               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 18.5.2016
            COM(2016) 343 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-programm nazzjonali ta' riforma tal-2016 tar-Rumanijau li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' konverġenza tal-2016 tar-Rumanija

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-programm nazzjonali ta' riforma tal-2016 tar-Rumanija

                  u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' konverġenza tal-2016 tar-Rumanija

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta' Novembru 2015, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  4
                li jimmarka l-bidu tas-Semestru Ewropew tal-2016 tal-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir kienu approvati mill-Kunsill Ewropew fis-17-18 ta' Marzu 2016. Fis-26 ta' Novembru 2015, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija
                  5
                fejn ir-Rumanija ma kienet identifikata bħala waħda mill-Istati Membri li trid twettaq analiżi fil-fond.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2016 għar-Rumanija
                  6
                kien ippubblikat fis-26 ta' Frar 2016. Hu vvaluta l-progress tar-Rumanija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fl-14 ta' Lulju 2015 u l-progress tar-Rumanija lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011. Fit-8 ta' Marzu 2016, il-Kummissjoni ppreżentat ir-riżultati tal-analiżi fil-fond.
                  7
                L-analiżi tal-Kummissjoni twassal għall-konklużjoni li r-Rumanija qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi.

               (3)Fit-28 April 2016, ir-Rumanija ssottomettiet il-programm nazzjonali ta' riforma tal-2016 u l-programm ta' stabbiltà tal-2016. Sabiex jiġu kkunsidrati l-interkonnessjonijiet tagħhom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (4)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013, fejn kien neċessarju l-appoġġ għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill rilevanti, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru biex janalizza u jipproponi emendi għall-Ftehim ta' Sħubija tiegħu u għal programmi rilevanti. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji ulterjuri dwar kif tagħmel użu ta' din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effikaċja tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej ma' governanza ekonomika soda
                  8
               .

               (5)It-tielet programm ta' assistenza finanzjarja tal-bilanċ ta' pagamenti (2013-2015) spiċċa f'Settembru 2015 mingħajr ma tlestiet l-ebda analiżi. It-tielet missjoni ta' analiżi formali (16-30 ta' Ġunju 2015) biex tivvaluta l-implimentazzjoni tal-kondizzjonijiet tal-programm ma tlestietx. Filwaqt li sar xi progress f'bosta oqsma, il-ksib attwali u preċedenti tal-programm kienu mminati f'oqsma ta' politika ewlenija. Is-sorveljanza ta' wara l-programm bdiet fl-1 ta' Ottubru 2015 u se tkompli sakemm mill-inqas 70% tas-self skont l-ewwel programm tal-bilanċ ta' pagament ikun tħallas lura, jiġifieri mill-inqas sar-rebbiegħa tal-2018.

               (6)Attwalment ir-Rumanija qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta' Konverġenza tal-2016, il-gvern qed jippjana deterjorament tal-bilanċ nominali minn -0.7% fl-2015 għal -2.9% tal-PDG fl-2016 u l-2017. Il-bilanċ strutturali mistenni li jiddeterjora wkoll. Il-programm jippjana li jitlaq mill-objettiv baġitarju ta' terminu medju - defiċit strutturali ta' 1% tal-PDG - li kien inkiseb fl-2014 u l-2015 u ma jippjanax li jirritorna lejn fi żmien il-programm. Skont il-programm ta' konverġenza, il-proporzjon bejn id-dejn tal-gvern u l-PDG mistenni li jibqa' taħt l-40% matul il-medd tal-programm. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-proġettazzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli għall-2016 u kemxejn favorevoli għall-2017. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2016, hemm riskju ta' devjazzjoni sinifikanti kemm fl-2016 u, skont l-istess politiki, fl-2017. Barra minn hekk, it-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2016 jipprojetta defiċit tal-gvern ġenerali ta' 3.4 % tal-PDG għall-2017, 'il fuq mill-valur referenzjarju ta' 3 % tal-PDG fit-Trattat. Abbażi tal-Programm ta' Konverġenza u filwaqt li qies it-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2016, il-Kunsill hu tal-opinjoni li hemm riskju li l-Rumanija ma tkunx konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. B'hekk jinħtieġu miżuri ulterjuri għal konformità fl-2016 u fl-2017.

               (7)Il-qafas fiskali fir-Rumanija hu sod fid-dispożizzjonijiet tiegħu, iżda mhuwiex applikat b'mod effettiv fil-prattika. L-ebda wieħed mill-miżuri fiskali riċenti ta' żieda fid-defiċit ma ġew mibdija u adottati bħala parti mill-proċess baġitarju standard. Fl-2015, inkiser ir-rekwiżit li tiġi inkluża valutazzjoni tal-impatt ivverifikata mill-Ministeru tal-Finanzi għal miżuri leġiżlattivi ġodda li jżidu n-nefqa pubblika jew inaqqsu d-dħul pubbliku, b'rispett għal-limiti ta' nefqa, u biex jiġu proposti miżuri ta' kumpens għal tnaqqis fid-dħul. Fil-prattika, il-Kunsill Fiskali ngħata żmien qasir ħafna biex jirreaġixxi għall-proposti baġitarji u l-opinjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tiegħu mhumiex ikkunsidrati biżżejjed. Il-Liġi tal-Baġit tal-2016 timmira lejn defiċit fiskali ta' 2,95 % tal-PDG, li jwassal għal devjazzjoni sinifikanti mill-objettiv ta' terminu medju. Dan hu tbegħid mill-qafas fiskali nazzjonali.

               (8)Qed jiġu implimentati numru ta' miżuri għat-titjib tal-ġbir tat-taxxi u ż-żieda fil-konformità mar-regoli tat-taxxa. Dawn jinkludu cash registers obbligatorji, regoli msaħħa ta' pagament bi flus kontanti, proċedura ta' reġistrazzjoni tal-VAT ġdida, awditjar intensifikat mill-awtorità tat-taxxa (ANAF) u r-riorganizzazzjoni li għadha għaddejja tal-awtorità. Madankollu, evażjoni tat-taxxa għolja u livell baxx ta' konformità mar-regoli tat-taxxa jibqgħu sfida. Xogħol mhux iddikjarat u dħul sottodikjarat ikomplu jkunu ta' piż għad-dħul mit-taxxa u huma ta' distorsjoni għall-ekonomija. L-effikaċja tal-miżuri, inklużi dawk mill-Ispettorat tax-Xogħol, biex ix-xogħol mhux iddikjarat jitnaqqas, għadha limitata.

               (9)Il-liġi tal-ugwalizzazzjoni tal-etajiet tal-pensjoni għall-irġiel u għan-nisa ilha pendenti quddiem il-parlament mill-2013. L-adozzjoni tagħha żżid il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol ta' nisa iktar anzjani, bit-tnaqqis tad-disparità bejn is-sessi tal-pensjoni u l-mitigazzjoni tar-riskju ta' faqar relatat mal-anzjanità.

               (10)Il-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol tjiebu fl-2015. Il-rata tal-qgħad hi baxxa u r-rata ta' impjieg qed tiżdied. Il-qgħad ta’ terminu twil hu inqas mill-medja tal-UE. Madankollu għad baqa sfidi sinifikanti, speċjalment b'relazzjoni mar-rata għolja ta' żgħażagħ barra mill-impjieg, edukazzjoni jew taħriġ u hemm sensibilizzazzjoni limitata biex jiġu attivati b'mod effettiv.

               (11)L-Aġenzija tal-Impjiegi Nazzjonali qiegħda lura milli toffri servizzi personalizzati lil dawk li qed ifittxu impjieg, minkejja konsultazzjoni obbligatorja għal postijiet vakanti lill-Aġenzija tal-Impjiegi Nazzjonali. Ġiet adottata proċedura li toffri appoġġ personalizzat għall-kategoriji varji ta' persuni qiegħda, iżda għadha ma ġietx implimentata. Il-kooperazzjoni bejn is-servizzi ta' impjieg u soċjali hi limitata ħafna u dan jagħmel l-attivazzjoni ta' benefiċjarji ta' assistenza soċjali iktar diffiċli.

               (12)Il-paga minima, li hi fost l-iktar baxxa fl-UE, żdiedet b'mod sostanzjali mill-2013 u n-nuqqas ta' kriterji objettivi għat-twaqqif tagħha toħloq inċertezza. Twaqqaf grupp ta' ħidma tripartitiku biex jaħdem fuq ir-riforma tat-twaqqif tal-paga minima, iżda għad ma hemmx linji gwida jew kriterji ċari li jikkunsidraw l-impatt fuq il-ħolqien tax-xogħol, il-kundizzjonijiet soċjali u l-kompetittività. B'mod ġenerali, id-djalogu soċjali għadu dgħajjef.

               (13)Ir-Rumanija għandha wieħed mill-ogħla riskji ta' faqar jew esklużjoni soċjali fl-UE. L-attivazzjoni tas-suq tax-xogħol ta' persuni fuq assistenza soċjali hi limitata ħafna, speċjalment f'żoni rurali. L-indiċi ta' referenza soċjali, li fuqu huma bbażati l-ammonti ta' benefiċċji soċjali, mhijiex aġġornata b'mod konformi mal-kuntest ekonomiku, u dan jista' jaffettwa l-benefiċċji maż-żmien. Il-Liġi tad-Dħul Minimu ta' Inklużjoni, li hi mistennija li ttejjeb l-immirar u l-adegwatezza ta' benefiċċji u l-attivazzjoni tas-suq tax-xogħol ta' riċevituri ta' dħul minimu ta' inklużjoni, intbagħtet lill-parlament għall-adozzjoni. Madankollu, bosta miżuri fil-"pakkett ta' kontra l-faqar" tal-gvern għandhom l-għan li jindirizzaw din il-kwistjoni, bl-użu ta' approċċ interattiv (l-edukazzjoni, is-saħħa, is-settur tal-abitazzjoni, il-protezzjoni soċjali, it-trasport).

               (14)Ir-Rumanija għadha taffaċċja sfidi ta' edukazzjoni. Bosta strateġiji jkopru t-tagħlim tul il-ħajja, l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali, l-edukazzjoni terzjarja u t-tluq bikri mill-iskola. Madankollu, ir-rata ta' tluq bikri mill-iskola għadha ferm ogħla mill-medja tal-UE, parzjalment minħabba dewmien sinifikanti fl-istrateġija approvata fl-2015. Il-programmi ta' prevenzjoni u rimedju huma limitati. Gruppi vulnerabbli bħar-Rom u tfal minn familji fqar għadhom jaffaċċaw ostakli fl-aċċess u t-twettiq ta' edukazzjoni ta' kwalità, speċjalment f'żoni rurali. Fl-edukazzjoni u fil-kura bikrija tat-tfal, ir-Rumanija ħadet azzjoni biex tappoġġa l-parteċipazzjoni ta' studenti żvantaġġati fil-kindergarten (tfal ta' bejn 4-6 snin). L-għoti ta' servizzi għat-tfal żgħar għal tfal bejn 0-3 snin għadu limitat. Il-leġiżlazzjoni riċenti għall-estensjoni ta' dispożizzjonijiet ta' liv tal-ġenituri, flimkien ma' inċentivi tax-xogħol insuffiċjenti, jistgħu jżidu l-ostakli għall-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u fit-taħriġ vokazzjonali sekondarji għolja hi ogħla mill-medja tal-UE, iżda r-rati tal-abbandun bikri mill-iskola għadhom għoljin. Ir-rata ta' kisba terzjarja qed tiżdied, iżda l-kwalità u r-rilevanza tas-suq tax-xogħol ta' edukazzjoni għolja hi limitata. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni tal-adulti hi baxxa ħafna.

