title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2020 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Italja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Italja tal-2020 2020/C 282/12

text:
               26.8.2020

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 282/74

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tal-20 ta’ Lulju 2020
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Italja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Italja tal-2020
      (2020/C 282/12)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli, li tat bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lill-Italja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

                  (2)

                  Ir-rapport dwar il-pajjiż tal-2020 għall-Italja ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress tal-Italja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 (3) (“ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż għall-2019”), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Italja lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa għall-2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha wkoll ġew ippubblikati fis-26 ta’ Frar 2020. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Italja għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, id-dejn pubbliku għoli u d-dinamiċi tal-produttività dgħajfin fit-tul jimplikaw riskji b’rilevanza transfruntiera, f’kuntest ta’ qgħad għoli u livell li għadu għoli ta’ self improduttiv (NPL).

                  (3)

                  Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, is-soċjetajiet u l-ekonomiji. Qiegħda tpoġġi lis-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, tikkawża tfixkil fil-katini ta’ provvista dinjija, toħloq volatilità fis-swieq finanzjarji, tiskatta xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed ikollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qiegħda tkun ta’ theddida għall-impjiegi u għad-dħul tan-nies kif ukoll għan-negozju tal-kumpaniji. Hija kkawżat xokk ekonomiku kbir li diġà qiegħed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni li tappella għal reazzjoni ekonomika koordinata għall-kriżi, li tinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u fil-livell tal-Unjoni.

                  (4)

                  Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew daħħlu miżuri ta’ emerġenza. Jenħtieġ li kwalunkwe miżura ta’ emerġenza tkun strettament proporzjonata, neċessarja, b’terminu ta’ żmien limitat, u konformi ma’ standards Ewropej u internazzjonali. Jenħtieġ li tkun soġġetta għal sorveljanza demokratika u skrutinju ġudizzjarju indipendenti.

                  (5)

                  Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-klawżola liberatorja ġenerali, kif previst fl-Artikolu 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 u fl-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 (4), tiffaċilita l-koordinament tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-komunikazzjoni tagħha tal-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni kkunsidrat li, meta titqies il-kriżi ekonomika qawwija mistennija bħala riżultat tal-pandemija tal-COVID-19, il-kondizzjonijiet għall-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali kienu sodisfatti u talbet li l-Kunsill japprova din il-konklużjoni. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri għall-finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. Huma qablu li l-kriżi ekonomika qawwija tirrikjedi reazzjoni reżoluta, ambizzjuża u kkoordinata. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien, sakemm dan ma jpoġġix fil-periklu s-sostenibbiltà fiskali fuq il-perjodu medju ta’ żmien. Fil-każ tal-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ wkoll jiddeċiedi, fuq rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Din tippermetti li l-Istati Membri jiddevjaw mir-rekwiżiti baġitarji li normalment ikunu japplikaw fil-waqt li l-Kummissjoni u l-Kunsill ikunu jistgħu jieħdu l-miżuri neċessarji ta’ koordinazzjoni tal-politika fi ħdan il-qafas tal-Patt.

                  (6)

                  Hija meħtieġa azzjoni kontinwa biex jiġi limitat u kontrollat it-tixrid tal-pandemija tal-COVID-19, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija permezz ta’ miżuri ta’ sostenn għan-negozji u l-unitajiet domestiċi, u jiġu żgurati kondizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sigurtà fil-postijiet tax-xogħol bil-għan li tinbeda mill-ġdid l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex iġibu lura l-funzjonament normali tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u t-tkabbir sostenibbli, jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u jieħdu tagħlimiet mill-kriżi.

                  (7)

                  Il-kriżi tal-COVID-19 tefgħet enfasi fuq il-flessibbiltà li joffri s-suq intern ta’ adattament għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni malajr u bla xkiel lejn il-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu ta’ oġġetti, servizzi u ħaddiema, jenħtieġ li jitneħħew dawk il-miżuri eċċezzjonali li ma jħallux lis-suq intern jiffunzjona b’mod normali hekk kif dawn ma jibqgħux indispensabbli. Il-kriżi kurrenti evidenzjat il-ħtieġa li jkun hemm pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa. Strateġiji mtejba ta’ akkwist, katini ta’ provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali huma fost l-elementi kruċjali għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ għat-tħejjija għall-kriżijiet.

                  (8)

                  Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti permezz tar-Regolamenti (UE) 2020/460 (5) u (UE) 2020/558 (6) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill biex jippermetti lill-Istati Membri jattivaw ir-riżorsi kollha mhux użati mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawk l-emendi ser jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri ssimplifikati u razzjonalizzati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ nuqqas fil-flussi ta’ flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. L-Italja hija mħeġġa tagħmel użu sħiħ minn dawk il-possibbiltajiet sabiex tingħata għajnuna lill-individwi u s-setturi l-aktar milquta.

                  (9)

                  Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija tal-COVID-19 x’aktarx li jkunu mqassma b’mod irregolari madwar ir-reġjuni u t-territorji Taljani minħabba d-disparitajiet ekonomiċi u soċjali li ilhom jeżistu, il-potenzjal ta’ kompetittività diverġenti u l-grad ta’ reżiljenza fit-turiżmu. Dan jinvolvi riskju ta’ tkabbir tad-disparitajiet reġjonali u territorjali fl-Italja, b’mod li jaggrava x-xejriet diverġenti bejn ir-reġjuni inqas żviluppati u dawk aktar żviluppati, bejn il-periferiji soċjali u l-bqija taż-żoni urbani kif ukoll bejn xi żoni urbani u żoni rurali. Flimkien mar-riskju ta’ żarmar temporanju tal-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri, is-sitwazzjoni attwali titlob reazzjonjiet ta’ politika mmirati.

                  (10)

                  Fit-30 ta’ April 2020, l-Italja ppreżentat il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2020.

                  (11)

                  L-Italja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn.

                  (12)

                  Fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tiegħu, il-gvern qiegħed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn defiċit ta’ 1,6 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 għal defiċit ta’ 10,4 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa pprojettat li jonqos għal 5,7 % tal-PDG fl-2021. Wara li stabbilizza ruħu għal 134,8 % fl-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern estiż mal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 155,7 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospettiva makroekonomika u fiskali hija affettwata mill-inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19. Hemm riskji sottostanti għall-proġettazzjonijiet baġitarji, jiġifieri d-daqs konsiderevoli tal-garanziji pubbliċi u l-volatilità tar-rendimenti sovrani.

                  (13)

                  Bħala reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ ikkoordinat tal-Unjoni, l-Italja adottat miżuri baġitarji f’waqthom sabiex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi solliev lil dawk l-individwi u setturi li jkunu ntlaqtu b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji kienu jammontaw għal 4,5 % tal-PDG fl-2020. Il-miżuri jinkludu kura tas-saħħa u protezzjoni ċivili msaħħa, skemi ta’ supplimentazzjoni tal-pagi estiżi u appoġġ finanzjarju għal persuni li jaħdmu għal rashom u ditti. Barra minn hekk, l-Italja daħħlet miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu biex jipprovdu appoġġ ta’ likwidità għan-negozji, inklużi differimenti ta’ taxxa u garanzija għal self. B’mod ġenerali, il-miżuri li ħadet l-Italja huma konformi mal-linji-gwida stabbiliti fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-13 ta’ Marzu 2020. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ miżuri ta’ emerġenza u ta’ miżuri fiskali ta’ appoġġ, segwita minn iffukar ġdid tal-politiki fiskali lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju ta’ żmien meta jkunu jippermettu l-kondizzjonijiet ekonomiċi, ser ikunu ta’ kontribut għall-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fiskali fuq perjodu medju ta’ żmien.

                  (14)

                  Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa tal-2020, jekk ma jkun hemm ebda tibdil ta’ politika, il-bilanċ tal-gvern estiż tal-Italja huwa mbassar li jkun ta’ -11,1 % tal-PDG fl-2020 u -5,6 % tal-PDG fl-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-gvern estiż huwa pproġettat li se jilħaq il-158,9 % tal-PDG fl-2020 u l-153,6 % fl-2021.

                  (15)

                  Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba n-nuqqas ta’ konformità tal-Italja mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-ksur ippjanat tal-limitu massimu tad-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. B’mod ġenerali, l-analiżi tal-Kummissjoni tissuġġerixxi li ma hemm l-ebda evidenza suffiċjenti li tikkonkludi li l-kriterju tad-dejn kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/97 kien jew kienx sodisfat, meta l-kriterju tad-defiċit ma kienx sodisfat.

