title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2020 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tal-Latvja u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tal-Latvja 2020/C 282/14

text:
               26.8.2020

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 282/89

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tal-20 ta’ Lulju 2020
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tal-Latvja u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tal-Latvja
      (2020/C 282/14)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli, li tat bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lil-Latvja bħala wieħed mill-Istati Membri li jirrikjedi li jsirlu rieżami fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

                  (2)

                  Ir-rapport tal-pajjiż tal-2020 għal-Latvja ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress tal-Latvja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 (3) (“ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019”), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Latvja lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa għall-2020.

                  (3)

                  Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, is-soċjetajiet u l-ekonomiji. Qiegħda tpoġġi lis-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, tikkawża tfixkil fil-katini ta’ provvista dinjija, toħloq volatilità fis-swieq finanzjarji, tiskatta xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed ikollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qiegħda tkun ta’ theddida għall-impjiegi u għad-dħul tan-nies kif ukoll għan-negozju tal-kumpaniji. Hija kkawżat xokk ekonomiku kbir li diġà qiegħed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni li tappella għal reazzjoni ekonomika koordinata għall-kriżi, li tinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u fil-livell tal-Unjoni.

                  (4)

                  Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew daħħlu miżuri ta’ emerġenza. Jenħtieġ li kwalunkwe miżura ta’ emerġenza tkun strettament proporzjonata, neċessarja, b’terminu ta’ żmien limitat, u konformi ma’ standards Ewropej u internazzjonali. Jenħtieġ li tkun soġġetta għal sorveljanza demokratika u skrutinju ġudizzjarju indipendenti.

                  (5)

                  Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-klawżola liberatorja ġenerali, kif previst fl-Artikolu 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 u fl-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 (4), tiffaċilita l-koordinament tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-komunikazzjoni tagħha tal-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni kkunsidrat li, meta titqies il-kriżi ekonomika qawwija mistennija bħala riżultat tal-pandemija tal-COVID-19, il-kondizzjonijiet għall-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali kienu sodisfatti u talbet li l-Kunsill japprova din il-konklużjoni. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri għall-finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. Huma qablu li l-kriżi ekonomika qawwija tirrikjedi reazzjoni reżoluta, ambizzjuża u kkoordinata. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien, sakemm dan ma jpoġġix fil-periklu s-sostenibbiltà fiskali fuq il-perjodu medju ta’ żmien. Fil-każ tal-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ wkoll jiddeċiedi, fuq rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Din tippermetti li l-Istati Membri jiddevjaw mir-rekwiżiti baġitarji li normalment ikunu japplikaw fil-waqt li l-Kummissjoni u l-Kunsill ikunu jistgħu jieħdu l-miżuri neċessarji ta’ koordinazzjoni tal-politika fi ħdan il-qafas tal-Patt.

                  (6)

                  Hija meħtieġa azzjoni kontinwa biex jiġi limitat u kontrollat it-tixrid tal-pandemija tal-COVID-19, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija permezz ta’ miżuri ta’ sostenn għan-negozji u l-unitajiet domestiċi, u jiġu żgurati kondizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sigurtà fil-postijiet tax-xogħol bil-għan li tinbeda mill-ġdid l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex iġibu lura l-funzjonament normali tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u t-tkabbir sostenibbli, jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u jieħdu tagħlimiet mill-kriżi.

                  (7)

                  Il-kriżi tal-COVID-19 tefgħet enfasi fuq il-flessibbiltà li joffri s-suq intern ta’ adattament għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni malajr u bla xkiel lejn il-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu ta’ oġġetti, servizzi u ħaddiema, jenħtieġ li jitneħħew dawk il-miżuri eċċezzjonali li ma jħallux lis-suq intern jiffunzjona b’mod normali hekk kif dawn ma jibqgħux indispensabbli. Il-kriżi kurrenti evidenzjat il-ħtieġa li jkun hemm pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa. Strateġiji mtejba ta’ akkwist, katini ta’ provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali huma fost l-elementi kruċjali għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ għat-tħejjija għall-kriżijiet.

                  (8)

                  Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti permezz tar-Regolamenti (UE) 2020/460 (5) u (UE) 2020/558 (6) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill biex jippermetti lill-Istati Membri jattivaw ir-riżorsi kollha mhux użati mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawk l-emendi ser jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri ssimplifikati u razzjonalizzati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ nuqqas fil-flussi ta’ flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Il-Latvja hija mħeġġa tagħmel użu sħiħ minn dawk il-possibbiltajiet sabiex tingħata għajnuna lill-individwi u s-setturi l-aktar milquta.

                  (9)

                  Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija tal-COVID-19 x’aktarx li jkunu mqassma b’mod irregolari madwar is-setturi u r-reġjuni minħabba l-profili differenti ta’ speċjalizzazzjoni. Dan jinvolvi r-riskju li fil-Latvja d-disparitajiet ikomplu jikbru. Flimkien mar-riskju li l-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri jiddeterjora temporanjament, is-sitwazzjoni attwali tappella għal tweġibiet ta’ politika mmirati.

                  (10)

                  Fit-30 ta’ April 2020, il-Latvja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2020 kif ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2020. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

                  (11)

                  Il-Latvja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (12)

                  Fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tiegħu, il-gvern qiegħed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn defiċit ta’ 0,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 għal 9,4 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa projettat li jinżel għal 5,0 % tal-PDG fl-2021 u għal 2,7 % tal-PDG sal-2023, jekk il-politiki ma jinbidlux. Wara li fl-2019 naqas għal 36,9 % tal-PDG, id-dejn tal-gvern estiż bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jilħaq massimu ta’ 53 % fl-2022, fuq il-bażi tal-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospettiva makroekonomika u fiskali hija affettwata mill-inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19.

