               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 23.5.2022
            COM(2022) 605 final

            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma taċ-Ċekja tal-2022 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza taċ-Ċekja għall-2022
            {SWD(2022) 605 final} - {SWD(2022) 640 final}

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma taċ-Ċekja tal-2022 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza taċ-Ċekja għall-2022

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet baġitarji u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni tal-politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  2
               , li jistabbilixxi l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, daħal fis-seħħ fid-19 ta’ Frar 2021. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza tipprovdi appoġġ finanzjarju għall-implimentazzjoni ta’ riformi u investiment, li jinvolvi impuls fiskali ffinanzjat mill-Unjoni. Din tikkontribwixxi għall-irkupru ekonomiku u għall-implimentazzjoni ta’ riformi u investiment sostenibbli u li jsaħħu t-tkabbir, b’mod partikolari biex jippromwovi t-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, filwaqt li tissaħħaħ ir-reżiljenza u t-tkabbir potenzjali tal-ekonomiji tal-Istati Membri. Tgħin ukoll biex jissaħħu l-finanzi pubbliċi sostenibbli u tingħata spinta lit-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi fuq perjodu medju u twil ta’ żmien. Il-kontribuzzjoni finanzjarja massima għal kull Stat Membru taħt il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza [ġiet] aġġornata fi [XX] ta’ Ġunju 2022, f’konformità mal-Artikolu 11(2) tar-Regolament (UE) 2021/241.

               (2)Fl-24 ta’ Novembru 2021, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2022 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Dan ikkunsidra kif dovut l-impenn konġunt affermat mill-ġdid tas-Summit Soċjali ta’ Porto ta’ Mejju 2021 biex ikompli jiġi implimentat il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali pproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli tal-2022 fil-25 ta’ Marzu 2022. Fl-24 ta’ Novembru 2021, il-Kummissjoni adottat r-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx liċ-Ċekja bħala wieħed mill-Istati Membri li għalih tkun meħtieġa analiżi fil-fond
                  3
               . Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll il-proposta għar-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi tal-2022 li janalizza l-implimentazzjoni tal-Linji Gwida dwar l-Impjiegi u l-prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li ġie adottat mill-Kunsill fl-14 ta’ Marzu 2022.

               (3)L-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja, hekk kif ġiet eżatt wara l-pandemija globali, biddlet b’mod sinifikanti l-kuntest ġeopolitiku u ekonomiku. L-impatt tal-invażjoni fuq l-ekonomiji tal-Istati Membri nħass pereżempju permezz ta’ prezzijiet ogħla tal-enerġija u tal-ikel u prospetti ta’ tkabbir aktar dgħajfa. Il-prezzijiet ogħla tal-enerġija huma partikolarment ta’ piż fuq l-unitajiet domestiċi l-aktar vulnerabbli li qed jesperjenzaw jew jinsabu f’riskju ta’ faqar enerġetiku. L-UE qed tesperjenza wkoll influss bla preċedent ta’ nies li qed jaħarbu mill-Ukrajna. F’dan il-kuntest, fl-4 ta’ Marzu 2022, id-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja ġiet attivata
                  4
                għall-ewwel darba, u tat lill-persuni spostati mill-Ukrajna d-dritt li jibqgħu legalment fl-UE, kif ukoll l-aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ, is-suq tax-xogħol, il-kura tas-saħħa, l-akkomodazzjoni u l-assistenza soċjali. Qed titpoġġa għad-dispożizzjoni taċ-Ċekja skont l-inizjattiva tal-Azzjoni ta’ Koeżjoni għar-Refuġjati fl-Ewropa (Cohesion’s Action for Refugees in Europe , CARE) u permezz ta’ prefinanzjament addizzjonali taħt il-programm tal-Assistenza għall-Irkupru għall-Koeżjoni u t-Territorji tal-Ewropa (Recovery Assistance for Cohesion and the Territories of Europe, REACT-EU) biex jiġu indirizzati b’mod urġenti l-ħtiġijiet ta’ akkoljenza u integrazzjoni għal dawk li qed jaħarbu mill-Ukrajna.

               (4)Fil-kunsiderazzjoni tas-sitwazzjoni ekonomika u ġeopolitika li qed tinbidel malajr, is-Semestru Ewropew qed ikompli bil-koordinazzjoni wiesgħa tiegħu tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-2022, filwaqt li jevolvi f’konformità mar-rekwiżiti ta’ implimentazzjoni tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, kif deskritt fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli tal-2022. L-implimentazzjoni tal-pjanijiet għall-irkupru u r-reżiljenza adottati hija essenzjali għat-twettiq tal-prijoritajiet ta’ politika taħt is-Semestru Ewropew, billi l-pjanijiet jindirizzaw ir-rakkomandazzjonijiet rilevanti speċifiċi għall-pajjiż kollha jew subsett sinifikanti minnhom maħruġa fiċ-ċikli tas-Semestru tal-2019 u l-2020. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 u tal-2020 jibqgħu ugwalment rilevanti wkoll għall-pjanijiet għall-irkupru u r-reżiljenza riveduti, aġġornati jew emendati f’konformità mal-Artikoli 14, 18 u 21 tar-Regolament (UE) 2021/241, flimkien ma’ kwalunkwe rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż maħruġa sad-data tal-preżentazzjoni tal-pjan modifikat.

               (5)Il-Klawżola Liberatorja Ġenerali ilha attiva minn Marzu 2020
                  5
               . Fil-Komunikazzjoni tagħha tat-3 ta’ Marzu 2021
                  6
               , il-Kummissjoni spjegat il-fehma tagħha li d-deċiżjoni dwar id-diżattivazzjoni jew il-kontinwazzjoni tal-applikazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali jenħtieġ li tittieħed fuq il-bażi ta’ valutazzjoni ġenerali tal-istat tal-ekonomija, bil-livell ta’ attività ekonomika fl-UE jew fiż-Żona tal-Euro meta mqabbel mal-livelli ta’ qabel il-kriżi (tmiem l-2019) bħala l-kriterju kwantitattiv ewlieni. Iż-żieda fl-inċertezza u riskji qawwija ta’ evoluzzjoni negattiva fil-prospettiva ekonomika ta’ gwerra fl-Ewropa, żiediet bla preċedenti fil-prezzijiet tal-enerġija u aktar tħarbit fil-katina tal-provvista huma argumenti favur l-estensjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali għal matul l-2023.

               (6)Skont l-approċċ fl-opinjoni tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2021 dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2021, il-pożizzjoni fiskali attwalment titkejjel l-aħjar bħala l-bidla fin-nefqa primarja (netta minn miżuri ta’ dħul diskrezzjonarji), bl-esklużjoni tal-miżuri temporanji ta’ emerġenza relatati mal-kriżi tal-COVID-19 iżda inkluża n-nefqa ffinanzjata minn appoġġ (għotjiet) mhux ripagabbli mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u fondi oħra tal-UE, meta mqabbla mat-tkabbir potenzjali fuq terminu medju
                  7
               . Lil hinn mill-pożizzjoni fiskali ġenerali, sabiex jiġi vvalutat jekk il-politika fiskali nazzjonali hijiex prudenti u jekk il-kompożizzjoni tagħha twassalx għal irkupru sostenibbli konsistenti mat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, tingħata wkoll attenzjoni lill-evoluzzjoni tan-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata nazzjonalment
                  8
                (netta minn miżuri diskrezzjonarji ta’ dħul u bl-esklużjoni ta’ miżuri temporanji ta’ emerġenza relatati mal-kriżi tal-COVID-19) u l-investiment.

               (7)Fit-2 ta’ Marzu 2022, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni li tipprovdi gwida wiesgħa għall-politika fiskali fl-2023, bil-għan li tappoġġa t-tħejjija tal-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza tal-Istati Membri u b’hekk issaħħaħ il-koordinazzjoni tal-politika
                  9
               . Il-Kummissjoni nnotat li, fuq il-bażi tal-prospettiva makroekonomika tat-tbassir tax-xitwa 2022, it-tranżizzjoni minn pożizzjoni fiskali ta’ appoġġ aggregata fl-2020-2022 għal pożizzjoni fiskali aggregata ġeneralment newtrali tidher xierqa fl-2023, filwaqt li tinsab lesta li tirreaġixxi għas-sitwazzjoni ekonomika li qed tevolvi. Il-Kummissjoni ħabbret li r-rakkomandazzjonijiet fiskali għall-2023 għandhom ikomplu jiddifferenzjaw bejn l-Istati Membri u jqisu l-effetti konsegwenzjali possibbli bejn il-pajjiżi. Il-Kummissjoni stiednet lill-Istati Membri biex jirriflettu l-linji ta’ gwida fil-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza tagħhom. Il-Kummissjoni impenjat ruħha li timmonitorja mill-qrib l-iżviluppi ekonomiċi u taġġusta l-gwida politika tagħha kif meħtieġ u mhux aktar tard mill-pakkett tagħha tar-rebbiegħa tas-Semestru tal-aħħar ta’ Mejju 2022.

               (8)Fir-rigward tal-gwida fiskali pprovduta fit-2 ta’ Marzu 2022, ir-rakkomandazzjonijiet fiskali għall-2023 iqisu l-prospettiva ekonomika li marret għall-agħar, l-inċertezza akbar u aktar riskji negattivi, u l-inflazzjoni ogħla meta mqabbla mat-tbassir tax-Xitwa. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ir-rispons fiskali għandu jespandi l-investiment pubbliku għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u għas-sigurtà tal-enerġija, u jsostni l-kapaċità tal-akkwist tal-unitajiet domestiċi l-aktar vulnerabbli sabiex jittaffa l-impatt taż-żieda fil-prezz tal-enerġija u jgħin biex jiġu limitati l-pressjonijiet inflazzjonarji mill-effetti sekondarji permezz ta’ miżuri mmirati u temporanji; il-politika fiskali għandha tibqa’ aġli sabiex taġġusta għaċ-ċirkostanzi li qed jevolvu b’mod rapidu, u tkun differenzjata bejn il-pajjiżi skont is-sitwazzjoni fiskali u ekonomika tagħhom, inkluż fir-rigward tal-esponiment għall-kriżi u l-influss ta’ persuni spostati mill-Ukrajna.

               (9)Fl-1 ta’ Ġunju 2021, iċ-Ċekja ppreżentat il-pjan nazzjonali tagħha għall-irkupru u r-reżiljenza lill-Kummissjoni, f’konformità mal-Artikolu 18(1) tar-Regolament (UE) 2021/241. Skont l-Artikolu 19 tar-Regolament (UE) 2021/241, il-Kummissjoni vvalutat ir-rilevanza, l-effettività, l-effiċjenza u l-koerenza tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, f’konformità mal-linji gwida tal-valutazzjoni tal-Anness V ta’ dak ir-Regolament. Fit-8 ta’ Settembru 2021, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni tiegħu dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għaċ-Ċekja
                  10
               . Ir-rilaxx tal-pagamenti parzjali jiddependi fuq deċiżjoni mill-Kummissjoni, meħuda f’konformità mal-Artikolu 24(5) tar-Regolament (UE) 2021/241, li ċ-Ċekja tkun laħqet b’mod sodisfaċenti l-istadji importanti u l-miri rilevanti stabbiliti fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill. It-twettiq sodisfaċenti jippresupponi li l-kisba tal-istadji importanti u l-miri preċedenti ma tkunx treġġgħet lura.

               (10)Fit-28 ta’ April 2022, iċ-Ċekja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2022 u, fil-11 ta’ Mejju 2022, il-Programm ta’ Konverġenza tagħha għall-2022, lil hinn mill-iskandenza stabbilita fl-Artikolu 4 tar-Regolament (KE) Nru 1466/97. Biex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati flimkien. F’konformità mal-Artikolu 27 tar-Regolament (UE) 2021/241, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2022 jirrifletti wkoll ir-rappurtar biannwali taċ-Ċekja dwar il-progress li sar fil-kisba tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tagħha.

