title: Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta’ Lulju 2018 dwar linji gwida dwar il-kriterji ta’ trattament indaqs u ta’ trasparenza li għandhom jiġu applikati mill-ENTSO-E u l-ENTSOG meta jiżviluppaw it-TYNDPs tagħhom kif stipulat fl-Anness III 2(5) tar-Regolament (UE) Nru 347/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill

text:
               27.7.2018

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 265/1

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI
      tal-24 ta’ Lulju 2018
      dwar linji gwida dwar il-kriterji ta’ trattament indaqs u ta’ trasparenza li għandhom jiġu applikati mill-ENTSO-E u l-ENTSOG meta jiżviluppaw it-TYNDPs tagħhom kif stipulat fl-Anness III 2(5) tar-Regolament (UE) Nru 347/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
      (2018/C 265/01)
      IL-KUMMISSJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 172 tiegħu,
      Wara li kkunsidrat l-Anness III 2(5) tar-Regolament (UE) Nru 347/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ April 2013 dwar linji gwida għall-infrastruttura tal-enerġija trans-Ewropea u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 1364/2006/KE u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 713/2009, (KE) Nru 714/2009 u (KE) Nru 715/2009 (1) (“ir-Regolament tat-TEN-E”),
      Billi:

                  (1)

                  Il-Pjan ta’ għaxar snin għall-iżvilupp tan-netwerk (“TYNDP”) għall-elettriku, kif ukoll it-TYNDP għall-gass, huma dokumenti mhux vinkolanti, li jkopru l-Unjoni kollha, imfasslin u ppubblikati kull sentejn min-Netwerk Ewropew għall-Operaturi tas-Sistema ta’ Trażmissjoni tal-Elettriku (“ENTSO-E”) u min-Netwerk Ewropew tal-Operaturi tas-Sistemi ta’ Trażmissjoni tal-Gass (“ENTSOG”), rispettivament, bil-għan li jivvalutaw, skont ir-rekwiżiti legali kollha, kif il-proġetti Ewropej kollha rilevanti jikkontribwixxu għat-titjib tas-sistemi Ewropej tal-elettriku u tal-gass.

                  (2)

                  Ir-Regolament tat-TEN-E jirrikjedi li proġetti kandidati tal-elettriku u tal-gass jiddaħħlu fit-TYNDP rilevanti bħala prekundizzjoni għat-tressiq tagħhom bħala kandidati għall-inklużjoni fil-listi ta’ Proġetti ta’ Interess Komuni tal-Unjoni kollha.

                  (3)

                  Ir-Regolament tat-TEN-E jirrikjedi li l-Kummissjoni Ewropea toħroġ linji gwida dwar il-kriterji li għandhom jiġu applikati mill-ENTSO-E u mill-ENTSOG meta jiżviluppaw it-TYNDPs rispettivi tagħhom, sabiex jiżguraw it-trattament indaqs u t-trasparenza fil-proċess.

                  (4)

                  Il-Kummissjoni ħejjiet din il-gwida mhux vinkolanti dwar il-prinċipji ewlenin li għandhom jiġu rispettati, kif ukoll l-aspetti li għandhom jiġu indirizzati fid-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika li jiġu adottati u użati mill-ENTSO-E u mill-ENTSOG meta jħejju t-TYNDPs rispettivi tagħhom,

            ADOTTAT DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI:

                  1.

                  In-Netwerks Ewropej tal-Operaturi tas-Sistemi ta’ Trażmissjoni tal-Elettriku (ENTSO-E) u tal-Gass (ENTSOG) għandhom isegwu l-linji gwida mhux legalment vinkolanti fl-Anness ta’ dan ir-Regolament. Dawn il-linji gwida għandhom jgħinu biex jiżguraw it-trattament indaqs u t-trasparenza fil-proċess għall-iżvilupp tal-Pjanijiet ta’ għaxar snin għall-iżvilupp tan-netwerk, kif inhu rikjest mill-Anness III 2(5) tar-Regolament tat-TEN-E (ir-Regolament (UE) Nru 347/2013).

                  2.

                  Din ir-Rakkomandazzjoni għandha tiġi ppubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.

         Magħmul fi Brussell, l-24 ta’ Lulju 2018.

               Għall-Kummissjoni

            Miguel ARIAS CAÑETE

               Membru tal-Kummissjoni

         (1)  ĠU L 115, 25.4.2013, p. 39.

