title: Rakkomandazzjoni tal-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku tas-27 ta’ Ġunju 2019 dwar vulnerabbiltajiet fuq żmien medju fis-settur tal-proprjetà immobbli residenzjali tal-Finlandja (BERS/2019/8)2019/C 366/05

text:
               30.10.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 366/29

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-BORD EWROPEW DWAR IR-RISKJU SISTEMIKU
      tas-27 ta’ Ġunju 2019
      dwar vulnerabbiltajiet fuq żmien medju fis-settur tal-proprjetà immobbli residenzjali tal-Finlandja
      (BERS/2019/8)
      (2019/C 366/05)
      IL-BORD ĠENERALI TAL-BORD EWROPEW DWAR IR-RISKJU SISTEMIKU,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1092/2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Novembru 2010 dwar is-sorveljanza makroprudenzjali fl-Unjoni Ewropea tas-sistema finanzjarja u li jistabbilixxi Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (1), u b’mod partikolari l-Artikoli 3, 16, 17 u 18 tiegħu,
      Billi:

                  (1)

                  Is-settur tal-proprjetà immobbli jiżvolġi rwol importanti fl-ekonomija u l-iżviluppi tiegħu jista’ jkollhom influwenza materjali fuq is-sistema finanzjarja. Kriżijiet finanzjarji fl-imgħoddi wrew li żviluppi mhux sostenibbli fis-swieq tal-proprjetà immobbli jista’ jkollhom riperkussjonijiet serji fuq l-istabbiltà tas-sistema finanzjarja u tal-ekonomija fit-totalità tagħha, li jistgħu jwasslu wkoll għal riperkussjonijiet transkonfinali negattivi. Fil-passat, żviluppi avversi tas-suq tal-proprjetà immobbli f’xi Stati Membri, irriżultaw f’telf kbir ta’ kreditu u/jew kellhom impatt negattiv fuq l-ekonomija reali. Effetti bħal dawn jirriflettu r-relazzjoni mill-qrib bejn is-settur tal-proprjetà immobbli, il-fornituri tal-finanzjament u setturi ekonomiċi oħrajn. Barra minn hekk, iċ-ċirkwiti ta’ feedback b’saħħithom bejn is-sistema finanzjarja u l-ekonomija reali jsaħħu kwalunkwe żvilupp negattiv.

                  (2)

                  Dawn ir-rabtiet huma importanti għaliex ifissru li riskji li joriġinaw fis-settur tal-proprjetà immobbli jista’ jkollhom impatt sistemiku li jkun ta’ natura proċiklika. Vulnerabbiltajiet fis-sistema finanzjarja għandhom tendenza li jakkumulaw matul il-fażi ’l fuq taċ-ċiklu tal-proprjetà immobbli. Il-perċezzjoni ta’ riskji aktar baxxi u l-aċċess aktar faċli għall-finanzjament jistgħu jikkontribwixxu għal espansjoni rapida tal-kreditu u l-investiment, flimkien ma’ domanda akbar għal proprjetà immobbli, biex b’hekk tiġi imposta pressjoni ’l fuq fuq il-prezzijiet tal-proprjetà. Peress li l-valuri ogħla riżultanti tal-kollateral ikomplu jiffavorixxu aktar id-domanda għall-kreditu u l-forniment tiegħu, dawn id-dinamiċi li jsaħħu lilhom infushom jistgħu jirriżultaw f’konsegwenzi sistemiċi potenzjali. Min-naħa l-oħra, matul il-fażi ta’ tnaqqis taċ-ċiklu tal-proprjetà immobbli, kundizzjonijiet ta’ kreditu aktar stretti, averżjoni għar-riskju ogħla u pressjoni ’l isfel fuq il-prezzijiet tal-proprjetà immobbli jistgħu jaffettwaw b’mod negattiv ir-reżiljenza ta’ dawk li jissellfu u dawk li jsellfu, biex b’hekk jiddgħajfu l-kundizzjonijiet ekonomiċi.

                  (3)

                  Il-vulnerabbiltajiet relatati mal-proprjetà immobbli residenzjali jistgħu jkunu sors ta’ riskju sistemiku u jistgħu jaffettwaw l-istabbiltà finanzjarja kemm direttament kif ukoll indirettament. Effetti diretti huma t-telf tal-kreditu fuq il-portafolji ta’ ipoteki minħabba kundizzjonijiet ekonomiċi jew finanzjarji avversi u żviluppi negattivi simultanji fis-suq tal-proprjetà immobbli residenzjali. L-effetti indiretti jistgħu jkunu relatati ma’ aġġustamenti fil-konsum domestiku, li jwasslu għal konsegwenzi ulterjuri għall-ekonomija reali u għall-istabbiltà finanzjarja.

                  (4)

                  Kif jingħad fil-premessa 4 tar-Rakkomandazzjoni BERS/2013/1 (2), l-għan aħħari tal-politika makroprudenzjali huwa li tikkontribwixxi għall-ħarsien tal-istabbiltà tas-sistema finanzjarja kollha, inkluż billi ssaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistema finanzjarja u tnaqqas l-akkumulazzjoni ta’ riskji sistemiċi, biex b’hekk tiżgura kontribut sostenibbli tas-sistema finanzjarja għat-tkabbir ekonomiku.

                  (5)

                  Għal dan il-għan, l-awtoritajiet makroprudenzjali jistgħu jużaw waħda jew aktar mill-miżuri makroprudenzjali bbażati fuq il-kapital stabbiliti fid-Direttiva 2013/36/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (3) u r-Regolament (UE) Nru 575/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), u/jew miżuri makroprudenzjali bbażati fuq min jissellef, li huma bbażati esklużivament fuq il-liġi nazzjonali, skont il-valutazzjoni tar-riskji. Filwaqt li l-miżuri bbażati fuq il-kapital huma mmirati primarjament biex iżidu r-reżiljenza tas-sistema finanzjarja, il-miżuri bbażati fuq min jissellef jistgħu jkunu partikolarment adattati għall-prevenzjoni tal-akkumulazzjoni ulterjuri ta’ riskji sistemiċi.

                  (6)

                  Barra minn hekk, ir-Rakkomandazzjoni BERS/2013/1 tirrakkomanda li l-Istati Membri jistabbilixxu qafas legali li jippermetti lill-awtoritajiet makroprudenzjali jkollhom setgħat diretti ta’ kontroll jew ta’ rakkomandazzjoni fuq l-istrumenti makroprudenzjali identifikati f’dik ir-Rakkomandazzjoni.

                  (7)

                  Fl-2016, il-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (BERS) wettaq valutazzjoni madwar l-Unjoni kollha tal-vulnerabbiltajiet fir-rigward tal-proprjetà immobbli residenzjali (5). Din il-valutazzjoni ppermettiet li l-BERS jidentifika għadd ta’ vulnerabbiltajiet fuq żmien medju f’diversi pajjiżi bħala sorsi ta’ riskju sistemiku għall-istabbiltà finanzjarja, li wasslu għall-ħruġ ta’ twissijiet lil tmien pajjiżi, fosthom il-Finlandja (6).

                  (8)

                  Fl-2016 il-vulnerabbiltà prinċipali identifikata fis-suq tal-proprjetà immobbli residenzjali fil-Finlandja kienet id-dejn għoli u li qed jiżdied tal-unitajiet domestiċi, b’sehem sinifikanti ta’ unitajiet domestiċi li huma potenzjalment vulnerabbli għal kundizzjonijiet ekonomiċi jew finanzjarji avversi jew għal żviluppi avversi f’dak is-suq.

                  (9)

                  Dan l-aħħar, il-BERS ikkonkluda valutazzjoni sistematika u li tħares ’il quddiem taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) għall-vulnerabbiltajiet relatati mal-proprjetà immobbli residenzjali (7).

                  (10)

                  Fir-rigward tal-Finlandja, din il-valutazzjoni riċenti żvelat illi d-dejn tal-unitajiet domestiċi huwa ogħla milli kien fl-2016. Reċentement, din iż-żieda kienet attribwita parzjalment għas-self meħud mill-kumpaniji tad-djar (8) u mbagħad imħallsa lura mill-introjtu tal-unitajiet domestiċi u investituri oħra li għandhom ishma f’dawn il-kumpaniji. Barra minn hekk, evidenza ġdida disponibbli dwar l-istandards ta’ tislif għal self ipotekarju ġdid tappoġġa evidenza preċedenti tal-vulnerabbiltà potenzjali ta’ sehem sinifikanti ta’ unitajiet domestiċi li jieħdu self ipotekarju ġdid f’kundizzjonijiet ekonomiċi jew finanzjarji avversi jew għal żviluppi avversi fis-suq tal-proprjetà immobbli residenzjali.

                  (11)

                  Mill-2016, l-awtoritajiet nazzjonali Finlandiżi ssikkaw jew introduċew għadd ta’ miżuri bbażati fuq min jissellef u bbażati fuq il-kapital: (i) fl-2017, il-Bord ta’ Finanssivalvonta (l-Awtorità Superviżorja Finanzjarja Finlandiża) introduċa, skont l-Artikolu 458 tar-Regolament (UE) Nru 575/2013, livell minimu ta’ 15 % għall-ippeżar medju tar-riskju għas-self fuq id-djar għal istituzzjonijiet ta’ kreditu li jużaw l-approċċ ibbażat fuq klassifikazzjonijiet interni; (ii) fl-2018 ġiet imposta riżerva tar-riskju sistemiku ta’ bejn 1 % u 3 % fuq l-istituzzjonijiet ta’ kreditu kollha; (iii) fl-2018 il-limitu li japplika għall-proporzjon bejn is-self u l-valur (loan-to-value ratio – LTV) ġie ssikkat minn 90 % għal 85 %; u (iv) ukoll fl-2018, Finanssivalvonta ħareġ rakkomandazzjonijiet dwar l-istandards ta’ tislif għal self ġdid, li applikaw ukoll għal self lil kumpaniji tad-djar. Barra minn hekk, it-tnaqqis mit-taxxa tal-ispejjeż tal-imgħax ipotekarju tnaqqas, minn 100 % fl-2011 għal 25 % fl-2019.