               (11)Il-Kummissjoni ppubblikat ir-rapport tal-pajjiż tal-2022 għaċ-Ċekja
                  11
                fit-23 ta’ Mejju 2022. Huwa vvaluta l-progress taċ-Ċekja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti adottati mill-Kunsill fl-2019, l-2020 u l-2021, u ħa kont tal-implimentazzjoni taċ-Ċekja tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, li jibni fuq it-Tabella ta’ Valutazzjoni għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Fuq il-bażi ta’ din l-analiżi, ir-rapport tal-pajjiż identifika lakuni fir-rigward ta’ dawk l-isfidi li mhumiex indirizzati jew li huma indirizzati biss parzjalment mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, kif ukoll sfidi ġodda u emerġenti li jirriżultaw mill-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja. Huwa vvaluta wkoll il-progress taċ-Ċekja fl-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u fil-kisba tal-miri ewlenin tal-UE dwar l-impjiegi, il-ħiliet u t-tnaqqis tal-faqar, kif ukoll il-progress fil-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU.

               (12)Fit-23 ta’ Mejju 2022, il-Kummissjoni ħarġet rapport skont l-Artikolu 126(3) TFUE. Dan ir-rapport jiddiskuti l-qagħda baġitarja taċ-Ċekja, billi fl-2021 id-defiċit tal-gvern estiż tagħha qabeż il-valur referenzjarju ta’ 3 % tal-PDG stabbilit fit-Trattat. Ir-rapport ikkonkluda li l-kriterju tad-defiċit ma ġiex issodisfat. F’konformità mal-Komunikazzjoni tat-2 ta’ Marzu 2022, il-Kummissjoni ma pproponietx li tiftaħ proċeduri ġodda ta’ defiċit eċċessiv fir-rebbiegħa 2022 u se tivvaluta mill-ġdid ir-rilevanza tal-proposta li jinfetħu proċeduri ta’ defiċit eċċessiv fil-ħarifa 2022.

               (13)Fl-20 ta’ Lulju 2020, il-Kunsill irrakkomanda liċ-Ċekja biex fl-2020 u fl-2021 tieħu l-miżuri kollha meħtieġa, f’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru li jirriżulta. Irrakkomanda wkoll liċ-Ċekja biex, meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati biex tikseb pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju u tiżgura s-sostenibbiltà tad-dejn, filwaqt li ssaħħaħ l-investiment. Fl-2021, fuq il-bażi ta’ data vvalidata mill-Eurostat, id-defiċit tal-gvern estiż taċ-Ċekja żdied minn 5,8 % tal-PDG fl-2020 għal 5,9 % fl-2021. Ir-rispons ta’ politika fiskali miċ-Ċekja appoġġa l-irkupru ekonomiku fl-2021, filwaqt li l-miżuri temporanji ta’ appoġġ ta’ emerġenza naqsu minn 3,1 % tal-PDG fl-2020 għal 2,3 % fl-2021. Il-miżuri li ħadet iċ-Ċekja fl-2021 kienu konformi mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2020. Il-miżuri baġitarji diskrezzjonarji adottati mill-Gvern fl-2020 u l-2021 kienu fil-biċċa l-kbira temporanji jew ibbilanċjati minn miżuri ta’ tpaċija. Fl-istess ħin, uħud mill-miżuri diskrezzjonarji adottati mill-Gvern matul il-perjodu mill-2020 sal-2021 ma kinux temporanji jew ibbilanċjati minn miżuri ta’ tpaċija, u kienu jikkonsistu prinċipalment fi tnaqqis tat-Taxxa fuq id-Dħul Personali b’impatt ta’ madwar 1,9 % tal-PDG. Fuq il-bażi ta’ data vvalidata mill-Eurostat, id-dejn tal-gvern estiż kien ta’ 41,9 % tal-PDG fl-2021.

               (14)Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed il-proġettazzjonijiet baġitarji fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2022 huwa kawt fl-2022 u favorevoli fl-2023. Il-Gvern jipproġetta li l-PDG reali jikber b’1,2 % fl-2022 u bi 3,6 % fl-2023. B’paragun ma’ dan, it-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta tkabbir tal-PDG reali ogħla ta’ 1,9 % fl-2022 u tkabbir tal-PDG aktar baxx ta’ 2,7 % fl-2023, prinċipalment minħabba perspettiva differenti għall-konsum privat li tirriżulta minn suppożizzjonijiet differenti rigward l-użu tat-tfaddil u l-indiċjar tas-salarji. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2022, il-Gvern jistenna li d-defiċit nominali se jonqos għal 4,5 % tal-PDG fl-2022 u għal 3,2 % fl-2023. It-tnaqqis jirrifletti l-aktar it-tneħħija ftit ftit tal-biċċa l-kbira tal-miżura ta’ emerġenza kif ukoll tkabbir nomali qawwi fil-PDG. Skont il-Programm, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern estiż mal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 42,7 % fl-2022 u li jiżdied għal 43,4 % fl-2023. Fuq il-bażi ta’ miżuri ta’ politika magħrufa fid-data tal-għeluq tat-tbassir, it-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta defiċit tal-gvern għall-2022 u l-2023 ta’ 4,3 % tal-PDG u 3,9 % rispettivament. Dan huwa konformi għall-2022 u ogħla mid-defiċit tal-2023 pproġettat fil-Programm ta’ Konverġenza tal-2022, prinċipalment minħabba xenarju makroekonomiku kemxejn inqas ottimist tat-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni u minħabba suppożizzjonijiet differenti rigward ir-rata ta’ inflazzjoni u t-trasferiment tagħha fuq l-ispejjeż tal-gvern. It-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta proporzjon simili tad-dejn tal-gvern estiż mal-PDG, ta’ 42,8 % fl-2022 u 44,0 % fl-2023.

               Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni, it-tkabbir potenzjali medju potenzjali fuq perjodu medju (medja ta’ 10 snin) hija stmata fil-valur ta’ 2,0 %. Madankollu, din l-istima ma tinkludux l-impatt tar-riformi li huma parti mill-Pjan ta’ Rkupru u Reżiljenza u li jistgħu jagħtu spinta lit-tkabbir potenzjali taċ-Ċekja.

               (15)Fl-2022, il-Gvern neħħa gradwalment il-maġġoranza tal-miżuri meħuda b’rispons għall-kriżi tal-COVID-19, b’tali mod li l-miżuri temporanji ta’ appoġġ ta’ emerġenza huma pproġettati li jonqsu minn 2,3 % tal-PDG fl-2021 għal 0,1 % fl-2022. Id-defiċit tal-gvern huwa affettwat mill-miżuri adottati biex jikkumbattu l-impatt ekonomiku u soċjali taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija, li fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni huma stmati għal 0,1 % tal-PDG fl-2022 u huma mistennija li jitneħħew fl-2023
                  12
               . Dawn il-miżuri jikkonsistu prinċipalment fi tnaqqis fit-taxxi indiretti fuq il-konsum tal-enerġija  Dawn il-miżuri tħabbru bħala temporanji. Madankollu, f’każ li l-prezzijiet tal-enerġija jibqgħu għoljin ukoll fl-2023, xi wħud minn dawn il-miżuri jistgħu jitkomplew. Xi wħud minn dawn il-miżuri mhumiex immirati, b’mod partikolari t-tnaqqis ġenerali fid-dazji tas-sisa. Id-defiċit tal-gvern huwa affettwat ukoll mill-ispejjeż biex tiġi offruta protezzjoni temporanja lill-persuni spostati mill-Ukrajna, li fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni huma pproġettati li jkunu 0,4 % tal-PDG fl-2022 u 0,6 % fl-2023
                  13
               .

               (16)Fit-18 ta’ Ġunju 2021, il-Kunsill irrakkomanda li fl-2022 iċ-Ċekja
                  14
                żżomm pożizzjoni fiskali ta’ appoġġ, inkluż mill-impuls ipprovdut mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, u tippreserva l-investiment iffinanzjat fil-livell nazzjonali. Irrakkomanda wkoll liċ-Ċekja biex, meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, issegwi politika fiskali mmirata biex tikseb pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju u tiżgura s-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju, u fl-istess ħin, li ssaħħaħ l-investiment biex tingħata spinta lill-potenzjal tat-tkabbir.

               (17)Fl-2022, fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni u inkluża l-informazzjoni inkorporata fil-Programm ta’ Konverġenza tal-2022 taċ-Ċekja, il-pożizzjoni fiskali hija pproġettata li tkun ġeneralment newtrali fil-livell ta’ +0,1 % tal-PDG, filwaqt li l-Kunsill irrakkomanda pożizzjoni ta’ appoġġ.
                  15
               . Iċ-Ċekja qed tippjana li tipprovdi appoġġ kontinwu għall-irkupru billi tagħmel użu mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza biex tiffinanzja investiment addizzjonali kif rakkomandat mill-Kunsill. Il-kontribuzzjoni pożittiva lejn l-attività ekonomika tan-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u minn fondi oħra tal-UE hija pproġettata li tiżdied b’1,0 punt perċentwali tal-PDG, imqabbel mal-2021. L-investiment iffinanzjat b’mod nazzjonali huwa pproġettat li jipprovdi kontribut espansjonarju għall-pożizzjoni fiskali ta’ 0,6 punt perċentwali tal-PDG fl-2022
                  16
               . Għaldaqstant, iċ-Ċekja mhix qed tippjana li tippreserva l-investiment iffinanzjat fil-livell nazzjonali. Fl-istess ħin, it-tkabbir fin-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata min-nazzjon (nett minn miżuri ġodda ta’ dħul) fl-2022 huwa pproġettat li jipprovdi kontribuzzjoni restrittiva ta’ 0,7 punt perċentwali għall-pożizzjoni fiskali ġenerali. Dan jinkludi l-impatt addizzjonali tal-miżuri biex jiġi indirizzat l-impatt ekonomiku u soċjali taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija (0,03 % tal-PDG), kif ukoll l-ispejjeż biex tiġi offruta protezzjoni temporanja lill-persuni spostati mill-Ukrajna (0,4 % tal-PDG).

               (18)Fl-2023, il-pożizzjoni fiskali hija pproġettata fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni għal 0,1 % tal-PDG fuq suppożizzjoni ta’ ebda bidla fil-politika
                  17
               . Iċ-Ċekja hija pproġettata li tuża l-għotjiet mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza fl-2023 biex tiffinanzja investiment addizzjonali b’appoġġ għall-irkupru. Il-kontribuzzjoni pożittiva lejn l-attività ekonomika tan-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u minn fondi oħra tal-UE hija pproġettata li tiżdied b’0,1 punt perċentwali tal-PDG, imqabbel mal-2022. L-investiment iffinanzjat b’mod nazzjonali huwa pproġettat li jipprovdi kontribuzzjoni espansjonarja għall-pożizzjoni fiskali ta’ 0,2 punt perċentwali tal-PDG fl-2023
                  18
               . Fl-istess ħin, it-tkabbir fin-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata min-nazzjon (nett minn miżuri ġodda ta’ dħul) fl-2023 huwa pproġettat li jipprovdi kontribuzzjoni restrittiva ta’ 0,4 punt perċentwali għall-pożizzjoni fiskali ġenerali. Dan jinkludi l-impatt mill-eliminazzjoni ftit ftit tal-miżuri biex jiġu indirizzati l-prezzijiet dejjem jiżdiedu tal-enerġija (0,1 % tal-PDG), kif ukoll l-ispejjeż addizzjonali biex tiġi offruta protezzjoni temporanja lill-persuni spostati mill-Ukrajna (0,2 % tal-PDG).