         ANNESS
         1.   DAĦLA

         1.1.   Għan tal-Linji gwida

         Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni “Linji gwida dwar il-kriterji ta’ trattament indaqs u ta’ trasparenza li għandhom jiġu applikati mill-ENTSO-E u l-ENTSOG meta jiżviluppaw it-TYNDPs tagħhom” (“il-Linji gwida”) tqiegħed fil-prattika d-dispożizzjonijiet tar-Regolament (UE) Nru 347/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ April 2013 dwar linji gwida għall-infrastruttura tal-enerġija trans-Ewropea u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 1364/2006/KE u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 713/2009, (KE) Nru 714/2009 u (KE) Nru 715/2009 (1) (“ir-Regolament tat-TEN-E”).
         It-TYNDPs għall-elettriku u għall-gass huma dokumenti ta’ referenza Ewropej komprensivi u aġġornati għan-netwerks ta’ trażmissjoni tal-elettriku u tal-gass. It-TYNDPs huma dokumenti li joħorġu kull sentejn, u li jagħtu ħarsa wiesgħa lejn il-pjanijiet ta’ espansjoni tat-trażmissjoni identifikati bħala meħtieġa biex jiżguraw li l-grilja ta’ trażmissjoni tiffaċilita l-għanijiet tal-politika tal-enerġija tal-UE. It-TYNDPs iservu ta’ bażi li minnha tinsilet il-lista ta’ Proġetti ta’ interess komuni (PCIs) fis-setturi tal-elettriku u tal-gass. Il-proġetti tal-gass u tal-elettriku li huma inklużi fit-TYNDPs biss jistgħu applikaw biex isiru PCIs, u l-valutazzjoni tagħhom tibbaża b’mod sinifikanti fuq l-analiżijiet tal-kostijiet u l-benefiċċji speċifiċi għall-proġetti, ipprovduti mit-TYNDPs.
         Il-Linji gwida jfissru l-qafas legali li japplika għall-proċess ta’ tfassil u ta’ adozzjoni tat-TYNDPs. Jimmiraw li jiżguraw proċess ġust, ugwali u trasparenti għall-inklużjoni ta’ proġetti fit-TYNDP billi jistabbilixxu struttura, kontenut u prinċipji li għandhom jiżguraw il-konsistenza bejn iż-żewġ proċessi tat-TYNDP kif ukoll interpretazzjoni uniformi tal-prinċipji u r-regoli applikabbli miż-żewġ ENTSOs. Jipprovdu qafas ġenerali għall-adozzjoni, għar-reviżjoni u għall-applikazzjoni tad-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika li għandhom jiġu adottati u użati mill-ENTSO-E u mill-ENTSOG, rispettivament, biex jiżguraw trattament ugwali u trasparenza tul dawn l-eżerċizzji.
         It-tfassil ta’ dawn il-linji gwida huwa rikjest mill-Anness III 2(5) tar-Regolament tat-TEN-E dwar il-proċess għall-istabbiliment ta’ listi reġjonali fi ħdan il-proċess ta’ identifikazzjoni ta’ Proġetti ta’ Interess Komuni (“PCIs”): “… il-Kummissjoni għandha toħroġ Linji Gwida dwar il-kriterji li għandhom jiġu applikati mill-ENTSO tal-Elettriku u l-ENTSO tal-Gass meta jkunu qed jiżviluppaw il-pjanijiet deċennali għall-iżvilupp tan-netwerk rispettivi tagħhom imsemmijin fil-punti (3) u (4) ta’ hawn fuq, sabiex tiżgura t-trattament ugwali u t-trasparenza tal-proċess.” Id-dispożizzjonijiet dwar il-proċessi tat-TYNDP stabbiliti skont il-Linji gwida se jkunu applikabbli għal kull proġett ikkunsidrat għall-inklużjoni fit-TYNDP rispettiv, irrispettivament mill-pjanijiet tal-promotur biex dan jitressaq, jew le, bħala kandidat fi ħdan il-proċess ta’ selezzjoni li jmiss tal-PCIs.
         Dawn il-linji gwida mhumiex legalment vinkolanti. Il-metodi, l-għodod u l-iskedi ta’ żmien futuri li jkunu se jintużaw mill-ENTSO-E u mill-ENTSOG fil-proċessi ta’ tfassil tat-TYNDPs tagħhom għandhom jikkonformaw bis-sħiħ mar-rekwiżiti tar-Regolament (KE) Nru 714/2009 (2) u (KE) Nru 715/2009 (3) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, ir-Regolament tat-TEN-E u l-Linji gwida.
         1.2.   Destinatarji

         Il-Linji gwida huma indirizzati lill-ENTSO għall-elettriku u għall-ENTSO għall-gass. Il-kriterji applikati mill-ENTSOs skont dan id-dokument se jolqtu lil dawn li ġejjin:

                     —

                     il-promoturi ta’ proġetti kollha li qegħdin jippjanaw li jiżviluppaw proġett ta’ infrastruttura tat-trażmissjoni tal-elettriku li jinsab għalkollox jew parzjalment f’tal-anqas pajjiż wieħed irrappreżentat fi ħdan l-ENTSO-E u li jitqies ta’ rilevanza Ewropea (4), kif ukoll il-promoturi tal-ħżin li qegħdin jippjanaw li jiżviluppaw proġetti ta’ ħżin tal-elettriku fi ħdan l-Unjoni Ewropea u li jirrispettaw il-limitazzjonijiet tekniċi stipulati fl-Anness II tar-Regolament tat-TEN-E, jew kwalunkwe apparat jew istallazzjoni essenzjali biex is-sistema taħdem b’mod sikur, sigur u effiċjenti.

                     —

                     il-promoturi ta’ proġetti kollha li qegħdin jippjanaw li jiżviluppaw proġett ta’ infrastruttura tat-trażmissjoni tal-gass ta’ rilevanza Ewropea: pipeline tat-trażmissjoni tal-gass, faċilitajiet ta’ ħżin taħt l-art, faċilitajiet ta’ riċeviment u ħżin u ta’ rigassifikazzjoni jew dekompressjoni għall-gass naturali likwifikat (LNG) jew għall-gass naturali kkompressat (CNG), jew kwalunkwe apparat jew istallazzjoni essenzjali biex is-sistema taħdem b’sikurezza, sigurtà u effiċjenza, jew biex tippermetti kapaċità bidirezzjonali.

