     MT

MT        MT
 ---pagebreak---                       IL-KUMMISSJONI EWROPEA

                                                       Brussel 2.3.2011
                                                       SEG(2011) 243 finali

              RAKKOMANDAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL

     dwar l-approvazzjoni ta' Ftehim għall-kooperazzjoni fl-użi paċifiċi tal-enerġija nukleari
      bejn il-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (Euratom) u l-Gvern tal-Awstralja

MT                                                                                MT
 ---pagebreak---                 RAKKOMANDAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL

     dwar l-approvazzjoni ta' Ftehim għall-kooperazzjoni fl-użi paċifiċi tal-enerġija nukleari
      bejn il-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (Euratom) u l-Gvern tal-Awstralja

     A.       MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

     1.       INTRODUZZJONI

     Hemm Ftehim eżistenti bejn il-Euratom u l-Awstralja li se jiskadi kmieni fl-2012. Peress li l-
     Awstralja huwa wieħed mill-fornituri ewlenin ta' uranju lill-operaturi ta' impjanti nukleari tal-
     enerġija tal-UE, jeħtieġ li jinżamm il-ftehim sabiex jiġi pprovdut qafas legali stabbli għar-
     relazzjonijiet f'dan il-qasam.

     L-ambitu tal-ftehim attwali huwa limitat għat-trasferimenti ta' materjal nukleari mill-
     Awstralja lejn il-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika. Għaldaqstant, skont id-direttivi
     nnegozjati mal-Kunsill, il-Kummissjoni wessgħet l-ambitu tal-Ftehim sabiex jiġu inklużi t-
     trasferimenti ta' materjali, tagħmir u teknoloġija.

     Filwaqt li ċerti Stati Membri tal-UE għandhom ftehimiet bilaterali mal-Awstralja, dan il-
     Ftehim tal-Euratom jiżgura trattament ugwali għall-Istati Membri kollha u l-operaturi
     tagħhom, u jnaqqas il-bżonn li jkun hemm ħafna ftehmiet bilaterali bejn l-Awtraljsa u l-Istati
     Membri individwali tal-UE.

     Il-Ftehim se jipprovdi għal kooperazzjoni wiesgħa fil-qasam tal-użi paċifiċi tal-enerġija
     nukleari hekk kif jistabbilixxi qafas ġenerali għal kooperazzjoni politika, teknika u
     industrijali. Dan se joħloq qafas legali kemm għall-gvernijiet kif ukoll għall-operaturi
     industrijali tal-Partijiet - il-Gvern tal-Awstralja u l-Komunità – li se jiffaċilità l-kooperazzjoni
     f'dan il-qasam.

     2.       L-IMPORTANZA TAL-FTEHIM

     Għall-Euratom, l-interess fl-iffirmar ta' dan il-Ftehim huwa bbażat fuq il-fatt li l-Awstralja
     huwa wieħed mill-fornituri ewlenin tagħha tal-uranju naturali. L-iffaċilitar tal-kummerċ fil-
     qasam nukleari jikkontribwixxi għall-politika tal-Komunità ta' sigurtà tal-provvista tal-
     enerġija u d-diversifikazzjoni tas-sorsi tal-enerġija. L-importanza tal-konklużjoni ta' dan il-
     Ftehim hija msejsa prinċipalment fuq il-ħtiġijiet kummerċjali. L-Awstralja huwa t-tielet l-
     akbar produttur ta' uranju fid-dinja b'kapaċità ta' produzzjoni ta' madwar 8 000 t U fis-sena
     (19 % tal-produzzjoni globali tal-uranju), Ir-riservi ta' uranju tal-Awstralja huma l-akbar fid-
     dinja bi kważi 23 % tat-total. Il-medja ta' produzzjoni u esportazzjoni hija ta' madwar 10,000
     tunnellata ta' ossidu tal-uranju (8500 tU) fis-sena.

     L-uranju tal-Awstralja jinbiegħ strettament għall-ġenerazzjoni tal-enerġija elettrika biss, u
     hemm salvagwardji fis-seħħ sabiex dan jiġi żgurat. L-Awstralja hija parti fit-Trattat dwar in-
     Nonproliferazzjoni tal-Armi Nukleari (NPT) bħala stat mingħajr armi nukleari. Il-ftehim
     tagħha dwar is-salvagwardji fl-ambitu tal-NPT daħal fis-seħħ fl-1974 u, fl-1998, kien l-ewwel
     pajjiż fid-dinja fejn daħal fis-seħħ il-Protokoll Addizzjonali relatat ma' dan. Flimkien ma'

MT                                                    2                                                     MT
 ---pagebreak---      dawn l-arranġamenti internazzjonali, l-Awstralja tesiġi li l-pajjiżi konsumaturi jiffirmaw
     ftehim ta' kooperazzjoni nukleari mal-Awstralja.

     Minbarra dan, il-konklużjoni tal-Ftehim attwali jafferma mill-ġdid l-impenji tal-Awstralja, il-
     Komunità u l-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, favur it-tisħiħ u l-
     applikazzjoni stretta tas-salvagwardji, il-kontrolli tal-esportazzjoni kif ukoll il-protezzjoni
     fiżika..

     3.       SKEMA ĠENERALI TAL-FTEHIM

     L-għan tal-Ftehim huwa l-kooperazzjoni fl-użi paċifiċi tal-enerġija nukleari bejn il-Euratom u
     l-Awstralja. L-ambitu tal-kooperazzjoni (Artikolu III) jinkludi primarjament is-sikurezza
     nukleari, il-provvista tal-materjal nukleari, it-trasferiment tat-teknoloġija, it-trasferiment tat-
     tagħmir u r-radjuprotezzjoni, is-salvagwardji u l-użu tar-radjuisotopi. Il-Ftehim attwali huwa
     msejjes fuq il-Ftehim tal-1981 li kien ikopri biss it-trasferimenti ta' materjal nukleari mill-
     Awstralja lejn il-Euratom. Fin-natura tiegħu l-Ftehim huwa bidirezzjonali.

     Bl-għan li jaġġorna l-ftehim, se jirrevedi d-dispożizzjonijiet il-qodma u, sa fejn huwa
     possibbli, se jikkonsolida t-test prinċipali bl-annessi tiegħu u l-iskambju tan-noti mehmuża.
     Id-dispożizzjonijiet attwali dwar in-nonproliferazzjoni, is-salvagwardji, il-protezzjoni fiżika,
     it-trasferimenti u t-trasferimenti mill-ġdid, kif ukoll dwar arranġamenti ta' konsultazzjoni u
     dawk amministrattivi, il-kunfidenzjalità u r-riżoluzzjoni ta' tilwim kif stabbiliti fil-Ftehim
     eżistenti u fl-iskambju ta' noti bejn il-Gvern tal-Awstralja u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija
     Atomika nżammu.

     Sabiex jilqa' x-xewqa taż-żewġ Partijiet għal estensjoni tal-ambitu tiegħu u f'konformità mal-
     iktar żviluppi riċenti, bħat-tkabbir tal-Komunità, il-Ftehim il-ġdid għandu jinkludi wkoll
     dispożizzjonijiet addizzjonali, meqjusa bħala importanti mill-Istati Membri konċernati tal-UE
     u mill-Gvern Awstraljan.

     F'termini ta' struttura, il-Ftehim jiddefinixxi ulterjurment it-temi soġġetti għal dan il-Ftehim
     (Artikolu IV) - il-forom differenti ta' materjali nukleari u mhux nukleari u jiddeskrivi fid-
     dettall il-modalitajiet għan-negozjar ta' materjal nukleari, materjal mhux nukleari u tagħmir
     (Artikolu VI). Il-Ftehim fih serje ta' dispożizzjonijiet li jiddeterminaw kriterji għat-
     trasferiment tal-materjali nukleari kif ukoll il-mezzi sabiex jiġu solvuti sitwazzjonijiet ta'
     kunflitt. Huwa enfasizzat li l-materjal nukleari għandu jintuża għal skopijiet paċifiċi u
     f'konformità mal-ftehimiet dwar salvagwardji rilevanti (fil-Komunità, is-salvagwardji tal-
     Euratom skont it-Trattat Euratom kif ukoll il-Ftehimiet dwar Salvagwardji tal-IAEA u l-
     Protokolli Addizzjonali tagħhom1). It-trasporti ta' materjali nukleari għandhom ikunu
     konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni Internazzjonali dwar il-Protezzjoni Fiżika
     tal-Materjal Nukleari2.

     Flimkien ma' dan, il-Ftehim itenni l-prinċipji tal-moviment liberu tal-materjali nukleari fi
     ħdan il-Komunità. Kwistjonijiet dwar proprjetà intellettwali (Artikolu IX) huma indirizzati
     fid-dettall flimkiem mal-modalitajiet ta' Skambju ta' Informazzjoni (Artikolu X). Sabiex tiġi
     ggarantita l-implimentazzjoni bla xkiel tal-Ftehim, qed jiġi introdott artikolu speċifiku dwar
     il-Konsultazzjoni u l-Arbitraġġ (Artikolu XV) f'każ li jitqajmu kwistjonijiet dwar l-

     1
            INFCIRC/540
     2
            INFCIRC/274/Rev.l

MT                                                   3                                                     MT
 ---pagebreak---      applikazzjoni koretta tal-Ftehim. Il-perjodu ta' validità inizjali tal-Ftehim se jkun ta' 30 sena,
     i.e. riflessjoni tal-Ftehim tal-1981 (Artikolu XVIII).

     B.       RAKKOMANDAZZJONI

     Il-Kummissjoni tqis li l-Ftehim għall-kooperazzjoni fl-użi paċifiċi tal-enerġija nukleari bejn
     il-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Gvern tal-Awstralja, li qed tiġi proposta l-
     adozzjoni tiegħu:

     – huwa f'konformità mad-direttivi ta' nnegozjar maħruġa mill-Kunsill fid-9 ta' Ġunju 2010;

     – jissodisfa l-miri ta' semplifikazzjoni, aġġornar u estensjoni tal-ftehim attwali;

     – jikkonferma l-impenn ċar taż-żewġ Partijiet favur in-nonproliferazzjoni u livell għoli ta'
       sikurezza nukleari sabiex jiġi ggarantit l-użu paċifiku u sikur tal-enerġija nukleari;

     – huwa f'konformità mal-politika tal-Komunità dwar is-sigurtà tal-provvista tal-enerġija;

     – se jsaħħaħ ulterjurment ir-relazzjonijiet tajbin ħafna bejn l-UE u l-Awstralja fil-qasam tal-
       politika ta' kooperazzjoni fl-enerġija.

     Il-Kummissjoni għalhekk tirrakkomanda lill-Kunsill japprova, skont it-tieni paragrafu tal-
     Artikolu 101 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, il-Ftehim
     għall-kooperazzjoni fl-użi paċifiċi tal-enerġija nukleari bejn il-Komunità Ewropea tal-
     Enerġija Atomika u l-Gvern tal-Awstralja, fl-Anness.

