               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 18.5.2016
            COM(2016) 344 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-programm ta' riforma nazzjonali tal-2016 tas-Slovenjau li twassal l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' stabbiltà tal-2016 tas-Slovenja

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-programm ta' riforma nazzjonali tal-2016 tas-Slovenja

                  u li twassal l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' stabbiltà tal-2016 tas-Slovenja

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew
                  4
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat ta' Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta’ Novembru 2015, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  5
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2016. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fis-17–18 ta’ Marzu 2016. Fis-26 ta’ Novembru 2015, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija
                  6
               , li fih hija identifikat lis-Slovenja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess ġurnata, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro
                  7
               . Din ir-rakkomandazzjoni ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-18-19 ta' Frar 2016 u adottata mill-Kunsill fit-8 ta' Marzu 2016. Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, is-Slovenja għandha tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha ta’ din ir-rakkomandazzjoni.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2016 għas-Slovenja
                  8
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2016. Dan evalwa l-progress tas-Slovenja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fl-14 ta' Lulju 2015 u l-progress tas-Slovenja lejn il-miri nazzjonali Ewropa 2020 tagħha. Dan inkluda wkoll analiżi fil-fond taħt l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011. Fit-8 ta' Marzu 2016, il-Kummissjoni ppreżentat ir-riżultati tagħha tal-analiżi fil-fond
                  9
               . L-analiżi tal-Kummissjoni twassalha biex tikkonkludi li s-Slovenja qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi. Id-dgħufijiet fis-settur bankarju, fil-pożizzjoni tad-dejn korporattiv, in-nuqqas ta’ investiment u riskji ta’ sostenibbiltà fiskali fit-tul jikkostitwixxu vulnerabbiltajiet li jridu jiġu indirizzati. Il-fiduċja fis-settur bankarju Sloven irritornat. Madankollu, it-tkabbir tal-kreditu baqa’ negattiv u l-livell ta’ self improduttiv għadu relattivament għoli. Huwa essenzjali li s-Slovenja tindirizza r-riskji għas-sostenibbiltà fiskali li jirriżultaw minn pressjonijiet dejjem akbar fuq is-sistemi tal-kura tas-saħħa u tal-pensjonijiet tagħha u tnaqqas iż-żieda tad-dejn pubbliku. Jeħtieġ tnaqqis ulterjuri ta’ ostakoli għal investiment, b’mod partikolari fil-qasam tal-amministrazzjoni pubblika. Jeħtieġ li jissaħħaħ l-involviment tas-sħab soċjali fit-tfassil tal-politika u l-implimentazzjoni tar-riformi strutturali b’mod partikolari dwar il-pensjonijiet, is-saħħa, il-kura fit-tul u l-politiki tas-suq tax-xogħol.

               (3)Fil-15 ta' April 2016, is-Slovenja ppreżentat il-programm ta' riforma nazzjonali tagħha tal-2016 u l-programm ta' stabbiltà tagħha 2016. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (4)Rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013, fejn dan ikun meħtieġ għall-appoġġ tal-implimentazzjoni ta’ Rakkomandazzjonijiet relevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil xi Stat Membru biex jirrieżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi relevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet aktar dettalji dwar kif se tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni f’linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej ma’ governanza ekonomika soda
                  10
               .

               (5)Il-Programm ta’ Stabbiltà tas-Slovenja tal-2016 jindika li l-impatt baġitarju ta’ dħul ta’ refuġjati eċċezzjonali huwa sinifikanti u jipprovdi evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn l-ispejjeż baġitarji addizzjonali. Skont il-Kummissjoni, l-ispejjeż eliġibbli addizzjonali ammontaw għal 0.06 % tal-PDG fl-2015 u bħalissa huwa stmat għal 0.07 % tal-PDG fl-2016. Id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 5(1) u l-Artikolu 6(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 jippermettu li tipprovdi għal din in-nefqa addizzjonali, billi l-influss tar-refuġjati huwa avveniment eċċezzjonali, l-impatt tiegħu fuq il-finanzi pubbliċi tas-Slovenja huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tiġix kompromessa billi jippermetti devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien. Billi din id-dispożizzjoni mhix applikabbli għall-2015 minħabba li s-Slovenja kienet taħt proċedura ta’ defiċit eċċessiv, valutazzjoni finali fir-rigward tal-2016, inkluż dwar l-ammonti eliġibbli, se jsiru fir-rebbiegħa tal-2017 fuq il-bażi ta’ data osservata kif ipprovduta mill-awtoritajiet Sloveni.

               (6)[Wara l-abrogazzjoni tal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv, is-Slovenja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija suġġetta għar-regola tad-dejn tranżitorju.] Fil-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2016, il-gvern qed jippjana titjib gradwali fil-bilanċ nominali minn 2.2 % fl-2016 għal 0.4 % tal-PDG fl-2019. L-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — baġit ibbilanċjat f’termini strutturali, li ma jirrispettax ir-rekwiżiti tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir — huwa ppjanat li jinkiseb fl-2020, lil hinn mill-orizzont tal-programm. Madankollu, il-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid juri defiċit strutturali ta’ 1.2 % tal-PDG fl-2019. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern huwa mistenni li jonqos għal 80.2 % tal-PDG fl-2016 u jkompli jonqos għal 73.8 % tal-PDG fl-2019. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Madankollu, il-miżuri meħtieġa sabiex jitwieżnu l-miri tad-defiċit ippjanati mill-2017 ‘l quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed. Skont il-previżjoni tar-rebbiegħa tal-2016 tal-Kummissjoni, il-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni tas-Slovenja fl-2017 huwa stmat għal 1.8 % tal-PDG, filwaqt li t-tkabbir potenzjali huwa pproġettat għal 1.1 % u t-tkabbir reali tal-PDG ta’ 2.3 % tal-PDG. Fuq din il-bażi, is-Slovenja hija kkunsidrata li tinsab fi “żminijiet tajba” fl-2017, li teħtieġ aġġustament strutturali ta’ 1% tal-PDG. Madankollu, hemm inċertezza sinifikanti dwar il-kalkolu tat-tkabbir potenzjali u d-differenza fil-każ speċifiku tas-Slovenja minħabba s-sitwazzjoni speċifika tas-suq tax-xogħol, b'mod partikolari il-kontrazzjoni ekonomika kbira fl-2008–2013 u r-riformi strutturali li qed jiġu implimentati. Stimi alternattivi tal-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni li jkopru firxa ta’ żmien itwal, li jirriflettu reviżjoni kontinwa tal-metodu ta’ stima, jissuġġerixxu profil ta’ marġini tal-potenzjal tal-produzzjoni aħjar għas-Slovenja, li jimplika li jkun prematur li jiġi konkluż li l-ekonomija Slovena hija fi żminijiet tajbin fl-2017. Għalhekk, li jenħtieġ sforz strutturali fl-2017 skont kundizzjonijiet ta’ żmien normali jidher iktar xieraq f’dan l-istadju attwali. Jidher li hemm riskju ta’ xi devjazzjoni mit-triq rakkomandata ta’ aġġustament lejn l-objettiv ta’ terminu medju fl-2016 u, jekk ma jinbidlux il-politiki, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti fl-2017. Il-konklużjoni għall-2016 ma tinbidilx f’każ li l-impatt baġitarju eċċezzjonali ta’ dħul ta’ refuġjati ġie eskluż mill-analiżi. Is-Slovenja hija mbassra li tkun konformi mar-regola tad-dejn tranżizzjonali fl-2016, u li b’mod ġenerali tikkonforma magħha fl-2017. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-Programm ta’ Stabbiltà u filwaqt li jitqies it-tbassir tar-rebbiegħa 2016 tal-Kummissjoni, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li hemm riskju li s-Slovenja mhux se tkun f’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Għalhekk, jinħtieġu iktar miżuri biex jiżguraw konformità fl-2016 u fl-2017.

               (7)F’Lulju 2015, il-Parlament adotta l-Att dwar ir-Regoli Fiskali. Madankollu, Kunsill Fiskali indipendenti għas-sorveljanza tal-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tar-regoli għad irid jinħatar. Barra minn hekk, ir-reviżjonijiet fl-Att dwar il-finanzi pubbliċi meħtieġa biex twettaq bis-sħiħ u r-Regoli Fiskali li għandhom l-għan li jimplimentaw approċċ pluriennali ta’ bbaġitjar fuq bażi statutorja għadhom pendenti.

               (8)Il-livell għoli ta’ dejn pubbliku li huwa ‘l fuq sew minn 60 % tal-PDG jagħmel lis-Slovenja vulnerabbli għal xokkijiet fit-tkabbir nominali u fir-rata tal-imgħax. Fl-istess ħin, il-popolazzjoni tas-Slovenja qed tixjieħ b’rata aktar mgħaġġla minn ħafna Stati Membri. Is-Slovenja tiffaċċja riskji għolja rigward is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi minħabba li għandha l-ogħla lakuna ta' indikatur tas-sostenibbiltà fit-tul tal-Istati Membri kollha, minħabba ż-żieda mbassra fl-infiq pubbliku relatat mal-pensjonijiet, is-saħħa u n-nefqa tal-kura fit-tul. L-infiq pubbliku fuq il-pensjonijiet ipproġettat huwa l-ogħla fost l-Istati Membri kollha u huwa stmat li se jiżdied minn 11,8 % fl-2013 għal 15,3 % tal-PDG fl-2060. Il-proporzjon ta’ dipendenza tal-età avvanzata huwa mistenni li jiżdied b’aktar mid-doppju bejn l-2013 u l-2060, u dan ipoġġi pressjoni sinifikanti fuq is-sistemi tal-pensjonijiet. Ir-responsabbiltajiet impliċiti marbuta proġettati għall-ispiża tax-xjuħija jirriflettu l-isfidi fit-tul f’termini ta’ popolazzjoni li qed tixjieħ. Barra minn hekk, jista' jkun mistenni li fil-ġejjieni jkun hemm problemi tal-adegwatezza għal ħaddiema b’anqas minn karrieri tax-xogħol sħaħ, b’għadd dejjem jikber ta’ nies b’karrieri tax-xogħol mhux kompluti jew qosra, anke minħabba d-dħul tardiv tagħhom fis-suq tax-xogħol, li jaħdmu f’impjieg intermittenti u b’densità baxxa ta’ kontribuzzjoni. White Paper dwar il-pensjonijiet ġiet ippubblikata f’April 2016 u se sservi bħala bażi għal konsultazzjoni pubblika wiesgħa. Ir-riżultati tal-konsultazzjoni se jiddaħħlu f’riforma ġdida tal-pensjonijiet li għandha tiġi adottata matul it-terminu leġiżlattiv attwali, biex malajr jibda bi ftehim mas-sħab soċjali dwar l-elementi ewlenin tar-riforma, jiġifieri l-età tal-irtirar, il-livell ta’ pensjonijiet, l-indiċjar u l-ottimizzazzjoni tat-tieni pilastru.

