title: Recommendation for a Council opinion on the updated stability programme of Cyprus, 2009-2013

text:
     MT

MT        MT
 ---pagebreak---          IL-KUMMISSJONI EWROPEA

                                        Brussel 12.5.2010
                                        SEG(2010) 595 finali

                       Rakkomandazzjoni għal

                     OPINJONI TAL-KUNSILL

     dwar il-programm ta' stabbiltà aġġornat ta' Ċipru, 2009-2013

MT                                                                  MT
 ---pagebreak---                                  MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

     1.       L-ISFOND ĠENERALI

     Il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir huwa msejjes fuq l-għan ta’ finanzi sodi tal-gvern bħala mezz
     kif jissaħħu l-kundizzjonijiet għall-istabbiltà tal-prezzijiet u għat-tkabbir sostenibbli qawwi li
     jwassal għall-ħolqien tal-impjiegi. Ir-riforma tal-2005 tal-Patt għarfet l-utilità tiegħu biex
     jistabbilizza d-dixxiplina fiskali, iżda fittxet li ssaħħaħ l-effikaċja u s-sisien ekonomiċi tiegħu
     kif ukoll li tħares is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi fuq medda twila ta’ żmien. B'mod
     partikolari, hija introduċiet iktar flessibbiltà fl-applikazzjoni tar-regoli li jirregolaw il-
     proċedura ta' żbilanċ eċċessiv, l-iktar fir-rigward tad-definizzjoni ta' "ċirkustanzi
     eċċezzjonali" u l-iffissar ta' skadenzi għall-korrezzjoni ta' żbilanċ eċċessiv.

     Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet
     ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni tal-politika ekonomika1, li hu parti mill-Patt ta'
     Stabbiltà u Tkabbir, jistipula li kull Stat Membru għandu jressaq programm ta' stabbiltà jew
     konverġenza u aġġornamenti annwali tiegħu, lill-Kunsill u lill-Kummissjoni. L-Istati Membri
     li diġà adottaw il-valuta unika jissottomettu l-programmi ta’ stabbiltà (aġġornati) u l-Istati
     Membri li għadhom ma adottawhiex, jissottomettu l-programmi ta’ konverġenza (aġġornati).

     Skont ir-Regolament, il-Kunsill ta opinjoni dwar l-ewwel programm ta' stabbiltà ta' Ċipru fit-
     4 ta' Marzu 2008 fuq il-bażi ta' rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni u wara li kkonsulta lill-
     Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju. Fir-rigward tal-programmi ta’ stabbiltà u konverġenza
     aġġornati, ir-Regolament jipprevedi li dawn jiġu vvalutati mill-Kummissjoni u eżaminati mill-
     Kumitat imsemmi hawn fuq, u bl-istess proċedura stipulata hawn fuq, il-programmi aġġornati
     jistgħu jiġu analizzati mill-Kunsill.

     2.       SFOND GĦALL-VALUTAZZJONI TAL-PROGRAMM AĠĠORNAT

     Il-Kummissjoni investigat l-aktar aġġornament reċenti tal-programm ta' stabbiltà ta' Ċipru li
     tressaq fl-1 ta' April 2010, u adottat rakkomandazzjoni għal Opinjoni tal-Kunsill dwaru.

     Sabiex jiġi stabbilit l-isfond li fuqu għandha ssir il-valutazzjoni tal-istrateġija baġitarja fil-
     programm ta’ stabbiltà aġġornat, il-paragrafi li ġejjin jispjegaw fil-qosor:

     (1)    il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-26 ta’ Novembru 2008 (“Pjan Ewropew ta’
            Rkupru Ekonomiku”);

     (2)    il-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-Affarijiet Ekonomiċi                         u   Finanzjarji   tal-
            20 ta’ Ottubru 2009 dwar l-“Istrateġija ta' Ħruġ";

     (3)    l-aħħar valutazzjoni tal-qagħda tal-pajjiż fir-rigward tal-fergħa preventiva tal-Patt ta'
            Stabbiltà u Tkabbir (spjegazzjoni fil-qosor tal-Opinjoni tal-Kunsill dwar l-
            aġġornament preċedenti tal-programm ta' stabbiltà).

     1
            ĠU L 209, 2.8.1997, p 1. Id-dokumenti msemmija f’dan it-test jinsabu fis-sit:
            http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_mt.htm.

MT                                                        2                                                          MT
 ---pagebreak---      2.1.     Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-26 ta’ Novembru 2008 ("Pjan Ewropew
              ta’ Rkupru Ekonomiku")

     Fid-dawl tal-iskala mingħajr preċedent tal-kriżi globali li laqtet is-swieq finanazjarji u l-
     ekonomija tad-dinja bejn l-2008 u l-2009, il-Kummissjoni Ewropea sejħet għal Pjan Ewropew
     ta’ Rkupru Ekonomiku (PERE)2. Il-pjan ippropona reazzjoni makroekonomika kontraċiklika
     kkoordinata għall-kriżi fl-għamla ta' serje ta' azzjonijiet ambizzjużi biex jappoġġjaw l-
     ekonomija u li jikkonsistu fi (i) stimolu baġitarju immedjat li jammonta għal EUR 200 biljun
     (1,5 % tal-PGD tal-UE), li jikkonsisti f'espansjoni baġitarja mill-Istati Membri ta'
     EUR 170 biljun (madwar 1,2 % tal-PGD tal-UE) u finanzjament tal-UE b’appoġġ għal
     azzjonijiet immedjati li jammontaw għal EUR 30 biljun (madwar 0,3 % tal-PGD tal-UE); u
     (ii) għadd ta’ azzjonijiet ta’ prijorità msejsa fuq l-Istrateġija ta’ Lisbona u mfassla biex
     jadattaw l-ekonomiji tagħna għal sfidi fuq perjodu twil, li jkomplu jimplimentaw ir-riformi
     strutturali mmirati lejn iż-żieda fit-tkabbir potenzjali. Il-pjan jitlob li jkun iddifferenzjat l-
     istimolu fiskali skont l-Istat Membru skont il-pożizzjonijiet tagħhom f’termini ta’
     sostenibbiltà tal-finanzi tal-gvern u tal-pożizzjonijiet kompetittivi. B'mod partikolari, għall-
     Istati Membri li mhumiex fiż-żona tal-euro u li għandhom żbilanċi esterni u interni sinifikanti,
     il-politika baġitarja għandha essenzjalment timmira li tikkoreġi dawn l-iżbilanċi. Il-pjan
     intlaħaq qbil dwaru fil-Kunsill Ewropew fil-11 ta’ Diċembru 2008.

     2.2.     Il-konklużjonijiet tal-Affarijiet Ekonomiċi u Fianzjarji tal-Kunsill tal-
              20 ta' Ottubru 2009 dwar "Strateġija ta' ħruġ"

     Wara l-ewwel sinjali ta' rkurpu mill-kriżi, partikolarment il-waqfa fid-deterjorament qawwi fl-
     attività ekonomika, l-istabbilizzazzjoni tas-swieq finanzjarji u t-titjib fil-livell ta’ fiduċja, fl-
     20 ta’ Ottubru 2009, il-Kunsill ikkonkluda li, filwaqt li minħabba l-fraġilità tal-irkupru ma
     kienx għadu wasal iż-żmien biex jiġi rtirat is-sostenn ipprovdut mill-gvernijiet lill-ekonomija
     u lis-settur finanzjarju, kien hemm bżonn li titħejja strateġija kkoordinata għall-ħruġ mill-
     politiki tal-istimulu b'bażi wiesgħa. Din l-istrateġija għandha ssib bilanċ bejn it-tħassib dwar
     l-istabbilizzazzjoni u s-sostenibbiltà, filwaqt li tqis l-interazzjoni bejn l-istrumenti differenti
     ta' politika, u d-diskussjoni f'livell globali. Tfassil u komunikazzjoni bikrin ta’ din l-istrateġija
     għandhom jikkontribwixxu għal fiduċja fil-politiki fuq medda medja ta' żmien u
     jikkonkretizzaw l-aspettattivi. Lil hinn mit-tneħħija tal-miżuri ta' stimolu tal-Programm
     Ewropew ta' Rkupru Ekonomiku, kienet meħtieġa konsolidazzjoni fiskali sostanzjali biex
     twaqqaf u treġġa' lura eventwalment iż-żieda fid-dejn u ġġib lura pożizzjonijiet fiskali sodi.
     Iż-żieda fl-effiċjenza u l-effettività tal-finanzi pubbliċi u l-intensifikazzjoni tar-riforma
     strutturali kienu mixtieqa anki fuq medda qasira minħabba li dawn kellhom jikkontribwixxu
     biex irawmu t-tkabbir potenzjali fil-produzzjoni u t-tnaqqis fid-dejn. Il-Kunsill qabel dwar il-
     prinċipji li ġejjin dwar l-istrateġija fiskali tal-ħruġ: (i) l-istrateġija għandha tkun ikkoordinata
     bejn il-pajjiżi fil-qafas ta’ implimentazzjoni konsistenti tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir; (ii)
     kien hemm il-ħtieġa ta' rtirar f'waqtu tal-istimulu fiskali filwaqt li jitqiesu ċ-ċirkostanzi tal-
     pajjiż partikulari; (iii) ir-ritmu tal-konsolidazzjoni għandu jkun ambizzjuż b’mod li fil-parti l-
     kbira tal-pajjiżi jmur lil hinn mil-limitu ta’ 0,5 % tal-PGD kull sena f'termini strutturali; u (iv)
     il-kredibbiltà tal-istrateġija għandha tkun mirfuda b'miżuri ta' titjib tal-kwalità tal-finanzi
     pubbliċi u sforzi ta' riforma strutturali ambizzjużi biex jiżdied ix-xogħol u t-tkabbir potenzjali.

     2
             Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill Ewropew tas-26 ta' Novembru 2008.