                  (16)

                  Il-pandemija tal-COVID-19 poġġiet is-sistema tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni bla preċedent, li tixhed dgħufijiet strutturali u l-ħtieġa li tiżdied it-tħejjija b’reazzjoni għal avvenimenti ta’ kriżi. Minkejja li n-nefqa medja tal-Unjoni fuq is-saħħa hija inqas mill-medja tal-Unjoni, is-sistema tas-saħħa tal-Italja hija kkaratterizzata minn servizzi universali speċjalizzati ħafna kif ukoll servizzi universali ta’ kwalità tajba u ġeneralment irnexxielha tipprovdi kura aċċessibbli. Madankollu, speċjalment fil-bidu tal-pandemija tal-COVID-19, il-frammentazzjoni tal-governanza tas-sistema tas-saħħa, u l-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet ċentrali u reġjonali naqqsu r-ritmu tal-implimentazzjoni ta’ uħud mill-miżuri ta’ konteniment. Ir-reazzjoni tas-sistemi tas-saħħa reġjonali għall-kriżi kienet ibbażata primarjament fuq mobilizzazzjoni straordinarja, b’mod partikolari tal-forza tax-xogħol tas-saħħa u tas-servizzi soċjali lokali. Dan ikkumpensa għal-limiti tal-infrastruttura fiżika, l-għadd limitat ta’ ħaddiema tas-saħħa u l-ammont limitat ta’ investiment dirett lejn it-titjib tal-istrutturi u s-servizzi fi snin preċedenti. Il-gvern għamel sforzi kbar biex itaffi l-firxa tal-virus responsabbli għall-COVID-19, itaffi l-pressjoni fuq l-isptarijiet u jiġġenera aktar kapaċità ta’ kura. Issa qed tiġi żviluppata strateġija ta’ konteniment fit-tul biex jiġi żgurat ritorn sikur għal attività produttiva. Minbarra li jitjiebu l-proċessi ta’ governanza u l-pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet, jenħtieġ li l-politiki ta’ wara l-COVID-19 ikollhom l-għan li jtaffu d-diskrepanza fl-investiment pubbliku fil-kura tas-saħħa. Fit-terminu medju u fit-tul, l-iżvilupp ta’ pjan ta’ investiment strateġiku se jkun kruċjali biex titjieb ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa, u biex tiġi garantita l-provvista kontinwa ta’ kura aċċessibbli. Fid-dawl tal-proġettazzjonijiet attwali tal-forza tax-xogħol tas-saħħa, jenħtieġ li tingħata prijorità lill-iżvilupp ta’ politiki biex jissolvew il-konġestjonijiet fit-taħriġ, fir-reklutaġġ u fiż-żamma tal-forza tax-xogħol tas-saħħa.

                  (17)

                  Il-miżuri ta’ konteniment adottati b’reazzjoni għall-kriżi tal-COVID-19 qed ikollhom impatt negattiv qawwi fuq is-suq tax-xogħol u l-kundizzjonijiet soċjali. Qabel il-kriżi, is-sitwazzjoni soċjali kienet qed titjieb bil-mod, anki jekk ir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali, il-faqar fost dawk li jaħdmu u l-inugwaljanza fl-introjtu baqgħu għoljin u b’distakki reġjonali kbar. Minħabba l-impatt tal-pandemija tal-COVID-19 u l-konsegwenzi tagħha, jenħtieġ li x-xbieki ta’ sikurezza soċjali jissaħħu biex jiżguraw sostituzzjoni ta’ introjtu adegwat, irrispettivament mill-istatus ta’ impjieg, inkluż għal dawk li qed jiffaċċjaw diskrepanzi fl-aċċess għall-protezzjoni soċjali. It-tisħiħ tas-sostituzzjoni u tas-sostenn fl-introjtu huwa partikolarment rilevanti għal ħaddiema atipiċi u persuni f’sitwazzjonijiet vulnerabbli. Il-provvista ta’ servizzi mmirati lejn l-inklużjoni soċjali u tas-suq tax-xogħol hija wkoll importanti. L-iskema l-ġdida ta’ introjtu minimu, li pprovdiet benefiċċji matul is-sena li għaddiet għal aktar minn miljun unità domestika (EUR 513, bħala medja), tista’ ttaffi l-effetti tal-kriżi tal-COVID-19. Madankollu, it-tqassim tagħha lil gruppi vulnerabbli jista’ jittejjeb. Fuq bażi temporanja, il-gvern introduċa “dħul ta’ emerġenza” addizzjonali għall-appoġġ ta’ unitajiet domestiċi li s’issa mhumiex eliġibbli għad-dħul minimu. In-nies impjegati fl-ekonomija sewda, b’mod partikolari f’setturi bħall-agrikoltura, l-industrija tal-ikel u l-akkomodazzjoni, jirriskjaw ukoll li jiffaċċjaw lakuni fl-aċċess għall-protezzjoni soċjali u l-appoġġ għad-dħul. B’reazzjoni għal din l-isfida, il-gvern reċentement iffaċilita r-regoli għal-legalizzazzjoni tal-istatus ta’ impjieg ta’ ħaddiema mhux iddikjarati u għall-kisba jew għall-estensjoni ta’ permessi ta’ residenza għall-migranti li jaħdmu. Ix-xejriet demografiċi negattivi u l-eżodu ta’ mħuħ jirriskjaw ukoll li jxekklu l-prospetti ta’ tkabbir. Minbarra l-kundizzjonijiet aktar diffiċli tas-suq tax-xogħol, in-nuqqas ta’ servizzi tal-kwalità huwa l-mutur tad-depopolazzjoni fir-reġjuni tan-nofsinhar u fiż-żoni rurali. It-titjib tal-aċċess għas-servizzi elettroniċi huwa essenzjali, speċjalment f’kuntest ta’ mobilità limitata.

                  (18)

                  Mindu faqqgħet il-kriżi tal-COVID-19, l-Italja qed tieħu passi biex tnaqqas l-impatt fuq l-impjiegi. L-iskemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar, (Cassa integrazione), kellhom rwol ewlieni u huma mistennija li jkollhom fil-futur. L-eliġibbiltà ġiet estiża biex tinkludi impriżi żgħar u mikrointrapriżi żgħar kif ukoll is-setturi ekonomiċi u l-impjegati kollha. Barra minn hekk, inħolqot skema (temporanja) separata għal ħaddiema għal rashom. Qabel il-kriżi tal-COVID-19 il-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol komplew jitjiebu. Fl-2019, ir-rata ta’ impjieg laħqet l-64 %, l-ogħla rata qatt irreġistrata. Madankollu, din kienet għadha ferm taħt il-medja tal-Unjoni. Ir-rata tal-qgħad kienet persistentement għolja, kif ukoll indikaturi oħra ta’ staġnar fis-suq tax-xogħol, u hija mistennija li tiżdied aktar għal 11,8 % fl-2020 u tonqos għal 10,7 % fl-2021, skont it-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa tal-2020. Is-sehem ta’ kuntratti temporanji kien ukoll għoli, anki jekk sa minn nofs l-2018 il-ħolqien tal-impjiegi kien xprunat minn impjiegi permanenti. Għall-ġejjieni, sabiex jiġi promoss l-irkupru sostenibbli u inklużiv, l-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol ta’ żgħażagħ u nisa inattivi hija kruċjali. Ittieħdu xi passi biex jissaħħu s-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u jiġu integrati aħjar mas-servizzi soċjali, mat-tagħlim għall-adulti u mat-taħriġ vokazzjonali. Madankollu, il-kapaċità ta’ kollokament tagħhom għadha dgħajfa u tvarja ħafna minn reġjun għal ieħor. L-involviment ta’ min iħaddem ukoll jibqa’ marġinali. Billi l-miżuri ta’ konteniment qed jitneħħew progressivament, arranġamenti ta’ xogħol flessibbli u telexogħol jistgħu jappoġġaw kumpaniji u ħaddiema. B’reazzjoni għall-kriżi tal-COVID-19, il-gvern adotta miżuri temporanji li għandhom l-għan li jirrikonċiljaw il-ħajja privata u dik tax-xogħol, bħat-trawwim ta’ xogħol intelliġenti u liv speċjali u li jipprovdi vawċers għal baby-sitting. Minkejja l-isforzi reċenti, il-miżuri biex jiġu promossi l-opportunitajiet indaqs u l-politiki dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata, kif ukoll il-provvista ta’ servizzi affordabbli ta’ edukazzjoni u kura bikrija tat-tfal u servizzi ta’ kura fit-tul, għadhom dgħajfa u ftit li xejn integrati.

                  (19)

                  L-emerġenza attwali turi wkoll il-ħtieġa li jittejbu t-tagħlim u l-ħiliet diġitali, inkluż għall-adulti tal-età tax-xogħol u t-tagħlim mill-bogħod. L-investiment fl-edukazzjoni u fil-ħiliet huwa essenzjali biex jiġi promoss irkupru intelliġenti u inklużiv u jibqa’ jaħdem għaż-żamma tat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali. F’dak ir-rigward, l-eżiti tal-edukazzjoni u tat-taħriġ ikomplu jirrappreżentaw sfida prinċipali għall-Italja. Hemm diskrepanzi kbar bejn ir-reġjuni fil-kisba ta’ ħiliet bażiċi u r-rata ta’ tluq bikri mill-iskola hija ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (13,5 % kontra 10,3 % fl-2019), b’mod partikolari għall-istudenti mhux imwielda fl-Unjoni (33 %). F’kuntest ta’ limitazzjonijiet għal mobilità, id-disparitajiet reġjonali u territorjali jirriskjaw li jiġu aggravati. F’dak id-dawl, huwa partikolarment importanti li jsir investiment fit-tagħlim mill-bogħod, kif ukoll fl-infrastruttura diġitali u fil-ħiliet tal-edukaturi u ta’ dawk li jitgħallmu. L-Italja għandha wkoll sehem aktar baxx ta’ gradwati fix-xjenza u l-inġinerija meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni, u l-kisba terzjarja għadha baxxa ħafna (27,6 % fl-2019). Barra minn hekk, l-intrapriżi Taljani jinvestu inqas f’taħriġ dwar it-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni għall-impjegati tagħhom, meta mqabbla ma’ pajjiżi pari. Ir-rata baxxa ta’ parteċipazzjoni ta’ adulti b’livell baxx ta’ kwalifiki fit-taħriġ hija wkoll kwistjoni ta’ tħassib, minħabba n-numru dejjem jonqos ta’ impjiegi li jeħtieġu kwalifiki baxxi. It-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid jibqgħu kruċjali bħal dejjem biex il-ħaddiema jingħataw il-ħiliet rilevanti fis-suq tax-xogħol u biex tiġi promossa tranżizzjoni ġusta lejn ekonomija aktar diġitali u sostenibbli.

