title: RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI dwar it-tħaffif tal-proċeduri tal-għoti tal-permessi għall-proġetti tal-enerġija rinnovabbli u l-iffaċilitar tal-Ftehimiet dwar ix-Xiri tal-Enerġija

text:
               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

               ta’ 18.5.2022

               dwar it-tħaffif tal-proċeduri tal-għoti tal-permessi għall-proġetti tal-enerġija rinnovabbli u l-iffaċilitar tal-Ftehimiet dwar ix-Xiri tal-Enerġija

               IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 292 tiegħu,

               Billi:

               (1)L-enerġija rinnovabbli tinsab fil-qalba tat-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa meħtieġa biex jinkisbu l-objettivi tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, li l-enerġija ssir affordabbli u li titnaqqas id-dipendenza tal-Unjoni fuq il-fjuwils fossili u l-importazzjonijiet tal-enerġija.

               (2)L-enerġija rinnovabbli għandha diversi benefiċċji għaċ-ċittadini tal-Unjoni fosthom li: tikkontribwixxi għall-isforzi biex jiġi indirizzat it-tibdil fil-klima, tgħin fil-protezzjoni tal-ambjent tagħna, toħloq it-tkabbir u l-impjiegi, tikkontribwixxi għat-tmexxija teknoloġika u industrijali tal-Unjoni, u tagħmel l-ekonomija tal-Unjoni aktar reżiljenti.

               (3)Is-settur tal-enerġija huwa responsabbli għal aktar minn 75 % tal-emissjonijiet totali tal-gassijiet serra fl-Unjoni. Għaldaqstant hu kruċjali li nibnu u nħaddmu installazzjonijiet tal-enerġija rinnovabbli ħalli nħaffu l-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli u biex l-Unjoni tkun tista’ tilħaq il-mira tagħha tal-enerġija rinnovabbli għall-2030 u l-mira li l-emissjonijiet tal-gassijiet serra jonqsu b’mill-inqas 55% sal-2030, skont ir-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  1
               .

               (4)Hu kruċjali li nżidu malajr is-sehem tal-enerġija rinnovabbli ħalli nindirizzaw il-problema tal-prezzijiet għaljin tal-enerġija. Bis-saħħa tat-tnaqqis fil-kostijiet fissi u fil-kostijiet varjabbli qrib iż-żero li tipprovdilna l-enerġija rinnovabbli, il-kostijiet tal-elettriku rinnovabbli jkunu aktar stabbli u orħos minn dawk tal-fjuwils fossili. Jeħtieġ inħaffu l-varar tas-sorsi tal-enerġija rinnovabbli ħalli l-Unjoni ssir dejjem inqas dipendenti fuq il-fjuwils fossili, speċjalment dawk importati.

               (5)Kif rikonoxxut fil-Komunikazzjoni “REPowerEU: Azzjoni Ewropea Konġunta għal enerġija aktar affordabbli, sikura u sostenibbli (il-“Komunikazzjoni REPowerEU”)
                  2
               , iż-żieda malajr tal-użu tal-enerġija rinnovabbli hija fundamentali biex titnaqqas id-dipendenza tal-Unjoni fuq il-fjuwils fossili u biex gradwalment jispiċċa l-konsum tal-gass importat mir-Russja. Il-pjan REPowerEU kif ukoll is-Semestru Ewropew jinkludu miżuri mmirati biex dan iseħħ, u fil-kuntest tagħhom qed jiġu proposti rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi dwar il-permessi li huma mfassla apposta għaċ-ċirkostanzi tal-Istati Membri.

               (6)Il-Komunikazzjoni RePowerEU introduċiet ukoll inizjattiva għal aċċelleratur tal-idroġenu li tirdoppja l-objettivi tal-2030 għall-idroġenu rinnovabbli, biex tnaqqas id-dipendenzi esterni tal-Unjoni fuq l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili. Sabiex tipproduċi 10 Mt ta’ idroġenu rinnovabbli, l-Unjoni se tkun teħtieġ 80 GW aktar fil-kapaċitajiet tal-enerġija rinnovabbli sal-2030.

               (7)Il-proġetti tal-enerġija rinnovabbli, fil-prinċipju, jeħtieġu awtorizzazzjoni biex ikunu jistgħu jitwettqu. Il-proċeduri tal-għoti tal-permessi jgħinu biex jiġi żgurat li l-proġetti ikunu sikuri u siguri. Madankollu, il-kumplessità, il-varjetà u d-dewmien żejjed ta’ dawk il-proċeduri joħolqu ostaklu ewlieni għall-varar malajr meħtieġ tal-enerġija rinnovabbli u biex ikollna sistema tal-enerġija tal-Unjoni aktar affordabbli, sigura u sostenibbli.

               (8)Bid-dewmien fl-ipproċessar tal-awtorizzazzjonijiet tal-proġetti nirriskjaw li ma jirnexxilniex nilħqu l-miri tal-enerġija u tal-klima fil-ħin u jiżdied il-kost tal-proġetti meħtieġa biex dan isir. Id-dewmien jista’ jwassal ukoll biex jiġu installati installazzjonijiet tal-enerġija rinnovabbli inqas effiċjenti peress li l-innovazzjoni hija dinamika.

               (9)Dawk l-ostakli diġà ġew identifikati fid-Direttiva 2001/77/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  3
               , li talbet lill-Istati Membri jevalwaw il-proċeduri tal-għoti tal-permessi biex jitnaqqsu l-ostakli regolatorji u nonregolatorji għall-produzzjoni tal-elettriku rinnovabbli. Id-Direttiva 2009/28/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  4
                introduċiet rekwiżiti biex tissimplifika l-proċeduri amministrattivi għall-iżviluppaturi tal-enerġija rinnovabbli. Id-Direttiva (UE) 2018/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  5
                issaħħaħ dawn ir-rekwiżiti. It-traspożizzjoni sħiħa u malajr ta’ dawn ir-rekwiżiti mill-Istati Membri kollha qed tgħin ħafna biex il-proċeduri amministrattivi jitqassru, u għalhekk din hija materja urġenti ħafna u tal-akbar prijorità.

               (10)Il-Kummissjoni tappoġġa lill-Istati Membri permezz tal-Istrument ta’ Appoġġ Tekniku
                  6
               , li jipprovdi għarfien espert imfassal apposta għat-tfassil u l-implimentazzjoni tar-riformi, inkluż dawk li jissimplifikaw il-qafas għall-proċessi tal-awtorizzazzjoni u tal-għoti tal-permessi għall-proġetti tal-enerġija rinnovabbli u li jippromwovu l-użu ta’ ftehimiet korporattivi dwar ix-xiri tal-enerġija rinnovabbli. L-appoġġ tekniku, pereżempju, jinvolvi t-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva, l-armonizzazzjoni tal-oqfsa leġiżlattivi, u l-kondiviżjoni tal-aqwa prattiki rilevanti.

               (11)L-iskadenzi għall-proċess tal-għoti tal-permessi stabbiliti fid-Direttiva (UE) 2018/2001 japplikaw, mingħajr preġudizzju għall-obbligi skont il-liġi ambjentali applikabbli tal-Unjoni, għall-appelli ġudizzjarji, għar-rimedji u għal proċedimenti oħra quddiem xi qorti jew tribunal, u għall-mekkaniżmi alternattivi għas-soluzzjoni tat-tilwim, inkluż il-proċeduri tal-ilmenti, l-appelli u rimedji mhux ġudizzjarji, u jistgħu jiġu estiżi għat-tul ta’ żmien ta’ tali proċeduri.

               (12)Fejn jidħlu l-proġetti tal-enerġija rinnovabbli, in-nuqqas ta’ aċċettazzjoni pubblika f’ħafna Stati Membri huwa ostaklu sinifikanti ieħor għall-implimentazzjoni tagħhom. Sabiex dan jiġi indirizzat, il-ħtiġijiet u l-perspettivi taċ-ċittadini u tal-partijiet ikkonċernati tas-soċjetà għandhom jitqiesu f’kull stadju tal-iżvilupp ta’ proġetti rinnovabbli – mill-iżvilupp tal-politika sal-ippjanar tal-ispazju u l-iżvilupp tal-proġett – u għandhom jitħeġġu prattiki tajbin li jiżguraw distribuzzjoni ġusta tad-diversi impatti tal-installazzjonijiet fost il-popolazzjoni lokali.

               (13)Fil-livell tal-Istati Membri ġew identifikati ħafna mill-ostakli relatati mal-għoti tal-permessi għall-proġetti tal-enerġija rinnovabbli u l-infrastruttura tal-grilja relatata, u prattiki tajbin biex dawn l-ostakli jingħelbu.

               (14)L-ostakli amministrattivi saru aktar rilevanti minħabba t-titjib li sar fir-rigward ta’ ostakli oħra, bħall-kostijiet tat-teknoloġija, li naqsu b’mod drastiku fl-aħħar għaxar snin, jew il-kwistjonijiet ta’ finanzjament, li ttaffew bit-tnaqqis fil-kostijiet u biż-żidiet fil-ftehimiet korporattivi dwar il-xiri tal-enerġija rinnovabbli.

               (15)Din ir-Rakkomandazzjoni tindirizza dan it-tħassib, u tappella biex jinstabu soluzzjonijiet fi ħdan il-qafas legali eżistenti. Hija mingħajr preġudizzju għad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari fil-qasam tal-enerġija u l-ambjent u għall-obbligi li jirriżultaw minnu. Ir-Rakkomandazzjoni hija mingħajr preġudizzju wkoll għar-regoli tal-Unjoni dwar il-kompetizzjoni, b’mod partikolari l-Artikoli 101, 102 u 106 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u l-prattika deċiżjonali tal-Kummissjoni fl-infurzar tar-regoli dwar il-kompetizzjoni tal-Unjoni.

               (16)Flimkien ma’ din ir-Rakkomandazzjoni, ġiet adottata proposta leġiżlattiva biex temenda u ssaħħaħ id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva (UE) 2018/2001 relatati mal-proċeduri amministrattivi. Il-varar malajr tal-proġetti tal-enerġija rinnovabbli huwa urġenti, u għalhekk l-Istati Membri għandhom jibdew jidentifikaw, malajr kemm jista’ jkun, iż-żoni adattati fuq l-art u fuq il-baħar, u jħejju pjanijiet għaż-żoni partikolarment adattati (“żoni ta’ referenza għas-sorsi rinnovabbli”), f’konformità mal-Artikolu 15b tal-proposta għal emenda tad-Direttiva (UE) 2018/2001 dwar il-permessi.

               (17)L-Ippjanar tal-Ispazju Marittimu huwa għodda ewlenija biex jiġu identifikati żoni futuri għall-varar tal-enerġija rinnovabbli u biex jiġu ffaċilitati l-bosta użi tal-ispazju marittimu, inkluż il-konservazzjoni u l-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar. Skont id-Direttiva dwar l-Ippjanar tal-Ispazju Marittimu
                  7
               , l-Istati Membri jeħtieġ jadottaw il-pjanijiet nazzjonali tal-ispazju marittimu tagħhom sal-31 ta’ Marzu 2021. Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri li għadhom ma implimentawx bis-sħiħ id-Direttiva dwar l-MSP biex jistabbilixxu u jadottaw il-pjan nazzjonali tagħhom
                  8
               .