               (15)Ir-riżultati tas-saħħa fir-Rumanija huma fqar. Is-stennija ta’ tul tal-ħajja fit-twelid hi ferm inqas mill-medja tal-UE kemm għall-irġiel kif ukoll għan-nisa. L-aċċess għall-kura tas-saħħa u d-dipendenza żejda fuq il-kura fi sptarijiet jibqgħu ta' tħassib kbir. Pagamenti informali popolari jnaqqsu l-aċċess għall-kura tas-saħħa għal persuni bi dħul baxx. Ir-Rumanija adottat miżuri biex jitjieb l-aċċess għall-kura tas-saħħa għal pensjonanti bi dħul baxx u persuni f'komunitajiet remoti u iżolati. Qed jiġi żviluppat netwerk ta' medjaturi soċjali u tas-saħħa u ġie propost abbozz tal-liġi dwar servizzi tal-komunità. Id-deistituzzjonalizzazzjoni ta' persuni b'diżabbiltà għadha sfida.

               (16)Ir-Rumanija ħadet azzjoni biex tindirizza l-finanzjament baxx tas-sistema tal-kura tas-saħħa u l-użu ineffiċjenti tar-riżorsi pubbliċi. Dawn ir-riformi inkludew l-ikklerjar ta' arretrati fis-settur tas-saħħa, żieda fis-sostenibbiltà tan-nefqa farmaċewtika, l-implimentazzjoni ta' soluzzjonijiet tas-saħħa elettronika, it-titjib fil-finanzjament tas-sistema tas-saħħa, it-tfassil ta' strateġija għal bidla tar-riżorsi minn kura bbażata fuq sptar lejn kura preventiva u primarja, u proċeduri ta' akkwist ċentralizzati. Madankollu, in-nuqqas ta' kapaċità amministrattiva qed idewwem l-implimentazzjoni tal-istrateġija nazzjonali tas-saħħa 2014-2020. B'mod partikolari, l-effiċjenza tas-sistema tas-saħħa hi limitata minn dewmien fl-issimplifikar tas-settur tal-isptarijiet u bidla minn kura tas-saħħa fl-isptar għal waħda ta' pazjenti ta' barra li hija iktar kosteffikaċi.

               (17)L-inugwaljanzi ewlenin ta' żvilupp tar-Rumanija huma bejn iż-żoni urbani u dawk rurali. Ir-riżultati tax-xogħol, soċjali, tal-kura tas-saħħa u tal-edukazzjoni huma inqas fż-żoni rurali u persuni jiffaċċjaw inqas aċċess għal edukazzjoni, servizzi mediċi, utilitajiet bażiċi, u servizzi bażiċi minħabba kapaċità amministrattiva lokali baxxa u frammentata. Safrattant, l-iżvilupp soċjoekonomiku taż-żoni rurali hu limitat minn infrastruttura tat-trasport mhux żviluppata biżżejjed u trasport pubbliku u privat limitat, flimkien ma' spejjeż ta' vjaġġar ogħla u aċċess limitat għal infrastruttura tal-broadband. Valur miżjud baxx fl-agrikoltura u n-nuqqas ta' diversifikazzjoni ekonomika f'żoni rurali jillimitaw l-iżvilupp ta' ekonomija rurali sostenibbli. Proporzjon għoli tal-forza tax-xogħol rurali taħdem f'agrikoltura ta' sussistenza jew semisussistenza assoċjati ma' qgħad moħbi jew xogħol tal-familja mhux remunerat, produttività baxxa u faqar. Pakkett ta' kontra l-faqar, li se jiġi ffinanzjat fil-biċċa l-kbira minn fondi tal-UE, jipprovdi għal approċċ integrat għall-ġlieda kontra l-faqar, inkluż f'żoni rurali. Hemm pjanijiet għat-twaqqif ta' timijiet tal-komunità integrati, li joffru bosta servizzi integrati għal komunitajiet żvantaġġati, iżda għadhom ma ġewx implimentati.

               (18)Il-qafas strateġiku għar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika ilu fis-seħħ mill-2014, iżda l-implimentazzjoni kienet kajmana fl-2015. Ġew adottati xi inizjattivi ewlenin fl-2016 għal żieda fit-trasparenza u l-effikaċja tal-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika. Madankollu, id-dewmien fl-adozzjoni ta' approċċ maniġerjali tar-riżorsi umani ġenerali u trasparenti, b'mod partikolari ir-reklutaġġ/il-ħatra, l-evalwazzjoni, il-pagi u l-progress tul il-karriera mal-kategoriji kollha tal-persunal u t-taħriġ, iħallu lok għal approċċ arbitrarju għal proċeduri u deċiżjonijiet ewlenin. Dan, flimkien ma' strutturi organizzazzjonali instabbli, għandhom impatt negattiv fuq l-indipendenza u l-professjonaliżmu tas-servizz ċivili u, għalhekk, fuq l-effikaċja u l-effiċjenza. Proċeduri amministrattivi kkumplikati, sistema ta' akkwist pubbliku ineffiċjenti u korruzzjoni mifruxa jillimitaw l-għoti ta' servizzi (inklużi servizzi tal-gvern elettroniku), kemm lill-pubbliku u lin-negozji. Ippjanar strateġiku, baġitjar ta' programmi, prattiki ta' konsultazzjoni u tfassil ta' politika bbażata fuq evidenza għadhom ma jintużawx biżżejjed. Dawn l-isfidi jxekklu l-implimentazzjoni ta' politiki importanti fuq ħafna oqsma, inkluż it-teħid effettiv ta' fondi tal-UE disponibbli u appoġġ ieħor finanzjarju.

               (19)Intraprżi tal-Istat li jiddominaw setturi ekonomiċi ewlenin għandhom tendenza li ma jrendux kemm jistgħu. Dawn huwa speċjalment prevalenti f'industriji tal-infrastruttura ewlenin, responsabbli għal 44 % tal-fatturat u 77 % tal-impjiegi fis-settur tal-enerġija u 24 % u 28 % rispettivament fis-settur tat-trasport. L-Ordinanza ta' Emerġenza tal-Gvern 109/2011 dwar il-governanza korporattiva tal-impriżi proprjetà tal-istat ġiet ikkonvertita f'liġi fl-10 ta' Mejju 2016 b'emendi li jallinjaw aħjar ma' prassi internazzjonali tajba. Ir-Rumanija kompliet bir-reklutaġġ ta' maniġers professjonali biex jieħdu post il-maniġment interim f'bosta intrapriżi tal-Istat iżda l-programm kien aktar kajman milli kien tħabbar fil-bidu. It-trasparenza u r-responsabbiltà ta' intrapriżi tal-Istat jibbenefikaw mill-aċċellerazzjoni tal-adozzjoni tal-baġits annwali u l-approvazzjoni u l-pubblikazzjoni ta' kontijiet annwali awditjati. Qed titħejja liġi ġdida tal-privatizzazzjoni. Madankollu, din tista' tinkludi dispożizzjonijiet b'kunflitt mal-leġiżlazzjoni ta' governanza korporattiva. Ta' tħassib partikolari huma r-ripetizzjonijiet possibbli fir-responsabbiltajiet tal-amministratur speċjali tal-privatizzazzjoni u l-maniġment tal-kumpanija.

               (20)Minkejja l-isforzi tal-istituzzjonijiet ġudizzjarji biex jindirizzaw korruzzjoni fil-livelli għolja, il-korruzzjoni għadha preżenti f'ħafna setturi ekonomiċi u tinvolvi uffiċjali maħtura u eletti fil-livelli kollha tal-gvern kif ukoll impjegati taċ-ċivil u impjegati ta' istituzzjonijiet pubbliċi. Qed jiġu implimentati riformi ġudizzjarji ewlenin, iżda għad hemm tħassib dwar l-ammont kbir ta' xogħol fil-qrati, il-prevedibbiltà u l-infurzar xieraq ta' deċiżjonijiet tal-qrati u pressjoni esterna fuq il-ġudikatura. Skont il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika, ir-Rumanija tirċievi rakkomandazzjonijiet fl-oqsma tar-riforma ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Għalhekk dawn l-oqsma mhumiex koperti mir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż għar-Rumanija.

               (21)Tjiebet is-solidità tas-settur finanzjarju. Madankollu, is-settur għadu vulnerabbli għal inizjattivi legali domestiċi. Il-liġi riċentement adottata dwar il-kwittanza ta' dejn b'applikazzjoni retroattiva fuq l-istokk eżistenti ta' self tista' tikkostitwixxi sfida għal bosta istituzzjonijiet ta' kreditu u twassal għal attività ta' kreditu iktar dgħajfa. Il-liġi tista' żżid ir-riskji għall-istabbiltà tas-settur finanzjarju b'implikazzjonijiet għall-ekonomija kollha. Żviluppi oħrajn jista' jkollhom impatt negattiv fuq banek inkluża l-proposta ta' konverżjoni ta' self b'munita barranija f'munita lokali u ċerti deċiżjonijiet tal-qrati dwar klawżoli kuntrattwali inġusti f'kuntratti ta' self.

               (22)Infrastruttura insuffiċjenti jew ta' kwalità baxxa huma fost il-fatturi l-aktar problematiċi biex isir negozju fir-Rumanija u tirrappreżenta ostakolu għall-kummerċ u għall-iżvilupp ekonomiku. Minkejja titjib żgħir riċenti, ir-Rumanija għadha tikklassifika fost l-aħħar pajjiżi fir-reġjun fil-perċezzjoni tal-kwalità tat-trasport u fl-infrastruttura tal-komunikazzjoni. In-netwerk ta' toroq u awtostradi huwa żgħir meta mqabbel ma' dawk tar-reġjun u mad-daqs tal-pajjiż. L-adozzjoni tal-pjan direttur tat-trasport u r-riforma tas-sistema tal-ferroviji li takkumpanjah iddewmu b'mod ripetut.

               (23)Ir-Rumanija għandha t-tieni l-aktar livell baxx ta' investiment pubbliku fost il-pajjiżi pari, u hija l-uniku pajjiż minn fost il-pari tiegħu fejn l-investiment pubbliku naqas kull sena mill-2008. Hija għamlet sforzi riċenti u li għadhom għadejjin għat-tisħiħ tal-kooperazzjoni interministerjali, ir-riorganizzazzjoni tas-sistema ta' akkwist pubbliku u t-titjib tal-ippjanar u l-implimentazzjoni ta' proġetti ta' investiment. Madankollu, it-tħejjija ta' proġetti ta' investiment pubbliku għadhom insuffiċjenti u għadhom suxxettibbli għal influwenza esterna. L-għażla ta' proġetti għadha mxekkla minn nuqqas ta' ppjanar fuq terminu medju u twil u prijoritajiet strateġiċi, il-bżonn ta' ftehim bejn bosta li jieħdu deċiżjonijiet, is-setgħa ta' infurzar limitat tal-Unità ta' Evalwazzjoni ta' Investiment Pubbliku fil-Ministeru tal-Finanzi Pubbliċi u n-nuqqas ta' kriterji ta' għażla fil-programm nazzjonali għall-iżvilupp lokali.

               (24)Minkejja t-titjib sinifikanti fil-kompetittività tal-ispejjeż u l-prestazzjoni tal-kummerċ, il-kompetettività mhux tal-ispiża tar-Rumanija għadha sfida. Ostakli strutturali qed ixekklu t-tranżizzjoni għal ekonomija b'valur ogħla miżjud u jillimitaw l-abbiltà tar-Rumanija biex tħaddan tkabbir sostenibbli. Il-kumplessità ta' proċeduri amministrattivi, il-volatilità ta' politiki fiskali u ta' taxxa u ambjent tan-negozju dgħajjef ikomplu jkunu ta' piż fuq deċiżjonijiet ta' investiment. Evażjoni tat-taxxa għolja u xogħol mhux iddikjarat inaqqsu d-dħul u huma ta' distorsjoni għall-ekonomija. L-aċċess għal finanzjament għal intrapriżi żgħar u ta' daqs medju għadu limitat.