               (9)In-nefqa pubblika fuq il-kura fit-tul hija prevista li tiżdied b’aktar mid-doppju sal-2060 minħabba l-popolazzjoni li qed tixjieħ. Din hija sfida sinifikanti għas-sostenibbiltà fiskali għas-Slovenja. Il-proporzjon tal-popolazzjoni li għandha età ta’ 80 sena u iktar huwa mistenni li jittrippla, minn 4,6 % fl-2013 għal 12,4 % fl-2060. Bejn l-2003 u l-2013, l-infiq globali fuq il-kura fit-tul żdiedet b'85 % b’infiq privat li qed jikber b’rata aktar mgħaġġla mill-infiq pubbliku. Ma hemm l-ebda sistema integrata ta' kura fit-tul fis-Slovenja. Is-Slovenja tiffoka l-infiq fuq il-benefiċċji in natura formali, li l-parti l-kbira minnhom jintnefqu fuq kura istituzzjonali aktar milli kura fid-dar, għalkemm iż-żewġ ċifri huma taħt il-medja tal-UE. Hemm lok sinifikanti biex tiżdied il-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa permezz tat-tisħiħ ta’ miżuri għat-titjib tal-kura primarja bħala kustodju, bidla minn kura ta' pazjenti fl-isptar għal pazjenti ta' barra, titjib fl-effiċjenza u l-governanza ta’ sptarijiet, titjib fil-proċessi tal-ikkuntrattar u l-ħlas għal servizzi tas-saħħa aħjar, żvilupp ta' informazzjoni dwar l-ispiża għall-adattament ta’ gruppi relatati mad-dijanjożi importata, u l-iżvilupp ulterjuri ta’ qafas ta’ monitoraġġ tal-kwalità. Il-proporzjon ta’ akkwist konġunt huwa baxx u hemm fokus qawwi fuq il-kriterju tal-għoti għall-"irħas prezz". Reviżjoni komprensiva tas-sistema tal-kura tas-saħħa tlestiet u l-abbozz ta’ Pjan ta’ Riżoluzzjoni Nazzjonali tal-Kura tas-Saħħa 2016–2025 ġie adottat mill-gvern fl-aħħar tal-2015 u mill-Parlament f’Marzu 2016. Din ir-riżoluzzjoni hija pjan strateġiku għar-riforma iżda filwaqt li proposti għal miżuri vinkolanti effettivi għadhom qed jitħejjew, dawn għadhom ma ġewx ippreżentati. Għadu mhux ċar ukoll jekk ir-riforma hijiex se tindirizza kwistjonijiet ewlenin bħalma huma skemi ta’ stabilizzazzjoni awtomatika integrata, li tista' ttaffi bidliet fid-dħul tul iċ-ċiklu tan-negozju jew l-aċċess u l-kwalità tal-forniment tas-servizz. L-adozzjoni tal-Att dwar il-Kura fit-Tul u l-Att dwar il-Kura tas-Saħħa u l-Assigurazzjoni tas-Saħħa ġiet imdewma b’mod ripetut u l-pjan direzzjonali attwali għall-adozzjoni tagħhom jidher li huwa ottimistiku għat-tieni nofs tal-2016.

               (10)Il-prestazzjoni tas-suq tax-xogħol qed titjieb gradwalment u l-kundizzjonijiet soċjali huma stabbli. Il-ħolqien tal-impjiegi żdiedet b’mod konsiderevoli u l-qgħad qed jonqos. Min-naħa l-oħra, ir-rati ta’ parteċipazzjoni ta’ ħaddiema ikbar fl-età u b’ħiliet baxxi jibqgħu ta’ sfida. Il-qgħad fit-tul għadu jirrappreżenta aktar minn nofs dawk qiegħda b’sehem sinifikanti li ilhom qiegħda bi ftit kwalifiki jew li għandhom aktar minn 50 sena. Il-Linji Gwida għal Miżuri ta’ Politika Attivi tas-Suq tax-Xogħol 2016–2020 jirrappreżentaw kontinwazzjoni tal-approċċ implimentat s’issa, filwaqt li n-nefqa għal dan il-qasam ta’ politika tibqa’ baxxa. Eżenzjonijiet temporanji minn kontribuzzjonijiet soċjali ta’ min iħaddem għal ħaddiema impjegati ġodda li għandhom iktar minn 55 sena ġew adottati f’Novembru 2015. Miżuri ulterjuri biex tittawwal il-ħajja tax-xogħol, inkluż l-adattament tal-ambjent tax-xogħol, li huma rilevanti wkoll għas-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet, huma mistennija li jiġu preżentati fl-2016. Iż-żieda fil-pagi baqgħet konformi maż-żidiet fil-produttività u kompliet tappoġġa l-kompetittività esterna. F’Novembru 2015, il-Parlament għadda liġi proposta mit-trejdunjins li l-paga minima definita mill-ġdid għandha teskludi xi bonuses. B’riżultat ta’ dan, l-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem irtiraw mill-ftehim soċjali, li dgħajjef id-djalogu soċjali b’mod konsiderevoli.

               (11)Sar progress dwar il-ħidma fuq self improduttiv, għalkemm xorta jibqgħu f’livelli għolja meta mqabbel mal-perjodu ta’ qabel il-kriżi. Is-Slovenja implimentat bosta miżuri ta’ politika biex ittejjeb is-sostenibbiltà tas-settur bankarju. Dawn jinkludu t-tisħiħ tal-kapaċità ta' ħidma tal-banek u l-introduzzjoni ta’ miri speċifiċi li jistabilixxu azzjoni għat-tnaqqis ta’ self improduttiv. Is-Slovenja introduċiet bosta miżuri biex tiġġestixxi r-riskji tal-kreditu. Ir-riżultati pożittivi huma mistennija sa nofs l-2016. Madankollu, il-prijoritajiet politiċi fit-terminu qasir jibqgħu r-riżoluzzjoni ulterjuri ta’ self improduttivi u l-immaniġġjar tar-riskju ta’ kreditu. Ristrutturar operattivi u finanzjarji ta’ korporazzjonijiet kbar tlesta u ftehimiet ta’ ristrutturar ewlenin qed jiġu mmonitorjati kontinwament. Il-Kumpanija għall-Ġestjoni tal-Assi tal-Banek (BAMC) hija kompletament operattiva u l-Istrateġija 2017–22 tagħha ġiet stabbilita. Filwaqt li sar progress mill-BAMC fil-ħidma tal-ktieb tas-self tagħha, tibqa’ riskju sinifikanti għas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Fl-2015, l-attivitajiet tagħha kkontribwew 1 % tal-PDG għall-iżbilanċ pubbliku ta’ 2,9 %. Is-sorveljanza tal-attivitajiet ta’ BAMC jidhru insuffiċjenti minħabba li l-awtoritajiet kienu stmaw konsiderevolment anqas id-defiċit mill-BAMC fl-2015 b’0,7 % tal-PDG u dehru mhux konxji tal-livell ta’ tpaċija mwettqa mill-BAMC. Għodod addizzjonali ta' ristrutturar huma disponibbli wkoll. Fuq in-naħa ta’ wara ta’ progress sostanzjali fil-qasam ta’ ristrutturar ta’ kumpaniji kbar, is-Slovenja bdiet ir-ristrutturar ta’ diversi SMEs. Il-linji gwida għar-ristrutturar ta’ SMEs bħalissa qed jiġu implimentati mill-banek. Sar progress dwar l-aċċess għal finanzjament għall-SMEs u l-mikrokumpaniji. Madankollu hemm aċċess limitat għal sorsi alternattivi ta’ finanzjament bħalma huma kapital ta’ riskju. Negozji żgħar għadhom wisq dipendenti fuq is-self bankarju minkejja ż-żieda ta’ strumenti tad-dejn u l-ekwità disponibbli fis-suq. Għalhekk dan is-segment huwa vulnerabbli ħafna għal żviluppi fis-suq tal-kreditu.

               (12)It-tkabbir tal-investiment ilu staġnat fis-snin riċenti, li jillimita l-produzzjoni ekonomika tas-Slovenja u l-prospetti ta’ tkabbir fil-ġejjieni. L-investiment privat naqas drastikament matul il-kriżi u minn dak iż-żmien is-sehem fil-PDG kien qiegħed jonqos. Bl-investiment pubbliku dipendenti ħafna fuq id-dinamika ta’ fondi tal-UE, aktar investiment produttiv huwa meħtieġ biex jistimula u jsostni t-tkabbir ekonomiku. L-investiment dirett barrani fis-Slovenja kiber b’mod sinifikanti f’dawn l-aħħar sentejn, l-aktar minħabba żieda ta’ sforzi ta’ privatizzazzjoni. Madankollu, l-ambjent tan-negozju tas-Slovenja għadu mxekkel minn tnaqqis fl-ingranaġġ u livell għoli ta’ piż amministrattiv, partikolarment fl-oqsma tal-kostruzzjoni, il-ġestjoni tat-territorju, il-konformità mat-taxxa, iżda wkoll minħabba regolamentazzjoni restrittiva dwar l-aċċess għal u l-eżerċizzju tal-professjonijiet regolati, li jimpedixxi l-influss ta’ investiment. Negozju aktar faċli fis-Slovenja jiddependi fuq fiduċja akbar ta’ negozju u ta’ aktar eliminazzjoni ta’ ineffiċjenzi fl-amministrazzjoni pubblika u l-burokrazija minħabba għadd kbir ta’ liġijiet jew liġijiet sekondarji u bidliet frekwenti fil-leġiżlazzjoni. Madwar nofs il-miżuri għat-tnaqqis tal-piżijiet amministrattivi li kienu stabbiliti f’dokument uniku tal-gvern ġew implimentati, iżda xi miżuri rilevanti, speċjalment dwar permessi għall-bini u l-ġestjoni tat-territorju, ġew imdewma.

               (13)L-istrateġija 2015–2020 għall-iżvilupp tal-amministrazzjoni pubblika, adottata bħala parti mill-konformità tas-Slovenja għall-prekondizzjonijiet għall-aċċess għall-fondi strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-2014–2020, hija mifruxa fost diversi portafolli, u dan jagħmel il-koordinazzjoni transministerjali essenzjali jekk din għandha tkun implimentata b’mod korrett u fil-ħin. Fi Frar 2016, il-gvern adotta t-tieni rapport interim dwar l-implimentazzjoni tal-programm "tolleranza żero tal-korruzzjoni". Sar xi progress fl-implimentazzjoni ta' dak il-programm. Madankollu, ċerti miżuri tal-programm (akkwist pubbliku konġunt għas-saħħa, eżami tal-kriminalità fis-settur bankarju u l-adozzjoni tal-Att għall-integrità u l-prevenzjoni tal-korruzzjoni) ġew posposti. L-emenda prevista għall-Att għall-integrità u l-prevenzjoni tal-korruzzjoni se tipprovdi opportunità biex jitjieb il-funzjonament tal-Kummissjoni għall-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni, billi jiġu indirizzati kwistjonijiet ta' kredibbiltà u l-effiċjenza ta' ħidmitha. Fis-sistema tal-ġustizzja, it-tul tal-kawżi tnaqqas iktar u n-numru ta' kawżi pendenti tnaqqas minn livelli għolja ħafna, parzjalment mgħejun minn numru iżgħar ta' kawżi ġodda. It-tnaqqis huwa determinat ukoll, sa ċertu punt, minn tibdil fit-trattament proċedurali u statistika ta' kawżi ta' infurzar. Il-Qorti Suprema tkompli taġġorna l-proċessi kummerċjali fil-qrati u tirriforma s-sistemi ta’ ġestjoni tal-każijiet. Minkejja titjib fil-qafas ta’ insolvenza tan-negozji, li joffri aktar opportunitajiet għal riorganizzazzjoni, il-proċedimenti ta’ likwidazzjoni jibqgħu twal u ineffettivi.

               (14)L-involviment tal-Istat fl-ekonomija għadu għoli. L-Istat huwa l-ikbar impjegatur, l-ikbar maniġer tal-assi u l-ikbar detentur tad-dejn korporattiv fis-Slovenja. Bħala tweġiba għar-rakkomandazzjonijiet maħruġa lis-Slovenja bejn l-2012 u l-2015 dwar din il-kwistjoni, il-pajjiż ipproduċa qafas ġdid għall-Impriża Sovrana Slovena. Dan jinkludi strateġija dwar il-ġestjoni tar-responsabbiltà Statali, sett ta' kriterji ta' prestazzjoni tal-assi u pjan ta' ġestjoni għall-2016. Din is-sistema tikkumplimenta l-kodiċi ta’ governanza korporattiva ġdid għal intrapriżi Statali adottati fi tmiem l-2014. L-istrateġija tikkonferma l-firxa attwali ta’ involviment tal-Istat fl-ekonomija u ċċaqlaq il-fokus lejn prestazzjoni aħjar ta’ impriżi Statali. Għalhekk, l-implimentazzjoni tal-qafas rivedut mill-Impriża Sovrana Slovena hija ferm aktar importanti biex tiġi żgurata separazzjoni ta’ sjieda tal-gvern u l-funzjonijiet regolatorji u l-ġestjoni professjonali tal-impriżi tal-Istat. Dan, flimkien ma’ aktar privatizzazzjoni ta’ ċerti assi, għandhom inaqqsu l-obbligazzjonijiet kontinġenti għall-baġit minn dan il-qasam. Il-privatizzazzjoni ta’ NLB se titnieda fl-2016 skont il-Pjan ta’ Ġestjoni tal-Impriża Sovrana Slovena.