MT                                                   4                                                    MT
 ---pagebreak---                                                   ANNESS

                  FTEHIM BEJN IL-GVERN TAL-AWSTRALJA U
        L-KOMUNITÀ EWROPEA TAL-ENERĠIJA ATOMIKA (EURATOM) GĦALL-
            KOOPERAZZJONI FL-UŻI PAĊIFIĊI TAL-ENERĠIJA NUKLEARI
     Il-Gvern tal-Awstralja u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (Euratom), minn hawn 'il
     quddiem “il-Komunità”,

     FILWAQT LI JIXTIEQU jippromwovu l-kooperazzjoni bejniethom fl-użu ta' enerġija għal
     skopijiet paċifiċi;

     FILWAQT LI JIKKUNSIDRAW li l-Ftehim bejn il-Gvern tal-Awstralja u l-Komunità
     Ewropea tal-Enerġija Atomika li jikkonċerna t-trasferimenti ta' materjal nukleari mill-
     Awstralja lejn il-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika magħmul fi Brussell fil-
     21 ta' Settembru 1981 bħala limitat fl-ambitu u li jiskadi fl-2012;

     FILWAQT LI JAFFERMAW MILL-ĠDID l-impenn b'saħħtu tal-Gvern tal-Awstralja, tal-
     Komunità u l-Gvernijiet tal-Istati Membri tagħha lejn in-nonproliferazzjoni nukleari li
     tinkludi t-tisħiħ u l-applikazzjoni effiċjenti tas-salvagwardji relatati u s-sistemi ta' kontroll tal-
     esportazzjoni li bis-saħħa tagħhom titwettaq il-kooperazzjoni fl-użi paċifiċi tal-enerġija
     nukleari bejn l-Awstralja u l-Komunità;

     FILWAQT LI JAFFERMAW MILL-ĠDID l-appoġġ tal-Gvern tal-Awstralja, tal-Komunità u
     l-Gvernijiet tal-Istati Membri tagħha lill-għanijiet tal-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija
     Atomika (minn hawn 'il quddiem l-“IAEA”) u s-sistema ta' salvagwardji tagħha;

     FILWAQT LI JAFFERMAW MILL-ĠDID l-impenn qawwi tal-Gvern tal-Awstralja, tal-
     Komunità u l-Istati Membri tagħha favur il-Konvenzjoni dwar il-Protezzjoni Fiżika tal-
     Materjal Nukleari magħmul fi New York u Vjenna fit-3 ta' Marzu 1980 u li daħlet fis-seħħ,
     b'mod ġenerali, fit-8 ta' Frar 1987 u għall-Awstralja fit-22 ta' Ottubru 1987;

     BILLI l-Awstralja u l-Istati Membri kollha tal-Komunità huma Partijiet fit-Trattat dwar in-
     Nonproliferazzjoni tal-Armi Nukleari magħmul f'Washington, Londra u Moska fl-1 ta' Lulju
     1968 u li daħal fis-seħħ fil-5 ta' Marzu 1970, minn hawn 'il quddiem "NPT";

     FILWAQT LI JINNUTAW li s-salvagwardji nukleari huma applikati fl-Istati Membri kollha
     tal-Komunità f'konformità kemm mat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Enerġija
     Atomika (minn hawn 'il quddiem "it-Trattat Euratom") kif ukoll mal-ftehimiet tas-
     salwagwardji konklużi bejn il-Komunità, l-Istati Membri tagħha u l-IAEA;

     FILWAQT LI JINNUTAW li l-Gvernijiet tal-Awstralja u tal-Istati Membri kollha tal-
     Komunità jipparteċipaw fil-Grupp ta' Fornituri Nukleari;

     FILWAQT LI JINNUTAW li għandhom jitqiesu l-impenji li ħadu l-Gvern tal-Awstralja u l-
     Gvernijiet ta' kull Stat Membru tal-Komunità fil-qafas tal-Grupp ta' Fornituri Nukleari;

MT                                                     5                                                      MT
 ---pagebreak---      FILWAQT LI JIRRIKONOXXU l-prinċipju tal-moviment liberu tal-materjal nukleari,
     tagħmir, materjal mhux nukleari, u teknoloġija fi ħdan il-Komunità;

     FILWAQT LI JAQBLU li l-Ftehim għandu jkun f'konformità mal-obbligi internazzjonali tal-
     Unjoni Ewropea u l-Gvern tal-Awstralja fl-ambitu tal-ftehimiet tal-Organizzazzjoni Dinija tal-
     Kummerċ;

     FILWAQT LI JTENNU l-impenji tal-Gvern tal-Awstralja u l-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-
     Komunità lejn il-ftehimiet bilaterali tagħhom fl-użi paċifiċi tal-enerġija nukleari;

     FTIEHMU KIF ĠEJ:

                                                 Artikolu I

                                              Definizzjonijiet

     Għall-fini ta’ dan il-Ftehim, sakemm mhux speċifikat mod ieħor:

     1.      "prodott sekondarju" jfisser materjal fissjonabbli speċjali dderivat permezz ta'
             proċess wieħed jew aktar, kemm suċċessiv kemm mhux suċċessiv, minn materjal
             nukleari trasferit skont dan il-Ftehim.

     2.      "awtorità kompetenti" tfisser:

             –     għall-Gvern tal-Awstralja, l-Uffiċċju tas-Salvagwardji u n-Nonproliferazzjoni
                   Awstraljan;

             –     għall-Komunità, il-Kummissjoni Ewropea

             jew tali awtorità oħra li l-Parti kkonċernata tista’ f’kull ħin tinnotifika bil-miktub lill-
             Parti l-oħra dwarha.

     3.      "tagħmir" ifisser dawk l-oġġetti elenkati fit-taqsimiet 1, 3, 4, 5, 6 u 7 tal-Anness B
             tal-INFCIRC/254/Rev.9/Parti 1 tal-IAEA.

     4.      "proprjetà intellettwali" għandu jkollha t-tifsira msemmija fl-Artikolu 2 tal-
             Konvenzjoni li tistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija dwar il-Proprjetà Intellattwali,
             magħmula fi Stokkolma, fl-14 ta' Lulju 1967, kif emendata fit-28 ta' Settembru 1979,
             u tista' tinkludi kontenut ieħor kif miftiehem mill-Partijiet.

     5.      "skop militari" jinkludi iżda mhux limitat għall-applikazzjoni militari diretta tal-
             enerġija nukleari bħall-armi nukleari jew apparat splussiv nukleari ieħor (inklużi r-
             riċerka u l-iżvilupp, jew il-produzzjoni tat-tritju għall-użu f'tali armi nukleari u
             apparat splussiv nukleari ieħor), propulsjoni nukleari militari, munizzjonijiet, inklużi
             munizzjonijiet tal-uranju mfaqqar, magni nukleari tar-rokits militari jew reatturi
             nukleari militari iżda ma jinkludix l-użi indiretti bħall-enerġija għal bażi militari li
             tkun ġejja minn netwerk ċivili tal-enerġija, jew il-produzzjoni ta' radjuisotopi għall-
             użu fid-dijanjosi fi sptar militari.

     6.      "materjal mhux nukleari" ifisser:

MT                                                   6                                                      MT
 ---pagebreak---              –     Dewterju u ilma tqil (ossidu tad-dewterju) u kwalunkwe kompost tad-dewterju
                   ieħor li fih il-proporzjon tad-dewterju għall-atomi tal-idroġenu jeċċedi 1:5000
                   għall-użu f’reattur nukleari, kif iddefinit fil-paragrafu (1.1) tal-Anness B tal-
                   INFCIRC/254/Rev.9/Parti 1        tal-IAEA      (Linjigwida     għat-Trasferimenti
                   Nukleari),

             –     Grafit bi grad nukleari: grafit, għall-użu f'reattur nukleari, kif iddefinit fil-
                   paragrafu (1.1) tal-Anness B tal-INFCIRC/254/Rev.9/Parti 1 tal-IAEA
                   (Linjigwida għat-Trasferimenti Nukleari) li jkollu livell ta' purità aħjar minn
                   minn 5 partijiet għal kull miljun ta' ekwivalent tal-boron u b'densità ogħla minn
                   1.50 gramma għal kull ċentimetru kubiku.

     7.      "materjal nukleari" jfisser kwalunkwe materjal ta' sors jew materjal fissjonabbli
             speċjali peress li dawk it-termini huma ddefiniti fl-Artikolu XX tal-Istatut tal-IAEA
             magħmul fil-Kwartieri tan-Nazzjonijiet Uniti fit-23 ta' Ottubru 1956, u li daħal fis-
             seħħ fid-29 ta' Lulju 1957, (minn hawn' il quddiem "L-Istatut tal-IAEA"). Kull ħaġa
             li jistabbilixxi l-Bord tal-Gvernaturi tal-IAEA fl-ambitu tal-Artikolu XX tal-Istatut
             tal-IAEA li temenda l-lista tal-materjali kkunsidrati bħala "materjal ta' sors" jew
             "materjal fissjonabbli speċjali" għandu jkollha effett biss skont dan il-Ftehim meta l-
             Partijiet ikunu infurmaw lil xulxin li jaċċettaw din l-emenda.

     8.      "Partijiet" ifisser il-Gvern tal-Awstralja fuq naħa u l-Komunità fuq naħa oħra;

             "Komunità" tfisser kemm:

             –     il-persuna ġuridika maħluqa skont it-Trattat Euratom; kif ukoll

             –     it-territorji li għalihom japplika t-Trattat Euratom.

     9.      “persuni” tfisser kwalunkwe persuna naturali, impriża jew entità oħra rregolata mil-
             liġijiet u regolamenti applikabbli fil-ġurisdizzjoni territorjali rispettiva tal-Partijiet,
             iżda ma jinkludix il-Partijiet għal dan il-Ftehim.

     10.     "teknoloġija" se   jkollha      t-tifsira kif    iddefinita   fl-Anness A              tal-
             INFCIRC/254/Rev.9/Parti 1 tal-IAEA (Linjigwida tat-Trasferimenti Nukleari).

                                               Artikolu II

                                                 L-Għan

     L-għan ta' dan il-Ftehim huwa li jipprovdi qafas għall-kooperazzjoni bejn il-Partijiet fl-użi
     paċifiċi tal-enerġija nukleari abbażi ta' benefiċċji reċiproċi u r-reċiproċità u mingħajr ħsara
     għall-kompetenzi rispettivi ta' kull Parti.

                                               Artikolu III

                                     L-Ambitu tal-kooperazzjoni

     1.      Materjal nukleari, tagħmir jew matjeral mhux nukleari jew materjal nukleari prodott
             bħala prodott sekondarju għandu jintuża biss għal skopijiet paċifiċi; u ma għandux
             jintuża għall-ebda skop militari.

MT                                                   7                                                     MT
 ---pagebreak---      2.   Il-kooperazzjoni bejn il-Partijiet fl-ambitu ta' dan il-Ftehim tista' tinkludi, inter alia:

          a)    il-provvista ta' materjal nukleari, materjal mhux nukleari, u tagħmir;

          b)    it-trasferiment tat-teknoloġija, inkluż il-provvista ta' informazzjoni rilevanti
                għal dan l-Artikolu, sakemm l-Istati Membri individwali tal-Komunità jkunu
                esprimew ir-rieda tagħhom li jinkludu tali trasferimenti fil-qafas ta' dan il-
                Ftehim;

          c)    it-trasferiment ta' tagħmir li jkun iddeżinjat mill-Partijiet bħala tagħmir
                iddisinjat, mibni jew operat abbażi ta' jew permezz tal-informazzjoni miksuba
                mill-Parti l-oħra u li jinsab fi ħdan il-ġurisdizzjoni ta' waħda mill-Partijiet fil-
                ħin li jkun ġie ddeżinjat;

          d)    l-akkwist pubbliku ta' tagħmir u apparat;

          e)    l-aċċess għal u l-użu ta' tagħmir u faċilitajiet;

          f)    il-ġestjoni ta' fjuwil irradjat u ta' skart radjuattiv;

          g)    is-sikurezza nukleari u r-radjuprotezzjoni;

          h)    is-salvagwardji, u l-protezzjoni fiżika tal-materjali u l-faċilitajiet nukleari;

          i)    l-użu ta' radjuisotopi u radjazzjoni fl-agrikoltura, l-industrija u l-mediċina;

          j)    l-esplorazzjoni, l-iżvilupp, il-produzzjoni u l-ipproċessar ulterjuri ġeoloġiku u
                ġeofiżiku kif ukoll l-użu tar-riżorsi tal-uranju;

          k)    il-forensika nukleari;

          l)    l-aspetti regolatorji tal-użi paċifiċi tal-enerġija nukleari; kif ukoll

          m)    oqsma oħra li huma rilevanti għas-suġġett ta' dan il-Ftehim safejn ikunu koperti
                mill-programmi rispettivi tal-Partijiet.

     3.   Il-Kooperazzjoni għandha tiġi estiża għal attivitajiet ta' riċerka u żvilupp nukleari ta'
          interess reċiproku għall-Partijiet skont id-dispożizzjonijiet kumplimentari li
          għandhom jiġu miftiehma bejn il-Partijiet.

     4.   Il-kooperazzjoni msemmija fil-paragrafu 2 ta' dan l-Artikolu tista' titwettaq fil-forom
          li ġejjin:

          a)    l-organizzazzjoni ta' konferenzi u laqgħat;

          b)    l-organizzazzjoni ta' proġetti konġunti u l-istabbiliment ta' impriżi konġunti;

          c)    l-istabbiliment ta' gruppi ta' ħidma bilaterali għall-implimentazzjoni ta' proġetti
                konġunti;

          d)    il-provvista ta' servizzi taċ-ċiklu tal-fjuwil nukleari inklużi l-konverżjoni u l-
                arrikkiment isotopiku tal-uranju;

MT                                                  8                                                   MT
 ---pagebreak---           e)    il-kooperazzjoni fin-negozju u dik kummerċjali relatati maċ-ċiklu tal-fjuwil
                nukleari;

          f)    it-trasferiment ta' tagħmir industrijali u teknoloġija industrijali; kif ukoll

          g)    forom oħra ta' kooperazzjoni kif tistà tiġi determinata mill-Partijiet bil-miktub.