               (25)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Rumanija u ppubblikat din l-analiżi fir-rapport tal-pajjiż tal-2016. Hija vvalutat ukoll il-programm ta' konverġenza u l-programm ta' riforma nazzjonali u s-segwitu mogħti fir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lir-Rumanija fis-snin ta' qabel. Ikkunsidrat mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekononika sostenibbli fir-Rumanija imma wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u gwida tal-UE, minħabba l-ħtieġa ta' tisħiħ tal-governanza ekonomika ġenerali tal-UE bl-għoti ta' input fuq livell tal-UE f'deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur. Ir-rakkomandazzjonijiet taħt is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet 1 sa 4 hawn taħt.

               (26)Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-programm ta' konverġenza, u l-opinjoni tiegħu
                  9
                hi riflessa b'mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 hawn taħt.

               B'DAN JIRRAKKOMANDA li r-Rumanija tieħu azzjoni fl-2016 u fl-2017 biex:

               1.Tillimita d-devjazzjoni mill-objettiv baġitarju ta' terminu medju fl-2016 u tikseb aġġustament fiskali annwali ta' 0,5% tal-PDG fl-2017, sakemm l-objettiv baġitarju ta' terminu medju ma jkunx jista' jintlaħaq b'anqas sforz. Tiżgura l-applikazzjoni tal-qafas fiskali u ssaħħaħ ulterjorment il-konformità mar-regoli tat-taxxa u l-ġbir. Tiżgura li l-inizjattivi leġiżlattivi ma jimminawx iċ-ċertezza tad-dritt u ma tqegħidx f'riskju l-istabbiltà finanzjarja. Jekk neċessarju, tadotta miżuri li jnaqqsu tali riskji.

               2.Issaħħaħ is-servizzi tal-Aġenzija tal-Impjiegi Nazzjonali lil dawk li jħaddmu u lil dawk li qed ifittxu impjieg, b'mod partikolari billi s-servizzi jiġu personalizzati għall-profili ta' dawk li qed ifittxu impjieg, biex ikun hemm rabta aħjar mas-servizzi soċjali u jilħqu liż-żgħażagħ li mhumiex reġistrati. Tistabbilixxi, b'konsultazzjoni ma' sħab soċjali, kriterji objettivi għat-twaqqif ta' paga minima. Tieħu azzjoni biex tipprevjeni tluq bikri mill-iskola u żżid l-għoti ta' edukazzjoni ta' kwalità, b'mod partikolari fost ir-Rom. Tadotta l-ugwalizzazzjoni tal-età tal-pensjoni għall-irġiel u għan-nisa.

               3.Twaqqaf pagamenti informali fis-sistema tal-kura tas-saħħa u żżid id-disponibbiltà tal-kura tal-pazjenti ta' barra. Issaħħaħ l-indipendenza u t-trasparenza tal-immaniġġjar ta' riżorsi umani fl-amministrazzjoni pubblika. Tissimplifika l-proċeduri amministrattivi għal negozji u għall-pubbliku. Issaħħaħ il-governanza korporattiva ta' intrapriżi tal-Istat.

               4.Ittejjeb l-aċċess għal servizzi pubbliċi integrati, testendi l-infrastruttura bażika u tħaddan diversifikazzjoni ekonomika, b'mod partikolari f'żoni rurali. Tadotta u timplimenta il-pjan direttur tat-trasport. Issaħħaħ il-prijoritizzazzjoni u t-tħejjija ta' proġetti ta' investiment pubbliku.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  COM(2016) 343 finali.

                     (3)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059, u P8_TA(2016)0060.

                     (4)
                  COM(2015) 690 finali.

                     (5)
                  COM(2015) 691 finali.

                     (6)
                  SWD(2016) 91finali.

                     (7)
                  COM(2016) 95 finali.

                     (8)
                  COM(2014) 494 finali.

                     (9)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 18.5.2016
            COM(2016) 345 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2016 tas-Slovakkjau li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-2016 tas-Slovakkja

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2016 tas-Slovakkja

                  u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-2016 tas-Slovakkja

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat ta' Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta' Novembru 2015, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  4
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta' koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2016. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fis-17–18 ta’ Marzu 2016. Fis-26 ta' Novembru 2015, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija
                  5
               , li fih hija ma identifikatx is-Slovakkja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess ġurnata, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro
                  6
               . Din ir-rakkomandazzjoni ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-18–19 ta’ Frar 2016 u adottat mill-Kunsill fit-8 ta’ Marzu 2016. Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, is-Slovakkja għandha tiżgura l-implimentazzjoni bis-sħiħ u f'waqtha tar-rakkomandazzjoni.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż 2016 għas-Slovakkja ġie ppubblikat fis-26 ta' Frar 2016
                  7
               . Dan evalwa l-progress tas-Slovakkja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fl-14 ta' Lulju 2015 u l-progress tas-Slovakkja lejn il-miri nazzjonali Ewropa 2020 tagħha.

               (3)Fid-29 ta' April 2016, is-Slovakkja ppreżentat il-programm nazzjonali ta' riforma tagħha għall-2016 kif ukoll il-programm ta' stabbiltà għall-2016. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (4)Rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013, fejn dan ikun meħtieġ għall-appoġġ tal-implimentazzjoni ta’ Rakkomandazzjonijiet relevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil xi Stat Membru biex jerġa' janalizza u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi relevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista' tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej ma' governanza ekonomika soda
                  8
               .

               (5)Bħalissa s-Slovakkja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2016, il-gvern qed jippjana biex itejjeb il-bilanċ nominali għal -1.9 % tal-PDG fl-2016 u gradwalment aktar għal -1.3 % tal-PDG fl-2017. Skont il-programm ta’ stabbiltà, l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit strutturali ta’ 0.5 % tal-PDG — ikun intlaħaq fl-2019.  Skont il-programm, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern huwa mistenni li jilħaq 52.9% fl-2016, u li jkompli jonqos għal 47.3% fl-2019. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Madankollu, il-miżuri meħtieġa sabiex jitwieżnu l-miri tad-defiċit ippjanati mill-2017 ‘l quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2016, is-Slovakkja hija f’riskju ta’ xi devjazzjoni mill-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2016, filwaqt li huwa mistenni li tikkonforma magħhom rakkomandati ta’ aġġustament fl-2017 taħt politiki mhux mibdula. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-Programm ta’ Stabbiltà u filwaqt li jitqies it-tbassir tar-rebbiegħa 2016 tal-Kummissjoni, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li s-Slovakkja hija mistennija li tikkonforma b’mod ġenerali mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Minkejja dan, ser jinħtieġu iktar miżuri biex tiżgura konformità fl-2016. Għal dan l-għan, wara dewmien fit-tul tal-adozzjoni tal-limiti massimi vinkolanti tan-nefqa u l-implimentazzjoni tal-programm “valur għall-flus” biex tiżdied l-effiċjenza tan-nefqa pubblika, ir-reviżjonijiet tan-nefqa huma ppjanati f’oqsma magħżula, se jkunu ta’ importanza kritika.

               (6)Is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi fis-Slovakkja għadha sfida. Dan l-aktar minħabba t-tkabbir ipproġettat ta' kostijiet relatati mal-ispejjeż tat-tixjiħ fuq il-kura tas-saħħa u l-pensjonijiet. Iż-żieda fin-nefqa tal-pensjoni fis-Slovakkja sal-2060 hija mistennija li tkun waħda mill-ogħla fl-UE, xprunata mit-tixjiħ tal-popolazzjoni u r-rati tal-fertilità baxxi. L-età statutorja tal-irtirar fis-Slovakkja hija komparattivament baxxa, parzjalment minħabba fatturi ta' stennija tal-ħajja. In-nefqa fuq il-kura tas-saħħa hija l-mutur ewlieni ta’ spejjeż relatati mat-tixjiħ. In-nefqa pubblika fuq is-saħħa hija mistennija li tikber b’mod sostanzjali fit-tul, għalkemm minn livell komparattivament baxx. Minkejja xi titjib, l-indikaturi tas-saħħa għadhom baxxi ħafna fis-Slovakkja. Biex iżid il-kosteffettività tas-settur tal-kura tas-saħħa, il-gvern qed jieħu miżuri kemm ta’ kura fl-isptar kif ukoll ta' kura barra. Ikomplu sforzi biex jiġi introdott mudell integrat ta' kura. Is-suċċess ta' din ir-riforma x'aktarx jiddependi fuq is-sjieda tagħha mill-partijiet ewlenin kkonċernati, l-integrazzjoni taċ-ċentri ta' kura tas-saħħa u l-isptarijiet, u l-livelli adegwati ta' persunal. Minkejja miżuri adottati biex jillimitaw l-akkumulazzjoni ulterjuri ta' dejn fl-isptarijiet pubbliċi, bosta minnhom għadhom jinsabu f'sitwazzjoni finanzjarja fqira. Għad fadal sfidi fit-treġġigħ lura tax-xejriet ta' nefqa negattiva, bħall-kapaċità ta' ristrutturar tal-isptarijiet, l-introduzzjoni prospettiva ta' sistema ta' rimborż u żieda fil-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku fil-qasam tal-kura tas-saħħa. Fir-rigward tal-kura għal pazjenti ta' barra, ir-rwol dgħajjef ta' kustodja tat-tobba tal-familja huwa parzjalment minħabba diviżjoni subottimali ta' kompetenzi bejn it-tobba tal-familja u l-ispeċjalisti u tiffavorixxi r-rikors għal kura speċjalizzata li tiswa' iktar. Fir-rigward tat-tassazzjoni, il-miżuri tal-gvern għall-ġlieda kontra l-frodi fiskali kkontribwew għal ġbir tat-taxxi mtejba, b'mod partikolari fil-qasam tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT). Madanakollu, id-differenza fil-VAT tibqa' għolja, u dan jindika sfida ta' konformità kontinwa. Enfażi qawwija fuq il-ġbir tal-VAT fi snin reċenti naqqset l-attenzjoni minn fuq oqsma oħra ta' tassazzjoni bħat-taxxa fuq id-dħul. Barra minn hekk, fokus fuq l-awditjar ħalla rwoli oħra ta' amministrazzjoni tat-taxxa bħall-ġbir tat-taxxa fuq id-dejn sottożviluppati. Dan jissuġġerixxi li għad hemm skop għal titjib ta' allokazzjoni ta' riżorsi fi ħdan is-sistema tat-taxxa. Għadha ma ġietx żviluppata strateġija biex jiġu definiti l-miri ta' konformità.

               (7)Minkejja titjib fis-suq tax-xogħol li rriżulta mill-irkupru ekonomiku tajjeb u l-miżuri reċenti ta' politika, il-qgħad ta’ terminu twil għadu problema. Ir-rata ta' qgħad ta’ terminu twil tkompli tkun waħda mill-ogħla fl-UE (7,6 % meta mqabbla ma' 4,3 % fl-EU kollha fit-tielet kwart tal-2015). B'mod partikolari taffettwa r-Rom marġinalizzati, dawk bi ftit kompetenzi professjonali u ż-żgħażagħ. Ittieħdu miżuri biex jiġi indirizzat il-qgħad fil-qasam tal-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali, impjieg issussidjat u l-konsulenza għall-impjieg.  Madanakollu, l-implimentazzjoni b'suċċess tal-parti l-kbira ta' dawn ir-riformi tiddependi fuq il-kapaċità tas-servizz tal-impjieg pubbliku. Minkejja r-riorganizzazzjoni tal-Uffiċċju Ċentrali tax-Xogħol u aċċess imtejjeb għat-taħriġ, għad hemm diffikultajiet fl-introduzzjoni tal-appoġġ individwalizzat għal dawk li jinsabu f'qgħad fit-tul u għal gruppi vulnerabbli. Il-parteċipazzjoni tar-Rom fis-suq tax-xogħol Slovakk għadha baxxa ħafna u l-progress fiż-żieda tar-rata ta' impjieg tagħhom għadu kajman. Livelli baxxi ta' edukazzjoni u ħiliet u diskriminazzjoni huma fatturi li jaffettwaw il-parteċipazzjoni fqira tagħhom fis-suq tax-xogħol. Ir-rata baxxa ta’ impjieg tan-nisa ta’ età riproduttiva jirrifletti l-liv tal-ġenituri għal perjodi itwal (sa tliet snin), in-nuqqas ta’ faċilitajiet għall-kura tat-tfal, b’mod partikolari t-tfal ta’ taħt l-età ta’ tliet snin, l-ispejjeż għolja tal-akkoljenza tat-tfal u l-użu limitat ta’ arranġamenti għal ħinijiet tax-xogħol flessibbli. Barra minn hekk, għadhom jippersistu differenzi reġjonali — ir-rata tal-qgħad fis-Slovakkja tal-Lvant xorta hija d-doppju ta’ dik fi Bratislava. Rigward il-governanza ta’ servizzi tas-suq tax-xogħol, miżuri li ttieħdu f’dawn l-aħħar xhur ma jipprevedux approċċ imfassal apposta biex jindirizzaw l-isfidi strutturali tas-suq tax-xogħol Slovakk.

