               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 23.5.2018
            COM(2018) 417 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2018 ta’ Maltau li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Malta tal-2018

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2018 ta’ Malta

                  u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Malta tal-2018

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fit-22 ta’ Novembru 2017, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2018. Fis-17 ta’ Novembru 2017, hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali pproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni.  Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta’ Marzu 2018. Fit-22 ta' Novembru 2017, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija fejn Malta ma kinetx identifikata bħala waħda mill-Istati Membri li jridu jwettqu analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta’ Marzu 2018. Fl-14 ta’ Mejju 2018, il-Kunsill adotta r-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro (“rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro”).

               (2)Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja, Malta jinħtieġ li tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha ta’ din ir-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika għaż-Żona tal-Euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet hawn isfel, b’mod partikolari (1). Ir-rapport għal kull pajjiż tal-2018 għal Malta
                  4
                ġie ppubblikat fis-7 ta’ Marzu 2018. Dan ir-rapport jivvaluta l-progress ta’ Malta biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fil-11 ta’ Lulju 2017, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Malta lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

               (3)Fit-13 ta' April 2018, Malta ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2018 tagħha u l-Programm ta' Stabbiltà tal-2018 tagħha. Biex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (4)Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020. Kif kien previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  5
               , fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn lill-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru li jirrieżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta' Sħubija u għall-programmi rilevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji ulterjuri dwar kif tista' tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni f'linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropew ma' governanza ekonomika tajba
                  6
               .

               (5)Bħalissa Malta qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2018, il-gvern jippjana li jżomm surplus f’termini nominali matul il-perjodu 2018-2021. L-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — pożizzjoni baġitarja bilanċjata f’termini tal-PDG — se jibqa’ jiġi ssodisfat b’marġni pożittiv tul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà, il-proporzjon ġenerali ta’ dejn tal-gvern mal-PDG huwa mistenni li jibqa’ taħt il-valur ta’ referenza tat-Trattat ta’ 60 % tal-PDG u li jibda jonqos gradwalment minn 50,8 % tal-PDG fl-2017 għal madwar 36 % fl-2021. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dan it-tbassir baġitarji huwa plawżibbli għall-2018-2019 u favorevoli għall-2020-2021. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2018 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li se jirreġistra surplus ta’ 0,6 % tal-PDG fl-2018 u ta’ 1,1 % tal-PDG fl-2019, 'il fuq mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju. B’mod ġenerali, il-Kunsill hu tal-opinjoni li Malta hi proġettata li tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2018 u fl-2019. Fl-istess ħin, jinħtieġ li l-iżviluppi tan-nefqa jiġu mmonitorjati bir-reqqa fuq terminu qasir u fuq terminu medju, l-aktar fid-dawl ta’ riskji futuri possibbli għar-robustezza tad-dħul.

               (6)Kif indikat fir-rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro tal-2018, il-ġlieda kontra strateġiji tal-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex tevita distorsjonijiet ta’ kompetizzjoni bejn il-kumpaniji, tipprovdi trattament ġust tal-kontribwenti tat-taxxa u tissalvagwardja l-finanzi publiċi. Effetti kollaterali tal-istrateġiji tal-ippjanar aggressiv tat-taxxa bejn l-Istati Membri jitolbu għal azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkumplimentaw il-leġiżlazzjoni tal-UE. In-nuqqas ta’ taxxi miżmuma fuq dividendi, interessi u royalties diretti barra mill-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-UE għal residenti ta’ pajjiż terz) magħmula minn kumpaniji bbażati Malta jistgħu jwasslu biex dawn il-pagamenti jevitaw it-taxxi kompletament, jekk dawn ma jkunux soġġetti għat-taxxa fil-pajjiż destinatarju. Filwaqt li r-reġim il-ġdid ta’ Malta ta’ Tnaqqis ta' Mgħax Nozzjonali se jgħin biex titnaqqas id-distorsjoni bejn id-dejn u l-ekwità, regoli kontra l-abbuż mhux suffiċjenti flimkien ma’ rata relattivament għolja u reġim abbażi tal-istokk jistgħu jipprovdu opportunitajiet għall-evitar tat-taxxa. L-eżistenza ta’ xi dispożizzjonijiet fit-trattati bilaterali dwar it-taxxa bejn Malta u Stati Membri oħra tal-UE, flimkien mas-sistema tat-taxxa ta’ Malta, meta kumpanija residenti iżda mhux domiċiljata f’Malta tiġi intaxxata fuq il-bażi tas-sors u tar-rimessa, jistgħu jintużaw minn kumpaniji biex jinvolvu rwieħhom fi prattiki ta’ evitar tat-taxxa. Il-Kummissjoni tinnota l-impenn ta’ Malta fil-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa għall-kontribwenti. Skont skambji riċenti, il-Kummissjoni se tkompli d-djalogu kostruttiv tagħha fil-ġlieda kontra l-istrateġiji tal-ippjanar aggressiv tat-taxxa.

               (7)Is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi f'Malta għadha sfida. Dan huwa prinċipalment minħabba l-impatt baġitarju tal-ispiża relatata età, bħalma huma l-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul, kif ukoll il-pensjonijiet. Is-sistema tal-pensjonijiet qiegħda taffaċċja l-isfida doppja li tinkiseb is-sostenibbiltà filwaqt li jiġi żgurat introjtu adegwat wara l-irtirar. Prospetti għal sostenibbiltà fit-tul fin-nefqa fuq il-pensjonijiet tjiebu, l-aktar bis-saħħa ta’ valutazzjoni aktar pożittiva ta’ Malta rigward il-potenzjali ta’ tkabbir fit-tul. Madankollu, il-miżuri introdotti fil-baġit tal-2016 kellhom biss impatt limitat fuq is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, li għalhekk tibqa’ sfida sinifikanti. Barra minn hekk, minkejja l-introduzzjoni ta’ miżuri li jtejbu l-adegwatezza tal-pensjonijiet, li l-kopertura tad-diskrepanza fil-pensjonijiet bejn is-sessi għadha għolja. Il-prestazzjoni tas-sistema tas-saħħa tjiebet u l-ħinijiet ta’ stennija qed jitnaqqsu. Madankollu, għad fadal xi sfidi fir-ridistribuzzjoni tar-riżorsi u l-attivitajiet mill-isptar għall-kura primarja. Ix-xenarju istituzzjonali tal-għoti tal-kura primarja qed ipoġġi pressjoni kemm fuq l-isptar kif ukoll fuq il-kura ta’ emerġenza. L-isptar u l-kura primarja mhumiex ikkoordinati sew u l-kura ta’ emerġenza għadha mhix qed tintuża biżżejjed. L-aċċess għal mediċini innovattivi għadu sfida maġġuri, ukoll f’termini baġitarji. Ittieħdu inizjattivi biex jissodisfaw it-talba dejjem tikber fis-sistema ta’ kura għal żmien twil, bħall-inċentivar ta’ kura bbażata fil-komunità u kura fid-djar.

               (8)Xi progress sar fit-titjib tal-kooperazzjoni transfruntiera. Madankollu, l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta’ Malta għadha tidher nieqsa mill-persunal u għad hemm tħassib dwar il-kapaċità tagħha li tissorvelja s-sistema finanzjarja kbira transfruntiera, b’mod partikolari fis-segment mhux bankarji tagħha. Barra minn hekk, filwaqt li s-settur tas-servizzi (b’mod partikolari, l-industrija tal-logħob tal-ażżard fuq l-internet) ikkontribwixxiet b’mod sinifikanti għat-tkabbir ekonomiku sostnut tal-pajjiż, din tista’ toħloq sfidi għall-integrità tas-sistema finanzjarja, u teħtieġ qafas b’saħħtu kontra l-ħasil tal-flus. Riċentement Malta ttrasponiet ir-raba’ Direttiva Kontra l-Ħasil tal-Flus; l-effettività tal-implimentazzjoni tagħha għad trid tiġi evalwata. Barra minn hekk, wara t-traspożizzjoni tad-Direttiva fil-liġi nazzjonali, riċentament l-awtoritajiet Maltin ippreżentaw strateġija integrata għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu. Fost azzjonijiet oħra, se jiġi stabbilit Kumitat ta’ Koordinazzjoni Nazzjonali għall-Ġlieda Kontra l-Ħasil tal-Flus u l-Finanzjament tat-Terroriżmu, magħmul minn rappreżentanti tal-Gvern u awtoritajiet nazzjonali rilevanti oħra. Madankollu, għad fadal sfidi dwar l-iżgurar ta’ implimentazzjoni xierqa u infurzar effettiv tal-qafas regolatorju li ġie adottat dan l-aħħar.

               (9)Fil-kuntest tat-tkabbir ekonomiku qawwi u r-riformi favur l-impjieg tan-nisa u t-titjib tal-ħiliet tal-forza tax-xogħol, ir-riżultati tas-suq tax-xogħol ta’ Malta komplew jitjiebu. Madankollu, il-livell għoli ta’ diskrepanzi fl-impjiegi bejn l-irġiel u n-nisa u l-parteċipazzjoni baxxa tan-nisa fis-suq tax-xogħol li għandhom ’il fuq minn 30 sena kif ukoll ta’ persuni b’diżabbiltà jibqgħu sfida. Id-disinn ta’ liv tal-paternità u tal-ġenituri għadu relattivament dgħajjef iżda huwa importanti għal responsabbiltajiet ta’ kura u appoġġ akbar għan-nisa biex jaħdmu. L-iskarsezzi tal-ħaddiema qed jiżdiedu u għadu jippersisti nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet. Parti sostanzjali mill-forza tax-xogħol Maltija għad għandha rati baxxi ta’ kwalifiki, filwaqt li d-dipendenza fuq ħaddiema barranin biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet ta’ ħaddiema u ta’ ħiliet qed tiżdied. L-inizjattivi ta’ politika qed jiġu implimentati fl-oqsma tas-suq tax-xogħol, il-ħiliet u l-inklużjoni soċjali huma mistennija jkomplu, iżda jeħtieġ li jsiru permezz tal-informazzjoni li tfiġġ minn monitoraġġ bażat fuq ir-riżultati u evalwazzjoni.

               (10)Ir-rata tat-tluq bikri mill-iskola, li kienet ta’ 18,6 % tibqa’ l-ogħla fl-UE b’titjib żgħir meta mqabbel mas-sena ta’ qabel. Malta għandha wkoll l-ogħla rata tat-tluq bikri mill-iskola għal nies b’diżabbiltà, li hija ta’ 50 %, id-doppju tal-medja tal-UE. Barra minn hekk, l-eżiti tat-tagħlim huma influwenzati ħafna mill-isfond soċjoekonomiku, it-tip ta’ skola u l-istatus ta’ diżabbiltà. Id-differenza fil-prestazzjoni fix-xjenza bejn studenti mill-iskejjel bl-aktar prestazzjoni baxxa għal dawk bl-aktar prestazzjoni għolja hija waħda mill-ogħla fl-UE u darba u nofs daqs il-medja tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi. Is-sehem ta’ studenti b’riżultati baxxi fil-matematika, ix-xjenza u l-qari huwa r-raba’ l-ogħla fl-UE. Hemm in-nuqqas ta’ strateġija komprensiva li ttejjeb il-kwalità tal-edukazzjoni u tnaqqas l-inugwaljanzi fir-riżultati edukattivi bejn gruppi soċjali u tipi ta’ skejjel differenti.