                  (12)

                  Minkejja dawn il-miżuri introdotti reċentement, u ħlief għal-limitu li japplika għall-proporzjon LTV, miżuri legalment vinkolanti oħrajn ibbażati fuq min jissellef, jiġifieri limiti li japplikaw għall-proporzjon bejn id-dejn u d-dħul (debt-to-income ratio – DTI), il-proporzjon bejn l-isservisjar tad-dejn u d-dħul (debt-service-to-income ratio – DSTI) u, il-limiti ta’ maturità, għadhom mhumiex disponibbli fil-Finlandja, anki jekk tali miżuri jistgħu jkunu meħtieġa fuq żmien medju jekk vulnerabbiltajiet relatati mad-dejn tal-unitajiet domestiċi jibqgħu jiżdiedu. L-attivazzjoni tal-limiti li japplikaw jew għall-proporzjon DTI jew għall-proporzjon DSTI, flimkien ma’ limiti ta’ maturità, iżżid l-effettività tal-miżuri makroprudenzjali eżistenti li huma diġà fis-seħħ. Barra minn hekk, il-proporzjon LTV huwa attwalment iddefinit b’mod li jippermetti li l-assi, minbarra l-assi tal-proprjetà immobbli, jiġu kkunsidrati bħala kollateral.

                  (13)

                  Għalhekk, il-BERS ikkonkluda li l-miżuri makroprudenzjali li huma fis-seħħ jew disponibbli fil-Finlandja huma parzjalment xierqa u parzjalment suffiċjenti biex jindirizzaw il-vulnerabbiltajiet relatati mad-dejn tal-unitajiet domestiċi fuq żmien medju. Konsegwentement, hija meħtieġa azzjoni politika ulterjuri biex jiġu indirizzati dawn il-vulnerabbiltajiet, li jistgħu jkunu sors ta’ riskju sistemiku. Il-miżuri proposti f’din ir-Rakkomandazzjoni għandhom l-għan li jikkumplimentaw il-miżuri makroprudenzjali eżistenti fil-Finlandja.

                  (14)

                  L-għan ta’ din ir-Rakkomandazzjoni huwa li tirrakkomanda l-inklużjoni fil-liġi Finlandiża ta’ miżuri legalment vinkolanti addizzjonali bbażati fuq min jissellef, kif ukoll l-adozzjoni ta’ tali miżuri biex tiġi evitata żieda fil-vulnerabbiltajiet relatati mad-dejn tal-unitajiet domestiċi.

                  (15)

                  Din ir-Rakkomandazzjoni hija mingħajr preġudizzju għall-mandati tal-politika monetarja tal-banek ċentrali fl-Unjoni.

                  (16)

                  Ir-rakkomandazzjonijiet tal-BERS jiġu ppubblikati wara li l-Bord Ġenerali jkun informa lill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea dwar l-intenzjoni tiegħu li jagħmel dan u wara li jkun ipprovda lill-Kunsill b’opportunità li jirreaġixxi, u wara li d-destinatarji jkunu ġew infurmati bl-intenzjoni li jippubblika,

            ADOTTA DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI:
      TAQSIMA 1

         RAKKOMANDAZZJONIJIET

         Rakkomandazzjoni A — Qafas legali għal miżuri bbażati fuq min jissellef

                  1.

                  Huwa rrakkommandat illi l-Finlandja tiżgura li l-qafas legali eżistenti għal miżuri bbażati fuq min jissellef jinkludi ta’ mill-inqas il-miżuri legalment vinkolanti bbażati fuq min jissellef li ġejjin:

                              a.

                              jew limiti li japplikaw għall-proporzjon DTI jew limiti li japplikaw għall-proporzjon DSTI;

                              b.

                              limiti li japplikaw għall-proporzjon LTV; u

                              c.

                              limiti tal-maturità.

                  2.

                  Huwa rrakkomandat illi l-Finlandja temenda d-definizzjoni tal-proporzjon LTV fil-qafas legali eżistenti għal miżuri bbażati fuq min jissellef.

         Rakkomandazzjoni B — Attivazzjoni ta’ miżuri bbażati fuq min jissellef

                  1.

                  Huwa rrakkomandat li, sakemm jiġi emendat il-qafas legali eżistenti kif imsemmi fir-Rakkomandazzjoni A, l-awtoritajiet nazzjonali Finlandiżi fdati bl-attivazzjoni ta’ miżuri bbażati fuq min jissellef relatati mad-dħul japplikaw miżuri mhux legalment vinkolanti bbażati fuq min jissellef sabiex jiġi evitat li sehem sinifikanti jew li qed jiżdied ta’ dawk li jieħdu self ipotekarju ġdid ma jkunux kapaċi jisservisjaw id-dejn jew iżommu l-konsum minħabba kundizzjonijiet ekonomiċi jew finanzjarji avversi jew żviluppi avversi fis-suq tal-proprjetà immobbli residenzjali.

                  2.

                  Huwa rrakkomandat li, ladarba l-qafas legali eżistenti jkun ġie emendat kif imsemmi fir-Rakkomandazzjoni A, l-awtoritajiet nazzjonali Finlandiżi fdati bl-attivazzjoni jew il-kalibrazzjoni ta’ miżuri bbażati fuq min jissellef relatati mad-dħul, jattivaw jew jikkalibraw, rispettivament, miżuri legalment vinkolanti relatati mad-dħul u bbażati fuq min jissellef biex ikomplu jindirizzaw l-għanijiet stabbiliti fis-subrakkomandazzjoni B(1).

            TAQSIMA 2

         IMPLIMENTAZZJONI

      1.   Definizzjonijiet

      Għall-finijiet ta’ din ir-Rakkomandazzjoni, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:

                  (a)

                  “miżuri bbażati fuq min jissellef” tfisser miżuri makroprudenzjali mmirati lejn min jissellef;

                  (b)

                  “kontroll dirett” tfisser kapaċità reali u effettiva li jiġu imposti jew immodifikati, fejn meħtieġ sabiex jinkiseb għan aħħari jew intermedju, miżuri makroprudenzjali applikabbli għall-istituzzjonijiet finanzjarji li jaqgħu taħt l-ambitu tal-azzjoni tal-awtorità makroprudenzjali korrispondenti;

                  (c)

                  “setgħat ta’ rakkomandazzjoni” tfisser il-kapaċità li permezz ta’ rakkomandazzjonijiet, tiġi ggwidata l-applikazzjoni ta’ strumenti makroprudenzjali, fejn meħtieġ biex jinkiseb għan aħħari jew intermedju;

                  (d)

                  “proporzjon bejn is-self u l-valur” (proporzjon LTV) tfisser is-somma tas-selfiet kollha jew partijiet ta’ self iggarantiti minn min jissellef fuq il-proprjetà immobbli fil-mument meta joriġina s-self b’rabta mal-valur tal-proprjetà fil-mument meta joriġina s-self;

                  (e)

                  “miżuri legalment vinkolanti bbażati fuq min jissellef” tfisser miżuri bbażati fuq min jissellef li jiġu introdotti permezz ta’ att legalment vinkolanti;

                  (f)

                  “proporzjon bejn id-dejn u d-dħul” (proporzjon DTI) tfisser id-dejn totali ta’ min jissellef fil-mument meta joriġina s-self b’mod relattiv għad-dħul annwali totali disponibbli ta’ min jissellef fil-mument meta joriġina s-self;

                  (g)

                  “isservisjar tad-dejn” tfisser it-total tal-ħlas tal-imgħax u tal-kapital fuq id-dejn totali ta’ min jissellef fuq perijodu partikolari (ġeneralment sena);

                  (h)

                  “proporzjon bejn l-isservisjar tad-dejn u d-dħul” (proporzjon DSTI) tfisser l-isservisjar annwali totali tad-dejn b’rabta mad-dħul annwali totali disponibbli ta’ min jissellef fil-mument meta joriġina s-self;

                  (i)

                  “maturità” tfisser it-tul ta’ żmien tal-kuntratt ta’ self għal proprjetà immobbli residenzjali espress fi snin fil-mument meta joriġina s-self;

                  (j)

                  “żmien medju” tfisser fi żmien tliet snin;

                  (k)

                  “miżuri bbażati fuq min jissellef relatati mad-dħul” tfisser limiti li japplikaw għall-proporzjon DTI u limiti li japplikaw għall-proporzjon DSTI;

                  (l)

                  “awtorità makroprudenzjali” tfisser awtorità makroprudenzjali nazzjonali bl-għanijiet, l-arranġamenti, is-setgħat, ir-rekwiżiti ta’ responsabbiltà u karatteristiċi oħrajn stipulati fir-Rakkomandazzjoni BERS/2011/3 (9).

            2.   Kriterji għall-implimentazzjoni

                  1.

                  Il-kriterji li ġejjin japplikaw għall-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni:

                              (a)

                              għandha tingħata l-attenzjoni dovuta għall-prinċipju tal-proporzjonalità, filwaqt li jitqiesu l-għan u l-kontenut tar-Rakkomandazzjoni A u tar-Rakkomandazzjoni B;

                              (b)

                              Ir-Rakkomandazzjoni A għandha tiġi implimentata qabel is-subrakkomandazzjoni B(2) sabiex tiġi żgurata l-konformità mas-subrakkomandazzjoni B(2);

                              (c)

                              meta jiġu attivati miżuri bbażati fuq min jissellef relatati mad-dħul taħt ir-Rakkomandazzjoni B, il-kalibrazzjoni u l-introduzzjoni gradwali tagħhom għandhom iqisu l-pożizzjoni tal-Finlandja fiċ-ċikli ekonomiċi u finanzjarji, u kwalunkwe implikazzjoni potenzjali fir-rigward tal-ispejjeż u l-benefiċċji assoċjati;

                              (d)

                              kriterji speċifiċi għal konformità mar-Rakkomandazzjoni A u mar-Rakkomandazzjoni B huma stipulati fl-Anness I.

                  2.

                  Id-destinatarji ta’ din ir-Rakkomandazzjoni huma mitluba jirrapportaw lill-BERS u lill-Kunsill dwar l-azzjonijiet meħuda b’risposta għal din ir-Rakkomandazzjoni, jew jiġġustifikaw b’mod adegwat kull nuqqas ta’ azzjoni. Bħala minimu r-rapporti għandhom jinkludu:

                              (a)

                              informazzjoni dwar is-sustanza u l-kronoloġija tal-azzjonijiet meħuda;

                              (b)

                              valutazzjoni tal-vulnerabbiltajiet relatati mad-dejn ta’ unitajiet domestiċi u l-istandards tat-tislif għal self ipotekarju ġdid, inkluż id-distribuzzjoni ta’ self ipotekarju ġdid skont il-proporzjonijiet LTV, DTI u DSTI tagħhom, u maturitajiet, bil-proporzjonijiet relevanti jiġu kkalkulati skont l-Anness IV tar-Rakkomandazzjoni BERS/2016/14 tal-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (10), flimkien mal-funzjonament tal-azzjonijiet imwettqa, wara li jitqiesu l-għanijiet ta’ din ir-Rakkomandazzjoni;

                              (c)

                              ġustifikazzjoni dettaljata ta’ kull nuqqas ta’ azzjoni jew devjazzjoni minn din ir-Rakkomandazzjoni, inkluż kull dewmien.

