               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 525 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tas-Slovakkja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tas-Slovakkja tal-2020

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tas-Slovakkja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tas-Slovakkja tal-2020

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni tal-politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta' Diċembru 2019, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija, li fih hija ma identifikatx is-Slovakkja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2020 għas-Slovakkja
                  2
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Dan ivvaluta l-progress tas-Slovakkja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  3
               , is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tas-Slovakkja lejn il-miri nazzjonali Ewropa 2020 tagħha.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat il-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, is-soċjetajiet u l-ekonomiji. Hija qiegħda tpoġġi s-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija u qiegħda tfixkel il-katini ta’ provvista dinjija, tikkawża volatilità fis-swieq finanzjarji, xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed tħalli effetti negattivi f’diversi setturi. Hija qed thedded ukoll l-impjiegi tan-nies, id-dħul tagħhom u n-negozju tal-kumpaniji. Il-pandemija tat xokk ekonomiku kbir li diġà qed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  4
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li jinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Kull miżura ta’ emerġenza jenħtieġ li tkun strettament proporzjonata, neċessarja, limitata fiż-żmien, u konformi mal-istandards Ewropej u dawk internazzjonali. Jenħtieġ li dawn ikunu soġġetti għal skrutinju demokratiku u għal rieżami ġudizzjarju indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir
                  5
               . Il-klawżola, kif inhu stipulat fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) 1466/97 u l-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament (KE) 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni qablet mal-Kunsill dwar il-fehma tagħha li, minħabba t-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku qawwi li mistenni li jirriżulta mit-tfaqqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu l-attivazzjoni tal-klawżola. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti għal tluq temporanju mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fi żmien medju, sakemm dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju. Għall-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, b'rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Hija tippermetti li l-Istati Membri jitbiegħdu mir-rekwiżiti baġitarji li kienu normalment japplikaw filwaqt li l-Kummissjoni u l-Kunsill jistgħu jieħdu f’idejhom il-miżuri ta’ koordinazzjoni tal-politika fil-qafas tal-Patt.

               (6)Hija meħtieġa azzjoni kontinwa biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ għan-negozju u l-unitajiet domestiċi u biex jiġu żgurati kundizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sigurtà fil-post tax-xogħol bil-ħsieb li terġa’ tibda l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex jerġgħu lura għal funzjonament normali tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u għal tkabbir sostenibbli, li jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u li jieħdu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat il-flessibbiltà li s-suq uniku joffri biex wieħed jadatta għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni rapida u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu ta’ merkanzija, servizzi u ħaddiema, miżuri eċċezzjonali li jipprevjenu s-suq uniku milli jiffunzjona b’mod normali jridu jitneħħew malli ma jibqgħux indispensabbli. Il-kriżi attwali wriet li hemm bżonn ta’ pjanijiet ta' tħejjija għall-kriżi fis-settur tas-saħħa, li jinkludu b’mod partikolari titjib fl-istrateġiji tal-akkwist, katini ta’ provvista diversifikati u riżervi strateġiċi tal-provvisti essenzjali. Dawn huma elementi ewlenin għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti
                  6
                biex jippermetti lill-Istati Membri jimmobilizzaw ir-riżorsi mhux użati kollha mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija COVID-19. Dawn l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri ssimplifikati u razzjonalizzati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ flussi ta’ flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Is-Slovakkja hija mħeġġa biex tagħmel użu sħiħ minn dawn il-possibbiltajiet biex tgħin lill-individwi u lis-setturi l-aktar milquta mill-isfidi.

               (9)Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li jkunu distribwiti b’mod mhux uniformi madwar ir-reġjuni minħabba xejriet ta’ speċjalizzazzjoni u lakuni fl-infrastruttura differenti. Dan jinvolvi riskju sostanzjali li jiżdiedu d-differenzi reġjonali fis-Slovakkja, b’mod partikolari bejn il-belt kapitali u s-Slovakkja tal-Punent, minn naħa, u s-Slovakkja tal-Lvant u tax-Xlokk, min-naħa l-oħra. Flimkien mar-riskju temporanjament jintilef il-progress li sar fil-konverġenza bejn l-Istati Membri, is-sitwazzjoni attwali titlob risponsi ta’ politika mmirati.

               (10)Fit-18 ta’ Mejju 2020, is-Slovakkja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tagħha tal-2020, kif ukoll il-Programm ta' Stabbiltà tal-2020 tagħha. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (11)Bħalissa s-Slovakkja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (12)Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lis-Slovakkja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta
                  7
                ma taqbiżx l-4,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG. Il-valutazzjoni kumplessiva tal-Kummissjoni tikkonferma devjazzjoni sinifikanti fl-2019 mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv strutturali fżmien medju, u matul l-2018 u l-2019 meħuda flimkien. Madankollu, fid-dawl tal-attivazzjoni tal-klawsola liberatorja ġenerali, passi ulterjuri taħt il-proċedura ta’ devjazzjoni sinifikanti għas-Slovakkja mhumiex ġustifikati.

               (13)Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2020, il-Gvern qed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn defiċit ta’ 1,3 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit ta’ 8,4 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa pprojettat li jonqos għal 4,9 % tal-PDG fl-2021 għal 3,7 % tal-PDG fl-2022 u jilħaq 2,9 % tal-PDG sal-2023. Wara li naqas għal 48% tal-PDG fl-2019, id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 61,2 % fl-2020, skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospettiva makroekonomika u fiskali hija milquta minn inċertezza kbira relatata mal-pandemija tal-COVID-19.

               (14)B’rispons għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ koordinat tal-UE, is-Slovakkja adottat miżuri baġitarji biex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi għajnuna lil dawk iċ-ċittadini u setturi partikolarment milqutin. Skont il-Programm ta' Stabbiltà tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji kienu jammontaw għal 2,6 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu kumpens tal-pagi għall-impjegati, sussidji għal dawk li jaħdmu għal rashom, skemi ta’ mard u ta’ kura u xiri ta’ oġġetti mediċi marbuta mal-pandemija COVID-19. Barra minn hekk, is-Slovakkja ħabbret miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu biex jappoġġaw il-likwidità għall-impriżi, li l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 jikkalkula li huma 3 % tal-PDG. Dawn il-miżuri jinkludu differiment tat-taxxa għal taxxi fuq id-dħul u kontribuzzjonijiet soċjali meta d-dħul jitnaqqas b’aktar minn 40 % (1,4 % tal-PDG) u garanziji fuq self (1,6 % tal-PDG). Kollox ma’ kollox, il-miżuri li ħadet is-Slovakkja huma konformi mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku koordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawn il-miżuri, segwita minn riorjentament tal-politiki fiskali biex jinkisbu pożizzjonijiet fiskali prudenti ta’ żmien medju meta jkunu jippermettu l-kundizzjonijiet ekonomiċi, se tikkontribwixxi biex fiż-żmien medju tinżamm is-sostenibbiltà fiskali.

               (15)Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni skont politiki li ma jinbidlux, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tas-Slovakkja huwa previst għal -8,5 % tal-PDG fl-2020 u -4,2 % fl-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa pprojettat li jibqa’ taħt is-60 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021.

               (16)Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat dwar il-ksur pjanat tas-Slovakkja tal-limitu tad-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. Kollox ma’ kollox l-analiżi tissuġġerixxi li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 mhuwiex issodisfat.

               (17)Wara t-tifqigħa COVID-19, is-Slovakkja ħadet miżuri rapidi u bla preċedent biex twaqqaf u tipprevjeni aktar tixrid tal-virus. Wara li l-ewwel każ ġie rreġistrat fis-6 ta’ Marzu 2020, hija ddikjarat stat ta’ emerġenza mit-12 ta’ Marzu 2020, u introduċiet distakkar soċjali strett, regoli ta’ kwarantina u sanitarji, kif ukoll restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar. Il-ħwienet u l-produzzjoni f’setturi ekonomiċi importanti għalqu għal diversi ġimgħat, sakemm il-Gvern beda jillaxka b’mod gradwali r-restrizzjonijiet tard f’April 2020. B’konsegwenza ta’ dan, l-ekonomija tas-Slovakkja hija mistennija li tidħol f’riċessjoni profonda fl-2020 billi l-konsum privat, l-investiment u l-kummerċ qed ibatu. L-ekonomija hija mbassra li se tonqos f’daqqa b’6,7 % fl-2020 u r-rata tal-qgħad mistennija tilħaq it-8,8 % fl-2020, minn 5,8 % fl-2019. Is-Slovakkja wieġbet b’diversi settijiet ta’ miżuri biex jitnaqqsu l-effetti negattivi tal-kriżi, fosthom billi talloka mill-ġdid EUR 1,2 biljun f’fondi ta’ politika ta’ koeżjoni mhux użati. Il-miżuri jinkludu skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar b’kumpens tal-paga, li jappoġġaw id-dħul tal-impjegati permezz ta’ benefiċċji tal-mard, u titjib tas-sussidji lil dawk li jaħdmu għal rashom biex jikkumpensaw għat-telf ta’ introjtu tagħhom. Aktar miżuri li jappoġġaw il-likwidità tal-kumpaniji u ta’ dawk li jaħdmu għal rashom jinkludu s-self bankarju, id-differimenti tat-taxxa u l-posponiment tal-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali, kif ukoll il-provvediment ta’ garanziji bankarji u skemi ta’ interess favorevoli. Skema ta’ self għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) b’allokazzjoni oriġinali ta’ EUR 38 miljun se tiġi estiża b’EUR 330 miljun minn fondi tal-Unjoni mhux użati u minn skema nazzjonali li tammonta għal EUR 500 miljun. Miżuri oħra jinkludu l-interruzzjoni tal-verifiki tat-taxxa u l-obbligi għall-ħlas bil-quddiem tat-taxxa kif ukoll id-differiment tal-ħlas tal-kera għal kumpaniji u individwi.

