tal-Bord Eżekuttiv tal-Bank Ċentrali Ewropew

text:
               14.12.2011

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 364/6

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
   tat-30 ta’ Novembru 2011
   dwar il-ħatra ta' membru tal-Bord Eżekuttiv tal-Bank Ċentrali Ewropew
   2011/C 364/03
   IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 283(2) tiegħu,
   Wara li kkunsidra l-Protokoll dwar l-Istatut tas-Sistema Ewropea ta’ Banek Ċentrali u tal-Bank Ċentrali Ewropew, u b'mod partikolari l-Artikolu 11.2 tiegħu,
   Peress li huwa neċessarju li jinħatar membru ġdid tal-Bord Eżekuttiv tal-Bank Ċentrali Ewropew wara d-deċiżjoni tas-Sur Lorenzo BINI SMAGHI li jirriżenja b'effett minn tmiem il-31 ta' Diċembru 2011,
   B'DAN JIRRAKKOMANDA LILL-KUNSILL EWROPEW:
   Biex jaħtar lis-Sur Benoît COEURÉ bħala membru tal-Bord Eżekuttiv tal-Bank Ċentrali Ewropew għal mandat ta' tmien snin.

      Magħmul fi Brussell, it-30 ta’ Novembru 2011.

            Għall-Kunsill

            Il-President

         J. VINCENT-ROSTOWSKI


title: Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tal- 20 ta’ Awwissu 2009 dwar il-litteriżmu medjatiku fl-ambjent diġitali għal industrija awdjoviżiva u tal-kontenut aktar kompetittiva u soċjetà tal-għarfien inklussiva

text:
               29.8.2009

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               L 227/9

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI
   tal-20 ta’ Awwissu 2009
   dwar il-litteriżmu medjatiku fl-ambjent diġitali għal industrija awdjoviżiva u tal-kontenut aktar kompetittiva u soċjetà tal-għarfien inklussiva
   (2009/625/KE)
   IL-KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ,
   Wara li kkunsidraw it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 211 tiegħu (1),
   Billi:

               (1)

               Fl-20 ta’ Diċembru 2007, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni “Approċċ Ewropew għal-litteriżmu medjatiku fid-dinja diġitali” (2), li ffukat fuq il-litteriżmu medjatiku għall-komunikazzjoni kummerċjali u kopriet kwistjonijiet marbuta mar-riklamar, il-litteriżmu medjatiku għax-xogħlijiet awdjoviżivi li parzjalment marbuta mat-tqajjim ta' kuxjenza dwar il-films Ewropej u t-tisħiħ tal-ħiliet kreattivi, u l-litteriżmu medjatiku għall-qasam online li, nagħtu kas, jagħti liċ-ċittadini għarfien aħjar dwar kif jaħdmu l-magni tat-tiftix tal-Internet.

               (2)

               Il-Parlament Ewropoew, fir-rapport tiegħu dwar il-litteriżmu medjatiku f'dinja diġitali (3), ħeġġeġ lill-Kummissjoni tespandi l-politika tagħha biex tippromwovi l-litteriżmu medjatiku, taħdem flimkien mal-Istituzzjonijiet Ewropej kollha u mal-awtoritajiet lokali u reġjonali.

               (3)

               Il-konklużjonijiet tal-Kunsill dwar il-Litteriżmu Medjatiku (4) adottati mill-Kunsill tal-Edukazzjoni, iż-Żgħażagħ u l-Kultura tal-21/22 ta' Mejju 2008 jappoġġaw il-viżjoni strateġika tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-litteriżmu medjatiku bħala fattur importanti għal ċittadinanza attiva fis-soċjetà tal-informazzjoni tal-lum.

               (4)

               Opinjoni globali dwar il-Kontenut Kreattiv online u l-Litteriżmu Medjatiku ġiet adottata mill-Kumitat tar-Reġjuni f'Ottubru 2008 (5).