               (8)Is-sistema edukattiva mhijiex immirata biżżejjed biex iżżid il-potenzjal ekonomiku tas-Slovakkja. L-eżiti fl-edukazzjoni huma baxxi skont l-istandards internazzjonali u ddeterjoraw aktar. Dan huwa l-aktar marbut man-nuqqas ta’ adegwatezza tal-edukazzjoni tal-għalliema u l-attraenza baxxa tal-professjoni tat-tagħlim. Minkejja żieda ta’ 4 % fis-salarji għall-għalliema fl-2016, pagi baxxi u nuqqas ta’ taħriġ prattiku huma fost il-fatturi li jagħmlu l-professjoni mhux attraenti għaż-żgħażagħ. Il-leġiżlazzjoni kontra s-segregazzjoni adottata dan l-aħħar għadha ma ġietx implimentata biex isseħħ bidla pożittiva u tiżdied il-parteċipazzjoni tar-Rom fis-sistema tradizzjonali tal-edukazzjoni, inkluża l-edukazzjoni preprimarja.

               (9)L-amministrazzjoni pubblika għadha mxekkla mill-ineffiċjenza. Il-koordinazzjoni effettiva għadha nieqsa, minħabba l-organizzazzjoni frammentata u riġida tal-amministrazzjoni pubblika. L-adozzjoni tal-Istrateġija dwar il-Ġestjoni tar-Riżorsi Umani f'Ottubru 2015 hija pass pożittiv 'il quddiem. Madanakollu, l-Att il-ġdid dwar is-Servizz Ċivili, li huwa prerekwiżit neċessarju għall-implimentazzjoni b'suċċess tiegħu, għadu ma ġiex adottat. Il-gvern ħa bosta miżuri biex jindirizza l-korruzzjoni, iżda l-impatt tagħhom sa issa kien limitat. B'mod partikolari, is-Slovakkja għandha storja limitata dwar il-bidu ta’ proċessi kriminali u l-prosekuzzjoni ta’ każijiet ta’ korruzzjoni, inklużi prattiki llegali fl-akkwist pubbliku. Il-proċeduri ta’ permessi ta' bini għal proġetti ta’ infrastruttura fuq skala kbira fl-investiment ġew imqassra. Governanza mhux konsolidata, nuqqas ta' tfassil ta’ proċeduri ta’ akkwist pubbliku bbażati fuq l-evidenza, il-professjonalità dgħajfa, kunflitti ta’ interess, speċifikazzjonijiet ta' offerti mfassla skont il-ħtiġijiet u l-użu eċċessiv ta’ kriterji tal-għoti tal-prezz l-aktar baxx jillimita l-kompetizzjoni bbażata fuq il-kwalità. Dgħufijiet fl-akkwist pubbliku huma ripetutament irrappurtati li jaffettwaw l-effiċjenza tal-allokazzjoni ta' riżorsi pubbliċi. Bidliet frekwenti fil-leġiżlazzjoni u proċeduri amministrattivi u rekwiżiti burokratiċi jaffettwaw in-negozji fis-Slovakkja. Ostakli ammisitrattivi u regolatorji għolja fir-rigward ta' wħud mis-servizzi professjonali u industriji li jużaw netwerk, dgħufijiet f'ċerti oqsma bħall-infurzar tal-kuntratti u r-riżoluzzjoni tal-insolvenza u tħassib fit-tul rigward il-kwalità tas-sistema ġudizzjarja jagħmlu ħsara lill-ambjent tan-negozju u jiskoraġġixxu l-investiment. Ittieħdu xi miżuri biex jiġi ffaċilitat in-negozju, bħaċ-Ċentru għal Regolamentazzjoni aħjar, li ġie stabbilit f'Ottubru 2015, u t-tnedija taċ-Ċentru Nazzjonali għan-Negozju kmieni fl-2016. Madanakollu, l-adozzjoni tal-Att dwar in-Negozji ż-Żgħar (SBA) taħt l-Istrateġija ta' Żvilupp tal-SMEs ġie postpost.

               (10)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tas-Slovakkja u ppublikatha fir-rapportar tal-pajjiż tal-2016. Hija vvalutat ukoll il-programm ta' stabbiltà u l-programm nazzjonali ta' riforma u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lis-Slovakkja fis-snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fis-Slovakkja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-UE billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet skont is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn 1 sa 3 ta' hawn taħt.

               (11)Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-programm ta' stabbiltà, u l-opinjoni tiegħu hija riflessa b'mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 ta' hawn taħt.

               B'DAN JIRRAKKOMANDA li s-Slovakkja tieħu azzjoni fl-2016 u l-2017 biex:

               1.Tikseb aġġustament fiskali annwali ta' 0.25% tal-PDG lejn l-objettiv baġitarju ta' terminu medju fl-2016 u ta' 0.5% tal-PDG fl-2017. Itejjeb il-kosteffettività tas-sistema tas-saħħa. Tieħu miżuri biex iżżid il-konformità tat-taxxa.

               2.Ittejjeb miżuri ta' attivazzjoni għal dawk qiegħda fit-tul u gruppi oħra żvantaġġati inklużi s-servizzi individwalizzati u t-taħriġ immirat. Tiffaċilita l-impjieg tan-nisa, b'mod partikolari billi testendi d-dispożizzjoni ta' kura tat-tfal affordabbli u ta' kwalità. Ittejjeb l-eżiti tal-edukazzjoni billi trendi l-professjoni tat-tagħlim iktar attraenti u billi żżid il-parteċipazzjoni tat-tfal Rom minn età bikrija fl-edukazzjoni prinċipali.

               3.Tikkonsolida l-governanza, issaħħaħ il-bidla minn kompetizzjoni bbażata fuq il-prezz biss għal kompetizzjoni bbażata fuq il-kwalità u ttejjeb il-prosekuzzjoni ta' prattiki llegali fl-akkwist pubbliku. Ittejjeb it-trasparenza, il-kwalità u l-effettività tal-ġestjoni tar-riżorsi umani fl-amministrazzjoni pubblika, b'mod partikolari bl-adozzjoni ta' att ġdid dwar is-servizz pubbliku, u l-effettività tas-sistema ġudizzjarja. Tadotta pjan komprensiv biex tindirizza l-ostakli amministrattivi u regolatorji għan-negozji.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  COM(2016) 345 finali.

                     (3)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059, u P8_TA(2016)0060.

                     (4)
                  COM(2015) 690 finali.

                     (5)
                  COM(2015) 691 finali.

                     (6)
                  COM(2015) 692 finali.

                     (7)
                  SWD(2016) 93 finali.

                     (8)
                  COM(2014) 494 finali.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 18.5.2016
            COM(2016) 346 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-programm ta' riforma nazzjonali tal-2016 tal-Finlandja u li jwassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' stabbiltà tal-2016 tal-Finlandja

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-programm ta' riforma nazzjonali tal-2016 tal-Finlandja

                  u li jwassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' stabbiltà tal-2016 tal-Finlandja

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u partikolarment l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew
                  4
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat ta' Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta’ Novembru 2015, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  5
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2016. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fis-17–18 ta’ Marzu 2016. Fis-26 ta’ Novembru 2015, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija
                  6
               , li fih hija identifikat lill-Finlandja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess ġurnata, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro
                  7
               . Din ir-rakkomandazzjoni ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-18–19 ta’ Frar 2016 u adottata mill-Kunsill fit-8 ta’ Marzu 2016. Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib fost l-ekonomiji fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja, il-Finlandja għandha tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha ta’ dawk ir-rakkomandazzjonijiet.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2016 għall-Finlandja
                  8
                kien ippubblikat fis-26 ta’ Frar 2016. Dan evalwa l-progress tal-Finlandja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fl-14 ta’ Lulju 2015, u l-progress tal-Finlandja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Europa 2020. Dan inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011. Fit-8 ta' Marzu 2016, il-Kummissjoni ppreżentat ir-riżultati tagħha tal-analiżi fil-fond
                  9
               . L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Finlandja qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, huwa essenzjali li jiġi indirizzat it-telf ta’ kompetittività akkumulat matul diversi snin, prinċipalment minħabba żieda fil-pagi li qabżu dik tal-produttività għal perjodu twil, li wassal għal deterjorament qawwi fil-kont kurrenti bejn l-2008 u l-2012. L-analiżi indikat ukoll riskji sinifikanti fuq perjodu medju u twil għas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi diġà batuti.

               (3)Fl-14 ta’ April 2016, il-Finlandja ppreżentat il-programm nazzjonali ta’ riforma tagħha għall-2016 kif ukoll il-programm ta’ stabbiltà tagħha għall-2016. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (4)Rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013, fejn dan ikun meħtieġ għall-appoġġ tal-implimentazzjoni ta’ Rakkomandazzjonijiet relevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil xi Stat Membru biex janalizza u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi relevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet aktar dettalji dwar kif se tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni f’linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment ma’ governanza ekonomika soda
                  10
               .

               (5)Il-programm ta’ stabbiltà tal-2016 jindika li l-impatt baġitarju tad-dħul eċċezzjonali ta’ refuġjati huwa sinifikanti u jipprovdi evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn l-ispejjeż baġitarji addizzjonali. Skont il-Kummissjoni, l-ispejjeż eliġibbli addizzjonali ammontaw għal 0,05 % tal-PDG fl-2015 u bħalissa huwa stmat għal 0,2 % tal-PDG fl-2016. Id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 5(1) u l-Artikolu 6(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 jippermettu l-provvediment għal din in-nefqa addizzjonali, billi l-influss tar-refuġjati huwa avveniment eċċezzjonali, l-impatt tiegħu fuq il-finanzi pubbliċi tal-Finlandja huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tiġix kompromessa billi jippermetti devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien. Għalhekk, l-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien għall-2015 tnaqqas biex jitqiesu li dawn l-ispejjeż. Rigward l-2016, valutazzjoni finali, inkluż dwar l-ammonti eliġibbli, se ssir fir-rebbiegħa tal-2017 fuq il-bażi ta’ data osservata kif ipprovduta mill-awtoritajiet tal-Finlandja.