               (19)Fil-Programm ta’ Konverġenza tal-2022, id-defiċit tal-gvern estiż huwa mistenni li jonqos gradwalment għal 3,2 % tal-PDG fl-2023, 2,9 % fl-2024 u għal 2,7 % sal-2025. Għalhekk, id-defiċit tal-gvern estiż huwa ppjanat li jinżel għal taħt it-3 % tal-PDG sal-2024. Dawn il-proġettazzjonijiet jassumu restrizzjoni fuq it-tkabbir tan-nefqa pubblika – inkluż il-kumpens tal-impjegati, il-konsum intermedju u t-trasferimenti soċjali in natura – b’pass aktar baxx minn dak tat-tkabbir fid-dħul u inqas mit-tkabbir nominali tal-PDG. Tnaqqis fl-investimenti pubbliċi bħala perċentwal tal-PDG huwa previst ukoll wara l-quċċata fl-2023. Skont il-Programm, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern estiż mal-PDG huwa mistenni li jiżdied sal-2025, b’mod speċifiku b’żieda sa 44,4 % fl-2024 u żieda sa 45,4 % fl-2025. Fuq il-bażi tal-analiżi tal-Kummissjoni, ir-riskji għas-sostenibbiltà tad-dejn jidhru li huma medju fuq perjodu medju ta’ żmien.

               (20)Iċ-Ċekja qed tħabbat wiċċha ma’ riskji għas-sostenibbiltà fiskali fuq terminu medju u twil. Dan huwa r-riżultat ta’ bilanċ inizjali mhux favorevoli kif ukoll tal-ispejjeż tat-tixjiħ. Il-bilanċ tal-bidu huwa affettwat b’mod negattiv mit-tnaqqis permanenti tat-taxxa implimentat f’dawn l-aħħar sentejn (2) (l-akbar waħda ġejja mit-tnaqqis fil-bażi tat-taxxa fuq l-introjtu personali). Dawn ma ġewx ikkumpensati minn tnaqqis korrispondenti fl-infiq u wasslu għal żieda fid-defiċit strutturali. Għal perjodu ta’ żmien medju sa twil, il-pressjonijiet addizzjonali jirriżultaw mill-ispejjeż tat-tixjiħ. L-irduppjar ipproġettat tal-proporzjon ta’ dipendenza tal-età avvanzata (skont ir-Rapport dwar it-Tixjiħ tal-2021 maħruġ mill-Kummissjoni) u l-limitu impost fuq l-età tal-irtirar, jirfdu ż-żieda mistennija fin-nefqa fuq il-pensjonijiet minn 8,8 % tal-PDG fl-2030 għal 11,4 % sal-2050. Barra minn hekk, l-infiq pubbliku fuq il-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul huwa pproġettat li jiżdied b’0,9 punt perċentwali u 1,7 punti perċentwali tal-PDG rispettivament sal-2070 minħabba l-popolazzjoni li qed tixjieħ. Filwaqt li l-frammentazzjoni tal-governanza u l-finanzjament tal-kura fit-tul hija diġà koperta fil-pjan ta’ rkupru tar-reżiljenza, l-indirizzar ulterjuri tal-isfidi relatati mat-tixjiħ se jkun essenzjali biex tiġi restawrata s-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi. L-għażliet ta’ politika jinkludu ż-żieda fl-età tal-irtirar f’konformità maż-żieda fl-istennija tal-għomor, l-aġġustament tar-rati tal-indiċjar tal-pensjonijiet biex jirriflettu s-sostenibbiltà fiskali tas-sistema tal-pensjonijiet, l-inċentivar taż-żieda fir-rati ta’ parteċipazzjoni tal-persuni li għandhom ’il fuq minn 60 sena, jew it-teħid ta’ miżuri oħra biex tissaħħaħ il-provvista tax-xogħol.

               (21)F’konformità mal-Artikolu 19(3)(b), u l-Kriterju 2.2 tal-Anness V tar-Regolament (UE) 2021/241, il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza jinkludi sett estensiv ta’ riformi u investimenti li jsaħħu lil xulxin li għandhom jiġu implimentati sal-2026. Dawn jgħinu biex jiġu indirizzati l-isfidi ekonomiċi u soċjali kollha jew subsett sinifikanti minnhom deskritti fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż indirizzati liċ-Ċekja mill-Kunsill fis-Semestru Ewropew fl-2019 u l-2020, flimkien ma’ kwalunkwe rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż maħruġa sad-data tal-adozzjoni ta’ pjan. B’mod partikolari, fir-rigward tal-enerġija, iċ-Ċekja qed tippjana li tuża l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza biex tespandi l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari l-fotovoltajċi, ittejjeb l-effiċjenza enerġetika f’bini residenzjali u pubbliku u tappoġġa s-sostituzzjoni ta’ bojlers li jaħdmu bil-faħam fl-unitajiet domestiċi. It-trasport sostenibbli huwa promoss permezz ta’ investiment fl-infrastruttura ferrovjarja, ta’ trasport urban nadif u billi jitħeġġeġ l-użu ta’ vetturi b’emissjonijiet baxxi. Ir-rakkomandazzjonijiet fil-qasam tar-RuŻ huma indirizzati minn investiment immirat lejn it-tisħiħ tal-kooperazzjoni pubblika-privata kif ukoll l-appoġġ tal-qafas tal-innovazzjoni u l-appoġġ finanzjarju/mhux finanzjarju għal ditti innovattivi. L-ambjent tan-negozju qed jittejjeb permezz ta’ diversi miżuri ta’ gvern elettroniku, riformi kontra l-korruzzjoni u riforma komprensiva tal-proċedura għall-għoti ta’ permessi tal-bini, li bħalissa jirrappreżentaw ostakli kbar għall-investiment fiċ-Ċekja. Il-miżuri ewlenin biex jiġu indirizzati r-rakkomandazzjonijiet tas-suq tax-xogħol jinkludu programmi ta’ titjib tal-ħiliet u taħriġ mill-ġdid biex il-forza tax-xogħol titħejja għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, u faċilitajiet ġodda għall-indukrar tat-tfal għal tfal taħt it-tliet (3) snin biex tingħata spinta lill-għadd ta’ nisa li jaħdmu jew li qed ifittxu impjieg. Dwar l-edukazzjoni, il-pjan għandu l-għan li jagħti spinta lil-litteriżmu diġitali tal-istudenti u tal-għalliema, li jipprovdi lill-iskejjel b’tagħmir diġitali, filwaqt li jiżgura edukazzjoni inklużiva permezz ta’ appoġġ għal skejjel żvantaġġati u tutoraġġ. Ir-rakkomandazzjonijiet tal-kura tas-saħħa huma indirizzati permezz ta’ żieda fil-prevenzjoni u l-kura tar-riabilitazzjoni tal-kanċer, l-iżvilupp ta’ portal tas-saħħa elettronika għall-promozzjoni ta’ prattiki ta’ kura integrata, u appoġġ għall-edukazzjoni fil-kura tas-saħħa. Aktar azzjonijiet komplementari jinkludu miżuri biex titjieb il-kura fit-tul.

               (22)L-implimentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza taċ-Ċekja hija mistennija li tikkontribwixxi biex isir aktar progress fit-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali. Il-miżuri li jappoġġaw l-objettivi klimatiċi fiċ-Ċekja jammontaw għal 42 % tal-allokazzjoni totali tal-pjan, filwaqt li l-miżuri li jappoġġaw l-objettivi diġitali jammontaw għal 22 % tal-allokazzjoni totali tal-pjan. L-implimentazzjoni sħiħa tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, f’konformità mal-istadji importanti u l-miri rilevanti, se tgħin liċ-Ċekja tirkupra malajr mill-konsegwenzi tal-kriżi tal-COVID-19, filwaqt li ssaħħaħ ir-reżiljenza tagħha. L-involviment sistematiku tas-sħab soċjali u ta’ partijiet ikkonċernati rilevanti oħra jibqa’ importanti għall-implimentazzjoni b’suċċess tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, kif ukoll ta’ politiki ekonomiċi u tal-impjiegi oħra li jmorru lil hinn mill-pjan, biex tiġi żgurata sjieda wiesgħa tal-aġenda ta’ politika ġenerali.

               (23)Iċ-Ċekja ppreżentat il-Ftehim ta’ Sħubija fis-16 ta’ Diċembru 2021, segwit minn seba’ programmi ppreżentati f’Diċembru 2021 u f’Jannar 2022
                  19
               . Il-Programm ta’ Tranżizzjoni Ġusta ġie ppreżentat fis-16 ta’ Marzu 2022. F’konformità mar-Regolament (UE) 2021/1060 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ġunju 2021, iċ-Ċekja għandha tqis ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi rilevanti fl-ipprogrammar għall-2021-2027 tal-fondi tal-politika ta’ koeżjoni. Dan huwa prerekwiżit għat-titjib tal-effettività u l-massimizzazzjoni tal-valur miżjud tal-appoġġ finanzjarju li għandu jiġi riċevut mill-fondi tal-politika ta’ koeżjoni, filwaqt li jiġu promossi l-koordinazzjoni, il-komplementarjetà u l-koerenza bejn dawn il-fondi u strumenti u fondi oħra tal-Unjoni. L-implimentazzjoni b’suċċess tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u l-programmi tal-politika ta’ koeżjoni tiddependi wkoll mit-tneħħija ta’ ostakli għall-investiment biex tiġi appoġġata t-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u l-iżvilupp territorjali bbilanċjat.

               (24)Lil hinn mill-isfidi ekonomiċi u soċjali indirizzati mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, iċ-Ċekja qed tiffaċċja għadd ta’ sfidi addizzjonali relatati mal-akkomodazzjoni soċjali. L-affordabbiltà tal-akkomodazzjoni fiċ-Ċekja kienet fost l-aktar baxxi fl-UE f’dawn l-aħħar ħames (5) snin. Barra minn hekk, l-istokk baxx tal-akkomodazzjoni soċjali ma jistax jissodisfa d-domanda tal-unitajiet domestiċi kollha bi dħul baxx u vulnerabbli (kien jammonta għal 0,4 % tal-istokk totali tal-akkomodazzjoni fl-2019 meta mqabbel ma’ medja ta’ 7-8 % fl-UE), u l-allowances eżistenti għall-akkomodazzjoni mhumiex utilizzati biżżejjed. F’dawn l-aħħar snin, il-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni appoġġa investimenti f’unitajiet ġodda ta’ akkomodazzjoni soċjali, u l-perjodu ta’ programmazzjoni l-ġdid se jkompli jippromwovi l-inklużjoni soċjali, inkluż permezz tal-akkomodazzjoni soċjali. Iċ-Ċekja ma għandhiex leġiżlazzjoni dwar l-akkomodazzjoni soċjali u lanqas qafas komprensiv. Dan ixekkel il-koordinazzjoni tal-politiki frammentati dwar l-akkomodazzjoni, u definizzjoni tar-responsabbiltajiet fost il-korpi nazzjonali u reġjonali. Il-pandemija u l-influss ta’ persuni li qed jaħarbu mill-Ukrajna komplew jaggravaw dawn l-isfidi li kienu jeżistu qabel.

               (25)Bi tweġiba għall-mandat mill-Kapijiet ta’ Stat jew ta’ Gvern tal-UE, stabbilit fid-Dikjarazzjoni ta’ Versailles, il-pjan REPowerEU għandu l-għan li jelimina gradwalment id-dipendenza tal-Unjoni Ewropea fuq l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili mir-Russja malajr kemm jista’ jkun. Għal dan il-għan, l-aktar proġetti, investimenti u riformi xierqa fil-livell nazzjonali, reġjonali u tal-UE qed jiġu identifikati fi djalogu mal-Istati Membri. Dawn il-miżuri għandhom l-għan li jnaqqsu d-dipendenza ġenerali fuq il-fjuwils fossili u jmexxu l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili lil hinn mir-Russja.