                  (13)

                  Bħala reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ ikkoordinat tal-Unjoni, il-Latvja adottat miżuri baġitarji f’waqthom sabiex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi solliev lil dawk l-individwi u setturi li jkunu ntlaqtu b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji ammontaw għal 3,0 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu opzjonijiet ta’ differiment ta’ taxxa sa tliet snin, kopertura aktar wiesgħa ta’ liv tal-mard imħallas mill-Istat, appoġġ lil setturi speċifiċi u nfiq addizzjonali għas-saħħa. Barra minn hekk, il-Latvja adottat appoġġ ta’ likwidità għall-impriżi permezz ta’ garanziji u self li jammontaw għal 3,2 % tal-PDG. B’mod ġenerali, il-miżuri li ħadet il-Latvja huma konformi mal-linji-gwida stabbiliti fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-13 ta’ Marzu 2020. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ miżuri ta’ emerġenza u ta’ miżuri fiskali ta’ appoġġ, segwita minn iffukar ġdid tal-politiki fiskali lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju ta’ żmien, meta jkunu jippermettu l-kondizzjonijiet ekonomiċi, ser ikunu ta’ kontribut għall-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fiskali fuq perjodu medju ta’ żmien.

                  (14)

                  Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa tal-2020, jekk ma jkun hemm ebda tibdil ta’ politika, il-bilanċ tal-gvern estiż tal-Latvja huwa mbassar li jkun ta’ -7,3 % tal-PDG fl-2020 u -4,5 % tal-PDG fl-2021. Dan jirrifletti effett ġenerali simili għall-miżuri ta’ stimulu bħal ma hemm fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, iżda huwa projettat li t-tnaqqis fl-impjiegi jkun aktar baxx u l-istabilizzaturi awtomatiċi fin-naħa tan-nefqa wkoll mistennija jkunu aktar baxxi. Il-proporzjoni tad-dejn tal-gvern estiż huwa pprojettat li jibqa’ taħt 60 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021.

                  (15)

                  Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba li l-Latvja qiegħda tippjana li taqbeż il-limitu fuq id-defiċi ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. B’mod ġenerali, l-analiżi mill-Kummissjoni tindika li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/97 ma twettaqx.

                  (16)

                  Il-Latvja ddikjarat stat ta’ emerġenza fit-13 ta’ Marzu 2020 u estendietu sad-9 ta’ Ġunju 2020. Il-gvern illimita l-moviment tal-persuni minn u lejn il-Latvja kemm bl-ajru, bit-tren kif ukoll bil-baħar, għalaq l-iskejjel u l-universitajiet filwaqt li jiġi żgurat l-apprendiment mill-bogħod, ipprojbixxa l-avvenimenti pubbliċi kollha, inforza miżuri ta’ tbegħid soċjali, irrestrinġa l-bejgħ matul tmiem il-ġimgħa u ppropaga s-servizzi pubbliċi diġitali. Meta kkunsidraw il-progress li sar fil-qagħda epidemjoloġika, l-awtoritajiet illaxkaw ir-restrizzjonijiet nazzjonali b’effett mit-12 ta’ Mejju 2020 u qablu li jerġgħu jiftħu l-fruntieri mal-Litwanja u mal-Estonja b’seħħ mill-15 ta’ Mejju 2020. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa tal-2020, il-qgħad mistenni jiżdied għal 8,6 % fl-2020 u jirkupra kemxejn għal 8,3 % fl-2021. Huwa projettat li l-ekonomija tiddeterjora b’7 % fl-2020 fejn l-agħar impatt ikun fuq l-investimenti u l-esportazzjonijiet fost domanda barranija dejjem tonqos u żieda fl-inċertezza. L-impjiegi mistennija jonqsu bi 2,5 %, fid-dawl tal-fatt li l-impatt negattiv fuq l-impjiegi se tattenwah konsiderevolment l-iskema ssussidjata mill-gvern ta’ assenza bil-permess għall-impjegati u sussidji għas-salarji fis-setturi orjentati għall-esportazzjoni. B’rispons għall-kriżi tal-COVID-19, il-Latvja żviluppat rispons komprensiv ta’ politika fiskali u ekonomika. L-awtoritajiet indirizzaw it-tweġiba fi tliet direzzjonijiet: (1) appoġġ lill-ħaddiema; (2) appoġġ lill-impriżi; u (3) appoġġ lis-setturi ekonomiċi milqutin l-aktar. Il-miżuri tal-politika tax-xogħol, immirati biex jinżammu l-impjiegi u tissaħħaħ ix-xibka ta’ sikurezza soċjali jinkludu fost l-oħrajn sussidji għas-salarji sa 75 % tal-paga gross li taqla’ persuna, il-kopertura tal-liv minħabba l-mard jekk tirriżulta dijanjosi li ħaddiem għandu l-COVID-19 jew ikun fi kwarantina, u estensjoni tal-benefiċċji tal-qgħad. Is-sostenn għall-impriżi li jkunu qed jiffaċċaw diffikultajiet temporanji kellu l-għan li jestendi l-likwidità lid-ditti vijabbli u li f’qasir żmien jagħti spinta lill-forniment ta’ oġġetti u servizzi essenzjali.

                  (17)