               (18)Il-pandemija tas-COVID-19 żiedet l-importanza li s-Slovakkja tkompli tindirizza l-isfidi strutturali fis-sistema tas-saħħa tagħha. Hemm bżonn ta’ investimenti addizzjonali biex tiżdied ir-reżiljenza tagħha, jittaffew in-nuqqasijiet tal-forza tax-xogħol tas-saħħa, u biex tiġi żgurata provvista xierqa ta’ prodotti mediċi u infrastruttura kritika. B’mod parallel ma’ sforzi biex tkun żgurata provvista adegwata ta’ ħaddiema tas-saħħa fil-futur, politiki effettivi jistgħu jnaqqsu d-differenzi ġeografiċi fid-disponibilità tat-tobba u jiżguraw aċċess għall-kura għall-popolazzjoni kollha. L-immodernizzar tan-netwerk tal-isptarijiet u l-indirizzar tan-nuqqas ta’ finanzjament strutturali għall-isptarijiet pubbliċi huma kruċjali biex tiżdied il-kwalità u l-kosteffikaċja tas-servizzi tas-saħħa. Il-provvediment tal-kura primarja jeħtieġ li jissaħħaħ biex titnaqqas il-pressjoni fuq l-isptarijiet u titjieb il-ġestjoni ta’ mard kroniku, flimkien ma’ aktar koordinazzjoni f’livelli differenti u fit-tipi ta’ kura. Tħassib partikolari huwa l-aċċess insuffiċjenti għal kura fit-tul ta’ kwalità u affordabbli, minħabba nuqqas ta’ finanzjament ġenerali ta’ servizzi ta’ kura ibbażati fil-komunità u fid-djar, governanza frammentata, u n-nuqqas ta’ koordinazzjoni sistemika ta’ servizzi soċjali u tal-kura tas-saħħa.

               (19)Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat l-isfidi soċjali preeżistenti fis-Slovakkja. Hija ħolqot ħtieġa urġenti biex tipprovdi sostituzzjoni ta’ dħul adegwat għall-ħaddiema, f’kooperazzjoni mill-qrib mas-sħab soċjali. Sabiex jittaffa l-impatt tal-kriżi fuq l-impjiegi, ġew attivati skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar, bil-kontribuzzjoni ta’ fondi tal-Unjoni. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni, il-qgħad mistenni jiżdied għal 8,8 % fl-2020 u jirkupra għal 7,1 % fl-2021. Minkejja xi llaxkar fl-2018, is-sistema tal-benefiċċji tal-qgħad fis-Slovakkja hija kkaratterizzata minn rekwiżiti stretti ta’ eliġibbiltà, perjodu relattivament qasir ta’ benefiċċji (sitt xhur bħala regola ġenerali, b’estensjonijiet żgħar matul il-kriżi) u b’rati baxxi ta’ sostituzzjoni għall-benefiċjarji. Xi gruppi huma partikolarment vulnerabbli għall-kriżi u jistgħu jesperjenzaw aċċess limitat għal servizzi ta’ protezzjoni soċjali u kura, inklużi komunitajiet marġinalizzati tar-Rom, li ħafna drabi ma jkollhomx aċċess għal servizzi essenzjali, l-anzjani u dawk b’ħiliet baxxi.

               (20)Il-kriżi żiedet il-ħtieġa li jiġu żviluppati l-ħiliet diġitali tal-popolazzjoni, inklużi dawk tal-għalliema, kif ukoll il-ħtieġa li tiġi estiża l-konnettività tal-broadband, billi ħafna studenti għadhom mingħajr konnessjoni mal-internet jew għandhom neqsin prekundizzjonijiet oħra biex jitgħallmu mid-dar, b’mod partikolari f’komunitajiet Rom marġinalizzati. Għad baqa’ sfidi li jikkonċernaw l-aċċess ugwali għal edukazzjoni ta’ kwalità u inklużiva, billi l-livelli tal-ħiliet bażiċi u l-prestazzjoni ġenerali tal-istudenti huma affettwati ħafna mill-isfond soċjoekonomiku tagħhom. Hemm differenzi qawwija bejn l-iskejjel u r-reġjuni, li huma riflessi wkoll fir-rati għolja ta’ dawk li jħallu l-edukazzjoni u t-taħriġ kmieni, b’mod partikolari fil-Lvant tas-Slovakkja. L-attrattività tal-professjoni tal-għalliema u l-kwalità tal-edukazzjoni inizjali tal-għalliema għadhom baxxi. Barra minn hekk, ir-rata ta’ reġistrazzjoni nazzjonali tat-tfal fl-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal, b’mod partikolari tat-tfal taħt it-tliet snin, hija l-aktar waħda baxxa fl-UE, li għandha impatt negattiv ulterjuri fuq l-eżiti edukattivi.

               (21)Il-kriżi COVID-19 għamlet użu rapidu tal-appoġġ ta’ likwidità lin-negozji bħala prijorità urġenti għas-Slovakkja permezz ta’ self u garanziji mmirati sew, b’enfasi fuq l-SMEs, bl-użu ta’ flessibbiltà ġdida mogħtija mill-qafas temporanju dwar l-għajnuna mill-Istat biex tappoġġa l-ekonomija u talloka mill-ġdid il-fondi tal-politika ta’ koeżjoni . Garanziji ta’ riskju adegwati flimkien ma’ rati tal-imgħax baxxi u maturitajiet twal jistgħu jgħinu biex jiżguraw l-għoti rapidu ta’ self minn intermedjarji u użu mid-ditti. Fil-proċess tat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri jenħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. L-għoti ta’ ħlas diferit ta’ taxxi u kontribuzzjonijiet soċjali jista’ jkompli jtaffi r-restrizzjonijiet ta’ likwidità fi żmien qasir għall-SMEs u għal dawk li jaħdmu għal rashom. Il-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa u t-titjib tal-konformità tat-taxxa jibqgħu prijoritajiet għas-Slovakkja fi żmien medju, bħala mezz biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi u jiġu promossi kundizzjonijiet ekwi, li jiffaċilitaw l-irkupru ekonomiku. Sabiex jiġu żgurati bilanċi vijabbli ta’ likwidità għall-SMEs, huwa importanti li l-awtoritajiet pubbliċi fil-livelli kollha u l-kumpaniji jingħataw struzzjonijiet biex iħaffu l-ħlas tal-fatturi lill-fornituri tagħhom.

               (22)It-trawwim ta’ ambjent favorevoli għan-negozju u t-titjib tal-kwalità tas-servizzi pubbliċi huma kruċjali għall-irkupru u għall-ħolqien ta’ klima ta’ investiment li toffri aktar appoġġ. Sabiex tiġi żgurata l-effettività tal-miżuri ta’ rkupru, huwa importanti li jitnaqqas il-piż amministrattiv żejjed u jiġu ssimplifikati l-proċeduri, inkluż permezz ta’ użu effettiv ta’ “punti uniċi ta’ servizz” għan-negozji. L-effettività ġenerali tal-istituzzjonijiet pubbliċi u l-amministrazzjoni tas-Slovakkja għadha baxxa. Din tista’ tittejjeb permezz ta’ aktar diġitalizzazzjoni, koordinazzjoni u ppjanar aħjar tal-infrastruttura diġitali u l-iżvilupp ta’ software. Aktar sforzi ta’ riforma jistgħu jtejbu l-koordinazzjoni tat-tfassil tal-politika, l-abbozzar tar-regolamenti, u l-iżgurar ta’ prestazzjoni għolja tas-servizz ċivili u l-ġestjoni tar-riżorsi umani. Sabiex tissaħħaħ ir-reżiljenza tal-ekonomija, is-Slovakkja tibbenefika jekk tiżdied il-kapaċità tal-innovazzjoni tan-negozji, b’mod partikolari tal-SMEs, billi tiġi indirizzata l-governanza frammentata tal-ekosistema tar-riċerka u l-innovazzjoni. Kooperazzjoni aħjar bejn in-negozji, ir-riċerka, l-akkademja u s-settur pubbliku tista’ tappoġġa l-kondiviżjoni tal-għarfien u l-ħiliet u tgħin lill-kumpaniji jinnovaw u jiżviluppaw kapaċitajiet ġodda ta’ xogħol u ta’ produzzjoni.

               (23)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti maturi ta’ investiment pubbliku jingħataw finanzjament bil-quddiem u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. Biex ir-reġjuni inqas żviluppati jkunu jistgħu jlaħħqu u jsiru aktar ibbażati fuq l-għarfien, il-kompetittività, u l-produzzjoni, se jkun hemm bżonn ta’ aktar investiment strateġiku fis-Slovakkja, b’mod partikolari biex tiġi żviluppata l-infrastruttura, inklużi s-servizzi diġitali u servizzi ewlenin oħra, u biex jittejbu n-networks tat-trasport. It-tifqigħa COVID-19 enfasizzat il-lakuni fl-infrastruttura diġitali li kienu jeżistu minn qabel. L-espansjoni tal-kopertura u l-veloċità tal-broadband se tippermetti aktar aċċess ugwali u mtejjeb għall-internet. Is-sistema edukattiva tas-Slovakkja u s-suq tax-xogħol jistgħu jittejbu bi sforzi biex il-popolazzjoni tiġi mgħammra b’settijiet ta’ ħiliet aħjar għal ekonomija u soċjetà li qed jinbidlu, inkluż permezz tat-tagħlim tul il-ħajja, kooperazzjoni aktar b’saħħitha bejn in-negozji u l-edukazzjoni fil-livelli kollha, u kollegament aħjar bejn il-programmi ta’ taħriġ u ta’ kwalifikazzjoni mill-ġdid għall-ħtiġijiet attwali u futuri tas-suq tax-xogħol.

               (24)L-irkupru tat-tkabbir ekonomiku se jeħtieġ sforzi ta’ politika u investimenti mmirati fis-snin li ġejjin biex is-Slovakkja tkun tista’ taħtaf l-opportunitajiet għall-ħolqien ta’ ekonomija aktar sostenibbli u b’valur miżjud ogħla. Jenħtieġ li dawn l-isforzi jqisu d-disparitajiet reġjonali. L-oqsma ta’ prijorità għal sforzi addizzjonali identifikati fil-Pjan Nazzjonali tal-Enerġija u l-Klima tas-Slovakkja jinkludu t-tnaqqis tal-intensità tal-enerġija tal-industrija, l-appoġġ ta’ soluzzjonijiet ta’ effiċjenza enerġetika, b’mod partikolari għall-unitajiet domestiċi, u l-investiment fl-enerġija rinnovabbli. Ambjent regolatorju aktar favorevoli jista’ jgħin biex jiżdied il-proporzjon ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fil-provvista tal-enerġija. Is-Slovakkja tibbenefika jekk tħaffef l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni għat-trasformazzjoni ta’ Horná Nitra, torjenta mill-ġdid il-fondi lejn soluzzjonijiet għar-reġjun kollu, u taħtaf l-opportunità biex tavvanza l-eliminazzjoni tal-użu tal-faħam. It-tnaqqis tat-tniġġis tal-arja kkawżat mill-ħruq tal-fjuwil solidu u ż-żieda fl-emissjonijiet mit-trasport, it-titjib tas-sistema ta’ ġestjoni tal-iskart b’soluzzjonijiet ta’ ġbir u trattament innovattivi, it-tlestija tal-ilma tax-xorb u n-netwerks tad-drenaġġ biex jiġu indirizzati l-problemi sanitarji, l-appoġġ għal proġetti ta’ grilji intelliġenti, u ċ-ċaqliq tal-industrija lejn ekonomija ċirkolari u newtrali għall-klima jista’ jgħin biex is-Slovakkja titqiegħed fit-triq lejn tkabbir ekonomiku sostenibbli. L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lis-Slovakkja tittratta xi wħud mill-isfidi li toffri t-tranżizzjoni lejn ekonomija li tkun newtrali fejn tidħol il-klima, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  8
               . B’hekk is-Slovakkja tkun tista’ tagħmel l-aħjar użu minn dan il-fond.