            3.   Skeda ta’ żmien għas-segwitu

      Id-destinatarji ta’ din ir-Rakkomandazzjoni huma mitluba li jirrapportaw lill-BERS u lill-Kunsill dwar l-azzjonijiet meħuda b’risposta għal din ir-Rakkomandazzjoni, jew li jiġġustifikaw b’mod adegwat kwalunkwe nuqqas ta’ azzjoni, skont l-iskedi ta’ żmien li ġejjin:

                  (a)

                     Rakkomandazzjoni A

                              (i)

                              Sal-31 ta’ Ottubru 2020, id-destinatarju tar-Rakkomandazzjoni A huwa mitlub jippreżenta lill-BERS u lill-Kunsill rapport interim dwar l-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni A li ta’ mill-inqas jinkludi stqarrija li tiċċara jekk huwiex ppjanat li r-Rakkomandazzjoni A tiġi implimentata u liema korp jew korpi ser ikunu responsabbli għad-deċiżjoni biex jiġu attivati u implimentati l-miżuri bbażati fuq min jissellef stabbiliti f’din ir-Rakkomandazzjoni. Il-BERS jista’ jinforma lid-destinatarju tar-Rakkomandazzjoni A bl-opinjonijiet tiegħu dwar ir-rapport interim.

                              (ii)

                              Sal-31 ta’ Marzu 2021, id-destinatarju tar-Rakkomandazzjoni A huwa mitlub jibgħat rapport finali lill-BERS u lill-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni A.

                  (b)

                     Rakkomandazzjoni B

                  Sal-31 ta’ Ottubru 2020, u kull sena wara sal-31 ta’ Ottubru 2022, id-destinatarji tar-Rakkomandazzjoni B huma mitluba jissottomettu lill-BERS u lill-Kunsill rapport dwar kwalunkwe azzjoni meħuda fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ miżuri bbażati fuq min jissellef relatati mad-dħul jew kwalunkwe miżura disponibbli oħra biex jiġu indirizzati l-vulnerabbiltajiet relatati mad-dejn ta’ unitajiet domestiċi u l-istandards tat-tislif għal self ipotekarju ġdid fil-Finlandja. Fejn ikun hemm aktar minn korp wieħed responsabbli għat-teħid ta’ azzjonijiet biex jiġu indirizzati l-vulnerabbiltajiet identifikati, għandu jiġi ppreżentat rapport konġunt wieħed.

            4.   Monitoraġġ u evalwazzjoni

                  1.

                  Is-Segretarjat tal-BERS għandu:

                              (a)

                              jassisti lid-destinatarji, billi jiżgura l-koordinazzjoni tar-rapportar, il-forniment tal-mudelli relevanti u billi jagħti dettalji fejn meħtieġ dwar il-proċedura u l-iskeda ta’ żmien għas-segwitu;

                              (b)

                              jivverifika s-segwitu mid-destinatarji, jipprovdi assistenza fuq talba tagħhom, u jissottimetti rapporti ta’ segwitu lil-Bord Ġenerali. Tliet valutazzjonijiet ser jinbdew kif ġej:

                                          (i)

                                          sal-31 ta’ Diċembru 2020, rigward l-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni B;

                                          (ii)

                                          sal-31 ta’ Diċembru 2021, rigward l-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjonijiet A u B; u

                                          (iii)

                                          sal-31 ta’ Diċembru 2022, rigward l-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni B.

                  2.

                  Il-Bord Ġenerali għandu jivvaluta l-azzjonijiet u l-ġustifikazzjonijiet irrapportati mid-destinatarji u, fejn xieraq, jista’ jiddeċiedi li din ir-Rakkomandazzjoni ma ġietx segwita u li destinatarju naqas milli jipprovdi ġustifikazzjoni adegwata għan-nuqqas ta’ azzjoni tiegħu.

         Magħmul fi Frankfurt am Main, is-27 ta’ Ġunju 2019.

               Kap tas-Segretarjat tal-BERS,

               f’isem il-Bord Ġenerali tal-BERS

            Francesco MAZZAFERRO

         (1)  ĠU L 331, 15.12.2010, p. 1.

         (2)  Ir-Rakkomandazzjoni BERS/2013/1 tal-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku tal-4 ta’ April 2013 dwar objettivi intermedji u strumenti tal-politika makroprudenzjali (ĠU C 170, 15.6.2013, p. 1).

         (3)  Id-Direttiva 2013/36/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 dwar l-aċċess għall-attività tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u s-superviżjoni prudenzjali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u tad-ditti tal-investiment, li temenda d-Direttiva 2002/87/KE u li tħassar id-Direttivi 2006/48/KE u 2006/49/KE (ĠU L 176, 27.6.2013, p. 338).

         (4)  Ir-Regolament (UE) Nru 575/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 dwar ir-rekwiżiti prudenzjali għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu u d-ditti tal-investiment u li jemenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 (ĠU L 176, 27.6.2013, p. 1).

         (5)  Ara “Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector” (Vulnerabbiltajiet fis-Settur tal-Proprjetà Immobbli Residenzjali tal-UE), BERS, Novembru 2016, disponibbli fuq is-sit elettroniku tal-BERS fuq www.esrb.europa.eu.

         (6)  It-Twissija BERS/2016/08 tal-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku tat-22 ta’ Settembru 2016 dwar vulnerabbiltajiet fuq żmien medju fis-settur tal-proprjetà immobbli residenzjali fil-Finlandja (ĠU C 31, 31.1.2017, p. 49).

         (7)  Ara “Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries” (Vulnerabbiltajiet fis-setturi tal-proprjetà immobbli residenzjali fil-pajjiżi taż-ŻEE), BERS, 2019, disponibbli fuq is-sit elettroniku tal-BERS fuq www.esrb.europa.eu.

         (8)  Bil-Finlandiż: asunto-osakeyhtiö.

         (9)  Ir-Rakkomandazzjoni BERS/2011/3 tal-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku tat-22 ta’ Diċembru 2011 dwar il-mandat makroprudenzjali tal-awtoritajiet nazzjonali (ĠU C 41, 14.2.2012, p. 1).

         (10)  Ir-Rakkomandazzjoni BERS/2016/14 tal-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku tal-31 ta’ Ottubru 2016 dwar l-għeluq ta’ lakuni fid-dejta dwar il-proprjetà immobbli (ĠU C 31, 31.1.2017, p. 1).

         ANNESS I

            SPEĊIFIKAZZJONI TAL-KRITERJI TA’ KONFORMITÀ APPLIKABBLI GĦAR-RAKKOMANDAZZJONIJIET

            Rakkomandazzjoni A — Qafas legali għal miżuri bbażati fuq min jissellef

         Il-kriterji ta’ konformità li ġejjin huma applikabbli għar-Rakkomandazzjoni A.

                     1.

                     Il-qafas legali għal miżuri bbażati fuq min jissellef tal-Finlandja għandu jiżgura li:

                                 (a)

                                 il-limiti li japplikaw għall-proporzjon bejn id-dejn u d-dħul (DTI) u l-proporzjon bejn l-isservisjar tad-dejn u d-dħul (DSTI), kif ukoll il-limiti tal-maturità, huma applikabbli għas-self mogħti lil kull min jissellef u minn kull min jislef, sabiex tiġi evitata l-possibbiltà ta’ evażjoni tal-limiti bl-użu ta’ self lil kumpaniji tad-djar jew metodi oħra;

                                 (b)

                                 meta jiġi kkalkolat il-proporzjon bejn is-self u l-valur (LTV), il-proprjetà immobbli biss tista’ titqies bħala kollateral;

                                 (c)

                                 l-awtoritajiet nazzjonali tal-Finlandja fdati bl-attivazzjoni tal-miżuri bbażati fuq min jissellef jistgħu jattivaw miżuri legalment vinkolanti bbażati fuq min jissellef b’mod effettiv u preventiv u għandhom il-flessibilità neċessarja sabiex ifasslu dawk il-miżuri bbażati fuq il-vulnerabbiltajiet identifikati.

                     2.

                     L-emendi għaIl-qafas legali tal-Finlandja għal miżuri bbażati fuq min jissellef għandhom jkunu fis-seħħ sa mhux aktar tard mill-1 ta’ Lulju 2021.

            Rakkomandazzjoni B — Attivazzjoni ta’ miżuri bbażati fuq min jissellef relatati mad-dħul

         Il-kriterju ta’ konformità li ġej huwa applikabbli għar-Rakkomandazzjoni B:

                     1.

                     Sabiex jiġi evitat li sehem sinifikanti jew li qed jiżdied ta’ dawk li jieħdu self ipotekarju ġdid ma jkunux kapaċi jisservisjaw id-dejn jew iżommu l-konsum tagħhom minħabba kundizzjonijiet ekonomiċi jew finanzjarji avversi jew żviluppi avversi fis-suq tal-proprjetà immobbli residenzjali, l-awtoritajiet nazzjonali Finlandiżi għandhom jużaw miżura jew miżuri bbażati fuq is-self relatati mad-dħul b’mod ikkombinat (eż. limiti għall-proporzjon LTV flimkien ma’ limiti għall-proporzjon DTI, jew mal-proporzjon DSTI, u limiti ta’ maturità), biex jiżguraw l-effettività tal-miżuri fis-seħħ u jimminimizzaw kwalunkwe potenzjal tal-evażjoni tagħhom jew għal konsegwenzi mhux intenzjonati li jistgħu jnaqqsu l-effettività tagħhom u possibbilment joħolqu riskji f’oqsma oħra.

                     2.

                     Qabel ma jiġu attivati l-miżuri bbażati fuq min jissellef relatati mad-dħul, għandha ssir valutazzjoni tal-pożizzjoni tal-Finlandja fiċ-ċikli ekonomiċi u finanzjarji sabiex tiġi stabbilita kalibrazzjoni u introduzzjoni gradwali xierqa ta’ tali miżuri.

                     3.

                     Wara l-attivazzjoni tal-miżuri bbażati fuq min jissellef relatati mad-dħul, jista’ jkun meħtieġ li jiġu ssikkati aktar jew li jiġu attivati miżuri makroprudenzjali addizzjonali biex jiġu indirizzati l-vulnerabbiltajiet identifikati fil-Finlandja; dan jiddependi fuq l-għażla tal-miżuri attivati bbażati fuq min jissellef relatati mad-dħul, fuq il-kalibrazzjoni inizjali ta’ dawk il-miżuri attivati u fuq ir-riżultati tal-valutazzjoni tal-vulnerabbiltajiet.