                  (20)

                  Il-kriżi tal-COVID-19 saħħet il-ħtieġa li jiġi appoġġat l-aċċess għal finanzjament għall-kumpaniji. L-Italja adottat diversi skemi biex tappoġġa l-fluss ta’ likwidità għal ditti, fosthom fil-Qafas Temporanju għall-miżuri ta’ għajnuna mill-Istat biex jingħata sostenn lill-ekonomija matul it-tifqigħa preżenti tal-COVID-19 (7). L-implimentazzjoni effettiva ta’ tali skemi, inkluż permezz ta’ garanziji mgħoddija mis-sistema bankarja, hija kruċjali biex jiġi żgurat li d-ditti kollha, u b’mod partikolari l-intrapriżi żgħar u medji (SMEs) u dawk fl-aktar setturi u żoni ġeografiċi milquta kif ukoll ditti innovattivi, jibbenefikaw minnhom. Fil-proċess tat-tfassil u tal-implimentazzjoni ta’ dawk il-miżuri, jenħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Għotjiet diretti u inċentivi għal finanzjament ibbażat fuq is-suq jistgħu jappoġġaw ukoll il-likwidità ta’ SMEs u ditti innovattivi. Id-ditti innovattivi (ta’ spiss mingħajr kollateral) jkollhom aktar diffikultajiet biex jaċċessaw il-kreditu, u l-kriżi attwali tista’ taggrava s-sitwazzjoni. Id-differiment tat-taxxa u tal-kontribuzzjonijiet soċjali lill-Istat għen biex jitjiebu l-flussi tal-flus tad-ditti. Madankollu, jenħtieġ li jiġi evitat id-dewmien fil-pagamenti approvati, kemm jekk minn amministrazzjonijiet għal negozji kif ukoll minn negozju għal negozju, billi huma ta’ xkiel għal-likwidità tad-ditti kollha, b’mod partikolari ta’ dawk li huma iżgħar.

                  (21)

                  Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu ffinanzjati b’mod aktar qawwi fil-bidu, u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. L-investiment b’appoġġ għat-tranżizzjoni ekoloġika se jkun partikolarment importanti biex jappoġġa l-irkupru u jżid ir-reżiljenza futura. L-Italja hija vulnerabbli ħafna għal temp estrem u diżastri idroġeoloġiċi, fosthom n-nixfa u n-nirien. It-trasformazzjoni tal-Italja lejn ekonomija newtrali għall-klima se teħtieġ investiment privat u pubbliku kbir, fuq perjodu ta’ żmien sostnut, b’mod partikolari fil-produzzjoni l-ġdida tal-enerġija rinnovabbli, l-infrastruttura tal-elettriku u l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija. L-investimenti ekoloġiċi biex jiġi indirizzat it-tibdil fil-klima huma stabbiliti fil-Pjan Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima tal-Italja. Dawn huma essenzjali biex tiġi indirizzata t-theddida rappreżentata mit-tibdil fil-klima, filwaqt li jkun hemm rwol fundamentali fl-irkupru tal-Italja u tissaħħaħ ir-reżiljenza tagħha. L-investimenti ambjentali huma wkoll kruċjali biex jitnaqqas l-impatt fuq is-saħħa tal-bniedem mit-tniġġis tal-arja fl-ibliet Taljani, speċjalment fil-Baċir tal-Po. Pereżempju, l-implimentazzjoni ta’ inizjattivi ta’ mobilità sostenibbli bħat-tiġdid ta’ xarabanks pubbliċi lokali, tirrappreżenta eżempju biex jiġu indirizzati kemm il-konġestjoni kif ukoll it-tniġġis tal-arja. Id-defiċits infrastrutturali għall-immaniġġar tal-ilma u tal-iskart, b’mod partikolari fir-reġjuni tan-Nofsinhar, iwasslu għal impatti ambjentali u fuq is-saħħa b’kostijiet konsiderevoli u bi dħul mitluf mit-taxxa għall-ekonomija. B’mod aktar ġenerali, ir-reżiljenza għat-tibdil fil-klima hija rilevanti għall-infrastruttura kollha, inkluża l-infrastruttura tas-saħħa. Dan jeħtieġ strateġiji ta’ adattament. L-indirizzar ta’ sfidi ambjentali u tat-tibdil fil-klima, bħalma huma r-riskji idroloġiċi, il-mobilità urbana sostenibbli, l-effiċjenza enerġetika, l-ekonomija ċirkolari u t-trasformazzjoni industrijali, jirrappreżentaw opportunità biex titjieb il-produttività filwaqt li jiġu evitati prattiki mhux sostenibbli. Fl-istess ħin, l-investiment fi proġetti bħal dawn jista’ jikkontribwixxi għall-ħolqien tal-impjiegi u jsostni l-irkupru ta’ wara l-kriżi. L-ipprogrammar tal-Fond għal Transizzjoni Ġusta, li huwa s-suġġett ta’ proposta tal-Kummissjoni, għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lill-Italja tindirizza xi wħud mill-isfidi li toffri t-transizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima, kif deskritt fl-Anness D tar-rapport dwar il-pajjiż għall-2020. Dan jippermetti lill-Italja tagħmel l-aħjar użu minn dak il-Fond.

                  (22)

                  Il-konteniment minħabba t-tifqigħat tal-COVID-19 enfasizza l-importanza tal-investiment fid-diġitalizzazzjoni tal-ekonomija u wera r-rilevanza tal-infrastrutturi diġitali. Il-livelli baxxi ta’ intensità diġitali u l-għarfien diġitali ta’ ditti fl-Italja, speċjalment l-SMEs u l-mikrointrapriżi, żammewhom milli joffru arranġamenti ta’ kummerċ elettroniku u telexogħol u milli jipprovdu u jużaw għodod diġitali matul il-konteniment. L-investiment fid-diġitalizzazzjoni u fil-ħiliet permezz ta’ implimentazzjoni kontinwa u f’waqtha ta’ politiki nazzjonali mmirati huwa essenzjali biex jissaħħu l-mudelli tan-negozju elettroniku u biex il-kumpaniji jiġu megħjuna jadattaw, kif ukoll biex tingħata spinta lill-produttività u lill-kompetittività. L-aċċess għal infrastruttura diġitali rapida u affidabbli wera li huwa essenzjali biex jiġu żgurati servizzi essenzjali li huma pprovduti fil-Gvern, fl-edukazzjoni, fis-saħħa u fil-mediċina, u huwa kruċjali għall-monitoraġġ u għall-kontroll tal-epidemija. L-Italja għadha lura fil-kopertura tal-fibra sal-binja f’żoni rurali. Jenħtieġ li jiġu adottati miżuri speċjali biex tiġi indirizzata dik id-diskrepanza, kif ukoll biex titħeġġeġ aktar implimentazzjoni.

                  (23)

                  Sistema ta’ riċerka u innovazzjoni effiċjenti hija r-riżultat ta’ appoġġ politiku kontinwu, koerenti u bbażat fuq l-evidenza, flimkien ma’ investimenti u kapital uman adegwat. Il-kriżi attwali tal-COVID-19 wriet b’mod ċar li l-iskambju rapidu ta’ data bejn ir-riċerkaturi, inkluż l-aċċess għar-riżultati u għall-evidenza mingħajr ħlas għall-utent u x-Xjenza Miftuħa, jeħtieġ aktar tisħiħ. Dawn tal-aħħar, flimkien ma’ xjenza/kooperazzjoni fin-negozju huma b’mod ċar strumentali biex jiksbu riżultati ta’ riċerka, inklużi dawk meħtieġa dwar it-tilqim u t-terapiji, dwar is-suq, b’mod li jibnu fuq is-saħħa tal-Italja fis-settur industrijali u tar-riċerka medika.

                  (24)

                  Amministrazzjoni pubblika effettiva hija kruċjali biex jiġi żgurat li l-miżuri adottati biex tiġi indirizzata l-emerġenza u l-appoġġ għall-irkupru ekonomiku ma jiġux implementati bil-mod. L-iżborż ta’ benefiċċji soċjali, miżuri ta’ likwidità, u ta’ frontloading ta’ investimenti, eċċ. jista’ ma jkunx effettiv jekk ikun imfixkel minn ostakli fis-settur pubbliku. Id-dgħufijiet jinkludu proċeduri twal, fosthom dawk tal-ġustizzja ċivili, il-livell baxx ta’ diġitalizzazzjoni u l-kapaċità amministrattiva dgħajfa. Il-proċeduri u l-kontrolli jeħtieġ li jiġu indirizzati malajr, f’kuntest fejn ir-riżorsi pubbliċi qed jiżdiedu b’mod sinifikanti biex jappoġġaw l-attività ekonomika. Id-diġitalizzazzjoni fost l-amministrazzjonijiet pubbliċi kienet irregolari qabel il-kriżi tal-COVID-19. L-interazzjoni online bejn l-awtoritajiet u l-pubbliku ġenerali kienet baxxa. Is-sehem ta’ proċeduri amministrattivi mmaniġġati minn reġjuni u muniċipalitajiet li jistgħu jinbdew u jitlestew kompletament b’mod diġitali għadu baxx. Il-kriżi tal-COVID-19 esponiet ukoll in-nuqqas ta’ interoperabbiltà tas-servizzi diġitali pubbliċi. Sabiex jiġi ffaċilitat ir-rispons tan-negozju tal-amministrazzjoni pubblika, jeħtieġ li jittejbu u jiġu ssimplifikati r-regolamenti settorjali, filwaqt li jenħtieġ li jitneħħew l-ostakli għall-kompetizzjoni. Fl-aħħar nett, sistema ġudizzjarja effettiva hija kruċjali għal ekonomija attraenti ta’ investiment u favorevoli għan-negozju u se tkun kruċjali fil-proċess ta’ rkupru, anki billi tippermetti oqfsa effettivi ta’ salvataġġ u rkupru.