               (6)Il-Finlandja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fit-18 ta’ Mejju 2016, il-Kummissjoni ħarġet Rapport skont l-Artikolu 126(3) TFUE, minħabba li d-dejn tal-gvern ġenerali tal-Finlandja qabeż is-60% tal-valur ta’ referenza tal-GDP fl-2015. Fl-analiżi ġie konkluż li l-kriterju tad-dejn għandu jiġi meqjus bħala mħares. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2016, il-gvern qed jippjana titjib fil-bilanċ nominali għal -2.5% tal-PDG fl-2016 u mbagħad għal -1,3% fl-2020. Il-gvern qed jippjana li jilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit ta’ 0,5% tal-PDG f’termini strutturali — sal-2019. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern huwa mistenni li jilħaq il-livell massimu ta’ 67,4 % fl-2019 u li jonqos għal 67,2 % fl-2020. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Il-miżuri meħtieġa biex jintlaħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju sal-2019 ma ġewx speċifikati biżżejjed. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2016 tal-Kummissjoni, hemm ir-riskju ta’ xi devjazzjoni mill-aġġustament rakkomandat fl-2016. Il-konklużjoni għall-2016 ma tinbidilx f’każ li l-impatt baġitarju ta’ dħul eċċezzjonali ta’ refuġjati ġie eskluż mill-analiżi. Jekk ma jinbidlux il-politiki, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament irrakkomandat fl-2017. Il-proporzjon tad-dejn għall-PDG huwa mistenni li jkompli jiżdied, u jilħaq 66,9 % fl-2017. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-Programm ta’ Stabbiltà u filwaqt li titqies il-previżjoni tar-Rebbiegħa tal-2016 tal-Kummissjoni, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li jeżisti riskju li l-Finlandja ma tkunx konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Għalhekk, ser jinħtieġu iktar miżuri biex jiżguraw konformità fl-2016 u fl-2017.

               (7)Minħabba t-tixjiħ tal-popolazzjoni u l-forza tax-xogħol li qed tonqos, in-nefqa fuq il-pensjonijiet, is-saħħa u l-kura fit-tul hija mistennija li tiżdied minn 23,1 % fl-2013 għal 26,9 % tal-PDG sal-2030
                  11
               . F’Jannar 2016, il-Finlandja għaddiet riforma tal-pensjonijiet li se tgħaqqad il-pensjonijiet mal-istennija tal-għomor mill-2017. Is-servizzi soċjali u dawk tas-saħħa, ipprovduti mill-muniċipalitajiet, jammontaw għal 10 % tal-PDG. Mingħajr riforma tas-sistema, din in-nefqa hija prevista li tikber b’ 2.4 % kull sena f’termini nominali u tiżdied bħala sehem mill-PDG. Sar qbil dwar il-punti prinċipali ta’ programm ambizzjuż ta’ riforma amministrattiva u r-ristrutturar ta’ servizzi soċjali u kura tas-saħħa. L-għanijiet ewlenin ta’ riforma jinkludu t-tnaqqis ta’ sostenibbiltà fuq medda ta’ żmien twil bi EUR 3 biljun permezz ta’ kontroll aħjar tal-kostijiet. Dan ser jinkiseb permezz tal-integrazzjoni ta’ servizzi, arranġaturi akbar tas-servizzi u diġitalizzazzjoni. Id-dettalji kollha għad iridu jitfasslu u għad iridu jiddaħħlu fis-seħħ pjanijiet ta’ ġestjoni tat-tibdil qabel ma r-riforma tkun tista' tiġi implimentata mill-2019 kif ippjanat. Il-Gvern ħabbar li miżuri biex jimplimenta r-riforma se jiġu ppreżentati fl-aħħar tal-2016. Id-daqs u l-iskeda ta’ żmien għall-implimentazzjoni tar-riforma jfissru li se tkun sfida. L-adozzjoni fil-ħin tal-proposti leġiżlattivi hija għalhekk importanti.

               (8)Biex tiġi restawrata l-kompetittività tal-Finlandja, it-tħaddim tas-suq tax-xogħol għandu jittejjeb b’diversi modi. Fuq livell aggregat, iż-żidiet fil-pagi kienu moderati peress li l-ftehim tal-pagi maqbul ċentralment ġie maqbul fl-aħħar tal-2013. Skont il-ftehim, iż-żieda fil-pagi nnegozjata minn sena għal sena naqset minn 1,3 % fl-aħħar kwart tal-2013 għal 0,5 % fir-raba’ kwart tal-2015. F’Ġunju 2015, is-sħab soċjali ddeċidew li jestendu l-ftehim għall-2016. Madankollu, it-tkabbir fil-produttività tax-xogħol kien għadu ma rkuprax u, għalhekk, il-kost nominali ta’ unità lavorattiva huwa previst li jiżdied, għalkemm aktar bil-mod. In-negozjati twettqu biex tiġi restawrata l-kompetittività fil-kostijiet. Patt tal-Kompetittività kien miftiehem bejn is-sħab soċjali fid-29 ta’ Frar 2016. Il-Ftehim jeħtieġ li jiġi tradott fi ftehimiet settorjali qabel ma jkun jista’ jiġi implimentat. Il-Patt tal-Kompetittività se jiġi kumplimentat b’miżuri miftiehma bejn l-imsieħba soċjali biex tkun żgurata aktar flessibilità fis-suq tax-xogħol kif ukoll mudell ġdid dwar it-tkabbir tal-pagi billi jiġu stabbiliti l-pagi ta’ setturi oħra minbarra dawk li jħabbtu wiċċhom ma’ kompetizzjoni esterna. Huwa importanti li jiġu implimentati miżuri fis-suq tax-xogħol b’mod li jirrispetta bis-sħiħ ir-rwol tas-sħab soċjali.

               (9)Minħabba tnaqqis fid-daqs tal-popolazzjoni fl-età tax-xogħol, it-titjib tar-rata ta’ parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol hija importanti. Dan jeħtieġ sforzi kontinwi biex jiġu integrati ħaddiema anzjani, żgħażagħ, dawk li ilhom mingħajr impjieg u dawk b’ħiliet baxxi fis-suq tax-xogħol. Ir-rata tal-impjieg naqset b’aktar minn żewġ punti perċentwali, minn quċċata ta’ qabel il-kriżi ta’ 70,6 % fl-2008 u 68,5 % fl-2015, filwaqt li l-qgħad żdied minn 6,4 % għal 9,4 %. Ir-rata ta’ impjieg tal-anzjani għadha qed titjieb gradwalment, iżda għad fadal xi modi ta’ ħruġ bikri mid-dinja tax-xogħol fil-forma ta’ benefiċċji estiżi tal-qgħad fil-każ ta’ ħaddiema aktar avvanzati fl-età sa meta jirtiraw, li, jekk ma jiġux limitati, jistgħu jikkompromettu l-impatt pożittiv tar-riforma tal-pensjonijiet adottata fl-2016. L-effetti tar-riforma tal-pensjonijiet se jiġu evalwati fl-2019. Il-qgħad għal perjodu twil żdied b’mod konsiderevoli bejn l-2008 u l-2014 minn 1,2 % għal 1,9 % tal-forza tax-xogħol kollha, minkejja li ħafna minn dawk li ilhom qiegħda eventwalment jitilqu mill-forza tax-xogħol. Il-qgħad fost iż-żgħażagħ żdied għal 22,4 % fl-2015. Dawk bi ftit kompetenzi professjonali huma affettwati ħafna mill-prestazzjoni fqira tas-suq tax-xogħol. It-tnaqqis tal-baġit għal politiki attivi fis-suq tax-xogħol fi żmien meta hemm domanda dejjem akbar għal miżuri bħal dawn jistgħu jfixklu opportunitajiet għall-gruppi msemmija hawn fuq biex imorru lura għax-xogħol. F’termini ta’ benefiċċji, is-sistema kumplessa ta’ benefiċċji b’diversi tipi ta’ allowances tista’ tirriżulta f’nuqqas ta' attività sinifikanti u nases ta' paga baxxa. L-indirizzar ta’ dawn in-nases u l-introduzzjoni ta’ inċentivi pożittivi biex jaċċettaw ix-xogħol, bħat-titjib tal-possibbiltà li jikkombinaw ix-xogħol u l-benefiċċji, hija partikolarment importanti minħabba tnaqqis fil-baġit għal politiki attivi tas-suq tax-xogħol. Il-wasla ta’ numru relattivament kbir ta’ migranti u rifuġjati fil-Finlandja fl-2015 tista’ sservi biex tikkumpensa l-effetti ta’ popolazzjoni li qed tixjieħ, iżda biss jekk ikunu integrati b’suċċess fis-suq tax-xogħol u fis-sistema edukattiva. Hemm problemi ta’ tlaqqigħ fis-suq tax-xogħol, parzjalment minħabba tibdil strutturali fl-ekonomija, hekk kif jinħolqu impjiegi ġodda f’żoni ġeografiċi u industriji differenti meta mqabbla ma’ dawk li batew telf ta’ impjiegi. Jinħtieġu miżuri li jżidu akkomodazzjoni affordjabbli fiż-żona ta’ Helsinki u politiki effettivi biex jgħinu lin-nies jaġġornaw il-ħiliet tagħhom u jsibu xogħol.

               (10)L-ambjent kummerċjali fil-Finlandja huwa tajjeb daqs jew aħjar minn dak f’ekonomiji avvanzati oħrajn. Madankollu, in-nuqqas ta’ kompetizzjoni, b’mod partikolari fis-servizzi mmirati primarjament lejn is-suq domestiku, bħal bejgħ bl-imnut u servizzi ta’ trasport, jaffettwa l-kompetittività ġenerali tal-ekonomija Finlandiża. In-negozji identifikaw ħtiġijiet regolatorji eċċessivi bħala ostakolu għad-dħul u t-tkabbir f’xi swieq. Dawn ir-rekwiżiti eċċessivi jeħtieġ li jiġu indirizzati biex jippromwovu l-intraprenditorija u l-investiment. Fis-settur tal-bejgħ bl-imnut, ir-regolamenti tal-ippjanar tar-riforma se jistabbilixxi regoli aktar flessibbli dwar id-daqs u l-lokazzjoni ta’ ħwienet. Is-settur kummerċjabbli kompla jirristruttura u għandu jibbenefika minn swieq, prodotti u servizzi ġodda, speċjalment dawk b’valur miżjud għoli. Il-bidla strutturali tista' tiġi ffaċilitata permezz ta’ politiki li jappoġġjaw l-espansjoni tal-kumpaniji, l-internazzjonalizzazzjoni u l-innovazzjoni. Fil-ħarifa tal-2015 ġew adottati emendi leġiżlattivi, iżda bosta minnhom huma mistennija li jiġu implimentati bejn l-2016 u l-2018. Il-Gvern ħabbar li se jkun hemm aktar riformi strutturali sabiex tiżdied il-kompetizzjoni fis-suq.

               (11)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Finlandja, u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2016. Hija analizzat il-programm ta’ stabbiltà u l-programm nazzjonali ta’ riforma u s-segwitu li kien hemm tar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lejn il-Finlandja fis-snin ta’ qabel. Hija qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Finlandja iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-UE, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet skont is-Semestru Ewropew huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn 1 sa 3 ta’ hawn taħt.

               (12)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-programm ta’ stabbiltà, u l-opinjoni tiegħu
                  12
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

               (13)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-programm nazzjonali ta’ riforma u l-programm ta’ stabbiltà. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet 2 u 3 hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Finlandja tieħu azzjoni fl-2016 u l-2017 biex:

               1.Tikseb aġġustament fiskali annwali ta' mill-inqas 0,5% tal-PDG lejn l-objettiv baġitarju ta' terminu medju fl-2016 u 0,6% fl-2017. Tuża qligħ mhux mistenni biex tħaffef it-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali. Tiżgura l-adozzjoni f’waqtha u l-implimentazzjoni tar-riforma amministrattiva bl-għan li ttejjeb il-kosteffettività tas-servizzi soċjali u tal-kura tas-saħħa.

               2.Filwaqt li tirrispetta r-rwol tas-sħab soċjali, tiżgura li s-sistema tal-iffissar tal-pagi ssaħħaħ in-negozjar ta’ pagi lokali u telimina riġiditajiet, u b'hekk tikkontribwixxi għall-kompetittività u għal approċċ immexxi aktar mill-industrija tal-esportazzjoni. Iżżid l-inċentivi biex jiġi aċċettat ix-xogħol u tiżgura tixrid immirat u biżżejjed miżuri attivi tas-suq tax-xogħol, inkluż għal persuni bi sfond ta’ migrazzjoni. Tieħu miżuri biex tnaqqas in-nuqqas ta' tlaqqigħ reġjonali u tal-ħiliet.