               (15)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tas-Slovenja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2016. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà u l-Programm ta’ Riforma Nazzjonali u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lis-Slovenja fis-snin preċedenti. Hija qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fis-Slovenja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet skont is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet 1 sa 4 hawn taħt.

               (16)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-programm ta’ stabbiltà, u l-opinjoni tiegħu
                  11
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 ta’ hawn taħt.

               (17)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma u l-Programm ta’ Stabbiltà. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet 1, 3 u 4 hawn taħt.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li s-Slovenja tieħu azzjoni fl-2016 u fl-2017 biex:

               1.Wara l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv, tikseb aġġustament fiskali ta' 0,6 % tal-PDG lejn l-objettiv baġitarju ta' terminu medju fl-2016 u l-2017. Tistabilixxi għan baġitarju ta' terminu medju li jirrispetta r-rekwiżiti tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Issaħħaħ il-qafas fiskali billi taħtar kunsill fiskali indipendenti u temenda l-Att dwar il-Finanzi Pubbliċi. Tikkompleta u timplimenta r-riforma tas-sistema tal-kura fit-tul u tas-saħħa, billi trendihom iktar kosteffettivi biex tiżgura s-sostenibbiltà fit-tul ta' kura aċċessibbli u ta' kwalità. Sa tmiem l-2017, tadotta r-riforma tas-sistema tal-pensjonijiet.

               2.F’konsultazzjoni mas-sħabsoċjali, iżżid l-impjegabbiltà ta’ dawk b’ħiliet baxxi u ħaddiema ikbar fl-età, inkluż permezz tat-tagħlim tul il-ħajja u miżuri ta’ attivazzjoni mmirati.

               3.Ittejjeb il-kundizzjonijiet ta’ finanzjament kummerċjali ta’ sodezza kreditizja durabbli, inkluż billi tiġi ffaċilitata r-riżoluzzjoni ta’ self improduttiv u aċċess għal sorsi alternattivi ta’ finanzjament. Tiżgura l-implimentazzjoni xierqa tal-istrateġija tal-kumpanija maniġerjali tal-assi tal-bank.

               4.Tieħu miżuri biex timmodernizza l-amministrazzjoni pubblika u tnaqqas il-piż amministrattiv fuq in-negozji. Ittejjeb il-governanza u l-prestazzjoni tal-intrapriżi tal-Istat.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)
                  COM(2016) 344 finali.

                     (4)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059, u P8_TA(2016)0060.

                     (5)
                  COM(2015) 690 finali.

                     (6)
                  COM(2015) 691 finali.

                     (7)
                  COM(2015) 692 finali.

                     (8)
                  SWD(2016) 92 finali.

                     (9)
                  COM(2016) 95 finali.

                     (10)
                  COM(2014) 494 finali.

                     (11)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


                              IL-KUMMISSJONI
                              EWROPEA

                                                      Brussell, 13.5.2015
                                                      COM(2015) 270 final

                                     Rakkomandazzjoni għal

                           RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

                dwar il-programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Polonja għall-2015

     u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tal-Polonja tal-2015

MT                                                                                MT
 ---pagebreak---                                           Rakkomandazzjoni għal

                              RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

                   dwar il-programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Polonja għall-2015

     u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tal-Polonja tal-2015

     IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
     Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-
     Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,
     Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-
     tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika
     ekonomika1, u partikolarment l-Artikolu 9(2) tiegħu,
     Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea2,
     Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew3,
     Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
     Wara li kkunsidra l-Opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
     Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
     Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
     Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
     Billi:
     (1)       Fis-26 ta’ Marzu 2010, il-Kunsill Ewropew qabel mal-proposta tal-Kummissjoni li
               tiġi mnedija strateġija ġdida għat-tkabbir u l-impjiegi, Ewropa 2020, imsejsa fuq
               koordinazzjoni msaħħa tal-politiki ekonomiċi. L-istrateġija tiffoka fuq oqsma
               ewlenin fejn hija meħtieġa azzjoni biex tingħata spinta lill-potenzjal tal-Ewropa għat-
               tkabbir sostenibbli u l-kompetittività.
     (2)       Fit-13 ta' Lulju 2010, il-Kunsill, abbażi tal-proposti tal-Kummissjoni, adotta
               rakkomandazzjoni dwar il-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati
               Membri u l-Unjoni (mill-2010 sal-2014) u, fil-21 ta' Ottubru 2010, adotta deċiżjoni
               dwar il-linji gwida għall-politiki tal-impjiegi tal-Istati Membri. Flimkien dawn
               jagħmlu l-“linji gwida integrati” li l-Istati Membri ġew mistiedna jikkunsidraw fil-
               politiki nazzjonali tagħhom dwar l-ekonomija u l-impjiegi.

     1
              ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.
     2
              COM(2015) 270.
     3
              P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068, P8_TA(2015)0069.

MT                                                    2                                                     MT
 ---pagebreak---      (3)    Fit-9 ta' Lulju 2014, il-Kunsill adotta Rakkomandazzjoni dwar il-Programm
            Nazzjonali ta' Riforma għall-2013 tal-Polonja u ta l-opinjoni tiegħu dwar il-
            Programm ta' Konverġenza aġġornat tal-Polonja għall-perjodu 2014.
     (4)    Fit-28 ta' Novembru 2014, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-
            Tkabbir4, li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta' koordinazzjoni tal-politika
            ekonomika tal-2015. Fl-istess ġurnata abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011,
            il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija5, li fih il-Polonja
            ma ġietx identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru għandu jitwettaq
            rieżami fil-fond.
     (5)    Fit-18 ta’ Diċembru 2014, il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet biex tingħata
            spinta lill-investiment, biex b'hekk jiġu aċċelerati r-riformi strutturali u tkompli t-triq
            lejn konsolidazzjoni fiskali responsabbli li tiffavorixxi t-tkabbir.
     (6)    Fis-26 ta’ Frar 2015, il-Kummissjoni ppubblikat ir-rapport tagħha tal-pajjiż għall-
            Polonja għall-20156. Dan ivvaluta l-progress li għamlet il-Polonja fl-indirizzar tar-
            rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fit-8 ta’ Lulju 2014.
     (7)    Fid-29 ta' April 2015, il-Polonja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma
            tagħha għall-2015 u fit-30 ta' April 2015 ippreżentat il-Programm ta' Konverġenza
            tagħha għall-2015. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta' bejniethom, iż-żewġ
            programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.
     (8)    Il-Polonja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir [wara t-
            tneħħija tal-Proċedura ta' Defiċit Eċċessiv f'Ġunju 2015]. Fil-Programm ta'
            Konverġenza 2015 tiegħu, il-gvern għandu pjanijiet li jnaqqas gradwalment id-defiċit
            nominali minn 3.2% tal-PDG għal 2.7% tal-PDG fl-2015 u minn hemm għal 1.2%
            tal-PDG fl-2018. Abbażi tat-tbassir tar-Rebbiegħa 2015 tal-Kummissjoni, id-defiċit
            eċċessiv jista' jkun ikkunsidrat diġà kkoreġut fl-2014, sena qabel l-iskadenza, billi
            jitqies li l-eċċess 'il fuq minn 3% tal-valur referenzjarju tal-PDG huwa spjegat mill-
            ispiża baġitarja netta tar-riforma sistemika tal-pensjoni. Skont il-Programm ta'
            Konverġenza, il-gvern biħsiebu jilħaq l-objettiv ta' terminu medju, - defiċit strutturali
            ta' 1% tal-PDG - sal-2019. Wara quċċata ta' 51.7% fil-proporzjon tad-dejn meta
            mqabbel mal-PDG fl-2015, il-gvern biħsiebu jnaqqsu għal 49.1% fl-2018. Ix-xenarju
            makroekonomiku li jsostni dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli fl-2015
            u favorevoli fl-2016. Abbażi ta' valutazzjoni globali, il-Polonja hija pproġettata li
            tkun konformi mal-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv ta' terminu medju fl-2015
            billi t-tkabbir fl-infiq nett huwa taħt il-limitu referenzjarju. Miżuri għall-appoġġ tal-
            miri tad-defiċit ippjanati mill-2016 ma ġewx speċifikati b'mod suffiċjenti. Fid-dawl
            tat-tbassir tar-rebbiegħa 2015 tal-Kummissjoni hemm ir-riskju ta’ xi devjazzjoni mit-
            triq ta’ aġġustament meħtieġa fl-2016 billi l-aġġustament strutturali ma jilħaqx ir-
            rekwiżit. Għalhekk, ser jinħtieġu iktar miżuri fl-2016. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu
            tal-Programm ta' Konverġenza u b'kont meħud tat-tbassir tar-Rebbiegħa 2015 tal-
            Kummissjoni, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Polonja hija mistennija tkun
            ġeneralment konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Id-dħul
            mit-taxxa jista’ jiżdied billi jitnaqqas l-użu estensiv li qed isir attwalment mir-rati
            mnaqqsa tal-VAT u billi tiżdied l-effiċjenza tal-amministrazzjoni tat-taxxa.

     4
           COM(2014) 902.
     5
           COM(2014) 904.
     6
           SWD(2015) 40 finali.

MT                                                  3                                                     MT
 ---pagebreak---      (9)    Il-qafas fiskali tal-Polonja jibbenefika mill-ħolqien ta’ korp indipendenti,
            responsabbli għat-twettiq ta’ valutazzjonijiet ex ante u ex post ta’ konformità mar-
            regoli fiskali, valutazzjoni ta’ previżjonijiet makroekonomiċi u baġitarji u analiżi tas-
            sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi.
     (10)   Il-Polonja reġġgħet lura r-riforma sistemika tal-pensjonijiet tal-1999 fi tmiem l-2013.
            Filwaqt li pproduċa xi ftit appoġġ baġitarju fuq terminu qasir, it-treġġigħ lura tar-
            riforma sistemika tal-pensjonijiet tal-1999 ma tejjibx is-sostenibbiltà fit-tul tal-
            finanzi pubbliċi, billi t-terminu qasir minn kontribuzzjonijiet soċjali ogħla u
            pagament tal-imgħax iktar baxxi se jkunu kkumpensati minn pagamenti futuri ogħla
            tal-pensjoni mill-pilastru tal-pensjoni pubblika. B'mod ġenerali t-treġġigħ lura tar-
            riforma sistemika tal-pensjonijiet tal-1999 jfisser xi riskji għall-finanzi pubbliċi
            Pollakki fit-tul.
     (11)   Il-privileġġi tas-sigurtà soċjali mogħtija lil bdiewa u minaturi jkomplu jxekklu l-
            mobilità professjonali u jimponu spejjeż sinifikanti fuq il-finanzi pubbliċi. Dawn l-
            iskemi preferenzjali jiskoraġġixxu lin-nies milli jiċċaqilqu għal setturi aktar
            produttivi, joħolqu qgħad mistur u, minħabba kontribuzzjonijiet baxxi, huma
            konsiderevolment issussidjati mill-kontribwenti. Is-settur agrikolu tal-Polonja
            jimpjega 11.4 % tal-forza tax-xogħol, aktar mid-doppju tal-medja tal-UE, filwaqt li
            jiġġenera biss 3.3 % ta’ valur miżjud gross nazzjonali. Is-sussidji mill-Istat għall-
            iskema tas-sigurtà soċjali għal bdiewa għandhom valur ta’ kważi 1 % tal-PDG, u
            dawk għall-pensjonijiet tal-minaturi huma 0.5 % tal-PDG. Ir-rabta bejn il-
            kontribuzzjonijiet u l-benefiċċji hija dgħajfa u l-kontribuzzjonijiet huma fil-biċċa l-
            kbira tagħhom ibbażati fuq rata fissa. Il-bdiewa fuq introjti għoljin ma jistgħux jiġu
            sistematikament esklużi mill-iskema, u s-sistema hija għalhekk miftuħa għall-abbuż.
            L-introduzzjoni ta’ sistema għar-reġistrazzjoni u l-valutazzjoni tad-dħul tal-bdiewa
            tikkostitwixxi pass inizjali indispensabbli lejn riforma tal-iskema tas-sigurtà soċjali
            għall-bdiewa.
     (12)   Is-segmentazzjoni fis-suq tax-xogħol għadha tippersisti fil-Polonja. L-inċidenza ta’
            kuntratti temporanji hija l-ogħla fl-UE, filwaqt li r-rata ta’ tranżizzjoni minn impjieg
            temporanju għal wieħed permanenti hija baxxa u d-differenzjali fil-paga hija l-ogħla
            fl-UE. Id-dispożizzjonijiet dwar it-tkeċċija riġidi, proċedimenti ġudizzjarji twal u
            piżijiet oħra li jitpoġġew fuq min iħaddem iħeġġu l-użu ta’ kuntratti ta’ impjieg
            b'terminu fiss u mhux standard. Barra minn hekk, il-perċezzjoni li hemm spejjeż
            għolja assoċjati mal-kuntratti koperti mill-kodiċi tax-xogħol twassal għal użu
            eċċessiv ta’ kuntratti tal-liġi ċivili (umowy cywilno-prawne), li huma attraenti għal
            min iħaddem minħabba li huma assoċjati ma’ kontributi iktar baxxi tas-sigurtà
            soċjali. Il-proporzjon għoli ta’ kuntratti ta’ dan it-tip, jiġifieri assoċjati ma’
            kontribuzzjonijiet aktar baxxi, jista', madankollu, inaqqas il-kwalità ta’ impjiegi
            disponibbli, speċjalment għal ħaddiema żgħażagħ. Il-qgħad huwa għoli fost iż-
            żgħażagħ, parzjalment minħabba nuqqas ta’ tqabbil bejn il-kwalifiki u l-ħiliet tal-
            kandidati, min-naħa l-waħda, u l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, fuq in-naħa l-oħra.
            Għaldaqstant huma meħtieġa sforzi kontinwi biex tiġi riformata s-sistema ta’
            edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali, u biex jiżdied il-livell baxx ta’ parteċipazzjoni fit-
            tagħlim tul il-ħajja. Il-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol għadha baxxa.
            Sabiex tiġi indirizzata din il-kwistjoni, il-Polonja żiedet id-disponibbiltà tal-
            edukazzjoni preprimarja, iżda għadha tgħodd fost il-pajjiżi tal-UE bl-inqas
            disponibbiltà ta’ servizzi tal-indukrar tat-tfal żgħar.
     (13)   Is-settur ferrovjarju jsofri bħala riżultat ta’ tariffi tal-aċċess għall-binarji għolja u n-
            nuqqas ta’ finanzjament nazzjonali. Proċeduri għat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’