                  Il-pandemija tal-COVID-19 eżiġiet miżuri mingħajr preċedent biex jitrażżnu l-firxa u l-impatt tal-marda. Hija amplifikat id-dgħufijiet strutturali fis-sistema tas-saħħa tal-Latvja, li huma direttament relatati mar-riżorsi finanzjarji u umani disponibbli għaliha u mar-riformi li qed jagħmlu progress bil-mod ħafna. Il-finanzjament pubbliku baxx għandu impatt fuq l-aċċess għal kura tas-saħħa ta’ kwalità u affordabbli u fuq l-effikaċja tas-sistema tas-saħħa. Dan iwassal għall-awtorapportar ta’ ħtiġijiet mhux issodisfati tal-kura tas-saħħa, għal livell għoli ta’ ħlas mhux rimborżabbli, speċjalment għall-gruppi vulnerabbli, kif ukoll għal inugwaljanza tal-aċċess. L-istili ta’ ħajja dannużi għas-saħħa huma raġuni oħra importanti għall-eżiti ħżiena fil-qasam tas-saħħa. Barra minn hekk, l-iskarsezzi fil-persunal sanitarju jikkostitwixxu sfida kumplessa u qed ifixklu l-forniment tas-servizzi tas-saħħa. Sabiex jingħataw spinta l-effiċjenza u l-kwalità fil-kura tas-saħħa, huwa kruċjali li jitħaffef il-pass tar-riformi li jinsabu għaddejjin u li għadhom fi stadju bikri inklużi miżuri preventivi effikaċi, kura tas-saħħa primarja rinforzata, settur tal-isptarijiet razzjonalizzat u ġestjoni mmirata ta’ kwalità. Il-punt sa fejn ikollhom impatt dawn ir-riformi u l-opportunitajiet biex jitjiebu l-eżiti fil-qasam tas-saħħa jiddependi wkoll sostanzjalment fuq l-ammont tal-finanzjament pubbliku fuq is-saħħa. Sabiex kriżijiet simili fil-futur ikunu jistgħu jiġu mmaniġġati, huwa importanti li jiġi żgurat li jsir investiment f’miżuri tas-saħħa pubblika li jkunu effikaċi u mogħnija b’riżorsi tajbin biex b’hekk jipprevjenu, irażżnu u jtaffu l-firxa tal-mard infettiv u jimmaniġġaw l-impatt tiegħu fuq il-prestazzjoni tas-sistema tas-saħħa. Dawn l-investimenti jistgħu jkunu previsti għall-forniment tat-tagħmir meħtieġ, għal servizzi tas-saħħa online tajbin, għal faċilitajiet u riżorsi umani għall-kura tas-saħħa u biex jiġi żgurat li jkun hemm biżżejjed kapaċità biex jitwasslu s-servizzi tas-saħħa regolari kollha mistennija flimkien mal kura tal-pazjenti tal-COVID-19.

                  (18)

                  Il-Latvja ħadet miżuri biex testendi l-appoġġ għall-introjtu tal-ħaddiema u biex tevita s-sensji matul l-istat ta’ emerġenza. Madankollu, l-appoġġ huwa limitat kemm fil-kopertura kif ukoll fl-adegwatezza, l-aktar minħabba li jiddependi fuq il-pagamenti tal-kontribuzzjonijiet soċjali u fuq kriterji ta’ eliġibbiltà restrittivi. L-skema ma’ tipprevedix ħin inattiv parzjali. Tranżizzjoni aktar gradwali minn appoġġ għall-introjtu għal introjtu mix-xogħol tkun tippermetti għal aktar flessibbiltà tas-suq tax-xogħol matul il-perjodu inattiv u l-irkupru ekonomiku. Hemm bżonn li jkun hemm sforzi kontinwi biex jitjiebu l-adegwatezza, il-perjodu u l-kopertura tax-xibka tas-sikurezza soċjali għal kulħadd. Madankollu, dawn l-isforzi huma limitati mid-dħul baxx mit-taxxa bħala proporzjon tal-PDG. Minkejja li sar xi titjib, l-adegwatezza tad-dħul minimu garantit, tal-pensjonijiet minimi u tal-appoġġ għall-introjtu għall-persuni b’diżabilità għadha baxxa. Il-Latvja introduċiet il-benefiċċju tal-assistenza tal-qgħad għal min hu l-aktar vulnerabbli, madankollu dawk li ma għandhomx impjieg huma fir-riskju tal-faqar, l-aktar meta l-perjodu tas-sensja jitwal. Jeżistu diskrepanzi fil-kopertura tal-aċċess għall-protezzjoni soċjali, inkluża l-assigurazzjoni kontra l-qgħad, għal dawk li jaħdmu għal rashom kif ukoll għall-ħaddiema atipiċi u dawn jistgħu jiġu indirizzati. Filwaqt li l-proporzjon tagħhom qed jonqos, ix-xogħol mhux dikjarat u l-ħlas fl-idejn għadhom mifruxin, u dan idgħajjef il-protezzjoni soċjali tal-ħaddiema milquta u jżid ir-riskji fil-post tax-xogħol. X’aktarx li l-gruppi vulnerabbli se jkunu l-aktar li jiffaċċaw diffikultajiet biex jerġgħu jsibu impjieg. L-integrazzjoni tal-impjiegi, l-edukazzjoni, is-saħħa u s-servizzi soċjali u l-forniment tas-servizzi soċjali għadhom dgħajfa. Il-proporzjon ta’ nies li qed jiffaċċaw privazzjoni ta’ abitazzjoni akuta u dak ta’ nies li qed iġarrbu l-affollament huma fost l-ogħla fl-Unjoni filwaqt li hemm skarsezza ta’ akkomodazzjoni soċjali.

                  (19)

                  Jekk l-impriżi żgħar u ta’ daqs medju jingħataw appoġġ biex jgħinhom jiżviluppaw malajr kapaċitajiet ta’ xogħol flessibbli u ta’ telexogħol l-impatt tal-kriżi jaf jittaffa sew. Ir-reġistrazzjoni baxxa mas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u l-livell baxx ta’ involviment tad-diżokkupati fil-miżuri attivi tas-suq tax-xogħol huma ta’ tħassib partikolari. Hemm bżonn li t-tħaddim u l-għamla tal-miżuri attivi tas-suq tax-xogħol jissaħħu u jiġu adattati biex it-tul ta’ żmien tas-sensji jonqos u jiġu ffaċilitati t-tranżizzjonijiet lura lejn l-impjieg. Aktar importanti huwa li n-nies jingħataw il-kompetenzi adatti biex titjieb ir-reżiljenza tal-forza tax-xogħol fi żminijiet ta’ tnaqqis fir-ritmu ekonomiku. Edukazzjoni għall-adulti li hija effikaċi u faċilment aċċessibbli, it-taħriġ mill-ġdid u t-titjib tal-kompetenzi, flimkien mal-forniment ta’ servizzi soċjali u appoġġ għall-mobbiltà, jistgħu jipprovdu lis-suq tax-xogħol aktar nies bil-ħiliet neċessarji. Hemm bżonn li jsir titjib anki fil-kompetenzi diġitali billi 43 % biss tal-Latvjani għandhom livell bażiku jew ogħla ta’ kompetenzi diġitali. Il-pandemija tal-COVID-19 ħarġet ukoll fid-deher il-bżonn li jittejbu l-edukazzjoni u t-taħriġ diġitali ta’ kwalità u li jiġi ggarantit aċċess ekwu għal dawk kollha li jridu jitgħallmu. It-tisħiħ tal-kapaċità tas-sħab soċjali hija wkoll importanti biex jiġi żgurat li jkollhom involviment sinifikattiv u f’waqtu fir-rispons għall-kriżi tal-COVID-19 mill-irkupru tagħha.