               (11)It-tkabbir ekonomiku robust żied il-pressjoni fuq l-infrastruttura u r-riżorsi naturali. B’mod partikolari, is-settur tat-trasport bit-triq qed iħabbat wiċċu ma’ sfidi kbar tal-infrastruttura u ta’ sostenibbiltà fit-tul. Nuqqas ta’ infrastruttura tat-trasport u spejjeż li qed jogħlew tal-konġestjoni huma ta’ ostaklu għall-investiment. Iż-żieda fin-numru ta’ vetturi u fit-traffiku jwasslu għal aktar emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra u jaffettwaw b’mod negattiv il-kwalità tal-arja. Huma jistgħu wkoll ikollhom impatt negattiv fuq it-turiżmu, li jirrappreżenta pilastru importanti tal-ekonomija ta’ Malta. Għalhekk, il-ħtieġa li jiġi indirizzat id-distakk fl-infrastruttura timxi id f’id mal-bżonn għal soluzzjonijiet nodfa tat-trasport. Fl-2016, il-gvern adotta Strateġija Nazzjonali għat-Trasport b’orizzont sal-2050 u Pjan Ewlieni għat-Trasport Operattiv sal-2025. Huwa ħabbar ukoll proġett ta’ EUR 700 miljun għat-titjib tan-netwerk tat-toroq. Dawn il-miżuri kollha f’daqqa mistennija li jnaqqsu l-ispejjeż ekonomiċi ta’ konġestjonijiet għal anqas minn 20 %. Żieda fl-attività ekonomika tista’ tiggrava l-konġestjoni eżistenti fl-infrastruttura, u tpoġġi saħansitra aktar pressjoni fuq ir-riżorsi ambjentali. Barra minn hekk, il-pjan jonqos milli jpoġġi mira ċara għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra mit-trasport u ma jipproponix sistema effettiva ta’ monitoraġġ għall-implimentazzjoni tal-miżuri rrappurtati (minbarra ċiklu ta’ reviżjoni ta’ ħames snin). Huwa għalhekk importanti li jiġu stabbiliti miri u jiġu jimplimentati miżuri biex titnaqqas il-konġestjoni u l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra mit-trasport sal-2025 li jippermettu monitoraġġ perjodiku tal-progress.

               (12)Dawn l-isfidi maħluqa mid-daqs tal-pajjiż u l-istatus ta’ gżira jagħmlu l-ħtieġa li wieħed jimxi lejn ekonomija aktar ċirkolari partikolarment konvinċenti. Investiment intelliġenti jista’ jgħin biex titnaqqas il-pressjoni fuq ir-riżorsi naturali vulnerabbli tal-gżira. Pereżempju, jekk ma jiġux indirizzati, id-diffikultajiet rigward ir-rimi ta’ skart ta’ kostruzzjoni u ta’ demolizzjoni jistgħu jnaqqsu l-kwalità tal-ambjent u l-pajjiż isir anqas attraenti bħala destinazzjoni turistika. Filwaqt li Malta baqgħet fil-grupp t’isfel għall-prestazzjoni fl-ekoinnovazzjoni (is-sitta u għoxrin fl-UE fl-2016 mit-tmintax-il post fl-2013, skont l-indiċi tal-Ekoinnovazzjoni), hija għandha l-potenzjal li timmobilizza investiment li jiġġenera jew li jadotta soluzzjonijiet innovattivi biex ittejjeb l-effiċjenza fir-riżorsi u fl-enerġija fil-kostruzzjoni u l-ġestjoni tal-iskart u l-ilma tad-drenaġġ. B’mod partikolari, hemm bżonn ta’ titjib fl-immaniġġjar tal-iskart flimkien ma’ investiment f’faċilitajiet ta’ riċiklaġġ għall-iskart tal-kostruzzjoni u d-demolizzjoni u l-implimentazzjoni ta’ kontrolli għall-prevenzjoni ta’ landfill illegali jew rimi fil-baħar ta’ skart tal-kostruzzjoni u tad-demolizzjoni.

               (13)Is-sistema tal-ġustizzja qed tkompli taffċċja sfidi fir-rigward tal-effiċjenza tagħha u qafas imsaħħaħ legali u istituzzjonali għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni huwa meħtieġa biex tiġi żgurata kwalità għolja tal-ambjent tan-negozju. Nuqqasijiet fil-governanza fil-qafas kontra l-korruzzjoni jista’ jaffettwa b’mod negattiv il-klima tan-negozju u jaffettwa b’mod negattiv l-investiment. L-effettività tal-isforzi li qed tagħmel Malta biex tiġġieled il-korruzzjoni jeħtieġ li tittejjeb, speċjalment rigward l-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni tal-korruzzjoni. It-titjib tal-qafas ta’ governanza hija kruċjali biex tinżamm ir-reputazzjoni u l-attrazzjoni ta’ Malta bħala destinazzjoni ta’ investiment internazzjonali.

               (14)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2018, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Malta u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2018. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018 u l-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2018 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Malta fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Malta imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (15)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018, u huwa tal-opinjoni li Malta hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li Malta tieħu azzjoni fl-2018 u l-2019 biex:

               1.Issaħħaħ il-qafas ta’ tmexxija ġenerali permezz tat-tisħiħ tas-sorveljanza nazzjonali ta’ negozji finanzjarji orjentati internazzjonalment liċenzjati f’Malta, billi jiġi żgurat l-infurzar effettiv tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus u billi tissaħħaħ il-ġlieda kontra l-korruzzjoni.

               2.Tiżgura s-sostenibbiltà tal-kura tas-saħħa u s-sistema tal-pensjonijiet, inkluż billi żżid l-età statutorja tal-irtirar u billi tagħmel restrizzjoni fuq l-irtirar kmieni.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        COM(2018) 417 final.

                     (3)

                        P8_TA(2018)0077 u P8_TA(2018)0078.

                     (4)

                        SWD(2018) 216 final.

                     (5)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (6)

                        COM(2014) 494 finali.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 23.5.2018
            COM(2018) 413 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2018 tal-Latvjau li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Latvja tal-2018

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2018 tal-Latvja

                  u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Latvja tal-2018

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fit-22 ta’ Novembru 2017, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2018. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta’ Marzu 2018. Fit-22 ta' Novembru 2017, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija, li fih il-Latvja ma ġietx identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru għandu jitwettaq rieżami fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta’ Marzu 2018. Fl-14 ta’ Mejju 2018, il-Kunsill adotta r-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro (“rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro”).

               (2)Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja, jenħtieġ li l-Latvja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha ta’ din ir-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika għaż-Żona tal-Euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet hawn taħt, b’mod partikulari (1) u (2).

               (3)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2018 għal-Latvja
                  4
                kien ippubblikat fis-7 ta’ Marzu 2018. Dan ir-rapport jivvaluta l-progress tal-Latvja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fil-11 ta’ Lulju 2017, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Latvja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

               (4)Fil-11 ta' April 2018, il-Latvja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma 2018 u fis-16 ta' April 2018 ippreżentat il-Programm ta' Stabbiltà tagħha. Biex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (5)Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020. Kif kien previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  5
               , fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn lill-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru li jirrieżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta' Sħubija u għall-programmi rilevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji ulterjuri dwar kif tista' tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni f'linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropew ma' governanza ekonomika tajba
                  6
               .

               (6)Bħalissa l-Latvja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2018, il-gvern qed jippjana deterjorament tal-bilanċ nominali minn defiċit ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2017 għal defiċit ta’ 0,9 % tal-PDG kemm fl-2018 kif ukoll fl-2019 qabel ma jitjieb għal 0,4 % tal-PDG fl-2020 u l-2021. Dan il-perkors huwa mistenni li jkun konsistenti mal-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien ta’ defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG u d-devjazzjonijiet permessi bbażati fuq ir-riforma tal-pensjonijiet u l-klawsola ta’ riforma strutturali għas-settur tas-saħħa. Il-bilanċ strutturali rikalkulat huwa stmat li se jiżdied minn -1,2 % tal-PDG fl-2017 għal -1,7 % tal-PDG fl-2018, qabel ma jinżel għal madwar -1,5 % tal-PDG fl-2019. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018, il-proporzjoni tad-dejn għall-PDG tal-gvern ġenerali hija pproġettata li tonqos minn 40,1 % tal-PDG fl-2017 għal 36 % tal-PDG sal-2021. Il-previżjonijiet ta’ tkabbir tal-PGD tal-Programm jidhru li huma partikolarment favorevoli għall-2018 u plawżibbli għall-2019, kif imqabbel mal-previżjoni tal-Kummissjoni. Ir-riskji għall-pożizzjoni baġitarja jxaqilbu lejn in-negattiv marbut mal-previżjoni ottimista ta’ rendiment ta’ miżuri biex itejbu l-konformità mar-regoli tat-taxxa.

               (7)Fil-11 ta’ Lulju 2017, il-Kunsill irrakkomanda lil-Latvja biex tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2018, filwaqt li jitqiesu t-tolleranzi marbuta mal-implimentazzjoni tar-riforma tas-sistema tal-pensjonijiet u ta’ riformi strutturali li għalihom qed tingħata devjazzjoni temporanja. Dan huwa konsistenti mar-rata ta’ tkabbir nominali massima netta tal-infiq primarju tal-gvern
                  7
                ta’ 6,0 % fl-2018, li tikkorrispondi għal deterjorament permess fil-bilanċ strutturali ta’ 0,3 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2018 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2018. Madankollu, minħabba riżultat aħjar milli mistenni għall-2017, dan ir-riskju jista’ jkun aktar baxx fl-2018. Fl-istess ħin, l-għodda tal-plawżibbiltà bbażata fuq il-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2018 tindika grad għoli ta’ inċertezza għall-estimi tal-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni għal-Latvja abbażi tal-metodoloġija komuni. Jekk jiġu kkonfermati, dawn il-fatturi se jiġu kkunsidrati fil-valutazzjoni ex post għall-2018 fir-rebbiegħa tal-2019.