MT                                                  4                                                      MT
 ---pagebreak---              proġetti għandhom it-tendenza li jkunu twal u kkumplikati, bħala riżultat tal-ambjent
             regolatorju u amministrattiv. Filwaqt li l-bidliet leġiżlattivi reċenti jistgħu jkollhom
             effett pożittiv fuq it-trasport ferrovjarju, mhuwiex probabbli li dawn jaffettwaw il-
             proġetti tal-investiment imnedija matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013.
             Matul il-perjodu 2014-2020, madankollu, il-finanzjament tal-UE għas-settur
             ferrovjarju għandu jiżdied b’mod sinifikanti.
     (14)    Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-
             politika ekonomika tal-Polonja u ppublikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2015. Hija
             vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza u l-Programm ta’ Riforma Nazzjonali u
             s-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Polonja fis-snin preċedenti.
             Ma qisitx biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika
             sostenibbli fil-Polonja, iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-
             UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika ġenerali tal-Unjoni
             Ewropea billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.
             Ir-rakkomandazzjonijiet taħt is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-
             rakkomandazzjonijiet 1 sa 4 hawn taħt.
     (15)    Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-
             Polonja, u l-opinjoni7 tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1
             hawn taħt.
     B'DAN JIRRAKKOMANDA li l-Polonja tieħu azzjoni fl-2015 u l-2016 biex:
     1.      Wara l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv, twettaq aġġustament fiskali ta’ 0.5 % tal-
             PDG lejn l-objettiv ta’ terminu medju kemm fl-2015 kif ukoll fl-2016. Tistabbilixxi
             Kunsill Fiskali indipendenti. Tillimita l-użu tar-rati mnaqqsa ta' VAT.
     2.      Tibda l-proċess ta’ allinjament għall-arranġamenti tal-pensjonijiet għal bdiewa u
             minaturi ma’ dawk għal ħaddiema oħra, u tadotta skeda għal allinjament sħiħ
             progressiv; Iddaħħal fis-seħħ sistema għall-valutazzjoni u r-reġistrazzjoni tad-dħul
             tal-bdiewa.
     3.      Tieħu miżuri biex tnaqqas l-użu eċċessiv ta’ kuntratti temporanji u tal-liġi ċivili fis-
             suq tax-xogħol.
     4.      Tneħħi l-ostakli għal investiment fi proġetti ferrovjarji.
     Magħmul fi Brussell,

                                                      Għall-Kunsill
                                                      Il-President

     7
            Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.

MT                                                       5                                              MT


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 22.5.2017
            COM(2017) 512 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2017 ta’ Ċipruu li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 ta’ Ċipru

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2017 ta’ Ċipru

                  u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2017 ta’ Ċipru

               Il-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni tal-politika ekonomika,
                  1
                u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi,
                  2
                u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
                  3

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
                  4

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-16 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir,
                  5
                li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fid-9-10 ta’ Marzu 2017. Fis-16 ta’ Novembru 2016, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija
                  6
               , li fih hija identifikat lil Ċipru wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi bir-reqqa. Fl-istess ġurnata, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro. Din ir-Rakkomandazzjoni ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fid-9-10 ta’ Marzu 2017 u adottata mill-Kunsill fil-21 ta’ Marzu 2017
                  7
               .

               (2)Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, Ċipru għandu jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro li hija riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn 1 sa 5 ta’ hawn taħt.

               (3)Ir-rapport għal kull pajjiż tal-2017 għal Ċipru
                  8
                ġie ppubblikat fit-22 ta’ Frar 2017. Huwa vvaluta l-progress ta’ Ċipru fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-12 ta’ Lulju 2016, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Ċipru lejn il-miri nazzjonali tiegħu ta’ Ewropa 2020. Dan inkluda wkoll analiżi fil-fond taħt l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tiegħu ġew ippubblikati wkoll fit-22 ta’ Frar 2017
                  9
               . L-analiżi tal-Kummissjoni twassalha biex tikkonkludi li Ċipru qed jesperjenza żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, huwa essenzjali li jittratta l-istokk kbir ta’ żbilanċi f’forma ta’ eċċess ta’ dejn privat, pubbliku u estern, u l-livell għoli ta’ self improduttiv.

               (4)Fis-27 ta’ April 2017, Ċipru ssottometta l-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2017 u fit-28 ta’ April 2017 Ċipru ssottometta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 tiegħu. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien biex jitqiesu r-rabtiet mill-qrib ta' bejniethom. Il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Ċipru jinkludi impenji kemm għal żmien qasir kif ukoll għal tul ta’ żmien medju. B’mod partikolari, jinkludi miżuri biex jitnaqqas id-dejn tas-settur privat, jitjieb tal-ambjent tan-negozju, jiġi ffaċilitat l-aċċess għall-finanzjament, isir tibdil radikali fis-settur tal-kura tas-saħħa, u jittieħdu impenji għal riformi tas-settur pubbliku u s-sistema ġudizzjarja. Il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma jinkludi wkoll l-isfidi identifikati fir-rapport tal-pajjiż tal-2017 u r-Rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro, inkluż il-ħtieġa li tingħata ħajja ġdida lill-investimenti u tiġi żgurata s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Jekk jiġu implimentati b’mod sħiħ fil-perjodi ta’ żmien indikati, dawn il-miżuri jgħinu lil Ċipru jindirizza l-iżbilanċi makroekonomiċi u r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż. Abbażi tal-valutazzjoni tal-impenji ta’ politika ta’ Ċipru, il-Kummissjoni tikkonferma l-evalwazzjoni preċedenti tagħha li f’dan l-istadju ma kienx hemm ħtieġa ta’ aktar passi fil-qafas tal-Proċedura ta’ Żbilanċ Makroekonomiku. L-implimentazzjoni tal-aġenda ta’ riforma tal-politika ser tiġi segwita mill-qrib permezz ta’ monitoraġġ speċifiku.

               (5)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż relevanti ġew ikkunsidrati fil-programmi tal-Istati Membri għall-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (Fondi SIE) li jkopru l-perjodu 2014-2020. Kif previst mil-leġiżlazzjoni li tirregola l-Fondi SIE
                  10
               , fejn dan ikun meħtieġ għall-appoġġ tal-implimentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet rilevanti speċifiċi għall-pajjiż, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina u jemenda l-programmi tal-Fondi SIE rilevanti. Il-Kummissjoni pprovdiet aktar gwida dwar l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli
                  11
               .

               (6)Ċipru bħalissa jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġett għar-regola tad-dejn. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2017, il-gvern qed jippjana bilanċ baġitarju pożittiv f’termini nominali matul il-perjodu 2016–2020 (bilanċ nominali ta’ madwar 0.4 % tal-PDG tul il-perjodu tal-programm). L-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, li huwa pożizzjoni baġitarja bilanċjata f’termini strutturali huwa ppjanat li jintlaħaq fl-2017. Il-bilanċ strutturali rikalkulat
                  12
                huwa projettat li bil-mod jitbiegħed mill-objettiv għall-perijodu medju fis-snin ta’ wara, li mhux f’konformità mar-rekwiżiti tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali mal-PDG huwa mistenni li jilħaq 107.8 % fl-2016, u li jkompli jonqos għal 99.7 % fl-2018 u għal 88.8 % sal-2020. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Ir-riskji assoċjati tas-suppożizzjonijiet makro-ekonomiċi li huma ppreżentati fil-Programm ta’ Stabbiltà huma negattivi, prinċipalment marbuta mal-istokk għoli ta’ self mhux produttiv u d-deterjorament possibbli tas-sitwazzjoni tal-ambjent estern.

               (7)Fit-12 ta’ Lulju 2016, wara l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv, il-Kunsill irrakkomanda lil Ċipru biex jirrispetta l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2016 u fl-2017. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2017 tal-Kummissjoni, Ċipru huwa konformi ma’ dak ir-rekwiżit fl-2017 wara evalwazzjoni globali. Għall-2018, Ċipru huwa rrakkomandat li jibqa’ fuq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2017 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima netta fl-infiq
                  13
                primarju tal-gvern ta’ 0.3 %, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali ta’ 0.2 % tal-PDG. Jekk ma jinbidlux il-politiki, Ċipru jista’ jkun f’riskju ta’ xi devjazzjoni minn dak ir-rekwiżit fl-2018, wara evalwazzjoni globali. Ċipru huwa mbassar li jkun konformi mar-regola tad-dejn fl-2017 u l-2018. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li Ċipru jeħtieġ li jkun lest biex jieħu iktar miżuri biex jiżgura l-konformità fl-2018.

               (8)Id-dejn pubbliku huwa fuq perkors ta’ tnaqqis iżda s-sostenibbiltà tiegħu għadha soġġetta għal riskji. Għadd reċenti ta’ miżuri fiskali kif ukoll dewmien fl-implimentazzjoni ta’ riformi strutturali ewlenin huma mistennija li jwasslu għal deterjorament tal-bilanċ strutturali u jirriskjaw li jnaqqsu l-ambitu ta’ investmenti pubbliċi li jsaħħu t-tkabbir.

               (9)Minkejja li għandu wieħed mill-ogħla kontijiet tal-paga taż-żona tal-Euro (bħala persentaġġ tal-PDG), is-settur pubbliku Ċiprijott għadu kkaratterizzat minn ineffiċjenzi. Taħt il-programm ta’ aġġustament makroekonomiku, sensiela ta’ riformi li għandhom l-għan li jindirizzaw din il-kwistjoni ġew imfassla u miftiehma mal-imsieħba soċjali. Dawn inkludew l-introduzzjoni ta’ mekkaniżmu permanenti vinkolanti li jillimita t-tkabbir tal-pagi għall-impjegati pubbliċi u riforma komprensiva tal-amministrazzjoni pubblika. Madankollu, l-adozzjoni ta’ dawn ir-riformi leġiżlattivi qed taffaċċja ostakli, b’mod partikolari wara vot negattiv mill-Kamra tar-Rappreżentanti f’Diċembru 2016. Sakemm jiġi adottat f’forma vinkolanti, il-mekkaniżmu li jillimita t-tkabbir tal-pagi tas-settur pubbliku qed jiġi implimentat skont il-ftehimiet ta’ negozjar kollettivi u huwa applikabbli sal-2018.