               2.   IL-PJANIJIET TA’ GĦAXAR SNIN GĦALL-IŻVILUPP TAN-NETWERK (TYNDPS)

         2.1.   Rekwiżiti legali

         It-TYNDP għall-elettriku u t-TYNDP għall-gass jitħejjew, rispettivament, mill-ENTSO-E u mill-ENTSOG, skont l-Artikoli 8 rispettivi tar-Regolamenti (KE) Nru 714/2009 u (KE) Nru 715/2009. It-TYNDPs mhux vinkolanti li jkopru l-Unjoni kollha jiġu adottati u pubblikati kull sentejn, u jinkludu l-immudellar tan-netwerk integrat, l-iżvilupp tax-xenarji, prospettiva tal-adegwatezza tal-ġenerazzjoni Ewropea jew prospettiva tal-adegwatezza tal-provvista Ewropea, skont il-każ, kif ukoll valutazzjoni tar-reżiljenza tas-sistema.
         It-TYNDPs jibnu fuq pjanijiet nazzjonali ta’ investiment, filwaqt li jqisu pjanijiet reġjonali ta’ investiment kif ukoll, jekk xieraq, aspetti tal-ippjanar tan-netwerks li jolqtu lill-Unjoni, u huma soġġetti għal analiżi tal-kostijiet u l-benefiċċji, bl-użu tal-metodoloġija stabbilita, skont ir-Regolament tat-TEN-E. Rigward l-interkonnessjonijiet transfruntiera, it-TYNDPs jibnu wkoll fuq il-ħtiġijiet raġonevoli ta’ utenti differenti tas-sistema, u jintegraw impenji fit-tul mill-investituri filwaqt li jidentifikaw lakuni fl-investiment, speċifikament b’rabta mal-kapaċitajiet transfruntiera.
         Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolamenti (KE) Nru 714/2009 u (KE) Nru 715/2009 u l-Artikolu 6(3)(b) tar-Regolament (KE) Nru 713/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), l-Aġenzija għall-Kooperazzjoni tar-Regolaturi tal-Enerġija (“l-Aġenzija”) tipprovdi opinjonijiet motivati kif xieraq fuq l-abbozzi tat-TYNDPs, kif ukoll rakkomandazzjonijiet lill-ENTSOs, fejn tqis li l-abbozz ta’ TYNDP rispettiv ma jikkontribwix lejn in-nondiskriminazzjoni, il-kompetizzjoni effettiva, il-funzjonament effiċjenti u sigur tas-swieq interni, jew livell suffiċjenti ta’ interkonnessjoni transfruntiera miftuħa għall-aċċess minn parti terza.
         L-ENTSOs huma legalment marbutin (6) li jwettqu proċessi ta’ konsultazzjoni wiesgħa matul it-tħejjija tat-TYNDPs. Dawn il-proċessi għandhom jitwettqu fi stadju bikri, b’mod miftuħ u trasparenti, bl-involviment tal-parteċipanti fis-suq kollha rilevanti, awtoritajiet regolatorji nazzjonali u awtoritajiet nazzjonali oħra, u intrapriżi tal-provvista, tal-ġenerazzjoni jew tal-produzzjoni. Għandhom jidentifikaw il-fehmiet u l-proposti tal-partijiet kollha rilevanti fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Id-dokumenti u l-minuti kollha tal-laqgħat marbutin mal-konsultazzjonijiet għandhom isiru pubblikament aċċessibbli.
         Ir-Regolament tat-TEN-E, li skontu huwa stabbilit il-proċess ta’ identifikazzjoni tal-PCIs, jirrikjedi l-inklużjoni ta’ proġetti kandidati tal-elettriku u tal-gass fit-TYNDP bħala prekundizzjoni, bil-għan li jiġu inklużi fil-listi tal-PCIs tal-Unjoni kollha (7).
         Fl-aħħar nett, l-ENTSOG huwa legalment marbut li jiżgura li jkun hemm konsistenza u allinjament bejn il-prospettivi fit-tul tal-monitoraġġ tal-kwalità tal-gass ippubblikati kull sentejn u t-TYNDP għall-gass li jitħejja fl-istess ħin. Il-proċess ta’ konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati użat għat-TYNDP jeħtieġ li jitwessa’ biex jinkludi bħala element il-kwalità tal-gass.
         2.2.   Prinċipji li għandhom jirrispettaw l-ENTSOs fil-proċess tat-TYNDP

         Sabiex jiżguraw it-trattament indaqs u t-trasparenza tal-proċessi tat-TYNDPs, u bil-monitoraġġ tal-Aġenzija kif stipulat fl-Artikolu 9 tar-Regolamenti (KE) Nru 714/2009 u (KE) Nru 715/2009, jenħtieġ li l-ENTSO-E u l-ENTSOG:

                     —

                     jorganizzaw, għat-TYNDPs tagħhom tal-elettriku u tal-gass, proċessi mhux diskriminatorji biex jidentifikaw u jinkludu l-proġetti Ewropej kollha rilevanti ta’ infrastruttura tal-elettriku u dawk ta’ infrastruttura tal-gass, rispettivament, irrispettivament mill-istatus tal-promoturi tagħhom (membri tal-ENTSO jew mhux).

                     —

                     jirreklamaw il-proċessi tat-TYNDP, jikkonsultaw il-partijiet ikkonċernati fi stadji kritiċi ta’ teħid tad-deċiżjonijiet kif ukoll dwar l-abbozzi tat-TYNDPs, u jagħmlu possibbli l-impenn tagħhom fil-proċess. Jekk jinqala’ l-bżonn u fuq talba mill-ENTSOs, l-assoċjazzjonijiet ta’ partijiet ikkonċernati rilevanti jistgħu jiġu involuti fuq bażi ad hoc, bi rwol ta’ konsulenza fil-proċessi. L-assoċjazzjonijiet ta’ partijiet ikkonċernati rilevanti jistgħu jiġu informati wkoll b’mod regolari dwar il-proċessi ta’ TYNDP li jkunu għaddejjin;

                     —

                     jiżguraw it-trasparenza fid-data li tidħol u toħroġ mill-proċessi tat-TYNDP, skont il-metodoloġija tal-analiżi tal-kostijiet u l-benefiċċji, sabiex kwalunkwe parti kkonċernata, pereżempju, tkun tista’ tifhem il-valutazzjoni mwettqa mill-ENTSOs.

                     —

                     jiżguraw, mill-applikazzjoni tal-proġett sal-finalizzazzjoni tat-TYNDP, aċċess ġust u mhux diskriminatorju tal-promoturi tal-proġetti għal informazzjoni dwar il-valutazzjoni tal-proġetti tagħhom, imwettqa skont il-metodoloġija tal-analiżi tal-kostijiet u l-benefiċċji.

               Sabiex jiżguraw il-konsistenza bejn it-TYNDPs u l-proċess ta’ selezzjoni tal-PCIs, l-ENTSOs għandhom jikkonsultaw u jinfurmaw regolarment lill-Kummissjoni u lill-Aġenzija dwar il-proċessi tat-TYNDPs, speċjalment dwar l-inklużjoni u l-valutazzjoni tal-proġett. Dan għandu jippermetti lill-ENTSOs jilqgħu r-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni u tal-Aġenzija bi żmien biżżejjed għat-TYNDPs aħħarija rispettiva.
         3.   TRESSIQ TA’ PROĠETTI GĦALL-INKLUŻJONI FIT-TYNDP

         It-TYNDPs għall-elettriku u għall-gass għandhom jinkorporaw il-proġetti kollha rilevanti tal-infrastruttura tal-elettriku u tal-gass Ewropej kif stipulat fir-Regolament (UE) Nru 347/2013.
         Sabiex jiġu żgurati (1) proċess ġust u mhux diskriminatorju għall-inklużjoni tal-proġetti fit-TYNDPs, (2) it-trasparenza tal-proċess, u (3) il-konsistenza ġenerali tal-approċċi, jenħtieġ li l-ENTSO-E u l-ENTSOG jiġbru u jivvalidaw l-applikazzjonijiet ta’ proġetti kollha f’waqthom, inkluż:

                     —

                     perjodu għat-tressiq tal-applikazzjonijiet ta’ tul ta’ żmien xieraq biex jippermetti lill-promoturi tal-proġetti jressqu l-proġetti u l-informazzjoni meħtieġa li tkopri wkoll id-dettalji prattiċi kollha rilevanti għall-inklużjoni fit-TYNDP; id-dati tal-bidu u tat-tmiem tal-perjodu għat-tressiq tal-applikazzjonijiet għandhom ikunu rriklamati fuq is-siti web tal-ENTSOs; l-istess skadenzi għandhom japplikaw għall-promoturi tal-proġetti kollha matul il-proċess. Il-promoturi tal-proġetti kollha jenħtieġ li jkollhom aċċess għall-istess informazzjoni matul il-proċess, u jekk ċertu promotur jitlob kjarifiki jew informazzjoni addizzjonali marbuta mal-proċess ġenerali, jenħtieġ li l-ENTSOs jikkomunikaw lill-promoturi tal-proġetti kollha l-oħra l-kjarifiki jew informazzjoni addizzjonali li jistgħu jkunu rilevanti għalihom.

                     —

                     perjodu ta’ verifika li għandu jagħti żmien biżżejjed biex jiġi żgurat li l-applikazzjonijiet kollha fihom data affidabbli li tqis proġetti ta’ infrastruttura paragunabbli (eż. l-istadju tal-iżvilupp u d-data tal-ikkummissjonar), u biex jiġi żgurat li jkun hemm fehim reċiproku dwar id-data tal-proġett bejn l-ENTSO-E jew l-ENTSOG u kull promotur ta’ proġett;

                     —

                     il-pubblikazzjoni fuq is-sit web tal-ENTSO rispettiv tal-lista tal-proġetti meqjusa għall-inklużjoni fit-TYNDP jenħtieġ li ssir fi żmien raġonevoli sabiex jiġu żgurati t-trasparenza u d-disponibbiltà minn kmieni tal-informazzjoni bażika li tidentifika l-proġetti;

                     —

                     konsultazzjoni pubblika ta’ tul ta’ żmien xieraq biex jippermetti lil kull min jista’ jkollu interess jibgħat kummenti fuq kull abbozz ta’ TYNDP.

               4.   DOKUMENTI TA’ IMPLIMENTAZZJONI PRATTIKA TAL-ENTSOS

         Sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-Linji gwida u jkun hemm konformità mal-prinċipji elenkati hawn fuq, l-ENTSO-E u l-ENTSOG għandhom ifasslu dokumenti speċifiċi ta’ implimentazzjoni prattika, bil-għan li jipprovdu lill-promoturi tal-proġetti b’linji gwida dwar il-passi proċedurali u l-informazzjoni meħtieġa li għandha titressaq għall-inklużjoni tal-proġett tagħhom fit-TYNDP rispettiv.
         Jenħtieġ li dawn id-dokumenti jiġu żviluppati u adottat mill-ENTSO rispettiv wara li dan jikkonsulta mal-partijiet ikkonċernati rilevanti u jqis kif xieraq ir-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni u tal-Aġenzija.
         Fil-proċessi tat-TYNDP sussegwenti, ir-reviżjoni u l-aġġornamenti tad-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika jista’ jibdihom l-ENTSO rispettiv wara li dan jikkonsulta mal-Kummissjoni u mal-Aġenzija, jew fuq talba tal-Kummissjoni.
         Billi l-inklużjoni ta’ applikazzjonijiet ta’ proġetti inadegwati kieku tolqot l-immudellar tan-netwerks tal-elettriku u tal-gass, b’mod li potenzjalment tipperikola l-adozzjoni f’waqtha tat-TYNDPs u l-għan ta’ trasparenza rigward l-iżvilupp tan-netwerks tal-elettriku u tal-gass fl-Unjoni, kif previst mill-premessa 9 tar-Regolament (KE) Nru 714/2009 u mill-premessa 18 tar-Regolament (KE) Nru 715/2009, jenħtieġ li l-ENTSO-E u l-ENTSOG jiddefinixxu, fid-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika tagħhom, kriterji għall-inklużjoni jew għal-esklużjoni ta’ proġetti mressqa. Il-proġetti kollha li jkunu se jiġu aċċettati għall-inklużjoni fit-TYNDP jenħtieġ li jissodisfaw dawn ir-rekwiżiti amministrattivi u tekniċi kif deskritti fid-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika tal-ENTSO rispettiv.
         Jenħtieġ li d-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika jispjegaw fil-qasir il-proċessi tat-TYNDP, inkluż l-iskadenzi applikabbli għal kull pass tat-TYNDP u r-rabta tagħhom mal-proċess ta’ selezzjoni tal-PCIs, u jenħtieġ li jelenkaw il-kriterji amministrattivi u tekniċi li għandhom jiġu ssodisfati sabiex jippermettu li proġett isir parti mit-TYNDP rispettiv. Dawn il-kriterji jistgħu jinġabru f’kategoriji differenti, u jiġu applikati kif xieraq, skont it-tip ta’ promotur ta’ proġetti, it-tip ta’ infrastruttura li l-proġett rispettiv ikun se jimplimenta, kif ukoll l-istatus ta’ progress tal-proġett, filwaqt li jiġu żgurati t-trasparenza tal-proċess u t-trattament ugwali għall-promoturi tal-proġetti kollha kkonċernati. Il-promoturi tal-proġetti diġà inklużi fit-TYNDPs ta’ qabel għandhom jerġgħu jressqu applikazjoni uffiċjali għall-inklużjoni fit-TYNDP li jkun qiegħed jitħejja. Madankollu, l-inklużjoni ta’ proġett partikulari fit-TYNDPs ta’ qabel tista’ tippermetti proċess simplifikat ta’ applikazzjoni għat-TYNDPs attwali, u dan il-proċess għandu jiġi deskritt fid-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika tal-ENTSOs.
         Id-deċiżjoni aħħarija dwar l-inklużjoni ta’ proġett fil-Lista ta’ Proġetti tat-TYNDP hija f’idejn l-ENTSO kompetenti, u kull deċiżjoni marbuta maċ-ċaħda tal-inklużjoni ta’ proġett fit-TYNDP għandha tkun spjegata kif xieraq.
         4.1.   Kriterji amministrattivi u tekniċi dwar il-promoturi tal-proġetti u l-proġetti meqjusa għall-inklużjoni fit-TYNDP