               (8)Fl-2019, jenħtieġ li l-Latvja tilħaq l-objettiv baġitarju tagħha għall-perjodu medju, b’kont meħud tal-benefiċċju temporanju relatat mal-implimentazzjoni ta’ riforma strutturali fis-settur tal-kura tas-saħħa mogħtija għall-2017-2019. Dan huwa konsistenti mar-rata ta’ tkabbir nominali massima netta tal-infiq primarju tal-gvern ta’ 4,3 % fl-2019, li tikkorrispondi għal titjib meħtieġ fil-bilanċ strutturali ta’ 0,4 % tal-PDG. Fuq il-bażi tal-previżjoni tal-Kummissjoni tal-2018, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2019 u matul l-2018 u l-2019 meħuda flimkien. Kollox ma’ kollox il-Kunsill huwa tal-opinjoni li mill-2018 ’il quddiem se jkunu meħtieġa aktar miżuri sabiex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (9)L-inugwaljanza fl-introjtu fil-Latvja hija għolja. Il-proporzjon bejn l-introjti ta’ 20 % tal-popolazzjoni l-iktar sinjura mal-ifqar 20 % kien ta’ 6,3 fl-2017, fost l-ogħla fl-UE, billi r-ridistribuzzjoni permezz tas-sistema taxxa-benefiċċju hija aktar baxxa. Is-sistema fiskali tal-Latvja ġiet ristrutturata u l-progressività tat-taxxa fuq id-dħul personali żdiedet; madankollu, il-porzjon tat-taxxa fuq il-persuni b’paga baxxa għadu relattivament għoli u jiskoraġġixxi l-impjiegi formali. Ir-riforma fiskali hija limitata f’termini ta’ ċaqliq tat-tassazzjoni għal sorsi oħra li huma inqas detrimentali għat-tkabbir u l-kisba tal-objettiv ta’ politika ddikjarat li jiżdied is-sehem tad-dħul mit-taxxa fil-PDG. Is-sehem baxx tad-dħul mit-taxxa fil-PGD jillimita r-riżorsi għal provvista ta’ servizzi pubbliċi sostenibbli u l-inklużjoni soċjali. Il-potenzjal ta’ dħul minn tassazzjoni tal-proprjetà u tal-kapital mhuwiex użat biżżejjed meta mqabbel mal-pajjiżi l-oħrajn tal-UE. Minkejja li sar xi progress fil-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa, il-konformità mat-taxxa tibqa’ sfida serja.

               (10)Dgħufijiet fis-sistemi ta’ protezzjoni soċjali huma riflessi fil-proporzjon għoli ta’ persuni f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali u jindika l-isfidi dwar id-dħul minimu, il-pensjonijiet u l-inklużjoni ta’ persuni b’diżabbiltà. Ir-rati tal-faqar fost il-persuni b’diżabbiltà u l-anzjani żdiedu f’dawn l-aħħar snin u huma fost l-ogħla fl-Ewropa. Ir-riforma tal-livell minimu tal-introjtu, imħabbra fl-2014, ma ġietx implimentata, u jista’ jkollha effett negattiv fuq l-ifqar konsumaturi domestiċi. L-adegwatezza tal-benefiċċji tal-assistenza soċjali żdiedet biss bi ftit u għadha baxxa. Il-pensjonijiet minimi tax-xjuħija qatt ma żdiedu mill-2006. Is-sehem ta’ persuni li qegħdin jiffaċċjaw privazzjoni ta’ alloġġ estrema hija fost l-ogħla fl-Ewropa u l-akkomodazzjoni soċjali hija skarsa.

               (11)Is-suq tax-xogħol qiegħed jissikka minħabba żviluppi demografiċi negattivi u l-emigrazzjoni. Filwaqt li t-tkabbir tal-impjiegi qed isir limitat minħabba provvista ta’ ħaddiema li qed tonqos, l-opportunitajiet tax-xogħol ivarjaw bejn ir-reġjuni u l-livelli tal-ħiliet. Ir-riforma kurrikulari fl-edukazzjoni vokazzjonali u t-taħriġ bil-għan li tarmonizza l-edukazzjoni ma’ ħtiġijiet ta’ ħiliet kontemporanji mxiet ’il quddiem. Madankollu, huma meħtieġa aktar sforzi biex tiġi implimentata bis-sħiħ ir-riforma u biex tiżdied il-parteċipazzjoni tal-edukazzjoni vokazzjonali u t-taħriġ kemm inizjali kif ukoll kontinwa. L-implimentazzjoni ta’ approċċ ġdid ta’ tagħlim ibbażat fuq ix-xogħol beda, bl-involviment tas-sħab soċjali u l-kumpaniji. Madankollu, ftit student huma reġistrati fl-iskema. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim żdiedet biss bi ftit u l-involviment ta’ dawk qiegħda f’miżuri attivi tas-suq tax-xogħol hija aktar baxxa minn dik f’ħafna Stati Membri oħra. Dan huwa sors ta’ tħassib kbir fil-kuntest ta’ rata għolja ta’ qgħad fost il-ħaddiema bi ftit kwalifiki. F’kuntest usa’, it-tisħiħ tal-kapaċità tal-imsieħba soċjali hija importanti biex jitrawwem l-involviment tagħhom.

               (12)Qed iseħħu riformi fis-sistema tas-saħħa. Iż-żieda tal-finanzjament għal kura tas-saħħa hija mistennija li tindirizza xi restrizzjonijiet għall-aċċess marbuta ma’ limiti annwali ta’ servizz u żmien twil ta’ stennija. Madankollu, il-finanzjament pubbliku tal-kura tas-saħħa jibqa’ sew taħt il-medja tal-UE u l-miżuri biex iżidu l-effiċjenza għad iridu jiġu implimentati, inklużi miżuri effettivi ta’ prevenzjoni, ir-razzjonalizzazzjoni tas-settur tal-isptarijiet, it-tisħiħ tal-kura primarja u l-immirar ta’ ġestjoni tal-kwalità. Ir-riżultati tas-saħħa huma relattivament baxxi u l-aċċess f’waqtu għal kura tas-saħħa bi prezz raġonevoli għal kulħadd jibqa’ ta’ tħassib. Il-ħlasijiet għolja mħallsa miċ-ċittadin innifsu u t-tqassim tas-servizzi tas-saħħa f’żewġ gruppi ta’ servizzi (“sħiħ” u “minimu”) iġib ir-riskji li jnaqqas l-aċċess ta’ ċerti gruppi u li jwassal għal riżultati negattivi għas-saħħa.

               (13)Id-dgħufijiet fil-kwalità regolatorja u l-effiċjenza u l-effettività baxxa tal-amministrazzjoni pubblika huma ta’ detriment fuq l-ambjent tan-negozju. Fl-2016 il-gvern ippreżenta pjan ta’ riforma ambizzjuż għal settur pubbliku iżgħar u aktar professjonali, bl-għan li jtejjeb l-effiċjenza permezz ta’ tnaqqis fil-persunal u ċentralizzazzjoni tal-funzjonijiet ta’ appoġġ, it-tisħiħ ta’ ħlas ibbażat fuq il-prestazzjoni u ż-żieda fit-trasparenza. Dan il-pjan huwa limitat għall-amministrazzjoni ċentrali, filwaqt li titjib sinifikanti fl-effiċjenza jista’ jitwettaq ukoll fil-livell muniċipali. Intrapriżi tal-istat, li huma responsabbli għal parti konsiderevoli għall-ekonomija, huma koordinati fil-livell tal-gvern. Filwaqt li l-kumpaniji li huma proprjetà tal-gvern ċentrali huma soġġetti għal qafas ta’ governanza korporattiva ċentralizzata, portijiet, u intrapriżi li huma proprjetà tal-muniċipalitajiet jibqgħu barra minn dan il-mekkaniżmu.

               (14)Il-korruzzjoni għadha qed tostakola l-ambjent kummerċjali tal-Latvja, u l-prevenzjoni tal-kunflitti tal-interess għadha riġida u formalistika. Id-dewmien biex ikun hemm leġiżlazzjoni dwar il-protezzjoni tal-informaturi huwa ta’ detriment fuq ir-responsabbiltà u l-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika. Ir-Regolament tal-proċess ta’ insolvenza ġie msaħħaħ b’mod sinifikanti tul dawn l-aħħar snin, li llimita l-opportunitajiet għall-abbużi. Madankollu, il-Kunsill għall-Ġudikatura ħeġġeġ l-investigazzjoni ta’ akkużi ta’ abbużi tal-passat fil-falliment tas-sistema billi rreveda ċerti każijiet. Huwa rrakkomanda li jittejbu l-kwalifiki tal-imħallfin għall-valutazzjoni u r-reviżjoni disponibbli għall-miżuri dixxiplinarji.

               (15)Il-banek Latvjani li jservu klijenti mhux residenti huma esposti għal riskju għoli ta’ involviment fil-ħasil tal-flus. Dan joħloq sfidi għall-integrità tas-sistema finanzjarja, jista’ jkun ta’ ħsara għar-reputazzjoni tagħha u jaffettwa b’mod negattiv l-investiment u t-tkabbir ekonomiku. Il-qafas ta’ kontra l-ħasil ta’ flus, reċentement ġie msaħħaħ; se jkunu meħtieġa sforzi kontinwi biex jinkiseb titjib sostenibbli. Il-Latvja reċentement adottat liġi bil-għan li tillimita b’mod sinifikanti l-esponiment tal-Latvja għar-riskji ta’ ħasil tal-flus fis-settur finanzjarju. Elementi fundamentali qed itejbu l-iskambju ta’ informazzjoni bejn l-istituzzjonijiet finanzjarji u l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi u jrażżnu tranżazzjonijiet ma’ kumpaniji finti. Il-konsegwenzi tal-liġi u l-effettività tagħha jeħtieġ li jiġu ssorveljati.

               (16)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2018, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Latvja u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2018. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018 u l-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2018 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Latvja fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Latvja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (17)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018 u l-opinjoni tiegħu
                  8
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Latvja tieħu azzjoni fl-2018 u l-2019 biex:

               1.Tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2019, filwaqt li jitqiesu t-tolleranzi marbuta mal-implimentazzjoni ta’ riformi strutturali li għalihom qed tingħata devjazzjoni temporanja. Tnaqqas it-tassazzjoni għal dawk bi dħul baxx billi tmexxiha fuq sorsi oħra, partikolarment il-kapital u l-proprjetà, u billi ttejjeb il-konformità mar-regoli tat-taxxa.

               2.Ittejjeb l-adegwatezza tal-benefiċċji tal-introjtu minimu, pensjonijiet tax-xjuħija minimi u l-appoġġ ta’ dħul minimu għal persuni b’diżabbiltà. Iżżid ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali, u ttejjeb il-ħiliet ta’ ħaddiema bi ftit kompetenzi professjonali u persuni li qed ifittxu impjieg. Iżżid l-aċċessibbiltà, il-kwalità u l-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa.

               3.Issaħħaħ l-effiċjenza tas-settur pubbliku, b’mod partikolari fir-rigward tal-awtoritajiet lokali u l-intrapriżi tal-istat. Isaħħaħ ir-responsabbiltà tal-amministrazzjoni pubblika billi tipproteġi lill-informaturi, tipprevjeni kunflitti ta’ interess u ssegwi r-riżultati tal-valutazzjoni li għaddejja ta’ dawn l-aħħar proċedimenti ta’ insolvenza.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        COM(2018) 413 final.

                     (3)

                        P8_TA(2018)0077 u P8_TA(2018)0078.

                     (4)

                        SWD(2018) 212 final.

                     (5)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (6)

                        COM (2014) 494 final.