               (5)

               Il-Kunsill ta' Liżbona (6) kkonkluda li “l-industriji tal-kontenut joħolqu valur miżjud meta jisfruttaw u jgħaqqdu f'network id-diversità kulturali Ewropea”. L-Aġenda Ewropea għall-Kultura mnedija fl-2007 tistabbilixxi qafas politiku strateġiku biex jindirizza l-isfidi ewlenin fil-qasam tal-kultura, filwaqt li l-konklużjonijiet tal-Kunsill ta' Mejju 2009 dwar il-kultura bħala katalist għall-kreattività u l-innovazzjoni, jillustraw il-kontribut speċifiku li l-kultura tista' tagħti lill-kreattività u l-innovazzjoni, u jsejħu għal kunċett wiesa' ta' innovazzjoni bħala parti mill-istrateġija ta' Liżbona lil hinn mill-2010. Dan huwa wkoll partikolarment importanti fil-qafas tal-inizjattiva tal-2010 tal-Kummissjoni Ewropea sabiex tissaħħaħ il-kompetittività fis-settur tal-ICT u jinħoloq Spazju Waħdieni Ewropew tal-Informazzjoni.

               (6)

               Livell ogħla ta' litteriżmu medjatiku jista' b'mod sinifikanti jikkontribwixxi għall-ksib tal-għanijiet stabbiliti għall-Unjoni Ewropea fil-Kunsill Ewropew ta' Liżbona u l-inizjattiva i2010, partikolarment fir-rigward ta' ekonomija tal-għarfien aktar kompetittiva, filwaqt li jsir kontribut għal soċjetà tal-informazjoni aktar inklussiva.

               (7)

               Il-konsultazzjoni pubblika ta' tmiem l-2006 wriet li hemm differenzi fil-prattiki u livelli mhux indaqs tal-litteriżmu medjatiku madwar l-Ewropa. Fl-istess ħin, huwa magħruf li ma hemm l-ebda kriterji jew standards maqbula għall-valutazzjoni tal-litteriżmu medjatiku, u hemm ħtieġa urġenti ta' riċerka fuq skala akbar u fuq medda ta' żmien sabiex jiġu stabbiliti dawn il-kriterji.

               (8)

               Kif ġie rikonoxxut fl-istudju “Current trends and approaches to media literacy in Europe” li sar għall-Kummissjoni fi-tieni nofs tal-2007, hemm xi ostakli għall-iżvilupp fil-qasam tal-litteriżmu medjatiku fuq livell Ewropew. Dawn partikolarment jinkludu nuqqas ta' viżjoni kondiviża, nuqqas ta' viżibilità Ewropea għal inizjattivi nazzjonali, reġjonali u lokali, nuqqas ta' netwerks Ewropej u koordinazzjoni bejn il-partijiet interessati.

               (9)

               Ikun għalhekk importanti għall-aħħar li wieħed ikun jista' janalizza, jenfasizza u jxerred prattiki tajba fil-qasam madwar l-Unjoni Ewropea, u joħloq u jrawwem netwerks Ewropej fost il-partijiet interessati.

               (10)

               Il-kapaċità taċ-ċittadini Ewropej li jagħmlu għażliet informati u diversifikati bħala konsumaturi tal-midja tista' tikkontribwixxi għall-kompetittività tal-industrija awdjoviżiva u tal-kontenut Ewropea.

               (11)

               Il-litteriżmu medjatiku jirrelata mal-kapaċità li wieħed jaċċessja l-midja, jifhimha u jqis b’mod kritiku l-aspetti differenti tal-midja u tal-kontenuti tagħha u joħloq il-komunikazzjonijiet f'varjetà ta' kuntesti.

               (12)

               It-tixrid tal-kontenut kreattiv diġitali u l-moltiplikazzjoni ta' pjattoformi mobbli u online tad-distribuzzjoni joħolqu sfidi ġodda għall-litteriżmu medjatiku. Fid-dinja tal-um, iċ-ċittadini għandhom bżonn jiżviluppaw ħileit analitiċi li jippermettulhom ikollhom fehim intellettwali u emozzjonali aħjar tal-midja diġitali.

               (13)

               Il-litteriżmu medjatiku jinkludi l-midja kollha. L-għan tal-litteriżmu medjatiku huwa li jikeber l-għarfien tan-nies dwar il-bosta forom ta' messaġġi medjatiċi li jiltaqgħu magħhom f'ħajjithom ta' kuljum. Il-messaġġi tal-midja huma l-programmi, il-films, ix-xbihat, it-testi, il-ħsejjes u l-websjats li jinġiebu permezz ta' forom ta' komunikazzjoni differenti.