                  (25)

                  Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi magħmulin f’din ir-Rakkomandazzjoni (“ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2020”) jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija tal-COVID-19 u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu indirizzati l-isfidi strutturali fuq perjodu ta’ żmien medju sa dak twil. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 jibqgħu pertinenti u ser ikomplu jiġu monitorjati matul is-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan jinkludi r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 fir-rigward tal-politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 kollha għandhom jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi kurrenti.

                  (26)

                  Il-miżuri adottati mill-gvern biex jappoġġaw lill-unitajiet domestiċi u lill-korporazzjonijiet huma wkoll ta’ benefiċċju għall-ippreservar tal-kapitalizzazzjoni tas-settur bankarju u tar-reżiljenza fl-ambjent operattiv diffiċli attwali. Minkejja l-miżuri ta’ mitigazzjoni adottati inkluża l-flessibbiltà prudenzjali mogħtija minn superviżuri bankarji, il-pandemija tal-COVID-19 qed tħabbat ukoll il-kwalità tal-assi tal-banek madwar l-Unjoni, u hija mistennija tkompli tagħmel dan fil-ġimgħat u x-xhur li ġejjin, inkluż fl-Italja. B’riżultat ta’ dan, l-isforzi għat-tnaqqis tas-self improduttiv NPL qed iħallu impatt, minħabba wkoll it-tnaqqis fl-attività tal-qorti u fl-attivitajiet ta’ ristrutturazzjoni tal-assi indeboliti. F’dak ir-rigward, it-trawwim ta’ soluzzjonijiet sostenibbli għall-mutwatarji vijabbli milquta mill-kriżi tal-COVID-19, inkluż billi jiġu evitati automatizzati legali, huwa prerekwiżit importanti għas-salvagwardja tal-kwalità tal-assi. Sadanittant, l-iżgurar ta’ rapportar preċiż ta’ deterjorament tal-kwalità tal-assi u standards ta’ kreditu prudenti jista’ jgħin biex jiġi appoġġat il-funzjonament tas-suq sekondarju għall-NPL u jillimita l-effetti negattivi fuq inizjattivi eżistenti ta’ disponiment tal-NPL.

                  (27)

                  Il-prevenzjoni u s-sanzjoni effikaċi tal-korruzzjoni jistgħu jaqdu rwol importanti biex jiġi żgurat l-irkupru tal-Italja wara l-kriżi tal-COVID-19. It-trasparenza fis-settur pubbliku u l-kontrolli msaħħa kontra l-korruzzjoni, b’mod partikolari, jistgħu jevitaw tentattivi mill-kriminalità organizzata li jinfiltraw il-ħajja ekonomika u dik finanzjarja, li jgħawġu l-proċeduri ta’ akkwist pubbliku u, b’mod usa’, li jiddevjaw ir-riżorsi pubbliċi meħtieġa għall-investiment. Fl-istess ħin, jenħtieġ li l-proċeduri tal-akkwist pubbliku jibqgħu effiċjenti, filwaqt li jiġi bbilanċjat il-bżonn ta’ monitoraġġ skrupluż bil-ħtieġa tat-tempestività. Iż-żmien għat-tlestija fi qrati tal-appell kriminali għadu jqajjem tħassib, iżda riformi komprensivi biex jiġu ssimplifikati l-proċeduri kriminali qed jiġu diskussi fil-Parlament. Il-qafas ta’ kontra l-korruzzjoni fl-Italja ġie msaħħaħ reċentement iżda jeħtieġ li jitlesta, anki permezz ta’ sanzjonijiet kontra uffiċjali pubbliċi eletti f’każ ta’ kunflitti ta’ interess.

                  (28)

                  Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. Billi tkun qed tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2020, l-Italja ser tikkontribwixxi għall-progress lejn l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

                  (29)

                  Il-koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija kruċjali fil-kisba ta’ rkupru rapidu mill-impatt ekonomiku tal-pandemija tal-COVID-19. Jenħtieġ li, bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, l-Italja tiżgura li l-politiki tagħha jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet tal-2020 għaż-żona tal-euro u jibqgħu kkoordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra li l-munita tagħhom hija l-euro, filwaqt li jittieħed kont tal-gwida politika mill-Grupp tal-Euro.

                  (30)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Italja u ppubblikatha fir-rapport speċifiku dwar il-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż indirizzati lill-Italja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni ħadet kont mhux biss tar-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Italja, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u l-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika ġenerali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input, fuq livell tal-Unjoni, f’deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (31)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

                  (32)

                  Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2020 iqisu l-ħtieġa li tiġi indirizzata l-pandemija tal-COVID-19 u li jiġi ffaċilitat l-irkupru ekonomiku bħala l-ewwel pass meħtieġ biex ikun jista’ jsir aġġustament tal-iżbilanċi. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2020 jindirizzaw direttament l-iżbilanċi makroekonomiċi identifikati mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1), (2), (3) u (4),

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Italja tieħu azzjoni fl-2020 u fl-2021 biex:

                  1.

                  Tieħu l-miżuri kollha meħtieġa, f’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija tal-COVID-19, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kondizzjonijiet ekonomiċi jkunu jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju ta’ żmien u tiżgura s-sostenibbiltà fejn jidħol id-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Issaħħaħ ir-reżiljenza u l-kapaċità tas-sistema tas-saħħa, fl-oqsma tal-ħaddiema tas-saħħa, il-prodotti mediċi kritiċi u l-infrastruttura. Issaħħaħ il-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali.

                  2.

                  Tipprovdi sostituzzjoni ta’ dħul adegwat u aċċess għal protezzjoni soċjali, b’mod partikolari għal ħaddiema atipiċi. Tnaqqas l-impatt tal-kriżi tal-COVID-19 fuq l-impjiegi, inkluż permezz ta’ arranġamenti flessibbli tax-xogħol u appoġġ attiv għall-impjieg. Isaħħaħ it-tagħlim u l-ħiliet mill-bogħod, inklużi dawk diġitali.

                  3.

                  Tiżgura l-implimentazzjoni effettiva ta’ miżuri li jipprovdu likwidità lill-ekonomija reali, inkluż lill-SMEs, lil ditti innovattivi u lil ħaddiem għal rashom, u li tevita ħlasijiet tard. Tiffinanzja b’mod sostanzjali fil-bidu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jiġi stimulat l-irkupru ekonomiku. Tiffoka fuq l-investiment għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari għall-produzzjoni nadifa u effiċjenti u l-użu tal-enerġija, ir-riċerka u l-innovazzjoni, it-trasport pubbliku sostenibbli, il-ġestjoni tal-iskart u tal-ilma kif ukoll l-infrastruttura diġitali msaħħa biex jiġi żgurat il-forniment ta’ servizzi essenzjali.

                  4.

                  Ittejjeb l-effiċjenza tas-sistema ġudizzjarja u l-effettività tal-amministrazzjoni pubblika.

         Magħmul fi Brussell, l-20 ta’ Lulju 2020.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            J. KLOECKNER

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

         (3)  ĠU C 301, 5.9.2019, p. 69.

         (4)  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar li titħaffef u li tiġi ċċarata l-implimentazzjoni tal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv (ĠU L 209, 2.8.1997, p. 6).

         (5)  Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5).

         (6)  Ir-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

         (7)  ĠU C 91I, 20.3.2020, p. 1.

         (8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2020 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Ċipru tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Ċipru tal-2020 2020/C 282/13

text:
               26.8.2020

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 282/82

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tal-20 ta’ Lulju 2020
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Ċipru tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Ċipru tal-2020
      (2020/C 282/13)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli, li tat bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, fejn Ċipru kien identifikat bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

                  (2)

                  Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2020 għal Ċipru ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress ta’ Ċipru fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 (3) (“ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż għall-2019”), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Ċipru lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa tiegħu għall-2020. Inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, u r-riżultati tagħha wkoll ġew ippubblikati fis-26 ta’ Frar 2020. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li Ċipru għaddej minn żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, is-settur finanzjarju għandu piż ta’ sehem għoli ħafna ta’ self improduttiv u stokkijiet għoljin ta’ dejn privat, pubbliku u estern huma ta’ piż fuq l-ekonomija, fil-kuntest ta’ tkabbir potenzjali moderat.