                     4.

                     Meta jiġu attivati jew ikkalibrati l-miżuri bbażati fuq min jissellef relatati mad-dħul, l-awtoritajiet nazzjonali Finlandiżi fdati bl-attivazzjoni jew bil-kalibrazzjoni ta’ miżuri bbażati fuq min jissellef relatati mad-dħul, għandhom iqisu s-self kollu li se jiġi sservisjat mid-dħul tal-unitajiet domestiċi, irrispettivament mill-forma tas-self (jiġifieri, it-trattament ta’ self lil kumpaniji tad-djar bħala dejn tal-unitajiet domestiċi).


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-8 ta’ Novembru 2019 dwar l-aċċess għall-protezzjoni soċjali għall-ħaddiema u għall-persuni li jaħdmu għal rashom2019/C 387/01

text:
               15.11.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 387/1

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tat-8 ta’ Novembru 2019
      dwar l-aċċess għall-protezzjoni soċjali għall-ħaddiema u għall-persuni li jaħdmu għal rashom
      (2019/C 387/01)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 292, flimkien mal-Artikoli 153 u 352 tiegħu,
      Wara li kkunsidra l-proposta mill-Kummissjoni Ewropea,
      Billi:

                  (1)

                  Skont l-Artikolu 3 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, l-għanijiet tal-Unjoni huma, fost oħrajn, li tippromwovi l-benessri tal-popli tagħha u li taħdem għall-iżvilupp sostenibbli tal-Ewropa msejjes fuq ekonomija soċjali tas-suq kompetittiva ħafna, li timmira għal-livell massimu ta’ impjiegi u progress soċjali. L-Unjoni għandha tiġġieled kontra l-esklużjoni soċjali u d-diskriminazzjoni, u tippromwovi l-ġustizzja u l-protezzjoni soċjali, l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel, is-solidarjetà bejn il-ġenerazzjonijiet u l-protezzjoni tad-drittijiet tat-tfal.

                  (2)

                  Skont l-Artikolu 9 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), l-Unjoni, meta tiddefinixxi u timplimenta l-politiki u l-attivitajiet tagħha, għandha tikkunsidra r-rekwiżiti konnessi mal-promozzjoni ta’ livell għoli ta’ impjiegi, il-garanzija ta’ protezzjoni soċjali adegwata, il-ġlieda kontra l-esklużjoni soċjali, u livell għoli ta’ edukazzjoni, taħriġ u protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem.

                  (3)

                  Il-punt (c) tal-Artikolu 153(1) TFUE jippermetti li l-Unjoni tappoġġa u tikkomplementa l-attivitajiet tal-Istati Membri fil-qasam tas-sigurtà soċjali u l-protezzjoni soċjali tal-ħaddiema. L-azzjoni tal-Unjoni tista’ tiġi segwita wkoll biex tindirizza sfidi ta’ aċċess għall-protezzjoni soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom abbażi tal-Artikolu 352 TFUE, li fih dispożizzjoni li tippermetti li l-Kunsill jadotta miżuri adatti sabiex jintlaħqu objettivi stabbiliti fit-Trattati fejn it-Trattati ma jkunux ipprovdew is-setgħat meħtieġa.

                  (4)

                  Fis-17 ta’ Novembru 2017, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni pproklamaw solennement il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Il-Prinċipju 12 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jgħid li, irrispettivament mit-tip u mid-durata tar-relazzjoni tal-impjieg tagħhom, il-ħaddiema, u f’kondizzjonijiet komparabbli, dawk li jaħdmu għal rashom, għandhom id-dritt għal protezzjoni soċjali adegwata.

                  (5)

                  Is-sħab soċjali impenjaw ruħhom li jkomplu jikkontribwixxu għal Ewropa li tagħti riżultati għall-ħaddiema u għall-intrapriżi tagħha.

                  (6)

                  Fir-Riżoluzzjoni tiegħu tad-19 ta’ Jannar 2017 dwar Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, il-Parlament Ewropew enfasizza l-ħtieġa għal protezzjoni soċjali adegwata u investiment soċjali tul il-ħajja kollha tal-persuni, biex kulħadd ikun jista’ jieħu sehem bis-sħiħ fis-soċjetà u fl-ekonomija u jiġu sostnuti standards ta’ għajxien deċenti.

                  (7)

                  Fl-opinjoni tiegħu dwar il-komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni li nidiet konsultazzjoni dwar Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew enfasizza l-ħtieġa li jkun żgurat li l-ħaddiema kollha jkunu koperti minn standards tax-xogħol fundamentali u protezzjoni soċjali adegwata.

                  (8)

                  Is-sistemi tal-protezzjoni soċjali fil-forom differenti tagħhom huma l-pedament tal-mudell soċjali Ewropew u ta’ ekonomija tas-suq soċjali li tiffunzjona tajjeb. Il-funzjoni ewlenija tal-protezzjoni soċjali hija li tipproteġi lin-nies mill-implikazzjonijiet finanzjarji ta’ riskji soċjali, bħall-mard, ix-xjuħija, l-aċċidenti fuq ix-xogħol u t-telf ta’ impjieg, il-prevenzjoni u t-taffija tal-faqar u li jinżamm standard ta’ għajxien deċenti. Sistemi ta’ protezzjoni soċjali mfasslin sew jistgħu wkoll jiffaċilitaw il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol billi jikkontribwixxu għall-attivazzjoni u jappoġġaw ir-ritorn għax-xogħol u t-tranżizzjoni fis-suq tax-xogħol għall-individwi li jbiddlu l-impjieg, jidħlu għal xogħol ġdid jew jitilqu minn xogħol, jibdew kumpanija jew jagħlqu kumpanija. Huma jikkontribwixxu għall-kompetittività u t-tkabbir sostenibbli billi jappoġġaw l-investiment fil-kapital uman u jistgħu jgħinu fir-riallokazzjoni ta’ riżorsi umani lejn setturi emerġenti u dinamiċi tal-ekonomija. Għandhom ukoll rwol x’jaqdu bħala stabbilizzaturi awtomatiċi billi jillixxaw il-livell tal-konsum matul iċ-ċiklu tan-negozju.

                  (9)

                  Il-protezzjoni soċjali tista’ tingħata permezz ta’ benefiċċji in natura jew fi flus. Ġeneralment tiġi pprovduta permezz ta’ skemi universali li jipproteġu lill-individwi kollha u huma ffinanzjati permezz tat-tassazzjoni ġenerali u/jew permezz ta’ skemi li jipproteġu lill-persuni fis-suq tax-xogħol, li spiss huma bbażati fuq kontributi relatati mal-introjtu minn xogħolhom. Il-protezzjoni soċjali tinkludi għadd ta’ oqsma, li jkopru firxa ta’ riskji soċjali li jvarjaw mix-xjuħija għall-mard jew il-qgħad. Din ir-Rakkomandazzjoni tapplika għall-oqsma tal-protezzjoni soċjali li huma spiss relatati iktar mill-qrib mal-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol u dawk li, l-aktar, jiżguraw il-protezzjoni minn telf ta’ introjtu relatat max-xogħol meta jokkorri ċertu riskju. Din ir-Rakkomandazzjoni ma tapplikax għall-għoti ta’ aċċess għal assistenza soċjali u skemi ta’ introjtu minimu. Hija tikkomplementa l-gwida eżistenti fil-livell tal-Unjoni dwar is-servizzi soċjali u l-assistenza, kif ukoll dwar l-inklużjoni attiva ta’ persuni esklużi mis-suq tax-xogħol, bħar-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tat-3 ta’ Ottubru 2008 dwar l-inklużjoni attiva ta’ nies esklużi mis-suq tax-xogħol.

                  (10)

                  Il-globalizzazzjoni, l-iżviluppi teknoloġiċi, il-bidliet fil-preferenzi individwali, u t-tixjiħ demografiku ġabu bidliet fis-swieq tax-xogħol tal-Unjoni għal dawn l-aħħar żewġ deċennji u se jkomplu jagħmlu dan fil-futur. L-impjiegi ser isiru dejjem aktar varjati, u l-karrieri ser ikunu inqas u inqas lineari.

                  (11)

                  Teżisti varjetà ta’ relazzjonijiet ta’ impjiegi u ta’ forom ta’ xogħol ta’ dawk li jaħdmu għal rashom fis-swieq tax-xogħol tal-Unjoni flimkien mal-kuntratti ta’ impjieg indefiniti full-time. Uħud minnhom eżistew fis-suq tax-xogħol għal żmien twil (bħall-impjiegi fissi, temporanji, part-time, ix-xogħol domestiku, jew l-apprendistati), filwaqt li oħrajn, bħax-xogħol fuq talba, xogħol abbażi ta’ kupuni, pjattaformi ta’ xogħol, żviluppaw aktar reċentement u żiedu fl-importanza mis-snin 2000 ’l hawn.

                  (12)

                  Dawk li jaħdmu għal rashom b’mod partikolari jiffurmaw grupp eteroġenju. Bosta individwi jagħżlu minn jeddhom li jaħdmu għal rashom, b’impjegati jew le, u jieħdu r-riskju biex isiru imprendituri, filwaqt li wieħed minn kull ħames persuni li jaħdmu għal rashom jaħdem għal rasu għaliex ma jistax isib xogħol bħala impjegat.

                  (13)

                  Hekk kif jevolvu s-swieq tax-xogħol, is-sistemi tal-protezzjoni soċjali fil-forom differenti tagħhom jeħtieġ li jevolvu wkoll, biex ikun żgurat li l-mudell soċjali Ewropew jibqa’ validu fil-futur u jippermetti li s-soċjetajiet u l-ekonomiji tal-Unjoni jimmassimizzaw ir-riżultati mid-dinja tax-xogħol tal-ġejjieni. F’bosta Stati Membri, madankollu, ir-regoli li jirregolaw il-kontribuzzjonijiet u l-intitolamenti għall-iskemi tal-protezzjoni soċjali għadhom ġeneralment ibbażati fuq kuntratti indefiniti full-time bejn ħaddiem u impjegatur wieħed, filwaqt li gruppi oħrajn ta’ ħaddiema u dawk li jaħdmu għal rashom huma koperti b’mod aktar marġinali. L-evidenza turi li xi ħaddiema mhux standard u xi persuni li jaħdmu għal rashom għandhom aċċess insuffiċjenti għall-oqsma tal-protezzjoni soċjali li huma relatati aktar mill-qrib mal-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol. Huma biss ftit l-Istati Membri li wettqu riformi biex jadattaw is-sistemi tal-protezzjoni soċjali għan-natura dejjem tinbidel tax-xogħol biex jipproteġu aħjar lill-ħaddiema affettwati u lil dawk li jaħdmu għal rashom. It-titjib ma kienx ta’ livell kostanti minn Stat Membru għall-ieħor u minn qasam għall-ieħor tal-protezzjoni soċjali.