     5.   Il-kooperazzjoni f'oqsma speċifiċi deskritti fil-paragrafu 2 ta' dan l-Artikolu jistgħu
          jiġu implimentati kif meħtieġ permezz ta' entità legali tal-Awstralja u entità legali tal-
          Komunità, li l-awtorità kompetenti rispettiva tinnotifika, lill-awtorità kompetenti l-
          oħra, bħala li hija awtorizzata kif dovut biex timplimenta tali kooperazzjoni.
          Kwalunkwe arranġament bħal dan għandu jinkludi dispożizzjonijiet li jindirizzaw il-
          protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intelettwali kull fejn jeżistu jew jitqajmu tali
          drittijiet.

                                            Artikolu IV

                                  Oġġetti soġġetti għall-Ftehim

     1.   Dan il-Ftehim għandu japplika għal:

          a)    Materjal nukleari, materjal mhux nukleari, jew tagħmir, trasferit bejn il-
                Partijiet jew il-persuni rispettivi tagħhom, kemm direttament jew permezz ta'
                pajjiż terz.

                Tali materjal nukleari, materjal mhux nukleari, jew tagħmir għandu jkun
                soġġett għal dan il-Ftehim mad-dħul tiegħu fil-ġurisdizzjoni territorjali tal-Parti
                riċeventi. Il-Parti fornitriċi għandha tinnotifika lill-Parti riċeventi bil-miktub
                dwar it-trasferiment intenzjonat, u l-Parti riċeventi għandha tikkonferma bil-
                miktub li tali oġġetti se jkun soġġett għal dan il-Ftehim. Ir-riċevitur propost,
                jekk ma tkunx il-Parti riċeventi, se jkun persuna awtorizzata skont il-
                ġurisdizzjoni territorjali tal-Parti riċeventi.

          b)    Il-forom kollha tal-materjal nukleari mħejji bi proċessi kimiċi jew fiżiċi jew
                bis-separazzjoni isotopika, sakemm il-kwantità ta' materjal nukleari hekk
                imħejji jitqies biss bħala li huwa fl-ambitu ta' dan il-Ftehim fl-istess proporzjon
                tal-kwantità tal-materjal nukleari użata fit-tħejjija tiegħu, u li soġġetta għal dan
                il-Ftehim, tikkontribwixxi lejn il-kwantità totali tal-materjal nukleari hekk użat;

          c)    Il-ġenerazzjonijiet kollha tal-materjal nukleari prodott bir-radjazzjoni tan-
                newtroni, sakemm il-kwantità ta' materjal nukleari hekk prodott jitqies biss
                bħala li huwa fl-ambitu tal-Ftehim fl-istess proporzjon tal-kwantità tal-materjal
                nukleari li hija soġġetta għal dan il-Ftehim u li, meta tintuża fil-produzzjoni
                tiegħu, tikkontribwixxi għal din il-produzzjoni;

          d)    Materjal nukleari prodott, ipproċessat jew użat f'tagħmir fejn:

                (i) il-materjal mhux nukleari soġġett għal dan il-Ftehim kien primarjament jew
                għalkollox responsabbli għall-produzzjoni, l-ipproċessar jew l-użu ta' dak il-
                materjal nukleari u;

MT                                                9                                                    MT
 ---pagebreak---                   (i) it-tagħmir3 soġġett għal dan il-Ftehim kien primarjament jew għalkollox
                  responsabbli għall-produzzjoni, l-ipproċessar jew l-użu ta' dak il-materjal
                  nukleari u;

                  (iii) tagħmir3 li ġie ddeżinjat mill-Parti fornitriċi, wara konsultazzjoni mal-Parti
                  riċeventi, bħala li huwa ddisinjat, mibni, immanifatturat jew operat abbażi ta',
                  jew bl-użu ta' teknoloġija trasferita li hija soġġetta għal dan il-Ftehim.

           e)     Il-materjal nukleari li huwa soġġett għall-Ftehim li jikkonċerna t-trasferimenti
                  ta' materjal nukleari mill-Awstralja lejn il-Komunità Ewropea tal-Enerġija
                  Atomika, magħmul fi Brussell fil-21 ta' Settembru 1981;

           f)     Il-materjal nukleari li ġie trasferit mill-Istati Membri tal-Komunità lejn l-
                  Awstralja skont il-ftehimiet bilaterali, u li jiġi nnotifikat lill-Komunità fil-ħin li
                  jidħol fis-seħħ dan il-Ftehim;

           g)     Il-materjal nukleari rkuprat għal skopijiet nukleari minn minerali jew
                  konċentrati, minbarra l-konċentrati tal-minerali tal-uranju, li huwa trasferit bejn
                  il-Partijiet direttament jew permezz ta' pajjiż terż, u li l-irkuprar tiegħu ġie
                  nnotifikat mill-Parti li qed tittrasferixxi bħala ta' rilevanza għal dan il-Ftehim4.

     2.    Il-materjal nukleari, materjal mhux nukleari, jew tagħmir imsemmi fil-paragrafu 1 ta'
           dan l-Artikolu għandhom jibqgħu soġġetti għad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim
           sakemm jiġi stabbilit, skont il-proċeduri stabbiliti fl-Arranġament Amministrattiv li:

           a)     tali oġġett ġie trasferit mill-ġdid lil hinn mill-ġurisdizzjoni tal-Parti riċeventi
                  skont il-paragrafi 5 u 6 tal-Artikolu VII ta' dan il-Ftehim;

           b)     il-materjal nukleari ma jistax jintuża iżjed għal kwalunkwe attività rilevanti fir-
                  rigward tas-salvagwardji msemmija fil-paragrafu 1 tal-Artikolu VII jew li
                  prattikament ma jistax jiġi rkuprat. Għall-fini li jiġi stabbilit meta materjal
                  nukleari soġġett għal dan il-Ftehim ma jkunx jista’ jintuża iktar jew
                  prattikament ma jistax jiġi rkuprat biex jiġi pproċessat f'forma li tkun tista’
                  tintuża fi kwalunkwe attivita nukleari rilevanti mil-lat tas-salvagwardji, iż-
                  żewġ Partijiet għandhom jaċċettaw dak li jiġi stabbilit mill-IAEA skont id-
                  dispożizzjonijiet għat-terminazzjoni tas-salvagwardji tal-ftehim rilevanti dwar
                  is-salvagwardji li l-IAEA tkun parti fih;

           c)     il-materjal mhux nukleari u t-tagħmir ma jistgħux jintużaw iżjed għal skopijiet
                  nukleari; jew

           d)     il-Partijiet jistabbilixxu b'mod reċiproku li ma għandux jibqa’ iżjed soġġett
                  għal dan il-Ftehim.

     3.    It-trasferiment tat-teknoloġija għandu jkun soġġett għal dan il-Ftehim għall-Istati
           Membri tal-Komunità li esprimew ix-xewqa tagħhom li jqiegħdu tali trasferimenti

     3
          Għall-fini ta' dan l-artikolu, tagħmir se jkun limitat għall-oġġetti 1.1, 3, 4, 5, 6, 7 tal-Anness B tal-
          INFCIRC/254/Rev.9/Parti 1, iżda ma jinkludix is-subkomponenti tagħhom.
     4
          Jekk tali materjal nukleari ma jistax jiġi soġġett għall-kundizzjonijiet kollha stabbiliti fl-Artikolu VII,
          allura tali materjal nukleari ma għandux jintuża sakemm il-Partijiet ma jkunux ikkonsultaw bejniethom
          u ddeċidew fuq salvagwardji u miżuri ta' protezzjoni fiżika li għandhom jiġu applikati.

MT                                                       10                                                             MT
 ---pagebreak---              fil-qafas ta' dan il-Ftehim permezz ta' avviż bil-miktub mill-Istat Membru konċernat
             lill-Kummissjoni Ewropea. Avviż minn qabel bejn l-Istat Membru konċernat/Stati
             Membri konċernati u l-Kummissjoni Ewropea, minn naħa, u l-Gvern tal-Awstralja,
             minn naħa oħra, għandu jingħata qabel kull trasferiment.

                                               Artikolu V

                                              Arrikkiment

     Qabel l-arrikkiment ta' kwalunkwe materjal nukleari soġġett għal dan il-Ftehim għal għoxrin
     (20) fil-mija jew aktar fl-isotopu U 235, għandu jinkiseb il-kunsens bil-miktub taż-żewġ
     Partijiet u għandha tiġi nnotifikata l-IAEA. Tali kunsens għandu jiddeskrivi l-kundizzjonijiet
     li bihom jista' jintuża l-uranju arrikkit għal għoxrin (20) fil-mija jew aktar. Arranġament biex
     jiffaċilità l-implimentazzjoni ta' din id-dispożizzjoni għandu jiġi stabbilit mill-Partijiet.

                                              Artikolu VI

              Il-kummerċ tal-materjal nukleari, materjal mhux nukleari jew tagħmir

     1.      Kwalunkwe trasferiment ta' materjal nukleari, materjal mhux nukleari jew tagħmir
             imwettaq skont l-attivitajiet ta’ kooperazzjoni għandu jsir skont l-impenji
             internazzjonali rilevanti tal-Komunità, l-Istati Membri tal-Komunità, u l-Awstralja
             fir-rigward ta' użi paċifiċi tal-enerġija nukleari kif elenkati fl-Artikolu VII.

     2.      Safejn hu prattikabbli, il-Partijiet għandhom jassistu lil xulxin fl-akkwist pubbliku,
             minn Parti jew l-oħra jew minn persuni fi ħdan il-Komunità jew taħt il-ġurisdizzjoni
             tal-Gvern tal-Awstralja, ta' materjal nukleari, materjal mhux nukleari jew tagħmir.

     3.      It-tkomplija tal-kooperazzjoni prevista fil-Ftehim attwali għandha tkun kontinġenti
             fuq l-applikazzjoni sodisfaċenti b'mod reċiproku tas-sistema għas-salvagwardji u l-
             kontroll stabbilit mill-Komunità skont it-Trattat Euratom u tas-sistema għas-
             salvagwardji u l-kontroll ta' materjal nukleari, materjal mhux nukleari jew tagħmir
             stabbilita mill-Gvern tal-Awstralja.

     4.      Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim ma għandhomx jintużaw biex ifixklu l-
             moviment liberu tal-materjal nukleari, materjal mhux nukleari, tagħmir, u teknoloġija
             fi ħdan it-territorju tal-Komunità.

     5.      It-trasferimenti ta' materjal nukleari u servizzi xierqa għandhom jitwettqu
             f'kundizzjonijiet kummerċjali ġusti. L-implimentazzjoni ta' dan il-paragrafu għandha
             tkun mingħajr ħsara għat-Trattat Euratom u l-leġiżlazzjoni dderivata minnu, u għal-
             liġijiet u regolamenti Awstraljani.

     6.      Minbarra dak li hemm imsemmi fil-paragrafi 5 u 6 tal-Artikolu VII kwalunkwe
             trasferiment mill-ġdid ta' kwalunkwe oġġett jew teknoloġija soġġetti għal dan il-
             Ftehim li jinsabu barra mill-ġurisdizzjoni tal-Partijiet għandu jsir biss fil-qafas tal-
             impenji meħuda mill-Gvernijiet tal-Istati Membri individwali tal-Komunità u l-
             Gvern tal-Awstralja fi ħdan il-grupp tal-pajjiżi fornituri nukleari magħruf bħala l-
             Grupp ta' Fornituri Nukleari. B'mod partikolari, il-Linjigwida għat-Trasferimenti
             Nuklear, kif stabbiliti fl-INFCIRC/254/Rev. 9/Parti 1 tal-IAEA, għandhom japplikaw
             għat-trasferimenti mill-ġdid ta' kwalunkwe oġġett soġġett għal dan il-Ftehim.