               3.Tkompli l-isforzi biex tiżdied il-kompetizzjoni fis-servizzi, inkluż fis-settur tal-bejgħ bl-imnut. Tippromwovi l-intraprenditorija u l-investiment, inkluż permezz tat-tnaqqis tal-piż amministrattiv u regolatorju, biex trawwem it-tkabbir ta’ produzzjoni ta’ valur miżjud għoli.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)
                  COM(2016) 346 finali.

                     (4)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059, u P8_TA(2016)0060.

                     (5)
                  COM(2015) 690 finali.

                     (6)
                  COM(2015) 691 finali.

                     (7)
                  COM(2015) 692 finali.

                     (8)
                  SWD(2016) 94 finali.

                     (9)
                  COM(2016) 95 finali.

                     (10)
                  COM(2014) 494 finali.

                     (11)
                  The 2015 Ageing Report: Economic and budgetary projections for the 28 EU Member States (2013-2060) European Economy 3. Mejju 2015. Brussell.

                     (12)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


                          IL-KUMMISSJONI
                          EWROPEA

                                                  Brussell, 13.5.2015
                                                  COM(2015) 275 final

                                 Rakkomandazzjoni għal

                      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

          dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Finlandja għall-2015

u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Finlandja għall-2015
 ---pagebreak---                                     Rakkomandazzjoni għal

                         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

             dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Finlandja għall-2015

u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Finlandja għall-2015

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-
Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-
tishih tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' bagit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika
ekonomika1, u b'mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
Wara li kkunsidra r-Regolament Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-
16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi2, u
b'mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea3,
Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew4,
Wara li kkunsidra l-konkużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Ċivili,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
Billi:
(1)       Fis-26 ta' Marzu 2010, il-Kunsill Ewropew qabel mal-proposta tal-Kummissjoni biex
          tiġi mnedija strateġija ġdida għat-tkabbir u l-impjiegi, Ewropa 2020, ibbażata fuq
          koordinazzjoni msaħħa tal-politiki tal-ekonomija. L-istrateġija tiffoka fuq il-punti
          ewlenin fejn hija meħtieġa azzjoni sabiex jissaħħaħ il-potenzjal tal-Ewropa għal
          tkabbir sostenibbli u kompetittività.
(2)       Fit-13 ta' Lulju 2010, il-Kunsill, abbażi tal-proposti tal-Kummissjoni, adotta
          rakkomandazzjoni dwar il-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi għall-Istati
          Membri u l-Unjoni (mill-2010 sal-2014) u, fil-21 ta' Ottubru 2010, adotta deċiżjoni
          dwar il-linji gwida għall-politiki tal-impjiegi tal-Istati Membri. Flimkien jiffurmaw
          il-"linji gwida integrati". L-Istati Membri kienu mistiedna sabiex jikkunsidraw fil-
          politiki ekonomiċi u tal-impjiegi tagħhom.

1
         ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.
2
         ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.
3
         COM(2015) 275.
4
         P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068, P8_TA(2015)0069.
 ---pagebreak--- (3)    Fit-8 ta' Lulju 2014 il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni dwar il-Programm
       Nazzjonali ta' Riforma tal-Finlandja għall-2014 u ppreżenta l-opinjoni tiegħu dwar il-
       Programm ta' Stabilità aġġornat tal-Finlandja tal-2014. Fit-28 ta' Novembru 2014,
       f'konformità mar-Regolament (UE) Nru 473/20135, il-Kummissjoni ppreżentat l-
       opinjoni tagħha dwar l-abbozz ta' pjan baġitarju tal-Finlandja għall-20156.
(4)    Fit-28 ta' Novembru 2014 il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-
       Tkabbir7, biex b'hekk ingħata bidu għas-Semestru Ewropew 2015 ta' koordinazzjoni
       tal-politika ekonomika. Fl-istess jum, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011,
       il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija8, li fih il-
       Finlandja kienet identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru għandha
       titwettaq analiżi fil-fond.
(5)    Fit-18 ta' Diċembru 2014 il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet għat-tisħiħ tal-
       investiment, l-aċċellerazzjoni tar-riformi strutturali u t-tkomplija ta' konsolidazzjoni
       fiskali respondabbli li tkun favorevoli għat-tkabbir.
(6)    Fis-26 ta' Frar 2015, il-Kummissjoni ppublbikat ir-rapport tal-pajjiż tal-2015 għall-
       Finlandja9.     Dan      evalwa      l-progress     tal-Finlandja    fl-indirizzar    tar-
       rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fit-8 ta' Lulju 2014. Ir-rapport tal-
       pajjiż jinkludi wkoll ir-riżultati tal-analiżi fil-fond li saret skont l-Artikolu 5 tar-
       Regolament (UE) Nru 1176/2011. L-analiżi tal-Kummissjoni twassalha għall-
       konkluzjoni li l-Finlandja għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi li jirrikejdu
       azzjoni ta' politika u ta' monitoraġġ. B'mod partikolari, ir-riskji marbuta ma'
       prestazzjoni dgħajfa fl-esportazzjoni f'kuntest ta' ristrutturar industrijali jeħtieġu
       attenzjoni. Filwaqt li t-tnaqqis fis-sehem fis-suq tal-esportazzjoni u fl-industrija tal-
       elettronika b'mod ġenerali intemm, l-investiment għadu baxx, u t-tkabbir potenzjali
       naqas. Id-dejn tas-settur privat stabilizza u ma jidhrix li huwa sorts ta' tħassib
       immedjat, iżda l-livell relattivament għoli tiegħu jirrekjedi monitoraġġ mill-qrib.
(7)    Fit-2 ta' April 2015, il-Finlandja ppreżentat il-programm nazzjonali ta' riforma
       tagħha għall-2015, kif ukoll il-programm ta' stabilità għal-2015. Sabiex jiġu
       kkunsidrati r-rabitet bejniethom, iż-żewġ programmi ġew evalwati fl-istess mument.
(8)    Il-Finlandja bħalissa tinsab fil-parti [korrettiva] tal-Patt ta' Stabbilizzazzjoni u
       Tkabbir, wara l-adozzjoni mill-Kunsill ta' deċiżjoni skont l-Artikolu 125(6) TFUE fi
       [XX]. Fil-Programm ta' Stabilità għall-2015, li huwa bbażat fuq preżunzjoni tal-ebda
       tibdil fil-politika u li jkopri l-perjodu 2014-2019, id-defiċit nominali, li tela' għal
       3.2 % tal-PDG fl-2014 u b'hekk eċċeda l-valur ta' referenza ta' 3 %tal-PDG, huwa
       pprojettat li jkompli jiżdied għal 3.4 % tal-PDG fl-2015, qabel ma jonqos ftit ftit għal
       3.1 % fl-2017 u jibqa' nieżel għal 2.5 % tal-PDG fl-2019. Skont il-Programm ta'
       Stabilità għall-2015, il-proporzjon bejn id-dejn u l-PDG tal-gvern mistenni jiżdied
       matul il-perjodu ta' tbassir tal-programm u li jilħaq 67.8 % tal-PDG sal-2019. L-
       objettiv fuq perjodu medju - defiċit strutturali ta' 0.5 % tal-PDG - ma jintlaħaqx sa
       tmiem il-perjodu tal-programm. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-
       projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2015
       tal-Kummissjoni, id-defiċit tal-gvern ġenerali tal-Finlandja huwa mbassar li jkun ta'
       3.3 % tal-PDG fl-2015 u ta' 3.2 % tal-PDG fl-2016, filwaqt li proporzjon bejn id-dejn
       u l-PDG tal-gvern huwa mbassar li jiżdied biex jilħaq 64.4 % tal-PDG sal-2016. Fit-