               (25)Xejriet ġodda fil-kriminalità organizzata internazzjonali, inkluż l-użu ħażin ta’ entitajiet legali għal skopijiet ta’ ħasil tal-flus, qed jagħmlu pressjoni fuq is-Slovakkja biex ittejjeb il-qafas tagħha kontra l-ħasil tal-flus sabiex tipprevjeni u tiġġieled il-kriminalità ekonomika. Il-fehim tal-espożizzjoni għar-riskju għadu baxx, minkejja pjanijiet ambizzjużi tal-Gvern biex isaħħaħ il-prevenzjoni, l-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni tal-ħasil tal-flus. Riżorsi umani u taħriġ limitati jxekklu s-superviżjoni effettiva tal-professjonisti involuti fil-formazzjoni ta’ kumpanija. Il-passi meħuda skont il-pjan ta’ azzjoni tal-Gvern għadhom ma pprovdewx l-għodod biex jidentifikaw u jipproċedu b’mod effettiv kontra reati ta’ ħasil tal-flus u biex jiġu kkonfiskati l-assi.

               (26)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-ittrattar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu indirizzati l-isfidi strutturali fi żmien medju sa twil. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jibqgħu pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet rigward politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar jenħtieġ li jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (27)Jenħtieġ li s-Slovakkja tkompli taħdem fuq l-impenn tagħha li tindirizza tħassib speċifiku dwar l-integrità ġenerali tas-sistema ġudizzjarja tagħha, billi dan x’aktarx li jimmina l-fiduċja fil-funzjonament effettiv tagħha. Il-progress fl-implimentazzjoni tar-riformi fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni għadu limitat fis-Slovakkja. Għadd ta’ riformi relatati mal-prevenzjoni jew l-implimentazzjoni tagħhom għadhom pendenti, fosthom regoli dwar il-lobbying, id-donazzjonijiet, l-inkompatibbiltajiet u l-kuntatti ma’ partijiet terzi fit-teħid tad-deċiżjonijiet, u l-protezzjoni tal-informaturi. Għalkemm l-istatistika kriminali tvarja, l-għadd ta’ każijiet relatati mal-korruzzjoni ta’ livell għoli taħt investigazzjoni għadu baxx, filwaqt li l-isforzi biex jiġu sanzjonati persuni ġuridiċi juru xi impatt.

               (28)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. L-Istati Membri evalwaw il-progress fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom. Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, is-Slovakkja se tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi ggarantita s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (29)Il-koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija kruċjali biex jinkiseb irkupru malajr mill-impatt ekonomiku tal-COVID-19. Jenħtieġ li s-Slovakkja, bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro – u fid-dawl tal-gwida politika mill-Grupp tal-Euro – tiżgura li l-politiki tagħha jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet għaż-Żona tal-Euro u koordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra taż-Żona tal-Euro.

               (30)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tas-Slovakkja u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lis-Slovakkja fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fis-Slovakkja, imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata input fil-livell tal-Unjoni fid-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (31)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni tiegħu
                  9
                hija riflessa partikolarment fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2020 u fl-2021 is-Slovakkja tieħu azzjoni biex:

               1.F’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, issegwi politiki fiskali bil-għan li jinkisbu qagħdiet fiskali prudenti fiż-żmien medju u tiżgura s-sostenibbiltà tad-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Issaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa fl-oqsma tal-forza tax-xogħol tas-saħħa, tal-prodotti mediċi kritiċi u tal-infrastruttura tas-saħħa. Ittejjeb l-għoti tal-kura primarja u l-koordinazzjoni bejn it-tipi ta’ kura.

               2.Tipprovdi sostituzzjoni ta’ dħul adegwat, u tiżgura aċċess għal protezzjoni soċjali u għal servizzi essenzjali għal kulħadd. Issaħħaħ il-ħiliet diġitali. Tiżgura aċċess ugwali għal edukazzjoni ta’ kwalità.

               3.Timplimenta b’mod effettiv miżuri li jiżguraw il-likwidità għal intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju u għal dawk li jaħdmu għal rashom. Tagħlaq il-lakuni fl-infrastruttura diġitali. Tiffinanzja fil-bidu tal-perjodu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jiġu mbuttat ’il quddiem l-irkupru ekonomiku. Tiffoka l-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq il-produzzjoni u l-użu nadif u effiċjenti tal-enerġija u r-riżorsi, it-trasport pubbliku sostenibbli u l-ġestjoni tal-iskart.

               4.Tiżgura s-superviżjoni effettiva u l-infurzar tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus. Tiżgura ambjent kummerċjali favorevoli u servizzi pubbliċi ta’ kwalità permezz ta’ koordinazzjoni u tfassil ta’ politika msaħħa. Tindirizza t-tħassib dwar l-integrità fis-sistema ġudizzjarja.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 524 final.

                     (3)

                        ĠU C 301, 5.9.2019, p. 117

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5) u r-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1)

                     (7)

                        In-nefqa primarja netta tal-Gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-Gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni tal-kapital fiss gross iffinanzjata fil-livell nazzjonali hija mifruxa fuq erba’ snin. Fil-kalkolu jiddaħħlu l-miżuri diskrezzjonali b’rabta mad-dħul jew żidiet fid-dħul preskritti bil-liġi. Miżuri ta’ darba, kemm fin-naħa tad-dħul kif ukoll tan-nefqa, huma esklużi.

                     (8)

                        SWD(2020) 524 final.

                     (9)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 527 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Iżvezja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Iżvezja tal-2020

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Iżvezja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Iżvezja tal-2020

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali għat-Tkabbit Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 fejn l-Iżvezja ġiet identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li fil-konfront tagħhom kienet se ssir analiżi fil-fond.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 tal-Iżvezja
                  3
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Dan ivvaluta l-progress tal-Iżvezja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  4
               , is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Iżvezja lejn il-miri nazzjonali tiegħu ta’ Ewropa 2020. Kien jinkludi wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tiegħu ġew ukoll ippubblikati fis-26 ta’ Frar 2020. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Iżvezja qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-prezzijiet sovravalutati tal-akkomodazzjonijiet flimkien ma’ żieda fid-dejn tal-unitajiet domestiċi jirriskjaw li jwasslu għal korrezzjoni diżordnata. Dan jista’ jkollu impatt negattiv fuq l-ekonomija u potenzjalment anki għas-settur bankarju. Kull impatt negattiv fuq is-settur bankarju jista’ jikkawża effetti sekondarji negattivi f’pajjiżi ġirien minħabba l-interkonnessjonijiet finanzjarji sistemiċi. F’dawn l-aħħar snin ittieħdu xi miżuri biex jindirizzaw dawn l-iżbilanċi. Madankollu, dawn il-miżuri sa issa kellhom impatt limitat. Għad hemm lakuni f’oqsma ta’ politika ewlenin, b’mod partikolari fir-rigward tal-inċentivi fiskali għas-sjieda tad-djar iffinanzjati bid-dejn, il-funzjonament tal-provvista tad-djar u, b’mod partikolari, is-suq tal-kiri.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa ta’ COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, is-soċjetajiet u l-ekonomiji. Qiegħda tpoġġi s-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija u qiegħda tikkawża tfixkil fil-katini ta’ provvista dinjija, volatilità fis-swieq finanzjarji, xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u effetti negattivi f’diversi setturi. Qed thedded l-impjiegi tan-nies, id-dħul tagħhom u n-negozju tal-kumpaniji. Tat xokk ekonomiku kbir li diġà qed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  5
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li jinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Jenħtieġ li kull miżura ta’ emerġenza tkun strettament proporzjonata, meħtieġa, limitata fiż-żmien, u f’konformità mal-istandards Ewropej u internazzjonali. Għandhom ikunu soġġetti għal sorveljanza demokratika u għal reviżjoni ġudizzjarja indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir
                  6
               . Il-klawżola, kif inhu stipulat fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) 1466/97 u l-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament (KE) 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni qasmet mal-Kunsill il-fehma tagħha li, minħabba t-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku qawwi mistenni li jirriżulta mit-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu l-attivazzjoni tal-klawżola. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti għal tluq temporanju mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fi żmien medju, sakemm dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju. Għall-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, b'rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Dan jippermetti li l-Istati Membri jitbiegħdu mir-rekwiżiti baġitarji li normalment japplikaw filwaqt li jippermettu lill-Kummissjoni u lill-Kunsill iwettqu l-miżuri ta’ koordinazzjoni tal-politika meħtieġa fil-qafas tal-Patt.

               (6)Hija meħtieġa azzjoni kontinwa biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ għan-negozju u l-unitajiet domestiċi u biex jiġu żgurati kundizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sigurtà fil-post tax-xogħol bil-ħsieb li terġa’ tibda l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawn l-oqsma. B’mod parallel, l-Istati Membri u l-Unjoni jenħtieġ li jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex jerġgħu lura għal funzjonament normali tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u għal tkabbir sostenibbli, li jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u li jieħdu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat il-flessibbiltà li s-suq uniku joffri li jadatta għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni rapida u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu ta’ merkanzija, servizzi u ħaddiema, miżuri eċċezzjonali li jipprevjenu s-suq uniku milli jiffunzjona b’mod normali għandhom jitneħħew malli ma jibqgħux indispensabbli. Il-kriżi attwali wriet il-ħtieġa għal pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa, li jinkludu b’mod partikolari strateġiji ta’ xiri mtejba, ktajjen tal-provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali. Dawn huma elementi ewlenin għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti
                  7
                biex jippermetti lill-Istati Membri jimmobilizzaw ir-riżorsi mhux użati kollha mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawn l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri simplifikati u razzjonalizzati. Biex jittaffew il-pressjonijiet tal-flussi ta’ flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. L-Iżvezja hija mħeġġeġ jagħmel użu sħiħ minn dawk il-possibbiltajiet biex jgħin lill-individwi u s-setturi l-aktar affettwati mill-isfidi.