                     (7)

                        L-infiq primarju nett tal-gvern hu magħmul mill-infiq totali tal-gvern mingħajr l-infiq marbut mal-imgħax, l-infiq marbut mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fl-infiq marbut mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni ta’ kapital fiss gross finanzjat nazzjonalment hija mwittija fuq perjodu ta’ erba’ (4) snin. Miżuri ta’ dħul diskrezjonarji jew żidiet fid-dħul mitluba mil-liġi huma meqjusa. Miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-infiq huma nnettjati.

                     (8)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 23.5.2018
            COM(2018) 419 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2018 tal-Awstrijau li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018 tal-Awstrija

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2018 tal-Awstrija

                  u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018 tal-Awstrija

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fit-22 ta’ Novembru 2017, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2018. Ġie kkunsidrat b’mod xieraq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, proklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta’ Marzu 2018. Fit-22 ta' Novembru 2017, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija, fejn l-Awstrija ma kinetx identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta’ Marzu 2018. Fl-14 ta’ Mejju 2018, il-Kunsill adotta r-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (“rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro”).

               (2)Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, l-Awstrija tinħtieġ li tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha ta’ din ir-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (2) hawn isfel.

               (3)Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2018 għall-Awstrija
                  4
                ġie ppubblikat fis-7 ta’ Marzu 2018. Dan ir-rapport jivvaluta l-progress tal-Awstrija biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fil-11 ta’ Lulju 2017, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Awstrija lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

               (4)Fil-25 ta’ April 2018, l-Awstrija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2018 tagħha u fil-21 ta’ Marzu 2018, l-Awstrija ppreżentat il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018 tagħha. Biex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (5)Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  5
               , fejn ikun neċessarju biex jingħata sostenn lill-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru jirrieżamina u jipproponi emendi fil-Ftehim ta' Sħubija tiegħu u fil-programmi rilevanti. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji ulterjuri dwar kif tista' tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni f'linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej ma' governanza ekonomika tajba
                  6
               .

               (6)Bħalissa l-Awstrija qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2018, il-gvern qed jistenna li d-defiċit nominali se jitjieb minn 0,7 % tal-PDG fl-2017 għal surplus ta’ 0,4 % tal-PDG fl-2022. L-objettiv baġitarju fuq terminu medju — defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG sal-2017 — għandu jintlaħaq fl-2019. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà, il-proporzjon ta’ dejn tal-gvern mal-PDG hu mistenni li jonqos gradwalment minn 78,1 % tal-PDG fl-2017 għal 62,2 % tal-PDG fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli għall-2018, u plawżibbli wara. Ir-riskji ewlenin sottostanti għall-ippjanar baġitarju fuq terminu medju huma xi miżuri ta’ politika diskrezzjonali previsti mill-2020, bħar-riforma mħabbra tat-taxxa fuq l-introjtu personali, li l-effetti baġitarji n etti tagħha għadhom ma ġewx speċifikati sew.

               (7)Il-Programm ta’ Stabbiltà jindika li l-impatt baġitarju marbut mal-influss eċċezzjonali ta’ refuġjati kif ukoll mal-miżuri relatati mas-sigurtà huwa sinifikanti, u jipprovdi evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn l-ispejjeż baġitarji addizzjonali. Skont il-Kummissjoni, in-nefqa eliġibbli addizzjonali fl-2017 ammontat għal 0,03 % tal-PDG b’rabta mal-influss eċċezzjonali ta’ refuġjati filwaqt li ma kienx hemm iktar spejjeż fuq miżuri relatati mas-sigurtà. Id-dispożizzjonijiet stipulati fl-Artikoli 5(1) u 6(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 ikopru din in-nefqa addizzjonali, minħabba l-fatt li l-influss ta’ refuġjati kif ukoll il-gravità tat-theddida tat-terroriżmu huma ċirkustanzi mhux tas-soltu, l-impatt tagħhom fuq il-finanzi pubbliċi tal-Awstrija huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tkunx kompromessa billi tiġi permessa devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju. Għalhekk, l-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju għall-2017 tnaqqas biex jitqiesu l-ispejjeż addizzjonali relatati mar-refuġjati u mas-sigurtà.

               (8)Fil-11 ta’ Lulju 2017, il-Kunsill irrakkomanda li l-Awstrija tiżgura li d-devjazzjoni mill-objettiv baġitarju ta' terminu medju fl-2018 ikun limitat għall-provvediment marbut mal-impatt baġitarju tal-influss eċċezzjonali ta' refuġjati u tal-miżuri relatati mas-sigurtà. Dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima ta’ nefqa primarja netta tal-gvern ta’ 3,3 % fl-2018, ekwivalenti għal deterjorament permess fil-bilanċ strutturali ta’ 0,2 % tal-PDG. Filwaqt li jitqiesu l-marġnijiet mogħtija, il-previżjoni tal-Kummissjoni għar-rebbiegħa tal-2018 tindika riskju ta’ xi devjazzjoni minn dak ir-rekwiżit fl-2018, u fl-2017 u fl-2018 flimkien.

               (9)L-Awstrija għandha tikseb l-għan baġitarju tagħha fuq terminu medju fl-2019, filwaqt li tqis il-marġnijiet marbuta mal-avvenimenti mhux tas-soltu li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima ta’ nefqa primarja netta tal-gvern ta’ 2,9 % fl-2018, ekwivalenti għal deterjorament permess fil-bilanċ strutturali ta’ 0,3 % tal-PDG. Fuq il-bażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2018, jekk il-politiki ma jinbidlux, hemm riskju ta’ xi devjazzjoni minn dan ir-rekwiżit għall-Awtrija fl-2019, minħabba d-devjazzjoni fl-2018 u l-2019 meta dawn jitqiesu flimkien. Fl-istess ħin, l-Awstrija hija prevista li tkun qrib b’0,1 % tal-PDG mill-objettiv tat-terminu medju tagħha fl-2019. Barra minn hekk, huwa previst li l-Awstrija tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2018 u fl-2019. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Awstrija għandha tkun lesta biex tieħu miżuri ulterjuri biex tiżgura l-konformità fl-2018 u li miżuri ulterjuri neċessarji se jkunu meħtieġa fl-2019 biex tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir.]

               (10)Skont ir-rapport tal-2018 dwar it-Tixjiħ, iż-żieda projjettata fin-nefqa tal-pensjonijiet, il-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul tindika li hemm riskju medju għas-sostenibbiltà fiskali fuq perjodu medju u fit-tul. In-nefqa pubblika fuq il-pensjonijiet tal-Awstrija huwa ogħla mill-medja tal-UE (13,8 % meta mqabbla ma’ 11,2 % tal-PDG fl-2016) u hija mistennija li tiżdied aktar sal-2070 (0,5 % kontra -0,2 % tal-PDG). Għalkemm ir-riformi riċenti, pprovdew b’suċċess, inċentivi għall-irtirar iktar tard, l-akkumulazzjoni ulterjuri ta’ drittijiet għal benefiċċji matul il-ħajja tax-xogħol estiża ma ttejjibx is-sostenibbiltà fit-tul. Fl-età ta’ 60 sena, l-età statutorja tal-irtirar tan-nisa hija wkoll fost l-aktar baxxi fl-UE. L-età statutorja tal-irtirar tan-nisa se taġġusta biss gradwalment mill-2024, u tinkiseb armonizzazzjoni mal-età statutorja tal-irtirar tal-irġiel biss fl-2033. B’mod ġenerali iż-żieda fl-età statutorja tal-irtirar u r-restrizzjoni tal-irtirar bikri għandhom jiżguraw is-sostenibbiltà tal-pensjonijiet fil-kuntest ta’ tixjiħ demografiku.

               (11)In-nefqa fuq is-saħħa pubblika hija ogħla mill-medja tal-UE (7 % meta mqabbla ma’ 6,8 % tal-PDG fl-2016) u hija mistennija li tiżdied aktar mill-medja tal-UE (1,3 punti perċentwali kontra 0,9 % punti perċentwali tal-PDG), u dan għandu jżid in-nefqa fuq is-saħħa għal 8,3 % tal-PDG sal-2070. In-nefqa fuq il-kura fit-tul hija projjettata li tirdoppja minn 1,9 % għal 3,8 % tal-PDG sal-2070. L-introduzzjoni tal-limiti tan-nefqa permezz tal-Liġi dwar l-Ugwalizzazzjoni Finanzjarja tal-2017 u r-riforma dwar it-tisħiħ tal-kura tas-saħħa primarja kif ukoll it-tnaqqis tad-dipendenza fuq is-settur tal-isptarijiet bdew jindirizzaw il-kwistjoni tas-sostenibbiltà. Madankollu, l-għadd persistentement għoli ta' aġenziji tal-assigurazzjoni tas-saħħa jipprovdi indikazzjoni ta’ ffrankar potenzjali ulterjuri fl-ispejjeż ta’ governanza u amministrattivi. B’żieda ma’ dan, proċeduri tal-akkwist pubbliku iktar effettivi (pereżempju proċeduri għall-offerti mill-UE kollha, l-użu ta’ kriterji ta’ aġġudikazzjoni oħra minbarra l-prezz u l-aggregazzjoni transreġjonali tal-offerti) jistgħu jtejjbu l-kwalità u l-kosteffiċjenza. Fil-qasam tal-kura fit-tul, miżuri ta’ politika reċenti bħad-deċiżjoni tal-abbolizzjoni tar-rikors għall-assi privati ta’ persuni biex jiffinanzjaw il-kura fit-tul ta’ pazjenti rikoverati huma mistennija jiżdiedu, iktar milli jillimitaw, in-nefqa f’dan il-qasam.

               (12)Il-Liġi tal-Ugwaljanza Finanzjarju tal-2017 ikkontribwixxiet biex tissimplifika r-relazzjonijiet fiskali bejn il-livelli differenti tal-gvern billi tat bidu għal finanzjament orjentat lejn il-funzjonijiet, is-simplifikazzjoni tad-distribuzzjoni ta’ trasferimenti intergovernattivi, u l-assenjazzjoni ta’ sors proprju ta’ dħul għall-Istati. Madankollu, minkejja dawn l-isforzi ta’ riforma, il-qafas fiskali għadu opak u d-diskrepanza sinifikanti bejn ir-responsabbiltajiet għan-nefqa u għall-ġbir tad-dħul għadha tippersisti, u dan jipprovdi inċentivi dgħajfa għad-dixxiplina baġitarja fil-livell sottonazzjonali.

               (13)Minkejja r-riforma tat-taxxa tal-2016, il-piż tat-taxxa fuq ix-xogħol għadu għoli u huwa mistenni li jiżdied b’mod gradwali maż-żmien jekk il-kategoriji tat-taxxa ma jiġux indiċjati skont l-inflazzjoni. Dawk bi dħul ogħla bbenefikaw minn riforma relattivament ħafna aktar milli dawk bi dħul baxx u l-piż tat-taxxa għal dawk bi dħul baxx għadu għoli. Ir-riforma tat-taxxa bbenefikat ukoll lill-irġiel aktar milli lin-nisa. Min-naħa l-oħra, sorsi ta’ dħul jitqiesu li huma inqas detrimentali għat-tkabbir, bħat-taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà, jidhru mhux utilizzati biżżejjed, l-iktar minħabba bażi tat-taxxa li fil-biċċa l-kbira għadha żmienha. Id-dħul mit-taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà fl-Awstrija huwa baxx ħafna, u jammonta għal 0,2 % tal-PDG meta mqabbel mal-medja tal-UE ta’ 1,6 % tal-PDG fl-2016. Billi tisposta l-piż tat-taxxa mix-xogħol għal sorsi ta' dħul inqas detrimentali jista’ jgħin biex tiġi indirizzata din il-problema.