MT                                                      3                                                    MT
 ---pagebreak---      2.3.     Il-valutazzjoni fl-Opinjoni tal-Kunsill dwar l-aġġornament preċedenti

     Fl-opinjoni tiegħu tat-3 ta’ April 2009, il-Kunsill ġabar fil-qosor il-valutazzjoni tiegħu tal-
     aġġornament preċedenti tal-programm ta' stabbiltà, li jkopri l-perjodu 2008-2012, kif ġej. Il-
     Kunsill iqis li "il-qagħda fiskali fl-2009 se tkun espansjonista minħabba l-adozzjoni ta' miżuri
     sinifikanti ta' stimolu fl-2009 f'konformità mal-PERE. Fis-snin ta' wara, il-bilanċ fiskali huwa
     mistenni jibqa' sejjer għall-agħar. L-illaxkar fiskali implikat ma jidhirx iġġustifikat fid-dawl
     tal-prospetti ekonomiċi relattivament tajbin u l-eżistenza ta' żbilanċ estern kbir. Barra minn
     hekk, fl-isfond ta' deterjorament qawwi fl-ambjent ekonomiku globali, l-istrateġija baġitarja
     hija suġġetta għal riskji negattivi sinifikanti, u s-suppożizzjonijiet tat-tkabbir li huma l-bażi
     tax-xenarju makroekonomiku huma favorevoli. Fid-dawl tal-iżbilanċi esterni għolja, iż-
     żamma ta' politiki prudenti u t-tisħiħ tas-sostenibbiltà fiskali għandhom ikunu prijorità
     ewlenija. Għalhekk, il-kontroll tal-infiq ta' bħalissa u l-evitar tal-proċikliċità jirrappreżentaw
     sfida kbira għall-politika fiskali f'Ċipru. Barra dan, it-trawwim tal-kwalità tal-finanzi pubbliċi
     huwa importanti wkoll bil-ħsieb li jservi ta' bażi għall-aġġustament bla xkiel tal-ekonomija
     fid-dawl tal-iżbilanċi li qed tiffaċċja". Fid-dawl ta' din l-evalwazzjoni, il-Kunsill stieden lil
     Ċipru biex “(i) jimplimenta l-politika fiskali tal-2009 kif ippjanata f'konformità mal-PERE u
     fi ħdan il-qafas tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir, filwaqt li jevita kull deterjorament ieħor tal-
     finanzi pubbliċi fl-2009 meta mqabbel mal-mira; (ii) ireġġa' lura ż-żieda mistennija fid-defiċit
     fiskali fl-2010 u lil hinn, permezz ta' trażżin fl-infiq sabiex tkun żgurata pożizzjoni fiskali
     soda fuq medda medja ta' żmien; (iii) fid-dawl tal-impatt mistenni tat-tixjiħ fuq l-infiq tal-
     gvern, isaħħaħ is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi billi jirriforma s-sistemi tal-
     pensjonijiet u tas-saħħa”.

MT                                                   4                                                    MT
 ---pagebreak---                                              Rakkomandazzjoni għal

                                         OPINJONI TAL-KUNSILL

                    dwar il-programm ta' stabbiltà aġġornat ta' Ċipru, 2009-2013

     IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

     Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

     Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-
     tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni tal-
     politika ekonomika3, u b’mod partikolari l-Artikolu 5(3) (għall-PS) tiegħu,

     Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni,

     Wara li kkonsulta mal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

     TA DIN L-OPINJONI:

     (1)     Fi [JJ Xahar 2010] il-Kunsill eżamina l-programm aġġornat ta' stabbiltà ta' Ċipru, li
             jkopri l-perjodu bejn l-2009 u l-2013.

     (2)     Fl-2009, l-attività ekonomika naqqset b'1,7 %. Din hija l-ewwel darba li Ċipru kellu
             tkabbir negattiv f'dawn l-aħħar ħamsa u tletin sena. Id-domanda domestika dgħajfa u
             ambjent estern ħażin affettwaw ħafna lit-tkabbir. Partikolarment, il-livell għoli tad-
             dejn domestiku privat flimkien ma' kundizzjonijiet iebsa tas-self, perspettiva sejra
             għall-agħar għas-suq tax-xogħol u effetti negattivi fuq il-fiduċja wasslu għal tnaqqis
             fil-konsum privat. Fl-istess ħin, l-investiment irreġistra korrezzjoni qawwija, fost
             tnaqqis fid-domanda barranija għall-proprjetà, użu baxx tal-kapaċità u r-ristrutturar
             tal-karti tal-bilanċ korporattivi. Il-konsum tal-gvern kien l-uniku komponent tad-
             domanda li sostna l-attività ekonomika, parzjalment minħabba l-pakkett ta’ stimulu
             ta’ 1½% tal-PGD implimentat f’konformità mal-PERE. Barra minn dawn il-miżuri
             diskrezzjonarji, it-tnaqqis fl-attività ekonomika, it-tnaqqis gradwali tal-boom fil-
             prezzijiet tal-assi u xejra tat-tkabbir inqas ibbażata fuq it-taxxi poġġew il-finanzi
             pubbliċi taħt pressjoni qawwija. B’riżultat ta’ dan, il-finanzi tal-gvern inbidlu
             f’defiċit ta’ 6.1% tal-PGD minn bilanċ pożittiv ta’ 0.9% tal-PGD fl-2008. Il-kriżi
             mhux biss tefgħet dawl fuq l-akkumulazzjoni tal-iżbilanċ estern għoli, li tirrifletti
             mhux biss it-tfaddil nett baxx tas-settur privat iżda wkoll deterjorament tal-
             pożizzjoni netta tal-amministrazzjoni pubblika u t-telf fil-kompetittivà. Id-domanda
             domestika dgħajfa u l-irkupru estern b’rata baxxa mistennija jaffettwaw il-prospetti
             tal-irkupru. It-tkabbir tal-PGD huwa previst li jonqos iktar, għalkemm mhux sal-
             istess livell, fl-2010 u jirkupra kemxejn fl-2011. Għaldaqstant, fit-terminu l-medju,
             Ċipru qed jaffaċċja l-isfida li jżid it-tkabbir, fl-isfond ta' rkupru ekonomiku globali

     3
            ĠU L 209, 2.8.1997, p 1. Id-dokumenti msemmija f'dan it-test jinsabu fil-websajt li ġejja:
            http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_mt.htm.

MT                                                         5                                             MT
 ---pagebreak---             dgħajjef, filwaqt li jindirizza l-iżbilanċi makroekonomiċi dgħajfa permezz ta’ politiki
            fiskali prudenti. Fit-tul, il-pajjiż se jħabbat wiċċu mal-ħtieġa li tissaħħaħ is-
            sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi, fid-dawl ta’ popolazzjoni li qed tixjieħ.

     (3)    Għalkemm il-biċċa l-kbira mid-deterjorament li ġie osservat fil-PGD attwali fil-
            kuntest tal-kriżi huwa ċikliku, il-livell tal-prodott potenzjali ġie affettwat b'mod
            negattiv ukoll. Barra minn hekk, il-kriżi tista' taffettwa wkoll it-tkabbir potenzjali fuq
            medda medja ta' żmien permezz ta' livell iktar baxx ta' investiment, restrizzjonijiet
            fid-disponibilità tal-kreditu u żieda fil-qgħad strutturali. Barra minn hekk, l-impatt
            tal-kriżi ekonomika se jaffettwa ħażin l-effetti negattivi tat-tixjiħ demografiku fuq il-
            prodott potenzjali u s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. F’dan l-isfond se jkun
            essenzjali li jiġi aċċellerat ir-ritmu tar-riformi strutturlai bl-iskop tal-appoġġ tat-
            tkabbir potenzjali. Partikolarment, għal Ċipru huwa importanti li jwettaq riformi fil-
            qasam tas-suq tax-xogħol, speċjalment biex isaħħaħ l-opportunitajiet tat-tagħlim tul
            il-ħajja, speċjalment għall-ħaddiema kbar fl-età u mhux imħarrġa u l-persuni
            qiegħda, kif ukoll biex tiżgura l-implimentazzjoni f’waqtha u effettiva tar-riformi
            ppjanati fl-edukazzjoni teknika u vokazzjonali. Barra minn hekk, hemm il-ħtieġa li t-
            tkabbir fis-salarji jiġi allinjat aħjar mal-produttività, it-tkabbir fl-impjiegi u l-
            kompetittività.

     (4)    Ix-xenarju makroekonomiku li fuqu huwa msejjes il-programm jipprevedi li t-tkabbir
            reali fil-PGD se jiżdied minn -1.7% fl-2009 għal 0,5 % fl-2010 qabel ma jirkupra
            għal rata medja ta’ madwar 2,6 % matul il-bqija tal-perjodu tal-programm. Evalwat
            skont l-informazzjoni disponibbli bħalissa4, dan ix-xenarju jidher li huwa bbażat fuq
            suppożizzjonijiet favorevoli matul il-perjodu tal-programm. Partikolarment, il-
            konsum privat mistenni jsegwi xejra favorevoli, immexxija minn tkabbir pjuttost
            ottimistiku fl-impjiegi u l-pagi. Il-Programm jipprevedi li tkabbir reali fl-investiment
            fil-bini se jibqa’ negattiv fit-terminu l-qasir u li jirkupra fit-tieni nofs tal-perjodu tal-
            programm. Madankollu, indikaturi li jħarsu 'l quddiem jissuġġerixxu triq ta’
            korrezzjoni iktar b’saħħitha għas-settur tal-bini fit-terminu l-medju milli dik prevista
            mill-programm. Barra minn hekk, minkejja l-perspettiva ekonomika iktar pożittiva,
            il-fraġilità tal-irkupru fis-sħab kummerċjali ewlenin ta’ Ċipru ġġib magħha riskji
            negattivi li mhumiex negliġibbli għax-xenarju makroekonomiku fil-programm.
            Minħabba t-tnaqqis fl-attività ekonomika fl-2009 kien hemm korrezzjoni sinifikanti,
            iżda parzjali, tal-iżbilanċ estern, li madankollu għadu għoli fil-livell ta’ 8,5 % tal-
            PGD, u skont il-programm mistenni jerga' jiżdied f'daqqa għal 12,9 % tal-PGD qabel
            l-2013 billi l-importazzjonijiet mistennija jerġgħu jiżdiedu. L-iżbilanċ estern aktarx
            jaffettwa t-tkabbir ekonomiku fit-terminu l-medju. It-tfaddil negattiv (dissavings)
            kbir tas-settur pubbliku jkollu jiġi ffinanzjat mid-dejn barrani jew mit-tfaddil privat
            domestiku. Għalhekk, l-aġġustament tal-iżbilanċ tal-kont kurrenti jkun jeħtieġ jew
            spiża ogħla tal-finanzjament tad-dejn jew iktar tfaddil mis-settur privat. Dan tal-
            aħħar ikun jimplika inqas tkabbir tal-prodott minħabba f’inqas konsum privat jew
            inqas investiment (crowding-out effect). Il-previżjonijiet tal-programm għall-
            inflazzjoni jidhru li huma realistiċi.

     (5)    Skont il-programm, id-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika mar lura ħafna fl-2009 u
            ntlaħaq defiċit ta' 6,1 % tal-PGD minn bilanċ pożittiv ta' 0,9 % tal-PGD fl-2008, u

     4
           L-evalwazzjoni tqis notevolment it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, iżda
           wkoll tagħrif ieħor li laħaq sar disponibbli minn dakinhar.

MT                                                     6                                                          MT
 ---pagebreak---            dan jirrifletti primarjament l-impatt tal-kriżi fuq il-finanzi tal-gvern, iżda kien riżultat
           ukoll tal-miżuri ta’ stimolu li ammontaw għal 1½% tal-PGD li l-gvern adotta
           f’konformità mal-Pjan Ewropew ta’ Rkupru Ekonomiku (PERE). Skont il-
           programm, il-politika fiskali hija ppjanata li tkun restrittiva bil-għan li tikkoreġi d-
           defiċit eċċessiv sal-2013 skont is-suppożizzjonijiet tax-xenarju tat-tkabbir.