               (10)Xi riformi ġew meħuda biex tiġi indirizzata l-korruzzjoni. Żviluppi riċenti jinkludu riformi biex jipprofessjonalizzaw l-akkwist pubbliku fil-livell lokali, u l-liġi tal-finanzjament tal-partiti politiċi ppromulgata f’Diċembru 2015. Emenda kostituzzjonali li tippermetti l-iżvelar tal-assi għal uffiċjali pubbliċi ġiet adottata fl-2016. Madankollu, il-Korp ta’ Koordinazzjoni kontra l-Korruzzjoni m’għandux biżżejjed persunal, u d-dgħufijiet tas-sistema dixxiplinari għall-uffiċjali pubbliċi għadhom ma ġewx indirizzati.

               (11)Ċipru  wkoll għadu jħabbat wiċċu ma’ sfidi kritiċi għall-funzjonament tas-sistema ġudizzjarja. Proċeduri ineffiċjenti fil-qorti u kapaċità limitata jwasslu għal dewmien sinifikanti fl-ipproċessar ta’ kawżi tal-qorti. Dan imbagħad ixejjen l-ambjent tan-negozju u speċjalment il-funzjonament tal-oqfsa tal-esklużjoni u insolvenza ġodda. Dawn tal-aħħar ġew introdotti biex jgħinu fit-tnaqqis  tad-dejn privat mhux vijabbli, u jipprovdu inċentivi għal banek u debituri biex jaqblu dwar soluzzjonijiet ta’ ristrutturar. Madankollu, l-effettività ta’ dawn l-għodod hija mxekkla minn għadd ta’ fatturi, inkluż ineffiċjenzi msemmija hawn fuq fis-sistema tal-qrati, kapaċità amministrattiva dgħajfa u livell baxx ta’ għarfien dwar il-proċeduri fost id-debituri. Akkumulazzjoni ta’ xogħol u dewmien għall-ħruġ u t-trasferiment ta’ titoli tal-proprjetà kienu wkoll sinifikanti. Dawn jikkontribwixxu biex jimminaw l-isforzi tat-tnaqqis tad-dejn u għandhom impatt fuq l-irkupru tas-suq tad-djar.

               (12)Il-livell ta’ self improduttiv qed jonqos, iżda għadu għoli ħafna, li jfixkel il-funzjonament tajjeb tas-settur bankarju u qed ikollu impatt fuq il-provvediment ta’ kreditu lill-ekonomija reali. Il-prestazzjoni tal-banek hija aktar baxxa mill-miri ta’ self ta’ ristrutturar maqbula mal-Bank Ċentrali ta’ Ċipru, li turi l-ħtieġa li titwessa’ s-sistema ta’ mmirar u ssir aktar effikaċi u vinkolanti, notevolment billi jiġu stabbiliti miri ambizzjużi għat-tnaqqis ta’ self improduttiv, b’mod konsistenti mal-istrateġiji ta’ tnaqqis ta’ self improduttiv tal-banek. Ir-rati ta’ inadempjenza mill-ġdid għadhom għoljin u jesponu  nuqqasijiet potenzjali f’soluzzjonijiet ta’ ristrutturar tas-self. Il-livelli ta’ proviżjonament tar-riskji żdiedu, iżda għadhom taħt il-medja taż-żona tal-euro, li juru l-ħtieġa ta’ valutazzjonijiet tal-kollateral li huma affidabbli u jirfdu proviżjonament b’mid xieraq ir-riskju. In-nuqqas ta’ suq sekondarju għal self u ta’ qafas ta’ self ta’ titolizzazzjoni jillimita l-kamp ta’ applikazzjoni biex jitħaffef ir-riduzzjoni tad-dejn u biex is-self improduttiv jitneħħa mill-karti tal-bilanċ tal-banek, li jitlob għal miżuri regolatorji addizzjonali u azzjonijiet leġiżlattivi li jikkompletaw l-għodda neċessarja biex tiffaċilita l-ġestjoni tal-karta tal-bilanċ tal-banek. Barra minn hekk, il-kapaċità ta’ governanza u amministrattiva tas-superviżjoni tal-assigurazzjoni u l-fondi tal-pensjonijiet għadha dgħajfa, li jippreżenta riskji għall-istabbiltà finanzjarja.

               (13)L-irkupru ekonomiku ta’ Ċipru għadu għaddej. Madankollu, it-tkabbir potenzjali jibqa’ dgħajjef, limitat minħabba l-implimentazzjoni limitata ta’ riformi strutturali, l-ostakli għall-investiment u nuqqasijiet fl-ambjent tan-negozju. Inizjattivi li jtejbu t-tkabbir ppreżentati fil-pjan ta’ azzjoni għat-tkabbir qegħdin jiġu implimentati, għalkemm pjuttost bil-mod. Proposta leġiżlattiva biex tattira u tiffaċilita l-investimenti strateġiċi għadha fi stadju ta’ abbozz. Il-gvern qed jaħdem fuq it-titjib tal-aċċess għall-finanzi għal negozji żgħar u ta’ daqs medju. Sabiex isolvi din il-kwistjoni urġenti, xi inizjattivi ġodda mmirati ġew varati, kif irrappurtat fil-Programm Nazzjonali ta’ Riforma. Madankollu, il-biċċa l-kbira ta’ dawn l-inizjattivi l-ġodda dwar l-aċċess għall-finanzi għadhom fi stadju preliminari. Sforzi ta’ privatizzazzjoni, immirati biex isaħħu l-produttività b’investimenti barranin, qed jiffaċċjaw oppożizzjoni politika u, f’ħafna każijiet, waqfu għalkollox. Ir-riforma tas-settur tal-enerġija tista’ tkun ukoll xprun importanti għall-kompetittività, iżda kien hemm dewmien fl-implimentazzjoni tagħha. Dawn jikkonċernaw b’mod partikolari s-separazzjoni tal-Awtorità tal-Elettriku ta’ Ċipru u l-istabbiliment ta’ suq tal-elettriku ġdid, li għadu jiddependi fuq li tkun żgurata l-indipendenza effettiva tal-operatur tas-sistema ta’ trażmissjoni.

               (14)Il-qgħad qiegħed jonqos, iżda għadu għoli, speċjalment fost iż-żgħażagħ u dawk li ilhom qiegħda fit-tul. Pjanijiet biex jiżdied l-għadd ta’ konsulenti fis-servizzi pubbliċi tal-impjieg u jitjiebu s-servizzi dwar l-ispeċjalizzazzjoni tagħhom għadhom ma ġewx implimentati. Barra minn hekk, ir-reklutaġġ tagħhom x’aktarx li jseħħ fuq kuntratti temporanji, u għalhekk ma tiġix indirizzata l-isfida f’termini strutturali. B’konsegwenza ta’ dan, għad m’hemmx biżżejjed kapaċità biex tissodisfa l-ħtiġijiet ta’ min qed ifittex xogħol, speċjalment dawk b’iżjed diffikultajiet biex jintegraw fis-suq tax-xogħol, u biex jiddaħħlu fis-seħħ miżuri sabiex jintlaħqu għall-attivazzjoni tagħhom. L-impatt ta’ programmi attivi tas-suq tax-xogħol u ta’ skemi ta’ appoġġ għall-introjtu għadu mxekkel minn valutazzjoni tal-kwalità u miżuri ta’ segwitu limitati.

               (15)Ċipru jżomm livell ta’ nfiq fl-edukazzjoni li huwa ogħla mill-medja tal-UE. Madankollu, ir-riżultati fl-edukazzjoni huma baxxi u saħansitra naqsu meta mqabbla mas-snin ta’ qabel. Skont ir-riżultati tal-2015 tal-Programm għall-Valutazzjoni Internazzjonali tal-Istudenti, Ċipru huwa fl-aktar postijiet baxxi fl-UE fil-livell ta’ ħiliet bażiċi fil-matematika, ix-xjenza u l-qari. Filwaqt li miżuri rimedjali introdotti reċentement bħal sistema aħjar biex jinħatru l-għalliema u l-immodernizzar tal-kurrikuli tal-iskejjel huma l-ewwel passi fid-direzzjoni t-tajba, azzjoni ulterjuri biex jitlestew ir-riformi ppjanati, inkluża evalwazzjoni tal-għalliema, jistgħu jikkontribwixxu b’mod sinifikanti biex tittejjeb is-sitwazzjoni.

               (16)Nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet fis-suq tax-xogħol għadhom fil-biċċa l-kbira mhux indirizzati, li jaffettwa l-prospetti ta’ tkabbir sostenibbli fuq perjodu twil. Il-livelli ta’ parteċipazzjoni huma baxxi fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali sekondarju u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni għolja hija dgħajfa, u dan jirriżulta f’sehem għoli ta’ gradwati terzjarji li jaħdmu f’okkupazzjonijiet li mhux bilfors jirrikjedu grad terzjarju.

               (17)Is-settur tal-kura tas-saħħa Ċiprijott għadu kkaratterizzat minn nuqqas ta’ kopertura universali u livelli varji ta’ ineffiċjenza. Dan jillimita l-aċċess għal kura adegwata u effettiva. Leġiżlazzjoni li timmira li toħloq sistema nazzjonali tas-saħħa u li l-isptarijiet pubbliċi jingħataw awtonomija akbar hija essenzjali biex titjieb il-kapaċità u l-kosteffettività tas-settur tal-kura tas-saħħa iżda għadha qed tistenna l-adozzjoni parlamentari.

               (18)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Ċipru u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2017. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Ċipru fis-snin preċedenti. Hija qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Ċipru, iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-UE billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (19)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà u l-opinjoni
                  14
                tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni nru 1 ta’ hawn taħt.

               (20)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma u l-Programm ta’ Stabbiltà. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet 1 sa 4 hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li Ċipru jieħu azzjoni fl-2017 u l-2018 biex:

               1.Isegwi l-politika fiskali tiegħu f’konformità mar-rekwiżiti tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, li jimplika li jibqa’ fuq l-objettiv baġitarju tiegħu ta’ terminu medju fl-2018. Sa tmiem l-2017, jadotta riformi leġiżlattivi ewlenin li għandhom l-għan li jtejbu l-effiċjenza fis-settur pubbliku, notevolment dwar il-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika, il-governanza ta’ entitajiet li huma proprjetà tal-Istat u gvernijiet lokali.

               2.Izid l-effiċjenza tas-sistema ġudizzjarja billi jiġu modernizzaati l-proċeduri ċivili, l-implimentazzjoni xierqa ta’ sistemi ta’ informazzjoni u ż-żieda ta’ speċjalizzazzjoni tal-qrati. Jieħu miżuri addizzjonali biex jelimina l-ostakli għall-implimentazzjoni sħiħa tal-oqfsa ta’ insolvenza u jiżgura sistemi affidabbli u rapidi għall-ħruġ ta’ titoli tal-proprjetà u t-trasferiment ta’ drittijiet ta’ proprjetajiet immobbli.

               3.Iħaffef it-tnaqqis ta’ self improduttiv permezz tal-istabbiliment ta’ miri relatati kwantitattivi u marbuta biż-żmien u biex tiġi żgurata valutazzjoni preċiża ta’ kollateral għal skopijiet ta’ proviżjonament. Joħloq il-kundizzjonijiet għal suq sekondarju funzjonali għal self mhux produttiv. Jintegra u jsaħħaħ is-superviżjoni tal-kumpaniji tal-assigurazzjoni u l-fondi tal-pensjonijiet.

               4.Jaċċellera l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni għat-tkabbir, li jiffoka b’mod partikolari fuq investimenti strateġiċi ta’ azzjoni rapida u t-titjib tal-aċċess għall-finanzjament u sa tmiem l-2017, jerġa’ jibda l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ privatizzazzjoni. Iwettaq is-separazzjoni tas-sjieda tal-Awtorità tal-Elettriku ta’ Ċipru sa tmiem l-2017.