               (26)L-iskala u l-pass tat-tranżizzjoni lejn enerġija ekoloġika taċ-Ċekja mhumiex biżżejjed. Sabiex titnaqqas id-dipendenza fuq il-fjuwils fossili, inkluż il-gass naturali, hija kruċjali l-aċċellerazzjoni tal-introduzzjoni ta’ sorsi rinnovabbli b’enfasi partikolari fuq il-pompi solari, tar-riħ u tas-sħana. L-għoti ta’ permessi għal installazzjonijiet ġodda jista’ jkun aktar sempliċi u rapidu, u l-qafas regolatorju li jakkumpanjah jista’ jittejjeb. L-intensità tal-enerġija taċ-Ċekja hija d-doppju tal-medja tal-UE, li jfisser li tibbenefika wkoll mill-antiċipazzjoni tal-iffrankar tal-enerġija billi jkollha rinnovazzjonijiet profondi mmirati. L-aċċellerazzjoni tal-investimenti fid-dekarbornizzazzjoni tas-setturi tat-tisħin u tal-industrija hija element ewlieni ieħor. Biex iċ-Ċekja tkun konformi mal-objettivi “Lesti għall-mira ta’ 55 %”, se tkun meħtieġa żieda ulterjuri fl-ambizzjoni għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra u se jkun hemm bżonn aktar miri fejn jidħlu l-enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza enerġetika.

               (27)Skont id-data tal-2020, il-gass naturali importat kollu jiġi mir-Russja (100 % meta mqabbel ma’ 44 % għall-medja tal-UE), u d-dipendenza fuq ir-Russja għaż-żejt mhux raffinat (49 % meta mqabbel ma’ 26 %) u l-faħam (70 % meta mqabbel ma’ 54 %) hija wkoll ferm ogħla mill-medja tal-UE
                  20
               . Is-sehem tal-gass naturali (17,7 % meta mqabbel ma’ 24,4 %) u taż-żejt (20,9 % meta mqabbel ma’ 32,7 %) fit-taħlita tal-enerġija huwa aktar baxx mill-medja tal-UE, filwaqt li s-sehem tal-faħam huwa ogħla (29,6 % meta mqabbel ma’ 10,8 %). L-enerġija nukleari tirrappreżenta 18,2 % tat-taħlita tal-enerġija meta mqabbla ma’ 13,1 % għall-UE, u l-enerġija rinnovabbli u l-bijofjuwils jammontaw għal 13,4 %. L-għan attwali taċ-Ċekja għall-2030 għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli huwa ta’ 22 %, u filwaqt li l-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza jinkludi investimenti għall-kostruzzjoni ta’ mill-inqas 270 MW ta’ enerġija fotovoltajka, dan jirrappreżenta biss frazzjoni żgħira tal-kapaċità totali installata tal-enerġija rinnovabbli. Iċ-Ċekja se jkollha bżonn taċċellera l-introduzzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli b’mod partikolari billi ttejjeb l-oqfsa regolatorji u tal-permessi. Proċeduri ta’ awtorizzazzjoni simplifikati għal sorsi rinnovabbli f’punt uniku ta’ servizz, limiti ogħla biex jingħataw eżenzjonijiet għal permessi tal-bini u reġistrazzjoni obbligatorja ta’ sidien ta’ installazzjonijiet rinnovabbli bħala intraprendituri, u aċċess aktar faċli għall-kapaċità disponibbli tal-grilja huma eżempji ta’ miżuri li jservu dan l-objettiv. Miżuri ta’ appoġġ ulterjuri jistgħu jinkludu rieżami tal-liġijiet dwar l-enerġija u s-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, kif ukoll tal-iskemi ta’ appoġġ korrispondenti (pereż. inċentivi għall-komunitajiet tal-enerġija, appoġġ tariffarju għal sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fuq skala żgħira; irkanti għal installazzjonijiet ġodda; skemi ġodda ta’ appoġġ għal miri settorjali; sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fit-tisħin u t-tkessiħ; appoġġ immirat għall-pompi tas-sħana, għall-idroġenu ġeotermali u rinnovabbli u għall-bijometan sostenibbli). Iċ-Ċekja tibbenefika wkoll mid-diġitalizzazzjoni u l-modernizzazzjoni tan-network tal-elettriku sabiex takkomoda livell ogħla ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli intermittenti fil-grilja, flimkien ma’ investimenti f’faċilitajiet tal-ħżin tal-enerġija. L-ingranaġġ tan-network tal-gass interkonness eżistenti u l-kapaċità ta’ ħżin disponibbli huwa strumentali għaċ-ċaqliq tal-importazzjonijiet tal-gass naturali lil hinn mir-Russja. Huwa rrakkomandat li investimenti ġodda fl-infrastruttura u fin-networks relatati mal-gass ikunu validi għall-futur fejn possibbli, sabiex tiġi ffaċilitata s-sostenibbiltà fit-tul tagħhom, permezz ta’ adattament futur għal fjuwils sostenibbli.

               (28)Filwaqt li l-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza u l-programmi tal-fond ta’ koeżjoni 2021-2027 fihom investimenti sinifikanti fir-rinnovazzjoni tal-bini, se jkunu meħtieġa aktar sforzi biex jiġi indirizzat il-konsum ta’ sħana unitarja ogħla mill-medja taċ-Ċekja fis-settur tal-bini. Hemm lok biex titħaffef u tiġi approfondita r-rinnovazzjoni tal-enerġija tal-bini, jiġi applikat b’mod konsistenti l-prinċipju ta’ “l-effiċjenza enerġetika tiġi l-ewwel”, isir investiment f’sorsi ta’ sħana rinnovabbli, titħejja strateġija nazzjonali għad-dekarbonizzazzjoni tat-tisħin tal-istokk tal-bini, tiġi stabbilita aġenzija tal-enerġija sostenibbli fil-livell nazzjonali, u tiġi adottata skema ta’ appoġġ għall-irkant għal miżuri ta’ effiċjenza enerġetika fl-industrija u n-negozji ż-żgħar. Il-bini u n-networks tat-tisħin konnessi mat-tisħin distrettwali bbażat fuq il-faħam jeħtieġ li jiġu rinnovati fl-ogħla standards tal-effiċjenza enerġetika malajr kemm jista’ jkun biex tiġi żgurata eliminazzjoni gradwali tal-faħam kosteffikaċi.

               (29)Filwaqt li l-aċċellerazzjoni tat-tranżizzjoni lejn in-newtralità klimatika u lil hinn mill-fjuwils fossili se toħloq spejjeż sinifikanti ta’ ristrutturar f’diversi setturi, iċ-Ċekja tista’ tagħmel użu mill-Mekkaniżmu ta’ Tranżizzjoni Ġusta fil-kuntest tal-politika ta’ koeżjoni biex ittaffi l-impatt soċjoekonomiku tat-tranżizzjoni. Barra minn hekk, iċ-Ċekja tista’ tagħmel użu mill-Fond Soċjali Ewropew Plus biex ittejjeb l-opportunitajiet ta’ impjieg u ssaħħaħ il-koeżjoni soċjali.

               (30)Fid-dawl tal-valutazzjoni tal-Kummissjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2022 u l-opinjoni tiegħu
                  21
                hija riflessa fir-Rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li ċ-Ċekja tieħu azzjoni fl-2022 u fl-2023 biex:

               1.Fl-2023, tara li t-tkabbir tan-nefqa kurrenti ffinanzjata nazzjonalment ikun konformi ma’ pożizzjoni ta’ politika ġeneralment newtrali, filwaqt li jitqies l-appoġġ temporanju u mmirat kontinwu għall-unitajiet domestiċi u d-ditti l-aktar vulnerabbli għaż-żidiet fil-prezzijiet tal-enerġija u għan-nies li jaħarbu mill-Ukrajna. Tkun lesta li taġġusta l-infiq attwali għas-sitwazzjoni li qed tevolvi. Tespandi l-investiment pubbliku għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u għas-sigurtà tal-enerġija, inkluż billi tagħmel użu mill-RRF (Recovery and Resilience Facility), REPowerEU u fondi oħra tal-UE. Għall-perjodu ta’ wara l-2023, issegwi politika fiskali mmirata lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq terminu medju. Tieħu miżuri biex tiżgura s-sostenibbiltà fiskali fit-tul tal-finanzi pubbliċi, inkluża s-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet.

               2.Tipproċedi bl-implimentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tagħha, f’konformità mal-istadji importanti u l-miri inklużi fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-8 ta’ Settembru 2021. Tiffinalizza malajr in-negozjati mal-Kummissjoni tad-dokumenti ta’ programmar tal-politika ta’ koeżjoni 2021-2027 bil-ħsieb li jibda l-implimentazzjoni tagħhom;

               3.Issaħħaħ il-provvista ta’ akkomodazzjoni soċjali u affordabbli, inkluż billi tadotta qafas leġiżlattiv speċifiku għall-akkomodazzjoni soċjali u koordinazzjoni mtejba bejn il-korpi pubbliċi differenti.

               4.Tnaqqas id-dipendenza ġenerali fuq il-fjuwils fossili u tiddiversifika l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili. Taċċellera l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, tissimplifika l-proċeduri tal-permessi u tagħmel l-aċċess għall-grilja aktar faċli. Iżżid l-effiċjenza enerġetika tas-sistemi tat-tisħin distrettwali u tal-istokk tal-bini billi tinċentiva rinnovazzjonijiet profondi u sorsi ta’ sħana rinnovabbli.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (ĠU L 57, 18.2.2021, p. 17).

                     (3)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi, ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (4)

                        Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/382 tal-4 ta’ Marzu 2022 li tistabbilixxi l-eżistenza ta’ influss bil-massa ta’ persuni spostati mill-Ukraina fis-sens tal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/55/KE, u li għandha l-effett li tintroduċi protezzjoni temporanja, ĠU L 71, 4.3.2022, p. 1.

                     (5)

                        Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali
                     tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir, Brussell, 20.3.2020, COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill dwar Sena mit-tifqigħa tal-COVID-19: rispons tal-politika fiskali, Brussell, 3.3.2021, COM(2021) 105 final.

                     (7)

                        L-istimi dwar il-pożizzjoni fiskali u l-komponenti tagħha f’din ir-rakkomandazzjoni huma stimi tal-Kummissjoni bbażati fuq is-suppożizzjonijiet sottostanti għat-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni. L-istimi tal-Kummissjoni ta’ tkabbir potenzjali fuq perjodu medju ma jinkludux l-impatt pożittiv tar-riformi li huma parti mill-Pjan ta’ Rkupru u Reżiljenza u li jistgħu jagħtu spinta lit-tkabbir potenzjali.

                     (8)

                        Mhux iffinanzjati minn għotjiet mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u fondi oħra tal-UE.

                     (9)

                        Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill: Gwida għall-politika fiskali għall-2023, Brussell, 2.3.2022, COM(2022) 85 final.

                     (10)

                        Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-8 ta’ Settembru 2021 dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru r-reżiljenza taċ-Ċekja (ST 11047/21; ST 11047/21 ADD 1; ST 11047/21 COR1)

                     (11)

                        SWD(2022) 605

                     (12)

                        Iċ-ċifri jirrappreżentaw il-livell tal-ispejjeż baġitarji annwali ta’ dawk il-miżuri meħuda mill-ħarifa tal-2021, inkluż id-dħul u n-nefqa kurrenti kif ukoll – fejn rilevanti – il-miżuri tan-nefqa kapitali.