     (6)   Skont l-aġġornament, il-mira baġitarja għall-2010 hija defiċit ta’ 6 % tal-PGD. Il-liġi
           tal-baġit tal-2010 (approvata mill-Parlament fl-24 ta’ Diċembru 2009) kellha fil-mira
           defiċit ta’ 4,5 % tal-PGD fuq il-bażi ta’ stima tar-riżultati għad-defiċit fl-2009 ta’
           madwar 3 % tal-PGD. Jekk wieħed iqis li r-riżultat finali għall-2009 kien defiċit ta’
           6 % tal-PGD, il-liġi tal-baġit tkun timplika defiċit saħansitra ogħla. Madankollu, il-
           programm jinkludi miżuri bil-mira li jżommu milli jkun hemm iktar deterjorament
           tal-baġit u li jistabbilizzaw id-defiċit fl-istess livelli bħal fl-2009. L-aġġornament
           jipproġetta li l-proporzjon tad-dħul mal-PGD se jiżdied b’madwar 1¼ punti
           perċentwali fl-2010 meta mqabbel mar-riżultat tal-2009. L-infiq pubbliku mistenni
           jiżdied b’1¼ punti perċentwali tal-PGD. L-infiq primarju huwa ppjanat li jiżdied
           iktar, primarjament minħabba żieda oħra fit-trasferimenti soċjali, fis-sussidji u fil-
           kont tas-salarji pubbliċi. Skont l-aġġornament, il-ħlasijiet tal-interessi għandhom
           ikomplu jonqsu, b’¼ punt perċentwali tal-PGD, minkejja ż-żieda fl-istock tad-dejn.
           L-investiment pubbliku mistenni jibqa’ fil-livelli tal-2009. Kollox ma’ kollox, il-
           Programm jimplika li l-qagħda tal-politika fiskali, kif imkejla mill-bilanċ strutturali
           (jiġifieri f'termini aġġustati ċiklikament mingħajr miżuri ta’ darba u miżuri
           temporanji oħra), se tkun tnaqqis fl-2010 b'½% tal-PGD.

     (7)   L-għan ewlieni tal-istrateġija baġitarja għat-terminu l-medju tal-programm huwa li l-
           bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika jitnaqqas għal taħt il-valur ta’ referenza ta’ 3 %
           tal-PGD sal-2013. Il-programm jipproġetta li d-defiċit nominali tal-baġit se jonqos
           għal 4,5 % tal-PGD fl-2011 (minn 6.1% fis-sena ta’ qabel) u għal 3,4 % fl-2012
           qabel ma eventwalment jilħaq it-2,5 % fl-2013. Il-bilanċ primarju huwa mistenni
           jsegwi xejra simili u jilħaq pożizzjoni bbilanċjata sa tmiem il-perjodu, minn defiċit
           ta’ 3,7 % tal-PGD fl-2010. Id-defiċit strutturali, ikkalkulat skont il-metodoloġija bi
           qbil komuni dwarha, għandu jkompli jitjieb wara l-2010 biex jilħaq madwar 3½%
           tal-PGD fl-2011, ftit taħt it-3 % fl-2012 u 2¼% fl-2013. L-isforz fiskali annwali
           jilħaq medja ta’ 3/4% tal-PGD kull sena fil-perjodu bejn l-2010 u l-2013. L-
           aġġustament jidher li għandu jseħħ fl-ewwel snin tal-programm, għalkemm l-effett
           sħiħ tal-miżuri meħuda fl-2010 se jinħass biss fl-2011. Barra minn hekk, il-miżuri
           meħuda fil-kuntest tal-PERE se jitneħħew gradwalment biss sa tmiem l-2010. Huwa
           ppjanat li jsir konsolidament primarjament min-naħa tad-dħul tal-baġit, li mistenni
           jiżdied b’2,6 pp. tal-PGD bejn l-2010 u l-2013, filwaqt li t-tnaqqis tal-infiq għandu
           jikkontribwixxi punt perċentwali addizzjonali tal-PGD. Il-miżuri li jappoġġaw id-
           dħul jinkludu l-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa, amnestija fuq l-ippjanar urban,
           armonizzazzjoni tad-dazji minimi tas-sisa fuq il-prodotti tal-fjuwil u applikazzjoni ta'
           rata mnaqqsa tal-VAT fuq l-ikel u l-prodotti farmaċewtiċi kif ukoll id-dħul minn
           organizzazzjonijiet semigovernattivi. Fir-rigward tal-miżuri tal-infiq, il-biċċa l-kbira
           tal-aġġustament tal-programm ġej minn kontroll tal-infiq operattiv u t-tnaqqis tat-
           trasferimenti kurrenti. Il-programm jelenka l-immirar tat-trasferimenti soċjali u t-
           trażżin tad-daqs u r-rata tat-tkabbir tal-kont tas-salarji pubbliċi bħala kategoriji ta’
           nfiq għall-konsolidament meta jkun jista' jintlaħaq konsensus fost l-imsieħba soċjali.
           L-aġġornament jikkonferma l-impenn lejn l-għan baġitarju għat-terminu l-medju
           speċifiku għall-pajjiż li huwa pożizzjoni baġitarja bbilanċjata f’termini strutturali
           (jiġifieri f'termini aġġustati ċiklikament mingħajr miżuri ta' darba u miżuri

MT                                                 7                                                      MT
 ---pagebreak---             temporanji oħrajn). L-għan għat-terminu l-medju jirrifletti sewwa l-għanijiet tal-Patt.
            Il-bilanċi strutturali li jikkorrispondu mal-miri tal-iżbilanċ tal-programm jimplikaw li
            l-MTO mhux se jintlaħaq fil-perjodu tal-programm.

     (8)    Ir-riżultati baġitarji jistgħu jkunu agħar minn dawk immirati fil-programm. B'mod
            partikolari, ix-xenarju makroekonomiku ppjanat fl-aġġornament jidher li huwa
            bbażat fuq suppożizzjonijiet favorevoli għat-tkabbir matul il-perjodu kollu tal-
            programm. Mil-lat ta’ dħul, ir-riskji għall-finanzi pubbliċi, partikolarment fl-2010-
            2011, huma ogħla milli fi snin preċedenti u huma marbuta mal-possibbiltà ta' tnaqqis
            aktar qawwi u bbilanċjar mill-ġdid tat-tkabbir ekonomiku lejn tkabbir inqas ibbażat
            fuq it-taxxi. Fid-dawl tal-irkupru ekonomiku moderat mistenni u tal-pressjoni biex
            tiġi stimolata d-domanda domestika permezz ta' żieda fin-nefqa pubblika, ir-riskji ta'
            eċċessi potenzjali mhumiex negliġibbli. Dawn ir-riskji huma primarjament marbuta
            mal-prassi li jintbagħtu baġits supplimentari li jżidu l-infiq matul is-sena u li, lil hinn
            mir-riallokazzjoni intiża tal-fondi, irriżultat f’żieda fl-infiq kurrenti. Barra minn
            hekk, it-trasferimenti soċjali jistgħu jirriżultaw ogħla milli mistennija fid-dawl tal-
            passat u n-nuqqas ta’ mekkaniżmu ta’ mmirar fis-seħħ, kif ukoll il-projezzjonijiet
            pjuttost ottimisti tat-tkabbir fl-impjiegi (u għalhekk tal-qgħad).

     (9)    Il-proporzjon tad-dejn gross tal-gvern mal-PGD huwa stmat li kien 56,2 % tal-PGD
            fl-2009, żieda mit-48,4 % fis-sena ta’ qabel. Minbarra miż-żieda fid-defiċit u t-
            tnaqqis fit-tkabbir tal-PGD, aġġustament tal-istokk u l-flussi li jammonta għal 1 pp.
            tal-PGD kkontribwixa għaż-żieda fil-proporzjon tad-dejn. Dan tal-aħħar jirrifletti
            akkumulazzjoni tal-assi tal-gvern, minħabba finanzjament żejjed fit-tmiem l-2009
            sabiex jintlaħqu l-obbligi li rriżultaw kmieni f’Jannar 2010. Il-proporzjon tad-dejn
            huwa pprojettat li jiżdied matul il-perjodu tal-programm, primarjament minħabba
            defiċits primarji ssuktati, għalkemm dawn qegħdin jonqsu. Il-proporzjon tad-dejn se
            jaqbeż il-valur ta’ referenza ta’ 60 % tal-PGD fl-2010 u huwa mistenni li jibqa’ ogħla
            mill-valur ta’ referenza matul il-perjodu tal-programm. Huwa mistenni li jiżdied għal
            madwar 63 % tal-PGD fl-2011 u l-2012, u mbagħad jonqos ftit. Fid-dawl tar-riskji
            negattivi għax-xenarju makroekonomiku u l-miri baġitarji, l-evoluzzjoni tal-
            proporzjon tad-dejn tista’ tkun inqas favorevoli milli projettata fil-programm.

     (10)   L-impatt baġitarju fit-tul tat-tixjiħ huwa sostanzjalment ogħla mill-medja tal-UE,
            primarjament minħabba ż-żieda relattivament għolja fl-infiq fuq il-pensjonijiet bħala
            sehem mill-PGD fid-deċennji li ġejjin, parzjalment minħabba l-fatt li l-iskema tal-
            pensjonijiet għadha f’fażi ta’ maturazzjoni. Il-programm jiddiskuti r-riforma tal-
            pensjonijiet introdotta f’April 2009 li hija pprojettata li tnaqqas ftit iż-żieda fl-infiq
            fuq il-pensjonijiet u, iktar importanti minn hekk, iżżid ir-rati tal-kontribuzzjonijiet
            tas-sigurtà soċjali. Ir-riforma ttejjeb il-bilanċ fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet u
            tnaqqas ir-riskji lis-sostenibbiltà, madankollu, mingħajr ma jkollha effett fuq il-
            valutazzjoni kumplessiva. Il-pożizzjoni baġitarja fl-2009 kif stmata fil-programm
            tkompli tkabbar l-impatt baġitarju ta’ popolazzjoni li qed tixjieħ minħabba l-lakuna li
            hemm fis-sostenibbiltà. It-titjib tal-bilanċ primarju fit-terminu l-medju u l-
            implimentazzjoni ta’ iktar miżuri mmirati lejn it-trażżin taż-żieda sostanzjali fl-infiq
            marbut mal-età, speċjalment il-pensjonijiet u l-kura tas-saħħa, jikkontribwixxu għat-
            tnaqqis tar-riskji lis-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi, li fir-Rapport tas-Sostenibbiltà

MT                                                  8                                                     MT
 ---pagebreak---              tal-Kummissjoni tal-20095 ġew evalwati bħala għolja. Il-projezzjonijiet tad-dejn
             għat-terminu l-medju li jassumu li r-rati tat-tkabbir tal-PGD se jirkupraw
             gradwalment għall-valuri pprojettati qabel il-kriżi, li l-proporzjonijiet tat-taxxi se
             jirritornaw għal-livelli qabel il-kriżi, u li jinkludu ż-żieda pprojettata fl-infiq marbut
             mal-età, juru li l-istrateġija baġitarja ppjanata fil-programm, meħuda kif inhi u
             mingħajr iktar bidliet fil-politika, tkun kważi biżżejjed biex tistabbilizza l-proporzjon
             tad-dejn mal-PGD sal-2020.