5
      ĠU L 140, 27.5.2013, p. 11.
6
      C(2014) 8815 finali.
7
      COM(2014) 902.
8
      COM(2014) 904.
9
      SWD(2015) 45 finali tas-26.2.2015.
 ---pagebreak---        13 ta' Mejju 2015 il-Kummisjsoni ppubblikat rapport skont l-Artikolu 126(3) tat-
       Trattat u waslet għall-konklużjoni li l-kriterji tad-dejn u tad-defiċit ma kinux
       ikkunsidrati bħala li huma konformi. Il-Programm ta' Stabilità ma jiżgurax li d-
       defiċit eċċessiv jiġi kkoreġut fil-ħin u b'mod sostenibbli sa l-201X. Għalhekk, iridu
       jittieħdu miżuri ulterjuri. Abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-Programm ta' Stabilità u
       billi ħa f'kunsiderazjoni t-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2015, il-Kunsill
       huwa tal-opinjoni li jeżisti riskju li l-Finlandja ma tkunx konformi mad-
       dispożizzjonijiet tal-Patt ta' Stabbilizzazzjoni u Tkabbir. Għalkemm il-Finlandja
       għamlet xi progress fl-implimentazzjoni ta' riformi amministrattivi, l-effiċjenza tas-
       settur pubbliku Finandiż tista' tkompli tittejjeb, b'mod partikolari f'oqsma li fil-futur
       se jiġu kkonfrontati minn pressjonjiet ta' kosti minħabba t-tixjieħ. Il-partijiet soċjali
       laħqu qbil rigward il-kontenut tar-riforma tal-pensjoni fil-ħarifa tal-2014, iżda din
       għad trid tiġi adottata. Huwa ta' importanza kruċjali li jkun hemm żieda fil-
       parteċipazzjoni ta' ħaddiema aktar avvanzati fl-età fid-dawl tad-diskrepanza fis-
       sostenibilità fiskali u ż-żieda ippjanata fl-età statutorja tal-irtirar. Il-ħruġ bikri mid-
       dinja tax-xogħol ġej l-aktar minħabba każijiet ta' diżabilità jew abbażi ta' benefiċċji
       estiżi għall-qgħad fil-każ ta' ħaddiema aktar avvanzati fl-età. L-abbozz ta' liġi li
       ressaq il-gvern dwar ir-riforma tas-servizzi soċjali u tal-kura tas-saħħa tressaq
       quddiem il-parlament f'Diċembru 2014, iżda sakemm waslu l-elezzjonijiet
       parlamentari ta' April 2015 kienet għadha ma nstabet l-ebda soluzzjoni biex jiġi
       bbilanċjat il-mudell amministrattiv ta' koalizzjonijiet muniċipali kbar mal-
       awtonomija tal-muniċipalitajiet individwali ggarantit mill-Kostituzzjoni, u l-abbozz
       ta' liġi skada. Il-muniċipalitajiet Finlandiżi huma relattivament żgħar iżda jwettqu
       kompiti pjuttost estensivi meta jitqabblu ma' dawk f'pajjiżi Ewropej oħra. Ir-riforma
       tal-istrutturi muniċipali ttardjat xi ftit u l-muniċipalitajiet qed jagħmlu studji dwar il-
       benefiċċji tal-amalgamazzjonijiet. Skont il-programm nazzjonali ta' riforma tal-2015,
       tista' tiġi ppreżentata proposta leġiżlattiva oħra lill-parlament sa tmiem l-2016.
(9)    Fid-dawl tat-tixjieħ u tal-popolazzjoni fl-età tax-xogħol li qed tonqos, huwa
       importanti li s-suq tax-xogħol ikollu aċċess għall-forza lavorattiva potenzjali sħiħa.
       Il-Finlandja għamlet xi progress dwar dan u ħadet diversi miżuri, inkluż
       organizzazzjoni aħjar tas-sussidji fuq il-pagi, b'attenzjoni partikolari għall-anzjani, u
       tas-servizz tal-impjieg pubbliku. Ir-rata tal-qgħad kienet ta' 8.7 % fl-2014 u qed
       tiżdied, b'mod partikolari fost iż-żgħażagħ u l-ħaddiema aktar avvanzati fl-età. Il-
       ftehim dwar paga moderata tal-2013 jappoġġja r-restawr tal-kompetittivita tal-kosti u
       tal-esportazzjoni permezz ta' żieda aktar moderata fil-kosti tal-unitajiet lavorattivi.
(10)   Il-Finlandja għamlet xi progress fl-ixprunar il-kapaċità tagħha li tipproduċi prodotti
       innovattivi. Il-Gvern qed jimplimenta riforma komprensiva tal-istituti tar-riċerka u l-
       iffinanzjar. Il-programmi ta' politika għat-teknoloġija nadifa, il-bijoteknoloġija u d-
       diġitizzazzjoni huma promettenti, iżda huma fuq skala relattivament żgħira.
       Għalkemm l-intestiment fir-riċerka u l-iżvilupp hija fost l-ogħla fl-UE, il-Finlandha
       għadha qed taffaċċja sfidi biex tikkonverti dan fi prodotti u servizz ta' suċċess għall-
       esportazzjoni. Il-Gvern wettaq sforzi biex jagħmel is-sistemi ta' appoġġ għan-negozji
       aktar sempliċi u effiċjenti, iżid l-iffinanzjar għal kumpaniji stabbiliti ġodda u
       jippromwovi l-internalizzazzjoni tagħhom. Madankollu, l-investiment fil-Finlandja
       għadu baxx, id-diffikultajiet fl-esportazzjoni baqgħu hemm, u l-għadd ta' nies
       f'impjieg naqas. Huma meħtieġa wkoll sforzi biex titqawwa l-kompetizzjoni fis-
       swieq ta' prodotti u servizzi, speċjalment fis-settur tal-bejgħ bl-imnut, li għadu
       kkonċentrat wisq.
(11)   Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-
       politika ekonomika tal-Finlandja, u ppubblikata fir-rapport tal-pajjiż tal-2015. Hija
 ---pagebreak---         analizzat il-programm ta' stabilità u l-programm nazzjonali ta' riforma u s-segwti li
        kien hemm tar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lejn il-Finlandja fis-snin ta' qabel.
        Hija ħadet f'kunsiderazzjoni mhux biss ir-relevanza għal politika fiskali u
        soċjoekonomika fiskali fil-Finlandja iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u
        l-gwida tal-UE, meta wieħed iqis il-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ġenerali
        ekonomika tal-Unjoni Ewropea billi jingħata element ġej mill-UE f'deċiżjonijiet
        nazzjonali fil-futur. Ir-rakkomandazzjonijiet tas-Semestru Ewropew huma riflessi fir-
        rakkomandazzjonijiet 1 sa 4 hawn taħt.
(12)    Fid-dawl ta' din l-evalwazzjoni, il-Kunsill eżamina il-programm ta' stabilita tal-
        Finlandja, u l-opinjoni tiegħu10 hija riflessa b'mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1
        hawn taħt.
(13)    Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta' din l-evalwazzjoni, il-Kunsill
        eżamina il-programm nazzjonali ta' riforma u l-programm ta' stabilità. Ir-
        rakkomandazzjonijiet taħt l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma
        riflessi fir-rakkomandazzjonijiet 2 u 3 hawn taħt.
(14)    Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew il-Kummissjoni għamlet ukoll analiżi tal-politika
        ekonomika taż-żona tal-euro bħala tali. Abbżi ta' din l-analiżi, il-Kunsill ħareġ
        rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euro.
        Il-Finlandja għandha wkoll tara li jkun hemm implimentazzjoni sħiħa u fil-ħin ta'
        dawn ir-rakkomandazzjonijiet,
B'DAN JIRRAKKOMANDA li l-Finlandja tieħu azzjoni fl-2015 u l-2016 biex:
1.      Tara li d-defiċit eċċessiv jinġieb taħt it-3 % tal-PDG b'mod tempestuż u durabbli bl-
        ammont ta' [XX] f'konformità mal-obbligi tal-Finlandja skont l-Artikolu 126 TFUE.
        Tkompli l-isforzi biex titnaqqas id-diskrepanza fis-sostenibilità fiskali u jissaħħu l-
        kundizzjonijiet għat-tkabbir.
2.      Tadottata r-riforma tal-pensjoni li dwarha ntlaħaq qbil u jiġu eliminati ftit ftit l-modi
        ta' ħruġ bikri mid-dinja tax-xogħol. Tiżgura tfassil u implimentazzjoni tar-riformi
        amministrattivi rigward l-istruttura muniċipali u s-servizzi soċjali u tas-saħħa, bil-
        ħsieb li tiżdied il-produttività u l-kosteffiċjenza fl-għoti ta' servizzi pubbliċi, filwaqt
        li tiġi ggarantita l-kwalità tagħhom.
3.      Tkompli l-isforzi biex titjieb l-impjegabilità taż-żgħażagħ, tal-ħaddiema aktar
        avvanzati fl-età u ta' dawk qiegħda għat-tul, b'attenzjoni partikolari fuq l-iżvilupp ta'
        ħiliet relevanti għall-impjiegi. Tiżgura, f'konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali u skont
        il-prassi nazzjonali, li l-pagi jżommu l-pass mal-produttività.
4.      Tieħu miżuri biex jinfetaħ is-settur tal-imnut għal kompetizzjoni effettiva.
Magħmul fi Brussell,

                                                 Għall-Kunsill
                                                 Il-President

10
       Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 13.5.2015
            COM(2015) 252 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Belġju tal-2015u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Belġju tal-2015

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Belġju tal-2015

                  u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Belġju tal-2015

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  4
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-26 ta' Marzu 2010, il-Kunsill Ewropew qabel mal-proposta tal-Kummissjoni li jniedi strateġija ġdida għat-tkabbir u l-impjiegi, Ewropa 2020, ibbażata fuq il-koordinazzjoni msaħħa tal-politiki ekonomiċi. L-istrateġija tiffoka fuq l-oqsma ewlenin fejn tenħtieġ azzjoni li tagħti spinta lill-potenzjal tal-Ewropa għat-tkabbir sostenibbli u l-kompetittività.

               (2)Fit-13 ta' Lulju 2010, il-Kunsill, abbażi tal-proposti tal-Kummissjoni, adotta rakkomandazjoni dwar linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri u tal-Unjoni (mill-2010 sal-2014), u fil-21 ta' Ottubru 2010 adotta deċiżjoni dwar il-politiki tal-impjiegi tal-Istati Membri. Flimkien dawn joħolqu "il-linji gwida integrati" li l-Istati Membri ġew mistiedna li jqisu fil-politiki nazzjonali tagħhom dwar l-ekonomija u l-impjiegi.

               (3)Fit-8 ta' Lulju 2014, il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Belġju tal-2014, u ta l-opinjoni tiegħu dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Belġju tal-2014. Fit-28 ta' Novembru 2014, skont ir-Regolament (UE) Nru 473/2013
                  5
               , il-Kummissjoni tat l-opinjoni tagħha dwar l-abbozz tal-pjan baġitarju tal-Belġju għall-2015
                  6
               .

               (4)Fit-28 ta' Novembru 2014, il-Kummisjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir
                  7
               , li ta bidu għas-Semestru Ewropew ta' koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2015. Fl-istess jum, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija
                  8
               , fejn identifikat lill-Belġju bħala wieħed mill-Istati Membri li fil-konfront tagħhom kienet se ssir analiżi fil-fond.

               (5)Fit-18 ta' Diċembru 2014, il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet li jagħtu spinta lill-investiment, li jaċċelleraw ir-riformi strutturali u li jwasslu għal konsolidazzjoni fiskali responsabbli li tiffavorixxi t-tkabbir.

               (6)Fis-26 ta' Frar 2015, il-Kummissjoni ppubblikat ir-Rapport dwar il-Pajjiż għall-Belġju għall-2015
                  9
               . Dan ivvaluta l-progress tal-Belġju meta indirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi adottati fit-8 ta' Lulju 2014. Skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, ir-Rapport dwar il-Pajjiż ikun jinkludi wkoll ir-riżultati tal-analiżi fil-fond. Il-Kummissjoni, permezz tal-analiżi tagħha, tikkonkludi li l-Belġju qed jesperjenza żbilanċi makroekonomiċi li jeħtieġu azzjoni politika u monitoraġġ. B'mod partikolari, l-iżviluppi marbutin mal-kompetittività esterna tal-merkanzija juru li għad hemm riskju u li hemm bżonn ta' attenzjoni, għax jekk jerġa' jseħħ deterjorament tiġi mhedda l-istabbiltà makroekonomika. Aktar azzjoni sabiex tiġi żgurata konverġenza fil-paramentri tal-ispejjeż trażżan it-tnaqqis fl-impjiegi fis-setturi kummerċjali, filwaqt li progress tanġibbli sabiex titnaqqas id-diskrepanza tal-kost storiku tista' tiġi rinfurzata permezz ta' spostament tat-taxxa lejn bażijiet ta' taxxa mhux mix-xogħol. Id-dejn pubbliku għadu għoli, iżda diversi fatturi jimmoderaw ir-riskji makroekonomiċi assoċjati.

               (7)Fit-30 ta' April 2015 il-Belġju sottometta l-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2015 u l-Programm ta' Stabbiltà tal-2015 tiegħu. Sabiex tittieħed inkonsiderazzjoni l-konnessjoni ta' bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

               (8)Il-Belġju attwalment jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u huwa suġġett għar-regola tranżitorja dwar id-dejn għall-perjodu 2014-2016. Fis-27 ta' Frar 2015 il-Kummissjoni ħarġet Rapport skont l-Artikolu 126(3) tat-TFUE
                  10
               , minħabba li l-Belġju ma kienx mistenni li jagħmel biżżejjed progress biex jikkonforma mar-regola tad-dejn tal-2014-2015, u fl-2014 inqabeż il-valur referenzjarju tad-defiċit ta' 3 % tal-PDG. L-analiżi kkonkludiet li għandu jitqies li dak iż-żmien kien hemm konformità mal-kriterju tad-dejn, u li d-defiċit żejjed li qabeż il-valur referenzjarju kien qrib, temporanju u eċċezzjonali (minħabba tibdil fil-metodoloġija tal-istatistika). Din l-analiżi għadha kumplessivament valida. Il-gvern fil-Programm ta' Stabbiltà tal-2015 tiegħu qed jippjana titjib gradwali fil-bilanċ strutturali sabiex sal-2018 f'termini strutturali jilħaq pożizzjoni baġitarja bbilanċjata. Madankollu, il-bilanċ strutturali
                  11
                kkalkulat mill-ġdid juri defiċit strutturali ta' 0.3 % tal-PDG fl-2018. Il-gvern mhux jippjana li jilħaq l-objettiv ta' terminu medju – l-eċċess ta' 0.75% tal-PDG f'termini strutturali – waqt il-perjodu tal-ipprogrammar. Il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern huwa mistenni li jilħaq il-massimu ta' 106.9 % fl-2015, u li jonqos gradwalment għal 102 % fl-2018. Ix-xenarju makroekonomiku li jsostni dawn il-previżjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Madankollu, il-miżuri meħtieġa sabiex jitwieżnu l-miri tad-defiċit ippjanati mill-2016 'l quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed. Abbażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni għall-2015, it-tkabbir fin-nefqa netta tal-2015 huwa mistenni jkun konformi mal-parametru referenzjarju tan-nefqa. Madankollu, hemm ir-riskju ta' xi devjazzjoni fl-2014-2015, priċipalment minħabba telf fl-2014. Jekk il-politika ma tinbidilx, hemm ukoll ir-riskju ta' devjazzjoni sinifikanti mill-pjan ta' aġġustament li huwa meħtieġa għall-objettiv ta' terminu medju tal-2015-2016. Għaldaqstant se jkunu meħtieġa aktar miżuri tul is-sentejn. Il-Kunsill, abbażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-Programm ta' Stabbiltà u filwaqt li kkunsidra l-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni għall-2015, huwa tal-opinjoni li hemm ir-riskju li l-Belġju ma jikkonformax mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir.