               5.Jgħaġġel ir-riformi li għandhom l-għan li jżidu l-kapaċità tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u t-titjib tal-kwalità tal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol tal-konsenja. Ilesti r-riforma tas-sistema edukattiva sabiex itejjeb ir-rilevanza tagħhom għas-suq tax-xogħol u l-prestazzjoni, inkluż evalwazzjoni tal-għalliema. Sa tmiem l-2017, jadotta leġiżlazzjoni għal riforma tal-isptar u kopertura universali għall-kura tas-saħħa.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)
                  COM(2017) 512 final.

                     (4)
                  P8_ TA(2017)0038, P8_ TA(2017)0039, u P8_ TA(2017)0040.

                     (5)
                  COM(2016) 725 finali.

                     (6)
                  COM(2016) 728 finali.

                     (7)
                  ĠU C92/01, 24.3.2017, p. 1.

                     (8)
                  SWD(2017) 78 finali.

                     (9)
                  COM(2017) 90 finali.

                     (10)
                  L-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (11)
                  COM(2014) 494 finali.

                     (12)
                  Il-bilanċ nett aġġustat ċiklikament ta’ miżuri ta’ darba u temporanji, rikalkulati mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

                     (13)
                  In-nefqa netta tal-gvern hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern eskluż l-infiq fuq l-interessi, infiq fuq programmi tal-Unjoni korrisposti bis-sħiħ mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fl-infiq tal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni ta’ kapital fiss gross finanzjat nazzjonalment hija mwittija fuq perjodu ta’ 4 snin. Miżuri diskrezzjonali tad-dħul jew żidiet fid-dħul awtorizzati mil-liġi huma inklużi. Miżuri ta’ darba, kemm fuq in-naħa tad-dħul kif ukoll fuq in-naħa tal-infiq jiġu nnettjati ‘l barra.

                     (14)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 22.5.2017
            COM(2017) 515 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            fuq il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2017 tal-Lussemburguu li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-2017 tal-Lussemburgu

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               fuq il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2017 tal-Lussemburgu

                  u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-2017 tal-Lussemburgu

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u partikolarment l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika,
                  1
                u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
                  2

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew,
                  3

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat ta' Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-16 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir,
                  4
                li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fid-9-10 ta’ Marzu 2017. Fis-16 ta' Novembru 2016, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija,
                  5
                li fih hija ma identifikatx il-Lussemburgu bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess ġurnata, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro. Din ir-Rakkomandazzjoni ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fid-9-10 ta' Marzu 2017 u adottata mill-Kunsill fil-21 ta' Marzu
                  6
               .

               (2)Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Lussemburgu jinħtieġ li jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f'waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro li huwa rifless fir-rakkomandazzjoni 2 ta’ hawn taħt.

               (3)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2017 għal-Lussemburgu
                  7
                kien ippubblikat fit-22 ta’ Frar 2017. Huwa vvaluta l-progress li għamel il-Lussemburgu biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottat mill-Kunsill fit-12 ta' Lulju 2016, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fi snin preċedenti u l-progress li għamel il-Lussemburgu lejn il-miri nazzjonali tiegħu ta' Ewropa 2020.

               (4)Fit-28 ta' April 2017, il-Lussemburgu ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2017 tiegħu u l-Programm ta' Stabbiltà tal-2017 tiegħu. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien biex jitqiesu r-rabtiet mill-qrib ta' bejniethom.

               (5)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew ikkunsidrati fil-programmi tal-Istati Membri għall-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (il-Fondi ESI) li jkopru l-perjodu 2014-2020. Kif previst fil-leġiżlazzjoni li tirregola l-Fondi ESI
                  8
               , fejn ikun meħtieġ li tiġi appoġġata l-implimentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet rilevanti speċifiċi għall-pajjiżi, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru biex janalizza u jemenda l-programmi relevanti tiegħu tal-Fondi ESI. Il-Kummissjoni pprovdiet aktar linji gwida dwar l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli.
                  9

               (6)Bħalissa l-Lussemburgu qiegħed fil-parti preventiva tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2017, il-gvern qed jippjana tnaqqis fil-bilanċ nominali minn 1,6 % tal-PDG fl-2016 għal 0,2 % tal-PGD fl-2017, segwit minn żieda kostanti minn hemm ’il quddiem, sakemm tilħaq surplus ta’ 1,2 % tal-PDG fl-2021. L-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta' żmien — defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG — se jibqa’ jiġi ssodisfat b'marġni matul il-perjodu tal-programm. Skont il-programm ta’ stabbiltà, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern hu mistenni li jibqa’ ferm taħt il-valur ta’ referenza tat-Trattat ta’ 60 % tal-PDG. Ix-xenarju makroekonomiku li fuqu huma bbażati dawn il-proġettazzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli, ħlief għall-2018, meta huwa favorevoli ħafna u l-2021 meta huwa kawt ħafna. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2017 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li se jirreġistra surplus ta' 0,4 % tal-PDG fl-2017 u 0,1 % tal-PDG fl-2018, ġeneralment konformi mal-programm ta’ stabbiltà u aktar mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta' żmien. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Lussemburgu hu proġettat li jikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2017 u fl-2018.

               (7)Jibqa’ tħassib dwar is-sostenibbiltà fiskali fit-tul minħabba ż-żieda proġettata fl-ispejjeż marbutin mat-tixjiħ. Bir-riforma tal-2012 tal-pensjonijiet, jinħtieġ li jsir eżerċizzju ta' monitoraġġ u ta' evalwazzjoni tas-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet kull ħames (5) snin wara l-adozzjoni tar-riforma. Il-gvern ippreżenta l-ewwel evalwazzjoni fl-2016. Għalkemm ir-rieżami kkonkluda li s-sistema tal-pensjonijiet għadha qegħda tirreġistra surplus rikorrenti li ppermetta li jiġu akkumulati riżervi tal-pensjonijiet mdaqqsa, is-sistema tal-pensjonijiet hija mistennija li tirreġistra bilanċ negattiv mill-2023. Skont it-tbassir reċenti rivedut tal-Eurostat dwar il-popolazzjoni, iż-żieda proġettata fil-popolazzjoni se tkun inqas sinifikanti milli kien mistenni. Dan se jkollu impatt fuq il-proporzjon tad-dipendenza, li se jiżdied b’mod iktar mgħaġġel milli mistenni qabel u jwassal għal żieda pproġettata ogħla fin-nefqa pubblika għall-pensjonijiet. Ma sar l-ebda progress fl-irbit bejn l-età statutorja tal-irtirar mal-istennija tal-għomor, kif kien rakkomandat qabel mill-Kunsill. Il-Lussemburgu huwa partikolari peress li huwa l-uniku Stat Membru fejn ma kien hemm l-ebda żieda fl-età statutorja tal-irtirar stipulata għall-perjodu bejn l-2013 u l-2060 Il-Lussemburgu għandu l-akbar żieda pproġettata fis-sehem tal-popolazzjoni dipendenti sal-2060 tal-Unjoni. Il-Lussemburgu għamel progress limitat dwar l-irtirar bikri. F'Lulju 2015 abbozz ta' liġi li timmodifika l-iskemi tal-irtirar kmieni ġie ppreżentat lill-Parlament, fejn għadha pendenti. B’mod ġenerali, l-irtirar bikri għadu mifrux u l-inċentivi biex wieħed jibqa' jaħdem aktar fit-tul għadhom limitati. Wara r-reviżjoni tal-prospettivi demografiċi, il-Lussemburgu qed iħabbat wiċċu ma’ aktar riskji relatati mat-trażżin tan-nefqa tal-kura fit-tul. Dan diġà huwa wieħed mill-ogħla fost l-Istati Membri bħala sehem tal-PDG u huwa mbassar li jiżdied minn 1,5 % għal 3,2 % tal-PDG sal-2060 (iktar mid-doppju tal-livell attwali). Proġett ta’ riforma għall-assigurazzjoni tal-kura fit-tul għadu qed jiġi diskuss mill-Parlament.

               (8)L-awtoritajiet tal-Lussemburgu adottaw riforma komprensiva tat-taxxa li daħlet fis-seħħ f’Jannar 2017. Ir-riforma introduċiet bidliet l-aktar fil-qasam tat-tassazzjoni diretta, kemm għall-individwi kif ukoll għall-korporazzjonijiet, immirati lejn it-tnaqqis gradwali fir-rata tat-taxxa fuq id-dħul tal-kumpanniji (bil-għan li tiżdied il-kompetittività) u ż-żieda fil-progressività tat-taxxa fuq id-dħul personali (bil-għan li tiżdied il-ġustizzja). Fl-istess waqt, iż-żieda f'ċertu nfiq tat-taxxa toħloq riskju li l-bażi tat-taxxa tidjieq. Biex titjieb il-prevedibbiltà tad-dħul fiskali, hemm lok biex tkompli titwessa’ l-bażi tat-taxxa. Dan jista’ jinkiseb b’mod partikolari billi tiġi diskussa mill-ġdid it-tassazzjoni attwali baxxa fuq id-djar u billi jsir aktar użu ta’ sorsi alternattivi. Dan jista’ jinkludi l-iżgurar ta’ iktar koerenza bejn it-tassazzjoni ambjentali u għanijiet ta’ diversifikazzjoni tal-ekonomija.

               (9)L-awtoritajiet tal-Lussemburgu raw kif għamlu biex jiddiversifikaw l-ekonomija, fl-għarfien tar-riskji marbuta ma' dipendenza qawwija fuq is-settur finanzjarju. It-tnaqqis tad-dipendenza tal-ekonomija fuq is-settur finanzjarju jibqa’ sfida ċentrali fuq perjodu twil. Biex jiġi trattat dan, l-analiżi tad-diversifikazzjoni trid tiġi tradotta f’miżuri speċifiċi bi skeda ta’ żmien definita b’mod ċar. Meta wieħed iqis il-livell għoli tal-kosti lavorattivi, attivitajiet li jkollhom valur miżjud joffru l-potenzjal li jilliberaw sorsi alternattivi ta' tkabbir. Id-diversifikazzjoni b'suċċess tal-ekonomija tal-Lussemburgu għalhekk tiddependi ħafna fuq  is-setturi li huma anqas sensittivi għal-livelli tal-kosti lavorattivi. Fil-biċċa l-kbira, dawn huma bbażati fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, li għandhom it-tendenza li jkollhom użu intensiv ta' teknoloġija u ta' għarfien. It-tnaqqis, jew it-tneħħija ta' ostakli għall-investiment u l-innovazzjoni li jillimitaw l-iżvilupp ekonomiku, jillibera l-potenzjal għall-innovazzjoni u jgħinu d-diversifikazzjoni. Filwaqt li l-investiment pubbliku huwa ogħla mill-medja fiż-Żona tal-Euro, l-investiment privat mhuwiex jilħaq il-prestazzjoni massima potenzjali. Huwa essenzjali, biex jinżammu l-prospetti tat-tkabbir, li jiġi sostnut livell għoli ta' investiment.

               (10)L-espansjoni ulterjuri tas-settur tas-servizzi mhux finanzjarji, li diġà huwa wieħed ta' suċċess, ukoll jista' jgħin fid-diversifikazzjoni tal-ekonomija. Għad hemm ostakli regolatorji għolja fis-settur tas-servizzi għan-negozji, b’mod partikolari għall-kontabilisti, periti, inġiniera u avukati. Għal dawn il-professjonijiet kollha, ir-rata ta’ fatturat hija inqas kemm mill-medja tal-UE kif ukoll mir-rata medja għall-ekonomija ġenerali. Restrizzjonijiet fuq dawn il-professjonijiet għalhekk jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-kompetittività tan-negozji fil-Lussemburgu. Dawn l-ostakli jinkludu l-ambitu wiesa’ ta’ attivitajiet riżervati għall-periti; ir-riżervazzjoni ta’ kompiti sempliċi bħall-attivitajiet tal-pagi jew il-preparazzjoni tad-dikjarazzjonijiet tat-taxxa għal professjonisti kwalifikati ħafna; ir-riżervazzjoni ta’ parir legali għall-avukati; u r-rekwiżiti tal-forma legali u l-parteċipazzjoni azzjonarja, ir-regoli dwar l-inkompatibiltà u r-restrizzjonijiet multidixxiplinari għall-avukati li jistgħu jkunu sproporzjonati meta mqabbla mal-prinċipji ewlenin, bħalma huma l-indipendenza tal-professjoni, u l-arranġamenti superviżorji korrispondenti.