MT                                                 11                                                   MT
 ---pagebreak---                                           Artikolu VII

                           Materjal Nukleari Soġġett għall-Ftehim

     1.   Materjal nukleari soġġett għal dan il-ftehim għandu jkun soġġett għall-
          kundizzjonijiet li ġejjin:

          a)   Fil-Komunità, għas-salvagwardji tal-Euratom skont it-Trattat Euratom u għas-
               salvagwardji tal-IAEA skont il-ftehimiet ta’ salvagwardja li ġejjin, kif jistgħu
               jiġu riveduti u mibdula, u skont it-Trattat dwar in-Nonproliferazzjoni:

               i)     Il-Ftehim bejn l-Istati Membri mingħajr armi nukleari tal-Komunità, il-
                      Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Aġenzija Internazzjonali
                      tal-Enerġija Atomika magħmul fi Brussell fil-5 ta' April 1973 u li daħal
                      fis-seħħ fil-21 ta' Frar 1977 (ippubblikat bħala INFCIRC/193 tal-IAEA);

               ii)    Il-Ftehim bejn Franza, il-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-
                      Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika, magħmul f'Lulju 1978 u
                      li daħal fis-seħħ fit-12 ta' Settembru 1981 (ippubblikat bħala
                      INFCIRC/290 tal-IAEA);

               iii)   Il-Ftehim bejn ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta' Fuq, il-
                      Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Aġenzija Internazzjonali
                      tal-Enerġija Atomika għall-applikazzjoni tas-salvagwardji fir-Renju Unit
                      tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta' Fuq relatati mat-Trattat dwar in-
                      Nonproliferazzjoni tal-Armi Nukleari, magħmul fi Vjenna fis-
                      6 ta' Settembru 1976 u li daħal fis-seħħ fl-14 ta' Awwissu 1978
                      (ippubblikat bħala INFCIRC/263 tal-IAEA);

               iv)    Il-Protokolli Addizzjonali konklużi fit-22 ta' Settembru 1998 li daħlu fis-
                      seħħ fit-30 ta' April 2004 abbażi tal-INFCIRC/540 tal-IAEA (ikkorreġut)
                      (Sistema Msaħħa tas-Salvagwardji, Parti II);

          b)   Fl-Awstralja, għas-salvagwardji tal-IAEA skont il-Ftehim bejn l-Awstralja u l-
               Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika għall-Applikazzjoni ta’
               Salvagwardji relatati mat-Trattat dwar in-Nonproliferzzjoni tal-Armi Nukleari,
               li daħal fis-seħħ fl-10 ta' Lulju 1974 (ippubblikat bħala INFCIRC/217 tal-
               IAEA); issupplimentat minn Protokoll Addizzjonali għall-Ftehim bejn l-
               Awstralja u l-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika għall-
               applikazzjoni ta’ salvagwardji relatati mat-Trattat dwar in-Nonproliferzzjoni
               tal-Armi Nukleari, magħmul fi Vjenna fit-23 ta' Settembru 1997 u li daħal fis-
               seħħ fit-12 ta' Diċembru 1998 (ippubblikat bħala INFCIRC/217/Add.1 tal-
               IAEA);

     2.   F'każ li tiġi sospiża jew imwaqqfa l-applikazzjoni ta’ kwalunkwe Ftehim mal-IAEA
          msemmi fil-paragrafu 1 ta' dan l-Artikolu, għal kwalunkwe raġuni, fi ħdan il-
          Komunità jew l-Awstralja, il-Parti rilevanti għandha tidħol fi ftehim mal-IAEA li
          jipprevedi għal effikaċja u kopertura ekwivalenti għal dawk previsti fil-ftehimiet ta’
          salvagwardji msemmija fid-dispożizzjonijiet a) jew b) tal-paragrafu 1 ta’ dan l-
          Artikolu, jew, jekk dak ma jkunx possibbli,

MT                                             12                                                   MT
 ---pagebreak---           a)    il-Komunità, safejn tkun ikkonċernata, għandha tapplika salvagwardji bbażati
                fuq is-sistema ta’ salvagwardji tal-Euratom, li tipprevedi effikaċja u kopertura
                ekwivalenti għal dawk previsti fil-ftehimiet ta’ salvagwardji msemmija fid-
                dispożizzjoni a) tal-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu jew, jekk dak ma jkunx
                possibbli;

          b)    il-Partijiet għandhom jidħlu f’arranġamenti għall-applikazzjoni ta’
                salvagwardji li jipprevedu effikaċja u kopertura ekwivalenti għal dawk previsti
                fil-ftehimiet ta’ salvagwardji msemmija fid-dispożizzjonijiet a) jew b) tal-
                paragrafu 1 ta' dan l-Artikolu.

     3.   L-applikazzjoni ta' miżuri ta' protezzjoni fiżika għanda tkun, f'kull ħin, f'livelli li
          jissodisfaw tal-anqas il-kriterji stipulati fl-Anness C tal-INFCIRC/254/Rev.9/Parti 1
          tal-IAEA (Linjigwida għat-Trasferimenti Nukleari); flimkien ma' dan id-dokument, l-
          Istati Membri tal-Komunità, il-Kummissjoni Ewropea, kif xieraq, u l-Awstralja se
          jirreferu meta japplikaw miżuri ta' protezzjoni fiżika għall-obbligi tagħhom fl-ambitu
          tal-Konvenzjoni dwar il-Protezzjoni Fiżika tal-Materjal Nukleari magħmul fit-
          3 ta' Marzu 1980, inkluż kwalunke emenda li hija fis-seħħ għal kull Parti u r-
          rakkomandazzjonijiet fl-INFCIRC/225/Rev.4 ikkorreġut tal-IAEA (Protezzjoni
          Fiżika tal-Materjal Nukleari). It-trasport se jkun soġġett għad-dispożizzjonijiet tal-
          Konvenzjoni Internazzjonali dwar il-Protezzjoni Fiżika tal-Materjal Nukleari
          magħmul fit-3 ta' Marzu 1980, inkluża kwalunkwe emenda li hija fis-seħħ għal kull
          Parti, u għar-Regolamenti tal-IAEA għat-Trasport Sikur tal-Materjal Radjuattiv (Is-
          Serje ta' Standards tas-Sikurezza tal-IAEA Nru TS-R-1).

     4.   Il-ġestjoni tas-sikurezza u tal-iskart nukleari għandha tkun soġġetta għall-
          Konvenzjoni dwar is-Sikurezza Nukleari, magħmula fi Vjenna fis-17 ta' Ġunju 1994
          u li daħlet fis-seħħ fl-24 ta' Ottubru 1996 (INFCIRC/449 tal-IAEA), il-Konvenzjoni
          Konġunta dwar is-Sikurezza fil-Ġestjoni ta' Fjuwil Irradjat u dwar is-Sikurezza fil-
          Ġestjoni ta' Skart Radjuattiv, magħmula fi Vjenna fil-5 ta' Settembru 1997 u li daħlet
          fis-seħħ fit-18 ta' Ġunju 2001 (INFCIRC/546 tal-IAEA), il-Konvenzjoni dwar l-
          Assistenza f'każ ta' Inċident Nukleari jew Emerġenza Radjoloġika, magħmula fi
          Vjenna fis-26 ta' Settembru 1986 u li daħlet fis-seħħ fis-26 ta' Frar 1987
          (INFCIRC/336 tal-IAEA), il-Konvenzjoni dwar in-Notifika Bikrija ta' Aċċident
          Nukleari, magħmula fi Vjenna fis-26 ta' Settembru 1986 u li daħlet fis-seħħ fis-
          27 ta' Ottubru 1986 (INFCIRC/335 tal-IAEA).

     5.   Il-materjal nukleari li huwa soġġett għal dan il-Ftehim ma għandux jiġi trasferit lil
          hinn mill-ġurisdizzjoni territorjali tal-Parti riċeventi mingħajr il-kunsens bil-miktub
          minn qabel tal-Parti fornitriċi, sakemm ma jkunx skont il-paragrafu 6 ta' dan l-
          Artikolu.

     6.   Mad-dħul fis-seħħ ta' dan il-ftehim, il-Partijiet se jagħmlu skambju ta' listi ta' pajjiżi
          terzi li għalihom huma awtorizzati t-trasferimenti mill-ġdid mill-Pajjiż l-ieħor skont
          il-paragrafu 5 ta' dan l-Artikolu. Kull Parti għandha tinnotifika lill-Parti l-oħra dwar
          it-tibdiliet fil-lista tagħha ta' pajjiżi terzi.

MT                                               13                                                    MT
 ---pagebreak---                                               Artikolu VIII

                                         Ipproċessar mill-ġdid

     Il-Partijiet jagħtu l-kunsens tagħhom għall-ipproċessar mill-ġdid tal-fjuwil nukleari li jinkludi
     materjal nukleari soġġett għal dan il-ftehim sakemm tali pproċessar mill-ġdid isir skont l-
     kundizzjonijiet stabbiliti fl-Anness A.

                                               Artikolu IX

                                         Proprjetà Intellettwali

     Il-Partijiet għandhom jiżguraw il-protezzjoni adegwata u effikaċi tal-proprjetà intellettwali
     maħluqa u t-teknoloġija trasferita f'konformità mal-kooperazzjoni fl-ambitu ta' dan il-Ftehim
     skont l-arranġamenti dokumentati bejn il-Partijiet u mal-ftehimiet internazzjonali rilevanti u l-
     liġijiet u r-regolamenti fis-seħħ fl-Awstralja u fl-Unjoni Ewropea, il-Komunità jew l-Istati
     Membri tagħhom.

                                               Artikolu X

                                      Skambju ta' informazzjoni

     1.       (a) Il-Partijiet jistgħu jqiegħdu għad-dispożizzjoni ta' xulxin u ta' persuni fi ħdan
              il-Komunità jew taħt il-ġurisdizzjoni tal-Gvern tal-Awstralja, informazzjoni dwar
              kwistjonijiet fl-ambitu ta' dan il-Ftehim.

              (b)   Il-forniment ta' informazzjoni riċevuta minn kwalunkwe pajjiż terz fl-ambitu
                    tat-termini li jipprevjenu tali forniment għandu jkun eskluż mill-ambitu ta' dan
                    il-Ftehim.

              (c)   Informazzjoni meqjusa mill-Parti fornitriċi bħala ta' valur kummerċjali
                    għandha tiġi pprovduta biss fl-ambitu tat-termini u l-kundizzjonijiet speċifikati
                    mill-Partijiet.

     2.       (a) Il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu u jiffaċilitaw l-iskambju ta' informazzjoni
              bejn il-persuni fl-ambitu tal-gurisdizzjoni tal-Gvern tal-Awstralja, fuq naħa, u l-
              persuni fi ħdan il-Komunità, fuq naħa oħra. dwar kwistjonijiet fl-ambitu ta' dan il-
              Ftehim.

              (b)   Informazzjoni fil-pussess ta' tali persuni għandha tiġi pprovduta biss bil-
                    kunsens ta' u fl-ambitu tat-termini u l-kundizzjonijiet li jiġu speċifikati minn
                    dawk il-persuni.

     3.       Il-Partijiet għandhom jieħdu l-prekawzjonijiet xierqa kollha sabiex iżommu l-
              kunfidenzjalità tal-informazzjoni riċevuta b'riżultat tat-tħaddim ta' dan il-Ftehim.

                                               Artikolu XI

                                     Implimentazzjoni tal-Ftehim

     1.       Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim għandhom jiġu implimentati bona fede b’tali
              mod li jevita t-tfixkil, dewmien jew interferenzi żejda fl-attivitajiet nukleari fl-

MT                                                  14                                                   MT
 ---pagebreak---           Awstralja u fil-Komunità u sabiex ikunu konsistenti mal-prattiki ta’ ġestjoni prudenti
          meħtieġa għall-kondotta ekonomika u sikura ta' attivitajiet nukleari.

     2.   Id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim ma għandhomx jintużaw bil-għan li jfittxu
          vantaġġi kummerċjali jew industrijali, u lanqas li jinterferixxu fl-interessi industrijali
          jew kummerċjali, kemm domestiċi kif ukoll internazzjonali, ta' kull waħda mill-
          Partijiet jew persuni awtorizzati, jew għal xi interferenza fil-politika nukleari ta'
          kwalunkwe Parti jew tal-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-Komunità, lanqas li jfixklu
          l-promozzjoni tal-użi paċifiċi u mhux splussivi tal-enerġija nukleari, lanqas li jfixklu
          l-moviment ta’ oġġetti soġġetti għal jew innotifikati li għandhom isiru soġġetti għal
          dan il-Ftehim kemm jekk fi ħdan il-ġurisdizzjoni territorjali rispettiva tal-Partijiet
          kemm jekk bejn il-Gvern tal-Awstralja u l-Komunità.