                  (3)

                  Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, is-soċjetajiet u l-ekonomiji. Qiegħda tpoġġi lis-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, tikkawża tfixkil fil-katini ta’ provvista dinjija, toħloq volatilità fis-swieq finanzjarji, tiskatta xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed ikollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qiegħda tkun ta’ theddida għall-impjiegi u għad-dħul tan-nies kif ukoll għan-negozju tal-kumpaniji. Hija kkawżat xokk ekonomiku kbir li diġà qiegħed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni li tappella għal reazzjoni ekonomika koordinata għall-kriżi, li tinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u fil-livell tal-Unjoni.

                  (4)

                  Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew daħħlu miżuri ta’ emerġenza. Jenħtieġ li kwalunkwe miżura ta’ emerġenza tkun strettament proporzjonata, neċessarja, b’terminu ta’ żmien limitat, u konformi ma’ standards Ewropej u internazzjonali. Jenħtieġ li tkun soġġetta għal sorveljanza demokratika u skrutinju ġudizzjarju indipendenti.

                  (5)

                  Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-klawżola liberatorja ġenerali, kif previst fl-Artikolu 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 u fl-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 (4), tiffaċilita l-koordinament tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-komunikazzjoni tagħha tal-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni kkunsidrat li, meta titqies il-kriżi ekonomika qawwija mistennija bħala riżultat tal-pandemija tal-COVID-19, il-kondizzjonijiet għall-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali kienu sodisfatti u talbet li l-Kunsill japprova din il-konklużjoni. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri għall-finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. Huma qablu li l-kriżi ekonomika qawwija tirrikjedi reazzjoni reżoluta, ambizzjuża u kkoordinata. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien, sakemm dan ma jpoġġix fil-periklu s-sostenibbiltà fiskali fuq il-perjodu medju ta’ żmien. Fil-każ tal-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ wkoll jiddeċiedi, fuq rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Din tippermetti li l-Istati Membri jiddevjaw mir-rekwiżiti baġitarji li normalment ikunu japplikaw fil-waqt li l-Kummissjoni u l-Kunsill ikunu jistgħu jieħdu l-miżuri neċessarji ta’ koordinazzjoni tal-politika fi ħdan il-qafas tal-Patt.

                  (6)

                  Hija meħtieġa azzjoni kontinwa biex jiġi limitat u kontrollat it-tixrid tal-pandemija tal-COVID-19, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija permezz ta’ miżuri ta’ sostenn għan-negozji u l-unitajiet domestiċi, u jiġu żgurati kondizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sigurtà fil-postijiet tax-xogħol bil-għan li tinbeda mill-ġdid l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex iġibu lura l-funzjonament normali tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u t-tkabbir sostenibbli, jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u jieħdu tagħlimiet mill-kriżi.

                  (7)

                  Il-kriżi tal-COVID-19 tefgħet enfasi fuq il-flessibbiltà li joffri s-suq intern ta’ adattament għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni malajr u bla xkiel lejn il-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu ta’ oġġetti, servizzi u ħaddiema, jenħtieġ li jitneħħew dawk il-miżuri eċċezzjonali li ma jħallux lis-suq intern jiffunzjona b’mod normali hekk kif dawn ma jibqgħux indispensabbli. Il-kriżi kurrenti evidenzjat il-ħtieġa li jkun hemm pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa. Strateġiji mtejba ta’ akkwist, katini ta’ provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali huma fost l-elementi kruċjali għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ għat-tħejjija għall-kriżijiet.

                  (8)

                  Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti permezz tar-Regolamenti (UE) 2020/460 (5) u (UE) 2020/558 (6) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill biex jippermetti lill-Istati Membri jattivaw ir-riżorsi kollha mhux użati mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawk l-emendi ser jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri ssimplifikati u razzjonalizzati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ nuqqas fil-flussi ta’ flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Ċipru huwa mħeġġeġ jagħmel użu sħiħ minn dawk il-possibbiltajiet sabiex tingħata għajnuna lill-individwi u s-setturi l-aktar milquta.

                  (9)

                  Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija tal-COVID-19 x’aktarx li ma jiġux distribwiti b’mod uniformi madwar il-pajjiż minħabba x-xejriet differenti ta’ speċjalizzazzjoni, b’mod partikolari f’żoni li jiddependu b’mod sinifikanti fuq it-turiżmu u b’mod aktar ġenerali fuq il-kummerċ wiċċ imb’ wiċċ mal-konsumaturi. Dan jinvolvi riskju li jikbru l-inugwaljanza territorjali f’Ċipru. Flimkien mar-riskju ta’ żarmar temporanju tal-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri, is-sitwazzjoni attwali titlob reazzjonijiet ta’ politika mmirati.

                  (10)

                  Fis-7 ta’ Mejju 2020, Ċipru ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2020 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2020. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

                  (11)

                  Bħalissa Ċipru qiegħed fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u huwa soġġett għar-regola tad-dejn.

                  (12)

                  Fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tiegħu, il-gvern qiegħed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn surplus ta’ 1,7 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 għal defiċit ta’ 4,3 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa pprojettat li jonqos għal 0,4 % tal-PDG fl-2021. Wara li naqas għal 95,5 % tal-PDG fl-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG mistenni li jiżdied għal 116,8 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospettiva makroekonomika u fiskali hija affettwata mill-inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19. Barra minn hekk, hemm riskji sottostanti għall-projezzjonijiet baġitarji, jiġifieri l-obbligazzjonijiet kontinġenti espliċiti u l-ħtiġijiet ta’ finanzjament potenzjali tal-isptarijiet pubbliċi matul l-ewwel snin tal-implimentazzjoni tas-Sistema Nazzjonali tal-Assigurazzjoni tas-Saħħa.

                  (13)

                  Bħala reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ kkoordinat tal-Unjoni, Ċipru adotta miżuri baġitarji f’waqthom sabiex iżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tiegħu, irażżan il-pandemija, u jipprovdi solliev lil dawk l-individwi u setturi li ntlaqtu b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, dawk il-miżuri baġitarji ammontaw għal 4,4 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu t-tisħiħ tas-servizzi tal-kura tas-saħħa b’baġit addizzjonali sa 0,5 % tal-PDG, pagi sussidjati biex l-impjegati jinżammu fuq il-paga fil-każ ta’ operazzjonijiet ta’ negozju sospiżi (2,7 % tal-PDG) u appoġġ għall-introjtu għan-negozji ż-żgħar u għall-ħaddiema għal rashom (0,3 % tal-PDG). Barra minn hekk, Ċipru ħabbar miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu biex jingħata appoġġ ta’ likwidità lin-negozji, inkluż pereżempju d-differiment tal-ħlas tal-VAT għal perjodu ta’ xahrejn. B’mod ġenerali, il-miżuri li ħa Ċipru huma konformi mal-linji-gwida stabbiliti fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-13 ta’ Marzu 2020. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ miżuri ta’ emerġenza u ta’ miżuri fiskali ta’ appoġġ, segwita minn iffukar ġdid tal-politiki fiskali lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju ta’ żmien, meta jkunu jippermettu l-kondizzjonijiet ekonomiċi, ser ikunu ta’ kontribut għall-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fiskali fuq perjodu medju ta’ żmien.

                  (14)

                  Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa tal-2020, jekk ma jkun hemm ebda tibdil ta’ politika, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika ta’ Ċipru huwa mbassar li jkun ta’ -7 % tal-PDG fl-2020 u -1,8 % tal-PDG fl-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa projettat li se jilħaq 115,7 % tal-PDG fl-2020 u 105 % tal-PDG fl-2021.

                  (15)

                  Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba n-nuqqas ta’ konformità ta’ Ċipru mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-każ ta’ ksur ippjanat tal-limitu massimu tad-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. B’mod ġenerali, l-analiżi tal-Kummissjoni tissuġġerixxi li l-kriterju tad-dejn kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/97 ġie ssodisfat, filwaqt li l-kriterju tad-defiċit ma ġiex issodisfat.

                  (16)

                  Ċipru rreaġixxa għat-tifqigħa tal-COVID-19 b’firxa ta’ miżuri biex jittaffew l-impatti ekonomiċi tal-kriżi. Fil-15 ta’ Marzu 2020, il-gvern ippreżenta programm ta’ appoġġ finanzjarju biex tiġi salvagwardjata s-saħħa pubblika u tiġi żgurata s-sopravivenza ekonomika tan-negozji u ta’ min iħaddem. Il-programm jalloka EUR 100 miljun għal appoġġ finanzjarju lis-settur tas-saħħa biex tiġi miġġielda l-pandemija, inkluż għar-reklutaġġ ta’ persunal mediku, tal-infermiera u ta’ persunal għal appoġġ addizzjonali, u għat-tagħmir u l-infrastruttura. Dan jistabbilixxi sensiela ta’ miżuri biex jappoġġaw lill-intrapriżi billi tittejjeb il-likwidità, eż. skemi ta’ appoġġ għan-negozji u għal ħaddiema għal rashom, u s-sospensjoni temporanja tal-pagamenti tal-VAT għall-kumpaniji. Il-pakkett jinkludi wkoll appoġġ dedikat ta’ EUR 11-il miljun biex jgħin lis-settur tat-turiżmu jirkupra.