               (11)Il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol immirati u l-programmi ta’ tagħlim tul il-ħajja, b’mod partikolari għall-ħaddiema akbar fl-età, li r-rati tal-impjiegi tagħhom għadha fost l-aktar baxxi fl-UE, huma meħtieġa biex jiġu evitati impatti negattivi. Ġew adottati miżuri biex itejbu l-impjegabbiltà tagħhom u l-irbit mas-suq tax-xogħol. Liġi dwar ir-riklassifikazzjoni tal-ħaddiema b’diżabbiltajiet li jaffetwawhom fuq ix-xogħol ġiet implimentata fl-1 ta’ Jannar 2016 u żiedet il-possibbiltajiet għal dawn il-ħaddiema li jibqgħu għal żmien itwal fis-suq tax-xogħol. Madankollu, strateġija komprensiva, wara konsultazzjonijiet mal-imsieħba soċjali, għad trid tiġi ppreżentata. Il-“patt tal-età”, abbozz ta’ liġi ppreżentat lill-Parlament f’April 2014, li għandu l-għan li jħeġġeġ kumpaniji b’aktar minn 150 impjegat iżommu ħaddiema aktar anzjani, għadu ma ġiex adottat. L-opportunitajiet ta’ titjib tal-ħiliet permezz ta’ linji politiċi mmirati lejn is-suq tax-xogħol attiv u t-tagħlim tul il-ħajja li jappoġġaw il-ħaddiema anzjani se jibqgħu importanti għas-suċċess ta’ dawn il-politiki. L-investiment fil-ħiliet huwa kruċjali biex jinħasdu l-benefiċċji sħaħ tad-diġitalizzazzjoni u biex tinżamm il-kompetittività.

               (12)Pakkett sostanzjali ta’ miżuri ġie adottat biex jiġi indirizzat in-nuqqas ta’ provvista fi proprjetà immobbli, iżda l-impatt reali tiegħu għad irid jidher. L-inkapaċità għall-aċċess tal-disponibbli għall-bini, li fil-parti l-kbira tagħha hija proprjetà ta’ individwi privati, tidher li hija wieħed mill-ostakli ewlenin biex tiżdied il-provvista tad-djar. Il-provvista limitata tad-djar flimkien mad-domanda qawwija wasslet għal żieda kostanti fil-prezzijiet tad-djar. Dan jikkontribwixxi biex jispjega x-xejra lejn żieda fid-dejn tal-unitajiet domestiċi, li huwa fil-biċċa l-kbira tiegħu relatat mal-ipoteki. Barra minn hekk, minkejja l-investiment sostanzjali fl-infrastruttura tat-trasport, l-indirizzar tal-konġestjoni tat-traffiku tibqa’ sfida. Dan huwa iktar u iktar il-każ peress li l-prattiki moderni tax-xogħol, bħal pereżempju x-xogħol mid-dar (teleworking), huma skoraġġuti fil-każ ta’ ħaddiema transfruntiera mill-politiki fiskali fil-pajjiżi ġirien. Kemm l-isfidi tal-akkomodazzjoni kif ukoll tal-mobbiltà x’aktarx iqegħdu pressjoni żejda fuq l-isforzi biex tiġi diversifikata l-ekonomija u tiżdied il-kompetittività. Dawn jistgħu jaġixxu wkoll bħala ostakli fl-attirar tal-ħaddiema kwalifikati fis-suq tax-xogħol.

               (13)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Lussemburgu u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2017. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta' Stabbiltà u l-Programm Nazzjonali ta' Riforma u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Lussemburgu fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Lussemburgu imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-UE billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (14)Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta' Stabbiltà, u huwa tal-opinjoni
                  10
                li l-Lussemburgu mistenni jkun konformi mal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir.

               B'DAN JIRRAKKOMANDA li l-Lussemburgu jieħu azzjoni fl-2017 u l-2018 biex:

               1.Tissaħħaħ id-diversifikazzjoni tal-ekonomija, fosthom billi jitneħħew l-ostakli għall-investiment u l-innovazzjoni. Jitneħħew ir-restrizzjonijiet regolatorji fis-settur tas-servizzi tan-negozju.

               2.
                     Jiżgura s-sostenibbiltà fuq terminu twil tas-sistema tal-pensjonijiet, jillimita l-irtirar bikri u jżid ir-rata ta’ impjieg tal-persuni mdaħħla fl-età.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  COM(2017) 515 final.

                     (3)
                  P8_TA(2017)0038, P8_TA(2017)0039, u P8_TA(2017)0040.

                     (4)
                  COM(2016) 725 final.

                     (5)
                  COM(2016) 728 final.

                     (6)
                  2017/C92/01

                     (7)
                  SWD(2017) 81 final.

                     (8)
                  L-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (9)

                        COM(2014) 494 final.

                     (10)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 13.5.2015
            COM(2015) 271 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            fuq il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Portugall għall-2015u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Portugall tal-2015

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               fuq il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Portugall għall-2015

                  u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Portugall tal-2015

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' baġitu s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
                u partikolarment l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  4
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta' Marzu 2010, il-Kunsill Ewropew qabel mal-proposta tal-Kummissjoni biex tiġi mnedija strateġija ġdida għat-tkabbir u l-impjiegi, Ewropa 2020, ibbażata fuq koordinazzjoni msaħħa tal-politiki tal-ekonomija. L-istrateġija tiffoka fuq il-punti ewlenin fejn hija meħtieġa azzjoni sabiex jissaħħaħ il-potenzjal tal-Ewropa għal tkabbir sostenibbli u kompetittività.

               (2)Fit-13 ta' Lulju 2010, il-Kunsill, abbażi tal-proposti tal-Kummissjoni, adotta rakkomandazzjoni dwar il-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri u l-Unjoni (mill-2010 sal-2014) u, fil-21 ta' Ottubru 2010, adotta deċiżjoni dwar il-linji gwida għall-politiki tal-impjiegi tal-Istati Membri. Flimkien dawn jagħmlu “il-linji gwida integrati” li l-Istati Membri ġew mistiedna jikkunsidraw fil-politiki nazzjonali tagħhom dwar l-ekonomija u l-impjiegi.

               (3)Fit-8 ta’ Lulju 2014, il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Portugall għall-2014 u ta l-opinjoni tiegħu dwar il-Programm ta’ Stabbiltà aġġornat tal-Portugall għall-perjodu 2014. Fit-28 ta' Novembru 2014, skont ir-Regolament (UE) Nru 473/2013
                  5
               , il-Kummissjoni ppreżentat l-opinjoni tagħha dwar l-abbozz ta' pjan baġitarju tal-Portugall għall-2015
                  6
               .

               (4)Fit-28 ta' Novembru 2014, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  7
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta' koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2015. Fl-istess ġurnata abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija
                  8
               , li fih il-Portugall ma ġiex identifikat bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru għandu jitwettaq analiżi fil-fond.

               (5)Fit-18 ta’ Diċembru 2014, il-Kunsill Ewropew endorsja l-prijoritajiet sabiex tingħata spinta lill-investiment, biex b'hekk kienu aċċelerati r-riformi strutturali u tkompliet it-triq lejn konsolidazzjoni fiskali responsabbli li tiffavorixxi t-tkabbir.

               (6)Fis-26 ta’ Frar 2015, il-Kummissjoni ppubblikat ir-rapport tagħha tal-pajjiż tal-2015 għall-Portugall
                  9
               . Dan ivvaluta l-progress li għamel il-Portugall fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fit-8 ta’ Lulju 2014. Ir-rapport tal-pajjiż jinkludi wkoll ir-riżultati tal-analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011. L-analiżi tal-Kummissjoni twassalha biex tikkonkludi li l-Portugall għaddej minn żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi li jeħtieġu azzjoni politika deċiżiva u monitoraġġ speċifiku. Huwa veru li nkiseb progress konsiderevoli permess tal-programm ta' aġġustament, kemm fir-rigward tal-aġġustament ekonomiku kif ukoll fejn għandhom x'jaqsmul-politiki. Minkejja dan, għad fadal riskji sinifikanti, marbuta mal-livelli għolja tal-pożizzjoni tad-dejn intern u estern f'firxa ta' setturi varji, u dawn jistħoqqilhom attenzjoni mill-qrib. Hemm ukoll pressjonijiet tat-tnaqqis fl-ingranaġġ b'saħħithom fil-kuntest ta' tkabbir baxx, inflazzjoni baxxa u qgħad għoli.

               (7)Fit-28 ta' April 2015, il-Portugall ippreżenta l-Programm Nazzjonali ta' Riforma għall-2015 u l-Programm ta' Stabilità tiegħu għall-2015. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta' bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (8)Il-Portugall bħalissa jinsab fil-parti korrettiva tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta' Stabbiltà tal-2015 tiegħu, il-gvern qed jippjana li jikkoreġi d-defiċit eċċessiv sal-2015 f'konformità mal-iskadenza stabbilita mill-Kunsill. Huwa qed jippjana li jnaqqas id-defiċit nominali għal 2.7% tal-PDG fl-2015 u gradwalment aktar għal 0.6% tal-PDG fl-2018. Skont il-Programm ta' Stabbiltà, il-gvern qed jippjana li jilħaq l-objettiv fuq perjodu ta’ żmien medju - defiċit strutturali ta' 0.5% tal-PDG - fl-2016. Il-proporzjon tad-dejn tal-gvern għall-PDG mistenni jonqos għal 124.2% fl-2015 u aktar għal madwar 112.1%  fl-2018. Ix-xenarju makroekonomiku li jsejjes dawn il-projjezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli għall-2015 u l-2016, iżda pjuttost ottimistiku għall-2017 u l-2018 li għalihom ġew identifikati xi riskji mill-Kunsill tal-Finanzi Pubbliċi Portugiż.
                   Skont il-previżjoni tar-rebbiegħa tal-2015 tal-Kummissjoni, għadha mhix żgurata korrezzjoni f'waqtha u fit-tul tad-defiċit eċċessiv għall-2015, iżda tista' tintlaħaq. Fl-istess ħin, l-isforz fiskali jinsab taħt dak irrakkomandat mill-Kunsill. Jekk wieħed jassumi li d-defiċit eċċessiv jiġi korrett, il-Portugall ikun suġġett għall-parti preventiva tal-Patt mill-2016. Miżuri li jtejjbu l-bilanċ biex jappoġġjaw il-miri ppjanati għad-defiċit mill-2016 'il quddiem għad mhumiex speċifikati biżżejjed u jidhru li mhumiex kbar biżżejjed. Għalhekk, jidher li hemm riskju ta' devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv fuq terminu medju fl-2016, u ser ikunu meħtieġa miżuri strutturali ulterjuri. Skont il-valutazzjoni tiegħu tal-Programm ta' Stabbiltà u filwaqt li jqis il-previżjoni tar-rebbiegħa tal-2015 tal-Kummissjoni, il-Kunsill huwa tal-fehma li hemm ir-riskju li l-Portugall ma jikkonformax mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (9)Il-konsolidazzjoni fiskali trid tissaħħaħ b'effiċjenza u kwalità miżjuda tal-ispiża pubblika fil-livelli kollha tal-amministrazzjoni pubblika u b'riformi ulterjuri tas-sistema ta' ġestjoni tal-finanzi pubbliċi. B'mod partikolari, huma neċessarji sforzi ulterjuri biex jiżguraw kontroll strett tan-nefqa bl-infurzar tal-liġi tal-kontroll tal-impenji u biex isaħħu l-obbligu ta' rendikont. Il-liġi dwar is-salarju uniku ġiet ippubblikata f'Settembru tal-2014 u ġiet applikata minn Jannar tal-2015; qed titħejja l-implimentazzjoni tad-Digriet-liġi dwar l-iskala tas-supplimenti uniċi. Ir-ristrutturar tal-intrapriża tal-Istat għadu ma tlestiex. Kien hemm progress limitat fl-iżvilupp ta' miżuri komprensivi ġodda bħala parti mir-riforma tal-pensjonijiet li għaddejja. Il-Portugall saritlu riforma komprensiva tas-sistema fiskali tiegħu fl-aħħar sentejn, immirata għat-taxxa fuq il-kumpaniji, it-taxxa fuq id-dħul personali u t-tassazzjoni ambjentali. Għandu jiġi evalwat l-impatt kumplessiv ta' din ir-riforma. Hemm ambitu wiesa' għal riformi ulterjuri biex jimmodernizzaw l-amministrazzjoni tad-dħul u biex ikomplu jtejjbu l-konformità mar-regoli min-naħa tal-kontribwenti.