               (18)L-ostakli li joħolqu l-proċeduri tal-permessi jistgħu jaffettwaw ukoll il-varar futur ta’ teknoloġiji innovattivi b’rabta mad-dekarbonizzazzjoni meħtieġa għan-newtralità klimatika. It-twaqqif ta’ ambjenti ta’ esperimentazzjoni regolatorja, jiġifieri l-ittestjar f’ambjent reali, ta’ teknoloġiji, prodotti, servizzi jew approċċi innovattivi, li mhumiex konformi għalkollox mal-qafas legali u regolatorju eżistenti, jista’ jappoġġa l-innovazzjoni u jiffaċilita l-adattament sussegwenti tal-ambjent regolatorju biex ikun jista’ jakkomodahom.

               (19)L-iżvilupp tal-proġetti tal-enerġija rinnovabbli ffinanzjati parzjalment jew kompletament bi ftehimiet korporattivi dwar ix-xiri tal-enerġija se jgħin biex jitħaffef l-użu tal-enerġija rinnovabbli. Il-ftehimiet korporattivi dwar ix-xiri tal-enerġija jipprovdu wkoll benefiċċji diretti lill-konsumaturi finali, inkluż li jipprovdu prezz tal-enerġija kompetittiv u prevedibbli, u jikkontribwixxu għall-aġenda tar-responsabbiltà soċjali korporattiva tal-kumpaniji fl-Unjoni.

               (20)Minkejja li fl-aħħar ħames snin żdiedu kull sena l-ftehimiet korporattivi dwar ix-xiri tal-enerġija, il-persentaġġ tal-proġetti tal-enerġija rinnovabbli ffinanzjati direttament mill-partijiet xerrejja f’dawn il-ftehimiet korporattivi huwa biss bejn 15% u 20% tas-suq annwali. F’ċerti Stati Membri, l-użu tal-ftehimiet korporattivi dwar ix-xiri tal-enerġija huwa limitat prinċipalment ukoll għall-elettriku bħala vettur tal-enerġija, u għal kumpaniji multinazzjonali kbar li jirrelataw mal-konsumatur.

               (21)Flimkien ma’ din ir-Rakkomandazzjoni, il-Kummissjoni, permezz tal-Laboratorju Ġeografiku tal-Enerġija u l-Industrija
                  9
                (EIGL), qed tipprovdi settijiet tad-data kkonsolidati b’mod diġitali dwar firxa wiesgħa ta’ fatturi ambjentali u tal-enerġija rilevanti, biex tgħin lill-Istati Membri jidentifikaw iż-“żoni ta’ referenza” għall-varar malajr ta’ proġetti ġodda tal-enerġija rinnovabbli. Il-Kummissjoni beħsiebha tkompli tiżviluppa din l-għodda tal-immappjar billi tinkorpora settijiet tad-data u links addizzjonali fl-għodod tal-ippjanar tal-ispazju diġitali tal-Istati Membri.

               ADOTTAT DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI:

               DEFINIZZJONI

               (1)Għall-finijiet ta’ din ir-Rakkomandazzjoni u l-gwida ta’ akkumpanjament, huwa mifhum li l-proġetti tal-enerġija rinnovabbli jinkludu l-impjanti tal-produzzjoni għall-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli kif definit fid-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli (inkluż fil-forma ta’ idroġenu rinnovabbli), kif ukoll l-assi meħtieġa għall-konnessjoni tagħhom mal-grilja u għall-ħżin tal-enerġija prodotta.

               PROĊEDURI IQSAR U AKTAR MALAJRRAPIDI

               (2)L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-ippjanar, il-kostruzzjoni u t-tħaddim tal-impjanti għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, il-konnessjoni tagħhom mal-grilja tal-elettriku, tal-gass u tas-sħana u mal-grilja relatata stess, flimkien mal-assi tal-ħżin jissodisfaw ir-rekwiżiti għall-aktar proċedura favorevoli disponibbli fil-proċeduri tal-ippjanar u tal-għoti tal-permessi tagħhom, u li dawn ikunu jitqiesu li huma fl-interess pubbliku prevalenti u fl-interess tas-sikurezza pubblika, fid-dawl tal-proposta leġiżlattiva li temenda u ssaħħaħ id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva (UE) 2018/2001 relatata mal-proċeduri amministrattivi u li hija mingħajr preġudizzju għad-dritt tal-Unjoni.

               (3)L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu skadenzi definiti sew, imħaffa u qosra kemm jista’ jkun għall-passi kollha meħtieġa biex jingħataw il-permessi għall-bini u t-tħaddim tal-proġetti tal-enerġija rinnovabbli, filwaqt li jispeċifikaw il-każijiet meta dawn l-iskadenzi jistgħu jiġu estiżi u f’liema ċirkostanzi. L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu skadenzi massimi vinkolanti għall-istadji rilevanti kollha tal-proċedura tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali. It-tul tal-proċeduri tal-għoti tal-permessi għall-installazzjoni tat-tagħmir tal-enerġija solari fi strutturi artifiċjali għandu jkun limitat għal mhux aktar minn tliet xhur.

               (4)L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu perjodi ta’ żmien u regoli proċedurali speċifiċi bil-għan li jiżguraw l-effiċjenza tal-proċedimenti legali relatati mal-aċċess għall-ġustizzja għall-proġetti tal-enerġija rinnovabbli.

               (5)L-Istati Membri għandhom joħolqu proċess ta’ applikazzjoni solidu u uniku għall-proċess amministrattiv kollu tal-applikazzjoni u tal-għoti tal-permessi. L-applikazzjonijiet simultanji għandhom jingħataw prijorità fuq l-applikazzjonijiet sekwenzjali jekk ikunu meħtieġa awtorizzazzjonijiet differenti, inkluż għall-proġetti tal-grilja relatati.

               (6)L-Istati Membri għandhom jippermettu li l-applikanti jaġġornaw l-ispeċifikazzjonijiet tat-teknoloġija tal-proġetti tagħhom fiż-żmien bejn l-applikazzjoni għall-permess u l-kostruzzjoni tal-proġetti biex jiffaċilitaw l-użu tat-teknoloġiji innovattivi.

               (7)Meta jimplimentaw dawn ir-rakkomandazzjonijiet, l-Istati Membri għandhom iħaddmu l-prattiki deskritti fil-Kapitolu I, it-Taqsima 2 tal-gwida fl-Anness ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.

               NIFFAĊILITAW IL-PARTEĊIPAZZJONI TAĊ-ĊITTADINI U TAL-KOMUNITÀ

               (8)L-Istati Membri għandhom jistimulaw il-parteċipazzjoni taċ-ċittadini, inkluż ta’ dawk li ġejjin minn unitajiet domestiċi b’introjtu baxx u medju, u tal-komunitajiet tal-enerġija fil-proġetti tal-enerġija rinnovabbli, filwaqt li jieħdu miżuri biex iħeġġu t-trasferiment tal-benefiċċji tat-tranżizzjoni tal-enerġija lill-komunitajiet lokali u b’hekk jissaħħu l-aċċettazzjoni u l-involviment tal-pubbliku.

               (9)L-Istati Membri għandhom jimplimentaw proċeduri tal-għoti tal-permessi simplifikati għall-komunitajiet tal-enerġija rinnovabbli, inkluż biex l-impjanti li huma proprjetà tal-komunità jiġu konnessi mal-grilja u biex jitnaqqsu kemm jista’ jkun il-proċeduri u r-rekwiżiti tal-liċenzjar tal-produzzjoni, inkluż għall-awtokonsumaturi tas-sorsi rinnovabbli.

               (10)Meta jimplimentaw dawn ir-rakkomandazzjonijiet, l-Istati Membri għandhom iħaddmu l-prattiki deskritti fil-Kapitolu I, it-Taqsimiet 5(c) u 6(a) tal-gwida fl-Anness ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.

               INTEJBU L-KOORDINAZZJONI INTERNA

               (11)L-Istati Membri għandhom jiżguraw is-simplifikazzjoni u l-koordinazzjoni effettiva bejn il-livelli nazzjonali, reġjonali u muniċipali rigward ir-rwoli u r-responsabbiltajiet tal-awtoritajiet kompetenti, kif ukoll il-leġiżlazzjoni applikabbli, ir-regolamenti u l-proċeduri għall-awtorizzazzjoni tal-proġetti tal-enerġija rinnovabbli.

               (12)L-Istati Membri għandhom ifasslu punt uniku ta’ servizz għall-għoti tal-permessi għall-proġetti tal-enerġija rinnovabbli meħtieġa skont id-Direttiva (UE) 2018/2001, b’tali mod li jillimitaw l-għadd ta’ awtoritajiet involuti skont dak li hu meħtieġ u jimmassimizzaw l-effiċjenza, filwaqt li jqisu r-riżorsi pubbliċi u l-benefiċċji li l-għarfien espert teknoloġiku, ambjentali u legali jiġi kkonċentrat.

               (13)L-Istati Membri għandhom jintroduċu regoli biex meta l-awtorità jew l-awtoritajiet kompetenti jonqsu milli jwieġbu sal-iskadenzi stabbiliti, talba partikolari tiġi aċċettata fl-istadju rilevanti ta’ proċedura tal-għoti tal-permessi għall-proġetti rinnovabbli (l-hekk imsejjaħ “fehim amministrattiv taċitu”), sakemm it-tweġiba tal-awtorità jew l-awtoritajiet kompetenti ma tkunx meħtieġa skont il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni jew nazzjonali.

               (14)Meta jimplimentaw dawn ir-rakkomandazzjonijiet, l-Istati Membri għandhom iħaddmu l-prattiki deskritti fil-Kapitolu I, it-Taqsima 3 tal-gwida fl-Anness ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.

               PROĊEDURI ĊARI U DIĠITALIZZATI

               (15)L-Istati Membri għandhom jikkomunikaw informazzjoni ċara, kompluta u trasparenti lill-applikanti dwar ir-rekwiżiti u l-istadji proċedurali kollha, inkluż il-proċeduri tal-ilmenti, fil-bidu tal-proċedura tal-għoti tal-permessi għall-proġetti tal-enerġija rinnovabbli.

               (16)L-Istati Membri għandhom jintroduċu proċeduri tal-għoti tal-permessi kompletament diġitali u komunikazzjoni elettronika biex l-użu tal-karti jiġi sostitwit. L-informazzjoni rilevanti għandha tkun disponibbli b’post ċentrali għall-iżviluppaturi tal-proġetti bħala parti minn manwal online tal-proċeduri, li jinkludi mudelli għall-applikazzjonijiet, studji u data ambjentali, kif ukoll informazzjoni dwar alternattivi għall-parteċipazzjoni pubblika u l-imposti amministrattivi.

               (17)Meta jimplimentaw dawn ir-rakkomandazzjonijiet, l-Istati Membri għandhom iħaddmu l-prattiki deskritti fil-Kapitolu I, it-Taqsima 3 tal-gwida fl-Anness ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.

               RIŻORSI UMANI U ĦILIET SUFFIĊJENTI

               (18)L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-korpi tal-għoti tal-permessi u l-awtoritajiet tal-valutazzjoni ambjentali tagħhom, ikollhom persunal suffiċjenti u adegwat, bil-ħiliet u l-kwalifiki rilevanti.

               (19)L-Istati Membri għandhom jaħtfu l-opportunitajiet ta’ finanzjament nazzjonali u tal-Unjoni disponibbli għat-titjib tal-ħiliet u għat-taħriġ mill-ġdid, b’mod partikolari fil-livell reġjonali u lokali, u jikkunsidraw li jwaqqfu Alleanza għall-kooperazzjoni settorjali dwar il-ħiliet biex inaqqsu d-diskrepanza fil-ħiliet tal-persunal li jaħdem fuq il-proċeduri tal-għoti tal-permessi u fuq il-valutazzjonijiet ambjentali.