               (9)Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li ma jkunux imqassma b’mod uniformi madwar ir-reġjuni minħabba xejriet differenti ta’ speċjalizzazzjoni - b’mod partikolari f’reġjuni li jiddependu b’mod sinifikanti fuq it-turiżmu u b’mod ġenerali fuq negozju wiċċ imb’ wiċċ mal-konsumaturi. Dan jinvolvi riskju sostanzjali li jiżdiedu d-differenzi reġjonali u territorjali fl-Iżvezja, li jaggrava t-tendenza diġà osservata li jitwessgħu bil-mod id-differenzi bejn il-bliet kapitali u l-bqija tal-pajjiż jew bejn iż-żoni urbani u rurali. Flimkien mar-riskju ta’ żarmar temporanju tal-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri, is-sitwazzjoni attwali titlob risponsi ta’ politika mmirati.

               (10)Fis-27 ta' April 2020, l-Iżvezja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tagħha għall-2020 u fit-28 ta’ April 2020, il-Programm ta' Konverġenza tal-2020 tagħha. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (11)Bħalissa l-Iżvezja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (12)Fil-programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2020, il-Gvern qed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn surplus ta’ 0,4 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit ta’ 3,8 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa previst li jonqos għal 1,4 % tal-PDG fl-2021 u jilħaq surplus ta’ 1,5 % sal-2023. Wara li naqas għal 35 % tal-PDG fl-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 40 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020. Il-perspettiva makroekonomika u fiskali hija affettwata minn inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19.

               (13)B’reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ ikkoordinat tal-Unjoni, l-Iżvezja adottat miżuri baġitarji biex iżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tiegħu, irażżan il-pandemija, u jipprovdi għajnuna lil dawk l-individwi u setturi li ġew affettwati b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020, dawk il-miżuri baġitarji ammontaw għal 2,4 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu: it-tisħiħ tas-servizzi tal-kura tas-saħħa (0,1 % tal-PDG), l-għajnuna ta’ emerġenza għal setturi f’diffikultà (1,6 % tal-PDG) u l-miżuri tas-suq tax-xogħol u l-politika soċjali (0,2 % tal-PDG). Barra minn hekk, l-Iżvezja ħabbret miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu biex isostnu l-likwidità lin-negozji. Skont il-Programm ta’ Konverġenza, dawk il-miżuri jinkludu b’mod partikolari differiment tat-taxxa ta’ mhux aktar minn 6,9 % tal-PDG, kif ukoll tipi differenti ta’ garanziji għal self u faċilitajiet ta’ kreditu estiżi li jammontaw għal madwar 4,7 % tal-PDG. B’mod ġenerali, il-miżuri meħuda mill-Iżvezja huma konformi mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku koordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawk il-miżuri, segwita mill-iffukar mill-ġdid tal-politiki fiskali lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, se tikkontribwixxi għall-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju.

               (14)Fuq il-bażi tat-tbassir tar-Rebbiegħa tal-2020 tal-Kummissjoni taħt politiki mhux mibdula, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tal-Iżvezja huwa mbassar li jkun ta’ -5,6 % tal-PDG fl-2020 u ta’ -2,2 % fl-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa previst li jibqa’ 'l isfel mis-60 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021.

               (15)Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba l-ksur ippjanat mill-Iżvezja tal-livell limitu ta’ defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. B’mod ġenerali, l-analiżi tissuġġerixxi li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 mhuwiex sodisfat.

               (16)L-ekonomija tal-Iżvezja naqset b’mod bla preċedent wara t-tifqigħa tal-pandemija tal-COVID-19. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni, il-qgħad mistenni jiżdied għal 9,7 % fl-2020 u jirkupra għal 9,3 % fl-2021. Il-konsum privat huwa mistenni li jonqos b’mod qawwi, b’mod partikolari fl-aktar kategoriji ta’ konsum esposti bħat-trasport, ir-ristoranti u l-akkomodazzjoni. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss hija projettata li tara tnaqqis saħansitra akbar mill-konsum, prinċipalment minħabba l-inċertezza fuq ir-ritmu tal-irkupru. L-awtoritajiet Żvediżi bdew jieħdu miżuri kmieni u suċċessivament żiedu l-miżuri ta’ politika hekk kif infirxet il-pandemija. Il-miżuri koprew il-kura tas-saħħa u indirizzaw il-konsegwenzi ekonomiċi. Il-miżuri relatati mal-kura tas-saħħa jinkludu appoġġ ekonomiku mill-gvern ċentrali għall-ispejjeż addizzjonali kollha tat-tifqigħa tal-COVID-19 lir-reġjuni u lill-awtoritajiet lokali responsabbli għas-sistema tal-kura tas-saħħa. Mil-lat ekonomiku, il-Gvern ħa firxa wiesgħa ta’ passi biex itaffi l-ispejjeż tas-settur korporattiv (sensji fuq perjodu qasir ta’ żmien, spejjeż ta’ ħlas għall-mard, kontribuzzjonijiet soċjali ta’ min iħaddem, garanziji ta’ kreditu u tnaqqis fil-kera) kif ukoll biex jiżgura likwidità korporattiva (il-posponiment ta’ ħlasijiet ta’ taxxa, fosthom ħlasijiet tal-VAT). Barra minn hekk, ir-Riksbank iddeċieda li jestendi s-self lill-kumpaniji permezz ta’ banek, li jixtri bonds tal-Gvern u muniċipali, kif ukoll bonds ipotekarji u bonds u karti kummerċjali maħruġa minn korporazzjonijiet mhux finanzjarji Żvediżi. Fil-proċess tat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri jeħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Ir-Riksbank ikkonkluda wkoll ftehimiet ta’ tpartit tal-valuta, ma’ banek ċentrali oħra, biex jiżgura d-disponibbiltà ta’ valuti ewlenin għas-settur finanzjarju. Il-politika soċjali u tas-suq tax-xogħol ġiet estiża billi żdiedu l-benefiċċji tal-qgħad u tal-mard, it-tnaqqis tar-rekwiżiti għall-aċċess tal-iskema tal-qgħad u permezz ta’ politiki attivi tas-suq tax-xogħol u tal-edukazzjoni (impjiegi ekoloġiċi, impjiegi ġodda estiżi, korsijiet tas-sajf, aktar studenti fl-edukazzjoni għolja).

               (17)Ir-rispons tal-politika għal medda qasira ta’ żmien tal-Iżvezja għat-tifqigħa tal-COVID-19 jiddependi fuq l-iżgurar ta’ riżorsi xierqa u ta’ bafers tal-kapaċità u billi jiġu adattati r-rwoli u r-responsabbiltajiet tal-ħaddiema tas-saħħa. Fuq medda medja ta’ żmien, dan għandu jwassal ukoll għal kura tas-saħħa f’waqtha u ġeografikament ibbilanċjata, l-iskjerament xieraq tal-ħaddiema tas-saħħa f’diversi kuntesti (pereżempju f’kura out-patient u in-patient), u jgħin biex jiġi evitat nuqqas strutturali ta’ persunal mediku. L-użu tas-settur ta’ Riċerka u Innovazzjoni b’saħħtu tal-Iżvezja għal azzjonijiet xprunati mix-xjenza jista’ jikkontribwixxi għall-progress fir-rigward tal-iżvilupp tat-tilqim, it-trattamenti u d-dijanjostika u biex is-sejbiet tar-riċerka jiġu tradotti fil-politika tas-saħħa pubblika.

               (18)L-appoġġ għad-disponibbiltà tal-ħiliet, u l-ħiliet diġitali b’mod partikolari, jista’ jsostni tkabbir ogħla fil-produttività permezz tar-riċerka u l-innovazzjoni f’setturi ta’ teknoloġija avvanzata, u jgħin biex jintlaħqu l-objettivi ambizzjużi tal-Iżvezja dwar il-klima u l-enerġija li jinsabu fil-Pjan Nazzjonali tagħha għall-Enerġija u l-Klima. Huma meħtieġa wkoll investimenti biex jitnaqqsu d-diskrepanzi fl-eżiti edukattivi bejn l-istudenti bi sfond ta’ migrazzjoni u oriġini nattiva. Il-kwalità għolja tax-xogħol kienet kontributur ewlieni għat-tkabbir tal-produttività tax-xogħol iżda waqfet tikkontribwixxi qabel il-kriżi tal-COVID-19. Se jkun hemm bżonn ukoll ta’ integrazzjoni fis-suq tax-xogħol ta’ gruppi li l-potenzjal tagħhom ma ntużax kollu qabel il-kriżi, bħall-migranti mhux mill-UE u l-persuni b’diżabilità. In-nuqqas ta’ ħiliet huwa partikolarment qawwi fl-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa, ix-xogħol soċjali, it-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, l-industrija u l-kostruzzjoni.

               (19)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu avvanzati minn qabel u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. Fis-setturi diġitali u tal-mikroelettronika, aktar minn 50 % ta’ dawk li jħaddmu jirrapportaw nuqqas ta’ ħiliet li jaffettwa t-tkabbir. Is-sostenn tas-sehem kbir tal-infiq pubbliku fir-riċerka huwa kundizzjoni neċessarja biex tittejjeb il-prestazzjoni tal-produttività. L-approfondiment tal-kapital u investimenti ogħla f’setturi ta’ teknoloġija għolja u innovattivi huma wkoll meħtieġa biex jerġa’ jkun hemm tkabbir fil-produttività tax-xogħol. It-tixrid ta’ teknoloġiji diġitali ġodda fost l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju se jgħin biex tingħata spinta lill-produttività. Il-kriżi wriet kemm hija importanti l-infrastruttura diġitali u li konnettività veloċi u stabbli jeħtieġ li tkun disponibbli fil-postijiet kollha fejn in-nies jgħixu jew jaħdmu. L-espansjoni tal-broadband mobbli fil-medda ta’ 700 MHz se jkollha rwol importanti, kif ukoll il-possibilità ta’ appoġġ finanzjarju għall-iżvilupp tal-broadband fiss. L-irkant li ġej tal-5G se jagħti spinta addizzjonali lid-diġitalizzazzjoni tal-ekonomija Żvediża. L-objettiv tal-kisba ta’ soċjetà newtrali għall-klima fl-2045 se jirrikjedi wkoll investimenti fir-riċerka u l-innovazzjoni li jippermettu l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ soluzzjonijiet innovattivi u kompetittivi għad-dekarbonizzazzjoni u azzjonijiet koordinati soċjali u ta’ politika. It-trasport huwa l-mira ewlenija għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra fl-Iżvezja. Trasformazzjoni komprensiva u relattivament rapida tal-flotta għal vetturi b’emissjonijiet baxxi tinsab fuq l-aġenda politika. L-investiment ippjanat fl-infrastruttura ferrovjarja huwa importanti biex tiġi ffaċilitata qasma modali u biex jintlaħaq l-objettiv ambizzjuż dwar il-klima tal-Iżvezja. L-elettrifikazzjoni tat-trasport u l-industrija se tkun teħtieġ investimenti sinifikanti fil-produzzjoni u d-distribuzzjoni tal-enerġija. L-ipprogrammar tal-Fond ta’ Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lill-Iżvezja tindirizza wħud mill-isfidi ppreżentati mit-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima, b’mod partikolari fit-territorji koperti mill-Anness D għar-rapport tal-pajjiż
                  8
               . Dan jippermetti lill-Iżvezja tagħmel l-aħjar użu minn dak il-fond.