     (11)    Fis-snin riċenti, Ċipru iktar milli laħaq il-miri baġitarji tiegħu, minkejja li dan kien
             f’kuntest ta’ attività ekonomika tajba u tkabbir b'komponent kbir ta' taxxi. Fil-passat
             riċenti, il-qafas baġitarju tjieb bl-adozzjoni tas-Sistema ta’ Kontabilità tal-Ġestjoni
             Finanzjarja (FIMAS), l-introduzzjoni gradwali ta’ qafas baġitarju għat-terminu l-
             medju ta' tliet snin (MTBF - Medium-term Budgetary Framework) u ta’ bbaġitjar
             ibbażat fuq il-programmi u fuq ir-riżultati (PPB - Programme and Performance
             Budgeting) Madankollu, il-prassi li jiġu adottati baġits supplimentari matul is-sena
             rriżultat f’żieda fl-infiq kurrenti lil hinn mir-riallokazzjoni intiża tal-fondi. Skont il-
             Programm, meta jkun implimentat kollu l-qafas il-ġdid tal-ibbaġitjar huwa mistenni
             jwaqqaf din il-prassi u għandu jwassal għal proċess ta’ bbaġitjar iktar effettiv u iktar
             effiċjenti, u dan iwassal għat-trażżin tal-infiq. Fl-istess ħin, il-proċess baġitarju l-ġdid
             jistabbilixxi bażi soda għar-riallokazzjoni tan-nefqa favur attivitajiet li jtejbu t-
             tkabbir, b'mod konsistenti mal-prijoritajiet stabbiliti mill-Programm ta' Riforma
             Nazzjonali. Madankollu, il-qafas il-ġdid għadu fi stadju bikri ta' implimentazzjoni u
             mhuwiex previst li jkun kompletament fis-seħħ qabel l-2012. Għaldaqstant, l-impatt
             tiegħu jsir effettiv biss fit-terminu l-medju. L-implimentazzjoni f’waqtha tal-qafas il-
             ġdid tkun essenzjali għal konsolidament b’suċċess u permanenti tal-finanzi pubbliċi.

     (12)    Fir-rigward tal-kwalità tal-finanzi pubbliċi, il-programm jagħraf l-importanza tagħha
             bħala mezz biex jappoġġa t-tkabbir potenzjali u biex jiżgura s-sostenibbiltà fit-tul tal-
             finanzi pubbliċi. Partikolarment, il-programm jinnota l-impatt li l-ibbaġitjar MTBF u
             PPG se jkollu fuq l-implimentazzjoni sħiħa tal-allokazzjoni mtejba tar-riżorsi għal
             oqsma bi prijorità għolja u li jżidu t-tkabbir, flimkien ma' kontroll aħjar fuq l-infiq
             mhux produttiv. Fuq in-naħa tal-infiq, il-programm jinkludi reviżjoni ta’ proġetti
             riċenti bil-għan li jtejbu l-infrastruttura, permezz ta’ Sħubiji Pubbliċi-Privati, kif
             ukoll miżuri li jtejbu l-edukazzjoni, permezz ta' żieda fl-użu tal-kompjuters
             primarjament fl-edukazzjoni primarja u sekondarja u titjib fl-istituzzjonijiet tar-
             riċerka u l-oqsma akkademiċi. L-aġġornament jinkludi wkoll l-allokazzjoni tal-fondi
             għar-ristrutturar tal-isptarijiet pubbliċi f’unitajiet awtonomi u l-adozzjoni ta’ Skema
             Nazzjonali tas-Saħħa, bil-għan li tittejjeb l-effettività permezz tal-kompetizzjoni
             regolata u t-trażżin tal-ispejjeż. Dan jidher li huwa essenzjali bħala mezz biex jiġu
             kkontrollati ż-żidiet antiċipati fl-infiq marbuta ma’ popolazzjoni li qed tixjieħ. Fuq
             in-naħa tad-dħul, il-programm jenfasizza l-impatt pożittiv li l-introduzzjoni tal-
             MTBF ikollha fuq it-titjib tal-preċiżjoni u s-sensittività tal-previżjonijiet tad-dħul fit-
             terminu l-medju. L-awtoritajiet jinnotaw li minħabba l-volatilità tal-elastiċitajiet tat-
             taxxa fis-snin riċenti minħabba l-boom fil-prezzijiet tal-assi, il-projezzjonijiet tad-

     5
            Fil-konklużjonijiet tal-Kunsill mill-10 ta’ Novembru 2009 dwar is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi "il-
            Kunsill jitlob lill-Istati Membri biex jiffukaw l-attenzjoni tagħhom fuq strateġiji orjentati lejn is-
            sostenibbiltà fil-programmi ta’ stabbiltà u konverġenza tagħhom li jmiss" u wkoll “jistieden lilll-
            Kummissjoni biex, flimkien mal-Kumitat tal-Politika Ekonomika u l-Kumitat Ekonomiku u
            Finanzjarju, jiżviluppa iktar il-metodoloġiji għall-valutazzjoni tas-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi
            pubbliċi qabel ir-rapport dwar is-Sostenibbiltà li jmiss”, u li huwa previst għall-2012.

MT                                                         9                                                            MT
 ---pagebreak---              dħul ġew adattati biex iqisu l-impatt tal-prezzijiet tal-assi u l-kompożizzjoni tat-
             tkabbir tal-PGD. Il-programm jinnota wkoll il-monitoraġġ kostanti tas-sistema tal-
             benefiċċji fiskali mill-awtoritajiet sabiex jiżguraw li x-xogħol iħallas filwaqt li
             jiżguraw l-appoġġ tal-gruppi soċjali vulnerabbli.

     (13)    Kollox ma’ kollox, jekk jitqiesu r-riskji lill-miri baġitarji msemmija hawn fuq, l-
             istrateġija biex il-politiki fiskali ta’ appoġġ jinżammu wkoll fl-2010 tista’ titqies
             konformi mal-PERE. Madankollu, wara l-effetti negattivi tal-kriżi ekonomika, id-
             defiċit tal-amministrazzjoni pubblika għandu jibqa’ 6 % tal-PGD fl-2010, u
             gradwalment jonqos taħt il-valur ta’ referenza ta’ 3 % minn hemm 'il quddiem.
             Filwaqt li l-istrateġija tal-programm tipprevedi sforz fiskali annwali medju ta’ ¾ punt
             perċentwali tal-PGD fil-perjodu bejn l-2010 u l-2013, dan huwa soġġett għal riskji
             negattivi. Għalhekk, fid-dawl tar-riskji, l-isforz fiskali jista’ ma jkunx biżżejjed biex
             id-defiċit jinġieb taħt il-valur ta’ referenza ta’ 3 % tal-PGD sal-2013 kif ippjanat.
             Barra minn hekk, il-kompożizzjoni tal-istrateġija ta’ konsolidament tal-programm
             jidher li hija bbażata l-aktar fuq miżuri li jżidu d-dħul u t-tnaqqis tal-infiq huwa
             minimu. Fil-fatt, il-programm jipprevedi li l-proporzjon tal-infiq mal-PGD għandu
             jistabbilizza f’livell ogħla fl-2013 milli r-riżultat tal-2009. Il-miżuri li jistgħu
             jreġġgħu lura din is-sitwazzjoni għadhom qed jiġu diskussi mal-imsieħba soċjali u,
             għalhekk, huma soġġetti għal riskji dwar il-modalitajiet u l-waqt tal-
             implimentazzjoni tagħhom. B’riżultat ta' dan, l-evoluzzjoni tal-proporzjon tad-dejn, li
             huwa ppjanat li jisboq is-60 % tal-PGD mill-2010 ‘l quddiem, tista’ wkoll tkun inqas
             favorevoli milli previst fl-aġġornament.

     (14)    Fir-rigward tar-rekwiżiti tad-dejta speċifikati fil-kodiċi tal-kondotta għall-programmi
             ta’ stabbiltà u konverġenza, il-programm jipprovdi d-dejta kollha rikjesta u wkoll dik
             fakultattiva.

     Il-konklużjoni globali hija li l-finanzi pubbliċi ta’ Ċipru marru lura sostanzjalment b’riżultat
     tat-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku u l-qagħda fiskali espansjonarja minħabba l-adozzjoni ta’
     miżuri ta’ stimolu sinifikanti konformi mal-PERE. B’riżultat ta’ dan, il-bilanċ baġitarju
     inbidel f’defiċit ta’ 6,1 % tal-PGD fl-2009 minn bilanċ pożittiv ta’ 0,9 % tal-PGD fl-2008. Il-
     programm jiddeskrivi strateġija ta’ konsolidament li tibda fl-2010 u li għandha l-għan li
     tniżżel il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika għal taħt il-valur ta’ referenza tat-3 % tal-PGD
     sal-2013. Madankollu, l-aġġustament huwa ppjanat li jinkiseb primarjament min-naħa tad-
     dħul tal-baġit filwaqt li l-proporzjon tal-infiq għadu f’livelli storikament għolja. Barra minn
     hekk, fl-isfond ta’ rkupru ekonomiku globali fraġli, l-istrateġija baġitarja hija soġġetta għal
     riskji negattivi sostanzjali, billi s-suppożizzjonijiet tat-tkabbir li fuqhom huwa bbażat ix-
     xenarju makroekonomiku tal-programm huma favorevoli. Fid-dawl tal-iżbilanċi domestiċi u
     esterni kbar, bħala prijorità għandhom jinżammu politiki prudenti u għandha tissaħħaħ is-
     sostenibbiltà fiskali. Għaldaqstant, il-kontroll tal-infiq kurrenti permezz tal-implimentazzjoni
     ta’ qafas baġitarju multiannwali effettiv għandu jkun strument essenzjali biex jappoġġa l-ksib
     tal-pjanijiet ta’ konsolidament u l-miri baġitarji. Barra minn hekk, it-tkattir tal-kwalità tal-
     finanzi pubbliċi huwa importanti wkoll bil-ħsieb li jirfed aġġustament mingħajr problemi tal-
     ekonomija fid-dawl tal-iżbilanċi li qed tiffaċċja, partikolarment billi jżid il-PGD potenzjali,
     itejjeb il-kompetittività u jnaqqas iktar l-iżbilanċ estern.

