               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 5.6.2019
            COM(2019) 527 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Iżvezja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Iżvezja għall-2019

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Iżvezja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Iżvezja għall-2019

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li kien jimmarka l-bidu tas-Semestru Ewropew għall-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Din qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tħabbar mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018 il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 fejn l-Iżvezja ġiet identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li fil-konfront tagħhom kienet se ssir analiżi fil-fond.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tal-Iżvezja
                  3
                ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress li għamlet l-Iżvezja biex tindirizza r-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż li ġiet adottata mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018, l-azzjoni li ttieħdet fir-rigward tar-rakkomandazzjonijiet tas-snin ta’ qabel u l-progress tal-Iżvezja biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha għall-Ewropa 2020. Inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati fis-27 ta’ Frar 2019
                  4
               . L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Iżvezja qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-prezzijiet sovravalutati tal-akkomodazzjonijiet flimkien ma’ żieda fid-dejn tal-unitajiet domestiċi jirriskjaw li jwasslu għal korrezzjoni diżordnata. Id-dejn għoli tal-unitajiet domestiċi komplew jogħlew bħala sehem mill-PDG. Fit-tieni nofs tal-2017 kien hemm korrezzjoni tal-prezzijiet tal-akkomodazzjonijiet u minn dakinhar dawn gradwalment stabbilizzaw ruħhom. Madankollu, l-indikaturi tal-valutazzjoni jissuġġerixxu li l-prezzijiet tal-akkomodazzjonijiet għadhom għoljin meta jitqiesu l-elementi fundamentali tal-ekonomija. Minkejja li s-settur bankarju jidher kapitalizzat sew, meta titqies l-iskopertura għas-self ipotekarju tal-unitajiet domestiċi, il-korrezzjoni diżordnata tolqot lis-settur finanzjarju b’mod negattiv. Meta jitqies l-irbit finanzjarju sistemiku, dan jista’ jħalli riperkussjonijiet negattivi fuq il-pajjiżi ġirien. Id-diffikultajiet strutturali għall-provvista tal-akkomodazzjonijiet għadha tippersisti u l-output tal-kostruzzjoni ddgħajjef. Għalkemm f’dawn l-aħħar snin ittieħdu passi fil-qasam makroprudenzjali biex tiġi indirizzata ż-żieda fid-dejn, sa issa l-impatt tagħhom jidher li huwa limitat. Għad hemm lakuni f’politiki ewlenin, partikolarment fir-rigward tal-inċentivi tat-taxxa għas-sjieda tal-akkomodazzjonijiet u tal-funzjonament tal-provvista tal-akkomodazzjonijiet u tas-suq tal-kiri.

               (3)Fis-26 ta’ April 2019, l-Iżvezja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u, fid-29 ta’ April 2019, il-Programm ta’ Konverġenza tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

               (4)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu bejn l-2014 u l-2020. Kif inhu previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  5
               , fil-każijiet fejn ikun meħtieġ li jingħata appoġġ għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob li Stat Membru jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalih. Il-Kummissjoni tat aktar dettalji dwar kif biħsiebha tuża dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri marbuta mal-effettività tal-Fondi SEI għal governanza ekonomika soda
                  6
               .

               (5)Bħalissa l-Iżvezja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu għall-2019 il-gvern qiegħed jippjana li jkun f’surplus ta’ 0,6 % tal-PDG fl-2019, li huwa mistenni jissaħħaħ aktar matul il-perjodu tal-programm. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkolat mill-ġdid
                  7
               , l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG — huwa ppjanat li jinqabeż matul il-perjodu tal-ipprogrammar. Skont il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern mistenni jonqos gradwalment minn 34,5 % fl-2019 u jissokta jonqos għal 28,2 % tal-2022. Il-finanzi pubbliċi sodi u t-tkabbir ekonomiku stabbli mistennija jkunu l-motivaturi ewlenin tat-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern ġenerali. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, fl-2019 il-bilanċ strutturali mistenni jirreġistra surplus ta’ 0,5 % tal-PDG u ta’ 0,6 % tal-PDG fl-2020, rata li taqbeż l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 l-Iżvezja mistennija tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (6)Id-dejn tal-unitajiet domestiċi baqa’ jiżdied mil-livelli li digà kienu għoljin. Fl-2018 id-dejn tal-unitajiet domestiċi żdied b’5,5 % u laħaq it-88 % tal-PDG u 186 % tal-introjtu disponibbli, li hija waħda fost l-ogħla rati fl-UE. Dan ġie xprunat l-aktar mis-self ipotekarju ogħla marbut mal-prezzijiet ogħla tal-akkomodazzjonijiet, flimkien ma’ distorsjonijiet strutturali li jiffavorixxu x-xiri ta’ proprjetà b’finanzjament ipotekarju. L-Iżvezja implimentat diversi miżuri makroprudenzjali f’dan l-aħħar snin, fosthom regola msaħħa li daħlet fis-seħħ f’Marzu 2018 dwar il-ħlas lura għal self ipotekarju bi proporzjon dejn-introjtu għoli, u d-deċiżjoni biex minn Settembru 2019 jiżdied il-kapital ta’ lqugħ tal-banek. Madankollu, jidher li l-miżuri ta’ politika li ttieħdu sal-lum kellhom impatt ġenerali limitat fuq iż-żieda fis-self ipotekarju u ma ttieħdet l-ebda azzjoni politika għar-riforma tal-inċentivi tat-taxxa b’rabta mas-sjieda tal-akkomodazzjoni u d-dejn ipotekarju.

               (7)Filwaqt li l-prezzijiet tal-akkomodazzjonijiet naqsu lejn l-aħħar tal-2017 u żammew stabbli minn dak iż-żmien, dan seħħ wara perjodu twil ta’ żidiet qawwija tal-prezzijiet, u l-valwazzjonijiet għadhom ferm ogħla mill-elementi fundamentali ekonomiċi. Fost il-kwistjonijiet ewlenin hemm l-inċentivi tat-taxxa li jiffavorixxu s-sjieda tal-akkomodazzjonijiet u s-self ipotekarju, u l-kundizzjonijiet ta’ kreditu akkomodanti flimkien mar-rati ta’ ħlas lura li għadhom relattivament baxxi. Minkejja żieda sinifikanti f’bini ġdid fuq dawn l-aħħar ħames snin, għad fadal nuqqas ta’ akkomodazzjonijiet, speċjalment akkomodazzjonijiet affordabbli fil-bliet il-kbar. Il-provvista ta’ akkomodazzjonijiet ġodda ma kinitx biżżejjed biex tlaħħaq mal-bżonnijiet previsti għall-futur qrib, li huma stmati li jlaħħqu d-90 000 dar ġdida kull sena għall-perjodu bejn l-2018 u l-2020. Dan in-nuqqas huwa marbut ma’ ineffiċjenzi strutturali, bħall-kompetizzjoni limitat fis-settur tal-kostruzzjoni minħabba fl-ostakli għad-dħul fil-konfront tad-ditti żgħar u barranin u l-kapaċità tal-iżviluppaturi l-kbar li jikkontrollaw ir-riżorsi tal-art. L-istokk tal-akkomodazzjonijiet mhuwiex jintuża b’mod effiċjenti. Fis-suq tal-kera l-kirjiet aktar baxxi mis-suq joħolqu effetti ta’ intrappolament u ta’ sitwazzjoni privileġġjata (“insider/outsider effect”). Fis-suq tas-sidien-okkupanti it-taxxi fuq il-qligħ kapitali jnaqqsu l-mobbiltà tas-sidien tal-akkomodazzjonijiet. In-nuqqas ta’ abitazzjoni tagħmilha aktar diffiċli għall-persuni biex ibiddlu x-xogħol u jista’ jwassal għal inugwaljanza bejn ġenerazzjonijiet differenti. L-awtoritajiet Żvediżi qegħdin ikomplu jimplimentaw gradwalment il-“pjan ta’ 22 punt” biex jiżdied il-bini ta’ akkomodazzjonijiet residenzjali u biex tittejjeb l-effiċjenza tas-settur tal-abitazzjoni. Sa issa ma ttieħed l-ebda pass konkret favur il-liberalizzazzjoni tar-regolamenti stretti tal-kiri u r-reviżjoni tat-taxxa kapitali fuq l-akkomodazzjonijiet okkupati mis-sidien, għalkemm f’Jannar 2019 il-gvern il-ġdid ħabbar pjani biex jintroduċi riformi f’dan il-qasam, suġġett għal ħidma preparatorja ta’ stħarriġ tal-qasam.

               (8)Qegħdin joħorġu fid-dieher nuqqasijiet ta’ ħaddiema f’ċerti setturi, bħal dak tal-kostruzzjoni, tal-edukazzjoni u tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni. Huwa essenzjali li jkun hemm provvista ta’ kapital uman li jappoġġa l-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp kif ukoll id-diġitalizzazzjoni. L-investiment fl-edukazzjoni u fil-ħiliet se jgħin biex dawn l-isfidi jiġu indirizzati. Sal-lum ġie rreġistrat titjib fl-eżiti tal-edukazzjoni, iżda għad hemm diskrepanza kbira fil-prestazzjoni tal-edukazzjoni bejn il-gruppi soċjali differenti li qed tkompli titwessa’. L-iżviluppi demografiċi se jwasslu għal żieda fl-għadd ta’ studenti, li se tkompli tolqot l-għadd ta’ għalliema ta’ bħalissa b’mod negattiv. Is-sitwazzjoni tal-migrazzjoni mhux mill-UE u tad-dixxendenti tagħhom u l-effetti ta’ ċerti programmi li ġew adottati dan l-aħħar jistħoqqilhom monitoraġġ mill-qrib għaliex l-integrazzjoni ta’ studenti mwielda f’pajjiżi barranin, u l-inklużjoni sostenibbli tal-migranti b’livell baxx ta’ ħiliet u tal-migranti mhux mill-UE (partikolarment in-nisa) fis-suq tax-xogħol għadha diffiċli.