               (20)Allegazzjonijiet persistenti ta’ suspett ta’ ħasil ta’ flus affettwaw ir-reputazzjoni tal-banek Żvediżi, u l-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus tibqa’ prijorità għall-Iżvezja. Superviżjoni effettiva teħtieġ aktar riżorsi u proċeduri xierqa biex jiġi applikat l-approċċ ibbażat fuq ir-riskju. L-Iżvezja rrikonoxxiet li hemm bżonn ta’ aktar riżorsi biex teżerċita superviżjoni u investigazzjonijiet xierqa, u saħħet il-kapaċità tal-Awtorità ta’ Sorveljanza Finanzjarja tagħha. Madankollu, il-kapaċità tal-Awtorità għadha baxxa meta mqabbla mad-daqs tas-settur finanzjarju Żvediż. Għad hemm sfidi u l-approċċ ibbażat fuq ir-riskju għad irid jiġi implimentat bis-sħiħ.

               (21)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemiji u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu ttrattati l-isfidi strutturali fi żmien medju sa dak twil. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jibqgħu pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet rigward politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar jenħtieġ li jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u strateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (22)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. L-Istati Membri evalwaw il-progress fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom. Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, l-Iżvezja se tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (23)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Iżvezja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiżi għall-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Iżvezja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Iżvezja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni fid-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (24)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 u l-opinjoni tiegħu
                  9
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

               (25)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2020. Ir-rakkomandazzjonijiet preżenti jqisu l-ħtieġa li tiġi indirizzata l-pandemija u li jiġi ffaċilitat l-irkupru ekonomiku bħala l-ewwel pass meħtieġ biex ikun jista’ jsir aġġustament tal-iżbilanċi. Wara li ffoka mill-ġdid ir-rakkomandazzjonijiet dwar l-għan li jiġu indirizzati l-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u li jiġi ffaċilitat l-irkupru ekonomiku, l-ebda waħda mir-rakkomandazzjonijiet preżenti ma tindirizza direttament l-iżbilanċi makroekonomiċi identifikati mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2020 u fl-2020 l-Iżvezja tieħu azzjoni biex:

               1.F’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju u tiżgura s-sostenibbiltà fejn jidħol id-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Tiġi żgurata r-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa, inkluż permezz ta’ provvisti adegwati ta’ prodotti mediċi kritiċi, l-infrastruttura u l-forza tax-xogħol.

               2.Trawwem l-innovazzjoni u tappoġġa l-edukazzjoni u l-iżvilupp tal-ħiliet. Tavvanza l-bidu ta’ proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jitħaddan l-irkupru ekonomiku. Tiffoka l-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq il-produzzjoni nadifa u effiċjenti u l-użu tal-enerġija, is-setturi tat-teknoloġija avvanzata u innovattivi, in-networks tal-5G u t-trasport sostenibbli.

               3.Ittejjeb l-effettività tas-superviżjoni kontra l-ħasil tal-flus u tinforza b’mod effettiv il-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 526 final.

                     (4)

                        OJ C 301, 5.9.2019, p. 117.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID-19 (Inizjattiva ta’ Investiment ta’ Koronavajrus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5) u r-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex tiġi pprovduta flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa tal-COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

                     (8)

                        SWD(2020) 526 final.

                     (9)

                        Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 523 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2020 tar-Rumanija u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 tar-Rumanija

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2020 tar-Rumanija u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 tar-Rumanija

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni tal-politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli, li tat bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lir-Rumanija bħala waħda mill-Istati Membri li għalih trid issir analiżi dettaljata.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2020 għar-Rumanija
                  3
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Dan ivvaluta l-progress tar-Rumanija hi u tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  4
               , is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tar-Rumanija lejn il-miri nazzjonali Ewropa 2020 tagħha. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha wkoll ġew ippubblikati fis-26 ta’ Frar 2020. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li r-Rumanija għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-vulnerabbiltajiet huma marbutin ma’ kompetittività fil-kostijiet u defiċit fil-kont kurrenti li qed jikber, f’kuntest ta’ politika fiskali espansjonarja u ambjent tan-negozju imprevedibbli.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat il-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, is-soċjetajiet u l-ekonomiji. Din qiegħda tpoġġi s-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija u qiegħda tfixkel il-katini ta’ provvista dinjija, tikkawża volatilità fis-swieq finanzjarji, xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed tħalli effetti negattivi f’diversi setturi. Hija qed thedded ukoll l-impjiegi tan-nies, id-dħul tagħhom u n-negozju tal-kumpaniji. Hija tat xokk ekonomiku kbir li diġà qed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  5
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li jinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Kwalunkwe miżura ta’ emerġenza għandha tkun strettament proporzjonata, meħtieġa, meħtieġa, limitata fiż-żmien, u f’konformità mal-istandards Ewropej u internazzjonali. Dawn il-miżuri għandhom ikunu soġġetti għal sorveljanza demokratika u għal reviżjoni ġudizzjarja indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir
                  6
               . Il-klawżola, kif inhu stipulat fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) 1466/97 u l-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament (KE) 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni qablet mal-Kunsill dwar il-fehma tagħha li, minħabba t-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku qawwi li mistenni li jirriżulta mit-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu l-attivazzjoni tal-klawżola. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti għal tluq temporanju mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fi żmien medju, sakemm dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju. Għall-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, b'rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Dan jippermetti li l-Istati Membri jitbiegħdu mir-rekwiżiti baġitarji li normalment japplikaw filwaqt li jippermettu lill-Kummissjoni u lill-Kunsill biex iwettqu l-miżuri ta’ koordinazzjoni tal-politika meħtieġa fil-qafas tal-Patt.

               (6)Hija meħtieġa azzjoni kontinwa biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ għan-negozju u l-unitajiet domestiċi u biex jiġu żgurati kundizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sigurtà fil-post tax-xogħol bil-ħsieb li terġa’ tibda l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex jerġgħu lura għal funzjonament normali tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u għal tkabbir sostenibbli, li jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u li jieħdu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat il-flessibbiltà li s-suq uniku joffri biex wieħed jadatta għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni rapida u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu ta’ merkanzija, servizzi u ħaddiema, miżuri eċċezzjonali li jżommu s-suq uniku milli jiffunzjona b’mod normali għandhom jitneħħew malli ma jibqgħux indispensabbli. Il-kriżi attwali wriet il-ħtieġa għal pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa, li jinkludu b’mod partikolari strateġiji ta’ xiri mtejba, ktajjen tal-provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali. Dawn huma elementi ewlenin għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti
                  7
                biex jippermetti lill-Istati Membri jimmobilizzaw ir-riżorsi mhux użati kollha mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawk l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri simplifikati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ flussi ta’ flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Ir-Rumanija hija mħeġġa tagħmel użu sħiħ minn dawk il-possibbiltajiet biex tgħin lill-individwi u lis-setturi l-aktar affettwati mill-isfidi.

               (9)Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li jkunu mqassma b’mod irregolari madwar ir-reġjuni Rumeni minħabba diskrepanzi sinifikanti fl-investiment u fil-produttività tax-xogħol u xejriet ta’ speċjalizzazzjoni differenti. Dan jinvolvi riskju sostanzjali ta’ żieda fid-differenzi reġjonali fi ħdan ir-Rumanija filwaqt li titreġġa’ lura t-tendenza diġà osservata ta’ tnaqqis żgħir fid-disparitajiet bejn il-belt kapitali u l-bqija tar-reġjuni jew bejn iż-żoni urbani u rurali. Flimkien mar-riskju li temporanjament jintilef il-progress li sar fil-konverġenza bejn l-Istati Membri, is-sitwazzjoni attwali titlob risponsi ta’ politika mmirati.

               (10)Fit-8 ta’ Mejju 2020, ir-Rumanija ressqet il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma 2020 tagħha u fl-14 ta’ Mejju 2020, il-Programm ta’ Konverġenza 2020 tagħha. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (11)Bħalissa r-Rumanija tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (12)Fit-3 ta’ April 2020, il-Kunsill iddeċieda li kien jeżisti defiċit eċċessiv fir-Rumanija minħabba nuqqas ta’ konformità mal-kriterju tad-defiċit fl-2019. Id-Deċiżjoni kienet ibbażata fuq il-miri fiskali aġġornati mill-gvern, li rriflettew id-data dwar l-eżekuzzjoni tal-baġit għas-sena li għaddiet. Ir-riżultat tad-defiċit ġenerali tal-gvern tal-2019 ta’ 4.3 % tal-PDG ikkonferma l-ksur. Il-ksur kien ir-riżultat ta’ akkumulazzjoni kontinwa ta’ żbilanċi fiskali minħabba politika fiskali espansjonarja sa mill-2016, f’perjodu ta’ tkabbir ekonomiku b’saħħtu. Derogi sistematiċi u ripetuti minn regoli fiskali nazzjonali matul dak il-perjodu għamlu dawk ir-regoli fil-biċċa l-kbira ineffettivi. Barra minn hekk, ir-Rumanija ripetutament naqset milli tieħu azzjoni effettiva b’rispons għar-rakkomandazzjoni tal-Kunsill li saritilha fil-kuntest tal-proċedura ta’ devjazzjoni sinifikanti. Fit-3 ta’ April 2020, il-Kunsill ħareġ ukoll rakkomandazzjoni bil-ħsieb li tintemm is-sitwazzjoni ta’ defiċit eċċessiv tal-gvern fir-Rumanija sa mhux aktar tard mill-2022.