     Fid-dawl tal-valutazzjoni ta’ hawn fuq, Ċipru huwa mistieden li:

     (i)     jillimita d-defiċit tal-2010 għal mhux iktar minn 6 % tal-PGD, jekk ikun hemm
             bżonn billi jsaħħaħ il-miżuri ta’ konsolidament, partikolarment fil-każ li l-iżviluppi

MT                                                 10                                                    MT
 ---pagebreak---              makroekonomiċi jirriżultaw inqas favorevoli mix-xenarju tal-programm, u jieħu
             azzjoni f’waqtha biex jiddefinixxi strateġija ta’ konsolidament iktar immexxija mill-
             infiq; jaħtaf l-opportunitajiet lil hinn mill-isforz fiskali mħabbar biex jaċċellera l-
             konsolidament fiskali u t-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn gross lura għal taħt il-valur
             ta' referenza;

     (ii)    jimplimenta, kif ippjanat, qafas baġitarju multiannwali sabiex jiżgura li l-miri
             baġitarji jinżammu u biex l-infiq jitrażżan tajjeb fit-terminu l-medju;

     (iii)   itejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi billi jimplimenta miżuri ta’ riforma
             biex jikkontrolla l-infiq fuq il-pensjonijiet u s-saħħa sabiex tiġi kkontrollata ż-żieda
             mistennija fl-infiq marbut mal-età.

MT                                                  11                                                    MT
 ---pagebreak---                       Tqabbil tal-previżjonijiet makroekonomiċi u baġitarji ewlenin
                                                                   2008       2009        2010        2011        2012       2013
                                             PS Apr 2010            3,6       -1,7         0,5         1,5         3,0        3,2
                  PGD reali                  COM Mejju
                                                                    3,6        -1,7        -0,4        1,3        m.a.        m.a.
                 (bidla f’%)                     2010
                                             PS Frar 2009           3,8        2,1         2,4         3,0         3,2        m.a.
          Inflazzjoni tal-Indiċi             PS Apr 2010            4,4        0,2         2,7         2,0         2,0        2,0
        Armonizzat tal-Prezzijiet            COM Mejju
                                                                    4,4        0,2         2,7         2,5        m.a.        m.a.
       għall-Konsumatur –(IAPK)                  2010
                   (%)                       PS Frar 2009           4,4         2,0         2,5        2,5         2,5        m.a.
                                             PS Apr 2010            2,9        -1,3        -2,4       -2,5        -1,6        -0,5
       Differenza fil-produzzjoni
                                             COM Mejju
         reali u dik potenzjali1                                    3,4        -0,7        -2,1       -1,6        m.a.        m.a.
                                                 2010
        (% tal-PGD potenzjali)
                                             PS Frar 2009           0,8        -0,1        -0,6        -0,5       -0,2        m.a.
                                             PS Apr 2010           -17,7       -8,5       -11,5       -12,2      -12,6       -12,9
      Self nett/dejn meta mqabbel
                                             COM Mejju
           mal-bqija tad-dinja                                     -17,6       -8,2        -6,8       -6,7        m.a.        m.a.
                                                 2010
              (% tal-PGD)
                                             PS Frar 2009          -12,4      -12,1       -11,5       -10,9      -10,2        m.a.
                                             PS Apr 2010           43,5        40,3        41,6        42,8       43,6        44,2
       Dħul tal-amministrazzjoni
                                             COM Mejju
                pubblika                                           43,5        40,3       41,2        41,3        m.a.        m.a.
                                                 2010
             (% tal-PGD)
                                             PS Frar 2009          45,3        43,8       44,0        44,4        44,8        m.a.
                                             PS Apr 2010           42,6        46,4       47,6        47,2        47,0        46,7
       Infiq tal-amministrazzjoni
                                             COM Mejju
                 pubblika                                          42,6        46,4       48,3        49,0        m.a.        m.a.
                                                 2010
              (% tal-PGD)
                                             PS Frar 2009          44,3        44,6       45,5        46,3        47,1        m.a.
                                             PS Apr 2010            0,9        -6,1       -6,0        -4,5        -3,4        -2,5
      Bilanċ tal-amministrazzjoni
                                             COM Mejju
                pubblika                                            0,9        -6,1        -7,1       -7,7        m.a.        m.a.
                                                 2010
              (% tal-PGD)
                                             PS Frar 2009           1,0        -0,8        -1,4       -1,9        -2,2        m.a.
                                             PS Apr 2010            3,7        -3,6        -3,7       -2,1        -1,0        0,1
               Bilanċ primarju               COM Mejju
                                                                    3,7        -3,6        -4,4       -4,8        m.a.        m.a.
                (% tal-PGD)                      2010
                                             PS Frar 2009           3,9         1,5         0,8        0,2        -0,2        m.a.
                                             PS Apr 2010           -0,2        -5,6        -5,1       -3,5        -2,8        -2,3
      Bilanċ aġġustat ċiklikament1           COM Mejju
                                                                   -0,4        -5,8        -6,3       -7,1        m.a.        m.a.
              (% tal-PGD)                        2010
                                             PS Frar 2009           0,7        -0,8        -1,2       -1,7        -2,1        m.a.
                                             PS Apr 2010           -0,2        -5,6        -5,2       -3,6        -2,9        -2,3
            Bilanċ strutturali3              COM Mejju
                                                                   -0,4        -5,8        -6,3       -7,1        m.a.        m.a.
              (% tal-PGD)                        2010
                                             PS Frar 2009           0,7        -0,8       -1,2        -1,7        -2,1        m.a.
                                             PS Apr 2010           48,4        56,2       61,0        63,2        63,1        62,3
           Dejn gross tal-gvern              COM Mejju
                                                                   48,4        56,2       62,3        67,6        m.a.        m.a.
              (% tal-PGD)                        2010
                                             PS Frar 2009          49,3        46,8       45,4        44,2        44,2        m.a.
       Noti:
       1
         Id-differenzi fil-produzzjoni u l-bilanċi aġġustati ċiklikament mill-programmi kif ikkalkulati mill-ġdid mis-servizzi tal-
     Kummissjoni abbażi tal-informazzjoni fil-programmi.
       2
         Ibbażat fuq it-tkabbir potenzjali stmat ta' 2,0 %, 2,8 %, 2,8 %, 2,8 % u 2,8 % rispettivament fil-perjodu 2009-2013.
       3
        Bilanċ aġġustat ċiklikament u jeskludi miżuri ta' darba u miżuri temporanji oħrajn. Il-miżuri ta' darba u miżuri
     temporanji oħra huma 0,1 % fl-2010, fl-2011 u l-2012 (kollha jnaqqsu d-defiċit) skont l-aktar programm reċenti. M'hemmx
     miżuri ta' darba jew miżuri temporanji oħrajn fit-tbassir tas-servizzi tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa tal-2010.
       Sors:

MT                                                                12                                                                  MT
 ---pagebreak---        Programm ta’ Stabbiltà (SP); It-tbassiriet tas-servizzi tal-Kummissjoni għar-rebbiegħa 2010 (COM); Il-kalkoli tas-
     servizzi tal-Kummissjoni.

MT                                                             13                                                           MT


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-8 ta' Lulju 2014 dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma 2014 tal-Pajjiżi l-Baxxi u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Pajjiżi l-Baxxi, 2014

text:
               29.7.2014

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 247/88

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
   tat-8 ta' Lulju 2014
   dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma 2014 tal-Pajjiżi l-Baxxi u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Pajjiżi l-Baxxi, 2014
   2014/C 247/17
   IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ ta’ pożizzjonijiet ta' baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politiki ekonomiċi (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
   Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropea,
   Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
   Billi:

               (1)

               Fis-26 ta’ Marzu 2010, il-Kunsill Ewropew qabel mal-proposta tal-Kummissjoni li tniedi strateġija ġdida għat-tkabbir u l-impjiegi, l-Ewropa 2020, li tkun imsejsa fuq koordinazzjoni msaħħa tal-politiki ekonomiċi, u li tiffoka fuq l-oqsma ewlenin fejn tinħtieġ azzjoni li tagħti spinta lill-potenzjal tal-Ewropa għat-tkabbir u l-kompetittività sostenibbli.

               (2)

               Fit-13 ta’ Lulju 2010, il-Kunsill, fuq il-bażi tal-proposti tal-Kummissjoni, adotta Rakkomandazzjoni dwar il-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri u l-Unjoni (2010 sa 2014) u fil-21 ta’ Ottubru 2010, huwa adotta deċiżjoni dwar il-linji gwida għall-politiki tal-Istati Membri dwar l-impjiegi (3), li flimkien jagħmlu l-“linji gwida integrati”. L-Istati Membri kienu mistiedna sabiex jikkunsidraw il-linji gwida integrati fil-politiki ekonomiċi u tal-impjiegi tagħhom.

               (3)

               Fid-29 ta' Ġunju 2012, il-Kapijiet ta' Stat jew ta' Gvern tal-Istati Membri ddeċidew dwar Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi, li jipprovdi qafas koerenti għal azzjoni fil-livelli nazzjonali, tal-UE u taż-żona tal-euro bl-użu tal-lievi, l-istrumenti u l-politiki kollha possibbli. Huma ddeċidew dwar azzjoni li għandha tittieħed fil-livell tal-Istati Membri, fejn b'mod partikolari esprimew impenn sħiħ biex jintlaħqu l-għanijiet tal-istrateġija Ewropa 2020 u biex jiġu implimentati r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż.

               (4)

               Fid-9 ta' Lulju 2013, il-Kunsill adotta Rakkomandazzjoni (4) dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma 2013 tal-Pajjiżi l-Baxxi u wassal l-opinjoni tiegħu dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Pajjiżi l-Baxxi aġġornat għall-2012‐2017. Fil-15 ta' Novembru 2013, skont ir-Regolament (UE) Nru 473/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), il-Kummissjoni ppreżentat l-opinjoni tagħha fuq l-abbozz ta' pjan baġitarju tal-Pajjiżi l-Baxxi għall-2014.

               (5)

               Fit-13 ta' Novembru 2013, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li jimmarka l-bidu tas-Semestru Ewropew 2014 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Barra minn hekk, fit-13 ta' Novembru 2013, il-Kummissjoni, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija, li fih identifikat lill-Pajjiżi l-Baxxi bħala wieħed mill-Istati Membri li għalihom ser issir reviżjoni approfondita.

               (6)

               Fl-20 ta' Diċembru 2013, il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet li jiżguraw stabbiltà finanzjarja, konsolidament fiskali u azzjoni biex jissaħħaħ it-tkabbir. Hu enfasizza l-ħtieġa li jissokta l-konsolidament fiskali differenzjat u favur it-tkabbir, sabiex il-kondizzjonijiet ta' self għall-ekonomija jerġgħu lura għan-normal, jiġu promossi t-tkabbir u l-kompetittività, jiġu ttrattati l-qgħad u l-konsegwenzi soċjali tal-kriżi, u biex l-amministrazzjoni pubblika tiġi mmodernizzata.

               (7)

               Fil-5 ta' Marzu 2014, il-Kummissjoni ppubblikat ir-riżultati tar-reviżjoni approfondita dwar il-Pajjiżi l-Baxxi, skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Pajjiżi l-Baxxi għadhom għaddejjin minn żbilanċi makroekonomiċi li jeħtieġu monitoraġġ u azzjoni politika. Partikolarment, l-iżviluppi makroekonomiċi fir-rigward tas-settur tad-dejn u d-diżingranaġġ fis-seħħ, flimkien mal-ineffiċjenzi li baqa' fis-suq tad-djar, jistħoqilhom attenzjoni. Għalkemm is-surplus kbir fil-kont kurrenti ma jimponix riskji bħal defiċits kbar, u huwa parzjalment marbut mal-ħtieġa għal diżingranaġġ, il-Kummissjoni se ssegwi l-iżviluppi fil-kont kurrenti tal-Pajjiżi l-Baxxi fil-kuntest tas-Semestru Ewropew.