               (14)

               Il-litteriżmu medjatiku għandu rwol importnati fit-tkabbir tal-kuxjenza dwar il-wirt awdjoviżiv u l-identitajiet kulturali Ewropej u għarfien u interess akbar il-wirt u xogħlijiet kulturali Ewropej reċenti.

               (15)

               Il-litteriżmu medjatiku jikkonċerna l-inklużjoni u ċ-ċittadinanza fis-soċjetà tal-informazzjoni tal-lum. Hija ħila fundamentali mhux biss għall-ġenerazzjonijiet iż-żgħażagħ iżda wkoll għall-adulti u l-anzjani, il-ġenituri, l-għalliema, u l-professjonisti tal-midja. Bis-saħħa tal-internet u t-teknoloġija diġitali, għadd dejjem akbar ta' Ewropej issa jista' joħloq u jxerred xbihat, tagħrif u kontenut. Il-litteriżmu medjatiku illum jitqies bħala wieħed mill-pre-rekwiżiti ewlenin għal ċittadinanza attiva u sħiħa sabiex ma jkunx hemm esklużjoni mill-ħajja komunitarja u jitnaqqsu r-riskji ta' dan.

               (16)

               Soċjetà medjatikament letterata tkun fl-istess ħin stimolu u prekundizzjoni għall-pluraliżmu u l-indipendenza fil-midja. L-espressjoni ta' opinjonijiet u ideat diversi, f'ilsna differenti, li jirrappreżentaw gruppi differenti, fis-soċejetajiet u minn soċjetà għall-oħra, għandhom impatt pożittiv fuq il-valuri tad-diversità, it-tolleranza, l-ekwità u d-djalogu. Għalhekk l-iżvilupp tal-litteriżmu fil-media fit-taqsimiet kollha tas-soċjetà għandu jiġi promoss u l-progress tiegħu segwit mill-qrib.

               (17)

               Id-demokrazija tiddependi mill-parteċipazzjoni attiva taċ-ċittadini fil-ħajja tal-komunità tagħhom u l-litteriżmu medjatiku jista' jipprovdi l-ħiliet li jeħtieġu biex jagħmlu sens mill-fluss ta' kuljum ta' informazzjoni mxerrda bis-saħħa ta' teknoloġija ġodda tal-komunikazzjoni.

               (18)

               Il-litteriżmu medjatiku għandu jiġi indirizzat b'modi differenti fuq livelli differenti. Il-modalitajiet tal-inklużjoni tal-litteriżmu medjatiku fil-kurrikuli tal-iskola fil-livelli kollha huma r-responsabbiltà tal-Istati Membri. Ir-rwol tal-awtoritajiet lokali huwa importanti ħafna wkoll, għaliex huma eqreb għaċ-ċittadin u jappoġġaw inizjattivi fis-settur tal-edukazzjoni mhux formali. Is-soċjetà ċivili għandha wkoll tagħti kontribut attiv lill-promozzjoni tal-litteriżmu medjatiku li jitlaq mil-livelli safliena tas-soċjetà.

               (19)

               Inzijattivi tal-Kummissjoni bħall-MEDIA 2007 (Id-Deċiżjoni Nru 1718/2006/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta' Novembru 2006 dwar l-implimentazzjoni ta' programm ta' appoġġ lis-settur awdjoviżiv Ewropew (7) (MEDIA 2007)) u d-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Midja Awdjoviżiva (Id-Direttiva 2007/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2007 li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 89/552/KEE dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b’regolament jew b’azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar it-twettiq ta’ attivitajiet ta’ xandir bit-televiżjoni (8)) li għandhom l-għan li jsaħħu l-kompetittività tal-industrija awdjoviżiva u tal-kontenut Ewropea, jistgħu jikkontribwixxu għal-litteriżmu medjatiku.

               (20)

               Il-Kummissjoni biħsiebha tagħmel monitoraġġ tal-isforzi li jsiru fil-litteriżmu tal-midja awdjoviżiva u litteriżmu medjatiku għall-komunikazzjoni kummerċjali kif previst fil-premessa 37 tad-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Midja Awdjoviżiva, partikolarment fil-qafas tal-Kumitat ta' Kuntatt tas-Servizzi tal-Midja Awdjoviżiva u fi ħdan l-obbligu tar-rapportar previst fl-Artikolu 26 tad-Direttiva.