               (9)Iż-żamma tal-livell tal-investimenti fl-infrastruttura tat-trasport tista’ tikkontribwixxi għat-titjib tal-mobilità tal-forza tax-xogħol, tal-koeżjoni reġjonali u tas-settur tal-abitazzjoni u trawwem it-tkabbir fit-tul tal-produttività tal-Iżvezja. Il-gvern ħabbar investimenti konsiderevoli fl-infrastruttura tat-trasport permezz tal-pjan nazzjonali għall-infrastruttura 2018-2029 sabiex itejjeb il-modi differenti tat-trasport (partikolarment fir-rigward tal-ferrovija u tat-toroq). Il-pjan jinkludi investimenti maġġuri għall-iżviluppar tas-sistema ferrovjarja, il-promozzjoni biex it-trasport tal-merkanzija jibda jsir aktar bil-ferrovija milli bit-triq, li se jikkontribwixxi wkoll għat-tnaqqis tal-emissjonijiet. Iż-żamma ta’ livelli għoljin ta’ investiment fir-riċerka u l-iżvilupp, il-kundizzjonijiet ta' qafas favorevoli u l-bażi ta’ innovazzjoni aktar wiesgħa huma fundamentali biex tissaħħaħ il-pożizzjoni tal-Iżvezja bħala pijunier tal-innovazzjoni. Tradizzjonalment, il-mudell tal-innovazzjoni tal-Iżvezja kien jiddependi fuq għadd limitat ta’ kumpaniji teknoloġiċi kbar u attivi fis-suq globali. Ikun importanti li jinħoloq ambjent li jrawwem l-innovazzjoni potenzjali tal-SMEs u tan-negozji ġodda. Il-kapaċità innovattiva tal-Iżvezja tista’ tittejjeb aktar jekk tissaħħaħ il-kollaborazzjoni bejn l-akkademja u l-SMEs.

               (10)Il-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus saret prijorità għall-Iżvezja, u dan fl-isfond ta’ skandlu relatat mal-ħasil tal-flus li għadu qed jevolvi fir-rigward ta’ waħda mill-akbar istituzzjonijiet finanzjarji fil-pajjiż. Is-superviżuri finanzjarji Żvediżi u Estonjani bdew investigazzjoni konġunta, flimkien mal-kontropartijiet Latvjani u Litwani tagħhom. Filwaqt li l-qafas tal-Iżvezja kontra l-ħasil tal-flus ġie msaħħaħ fl-2017 bid-dħul fis-seħħ tal-att dwar il-ħasil tal-flus, huwa importanti li tissokta l-ħidma fuq l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni ta’ kwalunkwe dgħufija li għad fadal fil-qafas. Għad fadal sfidi x’jiġu indirizzati u s-superviżur għad irid jadotta miżuri u linji gwida addizzjonali dwar kif tista’ tissaħħaħ is-superviżjoni f’dan il-qasam. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni għall-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri ladarba jiġu adottati.

               (11)L-ipprogrammar tal-fondi tal-UE għall-perjodu bejn l-2021 u l-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati uħud min-nuqqasijiet li ġew identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, partikolarment fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  8
               . Dan jippermetti li l-Iżvezja tuża tajjeb il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati filwaqt li tqis id-diskrepanzi reġjonali.

               (12)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Iżvezja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiżi għall-2019. Ivvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-azzjonijiet li ttieħdu dwar ir-rakkomandazzjonijiet li kienu indirizzati lill-Iżvezja fis-snin ta’ qabel. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Iżvezja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni fid-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (13)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 u huwa tal-opinjoni li l-Iżvezja hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (14)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjoni (1) aktar ’l isfel.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2019 u fl-2020 l-Iżvezja tieħu azzjoni biex:

               1.Tindirizza r-riskji relatati mad-dejn kbir tal-unitajiet domestiċi billi tnaqqas gradwalment it-tnaqqis tat-taxxa fuq il-pagamenti tal-imgħax ipotekarju jew iżżid it-taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà. Tistimula l-investiment fil-kostruzzjoni residenzjali fejn hemm l-aktar nuqqasijiet urġenti, b’mod partikolari billi tneħħi l-ostakli għall-kostruzzjoni. Ittejjeb l-effiċjenza tas-suq tal-akkomodazzjoni, fosthom billi tiġi introdotta aktar flessibbiltà fil-prezzijiet tal-kera u fir-reviżjoni tat-tfassil tat-taxxa fuq il-qligħ kapitali.

               2.Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-edukazzjoni u l-ħiliet, filwaqt li żżomm il-livell tal-investiment fit-trasport sostenibbli biex jitjiebu il-modi differenti tat-trasport, partikolarment il-ferrovija, u r-riċerka u l-innovazzjoni, filwaqt li tqis id-diskrepanzi reġjonali.

               3.Tiżgura s-superviżjoni u l-infurzar effettivi tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)

                        SWD(2019) 1026 final.

                     (4)

                        COM(2019) 150 final.

                     (5)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (6)

                        COM(2014) 494 final.

                     (7)

                        Il-bilanċ aġġustat ċiklikament li ma jinkludix miżuri ta’ darba u miżuri temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni permezz tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

                     (8)

                        SWD(2019) 1026 final.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 5.6.2019
            COM(2019) 502 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Bulgarija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Bulgarija għall-2019

               *

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Bulgarija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Bulgarija għall-2019

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika għall-2019. Hija kkunsidrat kif xieraq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lill-Bulgarija bħala wieħed mill-Istati Membri li għalih trid issir analiżi fil-fond.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għall-Bulgarija
                  3
                ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Bulgarija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018, is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Bulgarija lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019
                  4
               . L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Bulgarija għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-vulnerabbiltajiet fis-settur finanzjarju huma kkombinati ma’ pożizzjoni ta’ dejn għoli u self improduttiv fis-settur korporattiv. Filwaqt li hemm progress biex jiġu indirizzati s-sorsi tal-iżbilanċi, l-implimentazzjoni sħiħa u l-monitoraġġ tar-riformi riċenti tas-superviżjoni u l-governanza fis-settur bankarju u s-settur finanzjarju mhux bankarju se jkunu kruċjali.

               (3)Fl-24 ta’ April 2019, il-Bulgarija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (4)Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  5
               , fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba
                  6
               .

               (5)Il-Bulgarija bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 tiegħu, il-gvern, li beda minn surplus nominali ta’ 2 % tal-PDG fl-2018, qed jimmira għal defiċit ta’ 0,3 % tal-PDG fl-2019 u surplus ta’ 0,4 % tal-PDG fl-2020, 0,2 % fl-2021 u 0,1 % fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid
                  7
               , l-objettiv baġitarju għall-perijodu medju - defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG f’termini strutturali - ikompli jinqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jonqos gradwalment minn 22,6 % tal-PDG fl-2018 għal 16,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li se jirreġistra surplus ta’ 0,7 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,6 % tal-PDG fl-2020, ‘il fuq mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 il-Bulgarija hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (6)Id-dħul mit-taxxa u l-konformità mar-regoli tat-taxxa qed jitjiebu u hemm għadd ta’ inizjattivi fis-seħħ. Madankollu, il-ġbir tat-taxxi ma jidhirx li qed jitjieb kullimkien bl-istess pass. Dan huwa partikolarment il-każ għal taxxi relatati max-xogħol u għal kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u f’xi kategoriji ta’ taxxi tas-sisa. Hemm ukoll evidenza li x-xogħol mhux iddikjarat u l-kummerċ illeċitu fil-fjuwils jibqgħu sfida. Iż-żamma tal-isforzi biex jitjieb il-ġbir tat-taxxa u biex jittieħdu miżuri mmirati addizzjonali biex jiġu ffaċċjati l-isfidi f’oqsma speċifiċi tas-sistema tat-taxxa hija ta’ importanza kbira biex tkompli titnaqqas l-ekonomija moħbija li għadha kbira.

               (7)Il-gvern ħa passi biex itejjeb l-effettività tan-nefqa pubblika. Il-Bank Dinji lesta reviżjoni tal-infiq li tkopri għadd ta’ istituzzjonijiet pubbliċi (ministeri u muniċipalitajiet) u żewġ studji pilota, dwar il-pulizija u t-tifi tan-nar u d-drenaġġ, u wassal manwal għal rieżamijiet futuri mill-gvern. Fl-istrateġija fiskali fuq terminu medju tal-2018, il-gvern introduċa għadd ta’ indikaturi tal-prestazzjoni ġodda biex jivvaluta l-impatt tal-infiq fl-oqsma ta’ politika differenti matul iż-żmien u biex jinforma l-evalwazzjoni u l-ippjanar tal-baġit. Is-segwitu ta’ dawn l-inizjattivi huwa mistenni li jgħolli l-kwalità, l-effiċjenza u t-trasparenza tal-infiq pubbliku, u konsegwentement il-kwantità u l-kwalità tal-beni pubbliċi.

               (8)L-intrapriżi tal-Istat isofru minn governanza korporattiva dgħajfa, li hija wkoll fil-biċċa l-kbira riflessa fil-prestazzjoni ekonomika tagħhom. Qed issir riforma tal-qafas legali għall-governanza korporattiva tal-intrapriżi tal-istat f’kooperazzjoni mal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD, Organisation for Economic Co-operation and Development) u bl-appoġġ tas-Servizz ta’ Sostenn għar-Riforma Strutturali tal-Kummissjoni Ewropea. Ir-riforma għandha l-għan li tindirizza d-dgħufijiet attwali billi tallinja l-leġiżlazzjoni nazzjonali mal-linji gwida tal-OECD dwar il-governanza korporattiva għall-intrapriżi tal-istat. L-adozzjoni u l-implimentazzjoni effettiva tal-qafas se jiżguraw il-kontinwità u se jkunu kruċjali għas-suċċess tar-riforma.