     3.   Il-kontabbiltà tal-materjal nukleari soġġett għal dan il-Ftehim se tkun ibbażata fuq il-
          funġibbiltà tal-materjal nukleari u l-prinċipji tal-proporzjonalità u l-ekwivalenza tal-
          materjali nukleari kif stabbiliti fl-Arranġamenti Amministrattivi skont l-Artikolu XII
          ta' dan il-Ftehim.

     4.   Kwalunkwe emenda għaċ-Ċirkolari ta' Informazzjoni tal-IAEA msemmija fl-Artikoli
          I, IV, VI u VII ta' dan il-Ftehim għandu jkollha effett fl-ambitu ta' dan il-Ftehim biss
          meta l-Partijiet ikunu infurmaw lil xulxin bil-miktub, permezz ta' kanali diplomatiċi,
          li huma jaċċettaw tali emenda.

                                           Artikolu XII

                                 Arranġamenti amministrattivi

     1.   L-awtoritajiet kompetenti taż-żewġ Partijiet għandhom jistabbilixxu arranġamenti
          amministrattivi sabiex jiżguraw l-implimentazzjoni effikaċi tad-dispożizzjonijiet ta'
          dan il-Ftehim.

     2.   Arranġament amministrattiv stabbilit skont il-paragrafu 1 ta' dan l-Artikolu jista' jiġi
          emendat kif determinat b'mod reċiproku bil-miktub mill-awtoritajiet kompetenti.

                                          Artikolu XIII

                                         Liġi applikabbli

     1.   Il-kooperazzjoni prevista f'dan il-Ftehim għandha tkun skont il-liġijiet u r-
          regolamenti fis-seħħ fl-Awstralja u fi ħdan l-Unjoni Ewropea kif ukoll skont il-
          ftehimiet internazzjonali li l-Partijiet daħlu fihom. Fil-każ tal-Komunità, il-liġi
          applikabbli tinkludi t-Trattat Euratom u l-leġiżlazzjoni dderivata minnu.

     2.   Kull Parti għandha tkun responsabbli lejn l-oħra biex tiżgura li d-dispożizzjonijiet ta'
          dan il-Ftehim ikunu aċċettati u li jkun hemm konformità magħhom, fir-rigward tal-
          Awstralja, min-naħa tal-impriżi governattivi kollha tagħha u l-persuni kollha taħt il-
          ġurisdizzjoni tagħha u, fir-rigward tal-Komunità, mill-persuni kollha fi ħdan il-
          Komunità li tkun ġiet mogħtija l-awtorizzazzjoni lilhom skont dan il-Ftehim.

MT                                               15                                                    MT
 ---pagebreak---                                            Artikolu XIV

                                      Nuqqas ta' Konformità

     1.   Jekk kwalunkwe Parti jew Stat Membru tal-Komunità tikser/jikser kwalunkwe
          dispożizzjoni materjali tal-Ftehim, il-Parti l-oħra tista’ tissospendi jew ittemm, bis-
          sħiħ jew parzjalment, il-kooperazzjoni skont dan il-Ftehim permezz ta’ notifika bil-
          miktub f'dak is-sens.

     2.   Qabel ma waħda mill-Partijiet tieħu azzjoni f'dak is-sens, il-Partijiet għandhom
          jikkonsultaw lil xulxin bil-għan li jieħdu deċiżjoni dwar jekk humiex meħtieġa
          miżuri korrettivi, u jekk ikun hekk, il-miżuri korrettivi li għandhom jittieħdu u ż-
          żmien li fih għandhom jittieħdu tali miżuri.

     3.   Azzjoni skont il-paragrafu 1 ta' dan l-Artikolu għandha tittieħed biss fejn jonqsu milli
          jiġu implimentati l-miżuri miftiehma fiż-żmien stipulat mill-Partijiet jew, f'każ li ma
          tinstabx soluzzjoni, wara li jkun għadda perjodu raġonevoli ta' żmien. F'dawn il-
          każijiet, il-Parti fornitriċi għandha d-dritt li titlob lura l-materjal nukleari soġġett għal
          dan il-Ftehim.

     4.   Fil-każ tad-detonazzjoni ta' apparat splussiv nukleari minn Stat Membru tal-
          Komunità mingħajr armi nukleari jew mill-Awstralja, japplikaw id-dispożizzjonijiet
          imsemmija hawn fuq.

                                            Artikolu XV

                                    Konsultazzjoni u arbitraġġ

     1.   Fuq talba ta' waħda mill-Partijiet, rappreżentanti tal-Partijiet għandhom jiltaqgħu
          meta jkun meħtieġ sabiex jikkonsultaw ma' xulxin dwar kwistjonijiet li jitqajmu mill-
          applikazzjoni ta' dan il-Ftehim, sabiex jissorveljaw it-tħaddim tiegħu u jiddiskutu
          arranġamenti addizzjonali għal dawk previsti f'dan il-Ftehim. Tali konsultazzjonijiet
          jistgħu jieħdu l-forma wkoll ta' skambju ta' korrispondenza. B'mod speċifiku, il-
          Partijiet għandhom jikkonsultaw qabel il-bidu ta' proġetti ġodda ta' arrikkiment jew
          ipproċessar mill-ġdid li huma rilevanti għall-materjal nukleari soġġett għal dan il-
          Ftehim.

     2.   Kull tilwim li jinqala’ mill-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim li ma
          jiġix solvut permezz ta’ negozjati jew b’mod ieħor miftiehem bejn il-Partijiet
          għandu, fuq it-talba ta’ waħda mill-Partijiet jiġi ppreżentat quddiem tribunal tal-
          arbitraġġ li għandu jkun magħmul minn tlett arbitri. Kull Parti għandha taħtar arbitru
          wieħed u ż-żewġ arbitri hekk maħtura għandhom jeleġġu t-tielet wieħed, li ma jkunx
          ċittadin ta' waħda mill-Partijiet u li għandu jkun il-President. Jekk fi żmien tletin jum
          mit-talba għall-arbitraġġ, kwalunkwe Parti tkun għadha ma ħatritx arbitru, il-Parti l-
          oħra tista' titlob lill-President tal-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja sabiex jappunta
          arbitru lill-Parti li ma tkunx ħatret wieħed. Jekk fi żmien tletin jum mill-ħatra jew
          nomina tal-arbitri għaż-żewġ Partijiet, it-tielet arbitru ma jkunx ġie elett, waħda mill-
          Partijiet tista' titlob lill-President tal-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja biex
          jinnomina t-tielet arbitru. Maġġoranza tal-membri tat-tribunal tal-arbitraġġ
          għandhom jikkostitwixxu quorum, u d-deċiżjonijiet kollha għandhom isiru
          b’maġġoranza ta’ voti tal-membri kollha tat-tribunal tal-arbitraġġ. Il-proċedura tal-

MT                                                16                                                      MT
 ---pagebreak---              arbitraġġ għandha tkun stabbilita mit-tribunal. Id-deċiżjonijiet tat-tribunal għandhom
             ikunu vinkolanti fuq iż-żewġ Partijiet u għandhom ikunu implimentati minnhom. Ir-
             remunerazzjoni tal-arbitri għandha tkunu stabbilita fuq l-istess bażi ta' dik ta’
             mħallfin ad hoc tal-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja.

     3.      Għall-fini ta' riżoluzzjoni tat-tilwim, għandha tintuża l-verżjoni bl-Ingliż ta' dan il-
             Ftehim.

                                             Artikolu XVI

                                  Dispożizzjonijiet Kumplimentari

     Id-dispożizzjonijiet ta' kull ftehim ta' kooperazzjoni nukleari bilaterali fis-seħħ bejn l-
     Awstralja u l-Istati Membri tal-Komunità għandhom jitqiesu bħala kumplimentari għal dan il-
     Ftehim u, fejn xieraq, id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim għandhom jeħdulhom posthom.

                                            Artikolu XVII

                                                Emendi

     1.      Fuq it-talba ta' waħda mill-Partijiet, il-Partijiet jistgħu jikkonsultaw lil xulxin dwar
             emendi possibbli għal dan il-Ftehim, b'mod partikolari biex iqisu l-iżviluppi
             internazzjonali fil-qasam tas-salvagwardji nukleari.

     2.      Dan il-Ftehim jista' jkun emendat jekk il-Partijiet jaqblu hekk.

     3.      Kwalunkwe emenda għandha tidħol fis-seħħ fid-data speċifikata mill-Partijiet,
             permezz ta' skambju ta' noti diplomatiċi bejn il-Partijiet.

     4.      L-Anness għal dan il-Ftehim jifforma parti integrali ta' dan il-Ftehim u jista' jiġi
             emendat skont dan l-Artikolu.

                                            Artikolu XVIII

                                 Dħul fis-seħħ u perjodu ta' validità

     1.      Dan il-Ftehim għandu jidħol fis-seħħ fid-data tal-aħħar notifika bil-miktub li l-
             proċeduri interni meħtieġa għad-dħul fis-seħħ tiegħu tlestew mill-Partijiet.

     2.      Dan il-Ftehim għandu jibqa’ fis-seħħ għal perjodu inizjali ta' tletin sena.
             Sussegwentement, dan il-Ftehim għandu jiġġedded awtomatikament għal perjodi
             addizzjonali ta' għaxar snin, għajr jekk, mill-inqas sitt xhur qabel l-iskadenza ta' tali
             perjodu addizzjonali, Parti ma tinnotifikax lill-Parti l-oħra dwar l-intenzjoni tagħha li
             ttemm il-Ftehim.

     3.      Minkejja s-sospensjoni, it-terminazzjoni jew l-iskadenza ta' dan il-Ftehim jew ta'
             kwalunkwe kooperazzjoni għal kwalunkwe raġuni, li toħroġ mill-applikazzjoni
             tiegħu l-obbligi fl-Artikoli III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII u XIII għandhom
             jibqgħu validi sakemm kwalunkwe materjal nukleari, materjal mhux nukleari jew
             tagħmir soġġett għal dawn l-Artikoli jibqa' fit-territorju tal-Parti l-oħra jew taħt il-
             ġurisdizzjoni tagħha jew kontroll fi kwalunkwe post jew sakemm jiġi stabbilit b’mod
             reċiproku mill-Partijiet skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu IV li tali materjal

MT                                                 17                                                    MT
 ---pagebreak---                nukleari ma jistax jintuża aktar, jew ma jistax jiġi rkuprat għall-ipproċessar f'forma li
               fiha jista' jintuża, għal kwalunkwe attività nukleari rilevanti mil-lat tas-salvagwardji.

     4.        Dan il-Ftehim jissostwixxi:

               a)    Il-Ftehim bejn il-Gvern tal-Awstralja u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija
                     Atomika li tikkonċerna t-Trasferimenti ta' Materjal Nukleari mill-Awstralja
                     lejn il-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, magħmul fi Brussell fil-
                     21 ta' Settembru 1981;

               b)    L-Iskambju ta' Noti li jikkostitwixxi Arranġament Implimentattiv, li
                     jikkonċerna l-Iskambji ta' Obbligi Internazzjonali, għall-Ftehim bejn il-Gvern
                     tal-Awstralja u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (EURATOM) li
                     jikkonċerna t-Trasferimenti tal-Materjal Nukleari tal-21 ta' Settembru 1981,
                     magħmul fi Brussell fit-8 ta' Settembru 1993;

               c)    L-Iskambju ta' Noti li jikkostitwixxu Arranġament Implimentattiv, li
                     jikkonċerna t-Trasferimenti tal-Plutonju, għall-Ftehim bejn il-Gvern tal-
                     Awstralja u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (EURATOM) li
                     jikkonċerna t-Trasferimenti tal-Materjal Nukleari tal-21 ta' Settembru 1981,
                     magħmul fi Brussell fit-8 ta' Settembru 1993; kif ukoll

               d)    L-Iskambju ta' Noti li jikkostitwixxi Arranġament Implimentattiv bejn il-Gvern
                     tal-Awstralja u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (EURATOM) li
                     jikkonċerna t-Trasferimenti tal-Plutonju fl-ambitu tal-Ftehim bejn il-Gvern tal-
                     Awstralja u EURATOM li jikkonċerna t-Trasferimenti ta' Materjal Nukleari
                     mill-Awstralja għall-Euratom, u li jakkumpanja l-Ittra Anċillari Nru 2, tal-
                     21 ta' Settembru 1981, u l-Arranġament Implimentattiv li jikkonċerna t-
                     Trasferimenti tal-Plutonju tat-8 ta' Settembru 1993.