               (13)Is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi tar-Rumanija kienet diġà f’riskju qabel it-tifqigħa COVID-19, bħala riżultat ta’ defiċits baġitarji għoljin u ż-żieda sinifikanti mbassra fl-ispejjeż marbuta mal-età, b’mod partikolari l-pensjonijiet. Il-pensjonijiet tal-irtirar żdiedu bi 15 % f’Settembru 2019 u, abbażi ta’ liġi dwar il-pensjonijiet adottata fis-sajf tal-2019, huma mistennija li jiżdiedu bi 40 % f’Settembru 2020 u jkomplu jiżdiedu aktar f’Settembru 2021. B’hekk l-infiq fuq il-pensjonijiet jiżdied b’mod sostanzjali matul il-perjodu 2020 sa 2022. Ir-riskji għas-sostenibbiltà fiskali komplew jiżdiedu aktar bl-impatt tal-pandemija COVID-19 fuq l-attività ekonomika u l-isforz fiskali meħtieġ biex dan jittaffa. Id-deċiżjonijiet preċedenti tal-politika fiskali ħallew lir-Rumanija b’bafers fiskali żgħar biex jittrattaw l-eżitu tat-tifqigħa tal-COVID-19.

               (14)Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2020, il-bilanċ nominali tal-gvern huwa ppjanat li jiddeterjora minn defiċit ta’ 4.3 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit ta’ 6.7 % tal-PDG fl-2020, filwaqt li l-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern ġenerali huwa mistenni li jiżdied minn 35.2 % fl-2019 għal 40.9 % fl-2020. Il-perspettiva makroekonomika u fiskali hija affettwata minn inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19. Barra minn hekk, hemm riskji sottostanti speċifiċi għal kull pajjiż  għall-projezzjonijiet baġitarji, jiġifieri xi elementi ta’ dħul ma jidhrux li huma stmati skont il-projezzjonijiet makroekonomiċi sottostanti, filwaqt li l-moderazzjoni ta’ xi elementi tan-nefqa attwali tidher li hija bbażata fuq miżuri ta’ konsolidazzjoni fiskali li mhumiex speċifikati fil-Programm.

               (15)B’reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ koordinat tal-Unjoni, ir-Rumanija adottat miżuri baġitarji biex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi għajnuna lil dawk l-individwi u setturi affettwati b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020, dawk il-miżuri baġitarji jammontaw għal 1.2 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu benefiċċju tal-qgħad tekniku għall-impjegati u benefiċċji simili għal kategoriji oħra ta’ ħaddiema, tagħmir mediku u nfiq ieħor biex jgħinu fil-ġlieda kontra l-COVID-19 u bonusijiet għall-impjegati fis-settur tas-saħħa li jaħdmu ma’ pazjenti infettati bil-COVID-19. Barra minn hekk, il-gvern ħabbar miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu biex jappoġġjaw il-likwidità tan-negozji. Dawk il-miżuri jinkludu differimenti ta' taxxa, li jitħaffu r-rimborżi tal-VAT, garanziji ta’ self għal impriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), moratorju temporanju ta’ ħlasijiet ta’ pagamenti ta’ self għall-familji u SMEs u differiment tal-kontijiet tal-kera u tal-utilitajiet għall-SMEs. B’mod ġenerali, il-miżuri meħuda mill-gvern tar-Rumanija huma konformi mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku koordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19.

               (16)Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni taħt politiki mhux mibdula, il-bilanċ ġenerali tal-gvern tar-Rumanija huwa mbassar li jkun ta’ -9,2 % tal-PDG fl-2020 u -11,4 % tal-PDG fl-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG huwa projettat mill-Kummissjoni li jilħaq 46.2 % fl-2020.

               (17)Ir-Rumanija ddikjarat stat ta’ emerġenza fis-16 ta’ Marzu 2020. Mill-25 ta’ Marzu 2020, l-iskejjel u l-ħwienet kollha, ħlief dawk li jbigħu prodotti ta’ ħtieġa primarja, ġew ordnati biex jagħlqu u r-restrizzjonijiet tal-qsim tal-fruntieri daħlu fis-seħħ. Il-moviment f’żoni pubbliċi huwa permess biss f’każijiet limitati, b’miżuri aktar stretti għal persuni ‘l fuq minn 65. Ir-Rumanija introduċiet ukoll projbizzjoni fuq l-ivvjaġġar internazzjonali lejn ċerti pajjiżi u poġġiet diversi bliet fi kwarantina stretta. Din is-sitwazzjoni kellha effett negattiv ħafna fuq is-settur tal-produzzjoni tal-ekonomija, peress li l-miżuri ta’ għeluq kellhom impatt negattiv ħafna fuq l-attività ekonomika. Fis-settur industrijali, diversi manifatturi għalqu l-produzzjoni f’Marzu, b’effetti sekondarji b’saħħithom f’setturi ewlenin, bħall-industrija awtomobilistika. Żviluppi simili huma osservati fis-settur tal-bejgħ bl-imnut u tal-ospitalità. L-effett aggregat se jwassal biex l-ekonomija tidħol f’riċessjoni fl-2020. L-istat ta’ emerġenza intemm fl-14 ta’ Mejju 2020 u r-Rumanija ħabbret li se timplimenta gradwalment il-miżuri ta’ ftuħ mill-ġdid. Fit-15 ta’ Mejju 2020, ġew introdotti miżuri dwar l-iffaċilitar tal-moviment fl-ibliet, il-ftuħ mill-ġdid parzjali ta’ ħwienet tal-bejgħ bl-imnut u l-użu obbligatorju ta’ maskri ta’ protezzjoni fi spazji pubbliċi u kummerċjali magħluqa, fit-trasport pubbliku u fil-postijiet tax-xogħol. Xi manifatturi mill-industrija tal-karozzi gradwalment reġgħu bdew l-attività tagħhom fil-bidu ta’ Mejju 2020. Il-gvern qed iħejji aktar miżuri mmirati lejn it-tnedija mill-ġdid tal-ekonomija.

               (18)Il-pandemija poġġiet is-sistema tas-saħħa taħt pressjoni bla preċedent. Il-kriżi laqtet sistema kkaratterizzata minn dgħufijiet strutturali, bħal infiq baxx u aċċess inugwali għall-kura tas-saħħa. F’dan il-kuntest, it-titjib fir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa u l-kapaċità tagħha li tirrispondi għall-iskossi tirrappreżenta sfida ewlenija. Bħala parti mir-reazzjoni immedjata, ir-Rumanija xtrat prodotti mediċi kritiċi u inkludiet l-ispejjeż mediċi relatati mal-COD-19 fil-pakkett ta’ benefiċċji minimi għall-persuni mhux assigurati. Nuqqasijiet konsiderevoli fil-forza tax-xogħol tas-saħħa, inklużi tobba tal-familja, kif ukoll faċilitajiet mediċi skaduti, nuqqas ta’ prodotti mediċi, taħriġ insuffiċjenti għall-ħaddiema tas-saħħa u kontinwità u integrazzjoni limitata bejn livelli differenti ta’ kura jdgħajfu r-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa. Il-ħtiġijiet mediċi mhux sodisfatti rrapportati kienu diġà qed jiżdiedu qabel il-kriżi tal-COVID-19 u l-aċċess għall-kura tas-saħħa x’aktarx iddeterjora aktar. Il-pandemija esponiet ulterjorment id-disparitajiet reġjonali u l-qabża fil-kopertura tal-kura tas-saħħa għal gruppi bi dħul baxx u l-anzjani. Fuq medda itwal ta’ żmien, it-tixjiħ tal-popolazzjoni u l-migrazzjoni huma sfidi li qed ipoġġu pressjoni dejjem akbar fuq is-sostenibbiltà tas-sistema tas-saħħa. Fid-dawl tal-COVID-19, huwa daqstant importanti li jiġu indirizzati kwistjonijiet strutturali, inkluż l-iżvilupp ta’ kura preventiva, pazjenti barra l-isptar u kura komunitarja b’miżuri ta’ politika pubblika mmirata sew. L-investiment fit-tul se jkun meħtieġ biex issaħħaħ is-sistema tas-saħħa Rumena billi jiġu żgurati ħaddiema u tagħmir tas-saħħa, tissaħħaħ ir-riċerka teknoloġika u applikata u jitjiebu l-kopertura u l-aċċessibbiltà tas-servizzi tas-saħħa għaċ-ċittadini kollha, anke f’żoni mhux urbani, inkluż permezz tal-użu ta’ servizzi tas-saħħa elettronika.

               (19)It-tkabbir ekonomiku mgħaġġel fis-snin riċenti wassal għal titjib fil-kundizzjonijiet soċjali. Id-dħul gross disponibbli tal-unitajiet domestiċi żdied b’ 5,7 % fl-2019. Ir-riskju ta’ faqar u esklużjoni soċjali, li huwa ta’ 31,2 % fl-2019, kien fost l-ogħla fl-UE, iżda qed jonqos b’mod stabbli. Madankollu, l-impatt tal-pandemija fuq l-ekonomija jista’ jwassal għad-deterjorament tal-indikaturi soċjali. Il-faqar u l-esklużjoni soċjali, inkluż il-faqar fost it-tfal, il-faqar fost dawk li jaħdmu u l-inugwaljanzi fl-introjtu huma mistennija jiżdiedu, fejn gruppi vulnerabbli bħal ħaddiema mhux standard, ħaddiema mhux dikjarati, dawk li jaħdmu għal rashom, ir-Rom, persuni b’diżabilità, l-anzjani u l-persuni bla dar fost dawk l-aktar esposti. Il-kopertura u l-adegwatezza tal-miżuri ta’ protezzjoni soċjali u l-effettività tas-sistema ta’ taxxa u ta’ benefiċċju fir-ridistribuzzjoni tal-introjtu għadhom limitati. It-tfal fiż-żoni rurali u l-insedjamenti informali għandhom aċċess limitat għal edukazzjoni u kura bikrija tat-tfal ta’ kwalità tajba, nutrizzjoni adegwata, il-kura tas-saħħa u l-akkomodazzjoni. It-trasferimenti soċjali għandhom impatt limitat ħafna fuq it-tnaqqis tal-faqar u l-indiċi ta’ referenza soċjali użat bħala bażi għall-biċċa l-kbira tal-benefiċċji soċjali ma ġiex aġġornat mill-2008. L-adegwatezza tal-appoġġ għall-introjtu minimu tibqa’ waħda mill-aktar baxxi fl-UE. Għalkemm adottata fl-2016, ir-riforma ta’ dħul minimu ta’ inklużjoni kompliet tiġi posposta għall-2021. Is-servizzi soċjali u essenzjali għadhom fil-biċċa l-kbira insuffiċjenti, inkluż f’oqsma bħall-ilma u s-sanità, l-enerġija u l-akkomodazzjoni. Barra minn hekk, id-distribuzzjoni territorjali mhijiex uniformi u hija kkaratterizzata minn diskrepanzi sinifikanti rurali-urbani u reġjonali. Dan jista’ jillimita l-kapaċità li jiġi miġġieled l-impatt tal-pandemija. Il-potenzjal tal-ekonomija soċjali biex itejjeb il-kundizzjonijiet soċjali għadu mhux qed jiġi sfruttat.