               (14)Is-suq tax-xogħol jaħdem tajjeb, madankollu, għad baqa’ sfidi għal gruppi speċifiċi, (pereżempju, nisa u persuni bi sfond ta’ migrazzjoni). Minkejja r-rata għolja ġenerali ta’ nisa f'impjieg, l-eżiti tas-suq tax-xogħol f’termini ta’ impjieg full-time jibqgħu pjuttost dgħajfa. Ir-rata ta’ impjieg part-time tan-nisa, 47,9 % fl-2016, tibqa’ fost waħda mill-ogħla fl-UE (medja tal-UE: 31,4 %). Il-kwistjonijiet relatati mal-aċċess għall-indukrar tat-tfal formali, inkluż b’mod partikolari barra miz-zona urbana, jikkontribwixxu għal dan l-eżitu. Is-sehem għoli ta’ nisa f’impjieg part-time, li huwa fil-parti l-kbira r-riżultat ta’ nisa li jwettqu ħidma importanti li bla ħlas bħall-indukrar tat-tfal u l-familjari, kif ukoll qligħ iktar baxx għal impjieg imħallas bis-sigħa, jikkontribwixxu għal diskrepanza għolja b’mod persistenti bejn il-pagi tal-irġiel u tan-nisa. Dan tal-aħħar għandu impatt dirett fuq l-akkumulazzjoni tad-drittijiet tal-pensjoni tan-nisa, li jirriżulta f’diskrepanza kbira fil-pensjoni.

               (15)Ir-riżultati tat-tagħlim għal studenti żvantaġġati ma tjibux. Għad fadal distakk wiesa’ fil-prestazzjoni bejn l-istudenti bi sfond ta’ migrazzjoni u dawk mingħajru. Testijiet nazzjonali fl-2016 ikkonfermaw li aktar minn 25 % tal-istudenti ma għandhomx ħiliet bażiċi fil-Ġermaniż. L-ittestjar internazzjonali reċenti kkonferma wkoll distakk dejjem jikber għal dawk li għandhom sfond soċjoekonomiku dgħajjef jew ta’ migrazzjoni. Meta wieħed iqabbel ir-riżultati tal-Programm għall-Valutazzjoni Internazzjonali tal-Istudenti (PISA) tal-2012 u tal-2015, il-proporzjoni ta’ studenti li jkollhom riżultati baxxi żdied fit-tliet oqsma ewlenin li ġew mistħarrġa, jiġifieri fil-matematika, il-qari u x-xjenza. L-istudenti nattivi jkollhom prestazzjoni aqwa mill-migranti tal-ewwel ġenerazzjoni b’livell ekwivalenti għal kważi tliet snin ta’ skola.

               (16)Filwaqt li l-produttività hija għolja fl-Awstrija, it-tkabbir tal-produttività kien dgħajjef matul dawn l-aħħar snin minkejja l-isforzi konsiderevoli tal-Awstrija, bħal pereżmpju l-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp u t-titjib fil-qafas għal negozji ġodda. L-ingranaġġ li jibqa' għall-appoġġ tat-tkabbir tal-produttività huma relatati mad-diġitalizzazzjoni tan-negozji, mat-tkabbir tal-kumpaniji u mal-kompetizzjoni fis-servizzi. L-Awstrija għandha ħafna ostakoli għall-aċċess u regoli restrittivi fuq l-eżerċitar ta’ servizzi tan-negozju u fuq il-professjonijiet regolati. Dawn jinkludu rekwiżiti ta’ parteċipazzjoni azzjonarja, attivitajiet riżervati estensivi u restrizzjonijiet interdixxiplinarji
                  7
               . Sforzi kontinwi biex jitnaqqsu l-piżijiet u l-evalwazzjoni ppjanata tar-regolamentazzjoni tal-kummerċ tal-Awstrija (Gewerbeordnung) huma strumenti importanti biex jindirizzaw din il-kwistjoni.

               (17)Aktar kompetizzjoni fis-settur tas-servizzi tista’ tikkontribwixxi biex tindirizza l-isfidi tal-Awstrija fit-tixrid tat-teknoloġiji diġitali u tal-mudelli ta’ negozju, b’mod partikolari fost intrapriżi mikro, żgħar u ta’ daqs medju. Id-diġitalizzazzjoni ta’ dawn l-intrapriżi hija partikolarment importanti fl-Awtrija minħabba li jifformaw is-sisien tal-ekonomija Awstrijaka. Inizjattivi  bħal “KMU Digital” u “AT: net” u l-implimentazzjoni tal-Pjan Direzzjonali Diġitali għall-Awstrija huma importanti. Kwistjoni oħra tirrigwarda t-tkabbir tal-kumpaniji u b’mod partikolari ta’ kumpaniji innovattivi ħafna. Finanzjament fi stadju iktar tard, bħall-forom ta’ kapital ta' riskju u aċċess għas-swieq kapitali pubbliċi għat-tkabbir, huwa diffiċli. Kumpaniji b’rata għolja ta’ tkabbir huma kruċjali għat-tixrid ta’ teknoloġiji u ta' mudelli kummerċjali ġodda, inklużi dawk diġitali, u b’hekk għat-tkabbir tal-produttività.

               (18)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2018, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Awstrija u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2018. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2018 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Awstrija fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Awstrija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni fid-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (19)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018 u l-opinjoni tiegħu
                  8
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni 1 hawn taħt.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Awstrija tieħu azzjoni fl-2018 u l-2019 biex:

               1.Tikseb l-għan baġitarju fuq terminu medju fl-2019, filwaqt li tqis il-marġnijiet marbuta mal-avvenimenti mhux tas-soltu li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Tiżgura s-sostenibbiltà tas-sistemi tas-saħħa u tal-kura fit-tul u tal-pensjoni, inkluż billi tiżdied l-età statutorja tal-irtirar u billi l-irtirar kmieni jiġi ristrett. Is-servizzi pubbliċi jsiru aktar effiċjenti, inkluż permezz tal-allinjament tar-responsabbiltajiet għall-finanzjament u għall-infiq.

               2.Jitnaqqas il-porzjon tat-taxxa, b’mod partikolari għal dawk b’introjtu baxx permezz ta’ bidla tal-piż tat-taxxa għal sorsi ta’ dħul li jkunu ta’ inqas ħsara għat-tkabbir. Ittejjeb l-eżiti tas-suq tax-xogħol għan-nisa. Titjib fil-ħiliet bażiċi għal żgħażagħ żvantaġġati u persuni bi sfond ta’ migrazzjoni. Appoġġ għat-tkabbir billi tistimula d-diġitalizzazzjoni tal-intrapriżi u t-tkabbir tal-kumpaniji u billi tnaqqas l-ostakli regolatorji fis-settur tas-servizzi.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        COM(2018) 419 final.

                     (3)

                        P8_TA(2018)0077 u P8_TA(2018)0078.

                     (4)

                        SWD(2018) 218 final.

                     (5)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (6)

                        COM(2014) 494 final.

                     (7)

                        Rakkomandazzjonijiet biex jiġu indirizzati dawn il-kwistjonijiet saru f’Jannar 2017 f’COM(2016) 820 u SWD (2016)436.

                     (8)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 23.5.2018
            COM(2018) 414 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2018 tal-Litwanjau l-għoti ta’ opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Litwanja għall-2018

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2018 tal-Litwanja

                  u l-għoti ta’ opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Litwanja għall-2018

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fit-22 ta’ Novembru 2017, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2018. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta’ Marzu 2018. Fit-22 ta’ Novembru 2017, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lil-Litwanja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta’ Marzu 2018. Fl-14 ta’ Mejju 2018, il-Kunsill adotta r-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro (“rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro”).

               (2)Bħala Stat Membru li għandu bħala munita l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Litwanja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika għaż-Żona tal-Euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet hawn taħt, b’mod partikolari (1).

               (3)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2018 għal-Litwanja
                  4
                ġie ppubblikat fis-7 ta’ Marzu 2018. Dan ir-rapport jivvaluta l-progress tal-Litwanja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fil-11 ta’ Lulju 2017, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Litwanja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

               (4)Fis-26 ta' April 2018, il-Litwanja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-2018 tagħha u fit-30 ta’ April 2018 il-Programm ta' Stabbiltà tal-2018 tagħha. Biex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (5)Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020. Kif kien previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  5
               , fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn lill-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru li jirrieżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta' Sħubija u għall-programmi rilevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji ulterjuri dwar kif tista' tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni f'linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropew ma' governanza ekonomika tajba
                  6
               .

               (6)Bħalissa l-Litwanja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2018, il-Gvern qiegħed jippjana li jżomm il- surplus ta’ 0,6 % tal-PDG mill-2018 sal 2010, qabel ma hu proġettat li jonqos għal 0,3 % tal-PDG fl-2021. L-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit ta’ 1 % tal-PDG f’termini strutturali — hu ppjanat li jiġi ssodisfat matul il-perjodu tal-programm. Fl-2016 u l-2017, il-Litwanja ngħatat ukoll devjazzjoni temporanja marbuta mal-implimentazzjoni tar-riforma sistemika tal-pensjonijiet minħabba r-riformi strutturali. Dawn id-devjazzjonijiet huma riportati għal perjodu ta’ tliet snin. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG mistenni li jinżel minn 39,7 % tal-PDG fl-2017 għal 35,3 % fl-2021. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-proġettazzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ppjanati bilanċ favorevoli mill-2019 ’il quddiem għadhom ma ġewx speċifikati biżżejjed.

               (7)Fil-11 ta’ Lulju 2017, il-Kunsill irrakkomanda lill-Litwanja biex iżżomm l-għan baġitarju fuq terminu medju tagħha fl-2018, b’kont meħud tal-konċessjonijiet marbuta mal-implimentazzjoni tar-riforma sistemika tal-pensjonijiet u tar-riformi strutturali li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Dan huwa kostanti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima tan-nefqa netta primarja tal-gvern
                  7
                ta’ 6,4 % fl-2018, li tikkorrispondi għal deterjorazzjoni permessa fil-bilanċ strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2018, id-defiċit strutturali tal-Litwanja mistenni, huwa mbassar li jilħaq -0,7 % tal-PDG fl-2018 u 0,6 % tal-PDG fl-2019. Il-bilanċ strutturali huwa għalhekk previst li se jibqa’ ogħla mill-objettiv baġitarju fit-terminu medju matul is-sentejn. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Litwanja hija mistennija li tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2018 u fl-2019.