     Magħmul f’żewġ kopji fi …………………., bil-Bulgaru, biċ-Ċek, bid-Daniż, bl-Estonjan,
     bil-Finlandiż, bil-Franċiż, bil-Ġermaniż, bil-Grieg, bl-Ingliż, bl-Ispanjol, bil-Latvjan, bil-
     Litwan, bil-Malti, bl-Olandiż, bit-Taljan, bil-Pollakk, bil-Portugiż, bir-Rumen, bis-Slovakk,
     bis-Sloven, bl-Isvediż, u bl-Ungeriż, fejn kull test huwa ugwalment awtentiku.

     B’XHIEDA TA’ DAN, is-sottoskritti, awtorizzati kif xieraq għal dan, iffirmaw il-Ftehim
     preżenti.

     F'isem il-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika Għall-Gvern tal-Awstralja

     [firma]                                               [firma]

MT                                                   18                                                    MT
 ---pagebreak---                                                 ANNESS A

                                        PROĊESSAR MILL-ĠDID

     Billi l-Artikolu VIII tal-Ftehim jipprevedi li l-materjal nukleari soġġett għa dan il-Ftehim
     (minn issa ‘l quddiem imsejjaħ NMSA) għandu jiġi pproċessat mill-ġdid biss skont il-
     kundizzjonijiet stabbiliti f'dan l-Anness.

     Il-Partijiet għal dan il-Ftehim,

     Jagħrfu li s-separazzjoni, il-ħżin, it-trasportazzjoni u l-użu tal-plutonju jesiġu miżuri
     partikolari biex jitnaqqas ir-riskju tal-proliferazzjoni nukleari;

     Jirrikonoxxu r-rwol tal-ipproċessar mill-ġdid relatat mal-użu effiċjenti tal-enerġija, il-ġestjoni
     tal-materjali li jkun hemm fil-fjuwil irradjat jew użi oħra mhux splussivi paċifiċi inkluża r-
     riċerka;

     Xewqana li jimplimentaw b'mod prevedibbli u prattiku l-kundizzjonijiet miftiehma stabbiliti
     f'dan l-Anness, filwaqt li jqisu kemm id-determinazzjoni tagħhom li jiżguraw l-avvanz tan-
     nonproliferazzjoni u l-ħtiġijiet fit-tul tal-programmi taċ-ċiklu tal-fjuwil nukleari tal-Partijiet;

     Determinati li jkomplu jappoġġaw l-iżvilupp ta' salvagwardji internazzjonali u ta' miżuri oħra
     rilevanti għall-ipproċessar mill-ġdid u għall-plutonju, inklużi miżuri internazzjonali li
     jippromwovu r-reżistenza għall-proliferazzjoni u l-protezzjoni fiżika effettiva;

     Ftiehmu kif ġej:

                                                Artikolu 1

     Il-MNSF jista’ jiġi pproċessat mill-ġdid sakemm ikun soġġett għall-kundizzjonijiet li ġejjin:

              a)    l-ipproċessar mill-ġdid għandu jsir għall-fini tal-użu tal-enerġija jew il-ġestjoni
                    tal-materjali li jinsabu fil-fjuwil irradjat, skont il-programm taċ-ċiklu tal-fjuwil
                    nukleari kif iddeterminat b'mod reċiproku permezz ta' konsultazzjoni bejn l-
                    awtoritajiet kompetenti;

              b)    deskrizzjoni ta' kwalunkwe programm taċ-ċiklu tal-fjuwil nukleari propost,
                    inkluż id-dettalji dwar il-qafas ta' politika, legali u regolatorju rilevanti għall-
                    ipproċessar u l-ħżin, l-użu u t-trasportazzjoni tal-plutonju għandha tiġi
                    pprovduta mill-Parti li qed tipprevedi tali attivitajiet;

              c)    il-plutonju rkuprat għandu jinħażen u jintuża skont il-programm taċ-ċiklu tal-
                    fjuwil nukleari msemmi fil-paragrafu (a) hawn fuq; kif ukoll

              d)    l-ipproċessar mill-ġdid u l-użu tal-plutonju rkuprat għal skopijiet oħra paċifiċi
                    mhux splussivi inkluża r-riċerka għandu jitwettaq biss skont il-kundizzjonijiet
                    iddeterminati flimkien bil-miktub bejn il-Partijiet wara konsultazzjonijiet skont
                    l-Artikolu 2 ta' dan l-Anness.

MT                                                   19                                                    MT
 ---pagebreak---                                                Artikolu 2

     Il-konsultazzjonijiet għandhom isiru bejn il-Partijiet fi żmien 40 jum minn meta tiġi trażmessa
     talba minn waħda miż-żewġ Partijiet:

             a)    sabiex jiġi analizzat it-tħaddim tad-dispożizzjonijiet ta' dan l-Anness;

             b)    sabiex jiġu kkunsidrati emendi għall-programm taċ-ċiklu tal-fjuwil nukleari
                   msemmi fl-Artikolu 1 ta' dan l-Anness;

             c)    sabiex jiġi kkunsidrat titjib fis-salvagwardji internazzjonali u tekniki oħra ta'
                   kontroll inkluż l-istabbiliment ta' mekkaniżmi ġodda u aċċettati b'mod ġenerali
                   fuq livell internazzjonali li huma rilevanti għall-ipproċessar mill-ġdid u għall-
                   plutonju; jew

             d)    sabiex jiġu kkunsidrati proposti għall-ipproċessar mill-ġdid, l-użu, il-ħżin u t-
                   trasportazzjoni tal-plutonju rkuprat għal skopijiet oħra paċifiċi mhux splussivi
                   inkluża r-riċerka.

MT                                                 20                                                  MT


				|

		52014PC0206

			Rakkomandazzjoni għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL li tawtorizza lill-Kummissjoni tiftaħ negozjati f'isem l-Unjoni Ewropea għat-tiġdid tal-protokoll tal-Ftehim ta' Sħubija dwar is-Sajd mal-Możambik /* COM/2014/0206 final - 2014/ () */

			   	MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI
1.           MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI
L-Unjoni Ewropea u r-Repubblika
tal-Możambik iffirmaw protokoll tal-Ftehim dwar is-Sajd li japplika
mill-1 ta' Frar 2012. Il-protokoll, li jagħti
opportunitajiet tas-sajd lil bastimenti tal-UE u li jistipula l-kontribuzzjoni
finanzjarja, se jiskadi fil-31 ta' Jannar 2015.
Il-Kummissjoni qed tipproponi li jiġi
nnegozjat protokoll ġdid li jkun jissodisfa l-opportunitajiet u
l-ħtiġijiet reali tal-flotta tal-Istati Membri u li jkun konformi
mal-Konklużjonijiet tal-Kunsill tad-19 ta’ Marzu 2012 dwar
Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar id-dimensjoni esterna tal-Politika Komuni
tas-Sajd.
Il-Kunsill qed jintalab jadotta l-linji gwida
għan-negozjati mehmuża ma' din ir-rakkomandazzjoni.
2.           RAKKOMANDAZZJONI
Fid-dawl tal-punti msemmija hawn fuq,
il-Kummissjoni tirrakkomanda li:
- il-Kunsill jawtorizza lill-Kummissjoni
tiftaħ u twettaq negozjati għat-tiġdid tal-protokoll fil-qafas
tal-Ftehim ta' Sħubija dwar is-Sajd mar-Repubblika tal-Możambik;
- il-Kummissjoni tinħatar bħala
n-negozjatur tal-Unjoni f’dan il-qasam;
- il-Kummissjoni għandha twettaq dawn
in-negozjati f'konsultazzjoni mal-kumitat speċjali f'konformità
mad-dispożizzjonijiet stabbiliti fit-Trattat dwar il-funzjonament
tal-Unjoni Ewropea;
- il-Kunsill japprova l-linji gwida
għan-negozjati mehmuża ma' din ir-rakkomandazzjoni.
Rakkomandazzjoni għal
Rakkomandazzjoni għal
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
li tawtorizza lill-Kummissjoni tiftaħ
negozjati f'isem l-Unjoni Ewropea għat-tiġdid tal-protokoll
tal-Ftehim ta' Sħubija dwar is-Sajd mal-Możambik
IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar
il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 218(3)
u (4) tiegħu,
Wara li kkunsidra r-Rakkomandazzjoni
tal-Kummissjoni,
Billi għandhom jinfetħu n-negozjati
bil-għan li jiġi konkluż Protokoll ġdid tal-Ftehim ta'
Sħubija dwar is-Sajd mar-Repubblika tal-Możambik,
ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:
Artikolu 1
Il-Kummissjoni b’dan hija awtorizzata
tinnegozja, f’isem l-Unjoni Ewropea, bil-għan li jiġġedded
il-Protokoll tal-Ftehim ta' Sħubija dwar is-Sajd mar-Repubblika
tal-Możambik.
Artikolu 2
Dawn in-negozjati għandhom jitwettqu
f’konsultazzjoni mal-Grupp ta’ Ħidma tal-Kunsill dwar il-Politika Esterna
tas-Sajd, u f’konformità mad-direttivi ta’ negozjati stabbiliti fl-Anness.
Artikolu 3
Din id-Deċiżjoni hija indirizzata
lill-Kummissjoni.
Magħmul fi Brussell,
                                                                       Għall-Kunsill
                                                                       Il-President
ANNESS
Rakkomandazzjoni għal
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
li tawtorizza lill-Kummissjoni
tiftaħ negozjati f'isem l-Unjoni Ewropea għat-tiġdid
tal-protokoll tal-Ftehim ta' Sħubija dwar is-Sajd mal-Możambik
Direttivi ta' negozjati
–
L-għan tan-negozjati hu li jiġġedded
il-Protokoll tal-Ftehim ta' Sħubija dwar is-Sajd bejn l-Unjoni Ewropea u
r-Repubblika tal-Możambik f'konformità mal-Konklużjonijiet
tal-Kunsill tad-19 ta' Marzu 2012 dwar il-Komunikazzjoni
tal-Kummissjoni tat-13 ta' Lulju 2011 dwar id-dimensjoni esterna
tal-Politika Komuni tas-Sajd.
–
Bil-għan li jiġi żgurat, permezz ta'
dan il-Protokoll il-ġdid, it-trawwim ta' sajd sostenibbli u responsabbli,
l-għanijiet tal-Kummissjoni għan-negozjati għandhom ikunu
bbażati fuq dan li ġej:
·
l-iżgurar tal-aċċess
għaż-żona ekonomika esklussiva (ŻEE) tar-Repubblika
tal-Możambik u l-awtorizzazzjonijiet meħtieġa
għall-bastimenti tal-flotta tal-Unjoni Ewropea biex dawn iwettqu
attivitajiet tas-sajd f'dik iż-ŻEE;
·
il-konsiderazzjoni kif dovut tal-aqwa pariri
xjentifiċi disponibbli u tal-pjanijiet ta’ ġestjoni rilevanti
adottati mill-Organizzazzjonijiet Reġjonali tal-Ġestjoni tas-Sajd
(RFMO), sabiex tiġi żgurata u mtejba s-sostenibbiltà ambjentali
tal-attivitajiet tas-sajd, li jkunu diretti esklussivament lejn ir-riżorsi
disponibbli, filwaqt li tiġi kkunsidrata l-kapaċità tas-sajd
tal-flotta lokali, u filwaqt li tingħata attenzjoni speċjali
lill-fatt li l-istokkijiet ikkonċernati jpassu ħafna;
·
it-tiftix ta' sehem xieraq tar-riżorsi
tas-sajd, li jkun proporzjonat bis-sħiħ mal-interessi tal-flotot
tal-UE, meta juru interess fihom anki flotot oħra barranin;
·
l-iżgurar ta' sitwazzjoni fejn
l-aċċess għas-sajd ikun ibbażat fuq kriterji simili
għal dawk li japplikaw għall-Protokoll attwali, filwaqt li jitqiesu
l-bidliet li ġew osservati f’dawn l-aħħar snin u fid-dawl
tal-aktar valutazzjonijiet xjentifiċi aġġornati disponibbli;
·
djalogu kontinwu sabiex tissaħħaħ
il-politika settorjali bil-għan li tiġi mħeġġa
l-implimentazzjoni ta’ politika responsabbli tas-sajd, b’rabta mal-miri
tal-pajjiż rigward l-iżvilupp, b’mod partikolari fir-rigward
tat-tmexxija, is-segwitu, il-kontroll u l-monitoraġġ tal-attivitajiet
tas-sajd u tal-pariri xjentifiċi;
·
l-inklużjoni ta' klawżola dwar
il-konsegwenzi li jkun hemm f’każ ta’ ksur tad-drittijiet tal-bniedem u
tal-prinċipji demokratiċi; u
·
il-konsiderazzjoni, sa fejn hu possibbli,
tal-interessi tar-reġjuni l-aktar imbiegħda tal-UE li huma
ekonomikament u soċjalment relatati mal-attivitajiet tas-sajd
fil-Możambik.
–
Sabiex tiġi evitata l-interruzzjoni
tal-attivitajiet tas-sajd, il-Protokoll il-ġdid għandu jinkludi
klawżola ta' applikazzjoni provviżorja mill-jum ta' wara d-data ta'
skadenza tal-Protokoll attwali.
–
B'mod partikolari, il-Protokoll għandu
jinkludi:
·
l-opportunitajiet tas-sajd, skont il-kategorija, li
għandhom jingħataw lill-bastimenti tal-Unjoni Ewropea,
·
il-kumpens finanzjarju u l-kundizzjonijiet
għall-ħlas tiegħu, u
·
il-mekkaniżmi għall-implimentazzjoni
tal-appoġġ settorjali.
·


title: Rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill bl-għan li tinġieb fi tmiemha l-qagħda ta’ defiċit eċċessiv tal-gvern f’Ċipru

text:
     MT

MT        MT
 ---pagebreak---                IL-KUMMISSJONI EWROPEA

                                                 Brussel 15.6.2010
                                                 SEG(2010) 741 finali