                  (14)

                  Fuq perijodu twil, il-lakuni fl-aċċess għall-protezzjoni soċjali jistgħu jpoġġu f’riskju l-benessri u s-saħħa tal-individwi u jikkontribwixxu għal żieda fl-inċertezza ekonomika, għar-riskju tal-faqar u għall-inugwaljanzi. Jistgħu jwasslu wkoll għal investiment subottimali fil-kapital uman, inaqqsu l-fiduċja fl-istituzzjonijiet u jillimitaw it-tkabbir ekonomiku inklużiv. Tali lakuni jistgħu jnaqqsu wkoll l-introjti tal-protezzjoni soċjali jekk ikun hemm numru li jkun qed jikber ta’ persuni li ma jikkontribwixxux għall-iskemi.

                  (15)

                  Il-ħaddiema u l-persuni li jaħdmu għal rashom jistgħu jiġu identifikati bħala formalment koperti minn qasam speċifiku tal-protezzjoni soċjali jekk il-leġiżlazzjoni jew ftehim kollettiv eżistenti jistabbilixxu li huma intitolati li jipparteċipaw fi skema ta’ protezzjoni soċjali f’dak il-qasam speċifiku. Kopertura formali tista’ tiġi pprovduta permezz ta’ skemi obbligatorji jew volontarji. Dawn tal-aħħar jagħtu l-opportunità lill-individwi biex jingħaqdu ma’ skema (klawsoli ta’ inklużjoni fakultattiva) jew ikopru l-individwi kollha tal-grupp fil-mira b’mod awtomatiku, u jagħtuhom l-opportunità li jirtiraw mill-iskema jekk ikunu jixtiequ (klawsoli ta’ esklużjoni fakultattiva). L-evidenza turi li l-iskemi volontarji bil-klawsoli ta’ esklużjoni fakultattiva għandhom rati ogħla ta’ sħubija u għalhekk jipprovdu kopertura aħjar mill-iskemi volontarji bi klawsoli ta’ inklużjoni fakultattiva.

                  (16)

                  Il-ħaddiema u l-persuni li jaħdmu għal rashom jistgħu jiġu identifikati bħala effettivament koperti f’qasam speċifiku tal-protezzjoni soċjali jekk ikollhom l-opportunità li jakkumulaw benefiċċji adegwati u l-kapaċità, fil-każ li jokkorri r-riskju korrispondenti, li jkollhom aċċess għal livell partikolari ta’ benefiċċji. Persuna tista’ tingħata aċċess formali mingħajr ma tkun tista’, fil-fatt, takkumula u tutilizza intitolamenti għall-benefiċċji.

                  (17)

                  Il-protezzjoni soċjali hija kkunsidrata bħala adegwata meta tippermetti lill-individwi jżommu livell ta’ għajxien deċenti, jissostitwixxu t-telf tal-introjtu tagħhom b’mod raġonevoli u jgħixu b’dinjità, u meta tipprevjeni milli jaqgħu fil-faqar filwaqt li tikkontribwixxi, fejn adatt, għall-attivazzjoni u l-iffaċilitar tar-ritorn għal impjieg. Meta tkun qed tiġi vvalutata l-adegwatezza, jenħtieġ li s-sistema tal-protezzjoni soċjali tal-Istat Membru titqies kollha kemm hi, li jfisser li jenħtieġ li l-benefiċċji tal-protezzjoni soċjali kollha ta’ Stat Membru jiġu kkunsidrati.

                  (18)

                  F’xi Stati Membri, ċerti kategoriji ta’ ħaddiem, bħal ħaddiema ta’ part-time imqassar, ħaddiema staġjonali, ħaddiema fuq talba, ħaddiema ta’ pjattaformi u dawk fuq kuntratti temporanji taħt aġenziji jew apprendistati huma esklużi mill-iskemi tal-protezzjoni soċjali. Barra minn hekk, il-ħaddiema li ma għandhomx kuntratti indefiniti full-time jistgħu jiltaqgħu ma’ diffikultajiet biex jiġu koperti b’mod effettiv mill-protezzjoni soċjali, għaliex jista’ jkun li ma jissodisfawx il-kriterji għal intitolamenti biex jirċievu benefiċċji minn skemi ta’ protezzjoni soċjali abbażi ta’ kontribuzzjonijiet. Dawk li jaħdmu għal rashom huma esklużi kompletament mill-aċċess formali għall-iskemi ewlenin tal-protezzjoni soċjali f’xi Stati Membri; fi Stati Membri oħra, jistgħu jissieħbu magħhom fuq bażi volontarja. Il-kopertura volontarja tista’ tkun soluzzjoni xierqa fil-każ ta’ assigurazzjoni kontra l-qgħad, li hija assoċjata iktar mill-qrib mar-riskju intraprenditorjali; hija inqas ġustifikabbli għal riskji oħra, bħal f’każ ta’ mard, li fil-biċċa l-kbira tagħhom mhumiex relatati mal-istatus ta’ persuna fis-suq tax-xogħol.

                  (19)

                  Ir-regoli li jirregolaw l-intitolamenti jistgħu jaħdmu bi żvantaġġ għall-ħaddiema mhux standard u dawk li jaħdmu għal rashom. B’mod partikolari, l-introjtu u l-limiti ta’ żmien (perjodi ta’ kwalifika, perjodi ta’ stennija, perjodi minimi ta’ xogħol, id-durata tal-benefiċċji) jistgħu jikkostitwixxu ostaklu kbir wisq għall-aċċess għall-protezzjoni soċjali għal ċerti gruppi ta’ ħaddiema mhux standard u għal dawk li jaħdmu għal rashom. B’mod ġenerali, ġew identifikati żewġ settijiet ta’ kwistjonijiet: l-ewwel nett, id-differenzi eżistenti fir-regoli bejn l-impjegati standard u l-persuni li jaħdmu f’impjieg mhux standard jew dawk li jaħdmu għal rashom jistgħu jippenalizzaw mingħajr ħtieġa lil grupp wieħed; it-tieni nett, l-istess regoli applikati għall-gruppi kollha jistgħu jwasslu għal riżultati aktar negattivi għal persuni barra minn impjieg standard u jistgħu ma jkunux adattati għas-sitwazzjoni ta’ dawk li jaħdmu għal rashom. Fiż-żewġ każijiet, hemm lok biex ir-regoli jiġu adattati aktar għas-sitwazzjoni tal-gruppi speċifiċi waqt li jinżamm prinċipju ġenerali ta’ universalità, sabiex ħadd fis-suq tax-xogħol ma jisfa mhux kopert jekk jokkorri xi riskju soċjali. Jista’ jkun hemm bżonn ta’ miżuri speċifiċi biex jiġi evitat li persuni jikkontribwixxu għal skemi dduplikati, pereżempju meta jwettqu attivitajiet anċillari filwaqt li diġà jkunu koperti bis-sħiħ permezz tal-impjieg ewlieni tiegħu.

                  (20)

                  Id-drittijiet għall-protezzjoni soċjali mhux dejjem jiġu ppreżervati, akkumulati u/jew ttrasferiti meta individwi jgħaddu minn status għal ieħor differenti fis-suq tax-xogħol, pereżempju ħaddiema li jħallu impjieg biex jibdew jaħdmu għal rashom jew jisfaw qiegħda, dawk li jħalltu impjieg b’salarju ma’ xogħol għal rashom, u dawk li jiftħu jew jagħlqu xi negozju. Madankollu, il-preservazzjoni, l-akkumulazzjoni u/jew it-trasferibbiltà tad-drittijiet bejn l-iskemi huma kruċjali biex dawk il-persuni li jikkombinaw jew jibdlu l-impjieg jew jgħaddu minn status ta’ ħaddiem impjegat għal status ta’ ħaddiem li jaħdem għal rasu għal rasu jew viċe versa jkollhom aċċess b’mod effettiv għall-benefiċċji fi skemi kontributorji u jkollhom kopertura adegwata, kif ukoll biex tiġi mħeġġa l-parteċipazzjoni tagħhom f’każ ta’ skemi volontarji tal-protezzjoni soċjali.

                  (21)

                  Il-benefiċċji jistgħu f’xi każi jkunu inadegwati, jiġifieri insuffiċjenti jew mhux f’waqthom. Jistgħu ma jagħtux lil individwi l-kapaċità li jżommu livell ta’ għajxien deċenti jew li jgħixu ħajja dinjituża, u jistgħu ma jżommuhomx milli jaqgħu fil-faqar. F’tali każijiet, jista’ jkun hemm lok biex titjieb l-adegwatezza, filwaqt li tingħata attenzjoni għall-ħtieġa li jiġu aġevolati miżuri li jiffaċilitaw ir-ritorn lejn ix-xogħol. Ir-regoli li jirregolaw il-kontribuzzjonijiet jistgħu jgħawwġu s-sistema ta’ kundizzjonijiet ekwi u jkunu ta’ żvantaġġ għal xi kategoriji ta’ ħaddiema u persuni li jaħdmu għal rashom. Pereżempju, il-kontribuzzjonijiet tal-protezzjoni soċjali ta’ dawk li jaħdmu għal rashom jistgħu jinkludu kontribuzzjonijiet indipendenti mill-introjtu, jew ikunu stabbiliti abbażi ta’ introjtu fil-passat jew suppożizzjonijiet dwar introjtu futur. Dan jista’ joħloq problemi ta’ flussi ta’ flus kontanti għall-individwu meta l-introjtu tagħhom jaqa’ taħt l-estimi. Jekk Stat Membru jiddeċiedi li jiddetermina limitu ta’ introjtu li taħtu l-ħaddiem ikkonċernat jew il-persuna kkonċernata li taħdem għal rasha ma jkunux soġġetti għall-obbligu tal-pagamenti tal-kontribuzzjonijiet għall-assigurazzjoni, it-tnaqqis u miżuri ta’ progressività oħra għandhom japplikaw, fejn adatt, b’mod ugwali għall-ħaddiema u għal dawk li jaħdmu għal rashom, iżda ma għandhomx iwasslu għal tnaqqis fir-rappurtar dwar l-introjtu. B’mod ġenerali, it-tnaqqis u miżuri oħra ta’ progressività jistgħu wkoll jintużaw biex jippromwovu transizzjonijiet għal forom anqas prekarji ta’ impjieg u biex tiġi indirizzata s-segmentazzjoni.