                  (20)

                  Malajr ġiet stabbilita skema mdaqqsa ta’ appoġġ ta’ likwidità u ġiet implimentata permezz tal-istituzzjoni għall-iżvilupp Altum. Din għenet biex jiġu ristrutturati l-iskedi għall-ħlas lura tas-self tal-impriżi u pprovdiet appoġġ ta’ likwidità permezz ta’ self ġdid. Fl-istess ħin, il-maġġoranza tar-ristrutturazzjoni tas-self bankarju isseħħ mingħajr l-involviment ta’ garanzija tal-gvern. Madankollu, il-kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà għall-garanzija tal-gvern huma relattivament stretti. B’konsegwenza, hemm ir-riskju li kumpaniji li huma iżgħar u li għandhom pożizzjoni finanzjarja aktar dgħajfa jew waqgħu lura fil-ħlas tat-taxxa, ma jirċevux appoġġ. Ir-ristoranti u l-lukandi, li huma fost l-aktar milquta mill-kriżi, qed jesperjenzaw diffikultajiet biex ikollhom aċċess għal-likwidità minħabba l-pożizzjoni dgħajfa kollaterali u finanzjarja tagħhom. Fl-istess ħin, huwa importanti li jingħata sostenn lir-reżiljenza tas-settur bankarju.

                  (21)

                  Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti maturi ta’ investiment pubbliku jingħataw finanzjament bil-quddiem u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. Jenħtieġ li l-politiki li jappoġġaw it-trasformazzjoni diġitali u t-tranżizzjoni ekoloġika tal-pajjiż iqisu d-disparitajiet sinifikanti reġjonali. Il-parti l-kbira taż-żoni urbani fil-Latvja għandhom infrastruttura diġitali eċċellenti, iżda l-kopertura tal-broadband fissa fiż-żoni rurali, speċjalment il-konnessjonijiet finali, hija baxxa. Sforzi kontinwi u msaħħa għad-distribuzzjoni ta’ broadband b’veloċità għolja se jkomplu jgħinu biex titjieb l-infrastruttura diġitali. Sabiex jiġu ttrattati l-isfidi li tippreżenta t-tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima, hemm bżonn ta’ investimenti biex jiddiversifikaw l-ekonomija u jrenduha aktar moderna u kompetittiva, inkluż billi jissaħħaħ l-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni kif ukoll fil-kapital uman u jiġu mitigati l-kostijiet soċjoekonomiċi tat-tranżizzjoni. Is-sostenibbiltà ambjentali tal-Latvja hija bbażata fuq li jsir progress lejn effiċjenza enerġetika mtejba, l-implimentazzjoni tal-Pjan Nazzjonali tagħha dwar l-Enerġija u l-Klima, inkluż b’mod partikolari t-trasport u l-bini, u l-integrazzjoni ta’ kunsiderazzjonijiet ta’ sostenibbiltà ambjentali f’setturi ekonomiċi oħra, b’mod partikolari fl-agrikoltura u l-forestrija. It-titjib ta’ infrastruttura tat-trasport intermodali f’Riga u madwarha jiffaċilita kemm il-mobbiltà tax-xogħol kif ukoll jgħin biex jitrażżan il-konsum tal-enerġija li qed jikber mill-karozzi tal-passiġġieri. Barra minn hekk, il-proġett Rail Baltica u l-proġetti tal-interkonnessjoni tal-enerġija huma l-prijoritajiet ta’ investiment ewlenin fil-Latvja li għandhom l-għan li jtejbu s-sikurezza u l-integrazzjoni tagħha fis-suq intern. It-twettiq ta’ aktar investimenti fl-enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari l-enerġija eolika, u l-promozzjoni tat-transizzjoni għal ekonomija ċirkolari b’rata ta’ riċiklaġġ sinifikament ogħla jistgħu wkoll itejbu kemm l-eżiti ambjentali kif ukoll dawk ekonomiċi u jgħinu biex jinkisbu l-miri ta’ mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima. L-ipprogrammar tal-Fond għal Transizzjoni Ġusta, li huwa s-suġġett ta’ proposta tal-Kummissjoni, għall-2021-2027 jista’ jgħin lil-Latvja tindirizza xi wħud mill-isfidi li toffri t-transizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima, b’mod partikolari fit-territorji koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż għall-2020. Dan jippermetti lil-Latvja tagħmel l-aħjar użu minn dak il-Fond.

                  (22)

                  Il-Latvja naqqset sew il-fluss ta’ flus riskjużi permezz tal-banek tagħha u rriformat mill-qiegħ is-sistema tagħha tal-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus. B’mod partikolari, il-Latvja pprojbiet li jingħata servizz ta’ manutenzjoni lill-kumpaniji tal-isem mhux residenti u emendat għadd ta’ liġijiet. Issaħħet il-kapaċità u l-abbiltà tal-istituzzjonijiet ewlenin superviżorji, tal-intelligence finanzjarja u tal-infurzar tal-liġi. Filwaqt li s-sorveljanza tal-istituzzjonijiet finanzjarji ssaħħet konsiderevolment, tista’ tkun iffukata aħjar u ssir aktar effiċjenti b’titjib fil-valutazzjoni tar-riskju. Barra minn hekk, filwaqt li tjiebet l-kapaċità tal-korpi tal-infurzar tal-liġi kif ukoll il-kooperazzjoni bejniethom, il-kapaċità tagħhom li jinvestigaw u li jressqu każi ta’ ħasil tal-flus tista’ tissaħħaħ aktar.

                  (23)

                  Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż magħmulin f’din ir-Rakkomandazzjoni (“ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2020”) jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija tal-COVID-19 u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 ukoll koprew riformi li huma essenzjali biex jiġu ttrattati l-isfidi strutturali fuq perjodu ta’ żmien medju sa dak twil. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 jibqgħu pertinenti u ser ikomplu jiġu monitorjati matul is-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan jinkludi r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 fir-rigward tal-politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 kollha għandhom jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi kurrenti.