               (8)

               Fid-29 ta' April 2014, il-Pajjiżi l-Baxxi ppreżentaw il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tagħhom għall-2014, u fit-30 ta' April 2014 ippreżentaw il-Programm ta' Stabbiltà għall-2014. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta' bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (9)

               L-objettiv tal-istrateġija tal-baġit spjegata fil-Programm ta' Stabbiltà tal-2014 huwa li jiġi żgurat li l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv fl-2013 tkun sostenibbli, u li tintlaħaq pożizzjoni baġitarja qrib l-objettiv ta’ terminu medju sal-2015. L-objettiv ta’ terminu medju huwa defiċit strutturali ta' mhux aktar minn 0,5 % tal-PDG, li jirrifletti r-rekwiżiti tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Miżuri fiskali mdaqqsa addizzjonali kienu implementati, iżda l-iżbilanċ strutturali (rikalkulat) fl-2014 huwa ppjanat li jibqa' kostanti meta mqabbel mal-2013, li jindika devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament minimu meħtieġ ta' 0,5 % tal-PDG. Fl-2015, l-iżbilanċ strutturali (rikalkulat) huwa ppjanat li jitjieb b'0,3 punti perċentwali tal-PDG. In-nefqa tikber b'pass konsistenti mal-parametru referenzjarju tan-nefqa kemm fl-2014 kif ukoll fl-2015. Wara l-valutazzjoni kumplessiva tal-istrateġija baġitarja tal-Pajjiżi l-Baxxi, il-perkors tal-aġġustament lejn l-objettiv ta’ terminu medju huwa parzjalment konformi mar-rekwiżiti tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Skont il-Programm ta' Stabbiltà, id-dejn gross tal-gvern se jistabbilizza ruħu fl-2015 u minn hemm il-quddiem jonqos. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed il-proġettazzjonijiet baġitarji fil-Programm ta' Stabbiltà huwa plawsibbli u tħejja minn korp indipendenti, l-Uffiċċju ta' Analiżi ta' Politika Ekonomika tal-Pajjiżi l-Baxxi. Ir-riskji għall-miri baġitarji jidhru li huma mdaqqsa iżda ġeneralment ibbilanċjati. It-tbassir tar-rebbiegħa 2014 tas-servizzi tal-Kummissjoni jipprevedi stabbilizzazzjoni tal-bilanċ strutturali fl-2014 u titjib ta' 0,5 % tal-PDG fl-2015. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni, il-Pajjiżi l-Baxxi se jaderixxu mal-parametru referenzjarju tan-nefqa fl-2014, iżda mhux fl-2015. Sabiex jitjieb il-potenzjal tat-tkabbir tal-Pajjiżi l-Baxxi, huwa ta' importanza massima li l-konsolidazzjoni meħtieġa tissalvagwardja n-nefqa li ttejjeb it-tkabbir, bħall-innovazzjoni u r-riċerka, fosthom ir-riċerka fundamentali, l-edukazzjoni u t-taħriġ. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-Programm ta' Stabbiltà u t-tbassir tal-Kummissjoni, skont ir-Regolament (KE) Nru 1466/97, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Pajjiżi l-Baxxi ġabu d-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika tagħhom b'mod sostenibbli taħt it-3 % tal-PDG fl-2013, iżda mill-2014 jinsabu f'riskju ta' devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżiti tal-fergħa preventiva.

               (10)

               Sfida ewlenija tinsab fis-suq tad-djar, fejn riġiditajiet u inċentivi distortivi ilhom jinġemgħu tul id-diċennji biex jiffurmaw il-finanzjament tad-djar u x-xejriet fis-settur tat-tfaddil. It-tendenza tal-unitajiet domestiċi li jingranaw id-dejn ipotekarju gross ma' patrimonju immobbiljari tirrifletti bil-kbir l-inċentivi fiskali li ilhom jeżistu, b'mod partikolari d-deduċibbiltà sħiħa mit-taxxa tal-interessi ipotekarji. Minn April 2012, ġew implimentati serje ta' miżuri biex parzjalment jindirizzaw dawn l-inċentivi. Xi wħud minn dawn jinvolvu aġġustamenti fit-trattament fiskali tal-finanzjament tad-djar. Il-mossa gradwali biex tiġi limitata d-deduċibbiltà mit-taxxa tal-interessi ipoketarji u jiżdied l-inċentiv għall-ammortizzazzjoni hija ġustifikata, iżda t-tnedija gradwali ta' din il-miżura hija bil-mod wisq biex tinfluwenza l-imġiba tal-ammortizzazzjoni. Il-proporzjon tas-self mal-valur ta' 100 %, li għandu jintlaħaq fl-2018, għadu għoli. Is-suq tal-kiri huwa ristrett bir-regolamentazzjoni u l-preżenza qawwija ta' settur tal-akkomodazzjoni soċjali kbir ħafna li xorta waħda jkollu jaffaċċa listi ta' stennija twal. L-introduzzjoni reċenti ta' differenzjar tal-kera abbażi tal-introjtu fis-settur tal-akkomodazzjoni soċjali hija pass fid-direzzjoni t-tajba, iżda l-impatt tiegħu huwa limitat. Il-korporazzjonijiet tal-akkomodazzjoni soċjali xorta waħda jistgħu jibnu postijiet b'rata mensili ogħla mil-limitu tal-kiri soċjali. Minkejja li r-rakkomandazzjonijiet tal-2013 talbu għal attenzjoni partikolari fuq l-unitajiet domestiċi l-aktar fil-bżonn, għadha għaddejja l-ħidma fuq din ir-ridirezzjoni. Għalhekk, filwaqt li l-miżuri proposti huma passi fid-direzzjoni t-tajba, il-pass inġenerali tar-riformi huwa bil-mod fl-indirizzar tal-problemi sottostanti u għalhekk jeħtieġ jitħaffef meta l-ekonomija tkun tippermetti, filwaqt li jibqa' jiġi żgurat li jkun hemm akkomodazzjoni soċjali disponibbli għaċ-ċittadini żvantaġġati li ma jistgħux jiksbu residenza bil-kondizzjonijiet tas-suq, fosthom f'lokalitajiet b'domanda għolja.

               (11)

               Is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet tjiebet permezz ta' żieda gradwali fl-età statutorja tal-irtirar minn 65 sena fl-2012 għal 67 sena fl-2023. Il-Pajjiżi l-Baxxi bdew riformi komprensivi fil-pilastri finanzjati pubblikament u privatament tas-sistema tal-pensjonijiet u fis-sistema ta' kura fit-tul. Dan huwa kkumplimentat b'riformi li jħeġġu lill-ħaddiema akbar fl-età biex jaħdmu għal aktar żmien u biex tiżdied il-mobilità fis-suq tax-xogħol. Ir-riformi fil-kura fit-tul tefgħu r-responsabbiltajiet fuq il-muniċipalitajiet, bi tnaqqis tan-nefqa inġenerali u attenzjoni partikolari fuq ameljorament fl-effiċjenza. Partijiet minn dawn ir-riformi sostanzjali għadhom iridu jiġu adottati. L-isfidi li fadal jinkludu distribuzzjoni xieraq bejn il-ġenerazzjonijiet u fi ħdanhom tal-kostijiet u r-riskji, u l-monitoraġġ tal-kwalità u l-aċċessibbiltà tal-ħtiġijiet ta' kura fit-tul. L-implimentazzjoni tal-pjanijiet għar-riforma tal-kura fit-tul tgħin biex jitrażżnu l-kostijiet tat-tixjiħ li qed jogħlew b'mod rapidu u għalhekk tappoġġa s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. F'dan ir-rigward, il-kwalità u l-aċċessibbiltà għall-kura fit-tul għandhom jinżammu f'livell adegwat.

               (12)

               Ir-riformi proposti mill-Gvern fis-suq tax-xogħol jimmiraw li jżidu l-parteċipazzjoni u l-mobbiltà fis-suq tax-xogħol. L-Att tal-Parteċipazzjoni għandu l-għan li jsaħħaħ il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol. Mandankollu, ir-riformi għadhom mhumiex miktuba f'liġi. Barra minn hekk, huma meħtieġa aktar miżuri biex jitnaqqsu d-diżinċentivi fiskali għax-xogħol u titjieb l-impjegabbiltà tal-persuni fil-marġini tas-suq tax-xogħol, fosthom in-nisa, nies bi sfond migratorju, nies b'diżabbiltà u l-anzjani. Il-Pajjiżi l-Baxxi ħabbru riformi fl-iskema tal-benefiċċji tal-qgħad u fil-leġiżlazzjoni relattivament stretta tal-protezzjoni tax-xogħol, inkluż inċentiv tat-taxxa biex tiżdied il-parteċipazzjoni. Madankollu, filwaqt li dawn il-miżuri jmorru fid-direzzjoni t-tajba, huma ma jistgħux jiġu vvalutati bis-sħiħ qabel jiġu implimentati fir-realtà. It-tħaffif tat-tneħħija tad-diżinċentivi li baqa' għal dawk l-unitajiet domestiċi b'tieni sors ta' introjtu biex iżidu s-siegħat li jaħdmu għandu l-potenzjali li jtaffi aktar in-nuqqas ta' forniment ta' ħaddiema fil-futur. Fl-aħħar mill-aħħar, l-użu aħjar tal-flessibbiltà eżistenti fil-qafas istituzzjonali għal żidiet aktar differenzjati fis-salarji jista' jsostni l-introjtu inġenerali tal-unitajiet domestiċi u għalhekk tad-domanda domestika mingħajr ma jkun ta' ħsara għall-kompetittività.

               (13)

               Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Pajjiżi l-Baxxi. Hija vvalutat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma u l-Programm ta' Stabbiltà. Hija qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Pajjiżi l-Baxxi iżda anki l-konformità tagħhom mar-regoli u l-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika ġenerali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet tagħha skont is-Semestru Ewropew jidhru fir-rakkomandazzjonijiet (1) sa (4) hawn taħt.

               (14)

               Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà, u l-opinjoni tiegħu (6) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) ta' hawn taħt.

               (15)

               Fid-dawl tar-reviżjoni approfondita tal-Kummissjoni u din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta' Riforma u l-Programm ta' Stabbiltà. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (2) u (4) hawn taħt.

               (16)

               Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet ukoll analiżi tal-politika ekonomika taż-żona tal-euro b'mod sħiħ. Fuq din il-bażi, il-Kunsill ħareġ rakkomandazzjonijiet speċifiċi indirizzati lill-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euro (7). Bħala pajjiż li l-valuta tiegħu hija l-euro, il-Pajjiżi l-Baxxi għandu jiżgura wkoll l-implimentazzjoni sħiħa u f'waqtha ta' dawk ir-rakkomandazzjonijiet,

         B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Pajjiżi l-Baxxi jieħu azzjoni fil-perijodu 2014‐2015 sabiex:

               1.