                  (22)

                  Il-kumplessità regolatorja u n-nuqqas ta’ trasparenza attwali fir-rigward tar-regoli tal-protezzjoni soċjali f’bosta Stati Membri jistgħu jirriżultaw f’sensibbiltà insuffiċjenti ta’ persuni dwar id-drittijiet u l-obbligi tagħhom u dwar il-modi kif jistgħu jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom u jikkonformaw mal-obbligi tagħhom. Dan jista’ jikkontribwixxi wkoll għal rata baxxa ta’ sħubija, jew parteċipazzjoni baxxa, fl-iskemi tal-protezzjoni soċjali, speċjalment fil-każ ta’ skema volontarja. It-trasparenza tista’ tinkiseb b’modi differenti, pereżempju billi jintbagħtu aġġornamenti dwar intitolamenti individwali, l-istabbiliment ta’ għodod ta’ simulazzjoni online fir-rigward tal-intitolamenti għall-benefiċċji u l-ħolqien ta’ ċentri one-stop ta’ informazzjoni, online u offline, jew kontijiet personali. B’mod partikolari, id-diġitalizzazzjoni tista’ tikkontribwixxi għat-titjib tat-trasparenza għall-individwi.

                  (23)

                  In-nuqqas ta’ statistika dwar il-kopertura mill-protezzjoni soċjali, maqsuma skont it-tip ta’ relazzjoni ta’ impjieg, l-età, is-sess u ċ-ċittadinanza, jista’ jillimita l-possibbiltajiet li tittejjeb il-kapaċità tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali li jadattaw u jirrispondu għad-dinja tax-xogħol li qed tinbidel.

                  (24)

                  Il-lakuni fl-aċċess għall-protezzjoni soċjali jista’ jkollhom effetti detrimentali, f’termini ta’ impatti ekonomiċi u fiskali, li jinħassu madwar l-Unjoni. Huma kwistjoni ta’ interess komuni għall-Istati Membri u potenzjalment jippreżentaw ostakoli għall-kisba tal-objettivi ewlenin tal-Unjoni.

                  (25)

                  Il-leġislazzjoni tal-Unjoni diġà tiżgura l-prinċipju ta’ trattament ugwali bejn it-tipi varji ta’ relazzjonijiet tal-impjieg, tipprojbixxi kull diskriminazzjoni diretta jew indiretta abbażi ta’ sess f’materji ta’ impjieg, xogħol, protezzjoni soċjali u aċċess għal prodotti u servizzi, tiżgura l-portabbiltà u l-preservazzjoni tad-drittijiet f’każ ta’ mobbiltà bejn l-Istati Membri u tiggarantixxi rekwiżiti minimi għall-akkwist u l-preservazzjoni tad-drittijiet tal-pensjoni supplimentari meta jinqasmu l-fruntieri, kif ukoll ir-rekwiżiti minimi f’termini ta’ trasparenza għal skemi okkupazzjonali. Din ir-Rakkomandazzjoni hija mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-liġi eżistenti tal-Unjoni dwar drittijiet għal protezzjoni soċjali, b’mod partikolari, ir-Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1), id-Direttivi 2006/54/KE (2), 2008/94/KE (3), 2008/104/KE (4), 2010/41/KE (5), (UE) 2016/2341 (6), (UE) 2019/1152 (7) u (UE) 2019/1158 (8) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u d-Direttivi tal-Kunsill 79/7/EKE (9), 93/103/KE (10), 97/81/KE (11), 1999/70/KE (12), 2004/113/KE (13) u 2010/18/UE (14).

                  (26)

                  Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill 92/442/KEE (15) identifikat xi objettivi komunement segwiti fis-settur tal-protezzjoni soċjali u stiednet lill-Istati Membri biex jeżaminaw il-possibbiltà li jintroduċu u/jew jiżviluppaw protezzjoni soċjali xierqa għall-persuni li jaħdmu għal rashom. Dawk l-objettivi definiti b’mod komuni fetħu spazju għall-Metodu Miftuħ ta’ Koordinazzjoni għall-Protezzjoni Soċjali u l-Inklużjoni Soċjali, li huwa strument essenzjali sabiex jappoġġa d-definizzjoni, l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni ta’ oqfsa nazzjonali ta’ protezzjoni soċjali u biex titrawwem kooperazzjoni reċiproka bejn l-Istati Membri f’dan is-settur.

                  (27)

                  Fil-qafas tas-Semestru Ewropew, l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2018 ifakkar li t-titjib tal-adegwatezza u l-kopertura tal-protezzjoni soċjali huwa kruċjali għall-prevenzjoni tal-esklużjoni soċjali, filwaqt li l-linji gwida għall-politiki dwar l-impjiegi stabbiliti fid-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2018/1215 (16) jappellaw lill-Istati Membri biex jimmodernizzaw is-sistemi tal-protezzjoni soċjali.

                  (28)

                  Fir-Rakkomandazzjoni tagħha dwar il-Pjattaformi tal-Protezzjoni Soċjali tal-2012 (Nru 202), l-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol tirrakkomanda lill-membri tagħha, f’konformità maċ-ċirkostanzi nazzjonali, biex jistabbilixxu mill-aktar fis possibbli u jżommu funzjonanti l-pjattaformi tagħhom ta’ protezzjoni soċjali li jinkludu garanziji bażiċi ta’ sigurtà soċjali.

                  (29)

                  Il-Kummissjoni tat lok għal konsultazzjoni f’żewġ stadji tas-sħab soċjali taħt l-Artikolu 154(2) TFUE dwar l-aċċess għal protezzjoni soċjali għall-persuni f’kull forma ta’ impjieg. Il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 154(2) TFUE, bħala tali, mhijiex applikabbli għall-azzjoni tal-Unjoni biex tindirizza l-isfidi relatati mal-persuni li jaħdmu għal rashom abbażi tal-Artikolu 352 TFUE. Il-Kummissjoni stiednet lis-sħab soċjali biex jaqsmu l-fehmiet tagħhom fir-rigward ta’ persuni li jaħdmu għal rashom fuq bażi volontarja.

                  (30)

                  Il-Kummissjoni tat lok ukoll għal konsultazzjoni pubblika biex jittieħdu l-fehmiet ta’ diversi partijiet ikkonċernati u ċittadini u ġabret evidenza biex tivvaluta l-impatti soċjoekonomiċi ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.

                  (31)

                  L-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni ma għandhiex issir b’mod li jnaqqas id-drittijiet stipulati fil-liġi eżistenti tal-Unjoni f’dan is-settur, u lanqas ma għandha tikkostitwixxi raġunijiet validi għat-tnaqqis tal-livell ġenerali ta’ protezzjoni mogħti lill-ħaddiema fil-qasam kopert minn din ir-Rakkomandazzjoni.

                  (32)

                  Din ir-Rakkomandazzjoni għandha tevita milli timponi restrizzjonijiet amministrattivi, finanzjarji jew ġuridiċi b’mod li jxekklu l-ħolqien jew l-iżvilupp ta’ intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs). L-Istati Membri huma għalhekk mistiedna sabiex jevalwaw l-impatt tar-riformi tagħhom fuq l-SMEs biex jiżguraw li l-SMEs ma jiġux affettwati b’mod sproporzjonat, b’attenzjoni speċifika għall-mikrointrapriżi u għall-piż amministrattiv, u biex jippubblikaw ir-riżultati ta’ tali valutazzjonijiet.

                  (33)

                  Din ir-Rakkomandazzjoni ma għandhiex tkompli taggrava l-likwidità tal-intrapriżi - partikolarment l-SMEs - meta l-qagħda finanzjarja tagħhom tkun ġiet affettwata b’mod negattiv minħabba pagamenti tard mill-awtoritajiet pubbliċi.

                  (34)

                  L-Istati Membri jistgħu jinvolvu lill-partijiet ikkonċernati, inklużi s-sħab soċjali, fit-tfassil tar-riformi.

                  (35)

                  Din ir-Rakkomandazzjoni hija mingħajr preġudizzju għas-setgħat tal-Istati Membri li jorganizzaw is-sistemi ta’ protezzjoni soċjali tagħhom. Il-kompetenza esklużiva tal-Istati Membri fir-rigward tal-organizzazzjoni tas-sistemi tagħhom ta’ protezzjoni soċjali, tinkludi, fost oħrajn, deċiżjonijiet dwar l-istabbiliment, il-finanzjament u l-ġestjoni ta’ tali sistemi u istituzzjonijiet relatati kif ukoll dwar il-livell, is-sustanza u t-twassil ta’ benefiċċji, il-livell tal-kontribuzzjonijiet u l-kundizzjonijiet għall-aċċess. Filwaqt li jittieħdu inkonsiderazzjoni d-differenzi bejn is-sistemi nazzjonali, din ir-Rakkomandazzjoni ma timpedixxix lill-Istati Membri milli jżommu jew jistabbilixxu dispożizzjonijiet iktar avvanzati dwar il-protezzjoni soċjali minn dawk irrakkomandati hawnhekk.

                  (36)

                  Din ir-Rakkomandazzjoni tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tosserva l-prinċipji rikonoxxuti mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. B’mod partikolari, din ir-Rakkomandazzjoni tfittex li tippromwovi l-applikazzjoni tal-Artikolu 34 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

                  (37)

                  Is-sostenibbiltà finanzjarja tal-iskemi ta’ protezzjoni soċjali hija essenzjali għar-reżiljenza, l-effiċjenza u l-effettività ta’ tali skemi. L-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni ma għandhiex taffettwa b’mod sinifikanti l-ekwilibrju finanzjarju tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali tal-Istati Membri,

            ADOTTA DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI:

         Għan u kamp ta’ applikazzjoni

                  1.

                  L-Istati Membri huma rrakkomandati li:

                              1.1.

                              jipprovdu aċċess għall-protezzjoni soċjali adegwata għall-ħaddiema kollha u għall-persuni kollha li jaħdmu għal rashom fl-Istati Membri, f’konformità ma’ din ir-Rakkomandazzjoni u mingħajr preġudizzju għas-setgħat tal-Istati Membri sabiex jorganizzaw is-sistemi tagħhom ta’ protezzjoni soċjali.

                              1.2.