               (9)Il-gvern federali ftiehem dwar riforma kbira fil-pensjonijiet li għandha l-għan li tnaqqas id-differenza bejn l-età reali tal-irtirar u dik statutorja, u żżid f'dik tal-aħħar. L-eta' tal-irtirar bikri se tkompli tiżdied wara l-2016, għal 63 sena sal-2019, b'karriera li t-tul tagħha jkun jeħtieġ tal-anqas 42 sena. Fuq terminu aktar twil, hemm pjanijiet sabiex l-eta' statutorja tal-irtirar tiżdied minn 65 sena għal 66 sena fl-2025, u 67 fl-2030. Hija ppjanata l-introduzzjoni gradwali ta' sistema ta' pensjonijiet abbażi ta' kreditu, b'mekkaniżmi ta' aġġustament li jirrispondu għall-iżviluppi demografiċi u ekonomiċi, bħalma huma l-istennija itwal tal-għomor u t-tibdil fil-proporzjon ta' dipendenza fuq l-ekonomija. Strateġija ta' konsolidament li jkollha suċċess u li tikkumpensa għall-impatt baġitarju ta' tixjiħ demografiku, u li tissalvagwardja s-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi, tiddependi fuq l-implimentazzjoni rapida ta' din ir-riforma fil-pensjonijiet. Meta wieħed iqis li għad hemm ftit inċentivi li jwieżnu l-impjegabbiltà tal-ħaddiema ta' età akbar, dawn ir-riformi fil-pensjonijiet iridu jkunu akkumpanjati minn miżuri favur l-impjiegi u minn riformi fis-suq tax-xogħol li jwasslu għal tixjiħ attiv.

               (10)Is-sistema fiskali Belġjana hija kkaratterizzata minn piż tat-taxxa kumplessivament għoli, minn rati relattivament għoljin u minn bażijiet stretti. Il-piż tat-taxxa jxaqleb b'mod qawwi lejn il-manodopera. Dan jirriżulta f'kost lavorattiv għoli li jiskoraġġixxi l-ħolqien tax-xogħol, u f'porzjonijiet ta' taxxa għoljin li jikkontribwixxu għan-nassa tal-qgħad. Barra minn hekk, anki sabiex jittaffew ir-rati ta' taxxa għoljin, il-bażijiet tat-taxxa huma ġeneralment mgħawra minn għadd ta' eżenzjonijiet speċifiċi, tnaqqis, rati mnaqqsin u nfiq tat-taxxa, li joħolqu distorsjonijiet u l-possibilità ta' lakuni. Ċerti karateristiċi tas-sistema tat-taxxa huma ta' ħsara għall-ambjent. Minħabba dawn id-dgħufijiet, il-Belġju kien ripetutament mogħti l-parir biex jissimplifika u jfassal mill-ġdid is-sistema tat-taxxa tiegħu ħalli jerġa' jibbilanċja mill-ġdid il-piżijiet tat-taxxa, jagħlaq il-lakuni tat-taxxa u jnaqqas id-differenzjazzjoni li tinħoloq min-niċeċ fit-tassazzjoni, li xi kultant tagħmel il-ħsara. Sa issa sar progress limitat għal riforma komprensiva fit-taxxa, li jinvolvi b'mod partikolari, spostament mill-manodopera lejn bażijiet tat-taxxa li joħolqu anqas distorsjoni fit-tkabbir. Il-bażijiet tat-taxxa li jagħtu lok għal twessigħ, jinkludu taxxi ambjentali u fuq il-konsum, kif ukoll ċertu tip ta' introjtu finanzjarju. Il-kombinament tal-ispostament lil hinn mill-manodopera u tat-twessigħ fil-bażijiet tat-taxxa (jiġu riveduti d-dispożizzjonijiet eżistenti tat-taxxa, is-sussidji, l-eżenzjonijiet u t-tnaqqqis) jista' jtejjeb il-bilanċ u l-korrettezza globali tas-sistema tat-taxxa, jappoġġja l-impjiegi, il-kompetittività u l-objettivi soċjali u ambjentali, kif ukoll jiġġieled kontra l-evażjojni tat-taxxa u l-ippjanar tat-taxxa aggressiv.

               (11)Il-problemi strutturali li jikkaratterizzaw lis-suq tax-xogħol Belġjan ikomplu joħolqu l-użu kronikament baxx tal-manodopera kif ukoll okkupazzjoni globali u rati ta' attività baxxi. In-nuqqasijiet qegħdin prinċipalment fir-rabta dgħajfa li hemm bejn il-pagi u l-produttività, u fid-diżinċentivi finanzjarji biex wieħed jaħdem. Il-Belġju jiffaċċja ukoll nuqqas ta' ħaddiema tas-sengħa u nuqqas fit-tlaqqigħ tal-ħiliet. Id-diversi ftehimiet tal-gvern jagħmlu referenza għall-ħtieġa ta' rabtiet aktar b'saħħithom bejn l-edukazzjoni, it-taħriġ u l-atturi fl-okkupazzjoni sabiex jitjieb it-taħriġ lingwistiku, vokazzjonali u edukattiv kif ukoll jiġi żviluppat taħriġ alternattiv għall-istudenti u d-diżokkupati. Madankollu, il-progress qed isir bil-mod. L-impatt ta' dawn il-fatturi strutturali fuq ċerti gruppi fis-suq tax-xogħol, bħalma huma d-diżokkupati żgħażagħ u ta' eta' akbar, u dawk bi sfond ta' migranti, huwa partikolarment evidenti.

               (12)Il-kompetittività esterna mdgħajfa tal-Belġju tkompli żżid ir-riskji makroekonomiċi għall-ekonomija tiegħu. L-ekonomija hija aċċentwata mill-problema ta' kost lavorattiv għoli, li bħala medja qabeż lil dak tal-pajjiżi tal-viċinat. Hemm bżonn li ż-żieda fil-pagi tiġi allinjata aktar viċin mal-produttività, u li l-iffissar tal-pagi jsir aktar flessibbli sabiex jiżdied il-potenzjal tal-ekonomija għall-aġġustament. Ittieħdu miżuri mmirati sabiex għal gruppi speċifiċi jitnaqqas il-kost lavorattiv, u sabiex jonqsu d-differenzi bejn il-pagi gross u nett li jinsabu f'qiegħ l-iskala tal-pagi. Madankollu, sabiex jiġu eliminati għal kollox id-differenzi, hemm bżonn ta' azzjoni addizzjonali li sserraħ fuq riformi fis-sistema tal-iffissar tal-pagi. L-akkumulu tal-iżvantaġġ f'dak li huwa spiża jġib miegħu qgħad u eventwalment jipprovoka korrezzjoni, jekk jitħalla għal riħu. Fatturi oħra ewlenin tal-ispiża għall-kumpaniji huma l-ispejjeż tal-enerġija u l-ispejjeż tas-servizzi kummerċjali intermedji, li huma ferm irregolati u protetti mill-kompetizzjoni. Hemm ukoll lok konsiderevoli għal titjib fid-dimensjoni mhux marbuta mal-kost tal-kompetitttività esterna. Sabiex jiġu ssalvagwardjati u msaħħa l-livelli attwali ta' protezzjoni soċjali, trid issir aktar enfasi fuq iż-żieda fil-produttività. Dan jeħtieġ spinta sostnuta lejn prodotti u servizzi assoċjati li jkunu aktar 'l fuq fil-katina tal-valur, abbażi ta' prestazzjon aħjar fl-innovazzjoni u fil-valorizzazzjoni tal-R&Ż. Għandhom jitnaqqsu l-ostakli amministrattivi u jittieħdu miżuri sabiex tiġi promossa l-intraprenditorija u jitkebbes dinamiżmu kummerċjali. Ir-rata ferm baxxa ta' negozji li jkunu għadhom kemm fetħu tindika klima kummerċjali li mhix favorevoli għall-attivitajiet ġodda u għall-espansjoni. Iż-żieda tal-kompetizzjoni fis-servizzi għall-konsumatur u dawk professjonali hija wkoll sfida. L-eliminazzjoni tar-restrizjonijiet infrastrutturali pubbliċi u titjib fil-kwalità u l-adegwatezza tal-istokk kapitali permezz ta' investimenti addizzjonali, b'mod partikolari fil-qasam tal-infrastruttura ferrovjarja u tat-toroq, ukoll isaħħu l-produttività kumplessiva tal-pajjiż.

               (13)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva dwar il-politika ekonomika tal-Belġju, u ppubblikatha fir-rapport dwar il-pajjiż tal-2015. Hija vvalutat wkoll il-Programm ta' Stabbiltà u l-Programm Nazzjonali ta' Riforma kif ukoll is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Belġju fis-snin preċedenti. Hija ma kkunsidratx biss ir-relevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonimika, iżda wkoll kemm jikkonformaw mar-regoli u l-gwida tal-UE, ġaladarba hemm bżonn li l-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni Ewropea tissaħħaħ billi jingħata kontribut fil-livell tal-UE fid-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. Ir-rakkomandazzjonijiet skont is-Semestru Ewropew jidhru fir-rakkomandazzjonijiet minn 1 sa 4 hawn taħt.

               (14)Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta' Stabbiltà tal-Belġju, u l-opinjoni
                  12
                tiegħu tidher b'mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 hawn taħt.

               (15)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta' Riforma u l-Programm ta' Stabbiltà. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 jidhru fir-rakkomandazzjonijiet minn 1 sa 4 hawn taħt.

               (16)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Kummissjoni wettqet ukoll analiżi tal-politika ekonomika taż-żona tal-euro kollha. Abbażi ta' din l-analiżi, il-Kunsill ħareġ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euro. Il-Belġju għandu wkoll jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f'waqtha ta' dawn ir-rakkomandazzjonijiet,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Belġju jieħu azzjoni fl-2015 u l-2016 sabiex:

               1.Jilħaq aġġustament fiskali ta' mill-inqas 0,6 % tal-PDG għall-objettiv ta' terminu medju fl-2015 u fl-2016. Juża qligħ mhux mistenni sabiex il-proporzjon tad-dejn tal-gvern jaqbad adegwatament in-niżla. Jikkumplimneta r-riforma fil-pensjonijiet billi jorbot l-età statutorja tal-irtirar mal-istennija tal-għomor. Jaqbel dwar id-distribuzzjoni infurzabbli ta' miri fiskali fil-livelli kollha tal-gvern.

               2.Jadotta u jimplimenta riforma komprensiva tat-taxxa li twessa' l-bażi tat-taxxa, u jwarrab il-piż tat-taxxa minn fuq il-manodopera kif ukoll ineħħi l-infiq tat-taxxa ineffiċenti.

               3.Itejjeb il-funzjonament tas-suq tax-xogħol billi jnaqqas id-diżinċentivi finanzjarji għax-xogħol, iżid l-aċċess għas-suq tax-xogħol għal pubbliku destinatarju speċifiku, u jindirizza n-nuqqas u d-diskrepanzi fil-ħiliet.

               4.Jerġa' jiġi kompetittiv billi, b'konsultazzjoni mas-sħab soċjali u f'konformità mal-prattiki nazzjonali, jiżgura li l-pagi jevolvu mal-produttività.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)
                  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)
                  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)
                  COM(2015) 252

                     (4)
                  P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068, P8_TA(2015)0069.

                     (5)
                  ĠU L 140, 27.5.2013, p. 11.

                     (6)
                  C(2014) 8800 finali

                     (7)
                  COM(2014) 902.

                     (8)
                  COM(2014) 904.

                     (9)
                  SWD(2015) 21 finali/2

                     (10)
                  COM(2015) 112.

                     (11)
                  Il-bilanċ strutturali kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni abbażi tal-informazzjoni fil-Programm ta' Stabbiltà, skont il-metodoloġija komunement miftiehma.

                     (12)
                  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill(KE) Nru 1466/97.