               (9)F’ambjent ekonomiku favorevoli, il-proporzjonijiet tal-kapital u tal-likwidità tal-banek tjiebu bħala medja. B’mod parallel, is-self improduttiv minn korporazzjonijiet mhux finanzjarji naqas, għalkemm dan għadu għoli. Filwaqt li s-suq sekondarju għas-self improduttiv sar aktar dinamiku, ma ttieħdu l-ebda miżuri ta’ politika speċifiċi għal dak l-għan. Il-miżuri ta’ segwitu li jirriżultaw mir-rieżamijiet tas-settur finanzjarju saħħew is-settur bankarju, iżda għad hemm xi vulnerabbiltajiet. Inizjattivi regolatorji ġodda fl-2018 inkludew ir-regoli għal skoperturi kbar u l-identifikazzjoni ta’ klijenti konnessi, żieda fir-rata ta’ riżerva ta’ kapital kontroċiklika u l-introduzzjoni ta’ għodod makroprudenzjali għal miżuri bbażati fuq min jissellef. B’segwitu għal inizjattivi leġiżlattivi dwar skoperturi relatati mal-partijiet, sforzi superviżorji sostnuti biex jiġi limitat is-self lil partijiet relatati u jiġi ppenalizzat ksur ta’ dispożizzjonijiet kollaterali huma kruċjali biex jiġu appoġġati prattiki tajba tan-negozju. It-titjib tal-qafas ta’ riżoluzzjoni bankarja huwa miżura pendenti oħra li se tikkontribwixxi għar-reżiljenza tas-settur finanzjarju.

               (10)It-tlestija tar-riforma tal-insolvenza tista’ tgħin biex jitnaqqas id-dejn għoli pendenti tas-settur privat u s-sehem li għadu għoli ta’ self improduttiv. Xi elementi neqsin inaqqsu l-effiċjenza u l-effettività tal-qafas tal-insolvenza, li jirriżulta fi proċedimenti ta’ insolvenza kajmana u li jiswew il-flus. Fl-istess ħin, in-nuqqas ta’ għodod adegwati ta’ monitoraġġ jipprevjeni analiżi xierqa tal-proċeduri ta’ qabel l-insolvenza u ta’ insolvenza ġodda u ma jippermettix li jiġu identifikati punti ta’ konġestjoni jew punti dgħajfa konkreti. F’Ottubru 2018, il-Bulgarija talbet għal assistenza mis-Servizz ta’ Sostenn għar-Riforma Strutturali tal-Kummissjoni Ewropea biex jgħinha tavvanza r-riforma tal-qafas tal-insolvenza. Dan il-proġett jidentifika lakuni fil-qafas tal-insolvenza u se jipproduċi pjan direzzjonali biex jindirizzahom. Huwa importanti li jinżamm il-momentum tar-riforma u li jiġi implimentat il-pjan direzzjonali li jmiss.

               (11)Il-Bulgarija adottat emendi leġiżlattivi fl-2018 u qed taħdem lejn traspożizzjoni konformi bis-sħiħ tad-Direttiva 2015/849 (ir-Raba’ Direttiva dwar il-Ġlieda Kontra l-Ħasil tal-Flus). Għandha tingħata attenzjoni għall-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri. L-awtoritajiet għadhom ma ffinalizzawx u ma nnotifikawx il-Valutazzjoni tar-Riskju Nazzjonali, li hija fundamentali għat-tfassil ta’ politiki nazzjonali adegwati għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu. Barra minn hekk, żviluppi riċenti fis-settur bankarju jissuġġerixxu li hemm bżonn li tissaħħaħ is-superviżjoni nazzjonali tat-tranżazzjonijiet finanzjarji internazzjonali u li jiġi żgurat l-infurzar effettiv tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus. Ir-riskju ta’ korruzzjoni jeħtieġ li jiġi indirizzat aħjar, peress li huwa reat predikat għall-ħasil tal-flus. Jenħtieġ li l-awtoritajiet Bulgari juru riżultati konkreti u jibnu rekord evidenzjat b’deċiżjonijiet finali f’kawżi ta’ korruzzjoni f’livell għoli. L-użu ta’ investigazzjoni finanzjarja u t-tfassil ta’ profili finanzjarji huwa limitat.

               (12)Is-superviżjoni mhux bankarja qed tiġi riformata. F’Settembru 2017, il-Kummissjoni għas-Superviżjoni Finanzjarja adottat pjan ta’ azzjoni biex tirriforma s-superviżjoni finanzjarja mhux bankarja, b’kooperazzjoni mal-Awtorità Ewropea tal-Assigurazzjoni u l-Pensjonijiet tax-Xogħol. L-implimentazzjoni u l-infurzar sħaħ u f’waqthom tal-pjan ta’ azzjoni, li għadhom għaddejjin, se jikkontribwixxu għal superviżjoni adegwata tas-settur finanzjarju mhux bankarju. Hemm fis-seħħ emendi fil-leġiżlazzjoni sekondarja, li għandhom l-għan li jtejbu r-regoli ta’ valutazzjoni u l-applikazzjoni tagħhom. L-implimentazzjoni u l-infurzar effettivi tagħhom jindirizzaw il-kwistjonijiet ta’ valutazzjoni li fadal li ġew identifikati fil-passat. Fl-aħħar nett, is-superviżjoni fil-livell tal-grupp tibqa’ sfida biex tiġi żgurata superviżjoni tal-assigurazzjoni adegwata bbażata fuq ir-riskju.

               (13)Is-settur tal-assigurazzjoni tal-karozzi jippreżenta xi vulnerabbiltajiet. Regoli speċifikati sew dwar il-kumpens jiffaċilitaw approċċ aktar armonizzat mill-imħallfin meta jiddeċiedu dwar każijiet individwali. Fuq medda itwal ta’ żmien, metodoloġija bħal din tgħin biex jitnaqqsu l-ispejjeż, il-volatilità u r-riskju ta’ sottoskrizzjoni fil-linja ta’ responsabbiltà ta’ parti terza bil-mutur. Is-sostenibbiltà tas-settur tibbenefika wkoll minn ipprezzar imtejjeb li jqis l-istorja tas-sewqan tal-klijenti. Il-Kummissjoni għas-Superviżjoni Finanzjarja pproponiet sistema ta’ bonus-malus, li għaddejja minn dibattitu pubbliku wiesa’ b’eżitu inċert. Fl-aħħar nett, il-likwidità tal-“Green Card Bureau” qajmet tħassib sostanzjali, prinċipalment minħabba n-nuqqas ta’ ħlas tal-pretensjonijiet minn żewġ assiguraturi Bulgari. Il-konformità stretta tal-membri kollha mal-obbligi tagħhom hija kruċjali għall-kredibilità u l-effiċjenza tas-sistema.

               (14)L-infrastruttura tbati minn lakuni kbar ta’ investiment. Il-kopertura u l-kwalità tal-infrastruttura tat-trasport tjiebu iżda għadhom taħt il-medja tal-UE. In-netwerk tat-Trasport Trans-Ewropew fil-Bulgarija għadu mhux komplut. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod qawwi matul dawn l-aħħar 5 snin. Hemm bżonn ta’ aktar żvilupp tas-sezzjonijiet ferrovjarji u tat-toroq u tas-sistemi Ewropej rispettivi tal-ġestjoni tat-traffiku ferrovjarju u tas-sistemi ta’ trasport intelliġenti. Il-Bulgarija għandha rati baxxi ta’ konnessjoni u trattament għall-ilma mormi urban, livelli għolja ta’ tniġġis tal-arja u r-rati tar-rimi f’miżbla għall-iskart muniċipali u rata ta’ riċiklaġġ, konsiderevolment aktar baxxa mill-medja tal-UE. L-investimenti biex jiġu promossi l-ġestjoni sostenibbli tal-ilma, l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u t-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari huma neċessarji. Barra minn hekk, il-ħtiġijiet ta’ investiment fl-oqsma tal-enerġija u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih huma sinifikanti. L-intensità għolja tal-enerġija tal-ekonomija u l-progress bil-mod biex jintlaħqu l-miri tal-effiċjenza enerġetika, b’mod partikolari fis-settur tal-bini, qed iżommu lura l-produttività u l-kompetittività tan-negozji fil-pajjiż. Għalhekk jeħtieġ li jiżdiedu l-isforzi biex jiġi żgurat li jinkiseb iffrankar sinifikanti tal-enerġija permezz ta’ investimenti mmirati fis-setturi industrijali, tat-trasport u tal-bini. Żieda fl-investimenti f’infrastruttura tal-enerġija nadifa (bħall-ġenerazzjoni tal-enerġija nadifa u b’livell baxx ta’ karbonju, interkonnessjonijiet, u grilji intelliġenti), f’konformità mal-prijoritajiet deskritti fl-abbozz tal-pjan nazzjonali dwar il-klima u l-enerġija fil-Bulgarija, tkompli tgħin biex ittejjeb il-kompetittività ġenerali tal-ekonomija u l-kwalità tal-ħajja tan-nies.

               (15)Minkejja żieda fil-baġit tar-riċerka pubblika fl-2018, l-infiq fuq ir-riċerka u l-iżvilupp għadu baxx ħafna kemm fis-settur privat kif ukoll f’dak pubbliku. L-investiment privat fir-riċerka u l-iżvilupp huwa ddominat minn kumpaniji multinazzjonali kbar u kkonċentrat fir-reġjun kapitali. Il-pass kajman tar-riformi ta’ implimentazzjoni u l-frammentazzjoni għolja fis-sistema ta’ riċerka, żvilupp u innovazzjoni jxekklu l-kontribut tal-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp għall-produttività u t-tkabbir. L-għadd kbir ta’ universitajiet u istituti ta’ riċerka għadhom qed jagħtu prestazzjoni baxxa fir-riċerka xjentifika ta’ kwalità għolja. Ir-rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju għadhom dgħajfa ħafna u d-disponibbiltà tal-kapital uman fis-sistema tar-riċerka u l-iżvilupp hija sors ta’ tħassib sinifikanti. Ir-raggruppamenti u l-potenzjal tagħhom fil-Bulgarija mhumiex żviluppati biżżejjed minħabba li ħafna drabi ma jkollhomx massa kritika. Aktar riformi, flimkien ma’ governanza effiċjenti u investiment pubbliku aktar effettiv jistgħu jimmassimizzaw l-impatt fuq il-produttività u jtejbu l-kompetittività tal-ekonomija. Barra minn hekk, iż-żieda fid-diġitalizzazzjoni tal-kumpaniji u l-introduzzjoni ta’ mudelli ġodda ta’ negozju huma kritiċi għall-produttività tal-pajjiż.