               (8)Id-dħul mit-taxxi ambjentali u t-taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà għadhom anqas mill-medja tal-UE. Il-Litwanja wettqet riforma tas-sistema tat-taxxa fuq il-proprjetà tagħha, li introduċiet element ta’ progressività fis-sistema, u abolixxiet l-eżenzjonijiet mid-dazju tas-sisa għall-faħam u l-kokk użati għal finijiet ta’ tisħin. Madankollu, għad fadal skop li ttejjeb il-konformità tat-taxxa u twessa’ l-bażi tat-taxxa għal sorsi oħra li huma inqas detrimentali għat-tkabbir. Minkejja li l-Litwanja għamlet progress f’dawn l-aħħar snin dwar it-titjib tal-ġbir tat-taxxa, id-distakk għall-VAT huwa fost l-akbar fl-UE. Il-Litwanja qed tieħu passi ulterjuri biex tiġġieled l-evażjoni tat-taxxa u ttejjeb il-konformità mar-regoli tat-taxxa, u miżuri implimentati riċentement qed juru riżultati pożittivi bikrija. Żieda ulterjuri fil-konformità tat-taxxa tgħolli d-dħul tal-baġits u tikkontribwixxi biex ittejjeb il-ġustizzja tas-sistema tat-taxxa.

               (9)Bl-introduzzjoni ta’ sistema ġdida ta’ indiċjar tal-pensjonijiet fl-2018, li torbot il-pensjonijiet mat-tkabbir tal-kont tal-pagi, is-sehem tan-nefqa pubblika għall-pensjonijiet fil-PDG hija mistennija li tibqa’ fissa sal-2040. Dan se jiżgura s-sostenibbiltà fiskali tas-sistema tal-pensjonijiet Litwana. Madankollu, dan huwa l-aktar minħabba tnaqqis fil-proporzjon ta’ benefiċċji billi l-ispejjeż totali tal-pagi huma mbassra li jiżdiedu b’ritmu aktar bil-mod mis-salarji minħabba tnaqqis rapidu fil-popolazzjoni fl-età tax-xogħol. Dan iqajjem tħassib dwar l-adegwatezza tal-pensjonijiet, li diġà huma fost l-aktar baxxi fl-UE. Lanqas ma huwa ċar kif din ir-riforma se taħdem fil-prattika peress li l-gvern huwa legalment obbligat li jipproponi miżuri f’każ ta’ tnaqqis fil-proporzjon ta’ sostituzzjoni. Jekk ir-rata ta’ sostituzzjoni tibqa’ l-istess, in-nefqa totali fuq il-pensjonijiet bħala sehem mill-PDG tiżdied bi kważi 45 % fid-deċenju wara l-2040, li tpoġġi piż fuq il-finanzi pubbliċi. Għalhekk huwa importanti li jiġu ċċarati l-inċertezzi legali fuq il-leġiżlazzjoni dwar il-pensjonijiet u biex jiżguraw is-sostenibbiltà fiskali fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, filwaqt li tiġi indirizzata l-adegwatezza baxxa tagħha.

               (10)Is-suq tax-xogħol qiegħed jissikka malajr bħala riżultat ta’ tkabbir ekonomiku b’saħħtu, iżda wkoll minħabba żviluppi demografiċi negattivi u emigrazzjoni, li diġà wasslu għal nuqqas ta’ ħiliet. Sitwazzjoni bħal din titlob sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ li tista’ tipprovdi lil kulħadd bil-ħiliet meħtieġa. Filwaqt li r-riformi mnedija matul l-aħħar sena huma pass fid-direzzjoni t-tajba, huwa importanti li l-Litwanja timplimenta dawn ir-riformi biex ittejjeb ir-riżultati tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ tagħha. Ir-regoli ta’ finanzjament u l-akkreditazzjoni tal-edukazzjoni terzjarja tal-Litwanja qed jgħinu biex jiżdied in-numru ta’ persuni b’edukazzjoni terzjarja, iżda fl-istess ħin taw kontribut għal tħassib dwar il-kwalità, il-frammentazzjoni u r-rilevanza tagħhom għas-suq tax-xogħol. Il-konsolidazzjoni tal-universitajiet li għaddejja bħalissa, jekk tkun ikkumplimentata b’tibdil fir-regoli tal-akkreditazzjoni u ta’ finanzjament, għandhom jgħinu biex jiġu indirizzati l-isfidi attwali. Barra minn hekk, il-pressjonijiet demografiċi persistenti affettwaw l-effiċjenza tas-sistema edukattiva u għamlu aktar urġenti l-ħtieġa li jiġi pprovdut aċċess ekwu għal edukazzjoni ta’ kwalità u inklużiva. Biex jindirizzaw il-prestazzjoni taħt il-medja tal-istudenti fil-Litwanja fil-ħiliet bażiċi, hemm bżonn li jsiru riformi fit-taħriġ inizjali tal-għalliema, il-karrieri u l-kundizzjonijiet tax-xogħol, ikkumplimentati minn riformi oħra fuq il-kwalità.

               (11)Il-parteċipazzjoni baxxa tal-adulti fit-tagħlim fil-Litwanja tindika li t-tagħlim tal-adulti għadu mhux żviluppat biżżejjed u mhux jippermetti li l-ekonomija tibbenefika minn titjib tal-ħiliet, l-innovazzjoni u integrazzjoni aħjar ta’ dawk żvantaġġati fis-suq tax-xogħol (pereżempju, il-persuni avvanzati fl-età, qiegħda jew adulti mhux attivi). Minkejja l-investiment fl-infrastruttura, il-kontenut tal-kurrikulu tal-edukazzjoni vokazzjonali u t-taħriġ ħafna drabi jkun skadut filwaqt li l-allinjament mal-ħtiġijiet tas-swieq tax-xogħol lokali u reġjonali jista’ jkun żviluppat aktar. It-tagħlim ibbażat fuq ix-xogħol għadu fil-fażi inizjali u jista’ jiġi estiż. Miżuri ta’ politika attiva tas-suq tax-xogħol fihom offerta kbira, iżda din l-offerta tista’ tiġi mtejba aktar. Ir-riformi reċenti u l-miżuri meħuda f’dan il-qasam ma kellhomx riżultati sinifikanti sa issa. F’kuntest usa’, it-tisħiħ tal-kapaċità tal-imsieħba soċjali huwa importanti biex jitrawwem l-involviment tagħhom.

               (12)L-isfidi fir-riżultati tal-kura tas-saħħa jippersistu; dawn qed ikollhom impatt negattiv fuq il-produttività, il-kompetittività tal-ekonomija u l-kwalità tal-ħajja. L-għoti tas-servizzi tas-saħħa għadu wisq ċentrat fuq l-isptar, u dan jagħti lok għal aktar tisħiħ tal-kura primarja. Aktar razzjonalizzazzjoni tar-riżorsi flimkien ma’ miżuri li jtejbu kemm il-kwalità tal-kura fl-isptar kif ukoll dik primarja huma ta’ importanza ewlenija biex il-kura tas-saħħa tkun iżjed effettiva. Linji ta’ politika għall-promozzjoni tas-saħħa u l-prevenzjoni tal-mard għandhom irażżnu mġiba riskjuża b’mod aktar qawwi u rapidu. Madankollu, l-iskala ta’ dawn il-politiki għadha żgħira, filwaqt li l-kollaborazzjoni transsettorjali hija sottożviluppata u r-responsabbiltà għar-riżultati mhix integrata b’mod suffiċjenti fil-livell muniċipali. Livell għoli ta’ dipendenza fuq il-ħlas mill-but, livell baxx ta’ l-infiq fuq is-saħħa u allokazzjoni ineffiċjenti tar-riżorsi qed jillimitaw l-effiċjenza tas-sistema tal-kura tas-saħħa.

               (13)Il-proporzjon għoli ta’ persuni f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali, flimkien mal-inugwaljanza fid-dħul għoli, jibqgħu sfidi ewlenin għal-Litwanja li jtellfu l-prospetti għat-tkabbir ekonomiku. Huma jheddu wkoll il-koeżjoni soċjali u jistgħu joħolqu l-emigrazzjoni. Minkejja tkabbir ekonomiku kontinwu, l-anzjani, il-persuni b’diżabbiltà, it-tfal, il-familji b’ġenitur wieħed u l-persuni qiegħda qed jiffaċċjaw l-ogħla riskju ta’ faqar u ta’ esklużjoni soċjali. Is-setgħa korrettiva tas-sistema tat-taxxa u tal-benefiċċji Litwana hija waħda mill-aktar baxxi fl-UE. Filwaqt li ttieħdu passi inizjali importanti biex jiġi miġġieled il-faqar u l-inugwaljanza fid-dħul, il-pajjiż għad għandu triq twila sabiex jikkonverġi lejn il-medji tal-faqar u l-inugwaljanza tal-UE. Il-porzjon ta’ taxxa relattivament tqil fuq dawk bi dħul baxx jista’ jillimita l-inċentiv għax-xogħol u jżid ir-riskju ta’ faqar u inugwaljanzi. Il-livelli tal-faqar u l-inugwaljanza jista’ jitbaxxa billi jsiru inċentivi għall-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, b’mod partikolari fost persuni minn gruppi vulnerabbli u dawk bi dħul baxx, u billi tiżdied is-setgħa korrettiva tas-sistema tat-taxxa u tal-benefiċċji sostnuti minn ġbir aħjar tat-taxxi. Miżuri bħal dawn jistgħu wkoll iżidu s-sens ta’ ġustizzja soċjali.

               (14)Wara li ġiet imrażżna sa mill-2012, it-tkabbir fil-produttività reġa’ tela’ fl-2017, biex ittaffew il-pressjonijiet fuq il-kompetittività tal-kost. Madankollu, dan it-titjib huwa xprunat l-aktar mis-settur privat. Sar biss progress limitat fit-titjib tal-effiċjenza tal-investiment pubbliku. B’mod partikolari, l-effiċjenza tan-nefqa fuq ir-Riċerka u l-Iżvilupp pubbliċi u l-kooperazzjoni bejn in-negozji u x-xjenza għadhom baxxi. Barra minn hekk, l-investiment pubbliku fir-riċerka u l-iżvilupp naqas b’mod sinifikanti fl-2016. Koordinazzjoni u governanza frammentata tal-politika ta’ riċerka u innovazzjoni twassal għal ineffiċjenzi u tipprevjeni n-negozji milli jibbenefikaw bis-sħiħ minn diversi skemi ta’ appoġġ. Aktar progress fir-riforma li għaddejja bħalissa dwar l-organizzazzjoni u l-finanzjament tas-settur tar-riċerka pubbliku għandu jgħin biex jinkiseb użu aħjar tar-riżorsi disponibbli.

               (15)Il-Litwanja għamlet progress fit-tisħiħ tal-qafas ta’ prevenzjoni tal-korruzzjoni permezz tal-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni dwar il-lobbying u l-protezzjoni tal-informaturi kemm għal ħaddiema tas-settur pubbliku kif ukoll dak privat. Madankollu, l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni għadha sfida. Il-korruzzjoni fis-settur tas-saħħa għadha tqajjem tħassib, minkejja r-riżultati pożittivi tal-programm tal-gvern “idejn nodfa”.