               (10)Is-sistema ta’ negozjar kollettiv riċentement sarulha diversi riformi, għalkemm mhux kollha kemm huma jippromwovu allinjament tas-salarji mal-produttività fil-livell tas-setturi u tal-kumpaniji. L-isfida tas-sistema hija li tippermetti lill-kumpaniji jaġġustaw għal ċirkostanzi speċifiċi. Dan jinkludi l-użu effettiv ta' dispożizzjonijiet eżistenti għall-kumpaniji biex jidderogaw minn ftehimiet kollettivi settorjali skont ċirkostanzi speċifiċi. Minkejja l-iffriżar fi snin riċenti, is-salarju minimu żdied b'mod ħafna aktar mgħaġġel mis-salarju medju f'termini nominali mill-2008 (bi 18.5% vs 3.5% bejn l-2008 u l-2014) u l-proporzjon ta' ħaddiema koperti mis-salarju minimu kiber minn 5% fl-2005 għal 12.9% fl-2014.

               (11)Sar progress sinifikanti fir-rigward tal-użu ta' politiki attivi fis-suq tax-xogħol u tar-riforma ta' servizzi pubbliċi għall-impjieg. Madanakollu, jifdal sfidi fir-rigward tal-ilħuq ta' żgħażagħ li mhumiex impjegati u lanqas fl-edukazzjoni jew it-taħriġ. Hemm bżonn li tiżdied id-diġitalizzazzjoni tas-servizzi li jieħdu ħsieb l-adattament għas-suq tax-xogħol. L-iżgurar ta' kopertura xierqa ta' assistenza soċjali, inkluża l-iskema ta’ dħul minimu, jibqgħu wkoll sfida ewlenija. Sar xi ftit tal-progress fit-titjib tal-kwalità u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni. Il-Portugall irriforma l-kurrikuli u l-istatuti tal-għalliema sabiex itejjeb il-kwalità tal-edukazzjoni. L-użu tal-għodda ta' monitoraġġ u d-diversifikazzjoni ta' perkorsi bi programmi ġodda ta' edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali għandhom jindirizzaw it-tluq bikri mill-iskola u jgħinu fit-titjib tar-rati ta' prestazzjoni. Riformi riċenti huma mfassla biex itejjbu s-sistema ta' edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali, iżda tibqa' l-isfida biex din is-sistema ssir aktar attraenti għall-istudenti. It-trawwim tat-trasferiment tal-għarfien bejn l-edukazzjoni għolja, kumpaniji tas-settur privat u organizzazzjonijiet ta' riċerka wkoll jirrappreżenta sfida.

               (12)Id-dejn għoli ta' kumpaniji Portugiżi għadu joħloq piż fuq ir-rendiment tagħhom u jimpedixxi investimenti ġodda, u d-dejn tal-unitajiet domestiċi naqas b'mod sinifikanti. B'segwitu għall-eżerċizzju ta' Valutazzjoni Komprensiva, il-bank ċentrali żied il-monitoraġġ tal-likwidità u l-pożizzjoni kapitali tal-banek, kif ukoll ivvaluta l-pjan għall-irkupru tal-banek. Il-proporzjon ta' self korporattiv improduttiv għadu għoli (fuq it-18%) u huwa piż fuq il-karti bilanċjali tal-banek. Ir-riforma tat-taxxa fuq id-dħul korporattiv li nbdiet fl-2014 issaħħaħ il-limiti tal-possibilità ta' tnaqqis ta' spejjeż finanzjarji netti, iżda l-preferenza għal dejn għoli fit-tassazzjoni korporattiva tista' tiġi indirizzata ulterjorment. Il-pjattaformi/proċessi ta' ristrutturar korporattivi PER u SIREVE qed jitfasslu mill-ġdid, b'enfasi msaħħa fuq l-għajnuna lil kumpaniji biex jibqgħu fin-negozju minflok jidħlu f'likwidazzjoni. Iċ-ċifri tat-tnaqqis fl-ingranaġġ għall-2014 juru progress sostanzjali fl-implimentazzjoni tal-miżuri biex jitnaqqas id-dejn korporattiv eċċessiv. Il-pjan strateġiku għar-ristrutturar tad-dejn korporattiv, ippubblikat f'Mejju 2014, qed jieħu l-forma bilmod fil-leġiżlazzjoni permezz ta' diversi miżuri. Qed isir progress ukoll fit-twessigħ tal-firxa ta' alternattivi għall-finanzjament disponibbli għal kumpaniji mhux finanzjarji billi jiġu inkoraġġuti investimenti ta' ekwità. L-Istituzzjoni tal-Finanzi għall-Iżvilupp, stabbilita formalment f'Settembru 2014, beħsiebha tindirizza l-fallimenti tas-suq li jxekklu l-aċċess għall-finanzi tal-SMEs.

               (13)Hemm lok biex jissaħħu l-miżuri biex jiżdiedu l-effiċjenza u l-kwalità tas-sistema ġudizzjarja, b'mod partikolari fir-rigward tal-evelwazzjoni tal-attivitajiet tal-qrati u l-użu ta' għodod onlajn, u biex isir stħarriġ tal-utenti tal-qorti jew professjonisti legali. Skont It-Tabella ta' Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE għall-2015, il-proċedimenti ta' infurzar fil-kawżi ċivili u kummerċjali jkomplu jkunu twal (386 ġurnata). In-numru ta' kawżi ta’ eżekuzzjoni għadu qed jonqos bi ftit, filwaqt li ż-żmien għat-tlestija jibqa' twil (1045 ġurnata fl-2014). Ir-riformi relatati mal-qrati tat-taxxa u dawk amministrattivi mexjin b'pass inqas mgħaġġel minn riformi ġudizzjarji oħra. Iż-żieda fin-numru ta' każijiet ta' insolvenza enfasizzat il-bżonn li jiżdiedu r-riżorsi u t-taħriġ għal qrati tal-ewwel istanza f'dan il-qasam. Il-likwidità tan-negozji tkompli tiġi aggravata minn dewmien twil fil-ħlasijiet, l-aktar mis-settur pubbliku. Ma ttieħdu l-ebda miżuri ġodda u ma saru l-ebda impenji biex jiġu indirizzati dawn il-ħlasijiet tard. Hemm nuqqas ta' trasparenza fir-rigward ta' sħubijiet pubbliċi-privati fil-livelli ta' gvern lokali u reġjonali u fil-qasam ta' konċessjonijiet fil-livelli kollha. Il-prevenzjoni ta' korruzzjoni hija mxekkla mill-applikazzjoni ineffettiva ta' qafas legali eżistenti, li fiha jeħtieġ li jitjiebu l-monitoraġġ, l-implimentazzjoni u l-infurzar tas-sanzjonijiet.

               (14)L-awtorità regolatorja tat-trasport il-ġdida għadha mhijiex operazzjonali. Il-miżuri ta' liberalizzazzjoni ta' konċessjonijiet fil-portijiet, fis-settur ferrovjarju u t-trasport pubbliku metropolitan qed idumu, u b'hekk jonqsu milli jistimulaw l-investiment. Kien hemm progress limitat fl-implimentazzjoni tal-pjan tat-trasport fit-tul u l-iskeda għar-riforma tas-settur tal-portijiet. Kien hemm dewmien fil-konċessjonijiet tat-trasport għaż-żoni metropolitani ta' Lisbona u Porto. Barra minn hekk, sar progress limitat fin-negozjar mill-ġdid tal-konċessjonijiet fil-portijiet u fis-settur ferrovjarju. Il-fużjoni bejn l-operaturi tal-infrastruttura ferrovjarja (REFER) u dawk tat-toroq (EP) maħsuba biex ittejjeb is-sostenibilità finanzjarja tal-korp infrastrutturali l-ġdid tat-toroq u ferrovjarju, għadha għaddejja. In-numru tal-persunal tnaqqas fl-intrapriżi tal-Istat fis-settur tat-trasport.

               (15)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Portugall u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2015. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta' Stabilità u l-Programm Nazzjonali ta' Riforma u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Portugall fi snin preċedenti. Hija kkunsidrat mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Protugall iżda wkoll il-konformita tagħhom mar-regoli u l-gwida tal-UE, minħabba l-ħtieġa biex tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni Ewropea billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE f'deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet skont is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn 1 sa 5 hawn taħt.

               (16)Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta' Stabbiltà tal-Portugall, u l-opinjoni tiegħu
                  10
                hija riflessa b'mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 hawn taħt.

               (17)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta' Riforma u l-Programm ta' Stabbiltà. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) No 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn 1 sa 4  hawn taħt.

               (18)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet ukoll analiżi tal-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro inġenerali. Fuq il-bażi ta' din l-analiżi, il-Kunsill ħareġ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-Istati Membri li l-munita tagħhom hi l-euro. Il-Portugall għandu jiżgura wkoll l-implimentazzjoni sħiħa u f'waqtha ta' dawn ir-rakkomandazzjonijiet;

               B'DAN JIRRAKKOMANDA li l-Portugall jieħu azzjoni fl-2015 u l-2016 biex:

               1.Jiżgura korrezzjoni fit-tul tad-defiċit eċċessiv fl-2015 billi jieħu miżuri kif meħtieġ. Jikseb aġġustament fiskali ta' 0.6 % tal-PDG lejn l-objettiv fuq terminu medju fl-2016. Jinforza l-liġi tal-kontroll tal-impenji biex jikkontrolla n-nefqa aħjar. Itejjeb is-sostenibilità tas-sistema tal-pensjoni fuq terminu medju. Jissalvagwardja s-sostenibilità finanzjarja tal-intrapriżi tal-istat. Itejjeb ulterjorment il-konformità tat-taxxa u l-effiċjenza tal-amministrazzjoni tat-taxxa.

               2.Jippromwovi l-allinjament tas-salarji mal-produttività, f'konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali u f'konformità mal-prattiki nazzjonali, filwaqt li jqis id-differenza fil-ħiliet u l-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol lokali kif ukoll diverġenzi fil-prestazzjoni ekonomika fost ir-reġjuni, setturi u kumpaniji. Jiżgura li żviluppi relatati mas-salarju minimu jkunu konsistenti mal-objettivi ta' promozzjoni tal-impjieg u l-kompetittività

               3.Itejjeb l-effiċjenza tas-servizzi pubbliċi għall-impjieg, b'mod partikolari billli jżid l-ilħiq għal żgħażagħ mhux irreġistrati. Jiżgura attivazzjoni effettiva ta' dawk li jirċievu l-benefiċċji u kopertura xierqa tal-iskema ta' dħul minimu.

               4.Jieħu miżuri biex inaqqas id-dejn korporattiv eċċessiv, biex jindirizza l-proporzjon ta' self mhux produttiv korporattiv fil-banek u biex inaqqas il-preġudizzju ta' dejn għal korporattivi taħt id-dispożizzjonijiet tat-taxxa. Itejjeb l-efiċjenza tal-għodod ta' ristrutturar tad-dejn għal kumpaniji vijabbli billi jintroduċi inċentivi għal banek u debituri biex jinvolvu ruħhom fi proċessi ta' ristrutturar fi stadju bikri.

               5.Jaċċellera l-miżuri u jżid it-trasparenza fir-rigward ta' konċessjonijiet, inkluż fis-settur tat-trasport, u sħubijiet pubbliċi-privati f'livell lokali u reġjonali.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)
                  COM(2015) 271.

                     (4)
                  P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068, P8_TA(2015)0069.

                     (5)
                  ĠU L 140, 27.5.2013, p. 11.

                     (6)
                  C(2014) 8812 finali.

                     (7)
                  COM(2014) 902.

                     (8)
                  COM(2014) 904.

                     (9)
                  SWD(2015) 41 finali.

                     (10)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.