                              jistabbilixxu standards minimi fil-qasam tal-protezzjoni soċjali tal-ħaddiema u ta’ dawk li jaħdmu għal rashom, f’konformità ma’ din ir-Rakkomandazzjoni. Il-protezzjoni soċjali tista’ tiġi pprovduta permezz ta’ kombinazzjoni ta’ skemi, kemm jekk organizzati b’mod pubbliku kif ukoll jekk l-organizzazzjoni tagħhom tiġi trasferita lis-sħab soċjali jew entitajiet oħrajn, f’konformità mal-prinċipji fundamentali tas-sistemi nazzjonali tal-protezzjoni soċjali. Il-prodotti tal-assigurazzjoni privata mhumiex inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni. Taħt l-Artikolu 153(4) TFUE, l-Istati Membri għandhom id-dritt li jiddefinixxu l-livell ta’ kontribuzzjonijiet u li jiddeċiedu liema kombinazzjoni ta’ skemi tkun adatta.

                  2.

                  Din ir-Rakkomandazzjoni tkopri d-dritt ta’ parteċipazzjoni fi skema kif ukoll tal-akkumulazzjoni u l-utilizz ta’ intitolamenti. B’mod partikolari, l-Istati Membri huma rakkomandati li jiżguraw dan li ġej għall-ħaddiema kollha u għal dawk li jaħdmu għal rashom:

                              (a)

                              kopertura formali

                              (b)

                              kopertura effettiva

                              (c)

                              adegwatezza

                              (d)

                              trasparenza

                  3.

                  Din ir-Rakkomandazzjoni tapplika:

                              3.1.

                              għall-impjegati u għall-persuni li jaħdmu għal rashom, inklużi dawk li jgħaddu minn status għall-ieħor jew li jkunu impjegati u jaħdmu għal rashom fl-istess waqt, kif ukoll dawk li xogħolhom jiġi interrott minħabba li jseħħ xi wieħed mir-riskji koperti mill-protezzjoni soċjali;

                              3.2.

                              għall-oqsma ta’ protezzjoni soċjali li ġejjin, sa fejn huma jkunu pprovduti fl-Istati Membri:

                                          (a)

                                          il-benefiċċji tal-qgħad;

                                          (b)

                                          il-benefiċċji tal-kura tas-saħħa u tal-mard;

                                          (c)

                                          il-benefiċċji tal-maternità u l-benefiċċji ekwivalenti tal-paternità;

                                          (d)

                                          il-benefiċċji tal-invalidità;

                                          (e)

                                          il-benefiċċji tax-xjuħija u l-benefiċċji tas-superstiti;

                                          (f)

                                          il-benefiċċji marbutin ma’ aċċidenti fuq ix-xogħol u ma’ mard okkupazzjonali.

                  4.

                  Din ir-Rakkomandazzjoni ma tapplikax għall-għoti ta’ aċċess għal assistenza soċjali u skemi ta’ introjtu minimu.

                  5.

                  Filwaqt li hu rikonoxxut li għall-ħaddiema u għal dawk li jaħdmu għal rashom jistgħu japplikaw regoli differenti, il-prinċipji ta’ kopertura formali, kopertura effettiva, adegwatezza u trasparenza definiti f’din ir-Rakkomandazzjoni japplikaw għall-ħaddiema kollha u għal dawk li jaħdmu għal rashom.

                  6.

                  Din ir-Rakkomandazzjoni ma timpedixxix lill-Istati Membri milli jżommu jew jistabbilixxu dispożizzjonijiet iktar avvanzati dwar il-protezzjoni soċjali minn dawk li huma stabbiliti f’din ir-Rakkomandazzjoni. Din ir-Rakkomandazzjoni ma tillimitax l-awtonomija tas-sħab soċjali fejn huma jkunu responsabbli għall-istabbiliment u l-ġestjoni ta’ skemi ta’ protezzjoni soċjali.

         Definizzjonijiet

                  7.

                  Għall-għanijiet ta’ din ir-Rakkomandazzjoni, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:

                              (a)

                              “tip ta’ relazzjoni tal-impjieg” tfisser wieħed minn diversi tipi ta’ relazzjonijiet bejn ħaddiem u min jimpjegah li jistgħu jvarjaw fir-rigward tat-tul ta’ żmien tal-impjieg, in-numru ta’ sigħat ta’ xogħol jew termini oħra tar-relazzjoni tal-impjieg;

                              (b)

                              “status fis-suq tax-xogħol” tfisser l-istatus ta’ persuna bħala waħda li taħdem fil-qafas ta’ relazzjoni ta’ impjieg (ħaddiem) jew li taħdem f’isimha stess (persuna li taħdem għal rasha);

                              (c)

                              “skema ta’ protezzjoni soċjali” tfisser qafas distint ta’ regoli biex jipprovdi benefiċċji lill-benefiċjarji intitolati li jispeċifika l-kamp ta’ applikazzjoni personali tal-programm, il-kundizzjonijiet ta’ intitolament, it-tip ta’ benefiċċju, l-ammonti tal-benefiċċju, it-tul ta’ żmien tal-benefiċċju u karatteristiċi oħra tal-benefiċċju, kif ukoll il-finanzjament (kontribuzzjonijiet, it-tassazzjoni ġenerali, sorsi oħra), il-governanza u l-amministrazzjoni tal-programm;

                              (d)

                              “benefiċċju” tfisser trasferiment fi flus kontanti jew in natura magħmul minn entità pubblika jew privata lil xi ħadd li jkun intitolat li jirċievi dan bħala parti minn skema ta’ protezzjoni soċjali;

                              (e)

                              “kopertura formali” ta’ grupp tfisser sitwazzjoni fi ħdan qasam speċifiku ta’ protezzjoni soċjali (eż. xjuħija, protezzjoni kontra l-qgħad, protezzjoni tal-maternità jew paternità) fejn il-leġislazzjoni jew il-ftehim kollettiv eżistenti jistabbilixxu li l-individwi fi grupp huma intitolati li jipparteċipaw fi skema ta’ protezzjoni soċjali li tkopri qasam speċifiku;

                              (f)

                              “kopertura effettiva” ta’ grupp tfisser sitwazzjoni f’qasam speċifiku ta’ protezzjoni soċjali fejn l-individwi fi grupp ikollhom l-opportunità li jakkumulaw benefiċċji u l-kapaċità, f’każ ta’ materjalizzazzjoni tar-riskju korrispondenti, sabiex ikollhom aċċess għal livell partikolari ta’ benefiċċji;

                              (g)

                              “preservazzjoni ta’ drittijiet” tfisser li d-drittijiet diġà akkwistati bis-saħħa ta’ esperjenzi ta’ xogħol tal-passat ma jintilfux, ukoll jekk ġew akkwistati permezz ta’ skemi b’regoli differenti jew taħt diversi relazzjonijiet ta’ impjieg;

                              (h)

                              “akkumulazzjoni ta’ drittijiet” tirreferi għall-possibbiltà ta’ totalizzazzjoni tal-intitolamenti kollha u tinkludi li l-perjodi ta’ kwalifika fi status preċedenti fis-suq tax-xogħol (jew fi stati konkomitanti fis-suq tax-xogħol) jingħaddu ma’ perjodi ta’ kwalifika fl-istatus il-ġdid;

                              (i)

                              “trasferibbiltà” tfisser il-possibbiltà ta’ trasferiment ta’ intitolamenti akkumulati għal skema oħra;

                              (j)

                              “trasparenza” tfisser il-provvista ta’ informazzjoni disponibbli, aċċessibbli, komprensiva u li tinftiehem b’mod ċar lill-pubbliku ġenerali, lil membri potenzjali tal-iskema u lill-membri u benefiċjarji ta’ skemi dwar ir-regoli tal-iskema u/jew dwar l-obbligi u l-intitolamenti individwali.

         Kopertura formali

                  8.

                  L-Istati Membri huma rrakkomandati li jiżguraw l-aċċess għal protezzjoni soċjali adegwata għall-ħaddiema kollha u għall-persuni kollha li jaħdmu għal rashom fir-rigward tal-oqsma kollha msemmija fil-punt 3.2. ta’ din ir-Rakkomandazzjoni. Fid-dawl ta’ ċirkustanzi nazzjonali, huwa rakkomandat li dan il-għan jintlaħaq billi tittejjeb u tiġi estiża l-kopertura formali:

                              (a)

                              għall-ħaddiema kollha, irrispettivament mit-tip ta’ relazzjoni ta’ impjieg, fuq bażi obbligatorja;

                              (b)

                              għal dawk li jaħdmu għal rashom, mill-inqas fuq bażi volontarja u fejn xieraq fuq bażi obbligatorja.

         Kopertura effettiva

                  9.

                  L-Istati Membri huma rakkomandati li jiżguraw kopertura effettiva għall-ħaddiema kollha, irrispettivament mit-tip ta’ relazzjoni ta’ impjieg, u għal dawk li jaħdmu għal rashom, taħt il-kundizzjonijiet stipulati fil-punt 8, filwaqt li tiġi ppreservata wkoll is-sostenibbiltà tas-sistema u li jiġu implimentati salvagwardji biex jiġi evitat l-abbuż. Għal dak l-għan:

                              (a)

                              ir-regoli li jirregolaw il-kontribuzzjonijiet (eż. il-perjodi ta’ kwalifika, il-perjodi minimi ta’ xogħol) u l-intitolamenti (eż. il-perjodi ta’ stennija, ir-regoli tal-kalkolu u d-durata tal-benefiċċji) jenħtieġ li ma jimpedixxux lill-individwi milli jakkumulaw jew jaċċessaw benefiċċji minħabba t-tip ta’ relazzjoni ta’ impjieg tagħhom jew l-istatus tagħhom fis-suq tax-xogħol;

                              (b)

                              id-differenzi fir-regoli li jirregolaw l-iskemi bejn status u ieħor fis-suq tax-xogħol jew it-tipi ta’ relazzjoni ta’ impjieg jenħtieġ li jkunu proporzjonati u jirriflettu s-sitwazzjoni speċifika tal-benefiċjarji.

                  10.

                  Skont iċ-ċirkostanzi nazzjonali, l-Istati Membri huma rrakkomandati jiżguraw li l-intitolamenti - kemm jekk ikunu ġew akkwistati permezz ta’ skemi obbligatorji kif ukoll jekk ikunu ġew akkwistati permezz ta’ skemi volontarji - jiġu preservati, akkumulati u/jew ikunu trasferibbli fost it-tipi kollha ta’ status ta’ impjieg u ta’ status ta’ min jaħdem għal rasu u fost is-setturi ekonomiċi, tul il-karriera kollha ta’ persuna jew matul ċertu perjodu ta’ referenza u bejn skemi differenti fi ħdan qasam partikolari ta’ protezzjoni soċjali.