               (20)Meta jimplimentaw dawn ir-rakkomandazzjonijiet, l-Istati Membri għandhom iħaddmu l-prattiki deskritti fil-Kapitolu I, it-Taqsima 4 tal-gwida fl-Anness ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.

               IDENTIFIKAZZJONI U PPJANAR AĦJAR TAL-POSTIJIET GĦALL-PROĠETTI

               (21)L-Istati Membri għandhom jidentifikaw malajr iż-żoni fuq l-art u fuq il-baħar li huma adattati għall-proġetti tal-enerġija rinnovabbli, b’mod proporzjonat mal-pjanijiet nazzjonali tagħhom għall-enerġija u l-klima u mal-kontribut tagħhom għall-ilħuq tal-mira riveduta tal-enerġija rinnovabbli għall-2030. Bħala parti minn dan il-proċess tal-immappjar, iż-żoni limitati u definiti b’mod ċar għandhom jiġu deżinjati bħala partikolarment adattati għall-iżvilupp tal-enerġija rinnovabbli (żoni ta’ referenza għas-sorsi rinnovabbli), filwaqt li jiġu evitati kemm jista’ jkun iż-żoni ta’ valur ambjentali u tingħata prijorità, inter alia, lill-art degradata li ma tistax tintuża għall-agrikoltura. Għal dan il-għan, l-Istati Membri huma mħeġġa jużaw is-settijiet tad-data disponibbli fil-Laboratorju Ġeografiku tal-Enerġija u l-Industrija
                  10
                (“EIGL”).

               (22)L-Istati Membri għandhom jillimitaw kemm jista’ jkun iż-“żoni ta’ esklużjoni”, fejn l-enerġija rinnovabbli ma tistax tiġi żviluppata. Għandhom jipprovdu informazzjoni ċara u trasparenti u jagħtu ġustifikazzjoni motivata dwar ir-restrizzjonijiet relatati mad-distanza miż-żoni residenzjali jew miż-żoni militari jew tal-avjazzjoni ċivili. Ir-restrizzjonijiet għandhom ikunu bbażati fuq l-evidenza u mfassla b’tali mod li jissodisfaw l-għan maħsub tagħhom, filwaqt li jimmassimizzaw id-disponibbiltà tal-ispazju għall-iżvilupp tal-proġetti, b’kont meħud ta’ restrizzjonijiet oħra fuq l-ippjanar tal-ispazju.

               (23)L-Istati Membri għandhom jissimplifikaw, sa fejn ikun legalment possibbli, ir-rekwiżiti tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali għall-proġetti tal-enerġija rinnovabbli, billi japplikaw il-gwida teknika disponibbli dwar ir-rikonċiljazzjoni tal-varar tal-enerġija rinnovabbli u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni, u jintegraw il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali ma’ valutazzjonijiet ambjentali applikabbli oħra fi proċedura konġunta. L-Istati Membri għandhom jużaw it-tfassil tal-ambitu
                  11
                b’mod sistematiku jew jagħmluh obbligatorju biex itejbu l-kwalità tal-proċess tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali.

               (24)L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-qtil jew id-disturb ta’ kampjuni individwali ta’ għasafar selvaġġi u speċijiet protetti elenkati skont id-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE
                  12
                ma jkunx ostaklu għall-iżvilupp tal-proġetti tal-enerġija rinnovabbli, billi jirrikjedu li tali proġetti jintegraw, kif xieraq, il-miżuri ta’ mitigazzjoni biex kemm jista’ jkun biex jipprevjenu b’mod effettiv il-qtil jew id-disturb, billi jimmonitorjaw l-effettività tal-miżuri u, fid-dawl tal-informazzjoni miksuba mill-monitoraġġ, jieħdu aktar miżuri kif meħtieġ biex jiżguraw li ma jkun hemm l-ebda impatt negattiv sinifikanti fuq il-popolazzjoni tal-ispeċi kkonċernata. Jekk dan iseħħ, il-qtil jew id-disturb inċidentali ta’ kampjuni individwali ma għandux jitqies bħala intenzjonat u għalhekk ma għandux jaqa’ taħt l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 92/43/KE jew taħt l-Artikolu 5 tad-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  13
               .

               (25)L-Istati Membri għandhom iħeġġu l-involviment bikri tal-pubbliku fl-ippjanar tal-ispazju, jippromwovu d-diversi użi tas-siti u jiżguraw it-trasparenza dwar fejn u kif jistgħu jinbnew jew jiġu installati l-proġetti tal-enerġija rinnovabbli, inkluż l-installazzjonijiet fuq skala żgħira fil-livell muniċipali. L-Istati Membri għandhom iwettqu ppjanar ikkoordinat tal-grilji u tal-kapaċitajiet tal-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli fil-livelli kollha, inkluż fil-kuntest tal-kooperazzjoni reġjonali.

               (26)Meta jimplimentaw dawn ir-rakkomandazzjonijiet, l-Istati Membri għandhom iħaddmu l-prattiki deskritti fil-Kapitolu I, it-Taqsima 5 tal-gwida fl-Anness ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.

               KONNESSJONI TAL-GRILJA AKTAR FAĊLI

               (27)L-Istati Membri għandhom jimplimentaw ippjanar tal-grilja fit-tul u investiment li jkun konsistenti mal-espansjoni ppjanata tal-kapaċitajiet tal-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli, b’kont meħud tad-domanda futura u tal-objettiv tan-newtralità klimatika.

               (28)L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu proċeduri simplifikati għar-repowering tal-impjanti tal-enerġija rinnovabbli eżistenti, inkluż proċeduri simplifikati għall-valutazzjonijiet ambjentali, u jadottaw proċedura ta’ notifika sempliċi għall-konnessjonijiet tal-grilja tagħhom fejn ma jkun mistenni l-ebda impatt ambjentali jew soċjali negattiv sinifikanti.

               (29)L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operaturi tas-sistemi: (i) japplikaw proċedura trasparenti u diġitali għall-applikazzjonijiet tal-konnessjoni tal-grilja; (ii) jipprovdu l-informazzjoni dwar il-kapaċitajiet tal-grilja; u (iii) jottimizzaw l-użu tal-kapaċità tal-grilja billi jippermettu li din tintuża mill-impjanti tal-enerġija li jikkombinaw diversi teknoloġiji kumplimentari.

               (30)L-Istati Membri għandhom jipprovdu ċertezza legali biex il-pipelines tal-gass naturali jsiru adattati għall-idroġenu billi jiddikjaraw biċ-ċar liema awtorizzazzjonijiet se jkunu meħtieġa u jippermettu l-anterjorità tal-awtorizzazzjonijiet eżistenti tagħhom.

               (31)Meta jimplimentaw dawn ir-rakkomandazzjonijiet, l-Istati Membri għandhom iħaddmu l-prattiki deskritti fil-Kapitolu I, it-Taqsima 6 tal-gwida fl-Anness ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.

               PROĠETTI INNOVATTIVI

               (32)L-Istati Membri huma mħeġġa jimplimentaw ambjenti ta’ esperimentazzjoni regolatorji biex jagħtu eżenzjonijiet mmirati mill-qafas leġiżlattiv jew regolatorju nazzjonali, reġjonali jew lokali lil teknoloġiji, prodotti, servizzi jew approċċi innovattivi, biex jiffaċilitaw l-għoti tal-permessi b’appoġġ għall-varar u l-integrazzjoni tas-sistemi tal-enerġija rinnovabbli, il-ħżin, u teknoloġiji oħra tad-dekarbonizzazzjoni, f’konformità mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni.

               NIFFAĊILITAW IL-FTEHIMIET DWAR IX-XIRI TAL-ENERĠIJA

               (33)L-Istati Membri għandhom ineħħu malajr kull ostaklu għas-suq jew amministrattiv mhux ġustifikat għall-ftehimiet korporattivi dwar ix-xiri tal-enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari biex iħaffu l-użu tal-ftehimiet korporattivi dwar ix-xiri tal-enerġija rinnovabbli mill-intrapriżi żgħar u medji.

               (34)L-Istati Membri għandhom ifasslu, jiskedaw u jimplimentaw skemi ta’ sostenn – u garanziji tal-oriġini – b’tali mod li jkunu kompatibbli mal-ftehimiet korporattivi dwar ix-xiri tal-enerġija rinnovabbli, filwaqt li jikkumplimentawhom u jippermettuhom.

               (35)Meta jimplimentaw dawn ir-rakkomandazzjonijiet, l-Istati Membri għandhom jiħaddmu l-prattiki deskritti fil-Kapitolu II tal-gwida fl-Anness ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.

               MONITORAĠĠ, RAPPORTAR U RIEŻAMI

               (36)L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu punt ta’ kuntatt inkarigat mill-monitoraġġ regolari tal-konġestjonijiet ewlenin fil-proċess tal-għoti tal-permessi u li jindirizza l-kwistjonijiet li jiffaċċjaw l-iżviluppaturi tal-proġetti tal-enerġija rinnovabbli.

               (37)L-Istati Membri għandhom jibagħtu lill-Kummissjoni, kull sentejn minn Marzu 2023, l-informazzjoni dettaljata kollha disponibbli dwar l-istat tal-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni, bħala parti mir-rapporti ta’ progress nazzjonali integrati dwar l-enerġija u l-klima li jridu jiġu sottomessi skont l-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2018/1999 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  14
               .

               (38)Il-Kummissjoni se tirrieżamina l-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni sentejn wara l-adozzjoni tagħha u tivvaluta jekk humiex meħtieġa aktar miżuri, b’kont meħud tal-informazzjoni sottomessa mill-Istati Membri.

               Magħmul fi Brussell, 18.5.2022

                     Għall-Kummissjoni

                     Kadri SIMSON
                     Membru tal-Kummissjoni

                     (1)

                        Ir-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Ġunju 2021 li jistabbilixxi l-qafas biex tinkiseb in-newtralità klimatika u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 401/2009 u (UE) 2018/1999 (“il-Liġi Ewropea dwar il-Klima”) (ĠU L 243, 9.7.2021, p. 1.)

                     (2)

                        Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni REPowerEU: Azzjoni Ewropea Konġunta għal enerġija aktar affordabbli, sigura u sostenibbli, COM(2022) 108 final.

                     (3)

                        Id-Direttiva 2001/77/KE tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill tas-27 ta’ Settembru 2001 dwar il-promozzjoni tal-elettriku prodott minn sorsi tal-enerġija rinnovabbli fis-suq intern tal-elettriku (ĠU L 283, tas-27.10.2001, p. 33).

                     (4)

                        Id-Direttiva 2009/28/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2009 dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u li temenda u sussegwentement tħassar id-Direttivi 2001/77/KE u 2003/30/KE (ĠU L 140, 5.6.2009, p. 16).

                     (5)

                        Id-Direttiva (UE) 2018/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2018 dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli (ĠU L 328, 21.12.2018, p. 82).

                     (6)

                        Ir-Regolament (UE) 2021/240 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-10 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi Strument ta’ Appoġġ Tekniku.

                     (7)

                        Id-Direttiva 2014/89/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Lulju 2014 li tistabbilixxi qafas għal ippjanar tal-ispazju marittimu, (ĠU L 257, 28.8.2014, p. 135-145).

                     (8)

                        Ara r-rapport ta’ progress tal-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-MSP, COM(2022) 185 tat-3 ta’ Mejju 2022.