               (20)Matul l-2019, l-iżviluppi fis-suq tax-xogħol baqgħu pożittivi, iżda d-differenzi bejn ir-reġjuni, iż-żoni rurali u urbani u l-gruppi soċjoekonomiċi għadhom jippersistu. Ġew reġistrati livelli għoljin ta’ inattività, b’mod partikolari għan-nisa, iż-żgħażagħ, il-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet, il-persuni b’diżabbiltà u persuni avvanzati fl-età. Fil-kuntest tat-tifqigħa tal-COVID-19, l-isfidi eżistenti x’aktarx li se japprofondixxu, flimkien ma’ żieda rapida fil-qgħad u l-inattività. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni, il-qgħad mistenni jiżdied għal 6.5 % fl-2020 u jirkupra għal 5.4 % fl-2021. Ix-xogħol mhux iddikjarat jibqa’ sfida u l-impatt negattiv tiegħu jista’ jiġi aggravat fil-kuntest attwali, filwaqt li jenfasizza l-ħtieġa li tiġi appoġġata t-tranżizzjoni fil-ħidma ddikjarata. Għalhekk, huma essenzjali servizzi mfassla apposta u f’waqthom li jindirizzaw il-ħtiġijiet ta’ gruppi vulnerabbli u ta’ ħaddiema affettwati mill-kriżi. Minbarra l-iskema tal-qgħad tekniku mibdija reċentement, l-iżvilupp tal-aċċess għal skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar, il-promozzjoni ta’ miżuri ta’ appoġġ għad-dħul u arranġamenti ta’ xogħol flessibbli u t-telexogħol għall-ħaddiema affettwati, bl-involviment tas-sħab soċjali, huma kruċjali għat-tisħiħ tar-reżiljenza tas-suq tax-xogħol fuq medda qasira u twila ta’ żmien.

               (21)Nuqqas persistenti fit-tlaqqigħ tal-ħiliet u nuqqas dejjem jikber ta’ ħiliet, ibbażati fuq żviluppi demografiċi u r-rilevanza limitata għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ, illimitaw il-potenzjal tat-tkabbir ekonomiku tar-Rumanija anki qabel il-pandemija. Is-sehem ta’ adulti li jipparteċipaw f’attivitajiet ta’ tagħlim, ta’ 1,3 % fl-2019, huwa l-aktar wieħed baxx fl-UE. Il-parteċipazzjoni baxxa fl-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal iżżid l-inugwaljanza fl-opportunitajiet bejn l-istudenti. L-ekwità, l-inklużività u l-kwalità tal-edukazzjoni jibqgħu sfidi importanti u huma meħtieġa riformi strateġiċi f’dan il-qasam. Ir-Rumanija għandha sehem kbir ta’ dawk li jitilqu kmieni mill-edukazzjoni u t-taħriġ (15,3 % fl-2019) u żgħażagħ barra mill-edukazzjoni, l-impjieg jew it-taħriġ (14,7 %, żieda żgħira fl-2018). Għad m’hemm l-ebda strateġija integrata mal-pajjiż kollu li timmira lejn it-tluq bikri mill-iskola. L-eżiti edukattivi, speċjalment f’żoni rurali u dawk żvantaġġati ekonomikament, mhumiex qed jitjiebu. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni għolja hija baxxa u għadha mhix allinjata biżżejjed mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. L-għadd ta’ gradwati fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika (STEM) għadu partikolarment baxx. Ir-Rumanija għandha rekord ħażin f’ħafna komponenti tal-Ekonomija Diġitali u l-Indiċi Soċjali, inklużi s-servizzi pubbliċi diġitali, il-ħiliet diġitali tal-popolazzjoni ġenerali u d-diġitalizzazzjoni tan-negozji. Il-ħiliet diġitali bażiċi u l-ħiliet bażiċi tas-softwer huma fost l-aktar baxxi fl-UE. Minħabba infrastruttura diġitali mhux adegwata, materjal tat-tagħlim u nuqqas ta’ ħiliet diġitali, il-bidla għat-tagħlim mill-bogħod ikkawżat mit-tifqigħa tal-COVID-19 toħloq sfidi għall-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni u t-taħriġ, l-edukaturi u l-istudenti, b’mod partikolari għall-istudenti żvantaġġati u għar-Rom.

               (22)Minħabba l-pandemija u l-miżuri ta’ għeluq, il-ktajjen ta’ provvista ġew interrotti fil-pajjiż kollu u n-negozji kellhom inaqqsu l-attivitajiet jew saħansitra jagħlqu, u n-nies ma setgħux jaħdmu. In-negozji ta’ kull daqs — b’mod partikolari l-SMEs — ġew affettwati b’mod qawwi mit-tfixkil tal-kummerċ u mil-lockdown u qed jiffaċċjaw restrizzjonijiet ta’ likwidità u riskji ta’ falliment. Il-gvern adotta sett ta’ miżuri li jikkombinaw assistenza mfassla apposta għan-negozji u l-protezzjoni tal-introjtu għall-ħaddiema kollha affettwati. Biex ikun hemm irkupru mill-kriżi, se jkunu meħtieġa riżorsi addizzjonali biex jibqgħu jiġu appoġġjati n-negozji u l-unitajiet domestiċi. Is-settur tas-servizzi se jkun jeħtieġ attenzjoni partikolari għaliex huwa l-aktar milqut u xi sottosetturi huma mistennija li jkomplu jiċkienu għal aktar żmien mill-manifattura. Il-miżuri ta’ rispons tal-gvern jinkludu l-ħolqien ta’ skema ta’ garanzija pubblika (“IMM Invest”) b’pakkett ta’ RON 15-il biljun biex joffri garanziji mill-istat lill-SMEs li jieħdu self mingħajr imgħax biex jiffinanzjaw l-investiment u jipprovdu kapital operattiv. Dawn il-garanziji se jkunu ta’ benefiċċju wkoll għall-banek, li jeħtieġ li jibqgħu kapitalizzati sew u likwidi sabiex jiġi żgurat il-fluss meħtieġ ta’ kreditu lill-unitajiet domestiċi u lill-kumpaniji. Barra minn hekk, minħabba r-rwol pjuttost limitat tal-banek biex jipprovdu kreditu lin-negozji — b’mod partikolari lil SMEs innovattivi — il-garanziji ta’ self biss jistgħu ma jkunux biżżejjed.

               (23)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu avvanzati minn qabel u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. Il-kriżi wriet b’mod aktar ċar li r-Rumanija għandha bżonn kritiku li tniedi mill-ġdid xogħlijiet ta’ infrastruttura pubblika f’oqsma bħat-trasport sostenibbli, l-enerġija nadifa, l-infrastruttura tas-servizzi ambjentali u diġitali. It-trasport urban ibati minn organizzazzjoni fqira fis-settur u l-kapaċità amministrattiva dgħajfa tal-fornituri lokali. Is-sistema tal-ġestjoni tal-iskart għadha kkaratterizzata minn riċiklaġġ baxx ħafna tal-iskart muniċipali u rati għoljin ħafna ta’ miżbliet. L-implimentazzjoni tal-Pjan Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima se teħtieġ investiment għall-produzzjoni u l-użu nodfa tal-enerġija, kif ukoll il-konverżjoni mill-ġdid ta’ reġjuni b’industrija waħda u b’intensità għolja ta’ karbonju. Jeħtieġ li jiżdiedu l-isforzi għall-estensjoni u l-modernizzazzjoni tal-infrastruttura tal-ilma tax-xorb u tal-ilma mormi. L-investimenti fin-netwerk ta’ monitoraġġ tal-ajru huma wkoll indispensabbli minħabba nuqqasijiet strutturali serji. Hemm ukoll il-ħtieġa li tiġi mmodernizzata u żgurata l-interoperabbiltà tas-servizzi pubbliċi diġitali kollha li jiġġeneraw kondiviżjoni tal-informazzjoni, inkluż fl-oqsma soċjali, tal-edukazzjoni u tas-saħħa. Disparitajiet reġjonali kbar u l-produttività baxxa ta’ xi setturi huma ta’ detriment għat-tkabbir sostenibbli fit-tul. Huma importanti wkoll l-investimenti li jippromwovu l-kompetittività tal-ekonomija billi jappoġġjaw attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp (RuŻ), SMEs innovattivi, u integrazzjoni fil-katini tal-valur strateġiċi tal-Unjoni. L-investiment fir-RuŻ mid-ditti jibqa’ limitat għal numru żgħir ta’ sottosetturi li jiddependu ħafna fuq investimenti diretti barranin. It-tnaqqis fil-finanzjament pubbliku fir-RuŻ irriżulta fi kwalità xjentifika u teknoloġika dgħajfa u rabtiet dgħajfa bejn l-akkademja u n-negozju. L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lir-Rumanija tittratta xi wħud mill-isfidi li toffri t-tranżizzjoni lejn ekonomija li tkun newtrali fejn tidħol il-klima, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  8
               . Dan jippermetti lir-Rumanija li tagħmel l-aħjar użu minn dan il-fond.