         Jenħtieġ li l-kriterji amministrattivi u tekniċi jiġu żviluppati filwaqt li jitqiesu l-aspetti li ġejjin:

                     —

                     Il-promoturi tal-proġetti li qegħdin jippjanaw li jiżviluppaw proġett ta’ infrastruttura u li dan jiġi inkluż fit-TYNDP rispettiv jenħtieġ li jagħtu evidenza tal-kredibbiltà tagħhom f’termini ta’ kapaċità finanzjarja u għarfien espert tekniku biex jimplimentaw il-proġett rispettiv huma stess jew permezz ta’ sottokuntratturi. Irrispettivament mill-kategoriji differenti li taħthom jaqgħu l-proġetti ta’ infrastruttura tal-enerġija, il-proċessi ta’ inklużjoni fit-TYNDP jenħtieġ li jibnu fuq kriterji amministrattivi li jiżguraw trattament ġust u mhux diskriminatorju ta’ kwalunkwe promotur tal-proġetti, filwaqt li jiżguraw ukoll l-evidenza tas-solidità tal-proġetti meqjusa.

                     —

                     Skont l-istatus ta’ progress tal-proġett, il-promoturi tal-proġetti jenħtieġ li jagħtu evidenza tas-solidità tal-proġett meqjus għall-inklużjoni fit-TYNDP rispettiv, u jenħtieġ li jagħtu evidenza li tippermetti l-valutazzjoni tar-rilevanza Ewropea tal-proġett mill-ENTSOs. Irrispettivament mill-kategoriji differenti li taħthom jaqgħu l-proġetti ta’ infrastruttura tal-enerġija, il-proġetti meqjusa għall-inklużjoni fit-TYNDPs jenħtieġ li jissodisfaw ċerti kriterji tekniċi minimi, li għandhom jiġu ddettaljati fid-dokument ta’ implimentazzjoni prattika tal-ENTSO rispettiv. Dawn ir-rekwiżiti tekniċi u l-limiti minimi korrispondenti – jekk applikabbli – jenħtieġ li jkunu maħsubin biex jiżguraw li l-proġetti jkollhom rilevanza Ewropea mil-lat kummerċjali jew ta’ sigurtà tal-provvista.

                     —

                     F’termini tal-għoti ta’ evidenza tas-solidità tal-proġetti meqjusa għall-inklużjoni fit-TYNDP, il-promoturi tal-proġetti jenħtieġ li jkunu marbutin li jagħtu evidenza rigward l-azzjonijiet li diġà jkunu ħadu biex jibdew l-implimentazzjoni tal-proġett rispettiv (eż. l-istatus ta’ PCI jew l-inklużjoni fl-aħħar Pjan Nazzjonali ta’ Żvilupp disponibbli, jew ftehimiet iffirmati bejn il-ministeri jew ir-regolaturi tal-pajjiżi milquta, jew ir-riżultati ta’ studji ta’ vijabbiltà jew previjabbiltà, eċċ.). Meta l-ENTSOs jitolbu lill-promoturi tal-proġetti jagħtu evidenza tal-kapaċità finanzjarja tagħhom u tal-għarfien espert tekniku tagħhom biex jimplimentaw proġett, jew evidenza tas-solidità tal-proġett rispettiv, jenħtieġ li l-ENTSOs jiżguraw li r-rekwiżiti ma jkunux sproporzjonati għall-kategoriji differenti tal-promoturi tal-proġetti. Jekk l-applikazzjoni ta’ rekwiżiti differenti tkun iġġustifikata, jenħtieġ li l-ENTSOs jiżguraw li jintalab livell simili jew korrispondenti ta’ dettall u ta’ evidenza mingħand il-promoturi tal-proġetti.

               4.2.   It-trattament tad-data

         4.2.1.   L-użu tad-data u l-aċċess pubbliku għad-data
         Id-dokumenti amministrattivi pprovduti mill-promoturi tal-proġetti matul il-fażi ta’ tressiq tal-applikazzjonijiet, u r-riferimenti għall-istatus legali, il-kapaċità finanzjarja u l-għarfien espert tekniku tagħhom (kif imsemmija fit-taqsima 4.1) jenħtieġ li jintużaw mill-ENTSOs biss sabiex jiżguraw il-konformità mal-kriterji amministrattivi ddefiniti fid-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika tagħhom, u jenħtieġ li jiġu ttrattati b’mod kunfidenzjali mill-ENTSOs, bi qbil mar-regoli interni tagħhom, sakemm ma jkunux diġà pubbliċi.
         L-input tekniku pprovdut mill-promoturi tal-proġetti u l-benefiċċji vvalutati tal-proġetti evalwati skont il-metodoloġija tal-analiżi tal-kostijiet u l-benefiċċji jenħtieġ li jiġi ppubblikat mill-ENTSOs bħala parti mill-proċessi tat-TYNDP.
         Id-data dwar il-kostijiet imressqa mill-promoturi tal-proġetti biex dawn jiġu inklużi fit-TYNDPs għandha tiġi ppubblikata mill-ENTSOs. Jistgħu japplikaw derogi jekk id-data tiġi ddikjarata kunfidenzjali mill-promoturi tal-proġetti rispettivi. Fejn applikabbli, dawk għandhom ikunu ddettaljati fid-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika tal-ENTSOs.
         Madankollu, fil-kuntest tal-eżerċizzju ta’ selezzjoni tal-PCIs, il-Gruppi Reġjonali stabbiliti skont ir-Regolament tat-TEN-E jenħtieġ li jkollhom aċċess għad-data kollha dwar il-kostijiet imressqa mill-promoturi tal-proġetti fi ħdan il-proċessi tat-TYNDP.
         Riżultati aggregati jew ġenerali tal-valutazzjoni jistgħu jiġu ppubblikati mill-ENTSO-E u mill-ENTSOG, jew jistgħu jintużaw f’avvenimenti pubbliċi, skont id-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika u r-regoli interni tagħhom.
         4.2.2.   Korrezzjonijiet tad-data mdaħħla