                     (9)

                  https://energy-industry-geolab.jrc.ec.europa.eu/

                     (10)

                        https://ec.europa.eu/energy-industry-geography-lab

                     (11)

                        It-tfassil tal-ambitu jfisser li tinħareġ opinjoni dwar il-firxa u l-livell tad-dettall tal-informazzjoni ambjentali li trid tiġi sottomessa fil-forma ta’ rapport tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali.

                     (12)

                        Id-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-ħabitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU L 206, 22.7.1992, p. 7).

                     (13)

                        Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (ĠU L 20, 26.1.2010, p. 7).

                     (14)

                        Ir-Regolament (UE) 2018/1999 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2018 dwar il-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija u tal-Azzjoni Klimatika, li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 663/2009 u (KE) Nru 715/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, id-Direttivi 94/22/KE, 98/70/KE, 2009/31/KE, 2009/73/KE, 2010/31/UE, 2012/27/UE u 2013/30/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, id-Direttivi tal-Kunsill 2009/119/KE u (UE) 2015/652 u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 525/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 328, 21.12.2018, p. 1).


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 22.5.2017
            COM(2017) 516 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            fuq il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Ungerija għall-2017u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tal-Ungerija tal-2017

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               fuq il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Ungerija għall-2017

                  u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tal-Ungerija tal-2017

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u partikolarment l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika,
                  1
                u partikolarment l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
                  2

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
                  3

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-16 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir,
                  4
                li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fid-9-10 ta’ Marzu 2017. Fis-16 ta’ Novembru 2016, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija,
                  5
                li fih ma identifikatx lill-Ungerija bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

               (2)Ir-rapport għal kull pajjiż tal-2017 għall-Ungerija
                  6
                ġie ppubblikat fit-22 ta’ Frar 2017. Huwa vvaluta l-progress li għamlet l-Ungerija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-12 ta’ Lulju 2016, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Ungerija lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

               (3)Fit-2 ta’ Mejju 2017, l-Ungerija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2017 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2017 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (4)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti ġew ikkunsidrati fil-programmi tal-Istati Membri għall-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (il-Fondi SIE) li jkopru l-perjodu 2014-2020. Kif previst mil-leġiżlazzjoni li tirregola l-Fondi SIE,
                  7
                fejn ikun meħtieġ l-appoġġ tal-implimentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet rilevanti speċifiċi għall-pajjiż, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina u jemenda l-programmi tal-Fondi SIE rilevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet aktar linji gwida dwar l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli.
                  8

               (5)Bħalissa l-Ungerija qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2017, il-gvern qed jippjana deterjorament tad-defiċit nominali minn 1,8 % fl-2016 għal 2,4 % sew fl-2017 kif ukoll fl-2018 u titjib gradwali minn hemm ’il quddiem biex jilħaq 1,2 % tal-PDG sal-2021. L-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit strutturali ta’ 1,7 % tal-PDG sal-2016 u rivedut għal 1,5 % tal-PDG fl-2017 — huwa ppjanat li jintlaħaq sal-2020. Madankollu, fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat
                  9
               , l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju mhux se jintlaħaq matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali mal-PDG huwa mistenni li jonqos gradwalment għal qrib il-61 % sa tmiem l-2021. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-proġettazzjonijiet baġitarji huwa favorevoli, u dan joħloq riskji għall-implimentazzjoni tal-miri tad-defiċit.

               (6)Il-programm ta’ Konverġenza tal-2017 jindika li l-impatt baġitarju tal-influss eċċezzjonali ta’ refuġjati kif ukoll tal-miżuri ta’ sigurtà fl-2016 u fl-2017 huwa sinifikanti u jipprovdi evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn l-ispejjeż baġitarji addizzjonali. Skont il-Kummissjoni, l-ispejjeż eliġibbli addizzjonali fl-2015 ammontaw għal 0,04 % tal-PDG ta’ għad-dħul ta’ refuġjati eċċezzjonali u ma hemm l-ebda nefqa eliġibbli addizzjonali fir-rigward tal-flussi ta’ refuġjati fl-2016. In-nefqa eliġibbli addizzjonali dwar il-miżuri ta’ sigurtà tammonta għal 0,04 % tal-PDG fl-2016. Fl-2017, l-ebda żieda fin-nefqa mhija mistennija minħabba l-influss eċċezzjonali ta’ refuġjati, filwaqt li l-impatt baġitarju addizzjonali tal-miżuri marbuta mas-sigurtà bħalissa huwa stmat għal 0,14 % tal-PDG. Id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 5(1) u l-Artikolu 6(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 ikopru din in-nefqa addizzjonali, fis-sens li l-influss tar-refuġjati kif ukoll is-severità tat-theddida terroristika huma avvenimenti mhux tas-soltu, l-impatt tagħhom fuq il-finanzi pubbliċi tal-Ungerija huwa wieħed sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tiġix kompromessa billi jippermetti devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Għalhekk, l-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju għall-2016 tnaqqas biex jitqiesu l-kostijiet addizzjonali relatati mas-sigurtà. Rigward l-2017, valutazzjoni finali, inkluż dwar l-ammonti eliġibbli, se ssir fir-rebbiegħa tal-2018 fuq il-bażi ta’ data osservata kif ipprovduta mill-awtoritajiet tal-Ungerija.

               (7)Fit-12 ta’ Lulju 2016, il-Kunsill irrakkomanda lill-Ungerija tikseb aġġustament fiskali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2017. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2017 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2017.

               (8)Fl-2018, fid-dawl tas-sitwazzjoni fiskali tagħha u partikolarment il-livell ta’ dejn tagħha, l-Ungerija hija mistennija li tkompli taġġusta lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju ta’ defiċit strutturali ta’ 1,5 % tal-PDG. Skont matriċi ta’ aġġustament miftehma b’mod komuni skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, dak l-aġġustament jissarraf f’rekwiżit ta’ tkabbir nominali ta’ nefqa primarja netta tal-gvern
                  10
                li ma taqbiżx it-2,8 % fl-2018. Dan ikun jikkorrispondi għal aġġustament strutturali ta’ 1,0 % tal-PDG. Jekk ma jinbidlux il-politiki, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2018. Fl-istess ħin, l-Ungerija hi mbassra li tkun konformi mar-regola tad-dejn fl-2017 u l-2018. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li se jkun hemm bżonn ta’ miżuri ulterjuri fl-2017 biex tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Madankollu, kif previst fir-Regolament (KE) Nru 1466/97, il-valutazzjoni tal-pjanijiet baġitarji u l-eżiti jinħtieġ li jqisu l-bilanċ baġitarju tal-Istat Membru fid-dawl ta’ kundizzjonijiet ċikliċi. Kif imfakkar fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni li takkumpanja dawn ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi, il-valutazzjoni tal-eżiti tal-baġit għall-2018 se jkollha tieħu kont dovut tal-objettiv li tinkiseb pożizzjoni fiskali li tikkontribwixxi kemm għat-tisħiħ tal-irkupru attwali kif ukoll l-iżgurar tas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi tal-Ungerija. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni biħsiebha tagħmel użu applikabbli tal-marġini ta’ apprezzament, fid-dawl tal-qagħda ċiklika tal-Ungerija.

               (9)Il-kompetittività u l-potenzjal tat-tkabbir tal-Ungerija huwa mxekkel minn livell baxx ta’ investiment privat u produttività baxxa. Il-fatturi li jaffettwaw avversament l-ambjent tan-negozju u l-investiment korporattiv huma marbuta b’mod partikolari ma’ dgħufijiet fil-prestazzjoni istituzzjonali u l-governanza. Tibdil frekwenti fl-ambjent regolatorju u fiskali huma wieħed mill-ikbar ostakli għan-negozju fl-Ungerija, b’nuqqas ta’ impenn min-naħa tal-partijiet interessati u tfassil ta’ politika bbażat fuq l-evidenza. L-ostakli regolatorji fis-servizzi għandhom ukoll it-tendenza li jillimitaw id-dinamika tas-suq u jxekklu l-investiment. Ir-regolamenti restrittivi, inkluż fis-settur tal-bejgħ bl-imnut, jillimitaw il-kompetizzjoni fis-settur tas-servizzi u jitfgħu piż fuq il-klima tan-negozju.

               (10)Il-proporzjon totali tad-dħul mal-PDG tal-Ungerija għadu ferm ’il fuq minn dawk tal-pajjiżi fl-istess reġjun u l-isfidi fis-sistema tat-taxxa jibqgħu. Il-gvern naqqas il-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali ta’ min iħaddem b’5 punti perċentwali fl-2017, u tnaqqis ta’ 2 punti perċentwali ulterjuri huwa ppjanat għall-2018. Din il-miżura naqqset b’mod sinifikanti l-proporzjon tat-taxxa għal dawk bi dħul baxx, iżda għadu għoli. Dan huwa l-każ b’mod partikolari għal dawk bi dħul baxx u li ma għandhomx tfal, fejn ikun għadu fost l-ogħla fl-UE. Is-sistema tat-taxxa għadha kumplessa. Minkejja xejra ta’ tnaqqis mill-2013 ’il quddiem, taxxi speċifiċi għas-settur — li xi wħud minnhom jibqgħu ferm distortivi — għad hemm it-tendenza li jikkomplikaw is-sistema tat-taxxa u jdgħajfu l-fiduċja tal-investituri. Il-kumplessità u l-inċertezza tas-sistema tat-taxxa, assoċjata ma’ spejjeż kbar ta’ konformità u piżijiet amministrattivi, ikomplu jkunu ta’ piż fuq il-fiduċja tal-investituri fl-Ungerija.

               (11)Dgħufijiet fil-prestazzjoni istituzzjonali qed ikollhom impatt fuq il-klima tan-negozju u jnaqqsu l-potenzjal ta’ tkabbir tal-ekonomija. B’mod partikolari, minkejja t-titjib reċenti u l-emenda għall-Att dwar l-Akkwist Pubbliku, progress dwar it-tisħiħ tat-trasparenza u l-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku għadu limitat u l-ebda evidenza konkreta mhija disponibbli sa issa. L-istrateġija tal-akkwist elettroniku attwali hija bażi soda biex tiżdied it-trasparenza, iżda l-implimentazzjoni u l-impatt tagħha fuq l-effiċjenza u t-trasparenza jeħtieġ li jiġu mmonitorjati. Ir-riskji ta’ korruzzjoni għadhom għoljin, li għandhom impatt negattiv fuq il-klima kummerċjali u hemm lakuni notevoli fil-miżuri meħuda biex jindirizzaw il-kwistjoni. L-Ungerija qiegħda wkoll tesperjenza dewmien fl-implimentazzjoni tal-istrateġija tagħha ta’ akkwist pubbliku elettroniku (e-procurement). Dan qed iżomm lura l-introduzzjoni f’waqtha tal-akkwist pubbliku elettroniku fl-Ungerija u qed ixxekkel l-għan ta’ tisħiħ tat-trasparenza u ż-żieda fil-kompetizzjoni.