               (21)

               Il-Kummissjoni se tinkoraġġixxi proġetti ta' riċerka dwar il-litteriżmu medjatiku fil-qafas ta' programmi eżistenti. B'mod partikolari, biħsiebha tniedi studju dwar il-livell ta' għarfien tar-riskji marbuta mat-tixrid tad-dejta personali fl-ambjent online, u studju dwar it-titjib tal-użu tal-magni tat-tiftix.

               (22)

               Inizjattivi dwar il-litteriżmu medjatiku għandhom ukoll jinkludu dimensjoni tal-kuxjenza dwar ir-rwol tad-dritt tal-awtur.

               (23)

               L-ipproċessar u l-użu tad-dejta personali fin-netwerks tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, l-aktar sabiex jiġu pprovduti offerti skont il-profil tal-konsumaturi, u l-isfidi li dan joħloq f'termini ta' ħarsien ta' dejta personali u rispett tal-privatezza jridu jiġu indirizzati bħala parti minn inizjattivi ta' litteriżmu medjatiku. Fil-fatt, in-netwerks tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni jiftħu possibbiltajiet ġodda għall-utenti; madankollu, jistgħu jinħolqu wkoll riskji ġodda għall-individwu, bħas-serq tal-identità, profilar diskriminatorju jew sorveljanza kontinwa Il-Kummissjoni indirizzat dawn il-kwistjonijiet u soluzzjonijiet possibbli għalihom fil-Komunikazzjoni dwar il-Promozzjoni tal-Protezzjoni tad-Dejta b'Teknoloġiji li jtejbu l-Privatezza (PETs) (9).

               (24)

               Inizjattivi għal-litteriżmu tal-midja diġitali għandhom jiżguraw involviment mill-qrib tal-pubblikaturi tradizzjonali, fid-dawl tal-esperjenza ta' siwi liema bħalha tal-industrija tal-pubblikazzzjoni fir-rigward tal-litteriżmu medjatiku fid-dinja offline u minħabba iċ-ċaqliqa dejjem akbar ta' din l-industrija lejn il-produzzjoni u d-distribuzzjoni tal-kontenut diġitali.

               (25)

               Il-Kummmisjoni biħsiebha toħloq aktar konsensus dwar aspetti essenzjali tal-litteriżmu medjatiku (definizzjonijiet, għanijiet) u ssostni l-analiżi u l-iskambju ta' prattiki tajba għal-litteriżmu medjatiku fl-ambjent diġitali, inkluż għall-ekonomija ta-settur tal-midja fl-Ewropa, partikolarment bis-saħħa tal-organizzazzjoni ta' laqgħat tal-Kumitat ta' Kuntatt AVMS (10), il-promozzjoni u l-appoġġ ta' avvenimenti taħt MEDIA 2007 (11), kooperazzjoni mal-istituzzjonijiet Ewropej l-oħra u Organizzazzjonijiet Internazzjonali bħall-Kunsill tal-Ewropa, l-UNESCO, u l-Alleanza tan-Nazzjonijiet Uniti taċ-Ċiviltà, u l-promozzjoni ta' sħubija bejn il-pubbliku u l-privat dwar il-litteriżmu medjatiku,

         B'HEKK JIRRAKKOMANDAW LI:

               I.

               L-Istati Membri, f'kooperazzjoni mal-awtoritajiet inkarigati mir-regolamentazzjoni tal-komunikazzjoni elettronika u awdjoviżiva u f'kollaborazzjoni mal-awtoritajiet superviżorji għall-ħarsien tad-dejta, fejn xieraq:

                           (1)

                           jiżviluppaw u jimplimentaw inizjattivi ko-regolatorji li jwasslu għall-adozzjoni ta' kodiċijiet ta' mġiba mill-partijiet interessati ewlenin u jipproponu inizjattivi u linjigwida awtoregolatorji, dwar is-suġġetti identifikati għall-Industrija taħt il-Parti II isfel;

                           (2)