                  (17)

                  Il-kriżi tal-COVID-19 turi l-ħtieġa li l-investimenti jiġu diretti lejn it-titjib u l-modernizzazzjoni tal-kura tas-saħħa pubblika, tiġi restawrata l-kapaċità u tiġi implimentata r-riforma tal-kura tas-saħħa. Is-sistema l-ġdida tal-kura tas-saħħa toffri aċċess aħjar għas-servizzi tal-kura primarja, gwida u trattamenti xierqa bbażati fuq protokolli kliniċi. Hija tipprevedi wkoll id-dritt universali għal servizzi tas-saħħa affordabbli fil-kuntest tat-tifqigħa tal-COVID-19. Ċipru għandu pjan ta’ emerġenza pandemiku stabbilit u alloka riżorsi addizzjonali għall-prevenzjoni u l-ġestjoni tal-impatt ta’ infezzjoni u kontaġju. Fuq perjodu ta’ żmien medju, jenħtieġ li Ċipru jidderieġi l-investimenti lejn iż-żieda fl-effettività, l-aċċessibbiltà u r-reżiljenza ġenerali tas-sistema tas-saħħa. Riżorsi addizzjonali għas-sistema tas-saħħa għandhom jipprevjenu nuqqasijiet futuri ta’ persunal mediku, u ta’ provvisti mediċi u infrastruttura kritiċi. L-implimentazzjoni bla xkiel tar-riforma tal-kura tas-saħħa, kif ippjanata, hija ċentrali biex jiġi żgurat l-aċċess għall-kura tas-saħħa u l-kopertura universali. Soluzzjonijiet diġitali tas-saħħa u applikazzjonijiet ġodda għandhom jikkontribwixxu biex iżidu l-użu tas-servizzi tas-saħħa elettronika u jtejbu t-telekonsultazzjonijiet u l-mekkaniżmi ta’ twissija. Il-politiki li jtejbu l-kapaċità tal-isptar, li jindirizzaw il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema fil-qasam tas-saħħa u li jiżguraw l-użu ta’ tagħmir ta’ protezzjoni personali, l-ittestjar, il-mediċini u l-apparat mediku huma vitali. L-integrazzjoni mal-kura fit-tul kif ukoll mal-kura primarja u komunitarja hija kruċjali fid-dawl tat-tibdil demografiku, u tal-bżonn li jiġu appoġġati dawk l-aktar vulnerabbli, inkluż il-persuni b’diżabilità.

                  (18)

                  Wara żviluppi pożittivi konsistenti fis-suq tax-xogħol f’dawn l-aħħar snin, issa Ċipru se jkun qed jiffaċċja sfidi f’termini ta’ livelli ta’ impjiegi minħabba l-kriżi tas-saħħa. Huma meħtieġa aktar sforzi biex jiġi minimizzat l-impatt soċjoekonomiku tal-kriżi. Ċipru diġà adotta miżuri ta’ emerġenza inklużi skemi ta’ xogħol għal żmien qasir u l-estensjoni tal-benefiċċji tal-qgħad għal ħaddiema għal rashom. Se jkun importanti li jinżammu l-impjiegi u tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-miżuri mħabbra, f’konsultazzjoni mill-qrib mas-sħab soċjali. It-tisħiħ tal-kapaċità tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi b’persunal permanenti se jkun kruċjali, b’mod partikolari billi tiġi salvagwardjata l-kontinwazzjoni tas-servizzi tal-konsulenti tal-impjieg b’kuntratti temporanji li jiskadu fit-tieni nofs tal-2020. Dan jevita li s-servizzi jitqiegħdu taħt pressjoni ulterjuri u jagħti appoġġ effiċjenti lill-gruppi li għadhom kif sfaw qiegħda u lil gruppi vulnerabbli oħra, bħal pereżempju żgħażagħ barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ, persuni li ilhom qiegħda għal żmien twil u persuni b’diżabilità. L-appoġġ għat-tranżizzjoni mill-iskola għax-xogħol u għas-sensibilizzazzjoni taż-żgħażagħ, b’mod partikolari, jeħtieġu aktar attenzjoni, billi l-gradwati reċenti jistgħu jiffaċċjaw diffikultajiet addizzjonali biex isibu impjieg.

                  (19)

                  It-tifqigħa tal-COVID-19 teħtieġ miżuri xierqa biex jiġu mitigati l-impatti soċjali u biex jiġi appoġġat l-introjtu tal-unitajiet domestiċi u jiġi sostnut l-irkupru fil-pront tal-ekonomija. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni għar-rebbiegħa tal-2020, il-qgħad mistenni li jiżdied għal 8,6 % fl-2020 u jonqos għal 7,5 % fl-2021. Id-domanda esterna għas-servizzi hija mistennija li tinżel b’mod sinifikanti, billi s-settur tat-turiżmu huwa mistenni li jkun partikolarment milqut mill-kriżi. Jenħtieġ li tiġi żgurata sostituzzjoni ta’ dħul adegwat għall-ħaddiema kollha milquta u għall-ħaddiema għal rashom, inklużi dawk li jiffaċċjaw inugwaljanzi f’termini ta’ aċċess għall-protezzjoni soċjali. L-iskemi ta’ protezzjoni soċjali jeħtieġu li jipproteġu lil dawk li għandhom impjieg, lil ħaddiema għal rashom u dawk li huma qiegħda. Hemm lok għat-tisħiħ tas-sistema ġenerali tal-protezzjoni soċjali sabiex jiġu evitati ż-żidiet fil-livelli tal-faqar u tal-inugwaljanza, b’mod partikolari billi jintlaħqu dawk l-aktar vulnerabbli, fosthom it-tfal, il-persuni inattivi, il-ħaddiema mhux iddikjarati, u l-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni.

                  (20)

                  Il-promozzjoni ta’ arranġamenti tax-xogħol flessibbli bl-involviment tas-sħab soċjali, b’mod partikolari fil-forma ta’ telexogħol, hija ta’ importanza kbira. Fi żmien qasir dawn se jappoġġaw lill-ħaddiema b’responsabbiltajiet ta’ indukrar mhux previsti għat-tfal u dipendenti oħrajn, filwaqt li fuq perjodu ta’ żmien twil dawn se jiffaċilitaw id-dħul mill-ġdid fis-suq tax-xogħol tas-sehem għoli ta’ nisa mhux attivi minħabba r-responsabbiltajiet ta’ indukrar. Billi l-anzjani u l-persuni b’mard kroniku żiedu r-riskji ta’ mard serju minħabba l-virus, l-investiment f’servizzi ta’ kura fit-tul ta’ kwalità huwa ta’ importanza kbira biex jiġu żgurati l-forniment u l-effiċjenza kontinwi tagħhom fi żmien qasir u medju.

                  (21)

                  It-titjib tal-kwalità, l-effiċjenza u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ huwa kruċjali f’dan il-kuntest ta’ kriżi u biex jiġi żgurat irkupru mgħaġġel tas-suq tax-xogħol. Il-persuni bil-ħiliet it-tajba huma aktar importanti fi żminijiet fejn għadd akbar ta’ nies jistgħu jitilfu xogħolhom u jeħtieġ li jkunu lesti għal tranżizzjonijiet ta’ impjiegi minn hemm ’il quddiem. Ir-restrizzjonijiet fuq il-mobbiltà enfasizzaw l-isfidi relatati mal-livelli baxxi ta’ ħiliet diġitali f’Ċipru. Dan laqat b’mod negattiv l-attivitajiet online, bħat-telexogħol, it-tagħlim mill-bogħod, u l-użu ta’ servizzi tas-saħħa elettronika. L-aċċess ugwali għall-infrastruttura tal-IT u l-Internet, inkluż għal studenti żvantaġġati, flimkien ma’ għalliema mħarrġa tajjeb, huma kruċjali għal edukazzjoni diġitali ta’ kwalità u għal tagħlim mill-bogħod. Biex jiġu indirizzati l-eżiti ġenerali baxxi tal-edukazzjoni u t-taħriġ u jittejbu l-ħiliet b’mod aktar ġenerali, huwa essenzjali li titkompla r-riforma tal-edukazzjoni, filwaqt li jsir investiment f’soluzzjonijiet għat-tagħlim diġitali, it-tagħlim ibbażat fuq ix-xogħol u t-taħriġ fl-apprendistat, u fl-iżvilupp ta’ kompetenzi tal-għalliema u ta’ min iħarreġ biex jużaw l-għodod tal-IT b’mod effettiv. Hemm skop biex ikun indirizzat in-nuqqas ta’ kisbiet fil-ħiliet bażiċi, kif ukoll biex tiżdied il-parteċipazzjoni fit-tagħlim għall-adulti. Biex titħaffef l-applikazzjoni, il-programmi ta’ taħriġ mill-ġdid jistgħu, sa fejn ikun possibbli, jitfasslu għall-użu online u mbagħad, ladarba l-pandemija tiġi limitata, tiġi integrata l-preżenza fiżika, kif xieraq.