               (12)Is-sitwazzjoni fis-settur tas-servizzi inkluż il-bejgħ bl-imnut tibqa’ sfida partikolari fl-Ungerija. Matul is-sena li għaddiet, il-gvern Ungeriż kompla jintervjeni fuq swieq miftuħa għall-kompetizzjoni u adotta, rekwiżiti ġodda, aktar stretti għas-servizzi tat-trasport tal-passiġġieri operati minn ċentri tad-dispaċċ indipendenti.  Il-gvern Ungeriż ma ħa l-ebda pass sostanzjali biex jitħaffef l-ambjent regolatorju fis-settur tas-servizzi, b’mod partikolari rigward il-bejgħ bl-imnut, is-servizzi pubbliċi tal-ġestjoni tal-iskart, il-pubblikazzjoni u d-distribuzzjoni tal-kotba u s-sistemi ta’ ħlas mobili. Fis-settur tal-bejgħ bl-imnut, linji gwida ċari dwar l-għoti ta’ awtorizzazzjoni għall-ftuħ ta’ ħwienet ġodda akbar minn 400 m² huma nieqsa. Dan iżid man-nuqqas ta’ trasparenza u prevedibbiltà f’dan is-settur. Il-persistenza ta’ ostakli regolatorji fis-servizzi, inkluż fis-settur tal-bejgħ bl-imnut, tillimita d-dinamika tas-suq u tostakola l-investiment, filwaqt li tiġġenera wkoll l-inċertezza għall-investituri, partikolarment għall-investituri internazzjonali.

               (13)Biex jappoġġaw lill-kompetittività u l-potenzjal tat-tkabbir fit-terminu medju tal-Ungerija, ir-riformi strutturali biex jiġi promoss l-investiment fil-kapital uman, b’mod partikolari fl-edukazzjoni u s-saħħa, u biex jitkompla jittejjeb il-funzjonament tas-suq tax-xogħol se jkunu kruċjali. It-tisħiħ tal-ġustizzja soċjali se jkun essenzjali wkoll għal-tkabbir aktar inklużiv.

               (14)Il-prestazzjoni fil-provvista tal-ħiliet bażiċi għadha dgħajfa meta mqabbla ma’ livelli internazzjonali. L-istħarriġ ta’ PISA tal-2015 fis-sistemi edukattivi wera riżultati li sejrin għall-agħar u l-impatt tal-isfond soċjo-ekonomiku tal-istudenti fuq ir-riżultati tal-edukazzjoni huwa wieħed mill-ogħla fl-UE. L-impatt  tat-tip tal-iskejjel fuq ir-riżultati edukattivi huwa sinifikanti ħafna. It-tnaqqis tas-sigħat ta’ tagħlim għas-suġġetti tax-xjenza fil-liċej vokazzjonali tal-grammatika mill-2016 aktarx jamplifika n-nuqqas tal-ħiliet fix-xjenza fl-Ungerija. Is-sehem ta’ dawk li jitilqu kmieni mill-iskola ilu jistaġna għall-aħħar ħames (5) snin u għadu għoli b’mod speċjali fost il-poplu Roma. Id-distribuzzjoni ta’ studenti żvantaġġati bejn l-iskejjel hija irregolari, u tfal Roma qed jattendu dejjem iżjed skejjel u klassijiet li huma fil-maġġoranza Roma. Hemm miżuri fis-seħħ biex jappoġġaw it-taħriġ tal-għalliema, l-edukazzjoni bikrija u s-suċċess fl-iskola u biex jikkumbattu t-tluq bikri mill-iskejjel fost ir-Roma. Madankollu, miżuri komprensivi u sistematiċi biex jindirizzaw is-segregazzjoni huma nieqsa. Id-domanda dejjem tikber għal forza tax-xogħol b’ħiliet għolja mhijiex appoġġata minn numru kbir biżżejjed ta’ pool ta’ applikanti għall-edukazzjoni terzjarja u rati ta’ tlestija adegwati. Il-modifika tal-Att dwar l-edukazzjoni superjuri adottat fl-2017 jista’ jiddeterjora ulterjorment is-sitwazzjoni.

               (15)Is-suq tax-xogħol żviluppa b’mod pożittiv f’dawn l-aħħar snin, bil-qgħad li rritorna għal-livell ta’ qabel il-kriżi. L-impjiegi laħqu livelli storikament għoljin bis-saħħa tal-ħolqien tal-impjiegi fis-settur privat u l-iskema tax-xogħlijiet pubbliċi, li għadha l-ikbar politika attiva tas-suq tax-xogħol fl-Ungerija b’aktar minn 200 000 parteċipant. F’dawn l-aħħar snin, sensiela ta’ miżuri ġew adottati biex jiffaċilitaw it-tranżizzjoni mill-iskema għas-suq tax-xogħol primarju. Madankollu, l-iskema għadha mhijiex immirata biżżejjed u l-effettività tagħha fl-integrazzjoni mill-ġdid tal-parteċipanti fis-suq tax-xogħol miftuħ għadha limitata. Fl-istess ħin, ċerti setturi qegħdin iħabbtu wiċċhom ma’ problemi dovuti għan-nuqqas ta’ ħaddiema. Politiki attivi oħra tas-suq tax-xogħol qed jiġu rinfurzati, parzjalment bl-appoġġ tal-fondi tal-UE, iżda huma meħtieġa sforzi ulterjuri biex jiġu ffaċilitati t-tranżizzjonijiet fis-suq tax-xogħol primarju b’mod effettiv. Is-sistema ta’ ġbir ta’ profili għan-nies qiegħda hija operazzjonali iżda għadha mhix effettiva bis-sħiħ. Id-diskrepanza bejn is-sessi fil-qasam tal-impjiegi żdiedet fis-snin riċenti u l-impatt tal-miġja tat-tfal fuq l-impjiegi tan-nisa hija waħda mill-ogħla fl-UE. Il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol hija affettwata b’eżiti tas-saħħa komparattivament dgħajfa u aċċess mhux ugwali għall-kura tas-saħħa. Il-parteċipazzjoni tas-sħab soċjali fit-tfassil tal-politiki hija limitata.

               (16)Xi indikaturi tal-faqar reġgħu lura għal-livelli ta’ qabel il-kriżi iżda jibqgħu ogħla mill-medja tal-UE. Il-faqar fost it-tfal u r-Roma jibqa’ partikolarment għoli, anki jekk qed jonqos. Proporzjon sinifikanti ta’ Roma li jaħdmu huma impjegati fl-iskema tax-xogħlijiet pubbliċi. L-integrazzjoni effettiva tagħhom fis-suq miftuħ tax-xogħol għadha limitata sa issa.

               (17)L-adegwatezza u l-kopertura tal-assistenza soċjali u l-benefiċċji tal-qgħad huma limitati. Id-durata tal-benefiċċji tal-qgħad għadha l-aktar waħda baxxa fl-UE bi tliet (3) xhur, taħt iż-żmien medju meħtieġ minn dawk li jfittxu x-xogħol biex isibu xogħol. Ir-riforma tal-assistenza soċjali tal-2015 issimplifikat is-sistema tal-benefiċċji iżda ma jidhirx li tat garanzija ta’ livell ta’ għajxien uniformi u minimament adegwat għal dawk fil-bżonn. Għal dak li jirrigwarda l-benefiċċji amministrati mill-muniċipalitajiet, hemm livell għoli ta’ diskrezzjoni rigward il-kriterji tal-eliġibbiltà u l-livell ta’ drittijiet, li joħloq inċertezza għall-benefiċjarji. Il-benefiċċju tad-dħul minimu għadu ffriżat f’livell baxx iżda l-awtoritajiet qed jippjanaw biex gradwalment iżidu l-livell tal-benefiċċji fil-mira fi flus kontanti fis-snin li ġejjin. Diġà fl-2017, tlieta minn dawn il-benefiċċji ġew miżjuda bi ftit. Miżuri addizzjonali mmirati jgħinu biex itaffu l-privazzjoni materjali għall-gruppi l-aktar vulnerabbli, b’mod partikolari t-tfal u r-Roma.

               (18)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Ungerija u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2017. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Ungerija fi snin preċedenti. Hija qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Ungerija, iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-UE billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (19)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza, u l-opinjoni tiegħu
                  11
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 ta’ hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Ungerija tieħu azzjoni fl-2017 u l-2018 biex:

               1.Issegwi l-politika fiskali tagħha f’konformità mar-rekwiżiti tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, li jissarraf fi sforz fiskali sostanzjali għall-2018. Meta tieħu azzjonijiet politiċi, jeħtieġ li tagħti kas li tinkiseb qagħda fiskali li tikkontribwixxi kemm għat-tisħiħ tal-irkupru attwali kif ukoll għall-iżgurar tas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi tal-Ungerija.

               2.Tlesti t-tnaqqis tal-porzjon tat-taxxa għall-ħaddiema bi dħul baxx u tissimplifika l-istruttura tat-taxxa, b’mod partikolari billi tnaqqas t-taxxi speċifiċi għas-setturi l-iktar distorsivi. Issaħħaħ it-trasparenza u l-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku, billi timplimenta sistema ta’ akkwist elettroniku komprensiva u effiċjenti, u ssaħħaħ il-qafas ta’ kontra l-korruzzjoni. Issaħħaħ il-prevedibbiltà regolatorja, it-trasparenza u l-kompetizzjoni b’mod partikolari fis-settur tas-servizzi, b’mod partikolari fis-settur tal-bejgħ bl-imnut.

               3.Timmira aħjar l-iskema tax-xogħol pubbliku għal dawk li huma l-aktar imbiegħda mis-suq tax-xogħol u tipprovdi appoġġ effettiv lil dawk li qed ifittxu xogħol biex tiffaċilita t-tranżizzjonijiet lejn is-suq tax-xogħol, inkluż permezz tat-tisħiħ tal-politiċi attivi tas-suq tax-xogħol. Tieħu miżuri biex ittejjeb ir-riżultati edukattivi u biex iżżid il-parteċipazzjoni ta' gruppi żvantaġġati, b'mod partikolari r-Rom, fl-edukazzjoni ordinarja inklużiva. Ittejjeb l-adegwatezza u l-kopertura tal-assistenza soċjali u d-dewmien tal-benefiċċji tal-qgħad.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  COM(2017) 516 final.

                     (3)
                  P8_TA(2017)0038, P8_TA(2017)0039, u P8_TA(2017)0040.

                     (4)
                  COM(2016) 725 final.

                     (5)
                  COM(2016) 728 final.

                     (6)
                  SWD(2017) 82 final/2.

                     (7)
                  L-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006, ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320.

                     (8)

                        COM(2014) 494 final.

                     (9)
                  Il-bilanċ strutturali kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni fuq il-bażi tal-informazzjoni fil-programm ta' konverġenza, skont il-metodoloġija miftehma b'mod komuni.

                     (10)
                  In-nefqa netta tal-gvern hija magħmula minn-nefqa totali tal-gvern li teskludi n-nefqa fuq l-interessi, in-nefqa fuq programmi tal-Unjoni korrisposti bis-sħiħ mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa tal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni ta’ kapital fiss gross iffinanzjat nazzjonalment hija mwittija fuq perjodu ta’ erba' (4) snin. Miżuri diskrezzjonali ta’ dħul jew żidiet fid-dħul mandati bil-liġi huma fatturati. Miżuri ta' darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-infiq huma esklużi.

                     (11)
                  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 13.5.2015
            COM(2015) 272 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            fuq il-programm Nazzjonali ta' Riforma tar-Rumanija għall-2015u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tar-Rumanija tal-2015

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               fuq il-programm Nazzjonali ta' Riforma tar-Rumanija għall-2015

                  u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tar-Rumanija tal-2015

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u partikolarment l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u partikolarment l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  4
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta' Marzu 2010, il-Kunsill Ewropew qabel mal-proposta tal-Kummissjoni biex tiġi mnedija strateġija ġdida għat-tkabbir u l-impjiegi, Ewropa 2020, ibbażata fuq koordinazzjoni msaħħa tal-politiki ekonomiċi. L-istrateġija tiffoka fuq il-punti ewlenin fejn hija meħtieġa azzjoni sabiex jissaħħaħ il-potenzjal tal-Ewropa għal tkabbir sostenibbli u kompetittività.