                  (24)

                  Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. Fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom, l-Istati Membri evalwaw il-progress li sar fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs, Sustainable Development Goals) tan-Nazzjonijiet Uniti. Billi tkun qed tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2020, il-Latvja ser tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

                  (25)

                  Il-koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija kruċjali fil-kisba ta’ rkupru rapidu mill-impatt ekonomiku tal-pandemija tal-COVID-19. Jenħtieġ li, bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, il-Latvja tiżgura li l-politiki tagħha jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet tal-2020 għaż-żona tal-euro u jibqgħu kkoordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra li l-munita tagħhom hija l-euro, filwaqt li jittieħed kont tal-gwida politika mill-Grupp tal-Euro.

                  (26)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Latvja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż indirizzati lil-Latvja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni ħadet kont mhux biss tar-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Latvja, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u l-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika ġenerali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input, fuq livell tal-Unjoni, f’deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (27)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni tiegħu (7) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2020 u fl-2021 il-Latvja tieħu azzjoni biex:

                  1.

                  Tieħu l-miżuri kollha meħtieġa, f’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija tal-COVID-19, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kondizzjonijiet ekonomiċi jkunu jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju ta’ żmien u tiżgura s-sostenibbiltà fejn jidħol id-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Issaħħaħ ir-reżiljenza u l-aċċessibilità tas-sistema tas-saħħa inkluż billi tipprovdi riżorsi umani u finanzjarji addizzjonali.

                  2.

                  Tipprovdi biżżejjed appoġġ għall-introjtu lill-gruppi l-aktar milquta mill-kriżi u ssaħħaħ ix-xibka ta’ sikurezza soċjali. Ittaffi l-impatt tal-kriżi fuq l-impjiegi, inkluż permezz ta’ arranġamenti flessibbli ta’ xogħol, miżuri attivi tas-suq tax-xogħol u kompetenzi.

                  3.

                  Tiggarantixxi li d-ditti, b’mod partikolari l-impriżi żgħar u ta’ daqs medju, ikollhom aċċess għall-appoġġ ta’ likwidità. Tiffinanzja b’mod sostanzjali fil-bidu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jiġi stimulat l-irkupru ekonomiku. Tiffoka investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, il-produzzjoni u l-użu ta’ enerġija nodfa u effiċjenti, it-trasport sostenibbli u l-infrastrutturi diġitali.

                  4.

                  Tkompli tagħmel progress fil-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

         Magħmul fi Brussell, l-20 ta’ Lulju 2020.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            J. KLOECKNER

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi, (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

         (3)  ĠU C 301, 5.9.2019, p. 86.

         (4)  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar li titħaffef u li tiġi ċċarata l-implimentazzjoni tal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv (ĠU L 209, 2.8.1997, p. 6).

         (5)  Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5).

         (6)  Ir-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

         (7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2020 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tal-Litwanja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tal-Litwanja 2020/C 282/15

text:
               26.8.2020

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 282/95

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tal-20 ta’ Lulju 2020
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tal-Litwanja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tal-Litwanja
      (2020/C 282/15)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli, li tat bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lil-Litwanja bħala wieħed mill-Istati Membri li jirrikjedi li jsirlu analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

                  (2)

                  Ir-rapport tal-pajjiż tal-2020 għal-Litwanja ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress tal-Litwanja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 (3) (“ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2019”), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Litwanja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa għall-2020.

                  (3)

                  Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, is-soċjetajiet u l-ekonomiji. Qiegħda tpoġġi lis-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, tikkawża tfixkil fil-katini ta’ provvista dinjija, toħloq volatilità fis-swieq finanzjarji, tiskatta xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed ikollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qiegħda tkun ta’ theddida għall-impjiegi u għad-dħul tan-nies kif ukoll għan-negozju tal-kumpaniji. Hija kkawżat xokk ekonomiku kbir li diġà qiegħed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni li tappella għal reazzjoni ekonomika koordinata għall-kriżi, li tinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u fil-livell tal-Unjoni.

                  (4)

                  Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew daħħlu miżuri ta’ emerġenza. Jenħtieġ li kwalunkwe miżura ta’ emerġenza tkun strettament proporzjonata, neċessarja, b’terminu ta’ żmien limitat, u konformi ma’ standards Ewropej u internazzjonali. Jenħtieġ li tkun soġġetta għal sorveljanza demokratika u skrutinju ġudizzjarju indipendenti.

                  (5)

                  Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-klawżola liberatorja ġenerali, kif previst fl-Artikolu 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 u fl-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 (4), tiffaċilita l-koordinament tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-komunikazzjoni tagħha tal-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni kkunsidrat li, meta titqies il-kriżi ekonomika qawwija mistennija bħala riżultat tal-pandemija tal-COVID-19, il-kondizzjonijiet għall-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali kienu sodisfatti u talbet li l-Kunsill japprova din il-konklużjoni. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri għall-finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. Huma qablu li l-kriżi ekonomika qawwija tirrikjedi reazzjoni reżoluta, ambizzjuża u kkoordinata. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien, sakemm dan ma jpoġġix fil-periklu s-sostenibbiltà fiskali fuq il-perjodu medju ta’ żmien. Fil-każ tal-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ wkoll jiddeċiedi, fuq rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Din tippermetti li l-Istati Membri jiddevjaw mir-rekwiżiti baġitarji li normalment ikunu japplikaw fil-waqt li l-Kummissjoni u l-Kunsill ikunu jistgħu jieħdu l-miżuri neċessarji ta’ koordinazzjoni tal-politika fi ħdan il-qafas tal-Patt.

                  (6)

                  Hija meħtieġa azzjoni kontinwa biex jiġi limitat u kontrollat it-tixrid tal-pandemija tal-COVID-19, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija permezz ta’ miżuri ta’ sostenn għan-negozji u l-unitajiet domestiċi, u jiġu żgurati kondizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sigurtà fil-postijiet tax-xogħol bil-għan li tinbeda mill-ġdid l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex iġibu lura l-funzjonament normali tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u t-tkabbir sostenibbli, jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u jieħdu tagħlimiet mill-kriżi.