               (16)Amministrazzjoni pubblika u riformi tal-gvern elettroniku għadhom qed idumu u qed jagħtu titjib insuffiċjenti filwaqt li l-ambjent tan-negozju għadu dgħajjef. Għadd ta’ riformi ġew adottati, iżda l-implimentazzjoni prattika tagħhom għadha lura. Nuqqasijiet istituzzjonali, inċertezza regolatorja, korruzzjoni, u provvista insuffiċjenti ta’ ħaddiema għadhom fost l-ostakli prinċipali għall-investiment. Il-governanza fis-settur pubbliku tista’ tibbenefika minn iktar trasparenza. regoli iktar ċari u perspettiva fit-tul. In-nuqqasijiet huma wkoll evidenti fil-qasam tal-ittestjar u s-sigurtà tal-prodotti minħabba riżorsi finanzjarji u umani limitati. Barra minn hekk, filwaqt li l-biċċa l-kbira tal-miżuri inklużi fl-istrateġija tal-akkwist nazzjonali ġew adottati, l-implimentazzjoni tagħhom teħtieġ monitoraġġ, kontroll u valutazzjoni kontinwi. L-użu frekwenti ta’ għotjiet diretti u l-għadd kbir ta’ offerti uniċi jirrappreżentaw theddida għat-trasparenza u l-effettività tas-sistema. Il-kapaċità amministrattiva tas-settur tal-akkwist pubbliku hija sfida kontinwa, kif ukoll il-professjonalizzazzjoni tax-xerrejja pubbliċi u x-xiri aggregat. Id-dewmien sinifikanti fl-adozzjoni tal-akkwist elettroniku qed jipprevjeni aktar titjib fit-trasparenza u l-effiċjenza tal-proċessi tal-akkwist pubbliku.

               (17)Is-suq tax-xogħol tjieb iżda għad fadal sfidi. Ir-rata tal-impjiegi laħqet l-ogħla livell mindu l-Bulgarija ssieħbet fl-UE u r-rata tal-qgħad hija taħt il-medja tal-UE. Minkejja dawn l-iżviluppi pożittivi, xi gruppi bħal dawk b’ħiliet baxxi, iż-żgħażagħ, ir-Rom u l-persuni b’diżabilità għadhom qed iħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet biex isibu xogħol. Qed jiġu implimentati miżuri speċifiċi biex jiġu appoġġati l-persuni qiegħda fit-tul, li jirrappreżentaw 3 % tal-popolazzjoni attiva fl-2018. Taħlita ta’ miżuri ta’ komunikazzjoni effettivi u sostnuti, politiki attivi tas-suq tax-xogħol u servizzi integrati ta’ impjieg u soċjali jistgħu jtejbu l-impjegabbiltà tal-gruppi żvantaġġati u l-possibbiltajiet li jsibu xogħol.

               (18)In-nuqqas ta’ ħiliet dejjem jiżdied tal-Bulgarija jeħtieġ investimenti sinifikanti. Iż-żgħażagħ jistgħu jkunu aktar impjegabbli jekk il-kwalità u l-effettività tat-traineeships u l-apprendistati ttejbu. Barra minn hekk, il-parteċipazzjoni f’miżuri ta’ titjib tal-ħiliet u ta’ taħriġ mill-ġdid fost il-popolazzjoni adulta hija baxxa ħafna. Minkejja l-miżuri mnedija biex jinkoraġġixxu l-iżvilupp ta’ ħiliet diġitali, il-livell ta’ ħiliet diġitali bażiċi tal-Bulgarija (29 % tal-individwi għandhom ħiliet diġitali bażiċi meta mqabbla mal-medja tal-UE ta’ 57 %) jibqa’ fost l-aktar baxxi fl-UE.

               (19)Minkejja r-ratifika tal-Konvenzjoni tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol dwar l-Iffissar tal-Paga Minima u ta’ diversi ċikli ta’ negozjati matul l-2018, l-impjegaturi u t-trejdjunjins għad għandhom fehmiet diverġenti dwar il-kriterji li għandhom jiġu applikati meta tiġi stabbilita l-paga minima. Hemm lok għal kunsens akbar dwar mekkaniżmu tal-iffissar tal-pagi oġġettiv u trasparenti. Sadanittant, għalkemm l-involviment tas-sħab soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki u r-riformi jidher li żdied, għad hemm bżonn ta’ appoġġ kontinwu għal djalogu soċjali msaħħaħ.

               (20)Ir-riżultati edukattivi għadhom baxxi u jkomplu jiġu influwenzati bis-sħiħ mill-istatus soċjoekonomiku tal-ġenituri. Dan jirrifletti sfidi relatati mal-kwalità u l-inklużività tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ. Il-Bulgarija ma tinvestix biżżejjed fl-edukazzjoni, partikolarment fl-edukazzjoni ta’ qabel il-primarja u fl-edukazzjoni primarja, żewġ oqsma li huma strumentali biex jinħolqu opportunitajiet indaqs minn età bikrija. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal ta’ kwalità hija baxxa, b’mod partikolari għar-Rom u t-tfal minn gruppi żvantaġġati oħra. Ir-rata ta’ tluq bikri mill-iskola għadha għolja, b’konsegwenzi negattivi għall-impjegabbiltà futura u l-eżiti tas-suq tax-xogħol. Ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u d-disponibbiltà ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali doppji jibqgħu insuffiċjenti. Filwaqt li għaddejjin xi miżuri, huma meħtieġa aktar sforzi biex jiġi żgurat li s-sett ta’ ħiliet tal-gradwati tal-edukazzjoni għolja jkun jista’ jindirizza n-nuqqasijiet ta’ ħiliet f’terminu ta’ żmien qasir u medju b’mod konsistenti. Xi miżuri biex jitħarrġu l-għalliema u biex il-professjoni ssir aktar attraenti ġew stabbiliti. Madankollu, il-programmi ta’ edukazzjoni inizjali u kontinwi għall-għalliema jeħtieġu aktar tisħiħ u għad hemm bżonn ta’ aktar sforzi biex jittejbu l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-persunal tal-edukazzjoni.

               (21)Il-Bulgarija għadha qed tħabbat wiċċha ma’ inugwaljanzi ta’ dħul għoli u riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali. Għalkemm qed tonqos, ir-rata ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali fl-2018 kienet ta’ 32,8 %, li għadha ogħla sew mill-medja tal-UE. Is-sistema tas-sigurtà soċjali ma tkoprix il-persuni kollha fl-impjieg u s-sistema ta’ protezzjoni soċjali mhijiex biżżejjed biex tindirizza l-kwistjonijiet soċjali sinifikanti. Dan jirrifletti l-livell baxx ta’ nfiq soċjali, id-disponibbiltà inugwali tas-servizzi soċjali madwar it-territorju u l-effetti ridistributtivi limitati tas-sistema tat-tassazzjoni. Fl-2018, l-introjtu tal-aktar 20 % tal-popolazzjoni li huma l-aktar sinjuri kien 7,7 darbiet ogħla minn dak tal-ifqar 20 %, li għadu wieħed mill-ogħla fl-UE. Minkejja xi miżuri, l-adegwatezza u l-kopertura tal-introjtu minimu għadhom limitati u għad jonqos mekkaniżmu oġġettiv għall-aġġornament regolari tiegħu. Is-servizzi soċjali huma mxekkla minn kwalità baxxa u nuqqas ta’ approċċ integrat lejn l-inklużjoni attiva. Id-differenzi fl-aċċess għas-servizzi soċjali, il-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul jippersistu. Dan jimmina l-kapaċità tagħhom li jipprovdu appoġġ komprensiv lil dawk l-aktar vulnerabbli, bħar-Rom, it-tfal, l-anzjani, il-persuni b’diżabilità u l-persuni li jgħixu f’żoni rurali. Parti mill-popolazzjoni għandha diffikultà biex tikseb aċċess għal akkomodazzjoni affordabbli. Għalhekk huma meħtieġa aktar sforzi biex titrawwem l-inklużjoni attiva, tiġi promossa l-integrazzjoni soċjoekonomika ta’ gruppi vulnerabbli inklużi r-Rom, jissaħħaħ l-aċċess għal servizzi ta’ kwalità u tiġi indirizzata l-privazzjoni materjali.

               (22)Is-settur tal-kura tas-saħħa għadu kkaratterizzat minn infiq pubbliku baxx. In-nies fil-Bulgarija jiffaċċjaw aċċess limitat għall-kura tas-saħħa kkawżat minn distribuzzjoni mhux ugwali ta’ riżorsi limitati u kopertura tal-assigurazzjoni tas-saħħa baxxa. Il-pagamenti mill-but huma konsiderevoli, peress li jeħtieġu li jikkumpensaw għal-livell baxx tan-nefqa pubblika. Id-disponibbiltà baxxa ta’ prattikanti ġenerali qed tillimita l-għoti ta’ kura primarja. Hemm nuqqas sinifikanti ta’ infermiera bin-numru per capita fost l-aktar baxx fl-UE. Implimentazzjoni aktar rapida u aktar effettiva tal-istrateġija nazzjonali dwar is-saħħa tgħin biex jiġu indirizzati dawn in-nuqqasijiet.

               (23)Skont il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika, il-Kummissjoni tkompli timmonitorja r-riformi ġudizzjarji u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata fil-Bulgarija. Għalhekk dawn l-oqsma mhumiex koperti fir-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż għall-Bulgarija, iżda huma rilevanti għall-iżvilupp ta’ ambjent tan-negozju pożittiv fil-pajjiż. Ir-rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Kooperazzjoni u Verifika ta’ Novembru 2018 innota li l-Bulgarija kienet kompliet l-isforzi tagħha biex tirriforma l-ġudikatura tagħha u tindirizza n-nuqqasijiet fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata, iżda kienu meħtieġa aktar sforzi f’għadd ta’ oqsma. Il-Kummissjoni tistenna li terġa’ tivvaluta l-progress fil-bidu tal-ħarifa 2019.