               (2)Fit-13 ta' Lulju 2010, il-Kunsill, abbażi tal-proposti tal-Kummissjoni, adotta rakkomandazzjoni dwar il-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri u l-Unjoni (mill-2010 sal-2014) u, fil-21 ta' Ottubru 2010, adotta deċiżjoni dwar il-linji gwida għall-politiki tal-impjiegi tal-Istati Membri. Flimkien dawn jagħmlu l-“linji gwida integrati” li l-Istati Membri ġew mistiedna jikkunsidraw fil-politiki nazzjonali tagħhom dwar l-ekonomija u l-impjiegi.

               (3)Fit-8 ta’ Lulju 2014, il-Kunsill adotta Rakkomandazzjoni dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tar-Rumanija għall-2014 u ta l-opinjoni tiegħu dwar il-Programm ta' Konverġenza aġġornat tar-Rumanija għall-2014.

               (4)Fit-28 ta' Novembru 2014, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  5
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta' koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2015. Fl-istess ġurnata abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija
                  6
               , li fih ir-Rumanija ġiet identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li se ssirilhom analiżi fil-fond.

               (5)Fit-18 ta’ Diċembru 2014, il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet sabiex tingħata spinta lill-investiment, biex b'hekk kienu aċċellerati r-riformi strutturali u tkompliet it-triq lejn konsolidazzjoni fiskali responsabbli li tiffavorixxi t-tkabbir.

               (6)Fis-26 ta’ Frar 2015, il-Kummissjoni ppubblikat ir-rapport tagħha tal-pajjiż tal-2015 għar-Rumanija
                  7
               . Dan ivvaluta l-progress li għamlet ir-Rumanija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fit-8 ta’ Lulju 2014. Ir-rapport tal-pajjiż jinkludi wkoll ir-riżultati tal-analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011. L-analiżi tal-Kummissjoni twassalha għall-konklużjoni li r-Rumanija qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi li jirrikjedu azzjoni politika u monitoraġġ. Fit-tliet programmi UE-FMI konsekuttivi, l-iżbilanċi esterni u interni tnaqqsu b'mod sinifikanti. Madankollu, ir-riskji mill-pożizzjoni ta' investiment internazzjonali netta negattiva relattivament kbira tar-Rumanija u kapaċità ta' esportazzjoni fit-terminu medju dgħajfa jistħoqqilhom l-attenzjoni.  Għad hemm vulnerabilitajiet esterni u interni fis-settur bankarju.

               (7)Fit-30 ta' April 2015, ir-Rumanija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma għall-2015 tagħha u l-Programm ta' Konverġenza tal-2015 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta' bejniethom, iż-żewġ programmi ġew eżaminati fl-istess żmien.

               (8)Fit-22 ta' Ottubru 2013, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni 2013/531/UE
                  8
               , fejn impenja ruħu li jipprovdi assistenza finanzjarja ta’ terminu medju ta' sa EUR 2 biljun lir-Rumanija, tul il-perjodu sa Settembru 2015. L-assistenza hija bil-kundizzjoni tal-implimentazzjoni ta' politika ekonomika komprensiva. Filwaqt li, bil-kundizzjonijiet tas-suq preżenti, ir-Rumanija mhix beħsiebha titlob l-iżborż ta' ebda ħlas parzjali, l-assistenza prekawzjonarja hija mistennija li tgħin il-konsolidazzjoni tal-istabilità makroekonomika, baġitarja u finanzjarja u, bl-implimentazzjoni tar-riformi strutturali, iżżid il-potenzjal għat-tkabbir u r-reżiljenza tal-ekonomija. Ladarba r-Rumanija toħroġ mill-programm, tkun riintegrata bis-sħiħ fil-qafas tas-Semestru Ewropew.

               (9)Ir-Rumanija bħalissa qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta' Konverġenza, ir-Rumanija talbet devjazzjoni temporanja ta' 0.5% tal-PDG mill-perkors ta’ aġġustament meħtieġ għall-objettiv ta' terminu medju minħabba pjanijiet għal riformi strutturali. Peress li l-Programm ma pprovdiex informazzjoni dettaljata biżżejjed dwar il-pjanijiet ta' riformi strutturali, il-Kunsill mhux fil-pożizzjoni li jivvaluta l-plawżibbiltà tagħhom. Ir-Rumanija talbet ukoll l-applikazzjoni tal-klawżola ta' riforma tal-pensjonijiet. L-eliġibilità tar-riforma hija suġġetta għal konferma mill-Eurostat. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2015 tal-Kummissjoni, id-defiċit strutturali previst ta' 3.4% tal-PDG fl-2016 ma jiżgurax marġni ta’ sigurtà xierqa fir-rigward tal-valur referenzjarju tat-Trattat ta' 3% tal-PDG. Għalhekk, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li r-Rumanija ma tissodisfax ir-rekwiżiti biex tibbenefika mid-devjazzjoni temporanja meħtieġa fl-2016.

               (10)Fil-Programm ta' Konverġenza tal-2015 tiegħu, il-gvern qed jippjana li jżomm id-defiċit nominali f'1,5 % tal-PDG fl-2015 u li jnaqqsu għal 0,8 % tal-PDG fl-2018. Il-gvern qed jippjana li jilħaq l-objettiv ta' terminu medju – defiċit strutturali ta' 1,0 % tal-PDG – mill-2016 'il quddiem. Skont il-Programm ta' Konverġenza, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG huwa mistenni li jilħaq il-livell massimu tiegħu b'40,1% fl-2015 u li minn hemm jibda jonqos gradwalment għal 37,1% fl-2018. Ix-xenarju makroekonomiku li huwa l-bażi ta' dawn il-previżjonijiet baġitarji huwa favorevoli ħafna.Miżuri importanti li jżidu d-defiċit approvati mill-gvern fil-25 ta' Marzu u mis-senat fis-27 ta' April
                  9
                li ġew ikkunsidrati fit-tbassir tar-rebbiegħa tal-2015 tal-Kummissjoni, mhumiex inklużi fil-Programm ta' Konverġenza, filwaqt li dan hu meħtieġ mill-Kondotta tal-Kondotta. Il-miżuri meħtieġa għall-appoġġ tal-miri tad-defiċit ippjanati mill-2016 'il quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2015 tal-Kummissjoni, fl-2015 il-bilanċ strutturali huwa mbassar li jiddevja b'0,3% tal-PDG mill-objettiv ta' terminu medju. Dan jaqbeż kemm kemm id-devjazzjoni ta' 0,25% tal-PDG konċessa mill-programm tal-Bilanċ tal-Ħlasijiet bil-kundizzjoni li l-kofinanzjament tal-proġetti ffinanzjati mill-UE jkun konformi ma dak li kien previst fil-baġit. Id-devjazzjoni mistennija ssir sinifikanti fl-2016 b'2,4% tal-PDG, filwaqt li huwa meħtieġ aġġustament ta' 0,3% tal-PDG. Għalhekk, se jkun hemm bżonn ta' miżuri ulterjuri fl-2015 u l-2016. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-Programm ta' Konverġenza u wara li kkunsidra t-tbassir tar-rebbiegħa tal-2015 tal-Kummissjoni, il-Kunsill hu tal-opinjoni li r-Rumanija mhix se tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir.

               (11)Il-qafas fiskali tar-Rumanija huwa fil-biċċa l-kbira tajjeb imma mhux applikat b'mod effettiv. Ix-xejriet demografiċi fit-terminu medju u fit-terminu twil u livell baxx ta' żvilupp tas-suq tax-xogħol jista' jipperikola s-sostenibilità fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet. Ir-riforma tal-pensjonijiet varata fl-2010 diġà ġabet magħha xi titjib, imma l-liġi għall-ugwaljanza tal-età statutorja tal-irtirar għall-irġiel u n-nisa mill-2035, proposta mill-gvern f'Diċembru 2013, għadha ma ġietx adottata mill-kamra inferjuri tal-Parlament.

               (12)It-tnaqqis reċenti fil-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali naqqas il-porzjon ta' taxxa fuq ix-xogħol, imma b'mod bla mira. Il-porzjon ta' taxxa għal nies bi dħul baxx għadu għoli (40%) meta mqabbel mal-pajjiżi Ewropej l-oħrajn. L-evażjoni tat-taxxa u l-evitar tat-taxxa jibqgħu sfida ewlenija u jnaqqsu d-dħul mit-taxxa. L-ewwel passi ttieħdu f'dik li mistennija tkun riorganizzazzjoni kontinwa tal-amministrazzjoni tat-taxxa Rumena. Proġett pilota ta' konformità li jimmira lejn ix-xogħol mhux iddikjarat, il-pagi sottoddikjarati u l-evażjoni tat-taxxa kien implimentat f'żewġ reġjuni fl-2014, u għandu jespandi iktar fl-2015. Il-livell ta' tassazzjoni ambjentali żdied fl-2014 u ġie eqreb il-medja tal-UE.

               (13)Filwaqt li kien hemm xi titjib fl-2014, ir-rati tal-impjiegi u tal-attivitajiet għadhom partikolarment baxxi fost in-nisa, iż-żgħażagħ, il-ħaddiema avvanzati fl-età u r-Rom. Politiki attivi fis-suq tax-xogħol ġew riveduti, imma l-parteċipazzjoni kumplessiva fil-miżuri attivi fis-suq tax-xogħol u l-iffinanzjar għalihom għadhom baxxi, partikolarment għat-taħriġ vokazzjonali, l-iskemi li jwasslu għar-rikonoxximent ta' tagħlim preċedenti, inċentivi ta' mobilità, u miżuri li għandhom fil-mira l-qgħad fit-tul. Ir-Rumanija ħadet passi biex tindirizza l-qgħad fost iż-żgħażagħ, b'mod partikolari permezz tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ, imma kien hemm dewmien fl-implimentazzjoni. Ma sar l-ebda progress fl-iffissar ta' linji gwida trasparenti għall-iffissar tal-paga minima. Sabiex ikun jista' jkun hemm servizzi personalizzati u riżultati iktar koerenti fost il-gruppi fil-mira, is-Servizz Pubbliku tal-Impjiegi jkollu jżid il-kapaċità, b'mod partikolari f'termini ta' persunal, u qafas tar-riżultati integrat għall-miżuri kkofinanzjati permezz tal-fondi Stutturali u ta' Investiment Ewropej.

               (14)Ir-Rumanija tiffaċċa bosta sfidi fil-qasam tal-edukazzjoni: ir-rata tal-abbandun bikri mill-iskola tibqa' ferm ogħla mill-medja tal-UE; id-disponibilità u l-aċċess għal edukazzjoni u servizzi tal-indukrar ta' tfal żgħar huma limitati, speċjalment fiż-żoni rurali u għall-komunità tar-Rom; il-parteċipazzjoni fit-tagħlim tul il-ħajja għadha ferm iktar baxxa mill-medja tal-UE; il-kwalità u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni għolja hija inadegwata; u r-rata milħuqa fl-edukazzjoni terzjarja għadha t-tieni l-iżgħar fl-UE. Ir-Rumanija bdiet tindirizza dawn l-isfidi, bi gradi differenti ta' progress f'oqsma differenti, u, sal-lum, bi ftit effett aħħari viżibbli. Kien hemm dewmien sinifikanti fl-adozzjoni tal-istrateġija nazzjonali għat-tnaqqis tal-abbandun bikri mill-iskola. Tfassal programm nazzjonali għall-edukazzjoni u l-indukrar ta' tfal żgħar għall-perjodu 2014-2019 u li se jidħol fis-seħħ fis-sena skolastika l-ġdida 2015-2016. L-istrateġija nazzjonali għat-tagħlim tul il-ħajja ġiet ittardjata. Ġiet abbozzata strateġija dwar l-edukazzjoni terzjarja li l-għan tagħha huwa li tiżdied ir-rilevanza tal-edukazzjoni għolja billi tiġi allinjata iktar mill-qrib mal-bżonnijiet tas-suq tax-xogħol u li titjieb l-aċċessibilità tal-edukazzjoni għolja għall-gruppi żvantaġġati. Ġew implimentati miżuri li jtejbu l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u l-iskemi tal-apprendistat.