                     (13)

                        L-għadd totali ta’ persuni spostati mill-Ukrajna lejn l-UE huwa preżunt li gradwalment jilħaq is-sitt (6) miljuni sa tmiem l-2022, u d-distribuzzjoni ġeografika tagħhom hija stmata fuq il-bażi tad-daqs tad-dijaspora eżistenti, il-popolazzjoni relattiva tal-Istat Membru riċeventi, u d-distribuzzjoni reali ta’ persuni spostati mill-Ukrajna madwar l-UE minn Marzu 2022. Għall-ispejjeż baġitarji għal kull persuna, l-istimi huma bbażati fuq il-mudell ta’ mikrosimulazzjoni tal-Euromod taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni, filwaqt li jitqiesu kemm it-trasferimenti ta’ flus kontanti li n-nies jistgħu jkunu eliġibbli għalihom kif ukoll il-benefiċċji materjali bħall-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa.

                     (14)

                        Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2021 li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2021 taċ-Ċekja, ĠU C 304, 29.7.2021, p. 10.

                     (15)

                        Sinjal negattiv (pożittiv) tal-indikatur jikkorrispondi għal eċċess (nuqqas) tat-tkabbir fin-nefqa primarja meta mqabbel mat-tkabbir ekonomiku fuq perjodu medju, li jindika politika fiskali espansjonarja (restrittiva).

                     (16)

                        Nefqa kapitali oħra ffinanzjata nazzjonalment hija pproġettata li tipprovdi kontribuzzjoni espansjonarja ta’ 0,3 punti perċentwali tal-PDG.

                     (17)

                        Sinjal negattiv (pożittiv) tal-indikatur jikkorrispondi għal eċċess (nuqqas) tat-tkabbir fin-nefqa primarja meta mqabbel mat-tkabbir ekonomiku fuq perjodu medju, li jindika politika fiskali espansjonarja (restrittiva).

                     (18)

                        Nefqa kapitali oħra ffinanzjata nazzjonalment hija pproġettata li tipprovdi kontribuzzjoni newtrali.

                     (19)

                        Ir-Regolament (UE) 2021/1060 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ġunju 2021 li jistipula dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew Plus, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura u r-regoli finanzjarji għalihom u għall-Fond għall-Ażil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni, il-Fond għas-Sigurtà Interna u l-Istrument għall-Appoġġ Finanzjarju għall-Ġestjoni tal-Fruntieri u l-Politika dwar il-Viżi. ĠU L 231, 30.6.2021, p. 159.

                     (20)

                        Eurostat (2020), is-sehem tal-importazzjonijiet Russi fuq l-importazzjonijiet totali ta’ gass naturali, żejt mhux raffinat u faħam iebes. Għall-medja tal-EU27, l-importazzjonijiet totali huma bbażati fuq importazzjonijiet barra mill-EU27. Għaċ-Ċekja, l-importazzjonijiet totali jinkludu l-kummerċ fl-UE. Iż-żejt mhux raffinat ma jinkludix prodotti taż-żejt raffinat. Iċ-Ċekja għandha dipendenza indiretta fuq l-importazzjonijiet Russi permezz tal-kummerċ fl-UE. Jekk titqies id-dipendenza sekondarja fuq il-faħam Russu permezz tal-importazzjonijiet mill-UE, dan iwassal għall-istima li ċ-Ċekja għandha dipendenza Russa fuq l-importazzjoni ta’ 70 % fuq il-faħam iebes.

                     (21)

                        Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 23.5.2022
            COM(2022) 607 final

            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tad-Danimarka tal-2022 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tad-Danimarka tal-2022
            {SWD(2022) 607 final} - {SWD(2022) 640 final}

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tad-Danimarka tal-2022 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tad-Danimarka tal-2022

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  2
               , li stabbilixxa l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, daħal fis-seħħ fid-19 ta’ Frar 2021. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza tipprovdi sostenn finanzjarju għall-implimentazzjoni ta’ riformi u investiment, li jinvolvi impuls fiskali ffinanzjat mill-Unjoni. Hija tikkontribwixxi għall-irkupru ekonomiku u għall-implimentazzjoni ta’ riformi u investiment sostenibbli u li jsaħħu t-tkabbir, b’mod partikolari għall-promozzjoni tat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, filwaqt li ssaħħaħ ir-reżiljenza u t-tkabbir potenzjali tal-ekonomiji tal-Istati Membri. Tgħin ukoll biex jissaħħu l-finanzi pubbliċi sostenibbli u tingħata spinta lit-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi fuq perjodu medju u twil ta’ żmien. Il-kontribuzzjoni finanzjarja massima għal kull Stat Membru permezz tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza [ġiet] aġġornata fi [XX] ta’ Ġunju 2022, f’konformità mal-Artikolu 11(2) tar-Regolament (UE) 2021/241.

               (2)Fl-24 ta’ Novembru 2021, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2022 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-impenn konġunt affermat mill-ġdid tas-Summit Soċjali ta’ Porto ta’ Mejju 2021 biex tkompli timplimenta l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali pproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli tal-2022 fil-25 ta’ Marzu 2022. Fl-24 ta’ Novembru 2021, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx id-Danimarka bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kienet meħtieġa analiżi
                  3
                fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat il-proposta għar-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi tal-2022 li janalizza l-implimentazzjoni tal-Linji Gwida dwar l-Impjiegi u l-prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li ġiet adottata mill-Kunsill fl-14 ta’ Marzu 2022.

               (3)L-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja, wara l-pandemija globali, biddlet b’mod sinifikanti l-kuntest ġeopolitiku u ekonomiku. L-impatt tal-invażjoni fuq l-ekonomiji tal-Istati Membri nħass pereżempju permezz ta’ prezzijiet ogħla tal-enerġija u tal-ikel, l-influss ta’ rifuġjati mill-Ukrajna u prospetti ta’ tkabbir aktar dgħajfa. Il-prezzijiet ogħla tal-enerġija huma partikolarment ta’ piż fuq l-unitajiet domestiċi l-aktar vulnerabbli li jesperjenzaw il-faqar enerġetiku jew li jinsabu f’riskju ta’ faqar enerġetiku. L-UE qed tara wkoll influss bla preċedent ta’ nies li qed jaħarbu mill-Ukrajna. F’dan il-kuntest, fl-4 ta’ Marzu 2022, id-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja ġiet attivata
                  4
                għall-ewwel darba, u tat lill-persuni spostati mill-Ukrajna d-dritt li jibqgħu legalment fl-UE, kif ukoll aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ, is-suq tax-xogħol, il-kura tas-saħħa, l-akkomodazzjoni u l-assistenza soċjali.

               (4)B’kont meħud tas-sitwazzjoni ekonomika u ġeopolitika li qed tinbidel malajr, is-Semestru Ewropew jerġa’ jibda l-koordinazzjoni wiesgħa tiegħu tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-2022, filwaqt li jevolvi f’konformità mar-rekwiżiti ta’ implimentazzjoni tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, kif deskritt fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli tal-2022. L-implimentazzjoni tal-pjanijiet adottati għall-irkupru u r-reżiljenza hija essenzjali għall-kisba tal-politika ta’ prijorità fis-Semestru Ewropew, billi l-pjanijiet jindirizzaw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti kollha jew subsett sinifikanti minnhom maħruġa fiċ-ċikli tas-Semestru tal-2019 u l-2020. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 u tal-2020 jibqgħu ugwalment rilevanti wkoll għall-pjanijiet għall-irkupru u r-reżiljenza riveduti, aġġornati jew emendati f’konformità mal-Artikoli 14, 18 u 21 tar-Regolament (UE) 2021/241, flimkien ma’ kwalunkwe rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż maħruġa sad-data tal-preżentazzjoni tal-pjan modifikat.

               (5)Il-Klawżola Liberatorja Ġenerali ilha attiva minn Marzu 2020
                  5
               . Fil-Komunikazzjoni tagħha tat-3 ta’ Marzu 2021
                  6
               , il-Kummissjoni stabbiliet il-fehma tagħha li d-deċiżjoni dwar id-diżattivazzjoni jew it-tkomplija tal-applikazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali jenħtieġ li tittieħed bħala valutazzjoni ġenerali tal-istat tal-ekonomija, bil-livell tal-attività ekonomika fl-UE jew fiż-Żona tal-Euro mqabbel mal-livelli ta’ qabel il-kriżi (tmiem l-2019) bħala kriterju kwantitattiv ewlieni. Inċertezza akbar u riskji negattivi qawwija għall-perspettiva ekonomika fil-kuntest tal-gwerra fl-Ewropa, żidiet bla preċedent fil-prezzijiet tal-enerġija u disturbi kontinwi fil-katina tal-provvista jiġġustifikaw l-estensjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir sal-2023.

               (6)Skont l-approċċ fl-opinjoni tal-Kunsill tal-18 ta’ Ġunju 2021 dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2021, il-pożizzjoni fiskali bħalissa titkejjel l-aħjar bħala l-bidla fin-nefqa primarja (netta minn miżuri ta’ dħul diskrezzjonarji), bl-esklużjoni tal-miżuri temporanji ta’ emerġenza relatati mal-kriżi tal-COVID-19 iżda inkluża n-nefqa ffinanzjata minn appoġġ mhux ripagabbli (għotjiet) mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u fondi oħra tal-UE, meta mqabbla mat-tkabbir potenzjali fuq terminu medju
                  7
               . Lil hinn mill-pożizzjoni fiskali kumplessiva, sabiex jiġi vvalutat jekk il-politika fiskali nazzjonali hijiex prudenti u jekk il-kompożizzjoni tagħha twassalx għal irkupru sostenibbli konsistenti mat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, tingħata wkoll attenzjoni lill-evoluzzjoni tan-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata nazzjonalment
                  8
                (netta minn miżuri ta’ dħul diskrezzjonali u bl-esklużjoni ta’ miżuri ta’ emerġenza temporanji relatati mal-kriżi tal-COVID-19) u lill-investiment.

               (7)Fit-2 ta’ Marzu 2022, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni li tipprovdi gwida wiesgħa għall-politika fiskali fl-2023, bil-għan li tappoġġa t-tħejjija tal-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza tal-Istati Membri u b’hekk issaħħaħ il-koordinazzjoni tal-politika
                  9
               . Il-Kummissjoni nnotat li, fuq il-bażi tal-prospettiva makroekonomika tat-tbassir tax-xitwa 2022, it-tranżizzjoni minn pożizzjoni fiskali ta’ appoġġ aggregata fl-2020-2022 għal pożizzjoni fiskali aggregata ġeneralment newtrali tidher xierqa fl-2023, filwaqt li tinsab lesta li tirreaġixxi għas-sitwazzjoni ekonomika li qed tevolvi. Il-Kummissjoni ħabbret li r-rakkomandazzjonijiet fiskali għall-2023 għandhom ikomplu jiddifferenzjaw bejn l-Istati Membri u jqisu l-effetti konsegwenzjali possibbli bejn il-pajjiżi. Il-Kummissjoni stiednet lill-Istati Membri biex jirriflettu l-gwida fil-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza tagħhom. Il-Kummissjoni impenjat ruħha li timmonitorja mill-qrib l-iżviluppi ekonomiċi u taġġusta l-gwida politika tagħha kif meħtieġ u mhux aktar tard fil-pakkett tagħha tar-rebbiegħa tas-Semestru tal-aħħar ta’ Mejju 2022.