                  (22)

                  Għat-tul ta’ żmien tal-kriżi u l-konsegwenzi tagħha, huma meħtieġa u se jkunu meħtieġa fondi sinifikanti biex jappoġġaw in-negozji. L-iżgurar ta’ aċċess adegwat għall-finanzi u l-likwidità huwa essenzjali, speċjalment għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), sabiex il-kumpaniji jibqgħu joperaw u n-nies jibqgħu fix-xogħol. Fil-proċess tat-tfassil u tal-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri, jenħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Ċipru implimenta skema ta’ appoġġ speċifika għan-negozji żgħar li tissussidja l-pagamenti tas-salarji tan-negozji b’massimu ta’ ħames impjegati. Barra minn hekk, is-sospensjoni taż-żieda fil-kontribuzzjonijiet għas-sistema nazzjonali tas-saħħa u l-posponiment ta’ pagamenti tat-taxxa (eż. il-VAT) se jtaffu l-pressjoni immedjata. Huma essenzjali koordinazzjoni amministrattiva rapida, appoġġ prattiku u komunikazzjoni effettiva dwar l-appoġġ disponibbli għall-SMEs, b’kooperazzjoni mal-istrutturi ta’ appoġġ tal-SMEs u l-organizzazzjonijiet tan-negozju. It-tħaffif tal-pagamenti kuntrattwali mill-awtoritajiet pubbliċi jista’ jgħin ukoll biex jitjieb il-fluss tal-flus tal-SMEs. Negozji ġodda li għadhom kemm twaqqfu u li qed jespandu jistgħu jeħtieġu appoġġ speċifiku, eż. fil-forma ta’ ishma ta’ ekwità minn istituzzjonijiet pubbliċi u inċentivi għal fondi ta’ kapital ta’ riskju biex iżidu l-investimenti tagħhom f’dawn id-ditti. Jibqa’ importanti li jiġu implimentati l-istrumenti finanzjarji mħejjija qabel il-kriżi (il-Fond tal-Fondi tal-Enerġija ta’ Ċipru).

                  (23)

                  Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu ffinanzjati b’mod aktar qawwi fil-bidu, u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. Il-protezzjoni u l-użu effiċjenti tar-riżorsi naturali tal-pajjiż huma ta’ importanza kbira biex jiġi żgurat irkupru ekonomiku sostenibbli u tkabbir futur. Sabiex tinżamm l-attraenza tal-pajjiż għat-turisti, huwa meħtieġ li jiġu indirizzati l-isfidi relatati mat-tranżizzjoni tal-enerġija ekoloġika, il-ġestjoni effettiva tal-iskart u tal-ilma u l-protezzjoni tan-natura u tal-bijodiversità. Filwaqt li diġà bdew investimenti sinifikanti, jenħtieġ li aktar investimenti f’dawn l-oqsma jsiru minn qabel. Ċipru qed iħabbat wiċċu ma’ sfidi importanti biex jilħaq il-mira tiegħu għall-2030 għall-emissjonijiet tal-gassijiet serra li mhumiex koperti mis-sistema tal-UE għall-iskambju ta’ kwoti tal-emissjonijiet. Dawn l-isfidi jenħtieġ li jiġu indirizzati billi jiġu ppjanati u adottati miżuri addizzjonali fil-ħin skont il-Pjan Nazzjonali tal-Enerġija u l-Klima tal-pajjiż. Tali miżuri se jeħtieġu investimenti, b’mod partikolari f’oqsma bħall-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza fl-enerġija u t-trasport sostenibbli, li jistgħu jgħinu wkoll biex jiġi pprovdut stimolu ekoloġiku robust. Ċipru jrid itejjeb ukoll is-sistema tiegħu tal-immaniġġjar tal-iskart kif ukoll l-ekonomija ċirkolari. Il-ġenerazzjoni tal-iskart tibqa’ ogħla b’mod sinifikanti mill-medja tal-UE, filwaqt li r-rati ta’ riċiklaġġ jibqgħu ferm inqas mill-medja tal-UE. Ir-rata ta’ rimi f’landfill ukoll hija għolja ħafna. Il-ġestjoni tal-ilma u tal-ilma mormi, speċjalment f’żoni urbani, hija karatterizzata minn ineffiċjenzi. In-nixfiet u l-iskarsezza tal-ilma huma ta’ tħassib ewlieni, u reazzjoni ta’ politika insuffiċjenti taf taffettwa l-ekonomija rurali u t-turiżmu ta’ pajjiż. L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta, li huwa s-suġġett ta’ proposta tal-Kummissjoni, għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lil Ċipru jindirizza xi wħud mill-isfidi li toffri t-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima, b’mod partikolari fit-territorji koperti mill-Anness D tar-rapport dwar il-pajjiż għall-2020. Dan jippermetti lil Ċipru jagħmel l-aħjar użu minn dak il-Fond.

                  (24)

                  L-importanza ta’ infrastruttura diġitali moderna, l-aċċess universali għall-Internet u d-disponibbiltà tas-servizzi diġitali ġew enfasizzati mir-restrizzjonijiet ta’ mobilità tal-COVID-19. L-investiment fl-ekonomija diġitali huwa essenzjali biex tissaħħaħ il-produttività u biex jissaħħaħ l-irkupru ekonomiku wara l-kriżi. Ċipru qiegħed lejn l-aħħar fl-Indiċi tal-Ekonomija u s-Soċjetà Diġitali (DESI, Digital Economy and Society Index) tal-Kummissjoni tal-2020. Huma biss 45 % taċ-Ċiprijotti ta’ bejn is-16 u l-74 sena li għandhom mill-inqas ħiliet diġitali bażiċi u l-ispeċjalisti tal-ICT għadhom jirrappreżentaw proporzjon iktar baxx tal-forza tax-xogħol meta mqabbel mal-medja tal-Unjoni (2,7 % vs 3,9 %), u dan qed ixekkel il-potenzjal tal-ekonomija diġitali. Hemm livell baxx ta’ interazzjoni online bejn l-awtoritajiet pubbliċi u ċ-ċittadini, u 51 % biss taċ-Ċiprijotti jinteraġixxu online. Il-livell tal-kummerċ elettroniku (jiġifieri l-SMEs li jbigħu online, il-bejgħ tal-kummerċ elettroniku u l-bejgħ online transfruntier) qed jitjieb (31,8 % fl-2019 meta mqabbel ma’ 29,4 % fl-2018) iżda għadu taħt il-medja tal-Unjoni ta’ 40,1 %.

                  (25)

                  Ċipru jista’ jkompli jtejjeb is-sistema ta’ riċerka u innovazzjoni tiegħu biex jappoġġa t-tkabbir tal-produttività u t-tranżizzjoni diġitali u ambjentali meħtieġa f’xenarju ta’ wara pandemija. Il-kapaċità baxxa ta’ assorbiment tar-riċerka u l-innovazzjoni tad-ditti tfixkel il-kompetittività ta’ Ċipru. It-titjib fil-kooperazzjoni bejn l-akkademja u n-negozju u l-kummerċjalizzazzjoni tar-riżultati tar-riċerka jibqgħu ostakli ewlenin u jeħtieġu azzjoni urġenti. Madankollu, miżuri reċenti bħall-ħolqien ta’ Viċi Ministeru ġdid għar-Riċerka, l-Innovazzjoni u l-Politika Diġitali, il-ħatra ta’ Viċi Ministru ġdid għar-Riċerka, l-Innovazzjoni u l-Politika Diġitali kif ukoll il-Qafas il-ġdid tal-Istrateġija għar-Riċerka u l-Innovazzjoni ta’ Ċipru għall-2019-2023 (“Innovate Cyprus”), li jistabbilixxi mira ogħla għar-riċerka u l-innovazzjoni ta’ 1,5 % tal-PDG sal-2023 (‘il fuq miż-0,56 % attwali), huma passi promettenti.

                  (26)

                  L-indirizzar tal-ippjanar aggressiv tat-taxxa huwa essenzjali biex jittejbu l-effiċjenza u l-ġustizzja tas-sistemi tat-taxxa, kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni tal-2020 dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro. L-effetti sekondarji ta’ strateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa tal-kontribwenti jitolbu azzjoni nazzjonali kkoordinata li tikkomplementa l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. L-evidenza ekonomika tissuġġerixxi li r-regoli tat-taxxa ta’ Ċipru jintużaw għal skopijiet ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa. Ċipru ħa passi biex jindirizza dan billi jimplimenta inizjattivi internazzjonali u Ewropej u jieħu xi miżuri nazzjonali addizzjonali. Madankollu, il-karatteristiċi tas-sistema bħan-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq pagamenti ħerġin ta’ dividend, imgħax u royalties minn kumpaniji bbażati f’Ċipru lil residenti ta’ pajjiżi terzi, u r-regoli dwar ir-residenza tat-taxxa korporattiva, jistgħu jkomplu jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa. L-iskema ta’ tnaqqis tal-imgħax nozzjonali jeħtieġ li tiġi mmonitorjata mill-qrib. Fl-aħħar nett, l-iskema għan-naturalizzazzjoni tal-investituri f’Ċipru b’eċċezzjoni u l-iskema ta’ residenza b’investiment ġew elenkati mill-OECD bħala li għandhom riskju potenzjalment għoli li jintużaw ħażin. Ċipru ħejja u ppreżenta għal skrutinju legali, abbozzi ta’ liġijiet li jintroduċu taxxi minn ras il-għajn fuq pagamenti ta’ dividend, imgħax u royalties lil pajjiżi inklużi fl-Anness I tal-lista tal-UE ta’ ġurisdizzjonijiet li ma jikkooperawx għal finijiet ta’ taxxa. Ċipru ħejja u ppreżenta wkoll għal skrutinju legali, l-introduzzjoni tat-test ta’ residenza tat-taxxa korporattiva bbażat fuq l-inkorporazzjoni, flimkien mal-ġestjoni u l-kontroll eżistenti. Ser ikun meħtieġ li tiġi vvalutata l-effettività ta’ dawn il-miżuri fl-indirizzar tal-ippjanar aggressiv tat-taxxa.