               (15)Is-sistema tal-kura tas-saħħa Rumena hija kkaratterizzata minn riżultati ħżiena fit-trattamenti, aċċessibilità ġeografika u finanzjarja ħażina, ftit finanzjament u użu ineffiċjenti tar-riżorsi. Hemm ħafna dipendenza fuq is-servizzi in-patient u s-sistema tbati min-netwerk ineffiċjenti u estensiv tal-isptarijiet, in-netwerks ta' konsultazzjoni dgħajfa u frammentati u l-proporzjon żgħir ta' nfiq dirett lejn il-kura tas-saħħa primarja. Barra minn hekk, l-użu mifrux ta' pagamenti informali fis-sistema pubblika tal-kura tas-saħħa kompla jnaqqas l-aċċessibilità, l-effiċjenza u l-kwalità tas-sistema. Bosta miżuri u riformi tal-kura tas-saħħa li ġew introdotti naqqsu d-diskrepanza tal-finanzjament u tejbu l-istandard u l-effiċjenza tas-servizzi. L-Istrateġija Nazzjonali tas-Saħħa 2014-2020, li tistabbilixxi l-bażi strateġika għar-riformi fis-settur tas-saħħa, kienet approvata f'Diċembru 2014 u issa trid tiġi implimentata. Il-Ministeru tas-Saħħa u l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Assigurazzjoni tas-Saħħa qed jikkunsidraw bosta miżuri li jtejbu s-sistema għall-iffinanzjar tal-kura tas-saħħa.

               (16)It-tnaqqis tal-faqar u l-esklużjoni soċjali għadha sfida ewlenija għar-Rumanija. Għalkemm qed tonqos, ir-rata ta' nies fir-riskju ta' faqar jew esklużjoni soċjali għadha għolja b'40% fl-2013, ferm ogħla mill-medja tal-UE. L-effikaċja tat-trasferimenti soċjali (esklużi l-pensjonijiet) fit-tnaqqis tal-faqar tidher li hi limitata, u hija partikolarment baxxa fil-każ tat-tfal. It-trasferimenti soċjali mhumiex adegwatament marbuta mal-miżuri ta' attivazzjoni. L-implimentazzjoni tar-riforma tal-assistenza soċjali tal-2011 għadha lura. L-adozzjoni tal-istrateġija għall-inklużjoni soċjali u l-ġlieda kontra l-faqar u l-pjanijiet ta' azzjoni assoċjati ġew posposti. Kien hemm progress limitat fl-introduzzjoni tad-dħul minimu ta' inserzjoni, li jissemplifika l-assistenza soċjali bil-kumbinazzjoni ta' tliet trasferimenti soċjali eżistenti. Liġi dwar l-ekonomija soċjali maħsuba biex issaħħaħ ir-rabta bejn it-trasferimenti soċjali u l-miżuri ta' attivazzjoni ġiet adottata mill-gvern fl-2013, imma għadha tiġi diskussa fil-Parlament. Kienu ftit il-miżuri effettivi meħuda għall-integrazzjoni tal-popolazzjoni Rom. Madankollu, ġiet adottata strateġija riveduta għall-integrazzjoni tar-Rom wara xi dewmien f'Jannar 2015, imma l-implimentazzjoni għadha lura.

               (17)[Il-kapaċità amministrattiva tar-Rumanija hija baxxa, frammentata u kkaratterizzata minn delegazzjoni mhux ċara tar-responsabilitajiet u minħabba f'hekk hija żżomm lura l-kompetittività tal-ekonomija. L-għeruq tad-dgħufijiet strutturali ġew identifikati, u f'Ottubru 2014 ġiet adottata strateġija li tittratta l-isfidi fl-amministrazzjoni pubblika u fil-koordinament u l-prijoritizzazzjoni politiċi, flimkien ma' pjan ta' azzjoni għall-implimentazzjoni tagħha tul il-perjodu 2014-2020. Madankollu l-implimentazzjoni ġiet ittardjata konsiderevolment. Irregolaritajiet fil-proċeduri tal-akkwist pubbliku rriżultaw f'dewmien sinifikanti fl-implimentazzjoni tal-programmi ta' fondi tal-UE. Dawn iħallu impatt negattiv fuq l-ambjent tan-negozju u jżommu lura l-investiment tant meħtieġ fl-infrastruttura.]

               (18)Sar xi progress biż-żieda fl-indipendenza, il-kwalità u l-effiċjenza tas-sistema ġudizzjarja, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni fil-livelli kollha, u l-iżgurar tal-implimentazzjoni effettiva tad-deċiżjonijiet tal-qorti. Madankollu, l-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet tal-qorti għadha dgħajfa f'ħafna każijiet u sar progress limitat fil-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni fil-livelli baxxi. Dawn l-oqsma politiċi importanti se jkunu koperti mill-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika.

               (19)Kumpaniji Statali jbatu minn produttività inadegwata, jikkontribwixxu lejn in-nuqqas ta' likwidità fl-ekonomija, huma ta' piż fuq il-baġit tal-amministrazzjoni pubblika — bħala obbligazzjonijiet kontinġenti —, u huma responsabbli għal 50% tal-arretrati tat-taxxa tal-kumpaniji kollha kkombinati. Il-governanza korporattiva hija fattur kritiku li jiddetermina l-prestazzjoni ta' kumpaniji statali. L-istruttura tal-governanza attwali ma tipprevjenix l-interferenza politika fil-ġestjoni ta' kuljum tal-kumpaniji u lanqas ma tiggarantixxi separazzjoni bejn is-sjieda tal-awtoritajiet u l-funzjonijiet tat-tfassil tal-politika. Ma ġewx introdotti regoli speċifiċi għall-kumpaniji statali qabel ma għaddiet l-ordinanza ta' emerġenza tal-gvern 109/2011. Bosta oqsma għadhom mhumiex koperti u fil-prattika r-regoli mhux dejjem jiġu rispettati. Ma sar l-ebda progress rigward ir-riforma tal-governanza korporattiva ta' kumpaniji statali fis-setturi tal-enerġija u tat-trasport.

               (20)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Rumanija u ppublikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2015. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lir-Rumanija fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fir-Rumanija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni Ewropea billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet skont is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn 1 sa 4 hawn taħt.

               (21)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tar-Rumanija, u l-opinjoni tiegħu
                  10
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 ta’ hawn taħt.

               (22)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta' Riforma u l-Programm ta' Konverġenza. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn 1 sa 4 hawn taħt.

               B'DAN JIRRAKKOMANDA li r-Rumanija tieħu azzjoni fl-2015 u l-2016 biex:

               1.Tieħu l-miżuri kollha neċessarji għat-tlestija tal-programm ta' assistenza finanzjarja.

               2.Tillimita d-devjazzjoni mill-objettiv fiskali ta' terminu medju fl-2015 għal massimu ta' 0,25% tal-PDG kif speċifikat fil-programm 2013-15 dwar il-programm tal-bilanċ tal-ħlasijiet u tmur lura għall-objettiv ta' terminu medju fl-2016. Timplimenta l-istrateġija ta' konformità fiskali komprensiva, issaħħaħ is-sistemi ta' kontroll tal-verifika sabiex tittratta x-xogħol mhux iddikjarat, u tkompli bl-ugwalizzazzjoni tal-età tal-irtirar għall-irġiel u n-nisa.

               3.Issaħħaħ il-provvediment ta' miżura tas-suq tax-xogħol, b'mod partikolari għal żgħażagħ mhux irreġistrati u n-nies qiegħda fit-tul. Tiżgura li l-aġenzija nazzjonali tal-impjiegi jkollha ammont adegwat ta' persunal. Tistabbilixxi, b'konsultazzjoni mas-sħab soċjali u b'konformità mal-prattiki nazzjonali, linji gwida ċari għall-iffissar b'mod trasparenti tal-paga minima. Tintroduċi d-dħul minimu ta' inserzjoni. Iżżid il-provvediment u l-kwalità tal-edukazzjoni u l-indukrar ta' tfal żgħar, b'mod partikolari għar-Rom. Tadotta strateġija nazzjonali għat-tnaqqis tal-abbandun bikri mill-iskola. Issegwi l-istrateġija tas-saħħa nazzjonali 2014-2020 biex tirrimedja kwistjonijiet ta' aċċessibilità ħażina, finanzjament baxx u riżorsi insuffiċjenti.

               4.Tadotta l-liġi għar-riforma tal-governanza korporattiva ta' intrapriżi statali.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)
                  COM(2015) 272.

                     (4)
                  P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068, P8_TA(2015)0069.

                     (5)
                  COM(2014) 902.

                     (6)
                  COM(2014) 904.

                     (7)
                  SWD(2015) 42 final.

                     (8)
                  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/531/UE tat-22 ta' Ottubru 2013 dwar l-għoti ta' għajnuna finanzjarja prekawzjonarja mill-Unjoni fuq terminu ta' żmien medju lir-Rumanija  (ĠU L 286, 29.10.2013, p. 1).

                     (9)
                  tnaqqis fit-taxxa inkluż fl-abbozz il-ġdid tal-kodiċi fiskali

                     (10)
                  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 18.5.2016
            COM(2016) 338 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2016 ta’ Malta u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta’ stabbiltà tal-2016 ta’ Malta

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2016 ta’ Malta

                  u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta’ stabbiltà tal-2016 ta’ Malta

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat dwar l-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta’ Novembru 2015, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  4
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2016. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fis-17-18 ta’ Marzu 2016. Fis-26 ta’ Novembru 2015, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija
                  5
               , li fih hija ma identifikatx lil Malta bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess ġurnata, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro
                  6
               . Din ir-rakkomandazzjoni ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-18-19 ta’ Frar 2016 u adottata mill-Kunsill fit-8 ta’ Marzu 2016. Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, Malta għandha tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-rakkomandazzjoni.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2016 għal Malta ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2016
                  7
               . Dan ivvaluta l-progress li għamlet Malta fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fl-14 ta’ Lulju 2015 u l-progress ta’ Malta lejn il-miri nazzjonali tagħha ta' Europa 2020.

               (3)Fil-15 ta' April 2016, Malta ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2016 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2016 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (4)Fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020 ġew indirizzati rakkomandazjonijiet relevanti speċifiċi għall-pajjiż. Kif kien previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013, fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn lill-implimentazzjoni ta' rakkomandazzjonijiet relevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru li janalizza u jipproponi emendi għall-Ftehim ta' Sħubija u għall-programi relevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji ulterjuri dwar kif tkun se tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni f'linji gwida dwar l-applikazjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropew ma' governanza ekonomika soda
                  8
               .