               (24)Ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika qed tieqaf. Ma hemm l-ebda qafas effettiv fis-seħħ għall-ippjanar strateġiku u baġitarju, li għandu effett indirett fuq il-viżjoni strateġika għall-iżvilupp fit-tul tal-pajjiż, il-prijoritizzazzjoni tal-azzjonijiet u l-koordinazzjoni tal-politika fil-livell ċentrali u lokali. Il-qafas strateġiku settorjali huwa frammentat u xi kultant jikkoinċidi filwaqt li l-azzjonijiet li għandhom jittieħdu fi ħdan is-setturi mhumiex prijoritizzati. Ir-rwol ta’ ġestjoni strateġika tas-Segretarjat Ġenerali tal-Gvern għadu mhux konsolidat. Il-frammentazzjoni għolja tal-kompetenzi u r-riżorsi tkompli taffettwa l-għoti ta’ servizzi pubbliċi, speċjalment fil-livell lokali u f’komunitajiet foqra. Il-burokrazija żejda u l-kapaċità insuffiċjenti biex jitwasslu servizzi ta’ kwalità, inkluż dawk diġitali, qed ikollhom impatt negattiv fuq iċ-ċittadini u n-negozji, speċjalment waqt il-kriżi. Proċeduri amministrattivi onerużi għat-twaqqif ta’ negozji kif ukoll rekwiżiti regolatorji imposti fuq il-fornituri ta’ servizzi, inklużi professjonijiet regolati, jimpedixxu aktar żvilupp tas-suq. Il-kooperazzjoni msaħħa bejn l-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq u l-awtorizzazzjoni doganali tar-Rumanija tista’ tgħin biex jitnaqqas il-volum ta’ prodotti mhux konformi importati minn barra l-Unjoni. Riorganizzazzjonijiet frekwenti u użu żejjed tal-ġestjoni temporanja jfixklu l-indipendenza tal-amministrazzjoni. L-implimentazzjoni tal-governanza korporattiva għal intrapriżi tal-istat għadha sfida.

               (25)Il-prevedibbiltà tat-teħid tad-deċiżjonijiet tibqa’ kwistjoni ewlenija. Qabel il-kriżi, madwar terz biss tal-pjan annwali tal-gvern kien ġie rrispettat. L-għadd ta’ ordinanzi ta’ emerġenza li għaddew baqa’ għoli ħafna, u dan ħoloq inċertezza u x’aktarx ifixkel l-investiment. Pereżempju, GEO 114/2018 kellu effetti soċjoekonomiċi kbar fuq diversi setturi, inkluż is-settur finanzjarju. Filwaqt li d-dispożizzjonijiet b’impatt negattiv fuq is-settur bankarju nbidlu, xi wħud mill-miżuri li potenzjalment jaffettwaw il-vijabbiltà fit-tul tal-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru xorta għadhom fis-seħħ. Il-prevedibbiltà u l-istabbiltà tal-leġiżlazzjoni dwar l-akkwist pubbliku jibqgħu sfidi importanti. L-effiċjenza tal-akkwist pubbliku għadha kwistjoni kurrenti, bħalma hija wkoll l-irriversibbiltà ta’ ċerti miżuri, notevolment is-simplifikazzjoni tal-kontroll ex-ante. Ftit li xejn hemm progress fit-titjib tal-governanza, il-kwalità u l-użu effettiv tal-valutazzjonijiet tal-impatt regolatorju. M’hemm l-ebda qafas istituzzjonali għall-kontroll tal-kwalità fil-livell tal-gvern u l-għażliet għall-istabbiliment ta’ bord regolatorju tal-valutazzjoni tal-impatt għadhom qed jiġu vvalutati. Il-funzjonament tad-djalogu soċjali jibqa’ limitat, b’mod partikolari fil-livell settorjali, filwaqt li involviment sinifikanti u kontinwu tas-sħab soċjali huwa kruċjali għas-suċċess ta’ kwalunkwe strateġija ta’ ħruġ u rkupru fid-dawl tal-kriżi attwali. Il-qafas istituzzjonali għal konsultazzjoni stabbilit mhuwiex użat b’mod adegwat biex jikkontribwixxi għall-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet u ma jinvolvix lill-imsieħba soċjali b’mod suffiċjenti fit-tfassil u l-implimentazzjoni tar-riformi. Id-diskussjonijiet dwar il-bidliet fil-liġi tad-djalogu soċjali u r-reviżjoni ta’ setturi ekonomiċi waqfu. Is-segwitu għar-rakkomandazzjonijiet tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol maħruġa f’April 2018 għadu inċert. In-nuqqas ta’ mekkaniżmu oġġettiv permanenti biex jiddetermina l-paga minima jista’ jkun ta’ piż fuq l-ambjent tan-negozju.

               (26)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu ttrattati l-isfidi strutturali fuq perjodu medju sa dak twil. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jibqgħu pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet rigward politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar jenħtieġ li jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (27)Wara diversi ostakli f’dawn l-aħħar snin, il-pressjonijiet fuq is-settur bankarju naqsu, minħabba li diversi miżuri li kkawżaw tħassib fil-passat, inkluża t-taxxa fuq il-banek, treġġgħu lura fil-bidu tal-2020. Is-settur bankarju daħal fil- kriżi tal-COVID-19 kurrenti tajjeb u kapitalizzat sew, filwaqt li l-proporzjon ta’ self mhux produttiv naqas għal inqas minn 5 %. Il-miżuri adottati mill-gvern biex jappoġġaw lill-unitajiet domestiċi u lill-korporattivi, b’mod partikolari l-SMEs, huma importanti wkoll għaż-żamma tar-reżiljenza tas-settur bankarju u l-kapaċità tal-banek li jassorbu x-xokkijiet. Il-banek kummerċjali ħadu wkoll passi biex jappoġġaw lill-klijenti, bħall-posponiment tal-pagamenti tal-kapital u tal-imgħax, l-estensjoni tal-ħlas lura tal-kreditu, l-iżgurar tal-likwidità tal-ATM u t-tnaqqis tat-tariffi għas-servizzi online. Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Bank Nazzjonali tar-Rumanija naqqas ir-rata tal-politika monetarja u ħabbar li se jibda jixtri titoli tal-gvern denominati f’RON fis-suq sekondarju biex jiżgura l-finanzjament bla xkiel tal-ekonomija reali u tas-settur pubbliku. Minkejja l-miżuri adottati, inkluża l-flessibbiltà mogħtija mis-superviżuri, il-kwalità tal-assi x’aktarx li tmur għall-agħar fix-xhur li ġejjin. F’dan ir-rigward, iż-żamma ta’ standards ta’ self prudenti u l-prijoritizzazzjoni tal-appoġġ lil mutwatarji vijabbli se jikkontribwixxu għas-salvagwardja tal-kwalità tal-assi fis-settur bankarju. Barra minn hekk, l-iżgurar ta’ ambjent regolatorju stabbli u prevedibbli għall-banek huwa prekondizzjoni importanti biex jinżamm ir-rwol attiv tagħhom fil-forniment ta’ kreditu lill-ekonomija u biex jiġi appoġġat l-irkupru ekonomiku.

               (28)Modifiki legali u pressjoni politika sinifikanti fuq il-ġudikatura fl-2017, fl-2018 u fil-parti l-kbira tal-2019 affettwaw l-effiċjenza, il-kwalità u l-indipendenza tas-sistema ġudizzjarja u l-kapaċità tagħha li tinvestiga u tissanzjona l-korruzzjoni f’livell għoli. Filwaqt li l-gvern bħalissa jappoġġja azzjonijiet għall-prevenzjoni u s-sanzjonijiet kontra l-korruzzjoni, u wera r-rieda li jreġġa’ lura xi wħud mill-aktar miżuri kontroversjali, ir-Rumanija għadha ma għamlitx il-bidliet leġiżlattivi meħtieġa. Dawn il-kwistjonijiet huma s-suġġett tal-monitoraġġ taħt il-mekkaniżmu għall-kooperazzjoni u l-verifika. Skont dan il-mekkaniżmu, il-Kummissjoni tkompli timmonitorja r-riforma tas-sistema ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni fir-Rumanija. Għalhekk dawn l-oqsma mhumiex koperti mir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż għar-Rumanija iżda huma rilevanti għall-iżvilupp ta' ambjent soċjoekonomiku pożittiv fil-pajjiż.

               (29)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. L-Istati Membri evalwaw il-progress fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom. Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, ir-Rumanija se tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (30)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Rumanija u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lir-Rumanija fis-snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fir-Rumanija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (31)Fid-dawl ta’ dik il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 u l-opinjoni
                  9
                tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

               (32)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2020. Ir-rakkomandazzjonijiet preżenti jqisu l-ħtiġijiet li tiġi indirizzata l-pandemija u jiġi ffaċilitat l-irkupru ekonomiku bħala l-ewwel pass meħtieġ biex ikun jista’ jsir aġġustament tal-iżbilanċi. Ir-rakkomandazzjonijiet li jindirizzaw direttament l-iżbilanċi makroekonomiċi identifikati mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjoni (4),

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li r-Rumanija tieħu azzjoni fl-2020 u l-2021 biex:

               1.Issegwi politiki fiskali f’konformità mar-rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-3 ta’ April 2020
                  10
               , filwaqt li tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġja l-irkupru sussegwenti. Tevita l-implimentazzjoni ta’ miżuri permanenti li jipperikolaw is-sostenibbiltà fiskali. Issaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa, inkluż fl-oqsma tal-ħaddiema tas-saħħa u tal-prodotti mediċi, u ttejjeb l-aċċess għas-servizzi tas-saħħa.

               2.Tipprovdi sostituzzjoni ta’ dħul adegwat u testendi miżuri ta’ protezzjoni soċjali u aċċess għas-servizzi essenzjali għal kulħadd. Ittaffi l-impatt tal-kriżi fuq l-impjiegi billi tiżviluppa arranġamenti tax-xogħol flessibbli u miżuri ta’ attivazzjoni. Issaħħaħ il-ħiliet u t-tagħlim diġitali u jiġi żgurat aċċess ugwali għall-edukazzjoni.

               3.Tiżgura appoġġ ta’ likwidità għall-ekonomija li jibbenefikaw minnha n-negozji u l-unitajiet domestiċi, b’mod partikolari l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju u dawk li jaħdmu għal rashom. Tiffinanzja fil-bidu tal-perjodu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jiġi mbuttat ’il quddiem l-irkupru ekonomiku. Tiffoka l-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, it-trasport sostenibbli, l-infrastruttura ta' servizzi diġitali, il-produzzjoni u l-użu ta infrastruttura tal-enerġija u ambjentali nadifa u effiċjenti, inkluż fir-reġjuni tal-faħam.

               4.Ittejjeb il-kwalità u l-effettività tal-amministrazzjoni pubblika u l-prevedibbiltà tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, inkluż permezz ta’ involviment adegwat tas-sħab soċjali.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 522 final.

                     (4)

                        ĠU C 301, 5.9.2019, p. 117.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa tal-COVID-19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Rispons għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5) u r-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 fir- rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa tal-COVID-19 ( ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

                     (8)

                        SWD(2020) 522 final.

                     (9)

                        Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.

                     (10)

                        ĠU C 116, 8.4.2020, p. 1–3.