                  (7)

                  Il-kriżi tal-COVID-19 tefgħet enfasi fuq il-flessibbiltà li joffri s-suq intern ta’ adattament għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni malajr u bla xkiel lejn il-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu ta’ oġġetti, servizzi u ħaddiema, jenħtieġ li jitneħħew dawk il-miżuri eċċezzjonali li ma jħallux lis-suq intern jiffunzjona b’mod normali hekk kif dawn ma jibqgħux indispensabbli. Il-kriżi kurrenti evidenzjat il-ħtieġa li jkun hemm pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa. Strateġiji mtejba ta’ akkwist, katini ta’ provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali huma fost l-elementi kruċjali għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ għat-tħejjija għall-kriżijiet.

                  (8)

                  Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti permezz tar-Regolamenti (UE) 2020/460 (5) u (UE) 2020/558 (6) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill biex jippermetti lill-Istati Membri jattivaw ir-riżorsi kollha mhux użati mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawk l-emendi ser jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri ssimplifikati u razzjonalizzati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet fuq il-flussi ta’ flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Il-Litwanja hija mħeġġa li tagħmel użu sħiħ minn dawk il-possibbiltajiet biex tgħin lill-individwi u s-setturi l-aktar milquta.

                  (9)

                  Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija tal-COVID-19 x’aktarx li jkunu mqassma b’mod irregolari madwar is-setturi u r-reġjuni tal-Litwanja minħabba l-profili differenti ta’ speċjalizzazzjoni. Dan jinvolvi riskju li jinfirxu aktar l-inugwaljanzi fil-Litwanja. Flimkien mar-riskju li l-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri jisfaxxa temporanjament, is-sitwazzjoni attwali titlob risposti mmirati ta’ politika.

                  (10)

                  Il-Litwanja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħha fil-15 ta’ Mejju 2020 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tagħha fit-30 ta’ April 2020. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

                  (11)

                  Il-Litwanja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (12)

                  Fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tiegħu, il-gvern qiegħed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn surplus ta’ 0,3 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 għal defiċit ta’ 11,4 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa pprojettat li jonqos għal 3,9 % tal-PDG fl-2021. Wara li żdied għal 36,3 % tal-PDG fl-2019, id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 50,6 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospettiva makroekonomika u fiskali hija affettwata mill-inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19.

                  (13)

                  Bħala reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ ikkoordinat tal-Unjoni, il-Litwanja adottat miżuri baġitarji f’waqthom sabiex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi solliev lil dawk l-individwi u setturi li jkunu ntlaqtu b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji ammontaw għal 6,8 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu differimenti tat-taxxa, finanzjament addizzjonali biex jinxtraw provvisti mediċi, sussidji biex jiġu sostnuti l-impjiegi u benefiċċji għall-persuni li jaħdmu għal rashom u għall-impjegati milquta mill-kriżi tal-pandemija tal-COVID-19. Billi l-analiżi mill-Kummissjoni tad-disinn u tal-implimentazzjoni ta’ xi miżuri jindikaw assorbiment potenzjali relattivament baxx, il-Kummissjoni assumiet impatt iżgħar tal-miżuri tal-Gvern fuq il-finanzi pubbliċi. Barra minn hekk, il-Litwanja ħabbret miżuri diskrezzjonali li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu għall-għoti ta’ appoġġ ta’ likwidità lin-negozji, fosthom is-sostenn tal-likwidità għan-negozji, stmati mill-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 li jammontaw għal 3,8 % tal-PDG. Dawn il-miżuri jinkludu l-garanziji għas-self (2,9 % tal-PDG). B’mod ġenerali, il-miżuri li ħadet il-Litwanja huma konformi mal-linji-gwida stabbiliti fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-13 ta’ Marzu 2020. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ miżuri ta’ emerġenza u ta’ miżuri fiskali ta’ appoġġ, segwita minn iffukar ġdid tal-politiki fiskali lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju ta’ żmien, meta jkunu jippermettu l-kondizzjonijiet ekonomiċi, ser ikunu ta’ kontribut għall-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fiskali fuq perjodu medju ta’ żmien.

                  (14)

                  Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa tal-2020, jekk ma jkun hemm ebda tibdil ta’ politika, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tal-Litwanja huwa mbassar li jkun ta’ -6,9 % tal-PDG fl-2020 u -2,7 % tal-PDG fl-2021. Il-proporzjoni tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa pprojettat li jibqa’ taħt is-60 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021.

                  (15)

                  Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba li l-Litwanja qiegħda tippjana li taqbeż il-limitu fuq id-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. B’mod ġenerali, l-analiżi mill-Kummissjoni tindika li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/97 ma twettaqx.

                  (16)

                  Skont it-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni, il-PDG tal-Litwanja huwa mistenni jiċkien bi 8 % u pprojettat li wara dan ikun hemm irkupru rapidu ta’ 7,5 % fl-2021. Il-Litwanja, sabiex twieġeb għat-tifqigħa tal-COVID-19 u ttaffi l-effetti tal-konsegwenzi negattivi ekonomiċi, fis-16 ta’ Marzu ħarġet bil-“Pjan għall-Istimolu Ekonomiku u l-Mitigazzjoni tal-Konsegwenzi tat-Trażmissjoni tal-COVID-19”. Id-daqs tal-pjan jammonta għal EUR 2,5 biljun jew 6,3 % tal-PDG tal-pajjiż u jinkludi sa massimu ta’ EUR 500 miljun jew 1,3 % tal-PDG biex jiġu żgurati r-riżorsi neċessarji għas-sistema tas-saħħa. Ġew allokati EUR 500 miljun aktar għall-protezzjoni tal-impjiegi u l-introjtu. Il-kapaċità tal-fondi ta’ garanzija tal-Gvern żdiedet b’EUR 500 miljun, u ġew approvati garanziji tal-Gvern addizzjonali li jammontaw għal EUR 500 miljun biex jistimulaw l-ekonomija. F’April, il-Kummissjoni approvat diversi skemi ta’ għajnuna tal-Litwanja biex tiġi sostnuta l-ekonomija Litwana fil-kuntest tat-tifqigħa tal-COVID-19. Dawn l-iskemi huma mfassla biex jgħinu lin-negozju jkopru l-bżonnijiet immedjati ta’ kapital operatorju u jissoktaw bl-attivitajiet tagħhom matul u wara l-pandemija. Barra minn hekk, il-Bank tal-Litwanja llaxka xi rekwiżiti kapitali għall-banek kummerċjali biex iżid is-self lill-ekonomija reali.