               (16)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2018, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Litwanja u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2018. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2018 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Litwanja fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Litwanja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (17)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018, u huwa tal-opinjoni li l-Ġermanja hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Litwanja tieħu azzjoni fl-2018 u l-2019 biex:

               1.Ittejjeb il-konformità tat-taxxa u twessa’ l-bażi tat-taxxa għal sorsi oħra li huma inqas detrimentali għat-tkabbir. Tiżgura s-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, filwaqt li tiġi indirizzata l-adegwatezza tal-pensjonijiet.

               2.Ittejjeb il-kwalità, l-effiċjenza u r-relevanza tas-suq tax-xogħol għall-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż it-tagħlim tal-adulti. Ittejjeb il-prestazzjoni tas-sistema tas-saħħa billi timxi minn kura fl-isptar għall-kura barra mill-isptar, issaħħaħ il-miżuri għall-prevenzjoni tal-mard, inkluż fuq livell lokali, u ttejjeb il-kwalità u l-affordabbiltà tal-kura. Ittejjeb it-tfassil tas-sistema tat-taxxa u tal-benefiċċji sabiex jitnaqqsu l-faqar u l-inugwaljanza fid-dħul.

               3.Tistimula t-tkabbir tal-produttività billi ttejjeb l-effiċjenza tal-investiment pubbliku, u tiżgura koordinazzjoni governattiva effiċjenti tal-politika tar-riċerka u l-innovazzjoni u tindirizza lakuni u ineffiċjenzi f’miżuri pubbliċi li jappoġġaw il-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u l-industrija.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        COM(2018) 414 final.

                     (3)

                        P8_TA(2018)0077 u P8_TA(2018)0078.

                     (4)

                        SWD(2018) 213 final.

                     (5)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (6)

                        COM(2014) 494 final.

                     (7)

                        L-infiq primarju nett tal-gvern hu magħmul mill-infiq totali tal-gvern mingħajr l-infiq marbut mal-imgħax, l-infiq marbut mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fl-infiq marbut mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni ta’ kapital fiss gross finanzjat nazzjonalment hija mwittija fuq perijodu ta’ erba’ snin. Miżuri ta’ dħul diskrezzjonarji jew żidiet fid-dħul mitluba mil-liġi huma meqjusa. Miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-infiq huma nnettjati.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 23.5.2018
            COM(2018) 415 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Lussemburgu tal-2018u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Lussemburgu tal-2018

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Lussemburgu tal-2018

                  u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà tal-Lussemburgu tal-2018

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea
                  2
               ,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew
                  3
               ,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fit-22 ta’ Novembru 2017, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2018. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta’ Marzu 2018. Fit-22 ta' Novembru 2017, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija fejn il-Lussemburgu ma kienx identifikat bħala wieħed mill-Istati Membri li jridu jwettqu analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fit-22 ta’ Marzu 2018. Fl-14 ta’ Marzu 2018, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro (“rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro”).

               (2)Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Lussemburgu jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika għaż-Żona tal-Euro kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (2) hawn taħt.

               (3)Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2018 għal-Lussemburgu
                  4
                ġie ppubblikat fis-7 ta’ Marzu 2018. Dan ir-rapport ivvaluta ċertu progress fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fil-11 ta’ Lulju 2017, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Lussemburgu lejn il-miri nazzjonali tiegħu tal-Ewropa 2020.

               (4)Fit-30 ta' April 2018, il-Lussemburgu ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta' Riforma għall-2018 tiegħu u l-Programm ta' Stabbiltà tal-2018 tiegħu. Biex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (5)Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020. Kif kien previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  5
               , fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn lill-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru li jirrieżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta' Sħubija u għall-programmi rilevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji ulterjuri dwar kif tista' tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni f'linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropew ma' governanza ekonomika tajba
                  6
               .

               (6)Bħalissa l-Lussemburgu qiegħed fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2018, il-Gvern qed jippjana tnaqqis fis-surplus nominali minn 1,5 % tal-PDG fl-2017 għal 1,1 % tal-PDG fl-2018, segwit minn kważi żieda kostanti minn hemm ’il quddiem, sakemm jintlaħaq surplus ta’ 2,4 % tal-PDG fl-2022. L-objettiv baġitarju fuq terminu medju — defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG — se jibqa’ jiġi ssodisfat b’marġni matul il-perjodu kollu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2018, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika għall-PDG mistenni li jibqa’ ferm taħt il-valur ta’ referenza tat-Trattat ta’ 60 % tal-PDG. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli għall-perjodu li jwassal għall-2020 u plawżibbli minn hemm’ il quddiem. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2018 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li se jirreġistra surplus ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2018 u 0,3 % tal-PDG fl-2019, aktar baxx, b’mod partikolari għall-2019, milli fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018, iżda għadu ogħla mill-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li hu previst li l-Lussemburgu jikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2018 u fl-2019.

               (7)L-ekonomija tal-Lussemburgu qed tkompli tiżdied b’mod stabbli u kellha prestazzjoni aħjar mill-medja taż-Żona tal-Euro mir-reċessjoni globali tal-2009. Is-settur finanzjarju jibqa’ l-mutur ewlieni tat-tkabbir ekonomiku u qed ikompli jkun sod u profittabbli. Dan huwa rifless f’surpluses kbar kemm fil-bilanċ tas-servizzi kif ukoll il-bilanċ ġenerali tal-kont kurrenti. Is-settur estern tal-kontribuzzjoni relattiva għal tkabbir tal-PGD reali kien jirrappreżenta medja ta’ 61 % fl-2013-2016, minkejja bilanċ kummerċjali negattiv rikorrenti. Il-Lussemburgu huwa kreditur nett għall-bqija tad-dinja u fi tmiem l-2016, l-assi esterni gross u l-obbligazzjonijiet laħqu EUR 10,5 triljun. L-awtoritajiet nazzjonali implimentaw aktar miżuri ta’ sorveljanza u makroprudenzjali u l-intermedjarji finanzjarji kkonċernati qed jaġġustaw mal-qafas ta’ politika nazzjonali u tal-UE li qed jinbidlu.

               (8)Kif indikat fir-rakkomandazzjoni taż-Żona tal-Euro tal-2018, il-ġlieda kontra strateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali sabiex jiġu evitati distorsjonijiet tal-kompetizzjoni bejn id-ditti, jiġi provdut trattament ġust ta’ min iħallas it-taxxa u jiġu salvagwardjati l-finanzi pubbliċi. Effetti konsegwenzjali ta’ strateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni koordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkumplementaw il-leġiżlazzjoni tal-UE. Minkejja d-daqs tas-settur finanzjarju tiegħu, il-livell għoli ta’ pagamenti ta’ dividendi, imgħax u royalties bħala perċentwal tal-PDG jissuġġerixxu li r-regoli fiskali tal-pajjiż huma użati minn kumpaniji li jinvolvu ruħhom f’ippjanar aggressiv tat-taxxa. Il-biċċa l-kbira tal-investiment dirett barrani huwa miżmum mill-“entitajiet bi skop speċjali”. In-nuqqas ta’ taxxi miżmuma fuq interessi u royalties li jħallu l-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-UE għal residenti ta’ pajjiż terz) u l-eżenzjoni minn taxxi minn ras il-għajn fuq ħlasijiet ta’ dividendi taħt ċerti ċirkostanzi jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jevadu t-taxxa kompletament, jekk huma wkoll mhux soġġetti għat-taxxa fil-ġurisdizzjoni riċeventi. Il-Kummissjoni tieħu nota pożittiva meħuda mil-Lussemburgu (jiġifieri, l-adozzjoni ta’ sistema ta’ inċentivi tat-taxxa favur il-privattivi konformi mar-regoli internazzjonali). Fuq il-bażi ta’ skambji riċenti, il-Kummissjoni se tkompli bid-djalogu kostruttiv tagħha biex tiġġieled kontra strateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa.

               (9)Għal għexieren ta’ snin, l-awtoritajiet tal-Lussemburgu raw kif għamlu biex jiddiversifikaw l-ekonomija, billi żviluppaw numru ta’ setturi inkluż l-industrija tal-ICT u s-settur tal-ispazju. Meta wieħed iqis il-livell għoli tal-kosti lavorattivi, l-attivitajiet b’valur miżjud ogħla joffru l-potenzjal li jiżblokkaw is-sorsi alternattivi ta’ tkabbir. Għalhekk, id-diversifikazzjoni b’suċċess tal-ekonomija tal-Lussemburgu tiddependi ħafna fuq is-setturi li huma anqas sensittivi għal-livelli tal-kosti lavorattivi. Fil-biċċa l-kbira, dawn huma bbażati fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, li hemm tendenza li jippreżentaw intensità ogħla ta’ teknoloġija u ta’ għarfien. Din l-istrateġija ġiet imsaħħa dan l-aħħar. Proġetti kbar ta’ investiment pubbliku, inklużi r-RuŻ u regolamenti tas-suq, fost miżuri oħra, qed jiġu implimentati biex jiġu żviluppati dawn is-setturi ta’ prijorità. Bejn l-2000 u l-2016, il-Lussemburgu żied in-nefqa fir-RuŻ pubblika tiegħu b’ħames darbiet, u li tilħaq 0,60 % tal-PDG. Dawn l-investimenti wasslu lill-pajjiż biex jibni rapidament sistema tar-riċerka pubblika li taħdem tajjeb. Madankollu, filwaqt li l-investiment fir-RuŻ pubbliku hija ogħla mill-medja taż-Żona tal-Euro, l-investiment privat fir-RuŻ u l-prestazzjoni tal-innovazzjoni, kif imkejla permezz tal-iskorbord tal-innovazzjoni Ewropea, kompla jonqos. L-istruttura tal-ekonomija tal-Lussemburgu jispjega parzjalment l-intensità tar-RuŻ kummerċjali iżjed baxxa meta mqabbla mal-bqija tad-dinja, billi s-setturi li jirrappreżentaw l-akbar parti tal-PDG tal-Lussemburgu (servizzi u, b’mod partikolari, is-settur finanzjarju) tradizzjonalment jinvestu inqas fir-RuŻ. Madankollu, din ix-xejra hija iżjed qawwija fil-Lussemburgu meta mqabbla mal-medja tal-UE u l-intensità tar-RuŻ kummerċjali naqset għal 0,64 % tal-PDG fl-2016, minn 1,5 % tal-PDG fl-2000. Ix-xejra ta’ tnaqqis ta’ investiment privat tindika li għad hemm ostakli f’dan il-qasam. Dan jindika wkoll nuqqas ta’ effett ta’ lieva minn sforzi ta’ RuŻ pubbliċi fuq l-investiment tan-negozju. Konsegwentement, il-bini ta’ kapaċitajiet tar-riċerka pubblika jeħtieġ li jiġi integrat aħjar f’approċċ komprensiv fl-ekosistema tal-innovazzjoni. Fl-2017, ġiet adottata liġi ġdida li ġġedded l-iskemi ta’ għajnuna għar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni, u twessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ għajnuna pubblika disponibbli.