               (5)Bħalissa Malta qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-programm ta' stabbiltà tiegħu tal-2016, il-gvern għandu l-pjan li l-bilanċ nominali jitjieb għal eċċess ta' 0,1 % tal-PDG sal-2019. Il-bilanċ strutturali jitjieb gradwalment sabiex l-objettiv baġitarju ta' terminu medju ta' Malta - pożizzjoni ta' baġit bilanċjat f'termini strutturali - jintlaħaq sal-2019. Skont il-programm ta' stabbiltà, il-proporzjoni tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG mistenni li jinżel għal 62,6 % fl-2016 u jkompli nieżel għal 55,5 % fl-2019. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-proġettazzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli għall-2016 u kawt għall-2017-19. Madankollu, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miti ppjanati tad-defiċit mill-2017 'l quddiem għadhom ma ġewx speċifikati b'mod suffiċjenti. Abbażi tal-previżjonijiet tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2016, jeżisti riskju għoli ta' devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv ta' teminu medju fl-2015 u l-2016 meħuda flimkien, ħaġa li essenzjalment ġejja minn telf fl-2015 li hemm bżonn li jiġi kkoreġut fl-2016 u jekk ma jkun hemm l-ebda tibdil fil-politika fl-2017. It-telf fl-2015 huwa spjegat parzjalment miż-żieda fl-investiment li hi l-aktar dovuta għall-assorbiment eċċezzjonalment qawwi ta' fondi tal-UE hekk kif kien qed joqrob it-tmiem tal-perjodu ta' pprogrammar 2007-2013. Sabiex titnaqqas id-devjazzjoni matul is-sentejn 2015-2016, il-programm ta' stabbiltà tal-2016 jinkudi miżuri addizzjonali għall-2016 li kienu għadhom ma setgħux jiġu inklużi fil-previżjoni tar-rebbiegħa. Dawn il-miżuri huma mmirati lejn it-tnaqqis tal-infiq primarju (b'0,16 % tal-PDG), speċjalment fl-oqsma tal-kumpens lill-impjegati, il-konsum intermedju u t-trasferimenti ta' kapital. Barra minn dan, l-istimi ta' xi wħud mill-miżuri ta' dħul għall-2016-2019 ġew riveduti biex jirriflettu informazzjoni aktar aġġornata, kif ukoll l-impatt attwali tal-miżuri għall-2015. Meħuda flimkien, dawn il-miżuri għandhom impatt nett ta' tnaqqis tad-defiċit ta' 0,2 % tal-PDG. Imqabbel mal-previżjoni tal-Kummissjoni, it-teħid f'kunsiderazzjoni ta' dawn il-miżuri jtejjeb l-isforz strutturali, u l-pilastru tal-bilanċ strutturali jindika lejn xi devjazzjoni bħala medja fuq is-sentejn 2015-2016, filwaqt li għall-2017 jibqa' riskju ta' devjazzjoni sinifikanti. Huwa previst li Malta tkun konformi mal-livell ta' referenza tat-tnaqqis tad-dejn kemm fl-2016 kif ukoll fl-2017. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-programm ta' stabbiltà, u fil-kunsiderazzjoni tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2016, il-Kunsill huwa tal-fehma li jeżisti r-riskju li Malta ma tkunx konformi mad-dispożizzjonijeit tal-Patti ta' Stabbiltà u Tkabbir. Għaldaqstant, se jkun hemm bżonn ta' miżuri ulterjuri biex tiġi ggarantita l-konformità fl-2016 u fl-2017.

               (6)Is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi f’Malta għadha sfida. Dan huwa prinċipalment minħabba l-impatt baġitarju ta’ kosti relatati mal-età, bħal ma huma l-kura tas-saħħa u dik għat-tul, kif ukoll il-pensjonijiet. Is-sistema tal-pensjonijiet qiegħda taffaċċja l-isfida doppja li tinkiseb is-sostenibbiltà filwaqt li jiġi żgurat introjtu adegwat wara l-irtirar. L-infiq fuq il-pensjonijiet kien inqas mill-medja tal-UE fl-2013, fil-livell ta' 9,6 % tal-PDG, iżda huwa mistenni li jiżdied għal 12,8 % sal-2060, wieħed mill-ogħla fl-UE. F’Marzu 2016, il-gvern adotta bosta miżuri biex jindirizza s-sostenibbiltà u l-adegwatezza tas-sistema tal-pensjonijiet, iżda l-impatt baġitarju għadu ma ġiex ivvalutat. Sabiex tittejjeb l-adegwatezza tas-sistema, il-pensjoni kontributorja minima nazzjonali tkompli tevolvi fl-2016 bil-ħsieb li tilħaq 60 % tad-dħul medjan sal-2027 u li tiġi estiża l-kopertura tagħha. L-effettività tar-riforma tkun tiddependi fuq is-salvagwardja tal-impjegabbiltà ta' dawk akbar fl-età. Barra mill-pensjonijiet, in-nefqa pubblika fuq il-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul hija projettata li tiżdied b’rata aktar mgħaġġla mill-medja tal-UE, għal 2,1 %  u 1,2 % tal-PDG. L-awtoritajiet adottaw strateġija nazzjonali għas-sistemi tas-saħħa u qegħdin jagħmlu analiżi tal-infiq fuq il-kura tas-saħħa bil-ħsieb li titjieb l-effiċjenza tan-nefqa. Madankollu, it-tifdil minn dawn l-isforzi għad irid iseħħ. Is-sostenibbiltà għat-tul tibbenefika mill-użu ta' tifdil potenzjali biex jiġi indirizzat it-tkabbir fl-infiq ipproġettat.

               (7)Saru investimenti sinifikanti, iżda r-riżultati fejn jidħlu l-edukazzjoni u t-taħriġ għadhom ma laħqux il-livell immirat. Dan jaffettwa l-kwalità tal-provvista ta' ħaddiema u r-rata tal-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol. Fil-livell edukattiv tagħha, il-forza lavorattiva ta' Malta għadha tinsab f'livell fost l-aktar baxxi fl-UE. Malta qiegħda timplimenta strateġija komprensiva għat-tagħlim tul il-ħajja, iżda madankollu l-parteċipazzjoni fi programmi ta’ tagħlim tul il-ħajja għadha baxxa, b’mod partikolari fost dawk b’livell baxx ta’ edukazzjoni. L-isfidi f’dan il-qasam jinkludu sensibilizzazzjoni mmirata,u aċċess imtejjeb għal taħriġ, kif ukoll sħubiji bejn l-entitajiet edukattivi u ta' taħriġ ma' min iħaddem. Avviż legali li jistabbilixxi Istitut għall-iżvilupp professjonali kontinwu tal-għalliema (l-Istitut tal-Edukazzjoni) ġie approvat fl-2015. L-objettivi ewlenin tal-Istitut huma li: (i) jipprovdi lill-għalliema bil-ħiliet meħtieġa fl-attivitajiet professjonali ta' kuljum tagħhom; (ii) jaġixxi bħala hub għall-edukaturi biex jiltaqgħu u jiskambjaw l-esperjenzi tagħhom, kif ukoll (iii) jippromwovi sens ta' tmexxija fl-edukazzjoni. L-Istitut wasal biex jibda jopera u mistenni li jsir il-mutur prinċipali fl-indirizzar tal-ħtiġijiet għall-iżvilupp professjonali tal-għalliema. Il-progress f’dan il-qasam jeħtieġ li jiġi ssorveljat.

               (8)Ħlief għal xi proġetti kbar ta' darba fl-2014-2015, l-investiment f'Malta kien kajman, ħaġa li tirrifletti tibdil strutturali fl-ekonomija kif ukoll konġestjonijiet. Dan huwa prinċipalment marbut mal-importanza dejjem akbar ta' setturi ta' servizzi li jużaw inqas kapital, ħaġa li tnaqqas il-ħtiġijiet ta' investiment tal-ekonomija għall-ġejjieni. Madankollu, ċerti sfidi li jaffettwaw l-attività ta’ investiment fil-pajjiż għadhom hemm, bħan-nuqqas ta’ kapaċità ta’ innovazzjoni, konġestjonijiet fil-provvista ta' ħiliet, l-ineffiċjenzi fl-amministrazzjoni pubblika u s-sistema ġudizzjarja, il-piż regolatorju u l-konġestjoni tat-traffiku.

               (9)L-infrastruttura tat-trasport u dik loġistika hija waħda mill-akbar ostakli quddiem l-investiment barrani. Il-kosti esterni tat-trasport li Malta ġġorr huma sostanzjali. Dawn ġejjin l-aktar minn użu ineffiċjenti tan-netwerk ta' trasport tal-pajjiż u n-nuqqas ta' alternattivi reali għall-użu tal-karozzi privati tal-passiġġieri. Barra minn hekk, l-għadd għoli ta' vetturi privati, it-tniġġis u l-konġestjoni tat-traffiku huwa ta' sfida għas-sostenibbiltà tas-settur tat-trasport nazzjonali. Sa issa għadha ma ġiet implimentata l-ebda strateġija komprensiva ta' trasport, minkejja l-fatt li l-iżvilupp ta' strateġija u pjan direttur nazzjonali tat-trasport hwa prekundizzjoni għall-aċċess ta' fondi strutturali u ta' investiment tal-UE (2014-2020), li se jintużaw biex l-investimenti fit-trasport jiġu kofinanzjati.

               (10)Il-gvern ħa diversi passi biex itejjeb l-aċċess għall-finanzi għal impriżi żgħar u ta' daqs medju (SMEs). Dawn il-passi kienu mfassla biex jipprovdu l-ekwità u l-kapital ta' riskju, li kienu ġew identifikati bħala staġnati fl-aħħar snin. Barra minn hekk, il-miżuri futuri jinkludu t-twaqqif ta’ reġistru ċentrali tal-kreditu u ta' bank tal-iżvilupp u t-tnedija mill-Borża ta' Malta ta' pattaforma mfassla speċifikament biex l-SMEs jingħataw għajnuna jiġġeneraw fondi permezz tas-suq tal-kapital. Id-diffikultajiet fil-qasam tal-aċċess għal strumenti mhux bankarji għadhom hemm, iżda l-impriżi żgħar u ta' daqs medju f'Malta jgawdu minn ambjent ta' finanzjament aħjar minn ħafna bħalhom fl-UE.

               (11)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Malta u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2016. Hija vvalutat ukoll il-programm ta' stabbiltà u l-programm nazzjonali ta' riforma u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Malta fi snin preċedenti. Hija qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Malta imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-UE billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet skont is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (2) hawn taħt.

               (12)Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-programm ta’ stabbiltà u l-opinjoni
                  9
                tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 hawn taħt.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li Malta tieħu azzjoni fl-2016 u l-2017 biex:

               1.Fid-dawl tar-riskju qawwi ta' devjazzjoni sinifikanti, tilħaq aġġustament fiskali annwali ta' 0,6 % tal-PDG lejn l-objettiv baġitarju ta' terminu medju fl-2016 u fl-2017, billi tieħu l-miżuri strutturali neċessarji. Tħaffef il-miżuri biex tiżgura s-sostenibbiltà għat-tul tal-finanzi pubbliċi.

               2.Tieħu miżuri li jsaħħu l-provvista tal-ħaddiema, b'mod speċjali permezz ta' parteċipazzjoni akbar ta' persuni ta' ħiliet baxxi fit-tagħlim tul il-ħajja.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  COM(2016) 338 final.

                     (3)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059 and P8_TA(2016)0060.

                     (4)
                  COM(2015) 690 finali.

                     (5)
                  COM(2015) 691 finali.

                     (6)
                  COM(2015) 692 finali.

                     (7)
                  SWD(2016) 86 finali.

                     (8)
                  COM(2014) 494 finali.

                     (9)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.