                  (17)

                  Ir-riżultati fil-qasam tas-saħħa fil-Litwanja għadhom lura b’mod persistenti meta mqabbla ma’ dawk ta’ Stati Membri oħra, minħabba, sa ċertu punt, l-effiċjenza mhux mill-aqwa tas-sistema tas-saħħa, li tbati minn finanzjament baxx. Il-pandemija ta’ bħalissa wasslet biex is-sistema tkun soġġetta għal pressjoni addizzjonali u poġġiet taħt il-lenti l-isfidi strutturali ulterjuri li jinkludu l-progress kajman fit-titjib tal-kwalità tas-servizzi, is-sottoinvestiment fil-kura tas-saħħa primarja u l-ebda progress biex isir adattament fin-network tal-isptar biex isir aktar effiċjenti u reattiv għall-ħtiġijiet. Il-kriżi tal-COVID-19 qed toħroġ fil-beraħ ukoll l-inugwaljanzi fis-settur tas-saħħa li jirrigwardaw in-nuqqasijiet ta’ ħaddiema u l-iżbilanċi ġeografiċi bejn is-servizzi u l-ħtiġijiet. Il-Litwanja għandha bżonn timmobilizza r-riżorsi meħtieġa biex tittratta l-kriżi ta’ bħalissa u biex ittejjeb ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa tagħha fil-futur. Filwaqt li l-azzjoni immedjata qed tiffoka fuq it-tisħiħ tal-kapaċitajiet f’termini ta’ ħaddiema fil-qasam tas-saħħa, provvisti mediċi kritiċi u tagħmir mediku kritiku sabiex jiġu salvati l-ħajjiet waqt il-pandemija, jenħtieġ li l-investimenti fuq perjodu itwal ta’ żmien jiżdiedu jsiru fuq skaluna ogħla sabiex itejbu r-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa biex din tkun tiflaħ għall-operazzjonijiet, tissokta bil-prestazzjoni ottimali tagħha u tkun preparata għal theżżiżiet ġodda. Dan se jkun jirrikjedi l-allokazzjonijiet ta’ biżżejjed riżorsi biex titjieb l-aċċessibbiltà, l-effiċjenza u l-kwalità tas-sistema tas-saħħa, biex tkun tista’ tirreaġixxi aħjar għall-isfidi ta’ kundizzjonijiet kroniċi li qed jiżdiedu, għat-tixjiħ u għall-inugwaljanzi persistenti fis-saħħa. Il-kura tas-saħħa primarja u l-iżvilupp tas-sistema tas-saħħa elettronika għandhom rwol ċentrali x’jaqdu f’dan ir-rigward. Jenħtieġ li l-Litwanja taċċerta li ma jiġix kompromess it-titjib li sar dan l-aħħar fir-rigward tal-affordabilità tal-kura tas-saħħa. Fl-aħħar nett, ir-reżiljenza fil-futur se tkun tirrikjedi wkoll li jsir titjib fl-abbiltà tas-sistema li tnaqqas l-istili ta’ ħajja li jagħmlu ħsara għas-saħħa (wieħed mill-fatturi l-oħra importanti li kkaġunaw riżultati batuti fil-qasam tas-saħħa fil-Litwanja) u sforzi akbar biex is-settur tal-kura fit-tul ikun preparat biex jieħu ħsieb il-popolazzjoni li qed tixjieħ.

                  (18)

                  Qabel il-pandemija tal-COVID-19, il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol kienet għolja u l-qgħad kien baxx, iżda din il-kriżi ġabet magħha sfidi ġodda. Bl-għajnuna tal-finanzjament tal-Unjoni, il-Litwanja implimentat skema ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar biex ittaffi l-effetti tal-pandemija fuq l-impjiegi u introduċiet għadd ta’ miżuri oħra biex ittaffi l-effetti negattivi fuq in-negozji u dawk li jaħdmu għal rashom. Qabel il-kriżi, il-kopertura tal-miżuri tal-Politika Attiva tas-Suq tax-Xogħol (ALMP) kienet qed tonqos, u l-parteċipazzjoni fit-tagħlim għall-adulti baqgħet baxxa. Madankollu, ser ikun hemm bżonn ta’ kopertura ogħla u finanzjament suffiċjenti tal-miżuri tal-ALMP u miżuri oħra għat-taħriġ mill-ġdid u għat-taħriġ ta’ aġġornament tal-forza tax-xogħol biex il-persuni qiegħda jerġgħu lura għas-suq tax-xogħol malajr kemm jista’ jkun, u biex jingħata appoġġ effettiv b’mod sostenibbli lil hinn mill-fażi ta’ rkupru. It-tisħiħ tal-kapaċità tas-sħab soċjali hija importanti biex jiġi żgurat l-involviment sinifikattiv u f’waqtu tagħhom fit-tfassil tal-proċess ta’ ħruġ u ta’ rkupru.

                  (19)

                  Filwaqt li ttieħdu passi qabel il-kriżi biex jiġi trattat ir-riskju tal-faqar u l-esklużjoni soċjali, pereżempju billi kien hemm żidiet fil-pensjonijiet u l-benefiċċji universali għat-tfal, il-faqar u l-inugwaljanzi fl-introjtu għadhom fost l-ogħla fl-Unjoni. B’paragun ma’ oħrajn, il-Litwanja għandha nefqa pubblika baxxa fuq il-protezzjoni soċjali, u l-impatt tat-trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tal-faqar huwa baxx, u vvalutat bħala kritiku fuq it-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali ta’ indikaturi li jappoġġaw il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Il-progressività u l-kapaċità baxxi ta’ ridistribuzzjoni tas-sistema tat-taxxa u tal-benefiċċji tillimita l-ħila tal-pajjiż li jiffinanzja l-beni u s-servizzi pubbliċi u li jnaqqas il-faqar u l-inugwaljanza fl-introjtu. L-effett negattiv tal-pandemija tal-COVID-19 fuq l-impjieg u l-introjtu tal-unitajiet domestiċi x’aktarx li se jaggrava dawk il-problemi fit-terminu medju. Jaf ikun hemm bżonn ta’ miżuri temporanji bħar-reviżjoni tar-regoli ta’ eliġibbiltà, tal-ammonti u t-tul ta’ żmien ta’ xi benefiċċji, biex ikun żgurat li s-sitwazzjoni ta’ dawk l-aktar milquta mill-pandemija ma tmurx għall-agħar. Jenħtieġ li s-salvagwardja tal-protezzjoni soċjali tiġi estiża biex tappoġġa lill-gruppi kollha, fosthom dawk li jaħdmu għal rashom, il-ħaddiema atipiċi u l-persuni l-aktar vulnerabbli. Il-provvista tas-servizzi soċjali prinċipali u tal-ħtiġijiet tal-akkomodazzjoni soċjali jenħtieġ li tissaħħaħ biex tkun ta’ sostenn għal min jiġi bżonnhom.