         Adegwatezza

                  11.

                  Fejn jokkorri riskju assikurat taħt skemi tal-protezzjoni soċjali għall-ħaddiema u għal dawk li jaħdmu għal rashom, l-Istati Membri huma rakkomandati li jiżguraw li l-iskemi jipprovdu livell adegwat ta’ protezzjoni, f’waqtu, lill-membri tagħhom u f’konformità maċ-ċirkostanzi nazzjonali, filwaqt li jinżamm livell ta’ għajxien deċenti u tingħata sostituzzjoni adegwata tal-introjtu, filwaqt li dejjem jiġi evitat li dawk il-membri jisfaw suġġetti għall-faqar. Meta tiġi valutata l-adegwatezza, is-sistema ta’ protezzjoni soċjali tal-Istat Membru teħtieġ li tiġi kkunsidrata kollha kemm hi.

                  12.

                  L-Istati Membri huma rakkomandati jiżguraw li l-kontribuzzjonijiet tal-protezzjoni soċjali jkunu proporzjonati għall-kapaċità kontributtiva tal-ħaddiema u tal-persuni li jaħdmu għal rashom.

                  13.

                  Fid-dawl taċ-ċirkostanzi nazzjonali u fejn xieraq, l-Istati Membri huma rakkomandati jiżguraw li kwalunkwe eżenzjoni jew tnaqqis fil-kontribuzzjonijiet soċjali previsti mil-leġislazzjoni nazzjonali, inklużi dawk għal gruppi bi dħul baxx, japplikaw għat-tipi kollha ta’ relazzjoni ta’ impjieg u ta’ status fis-suq tax-xogħol.

                  14.

                  L-Istati Membri huma rakkomandati jiżguraw li l-kalkolu tal-kontribuzzjonijiet u l-intitolamenti għall-protezzjoni soċjali ta’ dawk li jaħdmu għal rashom ikunu bbażati fuq valutazzjoni oġġettiva u trasparenti tal-bażi ta’ introjtu tagħhom, b’kont meħud tal-fluttwazzjonijiet fl-introjtu tagħhom, u jirriflettu l-qligħ attwali tagħhom.

         Trasparenza

                  15.

                  L-Istati Membri huma rakkomandati jiżguraw li l-kundizzjonijiet u r-regoli għall-iskemi kollha ta’ protezzjoni soċjali jkunu trasparenti u li l-individwi jkollhom aċċess, bla ħlas, għal informazzjoni aġġornata, komprensiva, aċċessibbli, faċli għall-utent u li tinftiehem b’mod ċar dwar l-intitolamenti u l-obbligi individwali tagħhom.

                  16.

                  L-Istati Membri huma rakkomandati jissimplifikaw, fejn meħtieġ, ir-rekwiżiti amministrattivi tal-iskemi tal-protezzjoni soċjali għall-ħaddiema, għal dawk li jaħdmu għal rashom u għal dawk li jħaddmu, b’mod partikolari l-intrapriżi mikro, żgħar u ta’ daqs medju.

         L-implimentazzjoni, ir-rappurtar u l-evalwazzjoni

                  17.

                  L-Istati Membri u l-Kummissjoni għandhom jaħdmu b’mod konġunt fuq it-titjib tal-kamp tal-applikazzjoni u r-rilevanza tal-ġbir tad-data fil-livell tal-Unjoni dwar il-forza tax-xogħol u l-aċċess għall-protezzjoni soċjali, bil-ħsieb li jinformaw it-tfassil tal-politika dwar il-protezzjoni soċjali relattivament għal forom ġodda ta’ xogħol. F’dan il-kuntest, l-Istati Membri huma rakkomandati jiġbru u jippubblikaw, fejn possibbli, statistika nazzjonali affidabbli dwar l-aċċess għal għamliet varji ta’ protezzjoni soċjali, pereżempju, imqassma skont l-istatus fis-suq tax-xogħol (persuni li jaħdmu għal rashom/impjegati), it-tip ta’ relazzjoni ta’ impjieg (temporanju jew permanenti, part-time jew full-time, forom ġodda ta’ xogħol jew impjieg standard), is-sess u l-età, sal-15 ta’ Novembru 2021.

                  18.

                  Sal-15 ta’ Novembru 2020, il-Kummissjoni għandha, b’mod konġunt mal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali, tistabbilixxi qafas ta’ monitoraġġ u tiżviluppa indikaturi maqbula komuni, kemm kwantitattivi kif ukoll kwalitattivi, biex tivvaluta l-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni, li jippermettu r-rieżami tagħha.

                  19.

                  L-Istati Membri huma rakkomandati jimplimentaw il-prinċipji stabbiliti f’din ir-Rakkomandazzjoni mill-aktar fis possibbli u jippreżentaw pjan li jiddeskrivi l-miżuri korrispondenti li jridu jittieħdu fil-livell nazzjonali sal-15 ta’ Mejju 2021. Il-progress li jsir fl-implimentazzjoni ta’ dawk il-pjanijiet jenħtieġ li jiġi diskuss fil-kuntest tal-istrumenti ta’ sorveljanza multilaterali f’konformità mas-Semestru Ewropew u l-Metodu Miftuh ta’ Koordinazzjoni għall-Protezzjoni Soċjali u l-Inklużjoni Soċjali.

                  20.

                  Il-Kummissjoni għandha tirrieżamina l-progress magħmul fl-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni, filwaqt li tqis ukoll l-impatt fuq l-SMEs, b’kooperazzjoni mal-Istati Membri u wara konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati involuti, u tirrapporta lill-Kunsill sal-15 ta’ Mejju 2022. Fuq il-bażi tar-riżultati tar-rieżami, il-Kummissjoni tista’ tikkunsidra li tagħmel aktar proposti.

                  21.

                  Il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni tiġi appoġġata permezz ta’ azzjonijiet iffinanzjati mill-programmi rilevanti tal-Unjoni.

                  22.

                  Il-Kummissjoni għandha tiffaċilita t-tagħlim reċiproku u l-iskambju tal-aħjar prattiki fost l-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati.

         Magħmul fi Brussell, it-8 ta’ Novembru 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            L. ANDERSSON

         (1)  Ir-Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali (ĠU L 166, 30.4.2004, p. 1).

         (2)  Id-Direttiva 2006/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta’ Lulju 2006 dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ opportunitajiet indaqs u ta’ trattament ugwali tal-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xogħol (ĠU L 204, 26.7.2006, p. 23).

         (3)  Id-Direttiva 2008/94/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2008 dwar il-protezzjoni tal-impjegati fil-każ tal-insolvenza ta’ min iħaddimhom (ĠU L 283, 28.10.2008, p. 36).

         (4)  Id-Direttiva 2008/104/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta’ Novembru 2008 dwar xogħol temporanju permezz ta’ aġenzija (ĠU L 327, 5.12.2008, p. 9).

         (5)  Id-Direttiva 2010/41/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Lulju 2010 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali bejn l-irġiel u n-nisa li jeżerċitaw attività li fiha jaħdmu għal rashom u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 86/613/KEE (ĠU L 180, 15.7.2010, p. 1).

         (6)  Id-Direttiva (UE) 2016/2341 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Diċembru 2016 dwar l-attivitajiet u s-superviżjoni ta’ istituzzjonijiet għall-provvista ta’ rtirar okkupazzjonali (IORPs) (ĠU L 354, 23.12.2016, p. 37).

         (7)  Id-Direttiva (UE) 2019/1152 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Ġunju 2019 dwar kondizzjonijiet tax-xogħol trasparenti u prevedibbli fl-Unjoni Ewropea (ĠU L 186, 11.7.2019, p. 105).

         (8)  Id-Direttiva (UE) 2019/1158 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Ġunju 2019 dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għall-ġenituri u għall-persuni li jindukraw u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 2010/18/UE (ĠU L 188, 12.7.2019, p. 79).

         (9)  Id-Direttiva tal-Kunsill 79/7/KEE tad-19 ta’ Diċembru 1978 dwar l-implimentazzjoni progressiva tal-prinċipju tat-trattament ugwali tal-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ sigurtà soċjali (ĠU L 6, 10.1.1979, p. 24).

         (10)  Id-Direttiva tal-Kunsill 93/103/KE tat-23 ta’ Novembru 1993 li tirrigwarda l-ħtiġijiet minimi tas-sigurtà u s-saħħa għax-xogħol abbord il-bastimenti tas-sajd (ittlettax-il Direttiva individwali li taqa’ taħt it-tifsira tal-Artikolu 16(1) tad-Direttiva 89/391/KEE) (ĠU L 307, 13.12.1993, p. 1).

         (11)  Id-Direttiva tal-Kunsill 97/81/KE tal-15 ta’ Diċembru 1997 li tikkonċerna il-Ftehim Qafas dwar ix-xogħol part-time konkluż mill-UNICE, miċ-CEEP u mill-ETUC (ĠU L 14, 20.1.1998, p. 9).

         (12)  Id-Direttiva tal-Kunsill 1999/70/KE tat-28 ta’ Ġunju 1999 dwar il-ftehim qafas dwar xogħol għal żmien fiss konkluż mill-ETUC, mill-UNICE u mis-CEEP (ĠU L 175, 10.7.1999, p. 43).

         (13)  Id-Direttiva tal-Kunsill 2004/113/KE tat-13 ta’ Diċembru 2004 li timplimenta l-prinċipju ta’ trattament ugwali bejn l-irġiel u n-nisa fl-aċċess għal u l-provvista ta’ merkanzija u servizzi (ĠU L 373, 21.12.2004, p. 37).

         (14)  Id-Direttiva tal-Kunsill 2010/18/UE tat-8 ta’ Marzu 2010 li timplimenta l-Ftehim Qafas rivedut dwar il-leave tal-ġenituri konkluż minn BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP u ETUC u li jħassar id-Direttiva 96/34/KE (ĠU L 68, 18.3.2010, p. 13).

         (15)  Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill 92/442/KEE tas-27 ta’ Lulju 1992 dwar il-konverġenza tal-objettivi u tal-politiki tal-protezzjoni soċjali (ĠU L 245, 26.8.1992, p. 49).

         (16)  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2018/1215 tas-16 ta’ Lulju 2018 dwar linji gwida għal-linji politiċi dwar l-impjiegi tal-Istati Membri (ĠU L 224, 5.9.2018, p. 4).