                           b'segwitu għall-istudju li għaddej bħalissa tal-Kummissjoni dwar il-kriterji għall-valutazzjoni tal-livelli tal-litteriżmu medjatiku fl-Ewropa, jippromwovu riċerka sistematika bis-saħħa ta' studji u proġetti dwar l-aspetti u d-dimensjonijiet differenti tal-litteriżmu u jimmonitorjaw u jkejlu l-progress tal-livelli tal-litteriżmu medjatiku;

                           (3)

                           jiftħu dibattitu f'konferenzi u avvenimenti pubbliċi oħra dwar l-inklużjoni tal-lietteriżmu medjatiku fil-kurikkulu edukattiv obbligatorju, u bħala parti mill-għoti ta' kompetenzi ewlenin għat-tagħlim tul il-ħajja, stipulati fir-Rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta' Diċembru 2006 dwar kompetenzi ewlenin għat-tagħlim tul il-ħajja;

                           (4)

                           isaħħu l-isforzi tagħhom biex itejbu l-kuxjenza dwar il-wirt awdjoviżiv nazzjonali u Ewropew bis-saħħa ta' kampanji nazzjonali għat-trawwim tal-kuxjenza mmirati lejn iċ-ċittadini;

                           (5)

                           Iqajmu kuxjenza bis-saħħa ta' taħriġ, jiem ta' informazzjoni u tqassim ta' pakketti informattivi dwar ir-riskji involuti fl-ipproċessar tad-dejta personali permezz ta' netwerks ta' komunikazzjoni u informazzjoni, u jedukaw lill-utenti f'dan il-qasam, speċjalment lit-tfal u ż-żgħażagħ, il-ġenituri u l-għalliema.

               II.

               L-Industrija tal-Midja tkabbar l-impenn tagħha lejn l-għoti tal-għodod meħtieġa biex ittejjeb il-livell tagħha tal-litteriżmu medjatiku billi:

                           (1)

                           ixxerred sistematikament l-għarfien bis-saħħa ta' kampanji informattivi dwar kif l-informazzjoni u l-kontenut kreattiv jiġu prodotti, immuntati u mqassma mad-dinja diġitali, inkluz kif jaħdmu l-magni tat-tiftix u kif wieħed jista' jużahom aħjar;

                           (2)

                           tagħti liċ-ċittadini informazzjoni ċara u dħulija billi torganizza kampanji ta' tqajjim ta' kuxjenza, dwar tekniki użati għal għanijiet ta' komunikazzjoni kummerċjali, partikolarment dwar il-pubbliċità indiretta, ir-riklamar online, u b'mezzi biex jingħarfu aktar il-konfini bejn il-marketing u l-kontenut;

                           (3)

                           tipprovdi liċ-ċittadini b'informazzjoni, billi toħloq pakketti informattivi mmirati l-aktar lejn it-tfal u żgħażagħ, dwar kif id-dejta personali tiġi pproċessata fil-kuntest ta' offerti mmirati skont il-profil tal-utent, partikolarment ir-riklamar interattiv, b'osservanza sħiħa tad-dispożizzjonijiet legali eżisteni;

                           (4)

                           tinforma attivament liċ-ċittadini billi torganizza jiem ta' informazzjoni dwar kif taħdem l-ekonomija kreattiva, inkluż ir-rwol tad-dritt tal-awtur f'dak ir-rigward.

               III.

               Din ir-Rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri.

      Magħmul fi Brussell, l-20 ta’ Awwissu 2009.

            Għall-Kummissjoni

         Viviane REDING

            Membru tal-Kummissjoni

      (1)  ĠU C 325, 24.12.2002, p. 1.

      (2)  COM(2007) 833 finali.

      (3)  2008/2129(INI), 24 Novembru 2008.

      (4)  2008/C 140/08.

      (5)  CdR 94/2008.

      (6)  http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+REPORT+A6-2005-0278+0+DOC+XML+V0//MT

      (7)  ĠU L 327, 24.11.2006, p. 12.

      (8)  ĠU L 332, 18.12.2007, p. 27.

      (9)  COM(2007) 228 finali, 2 ta’ Mejju 2007.

      (10)  AVMS, ara d-Direttiva 2007/65/KE.

      (11)  Deċiżjoni Nru 1718/2006/KE.