         F’każ li l-informazzjoni u d-data teknika mressqin għal proġett ikunu skorretti skont il-Linji gwida u d-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika tal-ENTSOs, il-promotur tal-proġetti jenħtieġ li jingħata l-opportunità li jirrapporta l-informazzjoni kkoreġuta lill-ENTSO rispettiv fil-perjodu ta’ verifika tal-konsistenza, sal-iskadenza stipulata fid-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika tal-ENTSOs, u sa mhux aktar tard minn tmiem il-konsultazzjoni pubblika tat-TYNDP.
         Dan il-perjodu jenħtieġ li jipprevedi skeda ta’ żmien stabbilit biċ-ċar minn qabel, li għandha tiżgura żmien biżżejjed għat-tressiq xieraq tal-informazzjoni kkoreġuta, kif ukoll għal kwalunkwe skambju ta’ informazzjoni jew kjarifiki meħtieġa bejn l-ENTSO kompetenti u l-promotur tal-proġetti rispettiv.
         Jekk ikun hemm xi inkonsistenzi fil-korrezzjonijiet tal-informazzjoni, l-ENTSO-E u l-ENTSOG, rispettivament, jenħtieġ li jiddiskutu u jikkonkludu mal-promoturi tal-proġetti, skont il-każ, dwar l-inklużjoni tal-proġett rispettiv fil-Lista ta’ Proġetti tat-TYNDP. Id-deċiżjonijiet kollha tal-ENTSO-E u tal-ENTSOG dwar korrezzjonijiet fl-informazzjoni ta’ proġett jenħtieġ li jkunu motivati, tal-anqas bir-raġuni għall-aċċettazzjoni jew ċaħda tal-bidliet mitluba, u jenħtieġ li jinqasmu mal-promoturi tal-proġetti kkonċernati, mal-Kummissjoni u mal-Aġenzija. Jekk l-inkonsistenzi kapaċi jolqtu l-inklużjoni possibbli ta’ proġett fit-TYNDP, l-ENTSOs jistgħu jikkonsultaw mal-Kummissjoni u mal-Aġenzija dwar il-każ qabel ma jieħdu d-deċiżjoni tagħhom.
         Peress li l-proġetti jevolvu l-ħin kollu bejn it-tressiq għall-inklużjoni fit-TYNDP u l-pubblikazzjoni tat-TYNDP, għall-finijiet ta’ ċarezza, jenħtieġ li t-TYNDPs jiddefinixxu d-data tal-validità tad-data tal-proġett tat-TYNDP.
         L-iskadenzi raġonevoli stabbiliti fir-rigward tal-fażi ta’ korrezzjoni tad-data mdaħħla ma għandhomx ifixklu l-iskeda ta’ żmien tal-proċess ġenerali tat-TYNDP, u jenħtieġ li jkunu stabbiliti b’ċarezza fid-dokumenti ta’ implimentazzjoni prattika tal-ENTSOs.
         4.2.3.   Aċċess tal-promoturi għar-riżultati tal-valutazzjoni u għad-data tat-TYNDP

         Fejn rilevanti, u skont il-metodoloġija tal-analiżi tal-kostijiet u l-benefiċċji, jenħtieġ li l-ENTSOs jibagħtu lill-promoturi tal-proġetti, qabel il-konsultazzjonijiet dwar l-abbozzi tat-TYNDPs, ir-riżultati tal-valutazzjoni tal-proġett tagħhom. Jekk mitlub, jenħtieġ li l-promoturi tal-proġetti jingħataw l-opportunità li jipparteċipaw f’laqgħa bilaterali ma’ rappreżentanti tal-ENTSO rispettiv, sabiex il-promotur ikun jista’ jifhem aħjar ir-riżultati tal-valutazzjoni tal-proġett tagħhom.
         Lil hinn mir-riżultati ppubblikati fir-rapport tat-TYNDP, kull promotur tal-proġetti għandu dritt għall-aċċess għal informazzjoni aktar iddettaljata dwar il-proġett tiegħu, sa fejn din tkun disponibbli għall-ENTSO-E u għall-ENTSOG fil-qafas tal-proċess ta’ valutazzjoni.
         Barra minn hekk, għal raġunijiet ta’ trattament indaqs, jekk mitlub, jenħtieġ li l-ENTSO kompetenti jagħmel disponibbli, mill-iktar teknikament fis possibbli u qabel l-adozzjoni tat-TYNDP, id-data mdaħħla u maħruġa, jekk din tkun mitluba mill-promotur tal-proġetti, sabiex jispjega l-valutazzjoni fid-dettall (inkluż il-preżunzjonijiet dwar is-suq u l-immudellar tan-netwerk).
         4.2.4.   Id-dritt tal-promoturi li jitolbu reviżjoni tal-valutazzjoni tal-proġett

         F’każ ta’ nuqqas ta’ qbil bejn l-ENTSO kompetenti dwar il-valutazzjoni mwettqa bi qbil mal-metodoloġija tal-analiżi tal-kostijiet u l-benefiċċji, jenħtieġ li l-promotur tal-proġetti jkollu d-dritt li jitlob reviżjoni tal-valutazzjoni tal-proġett tagħhom. Jenħtieġ li tali talba tkun irraġunata u sostanzjata kif xieraq mill-promotur.
         F’din il-fażi ta’ reviżjoni, jenħtieġ li l-ENTSOs jikkonsultaw mal-Kummissjoni u mal-Aġenzija, u jekk jitqies meħtieġ, jistgħu jikkonsultaw ukoll, b’mod ad hoc, lill-partijiet ikkonċernati rilevanti meta jiġu biex iqisu l-ġustifikazzjonijiet tal-promoturi tal-proġett. Meta jieħu d-deċiżjoni aħħarija tiegħu, jenħtieġ li l-ENTSO kompetenti jqis kif xieraq il-fehmiet espressi.
         Ma għandhomx ikunu soġġetti għal diskussjoni f’din il-fażi ta’ reviżjoni l-elementi li ġejjin (u jitqies li tkun diġà saret konsultazzjoni dwarhom mal-partijiet ikkonċernati aktar kmieni fil-proċess, u li jkunu ġew maqbula u ffinalizzati): preżunzjonijiet ta’ xenarji, data, metodoloġiji ta’ analiżi tal-kostijiet u l-benefiċċji, u data tal-proġett imressqa bħala parti mill-proċess.