                               Rakkomandazzjoni għal

                     RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

     bl-għan li tinġieb fi tmiemha l-qagħda ta’ defiċit eċċessiv tal-gvern f’Ċipru

MT                                                                                MT
 ---pagebreak---                                            Rakkomandazzjoni għal

                                 RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

              bl-għan li tinġieb fi tmiemha l-qagħda ta’ defiċit eċċessiv tal-gvern f’Ċipru

     IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

     Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-
     Artikolu 126(7) tiegħu;

     Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni Ewropea;

     Billi:

     (1)      Skont l-Artikolu 126 tat-Trattat, l-Istati Membri għandhom jevitaw id-defiċits
              eċċessivi tal-gvern.

     (2)      Il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir huwa msejjes fuq l-għan ta’ finanzi sodi tal-gvern bħala
              mezz kif jissaħħu l-kundizzjonijiet għall-istabbiltà tal-prezzijiet u għat-tkabbir
              sostenibbli qawwi li jwassal għall-ħolqien tal-impjiegi.

     (3)      Ir-riforma tal-2005 tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fittxet li ssaħħaħ l-effikaċja u l-bażi
              ekonomika kif ukoll li tissalvagwardja s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi fit-tul. Din
              kellha l-mira li tiżgura li b’mod partikolari, l-isfond ekonomiku u baġitarju jiġi
              kkunsidrat bis-sħiħ fl-istadji kollha tal-PŻE. B’dan il-mod, il-Patt ta’ Stabbiltà u
              Tkabbir jipprovdi l-qafas li jsostni l-linji politiċi tal-gvern għal ritorn malajr għal
              pożizzjonijiet baġitarji sodi waqt li titqies is-sitwazzjoni ekonomika.

     (4)      Il-Kunsill iddeċieda fit-[13 ta’ Lulju 2010], skont l-Artikolu 126(6) tat-Trattat, li
              hemm defiċit eċċessiv f'Ċipru.

     (5)      Skont l-Artikolu 126(7) tat-Trattat u l-Artikolu 3 tar-Regolament tal-Kunsill (KE)
              Nru 1467/97 dwar li titħaffef u li tiġi ċċarata l-implimentazzjoni tal-proċedura ta’
              żbilanċ eċċessiv1 (li hi parti mill-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir), il-Kunsill intalab ukoll li
              jagħmel rakkomandazzjonijiet lill-Istat Membru kkonċernat, bl-għan li l-qagħda ta’
              defiċit eċċessiv tinġieb fi tmiemha f’perjodu stabbilit. Ir-rakkomandazzjoni trid
              tistabbilixxi skadenza ta’ mhux aktar minn sitt xhur għal azzjoni effettiva li għandha
              tittieħed mill-Istat Membru kkonċernat biex jikkoreġi d-defiċit eċċessiv kif ukoll
              skadenza għall-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv, li għandha titlesta fis-sena ta’ wara li
              fiha jkun ġie identifikat sakemm ma jkunx hemm ċirkustanzi speċjali. Meta jkun qed
              jiġi deċiż jekk jeżistux ċirkustanzi speċjali, għandhom jitqiesu l-“fatturi rilevanti” kif
              iċċarat fl-Artikolu 2(3) tar-Regolament (KE) Nru 1467/97. Barra minn hekk,

     1
              ĠU L 209, 2.8.1997, p 6.

MT                                                      2                                                      MT
 ---pagebreak---            f'rakkomandazzjoni għal korrezzjoni ta' defiċit eċċessiv il-Kunsill għandu jitlob li jkun
           hemm titjib annwali minimu fil-bilanċ strutturali, jiġifieri l-bilanċ aġġustat
           ċiklikament, minbarra miżuri ta' darba u miżuri temporanji oħra, ta' 0,5 % tal-PGD
           bħala punt ta' referenza.

     (6)   Fil-każ ta' Ċipru, huma meqjusa li jeżistu ċirkostanzi speċjali, li huma rilevanti għal
           aktar flessibilità akbar fl-applikazzjoni tal-PŻE introdott bir-riforma tal-2005 tal-Patt
           ta’ Stabilità u ta' Tkabbir. Fl-2009, għall-ewwel darba f'35 sena, l-attività ekonomika
           ċkienet. Ir-riċessjoni irriflettiet waqgħa sinjifikanti fid-domanda domestika u
           ċirkostanzi negattivi esterni. Partikolarment, il-livell għoli tad-dejn domestiku privat
           flimkien ma' kundizzjonijiet aktar stretti tas-self, il-perspettiva tas-suq tax-xogħol li
           qed tiddeterjora u l-effetti ta’ nuqqas ta’ fiduċja wasslu għal tnaqqis fil-konsum privat.
           Fl-istess waqt, l-investiment irreġistra korrezzjoni qawwija, fost tnaqqis fid-domanda
           barranija għall-proprjetà, użu baxx tal-kapaċità u r-ristrutturar tal-karti tal-bilanċ tal-
           korporazzjonijet. Barra minn hekk, l-esportazzjoni ta' prodotti u servizzi, speċjalment
           it-turiżmu, naqset drastikament bħala konsegwenza tal-kriżi finanzjarja u s-sitwazzjoni
           globali li battiet, b'mod partikolari l-prospetti ta' tkabbir ħafna aktar baxxi tal-imsieħba
           kummerċjali ewlenin (ir-Renju Unit, iż-Żona tal-Euro u r-Russja). Id-defiċit fl-2009
           huwa konsegwenza kemm tat-tnaqqis ekonomiku u kemm tal-miżuri ta' stimolu li
           ttieħdu mill-awtoritajiet Ċiprijotti skont il-PERE. L-eżistenza ta’ ċirkostanzi speċjali
           tawtorizza lill-Kunsill li jippermetti l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv f'qafas li jinfirex
           fuq medda medja ta’ żmien.

     (7)   Fis-snin ta' qabel il-kriżi u f'kuntest ta' żminijiet ekonomiċi tajbin, bl-appoġġ ta'
           splużjoni tal-assi u dħul ġmielu mit-taxxi, Ċipru kien kapaċi jibni bilanċi pożittivi fil-
           baġit u naqqas il-proporzjon tad-dejn gross għal 48,4% tal-PGD fl-2008 (minn 70,2%
           fl-2004). Madankollu, fl-2009, il-kriżi ekonomika poġġiet piż kbir fuq il-finanzi
           pubbliċi. B’riżultat ta’ dan, il-bilanċ baġitarju waqa' minn bilanċ pożittiv ta' 0,9% tal-
           PGD fl-2008 għal defiċit ta’ 6,1 % tal-PGD fl-2009. Dan kien riżultat ukoll ta' numru
           ta' miżuri diskrezzjonali bħala tweġiba għad-deterjorament tas-sitwazzjoni ekonomika
           (skont il-PERE) u ta' effetti ta' kompożizzjoni pjuttost kbar b'riżultat ta' mudell ta'
           tkabbir tal-PGD li kien fih ħafna anqas dħul mit-taxxi. Id-defiċit hu pproġettat li
           jespandi iżjed għal 6,2% tal-PGD fl-2010 skont in-notifika ta' Marzu 2010
           ippreżentata mill-Ministru tal-Finanzi. Madankollu, il-projjezzjonijiet baġitarji tat-
           tbassir tas-servizzi tal-Kummissjoni għar-rebbiegħa 2010 jindikaw li d-defiċit
           baġitarju se jitla' għal madwar 7% tal-PGD fl-2010. Ma ġewx inkorporati miżuri
           potenzjali ekstrabaġitarji li għadhom qed jiġu diskussi u li hemm nuqqas ta'
           informazzjoni jew informazzjoni inċerta dwar il-modalitajiet tagħhom u dwar meta se
           jiġu implimentati.

     (8)   Meta jitqiesu ċ-ċirkostanzi speċjali u l-qafas tal-PERE, huwa rrakkomandat sforz
           fiskali medju annwali. L-isforz fiskali għandu jqis il-fatturi kollha rilevanti biex
           jintlaħqu l-objettivi tal-politika fiskali, l-ewwel bil-livell tad-defiċit ġenerali u d-dejn
           gross tal-gvern kif ukoll indikaturi oħra, bħall-qagħda tal-kont kurrenti, il-livell ta'
           obbligi kontinġenti tas-settur finanzjarju, pagamenti ta' mgħaxijiet, premia tar-riskju u
           l-bidla mistennija fl-infiq marbuta mal-età fil-medda medja ta' żmien. Fil-kalkolu tal-
           isforz fiskali medju annwali, id-defiċit tal-2011 fit-tbassir tas-servizzi tal-Kummissjoni
           tal-ħarifa 2010 jittieħed bħala l-punt ta' tluq. L-isforz fiskali totali meħtieġ biex
           tintlaħaq il-mira ta' defiċit nominali ta' 3% sad-data tal-għeluq imbagħad tiġi
           kkalkulata billi jiġi preżunt għeluq gradwali tad-differenza bejn il-produzzjoni reali u
           dik potenzjali sal-2015.

MT                                                  3                                                      MT
 ---pagebreak---      (9)    F'dan l-isfond, huwa xieraq li tiġi kkunsidrata l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv fil-
            qafas fuq terminu medju bl-iskadenza għall-korrezzjoni tkun l-2012. B'mod
            partikolari, fid-dawl tal-iżbilanci esterni u domestiċi għoljin, pjan ta' aġġustament
            kredibbli u sostenibbli jitlob lill-awtoritajiet Ċiprijotti biex isaħħu l-istrateġija fiskali
            fl-2010 permezz ta' miżuri biex jikkontrollaw in-nefqa preżenti, inaqqsu d-defiċit sa
            taħt is-6% tal-PGD fl-2010, u jieħdu azzjoni f'waqtha biex jiddefinixxu l-istrateġija ta'
            konsolidazzjoni misjuqa min-nefqa. Għal dan l-għan, l-awtoritajiet Ċiprijotti
            għandhom jiżguraw sforz fiskali annwali b’medja ta’ 1¾% tal-PGD matul il-
            perjodu 2010-2012; jispeċifikaw il-miżuri meħtieġa biex issir il-korrezzjoni tad-defiċit
            eċċessiv sal-2012, dejjem jekk il-kundizzjonijiet ċikliċi jippermettu, u jħaffu t-tnaqqis
            tad-defiċit jekk il-kondizzjonijiet ekonomiċi jew baġitari jirriżultaw li jkunu aħjar milli
            mistenni bħalissa. Fil-programm ta’ stabbiltà tiegħu mressaq lill-Kummissjoni u lill-
            Kunsill fl-1 ta’ April 2010, Ċipru ntrabat li jnaqqas id-defiċit għal 4,5% tal-PGD fl-
            2011 u 3,4% tal-PGD fl-2012. Għaldaqstant, l-isforz addizzjonali mitlub minn Ċipru
            f’din ir-rakkomandazzjoni, imqabbel mal-pjan inizjali tal-awtoritajiet Ċiprijotti, hu
            meqjus possibbli u neċessarju. Il-konsolidazzjoni baġitarja għandha tikkontribwixxi
            wkoll biex il-proporzjon tad-dejn gross tal-gvern jerġa' jaqbad in-niżla b'mod li joqrob
            lejn il-valur ta' referenza b'pass sodisfaċenti billi jirrestawra livell adegwat tal-bilanċ
            favorevoli primarju.