                  (27)

                  Sistema ġudizzjarja effettiva tibqa’ fattur ewlieni għal ekonomija attraenti u favorevoli għall-investiment u għan-negozju u se tkun kruċjali fil-proċess ta’ rkupru. Ineffiċjenzi serji fis-sistema ġudizzjarja jkomplu jaffettwaw negattivament l-infurzar ta’ kuntratti u jipprevjenu r-riżoluzzjoni rapida ta’ kawżi ċivili u kummerċjali. Tħabbru serje ta’ riformi bdew jindirizzaw il-problemi l-iktar serji fis-sistema tal-ġustizzja f’Ċipru, b’mod partikolari r-regoli antikwati tal-proċedura ċivili u d-diġitalizzazzjoni tal-qrati, il-konklużjoni ta’ għadd kbir ta’ kawżi pendenti u l-assenza tat-taħriġ tul il-ħajja għall-imħallfin, iżda l-progress għadu miexi bil-mod.

                  (28)

                  It-tisħiħ tar-reżiljenza u l-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika huwa essenzjali biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni rapida u effettiva tal-miżuri ta’ rkupru tal-COVID-19 f’Ċipru. It-titjib tal-koordinazzjoni bejn il-Gvern ċentrali u dak lokali u l-indirizzar tal-frammentazzjoni u l-ineffiċjenzi fil-livell lokali huma meħtieġa biex jitneħħew l-ostakli għall-implimentazzjoni koerenti, l-investimenti u t-twassil ta’ servizzi fil-pajjiż. Il-promozzjoni tad-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika hija essenzjali biex tiżgura l-kontinwità tan-negozju tagħha stess, kif ukoll l-aċċess kontinwu u effettiv għas-servizzi pubbliċi għaċ-ċittadini u għan-negozji.

                  (29)

                  Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż magħmulin f’din ir-Rakkomandazzjoni (“ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2020”) jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 ukoll koprew riformi li huma essenzjali biex jiġu ttrattati l-isfidi strutturali fuq perjodu ta’ żmien medju sa dak twil. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 jibqgħu pertinenti u ser ikomplu jiġu monitorjati matul is-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan jinkludi r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 fir-rigward tal-politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 kollha għandhom jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi kurrenti.

                  (30)

                  Is-salvagwardja tas-sodezza globali tas-sistema bankarja u l-ġestjoni tar-riskji għall-istabbiltà finanzjarja huma essenzjali biex tingħeleb il-kriżi tal-COVID-19 u biex tiġi appoġġata l-ekonomija. Filwaqt li l-istabbiltà tas-settur bankarju tjiebet b’mod sinifikanti f’dawn l-aħħar snin, il-pandemija qed toħloq pressjoni fuq il-banek, permezz ta’ żieda fir-riskju ta’ kreditu u pressjonijiet fuq il-profittabbiltà u l-kapitalizzazzjoni. Il-vulnerabbiltajiet u l-isfidi ġejjin minn settur privat b’dejn eċċessiv u minn stokk għoli ta’ self improduttiv (NPL, non-performing loans), li jillimitaw l-ambitu tal-appoġġ ta’ kreditu. Is-settur bankarju Ċiprijott għandu t-tieni l-ogħla proporzjon ta’ self improduttiv fiż-Żona tal-Euro. Għalhekk, l-isforzi biex jitnaqqas is-self improduttiv jibqgħu prijorità, b’mod partikolari billi jiġi indirizzat is-self improduttiv ta’ legat li ilu pendenti qabel il-bidu tal-kriżi tal-COVID-19. Biex jinkiseb dan l-għan, huwa essenzjali li jsir progress fuq il-kumpanija ta’ ġestjoni tal-assi tal-Istat (KEDIPES), inkluż fuq il-mudell organizzattiv u l-istrateġija tagħha. L-iskema ESTIA b’mod xieraq għandha l-għan li tappoġġa u tipproteġi lil mutwatarji vulnerabbli, iżda għadu essenzjali li dan jiġi bbilanċjat bit-titjib tal-kultura ta’ pagament. F’dan ir-rigward, it-tisħiħ tal-infurzar ta’ talbiet u l-promozzjoni tal-użu ta’ qafas ta’ insolvenza għandu jgħin biex isostni ristrutturazzjoni sostenibbli ta’ self ħażin. Barra minn hekk, it-tnaqqis pendenti fil-ħruġ ta’ titoli ta’ proprjetà permezz tal-implimentazzjoni ta’ soluzzjoni strutturali biex jiġu indirizzati l-inadegwatezzi tas-sistema ta’ tranżazzjoni ta’ proprjetà (jiġifieri l-ħruġ u t-trasferiment ta’ titoli ta’ proprjetà) jibqa’ kompitu importanti.

                  (31)

                  L-isforzi kontinwi biex jissaħħaħ il-qafas għall-prevenzjoni u l-penalizzazzjoni ta’ korruzzjoni huma essenzjali biex jiġi żgurat l-irkupru wara l-kriżi tal-COVID-19 u biex tinkiseb allokazzjoni u distribuzzjoni ta’ fondi u riżorsi effiċjenti, responsabbli u trasparenti. Filwaqt li qed jiġi implimentat pjan ta’ azzjoni kontra l-korruzzjoni, il-miżuri ewlenin u l-leġiżlazzjoni għadhom pendenti, b’mod partikolari l-abbozz tal-Atti għat-titjib tat-trasparenza fit-tfassil tad-deċiżjonijiet pubbliċi, l-istabbiliment tal-awtorità indipendenti kontra l-korruzzjoni, ir-rapportar tal-korruzzjoni u l-protezzjoni tal-informaturi. Id-dispożizzjonijiet relatati mas-separazzjoni tal-funzjonijiet u l-proċeduri ta’ reklutaġġ tal-Uffiċċju tal-Liġi għad iridu jitlestew.

                  (32)

                  Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. Fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom, l-Istati Membri evalwaw il-progress li sar fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs, Sustainable Development Goals) tan-Nazzjonijiet Uniti. Billi jkun qed jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2020, Ċipru se jikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

                  (33)

                  Il-koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija kruċjali fil-kisba ta’ rkupru rapidu mill-impatt ekonomiku tal-pandemija tal-COVID-19. Jenħtieġ li, bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, Ċipru jiżgura li l-politiki tiegħu jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet tal-2020 għaż-żona tal-euro u jibqgħu kkoordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra li l-munita tagħhom hija l-euro, filwaqt li jittieħed kont tal-gwida politika mill-Grupp tal-Euro.

                  (34)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Ċipru u ppubblikatha fir-rapport dwar il-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż indirizzati lil Ċipru fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni ħadet kont mhux biss tar-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Ċipru, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u l-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika ġenerali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata kontribut, fuq livell tal-Unjoni, f’deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (35)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni tiegħu (7) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

                  (36)

                  Fid-dawl tal-analiżi fil-fond mill-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2020 iqisu l-ħtieġa li tiġi indirizzata l-pandemija tal-COVID-19 u li jiġi ffaċilitat l-irkupru ekonomiku bħala l-ewwel pass meħtieġ biex ikun jista’ jsir aġġustament tal-iżbilanċi. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li jindirizzaw direttament l-iżbilanċi makroekonomiċi identifikati mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1), (3) u (4),

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li Ċipru jieħu azzjoni fl-2020 u fl-2021 biex:

                  1.

                  Jieħu l-miżuri kollha meħtieġa, f’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija tal-COVID-19, isostni l-ekonomija u jappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kondizzjonijiet ekonomiċi jkunu jippermettu, isegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju ta’ żmien u jiżgura s-sostenibbiltà fejn jidħol id-dejn, filwaqt li jtejjeb l-investiment. Isaħħaħ ir-reżiljenza u l-kapaċità tas-sistema tas-saħħa biex jiġu żgurati servizzi ta’ kwalità u affordabbli, inkluż billi jittejbu l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema fil-qasam tas-saħħa.

                  2.

                  Jipprovdi sostituzzjoni ta’ dħul adegwat u aċċess għal protezzjoni soċjali għal kulħadd. Isaħħaħ is-servizzi pubbliċi tal-impjiegi, jippromwovi arranġamenti tax-xogħol flessibbli u jtejjeb ir-rilevanza tal-edukazzjoni u t-taħriġ għas-suq tax-xogħol.

                  3.

                  Jiżgura aċċess adegwat għall-finanzi u għal-likwidità, speċjalment għall-SMEs. Jiffinanzja b’mod sostanzjali fil-bidu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u jippromwovi l-investiment privat biex jiġi stimulat l-irkupru ekonomiku. Jiffoka l-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq il-produzzjoni nadifa u effiċjenti u l-użu tal-enerġija, il-ġestjoni tal-iskart u tal-ilma, it-trasport sostenibbli, id-diġitalizzazzjoni, ir-riċerka u l-innovazzjoni.

                  4.

                  Iżid il-pass fl-azzjoni biex jiġu indirizzati l-karatteristiċi tas-sistema tat-taxxa li jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa minn individwi u minn kumpaniji multinazzjonali. Itejjeb l-effiċjenza u d-diġitalizzazzjoni tas-sistema ġudizzjarja u tas-settur pubbliku.

         Magħmul fi Brussell, l-20 ta’ Lulju 2020.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            J. KLOECKNER

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

         (3)  ĠU C 301, 5.9.2019, p. 80.

         (4)  Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar li titħaffef u li tiġi ċċarata l-implimentazzjoni tal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv (ĠU L 209, 2.8.1997, p. 6).

         (5)  Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5).

         (6)  Ir-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

         (7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.