            (1)  ĠU L 115, 25.4.2013, p. 39.

            (2)  ĠU L 211, 14.8.2009, p. 15.

            (3)  ĠU L 211, 14.8.2009, p. 36.

            (4)  Kif stipulat skont ir-Regolamenti (KE) Nru 714/2009 u (KE) Nru 715/2009: “Netwerks vijabbli ta’ trażmissjoni tal-elettriku u tal-gass u interkonnessjonijiet reġjonali meħtieġa, li jkunu relevanti mil-lat kummerċjali u ta’ sigurtà, għandhom ikunu inklużi fil-pjanijiet għall-iżvilupp tan-netwerks.”

            (5)  ĠU L 211, 14.8.2009, p. 1.

            (6)  L-Artikolu 10 tar-Regolamenti (KE) Nru 714/2009 u (KE) Nru 715/2009.

            (7)  Il-premessa 21 u l-Anness III 2(3) u 2(4) tar-Regolament tat-TEN-E.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-13 ta' Lulju 2018 dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2018 tal-Estonja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-2018 tal-Estonja

text:
               10.9.2018

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 320/24

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tat-13 ta' Lulju 2018
      dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2018 tal-Estonja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-2018 tal-Estonja
      (2018/C 320/06)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika (1), u b'mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fit-22 ta' Novembru 2017, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2018. Hija kkunsidrat kif xieraq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta' Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta' Marzu 2018. Fit-22 ta' Novembru 2017, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Estonja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta' Marzu 2018. Fl-14 ta' Mejju 2018, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro”).

                  (2)

                  Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja, jenħtieġ li l-Estonja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f'waqtha ta' din ir-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika għaż-Żona tal-Euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet hawn isfel, b'mod partikolari r-rakkomandazzjoni (1).

                  (3)

                  Ir-rapport tal-pajjiż tal-2018 għall-Estonja ġie ppubblikat fis-7 ta' Marzu 2018. Ir-rapport ivvaluta l-progress tal-Estonja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fil-11 ta' Lulju 2017 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Estonja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Estonja mhux qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi.

                  (4)

                  Fis-26 ta' April 2018, l-Estonja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2018 tagħha u l-Programm ta' Stabbiltà tal-2018 tagħha. Sabiex jitqiesu l-konnessjonijiet ta' bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

                  (5)

                  Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta' Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma' governanza ekonomika tajba.

                  (6)

                  Attwalment, l-Estonja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Il-Gvern jippjana li jgħaddi minn defiċit pubbliku ġenerali ta' 0,3 % tal-PDG fl-2017 għal surplus ta' 0,2 % tal-PDG fl-2018, 0,5 % tal-PDG fl-2019 u jgħaddi finalment għal baġit ibbilanċjat. L-objettiv baġitarju fit-terminu medju tagħha huwa defiċit strutturali ta' 0,5 % tal-PDG. Skont il-Programm ta' Stabbiltà tal-2018, id-defiċit strutturali rikalkulat (6) għandu jammonta għal 0,8 % tal-PDG fl-2018, 0,4 % tal-PDG fl-2019 u jibqa' f'defiċit żgħir wara dan. Id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG għandu jibqa' taħt id-9 % tal-PDG fl-2018 u l-2019, filwaqt li jonqos għal 5,3 % tal-PDG sal-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. Ir-riskji negattivi marbuta mas-suppożizzjonijiet tar-rendiment tad-dħul huma relatati ma' uħud mill-miżuri li mhumiex speċifikati sew, li jaffettwaw is-snin kollha tal-perjodu ta' żmien tal-programm.

                  (7)

                  Fl-2018, l-Estonja ġiet rakkomandata tibqa' tirrispetta l-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Dan huwa konsistenti ma' rata ta' tkabbir nominali massimu tal-infiq pubbliku primarju nett (7) ta' 6,1 %, li jikkorrispondi ma' aġġustament strutturali ta' 0,2 % tal-PDG. Abbażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2018, hemm riskju ta' xi devjazzjoni minn dan ir-rekwiżit fl-2018. Fl-2019, fid-dawl tal-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni previst ta' 2,7 % tal-PDG għall-Estonja u t-tkabbir previst tal-PDG li hu inqas mir-rata stmata ta' tkabbir potenzjali, ir-rata ta' tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett jenħtieġ li ma taqbiżx 4,1 %, f'konformità mal-aġġustament strutturali ta' 0,6 % tal-PDG li jirriżulta matriċi ta' aġġustament miftiehma b'mod komuni ta' rekwiżiti taħt il-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Fuq il-bażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2018, jekk il-politiki ma jinbidlux, hemm riskju ta' xi devjazzjoni minn dan ir-rekwiżit fl-2019, u fl-2018 u l-2019 meta dawn jitqiesu flimkien. Kollox ma' kollox, il-Kunsill huwa tal-fehma li l-Estonja jeħtieġ li tkun lesta li tieħu aktar miżuri biex tiżgura l-konformità fl-2018 u l-2019.