               (24)Il-programmazzjoni tal-fondi tal-UE għall-perjodu 2021–2027 tista’ tgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  8
               . Dan jippermetti li l-Bulgarija tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

               (25)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Bulgarija u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Bulgarija fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Bulgarija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, minħabba l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (26)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni li l-Bulgarija hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (27)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjoni (2) ta’ hawn taħt.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Bulgarija tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

               1.Ittejjeb il-ġbir tat-taxxa permezz ta’ miżuri mmirati f’oqsma bħat-taxxi fuq il-fjuwil u t-taxxi fuq ix-xogħol. Taġġorna l-governanza korporattiva tal-intrapriża tal-istat billi tadotta u ddaħħal fis-seħħ il-leġiżlazzjoni li jmiss.

               2.Tiżgura l-istabbiltà tas-settur bankarju billi ssaħħaħ is-superviżjoni, tippromwovi valutazzjoni adegwata tal-assi, inkluż kollateral bankarju u tippromwovi suq sekondarju li jiffunzjona għas-self improduttiv. Tiżgura superviżjoni effettiva u l-infurzar tal-qafas Kontra l-Ħasil tal-Flus. Issaħħaħ is-settur finanzjarju mhux bankarju billi tinforza b’mod effettiv is-superviżjoni bbażata fuq ir-riskju, il-linji gwida tal-valwazzjoni li ġew adottati reċentement u s-superviżjoni fil-livell tal-grupp. Timplimenta l-pjan direzzjonali li jmiss li jindirizza l-lakuni identifikati fil-qafas tal-insolvenza. Trawwem l-istabbiltà tas-settur tal-assigurazzjoni tal-karozzi, billi tindirizza l-isfidi tas-suq u d-dgħufijiet strutturali li jifdal.

               3.Tiffoka l-politika ekonomika fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, b’mod partikolari fuq is-sostenibbiltà tagħha, l-infrastruttura tal-enerġija u tal-ilma u l-effiċjenza tal-enerġija, filwaqt li tqis id-disparitajiet reġjonali, u ttejjeb l-ambjent tan-negozju.

               4.Issaħħaħ l-impjegabbiltà billi ssaħħaħ il-ħiliet, inklużi l-ħiliet diġitali. Ittejjeb il-kwalità, ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol, u l-inklużività tal-edukazzjoni u t-taħriġ, b’mod partikolari għar-Rom u gruppi żvantaġġati oħra. Tindirizza l-inklużjoni soċjali permezz ta’ aċċess imtejjeb għall-impjieg integrat u s-servizzi soċjali u appoġġ għad-dħul minimu aktar effettiv. Ittejjeb l-aċċess għas-servizzi tas-saħħa, inkluż billi tnaqqas il-ħlasijiet mill-but tan-nies u tindirizza n-nuqqas ta’ professjonisti tas-saħħa.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)

                        SWD(2019) 1001 final.

                     (4)

                        COM(2019) 150 final.

                     (5)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (6)

                        COM(2014) 494 final.

                     (7)

                        Bilanċ aġġustat ċiklikament nett ta’ miżuri ta’ darba u temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

                     (8)

                        SWD(2019) 1001 final.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 5.6.2019
            COM(2019) 515 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Litwanja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Litwanja għall-2019

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Litwanja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Litwanja għall-2019

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lil-Litwanja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro”).

               (2)Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Litwanja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (2) u (3) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri tal-investiment jindirizzaw it-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward is-sostenn tal-investiment u l-miżuri tal-edukazzjoni jindirizzaw it-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward il-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

               (3)Ir-rapport tal-2019 speċifiku għal-Litwanja
                  2
                ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tal-Litwanja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Litwanja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

               (4)Fl-10 ta’ Mejju 2019, il-Litwanja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u fit-30 ta’ April 2019 il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (5)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li huma rilevanti ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  3
               , il-Kummissjoni tista’ titlob Stat Membru biex jirrieżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u għall-programmi rilevanti tiegħu, fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji addizzjonali dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba
                  4
               .

               (6)Il-Litwanja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern qiegħed jippjana li jikseb surplus nominali ta’ 0,4 % tal-PDG fl-2019 u 0,2 % fl-2020, qabel ma huwa mistenni li jkompli jonqos għal 0,1 % tal-PDG fl-2021. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid
                  5
               , l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG — qed jiġi ssuperat matul il-perjodu tal-programm. Fl-2017 il-Litwanja ngħatat ukoll devjazzjoni temporanja b’rabta mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Din id-devjazzjoni hija riportata għal perjodu ta’ tliet snin. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn tal-gvern ġenerali bħala proporzjon tal-PDG mistenni jinżel minn 34,2 % tal-PDG fl-2018 għal 32,9 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ppjanati fir-rigward tas-surplus mill-2020 ’il quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-bilanċ strutturali mistenni jirreġistra defiċit ta’ 1 % tal-PDG fl-2019 u 0,9 % tal-PDG fl-2020, f’konformità mal-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fl-istess ħin, l-iżviluppi fin-nefqa jenħtieġ li jiġu mmonitorjati bir-reqqa fuq terminu ta’ żmien qasir kif ukoll medju, speċjalment minħabba r-riskji futuri possibbli marbutin mas-saħħa tad-dħul. Kollox ma’ kollox, il-Kunsill huwa tal-fehma li l-Litwanja mistennija tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir kemm fl-2019 kif ukoll fl-2020.

               (7)F’Ġunju 2018, il-gvern adotta ġabra ta’ atti leġiżlattivi biex jimplimenta pakkett komprensiv ta’ sitt riformi strutturali li jkopru dawn l-oqsma ewlenin li ġejjin: l-edukazzjoni, is-saħħa, it-tassazzjoni, l-ekonomija informali, il-pensjonijiet u l-innovazzjoni.

               (8)Il-Litwanja kompliet tieħu miżuri biex tiġġieled l-ekonomija sotterranja u ttejjeb il-konformità mar-regoli tat-taxxa. Filwaqt li dawn il-miżuri wrew riżultati pożittivi, b’mod ġenerali l-konformità mar-regoli tat-taxxa għadha baxxa. Il-Litwanja għad għandha waħda mill-ikbar diskrepanzi tal-VAT fl-UE. Jekk il-konformità mar-regoli tat-taxxa tkompli tiżdied, id-dħul mit-taxxa jiżdied u s-sistema fiskali tkun iktar ġusta. Ma ttieħdu l-ebda miżuri biex il-bażi taxxabbli tiġi estiża għal sorsi li huma inqas detrimentali għat-tkabbir. It-taxxi ambjentali u fuq il-proprjetà għadhom taħt il-medja tal-Unjoni Ewropea u ma hemm l-ebda bidliet ippjanati fir-rigward tat-taxxa fuq il-karozzi jew tat-taxxa fuq l-użu tat-triq għal passiġġieri privati.

               (9)Sa mill-2018, il-pensjonijiet pubbliċi qed jiġu aġġustati awtomatikament għaż-żieda fil-pagi. Dan mistenni jnaqqas in-nefqa fuq il-pensjonijiet pubbliċi minn 6,9 % tal-PDG fl-2016 għal 5,2 % fl-2070.  Madankollu, minħabba li l-livell ta’ okkupazzjoni mistenni jonqos, l-adegwatezza tal-pensjonijiet x’aktarx tonqos għax il-benefiċċji tal-pensjoni ma jlaħħqux maż-żieda fil-pagi. Il-proporzjon tal-benefiċċju tal-pensjoni — li jirrifletti l-pensjoni medja f’relazzjoni mal-paga medja — mistenni jonqos b’mod kontinwu, filwaqt li dan il-livell diġà huwa wieħed mill-iktar baxxi fl-Unjoni. Il-leġiżlazzjoni preżenti tgħid li meta l-proporzjon tal-benefiċċju jonqos, il-gvern ikollu bżonn jipproponi miżuri korrettivi. Peress li hemm inċertezza dwar in-natura preċiża u l-mument ta’ tali miżuri futuri, dawn ma jitqisux fil-projezzjonijiet tar-Rapport dwar l-Anzjanità tal-Popolazzjoni. Madankollu, dawn jirrappreżentaw riskju għas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Jekk il-proporzjon tal-benefiċċji totali ma jinbidilx sal-2070, in-nefqa fuq il-pensjonijiet tiżdied għal 7 % tal-PDG minflok ma tonqos għal 5,2 % kif mistenni. B’hekk hemm inċertezza dwar kif il-leġiżlazzjoni tal-pensjoni se tiġi applikata fil-prattika u x’ikunu l-konsegwenzi tagħha maż-żmien għas-sostenibbiltà fiskali u għall-adegwatezza tal-pensjonijiet.

               (10)Il-proporzjon għoli ta’ nies f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali, flimkien ma’ inugwaljanza għolja fl-introjtu, għadhom sfidi ewlenin għal-Litwanja u jxekklu l-prospettivi tagħha ta’ tkabbir ekonomiku inklużiv. Minkejja tkabbir ekonomiku konsistenti, ħafna membri tas-soċjetà Litwana (eż. l-anzjani, il-persuni b’diżabbiltà, it-tfal, l-unitajiet domestiċi b’ġenitur waħdu u l-persuni qiegħda) jiffaċċjaw riskju partikolarment għoli ta’ faqar u esklużjoni soċjali. Filwaqt li s-salvagwardja tal-protezzjoni soċjali tjiebet f’dawn l-aħħar snin, il-possibbiltajiet ta’ korrezzjoni globali tas-sistema ta’ taxxa u benefiċċji Litwana u n-nefqa fuq il-protezzjoni soċjali bħala sehem mill-PDG għadhom fost l-iktar baxxi fl-Unjoni Ewropea. Ittieħdu l-ewwel passi biex jiġi indirizzat il-livell għoli ta’ faqar u ta’ inugwaljanza fl-introjtu, fosthom l-introduzzjoni tal-“ammont tal-bżonnijiet minimi tal-konsum”, iż-żieda fil-benefiċċji tat-tfal universali u l-indiċjar tal-pensjonijiet tal-irtirar. Madankollu, il-livelli għoljin ta’ faqar u inugwaljanza li baqgħu għoljin b’mod persistenti juru li l-pajjiż għad fadallu ħafna biex jilħaq il-livelli medji ta’ sigurtà soċjali fl-Unjoni Ewropea u li huwa meħtieġ l-investiment biex tiġi indirizzata l-esklużjoni soċjali. L-istrateġiji għall-inklużjoni attiva ta’ gruppi vulnerabbli huma iktar effettivi meta jkopru adegwatezza mtejba tal-introjtu minimu u tal-iskemi tal-pensjoni, l-attivazzjoni tas-suq tax-xogħol u l-provvista mtejba ta’ servizzi soċjali, inkluż it-tħaris tat-tfal u l-akkomodazzjoni soċjali.