               (10)Il-Lussemburgu huwa mistenni li ma jilħaqx il-mira tiegħu għall-2020 li jnaqqas l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra. It-tniġġis tal-arja u l-konġestjoni tat-traffiku fis-sigħat l-aktar intensivi huma problemi kbar għall-pajjiż, u b’hekk tiġi ggravata l-konċentrazzjonijiet tad-dijossidu tan-nitroġenu u l-emissjonijiet ta’ gass b’effett ta’ serra. Fl-2015, aktar minn nofs l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra ġew mis-settur tat-trasport. Il-livell baxx ta’ tassazzjoni fuq il-fjuwil tat-trasport, l-għadd kbir ta’ karozzi tal-kumpanija u l-livell għoli tal-prezzijiet tad-djar huma fost il-fatturi prinċipali li jistimulaw livelli għoljin tal-użu tal-karozzi u żieda fl-għadd ta’ ħaddiema transfruntiera. Ir-rati tat-taxxa fuq il-fjuwil tat-trasport huma fost l-aktar baxxi fl-UE u jipprovdu inċentiv għal żieda fil-konsum tal-fjuwil, inkluż il-bejgħ transfruntiera. Madankollu, il-miżuri riċenti inkoraġġew l-iżvilupp ta’ mobbiltà iktar sostenibbli, b’mod partikolari permezz tar-riforma tat-taxxa tal-2016, iżda wkoll permezz ta’ investiment sostanzjali fit-trasport pubbliku. L-aktar sfidi urġenti huma b’mod partikolari biex jikkompletaw u jaġġornaw l-infrastrutturi tal-ferroviji.

               (11)Il-Lussemburgu jibqa’ impenjat biex inaqqas aktar ir-restrizzjonijiet regolatorji fis-settur tas-servizzi tan-negozju. Miżuri riċenti ffokaw b’mod partikolari fuq il-professjonijiet ta’ periti u inġiniera, u ġew imħabbra riformi addizzjonali biex inaqqsu aktar ir-restrizzjonijiet fuq dawn iż-żewġ professjonijiet. Barra minn hekk, l-hekk imsejħa liġi omnibus adottata f’Marzu 2017 introduċiet miżuri ta’ simplifikazzjoni amministrattiva (jiġifieri li tippermetti għal screening orizzontali għal proċeduri amministrattivi). Madankollu, fadal ostakli regolatorji fis-settur tas-servizzi għan-negozju. In-nuqqas ta’ proċedura ta’ valutazzjoni tal-ekwivalenza speċifika għal rekwiżiti ta’ assigurazzjoni professjonali, li tippermetti kopertura ta’ assigurazzjoni ekwivalenti minn fornituri ta’ servizzi minn Stati Membri oħra jistgħu jkunu sors ta’ restrizzjonijiet. Il-professjoni ta’ avukat hija partikolarment affettwata minn regolamenti li huma restrittivi ħafna meta mqabbla mal-medja tal-UE. Il-kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ ta’ din l-attività riżervata għandha impatt fuq il-provvista ta’ servizzi ta’ konsulenza legali minn avukati jew fornituri oħra ta’ servizzi, b’mod partikolari għas-servizzi online. Restrizzjonijiet oħra jinkludu rekwiżiti dwar il-forma ġuridika u l-parteċipazzjoni azzjonarja, ir-regoli dwar l-inkompatibbiltà u r-restrizzjonijiet multidixxiplinari.

               (12)Għad hemm tħassib dwar is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi minħabba żieda għolja prevista fl-ispejjeż marbutin mat-tixjiħ. Il-Lussemburgu għandu żieda kbira pproġettata fil-proporzjon ta’ xjuħija tal-popolazzjoni li se tkun dipendenti sal-2070 u, skont l-aħħar previżjonijiet tal-Ministeru tas-Sigurtà Soċjali, il-bilanċ operazzjonali tas-sistema tal-pensjonijiet se jkun qed jopera defiċit sal-2023. Madankollu, il-bilanċi favorevoli attwali u tal-passat tas-sistema tal-pensjonijiet ġew imfaddla u r-riżervi akkumulati se jippermettu l-vijabbiltà tas-sistema għal perjodu ta’ aktar minn 20 sena. Skont ir-Rapport dwar it-Tixjiħ tal-2018, l-ispejjeż marbuta mal-età mistennija jiżdiedu bi 13-il punt perċentwali tal-PDG bejn l-2016 u l-2070, u b’hekk jaqbżu l-limiti tas-sostenibbiltà u b’mod partikolari xprunati mill-pensjonijiet (8,9 pp tal-PDG). In-nefqa fuq is-saħħa u l-kura fit-tul bħala proporzjon tal-PDG hija waħda mill-ogħla fost l-Istati Membri. Minkejja r-riforma adottata fl-2017, huwa mbassar li tiżdied bi 3 pp mil-livell attwali sal-2070.

               (13)Ir-rata ta’ impjieg tal-anzjani għadha partikolarment baxxa u aktar miżuri huma meħtieġa biex itejbu l-impjegabbiltà tagħhom u l-opportunitajiet tas-suq tax-xogħol. Dan huwa importanti wkoll biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi. Skemi ta’ rtirar kmieni li jħeġġu l-ħaddiema biex jitilqu l-impjieg għadhom mifruxa ħafna, b’ 59,2 % ta’ attribwiti ġodda tal-pensjonijiet huma pensjonijiet bikrin tax-xjuħija. Il-liġi li tissopprimi l-iskema ta’ rtirar kmieni għaddiet f’Diċembru 2017 iżda l-impatt nett tagħha fuq l-età medja effettiva tal-irtirar u fuq in-nefqa mhuwiex ċert billi tiffaċilita l-kundizzjonijiet fuq skemi ta’ rtirar kmieni. Dan ir-riżultat dgħajjef fis-suq tax-xogħol jista’ jiġi attribwit parzjalment ukoll għal diżinċentivi finanzjarji għax-xogħol, li huma relattivament għolja għal dan il-grupp. L-inkoraġġiment tal-impjieg tal-ħaddiema kbar fl-età jeħtieġ strateġija komprensiva li tinkludi miżuri biex jgħinu lill-ħaddiema jibqgħu jaħdmu għal żmien itwal. Il-“Patt tal-Età”, abbozz ta’ liġi ppreżentat lill-Parlament f’April 2014, li għandu l-għan li jħeġġeġ lill-kumpaniji b’aktar minn 150 impjegat biex jimpjegaw u jżommu l-ħaddiema aktar avvanzati fl-età, għadu ma ġiex adottat. F’dak li għandu x’jaqsam mal-edukazzjoni, il-Lussemburgu jeħtieġ li jindirizza l-impatt qawwi tal-isfond soċjoekonomiku tal-istudenti fuq ir-riżultati tagħhom fl-edukazzjoni. Dan huwa importanti wkoll sabiex jirrispondi għad-domanda kbira għal ħiliet speċjalizzati ħafna.

               (14)Il-prezzijiet tal-proprjetà komplew jiżdiedu. Dan jista’ jdgħajjef l-abbiltà tal-Lussemburgu biex jattira u jżomm il-forza tax-xogħol b’ħiliet speċjalizzati, li proporzjon kbir minnha huwa magħmul minn persuni li mhumiex ċittadini. Il-pressjonijiet tal-prezzijiet tad-djar huma riżultat ta’ diskrepanza fundamentali bejn il-provvista u d-domanda. Fuq in-naħa tal-provvista, nuqqas ta’ art disponibbli u nuqqas ta’ inċentivi għal sidien privati biex ibigħu l-art jew bini jidhru li jirrappreżentaw ostaklu għall-ħolqien ta’ djar ġodda. Hija meħtieġa aktar ħidma biex tinkoraġġixxu l-investiment fl-akkomodazzjoni, billi jiżdiedu l-inċentivi għall-promozzjoni ta’ bejgħ ta’ proprjetà immobbli, bit-titjib tal-proċeduri amministrattivi tal-għoti tal-permessi tal-bini u l-għoti ta’ akkomodazzjoni soċjali affordabbli. Ir-riforma tat-taxxa fuq il-qligħ minn bejgħ ta’ proprjetà immobbli adottata dan l-aħħar u l-aġġornament tal-programm ta’ akkomodazzjoni soċjali x’aktarx li jżid il-provvista tad-djar, minħabba x-xejra kontinwa lejn prezzijiet ogħla. Fuq in-naħa tad-domanda, rata għolja ta’ tkabbir tal-popolazzjoni u l-impjiegi qed iżidu l-prezzijiet. Is-sitwazzjoni tas-swieq tad-djar tkabbar ukoll il-problema tat-traffiku u tat-tniġġis. Barra minn hekk, iż-żieda fil-prezzijiet tad-djar għandha riperkussjonijiet fuq id-dejn tal-unitajiet domestiċi, u dan wassal għal tħassib dwar is-sostenibbiltà tad-dejn tal-familji. Id-dejn tal-unitajiet domestiċi żdied b’mod rapidu matul l-aħħar 10 snin u laħaq madwar 165 % tal-introjtu disponibbli fl-2016, li jirrifletti l-inflazzjoni tal-proprjetà immobbli, billi madwar 80 % tad-dejn tal-unitajiet domestiċi jirriżulta minn self ipotekarju. Madankollu, is-superviżuri tal-Lussemburgu qed jintroduċu miżuri makroprudenzjali rilevanti u r-rakkomandazzjonijiet maħruġa mill-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku biex jitnaqqsu l-vulnerabbiltajiet u r-riskji potenzjali għall-istabbiltà finanzjarja. Wara l-proposti tal-kumitat nazzjonali għar-riskju sistemiku, il-gvern reċentement ippreżenta wkoll sensiela ta’ miżuri, inkluż limitazzjonijiet bażati fuq is-self, biex tiġi evitata akkumulazzjoni ta’ vulnerabbiltà tad-djar, għalkemm dawn għad iridu jiġu approvati mill-Parlament.

               (15)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2018, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Lussemburgu u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2018. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2018 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2018 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Lussemburgu fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Lussemburgu iżda qieset ukoll il-grad ta’ konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur.

               (16)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2018, u huwa tal-opinjoni li l-Lussemburgu mistenni jikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Lussemburgu jieħu azzjoni fl-2018 u l-2019 biex:

               1.Iżid ir-rata tal-impjieg tal-persuni mdaħħla fl-età billi jtejjeb l-opportunitajiet ta’ impjieg tagħhom u l-impjegabbiltà filwaqt li jkompli jitrażżan l-irtirar bikri, bil-ħsieb li jtejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet.

               2.Inaqqas aktar ir-restrizzjonijiet regolatorji fis-settur tas-servizzi tan-negozju.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        COM(2018) 415 final.

                     (3)

                        P8_TA(2018)0077 u P8_TA(2018)0078.

                     (4)

                        SWD(2018) 214 final.

                     (5)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (6)

                        COM (2014) 494 final.