     (10)   Fl-imgħoddi reċenti, il-qafas baġitarju ta' Ċipru tjieb bl-adozzjoni tas-Sistema ta'
            Kontabilità tal-Ġestjoni Finanzjarja (FIMAS). Mill-2006, Ċipru wkoll ġab fis-seħħ
            adozzjoni gradwali ta' qafas baġitarju ta' tliet snin għal terminu medju ta' żmien
            (MTBF) u mill-2007 introduċa Bbaġittjar imsejjes fuq Programmi u Riżultati (BPR).
            Madankollu, il-qafas il-ġdid għadu fl-stadju tad-dħul gradwali u mhuwiex previst li
            jkun kompletament fis-seħħ qabel l-2012. Għaldaqstant, l-impatt tiegħu jsir effettiv
            biss fit-terminu medju. L-implimentazzjoni f’waqtha tal-qafas il-ġdid tkun essenzjali
            għal konsolidament b’suċċess u permanenti tal-finanzi pubbliċi. Il-prattika eżistenti
            tal-adozzjoni tal-baġits supplimentari matul il-kors tas-sena ġabet magħha żieda fin-
            nefqa kurrenti lil hinn mir-riallokazzjoni maħsuba ta' fondi. Ladarba l-qafas baġitarju
            l-ġdid jiġi implimentat kompletament, hu mistenni li jtemm din il-prattika li jwassal
            għal proċess baġitarju aktar effettiv u effiċjenti u jikkontribwixxi biex irażżan in-nefqa
            ministeru b'ministeru skont il-limiti massimi ffissati. Fl-istess waqt, il-proċess
            baġitarju l-ġdid iqiegħed sisien ġodda għar-riallokazzjoni tan-nefqa favur l-attivitajiet
            li jsaħħu t-tkabbir.

     (11)   L-impatt baġitarju fit-tul tal-anzjanità huwa sostanzjalment ogħla mill-medja tal-UE,
            primarjament minħabba ż-żieda relattivament għolja fl-infiq fuq il-pensjonijiet bħala
            sehem mill-PGD fid-deċennji li ġejjin, parzjalment minħabba l-fatt li l-iskema tal-
            pensjonijiet għadha f’fażi ta’ maturazzjoni. Riforma tal-pensjonijiet introdotta
            f’April 2009 se tnaqqas ħarira ż-żieda fin-nefqa fuq il-pensjonijiet u, iktar importanti
            minn hekk, iżżid ir-rati tal-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali. Ir-riforma għandha
            ttejjeb il-bilanċ fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet u tnaqqas ir-riskji għas-sostenibbiltà,
            madankollu, mingħajr ma jkollha effett fuq il-valutazzjoni kumplessiva. Il-pożizzjoni
            baġitarja fl-2009 tkompli tkabbar l-impatt baġitarju ta’ popolazzjoni li qed tixjieħ
            minħabba l-lakuna li hemm fis-sostenibbiltà. It-titjib tal-bilanċ primarju fit-terminu
            medju u l-implimentazzjoni ta’ iktar miżuri mmirati lejn it-trażżin taż-żieda sostanzjali
            fin-nefqa marbuta mal-età, speċjalment il-pensjonijiet u l-kura tas-saħħa,

MT                                                    4                                                      MT
 ---pagebreak---             jikkontribwixxu għat-tnaqqis tar-riskji lis-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi, li fir-
            Rapport tas-Sostenibbiltà tal-Kummissjoni tal-20092 ġew evalwati bħala għolja.

     (12)   Skont dejta notifikata mill-awtoritajiet Ċiprijotti f'April tal-2010, id-dejn gross tal-
            amministrazzjoni pubblika huwa ppjanat li jkun 56,2% tal-PGD fl-2009. Din iż-żieda
            prinċipalment kienet dovuta għad-deterjorament sinjifikanti tal-bilanċ primarju u l-
            effetti "valanga" li jżidu d-dejn minħabba l-waqgħa tal-PGD nominali. L-aġġustament
            tal-fluss ta' stokks ukoll ikkontribwixxa negattivament għal-livell tad-dejn ekwivalenti
            għal madwar punt perċentwali wieħed (1) tal-PGD, minħabba l-akkumulazzjoni tal-
            assi tal-gvern sa tmiem is-sena sabiex jintlaħqu l-obbligi tal-maturazzjoni tad-dejn li
            joħorġu kmieni f'Jannar tal-2010, kif ukoll id-differenzi bejn il-flus kontanti u d-
            dovuti. Għall-2010, Ċipru nnotifika dejn ippjanat ta' 62% tal-PGD, u b'hekk qabeż il-
            valur ta' referenza tas-60% tal-PGD tat-Trattat (il-programm ta' stabbiltà ta' April 2010
            jippjana figura ħarira aktar baxxa (61%) u jipprevedi żieda ulterjuri għal 63,2% tal-
            PGD fl-2011). Fid-dawl tar-riskji negattivi għax-xenarju makroekonomiku u l-miri
            baġitarji, l-evoluzzjoni tal-proporzjon tad-dejn tista’ tkun inqas favorevoli milli
            ppjanat. It-tbassir tar-rebbiegħa tal-2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni jipprojjetta li d-
            dejn jiżdied ulterjorment għal 62,3% tal-PGD fl-2010 u 67,6% fl-2011, minħabba
            bilanċ primarju li mar lura.

     (13)   Is-sorveljanza msaħħa skont il-PŻE se tkun teħtieġ monitoraġġ regolari u f'waqtu tal-
            progress magħmul fl-implimentazzjoni tal-istrateġija tal-konsolidament fiskali. F'dan
            il-kuntest, jista' jkun utli li jkun iddedikat kapitolu separat fl-aġġornamenti li ġejjin tal-
            programm ta' stabbiltà ta' Ċipru għal din il-kwistjoni.

     (14)   Ġeneralment, fil-fehma tal-Kunsill, il-miżuri ta' konsolidament tal-baġit għandhom
            iwasslu għal titjib fit-tul fil-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika, filwaqt li jkunu
            mmirati lejn it-titjib tal-kwalità tal-finanzi pubbliċi u t-tisħiħ tal-potenzjal ta' tkabbir
            tal-ekonomija.

     ADOTTA DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI:

     (1)     Filwaqt li jirrikonoxxi li l-qagħda baġitarja ta' Ċipru fl-2009 rriżultat minn miżuri li
             jammontaw għal madwar 1½% tal-PGD fl-2009, li hija tweġiba xierqa għat-tnaqqis
             fir-ritmu ekonomiku, u kienu konformi mal-Pjan Ewropew ta' Rkupru Ekonomiku,
             kif ukoll mil-libertà ta' moviment tal-istabbilizzaturi awtomatiċi, l-awtoritajiet
             Ċiprijotti għandhom iġibu fi tmiem il-qagħda attwali ta' defiċit eċċessiv mill-aktar fis
             possibbli u mhux aktar tard mill-2012.

     (2)     L-awtoritajiet Ċiprijotti għandhom iġibu d-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika għal
             taħt it-3 % tal-PGD b’mod kredibbli u sostenibbli billi jieħdu azzjoni f’qafas fuq
             terminu medju ta' żmien. B'mod speċifiku, għal dan il-għan, l-awtoritajiet Ċiprijotti
             għandhom:

     2
            Fil-konklużjonijiet tal-Kunsill mill-10 ta’ Novembru 2009 dwar is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi "il-
            Kunsill jitlob lill-Istati Membri biex jiffukaw l-attenzjoni tagħhom fuq strateġiji orjentati lejn is-
            sostenibbiltà fil-programmi ta’ stabbiltà u konverġenza tagħhom li jmiss" u wkoll “jistieden lill-
            Kummissjoni biex, flimkien mal-Kumitat tal-Politika Ekonomika u l-Kumitat Ekonomiku u
            Finanzjarju, tiżviluppa iktar il-metodoloġiji għall-valutazzjoni tas-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi
            pubbliċi qabel ir-rapport dwar is-Sostenibbiltà li jmiss”, u li huwa previst għall-2012.

MT                                                         5                                                            MT
 ---pagebreak---             (a)     jieħdu l-miżuri meħtieġa biex inaqqsu d-defiċit tal-2010 sa taħt is-6% tal-PGD
                    u jiddefinixxu strateġija ta' konsolidament misjuqa min-nefqa, sabiex id-defiċit
                    jitnaqqas sa taħt il-valur ta' referenza sal-2012.

            (b)     għal dan l-għan jiżguraw medja ta’ sforz fiskali annwali tal-anqas ta’ 1¾% tal-
                    PGD għall-perjodu 2010-2012, li għandu jikkontribwixxi wkoll biex il-
                    proporzjon tad-dejn gross tal-gvern jerġa’ jaqbad it-triq tat-tnaqqis b'mod li
                    jqarreb il-valur referenzjali b'pass sodisfaċenti billi jikseb lura livell xieraq tal-
                    bilanċ pożittiv primarju;

            (c)     jispeċifikaw u jimplimentaw b'mod rigoruż il-miżuri li huma neċessarji għall-
                    korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv sal-2012 jekk il-kundizzjonijiet ċikliċi
                    jippermettu u jħaffu t-tnaqqis tad-defiċit jekk il-kundizzjonijiet ekonomiċi jew
                    baġitarji jkunu aħjar minn dawk mistennija bħalissa.

     (3)      Biex jillimita r-riskji għall-aġġustament, Ċipru għandu jsaħħaħ in-natura vinkolanti
              tal-qafas baġitarju tiegħu fuq terminu medju ta' żmien kif ukoll itejjeb il-monitoraġġ
              tal-eżekuzzjoni baġitarja matul is-sena.

     (4)      Biex itejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi, Ċipru għandu jimplimenta
              miżuri ta’ riforma biex jikkontrolla n-nefqa fuq il-pensjonijiet u l-kura tas-saħħa
              sabiex tiġi kkontrollata ż-żieda mistennija fl-infiq marbut mal-età.

     (5)      Apparti dan, l-awtoritajiet Ċiprijotti għandhom jaħtfu opportunitajiet lil hinn mill-
              isforz fiskali, inkluż permezz ta’ kundizzjonijiet ekonomiċi mtejba, biex iħaffu t-
              tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn gross lura lejn il-valur ta' referenza.

     (6)      Il-Kunsill jistabbilixxi l-iskadenza għat-[13 ta' Jannar 2011] għall-gvern Ċiprijott
              biex jieħu azzjoni effettiva u jispeċifika l-miżuri li se jkunu neċessarji biex jagħmel
              progress lejn il-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv. Il-valutazzjoni tal-azzjoni effettiva se
              tqis l-iżviluppi ekonomiċi mqabbla mal-prospettiva ekonomika fit-tbassir tas-servizzi
              tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa tal-2010.

     L-awtoritajiet Ċiprijotti għandhom jirrappurtaw dwar il-progress magħmul fl-
     implimentazzjoni ta’ dawn ir-rakkomandazzjonijiet f’kapitolu separat fl-aġġornamenti li
     ġejjin tal-programmi ta’ stabbiltà sal-abrogazzjoni tal-proċedura ta' żbilanċ eċċessiv.

     Barra minn hekk, il-Kunsill jenfasizza l-importanza li jintlaħqu l-għanijiet fuq terminu medju
     (MTO) għal ġestjoni baġitarja xierqa tat-tnaqqis fl-attività ekonomika. Għalhekk jistieden lill-
     awtoritajiet Ċiprijotti biex jiżguraw li l-konsolidament tal-baġit lejn l-objettiv fuq terminu
     medju għall-pożizzjoni baġitarja – baġit ibbilanċjat f’termini strutturali – jiġi sostnut wara li
     jkun ġie kkoreġut id-defiċit eċċessiv. Iż-żamma mal-miri baġitarji u t-trażżin strett tan-nefqa
     fuq it-terminu medju jistgħu jitjiebu bl-implimentazzjoni sħiħa, kif ippjanat, ta' qafas baġitarju
     multiannwali effettiv.

MT                                                    6                                                      MT
 ---pagebreak---      Din ir-rakkomandazzjoni hija indirizzata lir-Repubblika ta' Ċipru

     Magħmula fi Brussel,

                                                 Għall-Kunsill
                                                 Il-President

MT                                                 7                     MT