                  (8)

                  Sistema ta' protezzjoni soċjali iktar adegwata sostnuta minn provvista aħjar tas-servizzi għadha sfida ewlenija għall-Estonja. L-Estonja tonfoq inqas fuq il-protezzjoni soċjali (madwar 16 % tal-PDG) mill-medja tal-Unjoni (madwar 28 % tal-PDG). L-impatt tat-trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tal-faqar qed jitjieb iżda għadu dgħajjef u aktar baxx mill-medja tal-Unjoni. L-Estonja għad għandha rata għolja ta' riskju ta' faqar, partikolarment għall-persuni b'diżabbiltà, għall-unitajiet domestiċi fejn ħadd ma jaħdem u għall-persuni anzjani, speċjalment dawk li jgħixu waħedhom. L-inugwaljanza fl-introjtu, li laħqet 5,6 % fl-2016, għadha ogħla mill-medja tal-Unjoni (5,2 % fl-2016) minkejja titjib reċenti. Qed jittieħdu xi passi biex jiġu pprovduti benefiċċji tal-familja adegwati għal familji kbar, li kompla naqqas il-faqar relattiv fost it-tfal. Il-livell tal-benefiċċju tal-introjtu minimu żdied, akkumpanjat b'inċentivi għar-ritorn lejn ix-xogħol. Il-pagament ta' benefiċċju ta' EUR 115-il lill-persuni b'pensjonijiet baxxi u li jgħixu waħedhom kien l-ewwel pass biex tiġi indirizzata r-rata għolja ħafna ta' riskju ta' faqar f'dan il-grupp. L-ispariġġ tar-riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali bejn il-persuni b'diżabbiltà u dawk mingħajrha (20,9 % fl-2016) huwa wkoll ogħla mill-medja tal-Unjoni (10,1 %). Il-finanzjament tas-servizzi ta' kura fit-tul ma jissodisfax il-ħtiġijiet tal-popolazzjoni li qed tixjieħ. Wieħed għad irid jara l-impatt tar-riforma amministrattiva li għaddejja fuq il-provvista ta' servizzi ta' kwalità għolja.

                  (9)

                  Id-differenza ta' 25,3 % bejn il-pagi tal-irġiel u tan-nisa hija fost waħda mill-ogħla fl-Unjoni, għalkemm qed tonqos. Il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata qed jiġi promoss mill-bidliet reċenti fil-liv tal-ġenituri u s-sistema tal-benefiċċji. Dawn il-bidliet huma mistennija jagħtu lin-nisa inċentiv biex jirritornaw lejn ix-xogħol iktar kmieni u għalhekk jikkontribwixxu biex inaqqsu d-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u tan-nisa. Il-bidliet se jiġu implimentati bejn l-2018 u l-2020. Qed tiġi diskussa l-proposta dwar it-tieni stadju tar-riforma tal-liv tal-ġenituri. L-involviment kontinwu mas-sħab soċjali u t-tisħiħ tal-kapaċità tagħhom, fid-dawl ta' rati ta' sħubija baxxi ħafna, jibqa' importanti f'dan il-kuntest u lil hinn minnu. Għad iridu jiġu adottati Emendi tal-Att dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri sabiex titjieb it-trasparenza fil-pagi u ladarba dawn jiġu adottati, se japplikaw biss għall-entitajiet tas-settur pubbliku. Strument biex janalizza d-differenzi fil-pagi bejn il-ġeneri mhux mistenni li jiġi żviluppat qabel l-2019.

                  (10)

                  It-tkabbir bil-mod fil-produttività tal-Estonja huwa marbut mal-prestazzjoni moderata tagħha fir-riċerka, it-teknoloġija u l-innovazzjoni. B'inqas minn 0,5 % tal-kumpaniji Estonjani jirraportaw attivitajiet ta' riċerka fl-2016, l-intensità tar-R&Ż tan-negozji hija biss ta' 0,7 % tal-PDG — nofs il-medja tal-Unjoni ta' 1,3 %. Barra minn hekk, għadd ta' indikaturi li jkejlu l-innovazzjoni — bħalma huma l-kumpaniji żgħar u medji li joħolqu prodotti u proċessi ġodda jew li jagħmlu innovazzjonijiet interni — naqsu b'mod sinifikanti f'dawn l-aħħar snin. Filwaqt li l-ekonomija għandha xi attivitajiet b'valur miżjud għoli u b'użu intensiv tal-għarfien, l-intensità tar-R&Ż tan-negozji, il-konnessjonijiet bejn ix-xjenza u l-kummerċ u l-kapaċità ta' innovazzjoni u teknoloġika tal-kumpaniji għadhom baxxi. L-infiq tas-settur pubbliku fuq ir-riċerka, it-teknoloġija u l-innovazzjoni kienet tradizzjonalment ogħla mill-medja tal-Unjoni. Madankollu, l-istabbiliment insuffiċjenti tal-prijoritajiet fir-riċerka pubblika jippreżenta sfidi. L-Estonja implimentat diversi miżuri biex issaħħaħ il-prestazzjoni tar-riċerka u innovazzjoni tal-ekonomija, iżda l-isfida hija li jiġi massimizzat l-impatt tagħhom.

                  (11)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2018, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Estonja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2018. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta' Stabbiltà tal-2018, il-Programm ta' Riforma Nazzjonali tal-2018 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Estonja fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Estonja imma wkoll sa fejn jikkonformaw mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (12)

                  Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta' Stabbiltà tal-2018 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b'mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

            B'DAN JIRRAKKOMANDA li l-Estonja tieħu azzjoni fl-2018 u fl-2019 biex:

                  1.

                  Tiżgura li r-rata ta' tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett ma taqbiżx 4,1 % fl-2019, li jikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta' 0,6 % tal-PDG. Ittejjeb l-adegwatezza tas-sistema ta' protezzjoni soċjali, b'mod partikolari għall-persuni anzjani u għall-persuni b'diżabbiltà. Tieħu miżuri biex tnaqqas id-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi, inkluż billi ttejjeb it-trasparenza fil-pagi fis-settur privat.

                  2.

                  Tippromwovi r-riċerka u l-innovazzjoni, b'mod partikolari billi tipprovdi inċentivi effettivi biex titwessa' l-bażi tal-innovazzjoni.

         Magħmul fi Brussell, it-13 ta' Lulju 2018.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            H. LÖGER

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

         (3)  ĠU C 179, 25.5.2018, p. 1.

         (4)  ĠU C 261, 9.8.2017, p. 1.

         (5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (6)  Il-bilanċ nett aġġustat ċiklikament ta' miżuri ta' darba u temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni b'metodoloġija miftiehma b'mod komuni.

         (7)  In-nefqa primarja netta tal-gvern hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa fuq l-imgħax, in-nefqa fuq programmi tal-Unjoni li huma korrisposti bis-sħiħ minn dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fuq in-nefqa tal-benefiċċji tal-qgħad. Il-formazzjoni ta' kapital gross fiss iffinanzjata nazzjonalment hija mifruxa fuq perjodu ta' erba' snin. Il-miżuri ta' dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b'mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta' darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

         (8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.