               (8)Fir-rigward tal-gwida fiskali pprovduta fit-2 ta’ Marzu 2022, ir-rakkomandazzjonijiet fiskali għall-2023 iqisu l-perspettiva ekonomika li marret għall-agħar, l-inċertezza akbar u aktar riskji negattivi, u l-inflazzjoni ogħla meta mqabbla mat-tbassir tax-xitwa. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ir-rispons fiskali għandu jespandi l-investiment pubbliku għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u għas-sigurtà tal-enerġija, u jsostni l-kapaċità tal-akkwist tal-unitajiet domestiċi l-aktar vulnerabbli sabiex jittaffa l-impatt taż-żieda fil-prezz tal-enerġija u jgħin biex jiġu limitati l-pressjonijiet inflazzjonarji mill-effetti sekondarji permezz ta’ miżuri mmirati u temporanji; il-politika fiskali għandha tibqa’ aġli sabiex taġġusta għaċ-ċirkostanzi li qed jevolvu b’mod rapidu, u tkun differenzjata bejn il-pajjiżi skont is-sitwazzjoni fiskali u ekonomika tagħhom, inkluż fir-rigward tal-esponiment għall-kriżi u l-influss ta’ persuni spostati mill-Ukrajna.

               (9)Fit-30 ta’ April 2021, id-Danimarka ppreżentat il-pjan nazzjonali tagħha għall-irkupru u r-reżiljenza lill-Kummissjoni, f’konformità mal-Artikolu 18(1) tar-Regolament (UE) 2021/241. Skont l-Artikolu 19 tar-Regolament (UE) 2021/241, il-Kummissjoni vvalutat ir-rilevanza, l-effettività, l-effiċjenza u l-koerenza tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, (recovery and resilience plan, RRP) f’konformità mal-linji gwida tal-valutazzjoni tal-Anness V ta’ dak ir-Regolament. Fit-13 ta’ Lulju 2021, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni tiegħu dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għad-Danimarka
                  10
               . Ir-rilaxx tal-pagamenti parzjali jiddependi fuq deċiżjoni mill-Kummissjoni, meħuda f’konformità mal-Artikolu 24(5) tar-Regolament (UE) 2021/241, li d-Danimarka laħqet b’mod sodisfaċenti l-istadji importanti u l-miri rilevanti stabbiliti fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill. It-twettiq sodisfaċenti jippresupponi li l-kisba tal-istadji importanti u l-miri preċedenti ma tkunx treġġgħet lura.

               (10)Fid-29 ta’ April 2022, id-Danimarka ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2022 u, fit-12 ta’ Mejju 2022, il-Programm ta’ Konverġenza tagħha tal-2022, lil hinn mill-iskadenza stabbilità fl-Artikolu 4 tar-Regolament (KE) Nru 1466/97. Biex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati flimkien. F’konformità mal-Artikolu 27 tar-Regolament (UE) 2021/241, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2022 jirrifletti wkoll ir-rappurtar biannwali tad-Danimarka dwar il-progress li sar fil-kisba tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tiegħu.

               (11)Il-Kummissjoni ppubblikat ir-rapport tal-pajjiż tal-2022 għad-Danimarka
                  11
                fit-23 ta’ Mejju 2022. Hija vvalutat il-progress tad-Danimarka fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti adottati mill-Kunsill fl-2019, l-2020 u l-2021, u ħadet kont tal-implimentazzjoni tad-Danimarka tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, li jibni fuq l-Irkupru u r-Reżiljenza. Fuq il-bażi ta’ din l-analiżi, ir-rapport tal-pajjiż identifika lakuni fir-rigward ta’ dawk l-isfidi li mhumiex indirizzati jew li huma indirizzati biss parzjalment mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, kif ukoll sfidi ġodda u emerġenti, inklużi dawk li jirriżultaw mill-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja. Dan ivvaluta wkoll il-progress tad-Danimarka fl-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u fil-kisba tal-miri ewlenin tal-UE dwar l-impjiegi, il-ħiliet u t-tnaqqis tal-faqar, kif ukoll il-progress fil-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU.

               (12)Fl-20 ta’ Lulju 2020, il-Kunsill irrakkomanda li d-Danimarka tieħu l-miżuri kollha meħtieġa fl-2020 u fl-2021, f’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, biex tindirizza l-pandemija effettivament, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Huwa rrakkomanda wkoll lid-Danimarka biex, meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta' pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq terminu medju u l-iżgurar tas-sostenibbiltà tad-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Fl-2021, fuq il-bażi ta’ data vvalidata mill-Eurostat, il-bilanċ tal-gvern estiż tad-Danimarka tjieb minn defiċit ta’ 0,2 % tal-PDG fl-2020 għal surplus ta’ 2,3 % fl-2021, megħjun minn dħul mhux rikorrenti mit-taxxa. Ir-rispons tal-politika fiskali mid-Danimarka appoġġa l-irkupru ekonomiku fl-2021, filwaqt li l-miżuri temporanji ta’ appoġġ ta’ emerġenza żdiedu minn 2,6 % tal-PDG fl-2020 għal 4,0 % fl-2021. Il-miżuri li ħadet id-Danimarka fl-2021 kienu konformi mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2020. Il-miżuri baġitarji diskrezzjonarji adottati mill-Gvern fl-2020 u l-2021 kienu fil-parti l-kbira temporanji jew imqabbla b’miżuri ta’ tpaċija. Fuq il-bażi ta’ data vvalidata mill-Eurostat, id-dejn tal-gvern estiż kien ta’ 36,7 % tal-PDG fl-2021.

               (13)Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed il-proġettazzjonijiet baġitarji fil-Programm ta’ Konverġenza tal-2022 huwa favorevoli fl-2022 u realistiku fl-2023. Il-Gvern jipproġetta li l-PDG reali jiżdied bi 3,4 % fl-2022 u b’1,9 % fl-2023. B’paragun ma’ dan, it-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta tkabbir tal-PDG reali aktar baxx ta’ 2,6 % fl-2022 u 1,8 % fl-2023, prinċipalment minħabba tkabbir aktar baxx fil-konsum privat. Fil-programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2022, il-Gvern jistenna li s-surplus nominali se jonqos għal 0,6 % tal-PDG fl-2022 u għal 0,2 % tal-PDG fl-2023. It-tnaqqis fl-2022 jirrifletti prinċipalment tnaqqis fl-attività ekonomika u nuqqas ta’ rikorrenza ta’ ċertu dħul mit-taxxa. Skont il-Programm, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern estiż mal-PDG huwa mistenni li jonqos għal 33,3 % fl-2022, u li jonqos għal 32,5 % tal-PDG fl-2023. Fuq il-bażi ta’ miżuri ta’ politika magħrufa fid-data tal-għeluq tat-tbassir, it-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta surplus tal-gvern għall-2022 u l-2023 ta’ 0,9 % tal-PDG u 0,6 % rispettivament. Dan huwa kemxejn ogħla mis-surplus ipproġettat fil-Programm ta’ Konverġenza tal-2022. It-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni jipproġetta proporzjon ogħla ta’ dejn tal-gvern estiż mal-PDG, ta’ 34,9 % fl-2022 u 33,9 % fl-2023. Id-differenza hija dovuta għal entrati ta’ aġġustament bejn il-fondi u l-flussi ogħla, b’mod partikolari l-appoġġ għall-akkomodazzjoni soċjali.

               Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni, it-tkabbir potenzjali tal-produzzjoni fuq terminu medju (medja ta’ 10 snin) huwa stmat għal 1,9 %. Madankollu, din l-istima ma tinkludix l-impatt tar-riformi strutturali li huma parti mill-Pjan ta’ Rkupru u Reżiljenza u li jistgħu jagħtu spinta lit-tkabbir ekonomiku potenzjali tad-Danimarka.

               (14)Fl-2022, il-Gvern neħħa gradwalment il-maġġoranza tal-miżuri meħuda b’rispons għall-kriżi tal-COVID-19, b’tali mod li l-miżuri temporanji ta’ appoġġ ta’ emerġenza huma pproġettati li jonqsu minn 4,0 % tal-PDG fl-2021 għal 0,0 % tal-PDG fl-2022. Id-defiċit tal-gvern huwa affettwat mill-miżuri adottati biex jikkumbattu l-impatt ekonomiku u soċjali taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija, li fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni huma stmati għal 0,1 % tal-PDG fl-2022 u 0,0 tal-PDG fl-2023
                  12
               . Dawn il-miżuri jikkonsistu prinċipalment fi trasferimenti soċjali lil unitajiet domestiċi bi dħul aktar baxx. Dawn il-miżuri tħabbru bħala temporanji. Madankollu, f’każ li l-prezzijiet tal-enerġija jibqgħu għoljin ukoll fl-2023, xi wħud minn dawn il-miżuri jistgħu jitkomplew. Id-defiċit tal-gvern huwa affettwat ukoll mill-ispejjeż biex tiġi offruta protezzjoni temporanja lill-persuni spostati mill-Ukrajna, li fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni huma pproġettati li jkunu 0,2 % tal-PDG fl-2022 u fl-2023
                  13
               .

               (15)Fit-18 ta’ Ġunju 2021, il-Kunsill irrakkomanda li fl-2022 id-Danimarka
                  14
                żżomm pożizzjoni fiskali ta’ appoġġ, inkluż mill-impuls ipprovdut mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, u tippreserva l-investiment iffinanzjat fil-livell nazzjonali. Huwa rrakkomanda wkoll li d-Danimarka ssegwi, meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, politika fiskali mmirata lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq terminu medju u l-iżgurar tas-sostenibbiltà fiskali fit-terminu medju, u fl-istess ħin, li ssaħħaħ l-investiment biex tagħti spinta lill-potenzjal tat-tkabbir.

               (16)Fl-2022, fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni u inkluża l-informazzjoni inkorporata fil-Programm ta’ Konverġenza tad-Danimarka tal-2022, il-pożizzjoni fiskali hija pproġettata li tkun ta’ -1,6 % tal-PDG, kif irrakkomandat mill-Kunsill
                  15
               . Id-Danimarka qed tippjana li tipprovdi appoġġ kontinwu għall-irkupru billi tagħmel użu mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza biex tiffinanzja investiment addizzjonali kif rakkomandat mill-Kunsill. Il-kontribuzzjoni pożittiva għall-attività ekonomika tan-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u minn fondi oħra tal-Unjoni hija pproġettata li tibqa’ stabbli meta mqabbla mal-2021. L-investiment iffinanzjat f’livell nazzjonali huwa pproġettat li jipprovdi kontribuzzjoni newtrali ta’ 0,0 punt perċentwali tal-PDG fl-2022
                  16
               . Għalhekk, id-Danimarka tippjana li tippreserva l-investiment iffinanzjat nazzjonalment, kif rakkomandat mill-Kunsill. Fl-istess waqt, it-tkabbir fin-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata fuq livell nazzjonali (nett minn miżuri ġodda ta’ dħul) fl-2022 huwa pproġettat li jipprovdi kontribuzzjoni espansjonarja ta’ 1,6 punti perċentwali għall-pożizzjoni fiskali ġenerali. Din il-kontribuzzjoni espansjonarja sinifikanti tinkludi l-impatt addizzjonali tal-miżuri biex jiġi indirizzat l-impatt ekonomiku u soċjali taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija (0,1 % tal-PDG) kif ukoll l-ispejjeż biex tiġi offruta protezzjoni temporanja lill-persuni spostati mill-Ukrajna (0,2 % tal-PDG). Infiq akbar ieħor jinkludi b’mod partikolari l-konsum tal-gvern relatat mal-politika tad-difiża u s-sigurtà kif ukoll infiq addizzjonali li għandu l-għan li jaċċellera t-tranżizzjoni ekoloġika u jtemm id-dipendenza fuq il-fjuwils fossili importati.