               (11)Is-suq tax-xogħol qiegħed jissikka b’riżultat tat-tkabbir ekonomiku, iżda wkoll minħabba żviluppi demografiċi negattivi, fosthom l-emigrazzjoni. Hemm bżonn investiment fil-kapital uman u aċċess imtejjeb għal kulħadd għas-suq tax-xogħol biex jittaffa l-effett tal-popolazzjoni fl-età tax-xogħol li qed tonqos. Fid-dawl tan-nuqqasijiet u tal-ispariġġi persistenti tal-ħiliet, huwa importanti li l-Litwanja tħaffef ir-riformi biex ittejjeb il-kwalità u l-effiċjenza fil-livelli kollha tal-edukazzjoni, u tiżgura l-aċċess ugwali għall-edukazzjoni u għat-taħriġ inklużivi u ta’ kwalità. It-tnaqqis tal-popolazzjoni qed jitfa’ pressjoni fuq in-netwerk tal-iskejjel. Minħabba din il-bidla demografika, hemm bżonn strateġiji biex jiġi ppreservat l-aċċess għall-edukazzjoni ta’ kwalità għolja għal kulħadd u fl-istess waqt tiġi żgurata l-effiċjenza tan-netwerk tal-iskejjel kif ukoll biex jingħata appoġġ lill-għalliema milqutin mill-konsolidazzjoni tal-iskejjel. Għad fadal jittieħdu passi sinifikanti biex jiġi kkonsolidat in-netwerk tal-edukazzjoni għolja, li jkopri iktar minn 40 università u kulleġġ tal-Istat u privati. Il-fornituri tal-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali jeħtieġu jimmodernizzaw il-kurrikuli kif ukoll itejbu l-offerta tagħhom skont il-ħtiġijiet tas-swieq tax-xogħol lokali u reġjonali. L-edukazzjoni għall-adulti effettiva u faċilment aċċessibbli kif ukoll miżuri ta’ taħriġ mill-ġdid u taħriġ ta’ aġġornament flimkien mal-provvista ta’ servizzi soċjali, kollha jistgħu jintroduċu iktar nies fis-suq tax-xogħol. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni għall-adulti għadha baxxa, u b’6,6 % fl-2018 hija ferm iktar baxxa mill-medja ta’ 11,1 % fl-UE. L-ekonomija Litwana għandha l-potenzjal li tibbenefika mill-investiment fl-aġġornament tal-ħiliet, inkluż il-ħiliet diġitali, l-innovazzjoni u l-integrazzjoni mtejba tal-persuni żvantaġġati fis-suq tax-xogħol (pereżempju persuni b’diżabbiltà, kif ukoll persuni anzjani, qiegħda jew inattivi). F’kuntest usa’, it-tisħiħ tal-kapaċità tas-sħab soċjali huwa importanti biex jitrawwem l-involviment tagħhom.

               (12)Ir-riżultati ħżiena fil-qasam tas-saħħa u l-investiment baxx fil-provvista tal-kura tas-saħħa huma sfidi persistenti. Għad fadal potenzjal sinifikanti għal użu iktar effiċjenti tar-riżorsi, billi tkompli ssir it-tranżizzjoni minn kura stazzjonarja għal waħda ambulatorja. L-użu tas-servizzi tal-isptar għadu għoli, b’rati għoljin ta’ ammissjonijiet fl-isptarijiet minħabba mard kroniku filwaqt li r-rati tal-okkupazzjoni tas-sodod huma relattivament baxxi. Sabiex ikun hemm titjib fl-effiċjenza u jitjiebu r-riżultati fil-qasam tas-saħħa, hemm bżonn li r-riżorsi tal-isptarijiet jintużaw b’mod iktar razzjonali, flimkien ma’ investimenti mmirati biex jissaħħu s-servizzi tal-kura tas-saħħa primarja, inkluż fil-forza tax-xogħol tal-kura tas-saħħa. Il-kwalità tal-kura għadha waħda mir-raġunijiet ewlenin għar-riżultati ħżiena fil-qasam tas-saħħa. Il-miżuri biex titjieb il-kwalità tal-kura huma fframmentati, filwaqt li l-akkreditazzjoni fil-qasam tal-kura primarja hija baxxa ħafna u s-sistema tal-akkreditazzjoni mhijiex tiġi applikata biżżejjed fl-isptarijiet. L-investiment f’miżuri għall-prevenzjoni tal-mard huwa partikolarment baxx. Barra minn hekk, il-passi meħuda biex jissaħħu l-miżuri għall-prevenzjoni tal-mard f’livell lokali ma għandhomx viżjoni globali u huma mxekkla min-nuqqas ta’ kooperazzjoni sistemika bejn l-uffiċċji tas-saħħa pubblika u l-kura tas-saħħa primarja. Fl-aħħar nett, il-livelli baxxi ta’ nfiq għas-saħħa flimkien ma’ pagamenti informali relattivament għoljin u ħlas addizzjonali għoli għandhom implikazzjonijiet negattivi fuq l-ugwaljanza tal-aċċess għall-kura tas-saħħa.

               (13)Fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni ttieħdu xi miżuri, iżda għadu ma jeżistix reġistru integrat tad-dikjarazzjonijiet tal-interessi. Il-leġiżlazzjoni li timplimenta l-liġi għall-protezzjoni tal-informaturi ġiet adottata fl-2018, u qed tiġi diskussa liġi ġdida li tirregola l-lobbying. Għadhom jeżistu irregolaritajiet fl-indirizzar tal-korruzzjoni fis-sistema tal-kura tas-saħħa.

               (14)Fil-Litwanja l-investiment bħala sehem mill-PDG għadu taħt il-medja tal-UE kif ukoll tal-Istati Baltiċi. Fil-Litwanja, il-livell tal-innovazzjoni u l-kapaċità tan-negozji biex jassorbu t-teknoloġiji huma baxxi. Hemm bżonn isir iktar investiment fir-riċerka u fl-innovazzjoni, speċjalment fis-settur privat. Dan ikun jagħti spinta lill-produttività li, minkejja żieda riċenti, għadha ferm iktar baxxa minn dik fl-UE. In-nuqqas ta’ speċjalisti tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni jindika l-ħtieġa li jsir investiment fil-ħiliet diġitali li jsostnu l-kompetittività, l-innovazzjoni u l-kapaċità tal-Litwanja biex tassorbi t-teknoloġiji, u li trawwem it-tranżizzjoni lejn ekonomija iktar ibbażata fuq l-għarfien u b’iktar valur miżjud.

               (15)L-ekonomija tagħmel użu relattivament għoli mir-riżorsi, u hemm dipendenza għolja fuq l-importazzjonijiet tal-enerġija u tal-materjali. Il-produttività tar-riżorsi hija baxxa filwaqt li l-konsum tal-enerġija huwa għoli, speċjalment fis-settur residenzjali u tat-trasport. Jekk isir iktar investiment fl-effiċjenza enerġetika, b’mod partikolari fis-settur tal-bini u fil-ġenerazzjoni tal-enerġija domestika minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, l-ekonomija tkun tista’ ssir iktar ekoloġika u timxi f’direzzjoni ta’ tkabbir ekonomiku iktar sostenibbli, filwaqt li tonqos id-dipendenza fuq l-importazzjonijiet tal-enerġija.

               (16)Fit-trasport ferrovjarju, bit-triq, marittimu u tal-ajru, il-Litwanja għadha tbati minn aċċessibbiltà internazzjonali baxxa u trid tiġi integrata iktar mal-bqija tal-Ewropa. Permezz tal-konnettività tat-trasport imtejba tkun tista’ żżid il-produttività tal-ekonomija u tkun tista’ tgawdi mill-vantaġġi kollha tas-suq uniku. Il-prestazzjoni tas-settur tat-trasport hija ferm iktar baxxa mill-medja tal-UE f’dak li għandu x’jaqsam mal-firxa tan-netwerks tat-toroq u tal-binarji tat-TEN-T, mal-investiment fir-riċerka u fl-innovazzjoni fis-settur tat-trasport, mal-aspetti tas-sostenibbiltà u mas-sikurezza fit-toroq. It-traffiku ferrovjarju huwa ddominat minn flussi Lvant-Punent, filwaqt li l-assi Tramuntana-Nofsinhar għadu sottożviluppat. B’hekk huma meħtieġa investimenti sinifikanti biex jiġi żviluppat netwerk TEN-T li jkun sostenibbli, reżistenti għat-tibdil fil-klima, intelliġenti, sigur, intermodali u aċċessibbli, kif ukoll biex tiġi promossa l-mobbiltà urbana sostenibbli. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu sostanzjalment f’dawn l-aħħar ħames snin. Is-sinkronizzazzjoni tas-sistema tal-elettriku tal-Litwanja man-netwerk kontinentali Ewropew hija essenzjali biex tiġi żgurata s-sigurtà tal-provvista tal-elettriku fir-reġjun sħiħ tal-Baltiku.

               (17)Id-differenzi reġjonali fil-Litwanja huma ikbar mill-medja fl-UE u komplew jikbru fl-aħħar għoxrin sena. Il-benefiċċji tal-konverġenza ekonomika rapida tal-Litwanja qed jinħassu l-iktar fiż-żewġ żoni metropolitani. Iż-żoni li huma b’mod predominanti rurali, u li jkopru l-biċċa l-kbira tat-territorju u li fihom jgħixu kważi 55 % tal-popolazzjoni, qed jesperjenzaw depopolazzjoni qawwija, li qed tinħass iktar minħabba inqas aċċess għal servizzi pubbliċi ta’ kwalità. Id-differenzi soċjoekonomiċi sinifikanti fil-pajjiż juru li ċerti reġjuni għandhom bżonn investimenti speċifiċi. Iż-żieda fil-konnessjonijiet bejn territorji biswit xulxin fil-Litwanja, inkluż il-konnessjoni diġitali u bit-trasport, għadha tirrappreżenta sfida.