               Wara l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv, isaħħaħ il-miżuri baġitarji għall-2014 fid-dawl tad-differenza emerġenti ta' 0,5 % tal-PDG abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tas-servizzi tal-Kummissjoni għall-2014, li jindika riskju ta' devjazzjoni sinifikanti mqabbel mar-rekwiżiti tal-parti preventiva tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Fl-2015, isaħħaħ b'mod sinifikanti l-istrateġija baġitarja biex jiżgura li jintlaħaq l-objettiv ta’ terminu medju u wara dan jibqgħu jżommuh, u jiżguraw li r-regola tad-dejn tintlaħaq sabiex iżommu l-proporzjon tad-dejn ġenerali tal-gvern f'perkors sostenibbli 'l isfel. Jipproteġi n-nefqa f'oqsma li huma direttament rilevanti għat-tkabbir bħall-edukazzjoni, l-innovazzjoni u r-riċerka.

               2.

               Fejn l-ambjent ekonomiku jippermetti dan, iżid l-isforzi biex jirriforma s-suq tad-djar billi jżid ir-ritmu tat-tnaqqis tad-deduċibbiltà tal-interessi ipoketarji mit-taxxa, billi jipprovdi għal mekkaniżmu tal-ipprezzar orjentat aktar lejn is-suq tal-kiri, u billi jorbot aktar il-kirjiet mal-introjtu tal-unitajiet domestiċi fis-settur tal-akkomodazzjoni soċjali. Jimmonitorja l-effetti tar-riformi fil-qasam tal-akkomodazzjoni soċjali f'termini ta' aċċessibbiltà u affordabbiltà għall-unitajiet domestiċi bi dħul baxx. Ikompli l-isforzi biex jirridirezzjona l-politiki tal-akkomodazzjoni soċjali biex jgħin lill-unitajiet domestiċi l-aktar fil-bżonn.

               3.

               Jimplimenta riformi fit-tieni pilastru tas-sistema tal-pensjonijiet, jiżgura distribuzzjoni xierqa bejn il-ġenerazzjonijiet u fi ħdanhom tal-kostijiet u r-riskji. Jissottostanzjaw iż-żieda gradwali tal-età statutorja tal-irtirar b'miżuri biex itejjeb l-impjegabbiltà tal-ħaddiema ixjaħ. Jimplimenta r-riforma prevista fil-qasam tal-kura fit-tul bil-għan li jiżgura s-sostenibbiltà, filwaqt li jiżgura aċċess ġust u l-kwalità tas-servizzi u jimmonitorja l-effetti tagħha.

               4.

               Jieħdu aktar miżuri biex itejbu l-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol partikolarment fost persuni fil-marġini tas-suq tax-xogħol u jnaqqsu d-diżinċentivi tat-taxxa fuq ix-xogħol. Jimplimentaw riformi fil-leġiżlazzjoni tal-protezzjoni tax-xogħol u s-sistema tal-benefiċċji tal-qgħad, u jindirizzaw aktar ir-riġiditajiet tas-suq tax-xogħol. F'konsultazzjoni mas-sħab soċjali u skont il-prassi nazzjonali, jippermettu żidiet aktar differenzjati fis-salarji billi jużaw bis-sħiħ il-qafas istituzzjonali eżistenti.

      Magħmul fi Brussell, it-8 ta’ Lulju 2014.

            Għall-Kunsill

            Il-President

         P. C. PADOAN

      (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

      (2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

      (3)  Miżmuma għall-2014 permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/322/UE tas-6 ta' Mejju 2014 dwar il-linji gwida għall-politika tal-Istati Membri dwar l-impjiegi għall-2014 (ĠU L 165, 4.6.2014, p. 49).

      (4)  ĠU C 217, 30.7.2013, p. 89.

      (5)  Regolament (UE) Nru 473/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta' Mejju 2013 dwar dispożizzjonijiet komuni għall-monitoraġġ u l-valutazzjoni tal-abbozzi tal-pjani baġitarji u l-iżgurar tal-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv tal-Istati Membri fiż-żona tal-euro (ĠU L 140, 27.5.2013, p. 11).

      (6)  Taħt l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

      (7)  Ara paġna 141 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-11 ta’ Lulju 2017 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 tas-Slovakkja u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 tas-Slovakkja

text:
               9.8.2017

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 261/110

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
   tal-11 ta’ Lulju 2017
   dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 tas-Slovakkja u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 tas-Slovakkja
   (2017/C 261/24)
   IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni tal-politika ekonomika (1), u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
   Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
   Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
   Billi:

               (1)

               Fis-16 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2017 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew tad-9 u l-10 ta’ Marzu 2017. Fis-16 ta’ Novembru 2016, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lis-Slovakkja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fid-9 u l-10 ta’ Marzu 2017. Fil-21 ta’ Marzu 2017, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro”) (3).

               (2)

               Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, is-Slovakkja għandha tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (2) hawn taħt.

               (3)

               Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2017 għas-Slovakkja ġie ppublikat fit-22 ta’ Frar 2017. Dan evalwa l-progress tas-Slovakkja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-12 ta’ Lulju 2016, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tas-Slovakkja lejn il-miri nazzjonali Ewropa 2020 tagħha.

               (4)

               Is-Slovakkja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2017 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2017 fis-26 ta’ April 2017. Biex jittieħed kont tal-interkonnessjonijiet tagħhom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (5)

               Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti ġew indirizzati fil-programmazzjoni tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (Fondi SIE) għall-perijodu 2014–2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun meħtieġ appoġġ għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif hija tuża dik id-dispożizzjoni f’linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effikaċja tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

               (6)

               Bħalissa s-Slovakkja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2017, il-Gvern qed jippjana titjib tad-defiċit nominali għal 1,3 % tal-PDG fl-2017 u gradwalment għal 0 % tal-PDG fl-2019 u l-2020. L-objettiv baġitarju fuq terminu medju — defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG — huwa mistenni li jintlaħaq fl-2018. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2017, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern mal-PDG huwa mistenni li jinżel gradwalment għal 46 % sal-2020. Ix-xenarju makroekonomiku li fuqu huma bbażati dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli.

               (7)

               Fit-12 ta’ Lulju 2016, il-Kunsill irrakkomanda li s-Slovakkja tikseb aġġustament fiskali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju fl-2017. Abbażi tat-tbassir tal-Kummissjoni għar-rebbiegħa tal-2017, fl-2017 hemm riskju ta’ xi devjazzjoni minn dik ir-rakkomandazzjoni.

               (8)

               Fl-2018, fid-dawl tas-sitwazzjoni fiskali tagħha, is-Slovakkja hija mistennija li taġġusta ulterjorment lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju tagħha ta’ defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG. Skont il-matriċi ta’ aġġustament miftiehma b’mod komuni skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, dak l-aġġustament jissarraf f’rekwiżit ta’ rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja tal-gvern netta (5) li ma teċċedix 2,9 %. Ikun jikkorrispondi għal aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG. Jekk il-politiki ma jinbidlux, tul il-perjodu 2017-2018 hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit. Kollox ma’ kollox, il-Kunsill huwa tal-fehma li jeħtieġ li s-Slovakkja tkun lesta li tieħu aktar miżuri biex tiżgura l-konformità fl-2017 u li ser ikunu meħtieġa miżuri ulterjuri fl-2018 biex tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Madankollu, kif previst fir-Regolament (KE) Nru 1466/97, il-valutazzjoni tal-pjanijiet u l-eżiti tal-baġit jinħtieġ li tieħu kont tal-bilanċ baġitarju tal-Istat Membru fid-dawl tal-kundizzjonijiet ċikliċi. Kif imfakkar fil-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar is-Semestru Ewropew tal-2017 li takkumpanja dawn ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż, il-valutazzjoni tal-Abbozz ta’ Pjan Baġitarju tal-2018 u l-valutazzjoni sussegwenti tal-eżiti baġitarji tal-2018 ser ikollhom bżonn iqisu kif dovut l-għan li tintlaħaq pożizzjoni fiskali li tikkontribwixxi kemm għat-tisħiħ tal-irkupru li għaddej u għall-iżgurar tas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi tas-Slovakkja. F’dak il-kuntest, il-Kunsill jinnota li l-Kummissjoni biħsiebha twettaq valutazzjoni globali f’konformità mar-Regolament (KE) Nru 1466/97, b’mod partikolari fid-dawl tas-sitwazzjoni ċiklika tas-Slovakkja.

               (9)

               Il-finanzi pubbliċi tas-Slovakkja għadhom jiffaċċaw riskji fuq terminu twil. In-nefqa fuq is-saħħa għadha tippreżenta riskju għas-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi, minħabba li ż-żieda tal-kosteffettività tal-kura tas-saħħa fis-Slovakkja għadha sfida. Ittieħdu xi passi biex il-kura fl-isptarijiet tiġi razzjonalizzata u jitbaxxew il-kostijiet, iżda għad m’hemmx riżultati viżibbli. L-analiżi tal-infiq tal-2016 identifikat iffrankar potenzjali. Madankollu, il-progress fil-prattika biex titwettaq riforma komprensiva tas-sistema tas-saħħa u tal-infiq fuq is-saħħa sa issa kienet imdewma, bi progress kajman fl-introduzzjoni tas-sistema ta’ pagamenti fi gruppi relatati mad-dijanjożi u t-tnedija ta’ sistemi tas-saħħa elettroniċi. Sadanittant, id-defiċit tas-sistema tal-pensjonijiet pubbliċi huwa previst li jirdoppja fuq terminu twil, u l-età tal-irtirar hija fost l-aktar baxxi fl-Unjoni. Aġġustamenti reċenti fis-sistema tal-pensjonijiet kienu fil-biċċa l-kbira tagħhom ad hoc u għal żmien qasir.

               (10)

               L-evażjoni u l-evitar tat-taxxa naqsu, u qegħdin isiru sforzi biex tiżdied il-konformità volontarja. It-titjib fil-ġbir tat-taxxi naqqas b’mod sinifikanti dik li kienet, fl-imgħoddi, diskrepanza tal-VAT kbira. Il-limitar tal-frodi tal-VAT jidher li kellu wkoll impatt pożittiv fuq il-ġbir tat-taxxa korporattiva. L-amministrazzjoni finanzjarja tagħmel enfasi fuq it-titjib tal-konformità mal-VAT, partikolarment permezz tal-awditjar. Fl-istess waqt, qegħdin jiġu esplorati attivitajiet li mhumiex tal-awditjar biex tissaħħaħ il-konformità mar-regoli tat-taxxa volontarja.