               (17)Fl-2023, il-pożizzjoni fiskali hija mbassra fit-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni għal + +1,6 % tal-PDG fuq suppożizzjoni ta’ ebda bidla fil-politika
                  17
               . Id-Danimarka hija pproġettata li tkompli tuża l-għotjiet mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza fl-2023 biex tiffinanzja investiment addizzjonali b’appoġġ għall-irkupru. Il-kontribuzzjoni pożittiva għall-attività ekonomika tan-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u minn fondi oħra tal-Unjoni hija pproġettata li tonqos b’0,1 punt perċentwali tal-PDG meta mqabbla mal-2022, li jirrifletti l-appoġġ finanzjarju antiċipat mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza fl-2021 u fl-2022. L-investiment iffinanzjat f’livell nazzjonali huwa pproġettat li jipprovdi kontribuzzjoni espansjonarja ta’ 0,4 punt perċentwali meta mqabbla mal-2022
                  18
               . Fl-istess waqt, it-tkabbir fin-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata fuq livell nazzjonali (nett minn miżuri ġodda ta’ dħul) fl-2023 huwa pproġettat li jipprovdi kontribuzzjoni kontrazzjonarja ta’ 1,4 punti perċentwali għall-pożizzjoni fiskali ġenerali. Dan jinkludi l-impatt mit-tneħħija gradwali tal-miżuri li jindirizzaw iż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija (0,1 % tal-PDG) u spejjeż addizzjonali biex tiġi offruta protezzjoni temporanja lill-persuni spostati mill-Ukrajna (0,1 % tal-PDG). Fatturi oħra jinkludu tnaqqis fin-nefqa tal-gvern fuq il-konsum tal-enerġija.

               (18)Fil-programm ta’ Konverġenza tal-2022, is-surplus tal-gvern estiż huwa mistenni li jistabbilizza gradwalment għal 0,6 % tal-PDG fl-2024 u li jinżel għal 0,4 % tal-PDG sal-2025. Skont il-Programm, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern estiż huwa mistenni li jiżdied għal 34,0 % tal-PDG fl-2024 u 33,9 % tal-PDG fl-2025. Fuq il-bażi tal-analiżi tal-Kummissjoni, ir-riskji għas-sostenibbiltà tad-dejn jidhru baxxi fuq terminu medju.

               (19)Fid-Danimarka t-taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà bħalissa huma limitati, u għalhekk ma jiżdidux bil-prezzijiet tas-suq. B’hekk ma jkunux jistgħu jtaffu ċ-ċikli tal-prezzijiet tad-djar u jinvolvu effetti ta’ distribuzzjoni negattivi. Sistema ġdida tat-taxxa fuq il-proprjetà diġà ġiet approvata mill-Parlament fl-2017 iżda għadha mhijiex fis-seħħ. Żieda qawwija fil-prezzijiet tad-djar u ħinijiet twal ta’ stennija għall-akkomodazzjoni soċjali rriżultaw f’nuqqas ta’ akkomodazzjoni affordabbli fiż-żoni urbani ewlenin. Barra minn hekk, is-sehem ta’ self ipotekarju bi proporzjon ta’ dejn għal introjtu ogħla minn erbgħa (4) u proporzjon bejn is-self u l-valur ogħla minn 60 % żdied b’mod sostanzjali fiż-żona ta’ Copenhagen u b’hekk dawn il-mutwatarji potenzjalment vulnerabbli għal żidiet fir-rati tal-imgħax jew kwalunkwe tnaqqis sinifikanti fil-prezzijiet tad-djar. Il-Kunsill Daniż dwar ir-Riskju Sistemiku ħareġ rakkomandazzjonijiet biex jitnaqqsu r-riskji għal tali self ipotekarju, iżda r-rakkomandazzjonijiet ma ġewx implimentati.

               (20)F’konformità mal-Artikolu 19(3)(b) u l-kriterju 2.2 tal-Anness V tar-Regolament (UE) 2021/241, il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza jinkludi sett estensiv ta’ riformi u investimenti li jsaħħu lil xulxin li għandhom jiġu implimentati sal-2026. Dawn jindirizzaw l-isfidi ekonomiċi u soċjali kollha jew subsett sinifikanti minnhom deskritti fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż indirizzati lid-Danimarka mill-Kunsill fis-Semestru Ewropew fl-2019 u l-2020, flimkien kwalunkwe rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż maħruġa sad-data tal-adozzjoni ta’ pjan. B’mod partikolari, il-pjan jiffoka fuq investimenti fit-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, b’mod partikolari l-produzzjoni u l-użu nodfa u effiċjenti tal-enerġija, it-trasport sostenibbli, u r-riċerka u l-innovazzjoni. Il-miżuri ta’ riċerka għandhom il-potenzjal li jwessgħu l-bażi tal-innovazzjoni u jinvolvu aktar kumpaniji fl-attivitajiet ta’ riċerka u innovazzjoni. Xi rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż, jiġifieri “l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-edukazzjoni u l-ħiliet”, u miżuri li jindirizzaw in-nuqqas ta’ ħaddiema tas-saħħa u jiżguraw is-superviżjoni u l-infurzar effettivi tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus, ġew indirizzati barra mill-pjan. Il-miżuri relatati ma’ dawn l-oqsma ma ġewx inkorporati fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

               (21)L-implimentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tad-Danimarka hija mistennija li tikkontribwixxi biex isir aktar progress fit-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali. Il-miżuri li jappoġġaw l-objettivi klimatiċi fid-Danimarka jammontaw għal 59 % tal-allokazzjoni totali tal-pjan, filwaqt li l-miżuri li jappoġġaw l-objettivi diġitali jammontaw għal 25 % tal-allokazzjoni totali tal-pjan. L-implimentazzjoni sħiħa tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, f’konformità mal-istadji importanti u l-miri rilevanti, se tgħin lid-Danimarka tirkupra malajr mill-konsegwenzi tal-kriżi tal-COVID-19, u se tkompli ssaħħaħ ir-reżiljenza tagħha. L-involviment sistematiku tas-sħab soċjali u ta’ partijiet ikkonċernati rilevanti oħra jibqa’ importanti għall-implimentazzjoni b’suċċess tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, kif ukoll ta’ politiki ekonomiċi u tal-impjiegi oħra li jmorru lil hinn mill-pjan, biex tiġi żgurata sjieda wiesgħa tal-aġenda ta’ politika ġenerali.

               (22)Id-Danimarka ppreżentat il-Ftehim ta’ Sħubija fl-4 ta’ April 2022 u l-ewwel dokument ta’ programmazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni
                  19
                fil-11 ta’ April 2022. F’konformità mar-Regolament (UE) 2021/1060 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ġunju 2021, id-Danimarka għandha tqis ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti fl-ipprogrammar tal-fondi tal-politika ta’ koeżjoni 2021-2027. Dan huwa prerekwiżit għat-titjib tal-effettività u l-massimizzazzjoni tal-valur miżjud tal-appoġġ finanzjarju li għandu jiġi riċevut mill-fondi tal-politika ta’ koeżjoni, filwaqt li jiġu promossi l-koordinazzjoni, il-komplementarjetà u l-koerenza bejn dawn il-fondi u strumenti u fondi oħra tal-Unjoni. L-implimentazzjoni b’suċċess tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u l-programmi tal-politika ta’ koeżjoni tiddependi wkoll mit-tneħħija ta’ ostakli għall-investiment biex tiġi appoġġata t-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u l-iżvilupp territorjali bbilanċjat.

               (23)Lil hinn mill-isfidi ekonomiċi u soċjali indirizzati mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, id-Danimarka qed tiffaċċja għadd ta’ sfidi addizzjonali relatati mat-tnaqqis tad-dipendenza fuq il-fjuwils fossili, it-tisħiħ tal-ekonomija ċirkolari biex tappoġġa t-tranżizzjoni ekoloġika u tagħmel is-suq tal-akkomodazzjoni u l-unitajiet domestiċi b’dejn aktar reżiljenti.

               (24)Filwaqt li l-pjan Daniż għall-irkupru u r-reżiljenza jalloka 59 % tal-fondi għal inizjattivi ekoloġiċi, id-Danimarka għandha prestazzjoni baxxa f’xi oqsma tal-ekonomija ċirkolari. Ir-rati Daniżi tal-użu ta’ materjal ċirkolari huma ferm taħt il-medja tal-UE. Il-pajjiż bħalissa jipproduċi l-ogħla ammont ta’ skart muniċipali per capita fl-UE bi 845 kg/capita/fis-sena. Filwaqt li d-Danimarka hija ftit ogħla mill-medja tal-UE għall-iskart muniċipali miġbur għar-riċiklaġġ (53,9 % fl-2020 meta mqabbel mal-medja tal-UE ta’ 47,8 %), tinċinera 45,2 % tal-iskart muniċipali tagħha, qrib id-doppju tal-medja tal-UE. Ħafna mill-iskart fid-Danimarka jiġi inċinerat għall-ġenerazzjoni tal-enerġija, u b’hekk jintilfu l-opportunitajiet biex tittejjeb l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi. Strateġija ġdida dwar il-ġestjoni tal-iskart u l-ekonomija ċirkolari u programmi u pjanijiet nazzjonali relatati għall-iskart u l-ekonomija ċirkolari jenħtieġ li jiġu implimentati fil-ħin. It-telf f’termini ta’ ġenerazzjoni tal-enerġija aktar baxxa minħabba inċinerazzjoni tal-iskart imnaqqsa jista’ jiġi kkumpensat b’metodi li jirrispettaw aktar l-ambjent, inkluż titjib fl-effiċjenza enerġetika u l-użu ta’ pompi tas-sħana elettriċi.

               (25)Bi tweġiba għall-mandat tal-Kapijiet ta’ Stat jew ta’ Gvern tal-UE stabbilit fid-Dikjarazzjoni ta’ Versailles, il-pjan REPowerEU għandu l-għan li jelimina d-dipendenza tal-Unjoni Ewropea fuq l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili mir-Russja malajr kemm jista’ jkun. Għal dan il-għan, l-aktar proġetti, investimenti u riformi xierqa fil-livell nazzjonali, reġjonali u tal-UE qed jiġu identifikati fi djalogu mal-Istati Membri. Dawn il-miżuri għandhom l-għan li jnaqqsu d-dipendenza ġenerali fuq il-fjuwils fossili u jċaqalqu l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili lil hinn mir-Russja.