               (18)L-awtoritajiet Litwani aġġornaw ir-regoli għat-tħejjija u għall-għażla tal-proġetti tal-investiment iffinanzjati mill-baġit tal-Istat sabiex titjieb l-effiċjenza tal-investiment pubbliku. Sa mill-2018 jenħtieġ li l-proġetti tal-investiment ġodda kollha jiġu skrutinizzati b’analiżi tal-ispejjeż u l-benefiċċji u jissodisfaw kriterji tal-għażla addizzjonali. Filwaqt li dan huwa pass importanti, jeħtieġ li jsir iktar biex jinkiseb l-impatt massimu tal-investiment pubbliku fuq iż-żieda tal-potenzjal tat-tkabbir ta’ terminu twil u fuq l-indirizzar tad-differenzi reġjonali li qed jikbru. L-awtoritajiet bdew jirrevedu s-sistema statali tal-ippjanar tal-baġit bil-għan li jtawlu l-orizzont temporali għall-ippjanar tal-baġit u biex in-nefqa tkun iktar adattata għall-miri ekonomiċi globali. Huwa kruċjali li jiġi żgurat li s-sistema l-ġdida għall-ippjanar tal-investiment strateġiku tkun lesta għall-proċess tal-ippjanar tal-baġit ta’ 2021-2023 u għall-bidu taċ-ċiklu l-ġdid tal-finanzjament mill-UE fl-2021.

               (19)Il-Litwanja ma għandhiex strateġija unika għar-riċerka u għall-innovazzjoni. Il-miżuri huma fframmentati, u jeżistu għadd ta’ skemi ta’ sostenn li ma għandhomx sinerġiji. Jeżistu diversi aġenziji tal-implimentazzjoni li ma jiftehmux bejniethom fis-sostenn tat-taħlita ta’ politiki fil-qasam tar-riċerka u tal-innovazzjoni, u dan jikkontribwixxi għal sistema ta’ governanza kumplessa li tidher li tirrestrinġi l-aċċess tal-utenti għall-bosta strumenti disponibbli. Dan huwa partikolarment detrimentali għall-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozji u jxekkel l-attività innovattiva. Id-diviżjoni l-ġdida tar-responsabbiltà għall-politika tar-riċerka u tal-innovazzjoni bejn il-Ministeru tal-Ekonomija u tal-Innovazzjoni u l-Ministeru tal-Edukazzjoni u tax-Xjenza għadha ma tipprovdix lill-benefiċjarji potenzjali qafas ta’ politika koerenti bi skemi ta’ sostenn sinerġetiċi, kif kien jiġri f’każ ta’ one-stop shop.

               (20)L-ipprogrammar tal-fondi tal-UE għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  6
               . B’hekk il-Litwanja tkun tista’ tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali.

               (21)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Litwanja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Barra minn hekk ivvalutat il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019, kif ukoll l-azzjoni li ttieħdet wara r-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Litwanja fis-snin preċedenti. Mhux biss ħadet kont tar-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Litwanja, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika globali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input f’livell tal-Unjoni dwar deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (22)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-fehma
                  7
                li l-Litwanja mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2019 u fl-2020 il-Litwanja tieħu azzjoni biex:

               1.Ittejjeb il-konformità mar-regoli tat-taxxa u twessa’ l-bażi taxxabbli għal sorsi li huma inqas detrimentali għat-tkabbir. Tindirizza l-inugwaljanza fl-introjtu, il-faqar u l-esklużjoni soċjali, inkluż billi ttejjeb it-tifsila tas-sistema ta’ taxxa u benefiċċji.

               2.Ittejjeb il-kwalità u l-effiċjenza fil-livelli kollha tal-edukazzjoni u tat-taħriġ, inkluża l-edukazzjoni għall-adulti. Iżżid il-kwalità, l-affordabilità u l-effiċjenza tas-sistema tal-kura tas-saħħa.

               3.Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-innovazzjoni, l-enerġija u l-effiċjenza fir-riżorsi, it-trasport sostenibbli u l-interkonnessjonijiet tal-enerġija, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. Tistimola t-tkabbir tal-produttività billi ttejjeb l-effiċjenza tal-investiment pubbliku. Tiżviluppa qafas ta’ politika koerenti biex issostni l-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozji u tikkonsolida l-aġenziji tal-implimentazzjoni fil-qasam tar-riċerka u tal-innovazzjoni.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        OJ L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        SWD(2019) 1014 final.

                     (3)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (4)

                        COM(2014) 494 final.

                     (5)

                        Il-bilanċ nett aġġustat b’mod ċikliku ta’ miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

                     (6)

                        SWD(2019) 1014 final.

                     (7)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 5.6.2019
            COM(2019) 516 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Lussemburgu għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Lussemburgu għall-2019

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Lussemburgu għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Lussemburgu għall-2019

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qies kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lil-Lussemburgu bħala wieħed mill-Istati Membri li huwa meħtieġ li ssirlu analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro”).

               (2)Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Lussemburgu jenħtieġ li jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) hawn isfel.

               (3)Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019 għal-Lussemburgu
                  2
                ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Lussemburgu fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018, is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Lussemburgu lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa 2020.

               (4)Fit-30 ta’ April 2019, il-Lussemburgu ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 tiegħu. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (5)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  3
               , fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba
                  4
               .

               (6)Bħalissa l-Lussemburgu qiegħed fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-Gvern qed jippjana tnaqqis fis-surplus nominali minn 2,4 % tal-PDG fl-2018 għal 1,0 % tal-PDG fl-2019, segwit minn kważi żieda kostanti minn hemm ‘il quddiem, sakemm jintlaħaq surplus ta’ 2,2 % tal-PDG fl-2023. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkolat
                  5
               , l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien - li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019 għal surplus, f’termini strutturali, ta’ 0,5 % tal-PDG mill-2020 - inqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika għall-PDG mistenni li jibqa’ ferm taħt il-valur ta’ referenza tat-Trattat ta’ 60 % tal-PDG. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli matul il-perjodu kopert mill-programm, ħlief għall-2023 meta huwa plawżibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 0,9 % tal-PDG fl-2019 u 0,5 % tal-PDG fl-2020, inqas, b’mod partikolari għall-2020, milli fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, iżda xorta ogħla jew konformi mal-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fl-istess ħin, l-iżviluppi fin-nefqa jenħtieġ li jkunu segwiti b’attenzjoni fit-terminu qasir u medju, b’mod partikolari fid-dawl ta’ riskji futuri eventwali għar-robustezza tad-dħul. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li hu previst li l-Lussemburgu jikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020.

               (7)Minkejja r-riformi riċenti, in-nefqa tal-Lussemburgu relatata mal-età (relatata mal-pensjonijiet, mal-kura tas-saħħa u mal-kostijiet tal-kura fit-tul) hija mistennija li tiżdied b’mod sinifikanti fuq medda twila ta’ żmien. Jekk wieħed jassumi li ma ssir l-ebda bidla fil-politika għas-sistema attwali, dan jista’ jpoġġi f’riskju s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi fuq medda twila ta’ żmien. Dan minkejja l-livell baxx attwali ta’ dejn pubbliku u r-riżervi akkumulati tas-sistema tas-sigurtà soċjali, li huma mistennija li jiżguraw il-vijabbiltà tas-sistema sal-2041. Ir-rakkomandazzjonijiet dwar din l-isfida kienu indirizzati lil-Lussemburgu mill-2011 ‘l hawn, iżda sal-lum sar progress limitat. Fir-rapport tiegħu tal-2018, il-grupp ta’ ħidma dwar il-pensjonijiet tal-gvern iddiskuta diversi modi biex tittejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, inkluż li tiżdied gradwalment ir-rata tal-kontribuzzjoni, tiżdied l-età tal-pensjoni biex tkun ikkunsidrata l-istennija tal-għomor itwal u jiġi mħeġġeġ l-irtirar progressiv. Ir-rapport jissuġġerixxi strateġija fuq diversi binarji ta’ riformi kkalibrati biex jiggarantixxu s-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema filwaqt li jimminimizzaw l-impatti kemm fuq l-ekonomija kif ukoll fuq il-pensjonanti. Żidiet previsti fin-nefqa marbuta mal-età jheddu wkoll is-sostenibbiltà fit-tul tal-kura tas-saħħa u s-sistemi tal-kura fit-tul. Aktar minn tliet kwarti tan-nefqa fuq il-kura fit-tul tiġi minn sorsi pubbliċi. Ir-riforma tal-2018 hija mistennija li tiżgura l-vijabbiltà finanzjarja sal-2030, billi tippermetti li gradwalment iżżid il-kontribuzzjonijiet tal-ħaddiema għas-sistema tal-kura tas-saħħa minn 1,4 % tal-bażi tal-pagi għal 1,7 %, sabiex il-kostijiet jinżammu f’konformità mal-proporzjon ta’ persuni dipendenti. Madankollu, l-impatti f’termini ta’ sostenibbiltà fiskali fit-tul għadhom mhumiex ċari. Biex jiġu sostnuti l-koeżjoni soċjali u l-finanzi pubbliċi fuq terminu twil, il-politiki demografiċi jeħtieġ li jaqblu mal-politiki dwar l-edukazzjoni u t-taħriġ, filwaqt li jieħdu approċċ olistiku biex jikkunsidraw kemm l-isfidi kif ukoll l-opportunitajiet ta’ bidliet fid-demografija kif ukoll fl-ekonomija diġitali, minħabba l-impatt mistenni tat-tixjiħ tal-popolazzjoni fuq il-provvista tax-xogħol fil-futur qrib. Dan l-aħħar tfaċċaw nuqqasijiet ta’ ħaddiema f’ċerti setturi, li jistgħu jfixklu t-tkabbir tal-produttività u jnaqqsu l-potenzjal ta’ tkabbir fit-tul.