               (11)

               Minkejja titjib fis-suq tax-xogħol li jirriżulta minn irkupru ekonomiku robust u ħolqien tax-xogħol b’saħħtu, il-qgħad fit-tul għadu problema. Ir-rata ta’ qgħad fit-tul għadha waħda mill-ogħla fl-Unjoni. B’mod partikolari din taffettwa r-Rom marġinalizzati, persuni b’livelli baxxi ta’ ħiliet u ż-żgħażagħ. Barra minn hekk, għadhom jippersistu differenzi reġjonali — ir-rata tal-qgħad fis-Slovakkja tal-Lvant għadha d-doppju ta’ dik fi Bratislava. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim tul il-ħajja u l-edukazzjoni li tagħti ċans ieħor għadha baxxa. Minkejja miżuri li jinkoraġġixxu lill-ħaddiema b’paga baxxa u riforma li għaddejja tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi, għad fadal problemi biex jiġi introdott appoġġ individwalizzat lil dawk qiegħda fit-tul u lil gruppi vulnerabbli minħabba, fost l-oħrajn, għadd kbir ta’ każijiet. Il-pjan ta’ azzjoni Slovakk dwar l-integrazzjoni tal-persuni qiegħda fit-tul, iffinanzjat fil-biċċa l-kbira mill-Fond Soċjali Ewropew, għandu l-għan li jirrimedja dan permezz ta’ approċċ komprensiv għas-servizzi personalizzati. Dan sa jinkiseb billi tingħata konsulenza speċjalizzata, sistema ġdida ta’ pprofilar, kooperazzjoni ma’ aġenziji ta’ impjieg privati, u t-twettiq ta’ programmi ta’ taħriġ immirati apposta ddiżinjati minn impjegaturi abbażi tal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol reġjonali. Il-parteċipazzjoni tar-Rom fis-suq tax-xogħol Slovakk għadha baxxa ħafna u l-progress fiż-żieda tar-rata ta’ impjieg tagħhom għadu kajman. Livelli baxxi ta’ edukazzjoni u ħiliet u diskriminazzjoni huma fatturi li jaffettwaw l-eżiti baxxi tagħhom fis-suq tax-xogħol. Ir-rata ta’ impjieg baxxa tan-nisa fl-età riproduttiva tirrifletti l-liv tal-ġenituri twil (sa tliet snin) li rari jeħduh l-irġiel, in-nuqqas ta’ faċilitajiet tal-kura tat-tfal, partikolarment għal tfal taħt it-tliet snin, u adozzjoni baxxa ta’ arranġamenti ta’ ħin tax-xogħol flessibbli.

               (12)

               Is-sistema edukattiva mhijiex immirata biżżejjed biex iżżid il-potenzjal ekonomiku tas-Slovakkja. L-eżiti edukattivi u l-livell ta’ ħiliet bażiċi għadhom diżappuntanti meta mqabbla ma’ standards internazzjonali, u komplew jiddeterjoraw bejn l-2012 u l-2015. Barra minn hekk, għadhom jippersistu differenzi reġjonali qawwija. Il-prestazzjoni baxxa hija primarjament marbuta ma’ impatt qawwi tal-isfond soċjoekonomiku u etniku tal-istudenti, ma’ kwistjonijiet ta’ ekwità, aċċess, u inklussività, kif ukoll mal-fatt li l-professjoni tal-għalliema relattivament mhijiex attraenti. Minkejja ż-żieda f’żewġ stadji fis-salarji għall-għalliema fl-2016 (4 % f’Jannar u 6 % f’Settembru) u iktar żidiet ippjanati għall-2017-2020, il-kondizzjonijiet tas-salarji mhux kompetittivi u t-taħriġ kontinwu limitat tal-għalliema huma fost il-fatturi li jagħmlu l-professjoni pjuttost mhux attraenti, partikolarment għal għalliema prospettivi żgħażagħ u dawk li jgħixu fir-reġjuni aktar żviluppati tal-pajjiż. Il-leġislazzjoni adottata dan l-aħħar kontra s-segregazzjoni, dwar il-komunità emarġinata tar-Rom, għad fadlilha biex tiġi implimentata kollha kemm hi biex twassal għal tibdil pożittiv u żżid il-parteċipazzjoni tar-Rom fl-edukazzjoni ordinarja inklussiva, b’enfasi speċjali fuq l-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal, kif ukoll l-edukazzjoni ta’ qabel l-iskola.

               (13)

               L-amministrazzjoni pubblika Slovakka qed tiġi mmodernizzata, iżda l-korruzzjoni għadha sfida li trid tingħeleb. Il-perċezzjoni tal-korruzzjoni għadha għolja, u din isservi ta’ ostaklu kbir għan-negozju. Il-mekkaniżmi ta’ kontroll u l-infurzar ta’ regoli kontra l-korruzzjoni għadhom jidhru inadegwati, u inizjattivi ta’ politika dwar l-iżvelar ta’ informazzjoni protetta u kumpanniji tal-isem jista’ jkun li mhumiex biżżejjed biex il-problema tissolva. Barra minn hekk, il-prattiki tal-akkwist pubbliku jonqsu mill-istandard tal-aħjar prattika f’bosta oqsma. Qegħdin jiġu żviluppati miżuri ta’ taħriġ biex il-persunal ikun kapaċi jmexxi sistema ta’ akkwist pubbliku iktar effiċjenti. Madankollu, kunflitti ta’ interess, speċifikazzjonijiet tas-sejħiet għal offerti individwalizzati u l-użu eċċessiv tal-kriterju tal-irħas prezz għadhom ta’ tħassib, u jwasslu għal kompetizzjoni abbażi tal-kwalità limitata. Id-dgħufijiet fl-akkwist pubbliku huma persistentement irrappurtati li jaffettwaw l-effiċjenza tal-allokazzjoni ta’ riżorsi pubbliċi.

               (14)

               L-ambjent leġislattiv li jinbidel spiss jagħmilha diffiċli u għalja għall-kumpanniji biex jimxu mal-leġislazzjoni, u l-proċessi leġislattivi u regolatorji, u l-arranġamenti ta’ insolvenza spiss jitqiesu li mhumiex adattati biżżejjed għan-negozji. M’ilux twaqqaf grupp ta’ ħidma interministerjali għan-negozju, immexxi mis-Segretarju tal-Istat tal-Ministeru għall-Ekonomija, li huwa mistenni li sa Ġunju 2017 jippreżenta proposti għal miżuri biex jitjieb l-ambjent tan-negozju. Fadal ostakli regolatorji kbar għas-settur tas-servizzi għan-negozju fis-Slovakkja. F’Jannar 2017, fil-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar rakkomandazzjonijiet ta’ riforma għar-regolamentazzjoni tas-servizzi professjonali ngħatat gwida speċifika għal kull professjoni biex tiġi indirizzata din il-kwistjoni, bħala parti minn pakkett ta’ miżuri biex jindirizzaw l-ostakli fis-swieq tas-servizzi.

               (15)

               It-titjib fl-effettività, inkluża l-indipendenza tas-sistema ġudizzjarja, għadha ta’ sfida għas-Slovakkja, minkejja li qed isiru sforzi biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet. Madankollu, għad fadal xi tħassib dwar l-effiċjenza u l-indipendenza tal-ġudikatura. Barra minn hekk, l-amministrazzjoni pubblika għadha mkidda mill-ineffiċjenza, in-nuqqas ta’ kapaċità, u l-frammentazzjoni. L-adozzjoni tal-istrateġija dwar il-Ġestjoni tar-Riżorsi Umani f’Ottubru 2015 u l-adozzjoni reċenti tal-Att dwar is-Servizz Ċivili huma passi pożittivi ’l quddiem. Il-Kunsill il-ġdid dwar is-Servizz Ċivili, li huwa politikament indipendenti, ser jissorvelja l-implimentazzjoni tal-prinċipji tal-Att dwar is-Servizz Ċivili kif ukoll il-Kodiċi tal-Etika għall-Ħaddiema taċ-Ċivil. Il-qafas regolatorju kumpless u opak jikkumplika r-relazzjonijiet bejn il-partijiet interessati fis-suq tal-enerġija. Bidliet reċenti fl-iffissar tat-tariffi tad-distribuzzjoni jindikaw li għad hemm influwenza politika u kummerċjali. L-indipendenza tar-regolatur tal-prezzijiet tal-enerġija hija mistennija li tonqos wara l-adozzjoni ta’ leġislazzjoni li tagħti lill-Gvern dritt esklużiv biex jinnomina l-president tar-regolatur u tagħti lill-Ministeri tal-Ekonomija u tal-Ambjent id-dritt li jintervjenu fi proċediment ta’ ffissar tal-prezzijiet.

               (16)

               Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2017, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tas-Slovakkja u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2017. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2017 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lis-Slovakkja fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fis-Slovakkja, imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata input fil-livell tal-Unjoni fid-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (17)

               Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 u l-opinjoni tiegħu (6) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

         B’DAN JIRRAKKOMANDA li s-Slovakkja tieħu azzjoni fl-2017 u fl-2018 biex:

               1.

               Fl-2018 tagħmel sforz fiskali sostanzjali f’konformità mar-rekwiżiti tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, filwaqt li tqis il-ħtieġa li jissaħħaħ l-irkupru li għaddej bħalissa u li tiżgura s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi tas-Slovakkja. Ittejjeb il-kosteffettività tas-sistema tas-saħħa tagħha, inkluż billi timplimenta l-proġett dwar il-valur għall-flus.

               2.

               Ittejjeb miżuri ta’ attivazzjoni għal gruppi żvantaġġati, inkluż billi timplimenta l-pjan ta’ azzjoni għall-persuni qiegħda fit-tul u billi tipprovdi servizzi individwalizzati u t-taħriġ immirat apposta għalihom. Ittejjeb l-opportunitajiet ta’ xogħol għan-nisa, speċjalment billi testendi l-kura tat-tfal ta’ kwalità għall-but ta’ kulħadd. Ittejjeb il-kwalità tal-edukazzjoni u żżid il-parteċipazzjoni tar-Rom fl-edukazzjoni ordinarja inklussiva.

               3.

               Ittejjeb il-kompetizzjoni u t-trasparenza fl-operazzjonijiet tal-akkwist pubbliku u tintensifika l-ġlieda kontra l-korruzzjoni billi tinforza aktar il-leġislazzjoni eżistenti. Tadotta u timplimenta pjan komprensiv biex tnaqqas l-ostakli amministrattivi u regolatorji għan-negozji. Ittejjeb l-effettività tas-sistema tal-ġustizzja, inkluż tnaqqis fit-tul ta’ żmien li jieħdu l-każijiet ċivili u kummerċjali.

      Magħmul fi Brussell, il-11 ta’ Lulju 2017.

            Għall-Kunsill

            Il-President

         T. TÕNISTE

      (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

      (2)  Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

      (3)  ĠU C 92, 24.3.2017, p. 1.

      (4)  Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

      (5)  In-nefqa netta tal-gvern hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern bl-esklużjoni tan-nefqa fuq l-imgħax, nefqa fuq programmi tal-Unjoni korrisposti b’mod sħiħ mid-dħul mill-fondi tal-Unjoni u tibdil nondiskrezzjonarju fin-nefqa fuq il-benefiċċji tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment huwa mifrux fuq perjodu ta’ 4 snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

      (6)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.