               (26)Id-Danimarka hija impenjata li tikseb mira ta’ tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra ta’ 70 % meta mqabbla mal-livelli tal-1990 sal-2030 u eliminazzjoni gradwali tal-faħam sal-2028. Biex jintlaħqu dawn il-miri ambizzjużi, il-Pjan Nazzjonali Daniż għall-Enerġija u l-Klima jipprevedi investiment sostanzjali f’kapaċità addizzjonali ta’ enerġija rinnovabbli u investimenti fl-effiċjenza enerġetika. L-aċċellerazzjoni tal-użu tas-sorsi rinnovabbli u tal-idroġenu rinnovabbli tista’ titrawwem billi l-proċeduri tal-għoti tal-permessi jiġu ssimplifikati u aċċellerati. Filwaqt li d-Danimarka hija impenjata li żżid il-kapaċità tal-enerġija rinnovabbli mir-riħ lil hinn mill-kosta, huma meħtieġa aktar investimenti fin-netwerks tat-trażmissjoni tal-enerġija biex jiġi żgurat li s-sehem dejjem jikber tal-enerġija rinnovabbli jkun jista’ jintuża b’mod effiċjenti. L-investiment fl-interkonnessjoni tal-enerġija u tal-elettriku, inklużi assi ibridi offshore, ma’ pajjiżi ġirien iżid b’mod konsiderevoli s-sigurtà tal-provvista tal-enerġija u l-adattabbiltà għall-varjazzjonijiet reġjonali, anke fil-kuntest tal-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja.  Id-dipendenza enerġetika dinjija tad-Danimarka fuq l-importazzjonijiet Russi tal-fjuwils fossili hija ta’ 21,1 % (24,4 % għall-medja tal-UE), filwaqt li jitqiesu d-dipendenzi sekondarji li jittraċċaw lura l-importazzjonijiet mill-ġdid kollha bl-użu ta’ suppożizzjonijiet rispettivi. Fl-2020, id-dipendenza fuq il-fjuwils fossili mir-Russja fit-taħlita enerġetika globali tad-Danimarka kienet aktar baxxa mill-medja tal-UE għaż-żejt (12 % meta mqabbla ma’ 36,5 % għall-medja tal-UE). Filwaqt li kien ogħla għall-faħam (97 % meta mqabbel ma’ 19,3 % għall-medja tal-UE), is-sehem tal-faħam fit-taħlita tal-enerġija tad-Danimarka huwa baxx (4,3 %). Il-gass naturali jammonta għal 12,8 % tat-taħlita tal-enerġija tiegħu, u filwaqt li d-Danimarka ma timportax gass Russu direttament għall-użu domestiku, id-dipendenza tagħha fuq l-importazzjonijiet tal-gass Ġermaniżi timplika dipendenza sekondarja sinifikanti, ogħla mill-medja tal-UE: 65 % tal-konsum domestiku tal-gass huwa importat mir-Russja, meta mqabbel ma’ 41,1 % fil-medja tal-UE. Filwaqt li, skont id-data tal-2020, id-dipendenza tad-Danimarka fuq l-importazzjonijiet Russi taż-żejt u tal-gass għadha sinifikanti
                  20
               , iżda din id-dipendenza hija pproġettata li tiġi eliminata mill-2023 meta r-rinnovazzjoni ta’ żona eżistenti tal-Baħar tat-Tramuntana se tiġi ffinalizzata, u d-Danimarka hija mistennija li terġa’ tkun esportatur tal-gass nett. It-tħaffif tal-proġetti ta’ interkonnessjoni li għaddejjin bħalissa jista’ wkoll irawwem id-diversifikazzjoni tal-provvista tal-enerġija. Huwa rrakkomandat li investimenti ġodda fl-infrastruttura u fin-networks relatati mal-gass ikunu validi għall-futur meta possibbli, sabiex tiġi ffaċilitata s-sostenibbiltà fit-tul tagħhom permezz ta’ adattament futur għal fjuwils sostenibbli. L-ambizzjonijiet tad-Danimarka għall-effiċjenza enerġetika jistgħu jagħtu spinta ulterjuri permezz ta’ investiment addizzjonali korrispondenti fid-dekarbonizzazzjoni tal-industrija, tas-servizzi, tad-djar privati u tat-trasport. Żieda ulterjuri fl-ambizzjoni għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra u ż-żieda tal-enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza enerġetika se tkun meħtieġa biex id-Danimarka tkun konformi mal-objettivi “Lesti għall-mira ta’ 55 %”.

               (27)Filwaqt li l-aċċellerazzjoni tat-tranżizzjoni lejn in-newtralità klimatika u lil hinn mill-fjuwils fossili se toħloq spejjeż ta’ ristrutturar sinifikanti f’diversi setturi, id-Danimarka tista’ tagħmel użu mill-Mekkaniżmu ta’ Tranżizzjoni Ġusta fil-kuntest tal-politika ta’ koeżjoni biex ittaffi l-impatt soċjoekonomiku tat-tranżizzjoni fir-reġjuni l-aktar milquta. Barra minn hekk, id-Danimarka tista’ tagħmel użu mill-Fond Soċjali Ewropew Plus biex ittejjeb l-opportunitajiet ta’ impjieg u ssaħħaħ il-koeżjoni soċjali.

               (28)Fid-dawl tal-valutazzjoni tal-Kummissjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2022 u l-opinjoni tiegħu
                  21
                hija riflessa fir-Rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA  li d-Danimarka tieħu azzjoni fl-2022 u fl-2023 biex:

               1.Fl-2023, jiġi żgurat li t-tkabbir tan-nefqa kurrenti ffinanzjata nazzjonalment ikun konformi ma’ pożizzjoni politika ġeneralment newtrali, filwaqt li jitqies l-appoġġ temporanju u mmirat kontinwu għall-unitajiet domestiċi u d-ditti l-aktar vulnerabbli għaż-żidiet fil-prezzijiet tal-enerġija u għan-nies li jaħarbu mill-Ukrajna. Tkun lesta li taġġusta l-infiq attwali għas-sitwazzjoni li qed tevolvi. Tespandi l-investiment pubbliku għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u għas-sigurtà tal-enerġija, inkluż billi tagħmel użu mill-RRF, RePowerEU u fondi oħra tal-UE. Għall-perjodu ta’ wara l-2023, issegwi politika fiskali mmirata lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq terminu medju. Timplimenta s-sistema l-ġdida tat-taxxa fuq il-proprjetà sabiex tiġi restawrata r-rabta bejn il-prezzijiet tas-suq u t-taxxi u tiġi żgurata tassazzjoni aktar ġusta. Tistimula l-investiment fil-kostruzzjoni ta’ akkomodazzjoni affordabbli biex jittaffew l-aktar ħtiġijiet urġenti. Iżżid ir-reżiljenza finanzjarja ta’ mutwatarji b’dejn għoli.

               2.Tipproċedi bl-implimentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tiegħu, f’konformità mal-istadji importanti u l-miri inklużi fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2021.  Tiffinalizza malajr in-negozjati mal-Kummissjoni tal-programmi tal-politika ta’ koeżjoni 2021-2027 u tipproċedi bl-implimentazzjoni tagħhom.

               3.Isaħħaħ il-politiki tal-ekonomija ċirkolari u tal-ġestjoni tal-iskart inkluż billi tippromwovu l-prevenzjoni u l-użu mill-ġdid tal-iskart, iżżid r-riċiklaġġ, u gradwalment taqleb mill-inċinerazzjoni tal-iskart muniċipali għal sorsi aktar ekoloġiċi tal-ġenerazzjoni tas-sħana.

               4.Tnaqqas id-dipendenza ġenerali fuq il-fjuwils fossili. Tkompli tiddiversifika l-provvista tal-enerġija u tgħin fid-dekarbonizzazzjoni tal-ekonomija billi taċċellera l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, inkluż billi tintroduċi riformi biex tissimplifika u tħaffef il-proċeduri amministrattivi u tal-għoti ta’ permessi, ittejjeb in-networks tat-trażmissjoni tal-enerġija, iżżid l-interkonnessjonijiet mal-pajjiżi ġirien u ttejjeb l-effiċjenza enerġetika.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (ĠU L 57, 18.2.2021, p. 17).

                     (3)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni ta' żbilanċi makroekonomiċi, sakemm dawn l-emendi jitqiesu meħtieġa biex jgħinu fil-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi, ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (4)

                        Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/382 tal-4 ta’ Marzu 2022 li tistabbilixxi l-eżistenza ta' influss bil-massa ta' persuni spostati mill-Ukrajna fis-sens tal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/55/KE, u li għandha l-effett li tintroduċi protezzjoni temporanja, ĠU L 71, 4.3.2022, p. 1

                     (5)

                        Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-
                     Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, Brussell, 20.3.2020, COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill sena mit-tifqigħa tal-COVID-19: rispons tal-politika fiskali, Brussell, 3.3.2021, COM(2021) 105 final.

                     (7)

                        L-istimi dwar il-pożizzjoni fiskali u l-komponenti tagħha f’din ir-rakkomandazzjoni huma stimi tal-Kummissjoni bbażati fuq is-suppożizzjonijiet sottostanti għat-tbassir tar-rebbiegħa 2022 tal-Kummissjoni. L-istimi tal-Kummissjoni ta’ tkabbir potenzjali fuq terminu medju ma jinkludux l-impatt pożittiv tar-riformi li huma parti mill-Pjan ta’ Rkupru u Reżiljenza u li jistgħu jagħtu spinta lit-tkabbir potenzjali.

                     (8)

                        Mhux iffinanzjati minn għotjiet mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u fondi oħra tal-UE.

                     (9)

                        Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill: Gwida tal-politika fiskali għall-2023, Brussell, 2.3.2022, COM(2022) 85 final.

                     (10)

                        Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tas-6 ta’ Lulju 2021 dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għad-Danimarka (ST 10154/2021).

                     (11)

                        SWD(2021) 154 final.

                     (12)

                        Iċ-ċifri jirrappreżentaw il-livell tal-ispejjeż baġitarji annwali ta’ dawk il-miżuri meħuda mill-ħarifa tal-2021, inkluż id-dħul u n-nefqa kurrenti kif ukoll – fejn rilevanti – il-miżuri tan-nefqa kapitali.

                     (13)

                        L-għadd totali ta’ persuni spostati mill-Ukrajna lejn l-UE huwa preżunt li gradwalment jilħaq is-sitt miljun sa tmiem l-2022, u d-distribuzzjoni ġeografika tagħhom hija stmata fuq il-bażi tad-daqs tad-dijaspora eżistenti, il-popolazzjoni relattiva tal-Istat Membru riċeventi, u d-distribuzzjoni reali ta’ persuni spostati mill-Ukrajna madwar l-UE minn Marzu 2022. Għall-ispejjeż baġitarji għal kull persuna, l-istimi huma bbażati fuq il-mudell ta’ mikrosimulazzjoni tal-Euromod taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni, filwaqt li jitqiesu kemm it-trasferimenti ta’ flus kontanti li n-nies jistgħu jkunu eliġibbli għalihom kif ukoll il-benefiċċji in natura bħall-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa.

                     (14)

                        Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2021 li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tad-Danimarka għall-2021, ĠU C 304, 29.7.2021, p. 14.

                     (15)

                        Sinjal negattiv (pożittiv) tal-indikatur jikkorrispondi għal eċċess (nuqqas) tat-tkabbir fin-nefqa primarja meta mqabbel mat-tkabbir ekonomiku fit-terminu medju, li jindika politika fiskali espansjonarja (kontrazzjonarja).

                     (16)

                        Nefqa kapitali oħra ffinanzjata fuq livell nazzjonali hija pproġettata li tipprovdi kontribuzzjoni newtrali ta’ 0,0 punti perċentwali tal-PDG.

                     (17)

                        Sinjal negattiv (pożittiv) tal-indikatur jikkorrispondi għal eċċess (nuqqas) tat-tkabbir fin-nefqa primarja meta mqabbel mat-tkabbir ekonomiku fit-terminu medju, li jindika politika fiskali espansjonarja (kontrazzjonarja).

                     (18)

                        Nefqa kapitali oħra ffinanzjata nazzjonalment hija pproġettata li tipprovdi kontribuzzjoni reċessjonarja ta’ 0,4 punt perċentwali tal-PDG.

                     (19)

                        Ir-Regolament (UE) 2021/1060 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ġunju 2021 li jistipula dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew Plus, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura u r-regoli finanzjarji għalihom u għall-Fond għall-Ażil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni, il-Fond għas-Sigurtà Interna u l-Istrument għall-Appoġġ Finanzjarju għall-Ġestjoni tal-Fruntieri u l-Politika dwar il-Viżi. ĠU L 231, 30.6.2021, p. 159.

                     (20)

                        Eurostat (2020), is-sehem tal-importazzjonijiet Russi fuq l-importazzjonijiet totali ta’ gass naturali, gass grezz u faħam iebes. Għall-medja tal-UE-27, l-importazzjonijiet totali huma bbażati fuq importazzjonijiet barra l-UE-27. Għad-Danimarka, l-importazzjonijiet totali jinkludu l-kummerċ intra-UE. Iż-żejt grezz ma jinkludix prodotti taż-żejt raffinat. Id-Danimarka għandha dipendenza indiretta fuq l-importazzjonijiet Russi permezz tal-kummerċ intra-UE. Il-kontabilità tad-dipendenza sekondarja fuq il-gass Russu permezz ta’ importazzjonijiet intra-UE twassal għall-istima li d-Danimarka għandha dipendenza Russa fuq l-importazzjoni tal-gass ta’ 65 %.

                     (21)

                        Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.