               (8)Minkejja rendiment tajjeb fis-suq tax-xogħol kumplessiv, ir-rata tal-impjiegi qed tistaġna u gruppi speċifiċi għadhom qed iħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet fis-suq tax-xogħol. B’mod partikolari, ir-rata ta’ impjieg ta’ persuni anzjani għadha partikolarment baxxa, u hemm bżonn ta’ miżuri ulterjuri biex itejbu l-parteċipazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol. Skemi ta’ rtirar kmieni li jħeġġu l-ħaddiema biex jitilqu l-impjieg għadhom mifruxa ħafna, b’57,5 % tal-pensonijiet ġodda attribwiti huma pensjonijiet bikrin tax-xjuħija fl-2017. Fl-2018, il-gvern ħassar waħda mill-iskemi ta’ qabel l-irtirar li tippermetti lin-nies jirtiraw mill-età ta’ 57 sena, iżda l-effett ta’ din ir-riforma ddgħajjef billi tnaqqsu r-restrizzjonijiet fuq skemi oħra ta’ qabel l-irtirar. Ir-rati baxxi ta’ attività għax-xjuħ ukoll jirriżultaw minn diżinċentivi finanzjarji għax-xogħol li jirriżultaw mis-sistema ta’ benefiċċji tat-taxxa li huma komparattivament għoljin għal dan il-grupp ta’ età. L-inkoraġġiment tal-impjieg tal-ħaddiema kbar fl-età jeħtieġ strateġija komprensiva li tinkludi miżuri biex jgħinuhom jibqgħu jaħdmu għal żmien itwal. Il-“Patt tal-Età”, abbozz ta’ liġi ppreżentat lill-Parlament f’April 2014, li għandu l-għan li jħeġġeġ lill-kumpaniji b’aktar minn 150 impjegat biex jimpjegaw u jżommu l-ħaddiema aktar avvanzati fl-età permezz ta’ miżuri ta’ ġestjoni, għadu ma ġiex adottat.

               (9)Filwaqt li l-Lussemburgu għadu impenjat li jtejjeb l-ambjent regolatorju għas-settur tas-servizzi tan-negozju, l-ostakli regolatorji għadhom għoljin f’diversi setturi, bħas-servizzi legali, tal-kontabilità, tal-arkitettura u tal-inġinerija, skont l-indikatur ta’ restrizzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  6
               . L-indiċi tar-Restrittività għall-Kummerċ fis-Servizzi fiż-ŻEE tal-OECD, ippubblikat f’Diċembru 2018, ikkonferma wkoll li l-livell ta’ restrizzjoni regolatorja tal-Lussemburgu fir-rigward ta’ Stati Membri oħra tal-UE huwa ogħla mill-medja tas-Suq Uniku għal dawn is-setturi.

               (10)Il-mudell ekonomiku tal-Lussemburgu jippreżenta prestazzjonijiet b’saħħithom li huma konsistenti mal-ħolqien robust u sostnut ta’ impjiegi bi kwalifiki għoljin. Dan huwa appoġġat minn livelli għoljin ta’ produttività, li jirriflettu l-aktar it-titjib fl-effiċjenza mill-parteċipazzjoni fis-swieq globali, b’mod partikolari fis-settur finanzjarju. Madankollu, it-tkabbir tal-produttività staġna f’dawn l-aħħar snin, imxekkel minn livelli baxxi ta’ investiment tan-negozju fl-innovazzjoni u l-integrazzjoni diġitali. L-istrateġija tal-Lussemburgu biex jiddiversifika l-ekonomija tiegħu, billi jiżviluppa setturi ewlenin b’għarfien intensiv fi tranżizzjoni għal ekonomija mmexxija mid-data, juri potenzjal qawwi biex jistimula investiment b’valur miżjud għoli u biex jagħti spinta lit-tkabbir tal-produttività. F’dak il-kuntest, l-investiment pubbliku għadu għoli u ffukat fuq dawk is-setturi, inkluż is-settur b’saħħtu tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni. Madankollu, dan l-investiment pubbliku sinifikanti ma kienx esternalizzat, u lanqas ma għen biex jistimula l-investiment privat fl-innovazzjoni u d-diġitalizzazzjoni. Aktar investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni, kif ukoll fl-integrazzjoni diġitali, speċjalment f’kumpaniji u b’mod speċifiku f’intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju, huwa importanti għat-titjib tat-tkabbir tal-produttività u għad-diversifikazzjoni ulterjuri tal-ekonomija tal-Lussemburgu. L-iżvilupp ta’ qafas nazzjonali koerenti u integrat għal politiki ta’ riċerka u innovazzjoni u strumenti ta’ appoġġ, inkluża l-prijoritizzazzjoni bbażata fuq valutazzjoni robusta tal-impatti ekonomiċi mistennija, huwa essenzjali biex jippermetti lil-Lussemburgu jisfrutta l-potenzjal sħiħ tal-ekosistema tal-innovazzjoni tiegħu.

               (11)Żieda fl-investiment fil-ħiliet, b’mod partikolari l-ħiliet tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, l-impjegabbiltà, l-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż allinjament aħjar tal-kurrikuli tal-edukazzjoni mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol u t-trawwim tat-trasformazzjonijiet teknoloġiċi u diġitali, huma importanti għat-titjib tal-produttività, l-impjiegi u l-potenzjal tat-tkabbir fit-tul tal-Lussemburgu, u għat-trawwim tal-opportunitajiet indaqs.

               (12)It-tniġġis tal-arja u l-konġestjoni tat-traffiku fil-ħinijiet l-aktar intensivi xorta waħda jikkostitwixxu problemi kbar għal-Lussemburgu, kemm mil-lat tal-kompetittività kif ukoll mil-lat ambjentali. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tas-CO2 mit-trasport bit-triq jikkontribwixxu għat-tibdil fil-klima. Skont il-projezzjonijiet nazzjonali tal-2017 sottomessi lill-Kummissjoni, huwa mistenni li fin-nuqqas ta’ miżuri addizzjonali, il-Lussemburgu mhux se jissodisfa l-mira tiegħu ta’ tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra għall-2020 bi 3 punti perċentwali u l-mira tiegħu għall-2030 b’20 punt perċentwali. In-numru ta’ ħaddiema transfruntiera, li bħalissa jirrappreżentaw madwar 45 % tal-forza lavorattiva tal-Lussemburgu, it-tassazzjoni baxxa tal-fjuwil għat-trasport u l-prezzijiet għoljin tad-djar jistimulaw użu akbar tal-karozzi u huma ostaklu għat-titjib tal-kwalità tal-arja u għall-kundizzjonijiet tat-traffiku. Sadanittant, l-użu ta’ fjuwils alternattivi f’karozzi ġodda tal-passiġġieri mibjugħa fil-Lussemburgu żdied matul dawn l-aħħar ftit snin.

               (13)Provvista ta’ akkomodazzjoni insuffiċjenti tista’ taffettwa b’mod negattiv l-attraenza tal-Lussemburgu. Id-domanda qawwija tiegħu għall-akkomodazzjoni għadha xprunata mit-tkabbir tal-popolazzjoni, minn kundizzjonijiet ta’ finanzjament favorevoli u minn forza lavorattiva transfruntiera kbira. Il-provvista u l-investiment fl-akkomodazzjoni jidhru insuffiċjenti, ristretti mid-disponibbiltà insuffiċjenti ta’ art u minn densità baxxa ta’ akkomodazzjoni, l-aktar minħabba nuqqas ta’ inċentivi għas-sidien tal-art biex jibnu djar ġodda jew biex ibigħu. Il-provvista ta’ akkomodazzjoni soċjali wkoll tidher insuffiċjenti u tindika l-ħtieġa għal investiment sinifikanti biex jittaffew it-tensjonijiet li qed jiżdiedu fis-suq tal-akkomodazzjoni.

               (14)Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti kif rikonoxxut fir-rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplimentaw il-leġiżlazzjoni tal-UE. Il-Lussemburgu ħa miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livell għoli tal-imgħax tad-dividendi u ta’ pagamenti tar-royalties bħala perċentwal tal-PDG jindika li r-regoli tat-taxxa tal-pajjiż qed jintużaw mill-kumpaniji li jieħdu sehem fl-ippjanar aggressiv tat-taxxa. Il-biċċa l-kbira tal-investiment dirett barrani huwa miżmum mill-“entitajiet bi skop speċjali”. In-nuqqas ta’ taxxi miżmuma fuq interessi u royalties li jħallu l-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-UE għal residenti ta’ pajjiż terz) u l-eżenzjoni minn taxxi minn ras il-għajn fuq ħlasijiet ta’ dividendi taħt ċerti ċirkostanzi jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jevadu t-taxxa kompletament, jekk huma wkoll mhux soġġetti għat-taxxa fil-ġurisdizzjoni riċeventi.

               (15)L-ipprogrammar tal-fondi tal-UE għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  7
               . Dan jippermetti li l-Lussemburgu jagħmel l-aqwa użu ta’ dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati.

               (16)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Lussemburgu u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Lussemburgu fis-snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Lussemburgu iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur.

               (17)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u huwa tal-opinjoni li l-Lussemburgu huwa mistenni jikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Lussemburgu jieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

               1.iżid ir-rata ta’ impjieg ta’ ħaddiema akbar fl-età billi jissaħħu l-opportunitajiet ta’ xogħol u l-impjegabbiltà tagħhom. itejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, anki billi jkompli jillimita l-irtirar bikri.

               2.inaqqas l-ostakli għall-kompetizzjoni fis-servizzi tan-negozju professjonali regolati.

               3.jiffoka l-politika ekonomika, marbuta mal-investiment, biex jippromwovi d-diġitalizzazzjoni u l-innovazzjon, jistimola l-iżvilupp tal-ħiliet, itejjeb it-trasport sostenibbli, u jżid il-provvista tal-akkomodazzjoni, anki billi jżid l-inċentivi u jneħħi l-ostakoli għall-bini.

               4.Tindirizza karatteristiċi fis-sistema tat-taxxa li jistgħu jiffaċilitaw ippjanar aggressiv tat-taxxa, b’mod partikolari permezz ta’ pagamenti diretti ‘l barra mill-pajjiż.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        SWD(2019) 1015 final.

                     (3)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (4)

                        COM(2014) 494 final.

                     (5)

                        Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkolat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

                     (6)

                        SWD(2016) 436 final

                     (7)

                        SWD(2019) 1015 final.