                  (20)

                  L-appoġġ ta’ likwidità għan-negozji permezz ta’ self u garanziji tas-settur pubbliku, b’attenzjoni fuq l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), kien ta’ importanza kbira, iżda d-distribuzzjoni tal-appoġġ ta’ likwidità lill-intrapriżi trid tiġi implimentata b’mod effettiv u f’qasir żmien mill-intermedjarji u l-kundizzjonijiet tas-self iridu jqisu s-sitwazzjoni ta’ kriżi. Fil-proċess tat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ dawk il-miżuri, jeħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Il-fluss tal-flus tal-SMEs jista’ jittejjeb ukoll billi jiġu permessi pagamenti differiti ta’ taxxi u kontribuzzjonijiet soċjali u jitħaffu l-pagamenti kuntrattwali mill-awtoritajiet pubbliċi. Negozji ġodda li għadhom kemm twaqqfu u li qed jespandu jistgħu jeħtieġu appoġġ speċifiku, eż. fil-forma ta’ ishma ta’ ekwità minn istituzzjonijiet pubbliċi u inċentivi għal fondi ta’ kapital ta’ riskju biex iżidu l-investimenti tagħhom f’dawk id-ditti. Jenħtieġ li l-isforzi jinżammu biex jitnaqqsu l-piżijiet regolatorji u amministrattivi u biex jiġu offruti servizzi pubbliċi diġitali effiċjenti liċ-ċittadini u lin-negozji.

                  (21)

                  Jenħtieġ li l-Litwanja tiżgura li l-miżuri tagħha biex tippromwovi l-irkupru ekonomiku jkunu jħarsu ’l quddiem u jiffaċilitaw it-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi, fejn hemm għadd ta’ sfidi li jridu jiġu affrontati. Rigward l-ewwel punt, il-ħiliet diġitali huma taħt il-medja tal-Unjoni, u l-SMEs jirrappurtaw diffikultajiet konsiderevoli fir-reklutaġġ għal postijiet battala fl-ICT. Filwaqt li l-użu tal-Internet bil-fibra huwa ’l fuq mill-medja tal-Unjoni, kemm għaż-żoni urbani kif ukoll rurali, il-kopertura tal-broadband fissa u l-assorbiment relatat huma baxxi ħafna u għad hemm distakki wesgħin bejn il-bliet u ż-żoni rurali.

                  (22)

                  Biex jiġi stimulat l-irkupru ekonomiku, ser ikun importanti li l-proġetti maturi ta’ investiment pubbliku jiġu ffinanzjati b’mod aktar sostanzjali fil-bidu tagħhom, u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz tar-riformi rilevanti. Fir-rigward tat-tranżizzjoni ekoloġika, l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra fil-Litwanja baqgħu fil-biċċa l-kbira l-istess mill-2010 ’l hawn. Il-produttività tar-riżorsi tal-Litwanja hija fost l-aktar baxxi fl-Unjoni u l-użu ċirkolari (sekondarju) tal-materjali huwa ferm taħt il-medja tal-Unjoni. Skont il-Pjan Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima tal-Litwanja, it-titjib tar-rendiment tal-bini fl-użu tal-enerġija bis-saħħa ta’ soluzzjonijiet ta’ enerġija rinnovabbli u effiċjenza fl-użu tal-enerġija, l-immodernizzar tas-sistemi tat-tisħin u t-titjib tas-sostenibbiltà tas-settur tat-trasport, jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għad-dekarbonizzazzjoni tal-ekonomija. L-investimenti mmirati tas-settur pubbliku u privat bl-għan li jittrattaw dawk il-kwistjonijiet, u kwistjonijiet oħra b’impatt sinifikanti fuq l-ambjent u fuq is-saħħa. jistgħu jippromwovu t-tkabbir u r-reżiljenza, u jgħinu biex jiġi żgurat irkupru sostenibbli mill-kriżi. L-investimenti li diġà ġew ppjanati jagħtu lok għall-identifikazzjoni f’qasir żmien tal-proġetti li jistgħu jgawdu minn finanzjament antiċipat u jikkontribwixxu għall-irkupru ekonomiku, pereżempju fir-rinnovazzjoni tal-bini u l-enerġija rinnovabbli. Il-ħidma preparatorja għall-miżuri ta’ rkupru fuq perjodu medju tista’ tirrikorri għall-Pjanijiet Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima tal-Istati Membri, il-lista ta’ Proġetti ta’ Interess Komuni u l-pjanijiet ta’ żvilupp tal-infrastruttura. Barra minn hekk, il-proġett Rail Baltica u l-proġetti tal-interkonnessjoni tal-enerġija huma l-prijoritajiet ta’ investiment ewlenin fil-Litwanja li għandhom l-għan li jtejbu s-sikurezza u l-integrazzjoni tagħha fis-suq intern tal-Unjoni. L-ipprogrammar tal-Fond għal Transizzjoni Ġusta, li huwa s-suġġett ta’ proposta tal-Kummissjoni, għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lil-Litwanja tindirizza xi wħud mill-isfidi li toffri t-transizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima, kif deskritt fl-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2020. Dan jippermetti lil-Litwanja tagħmel l-aħjar użu minn dak il-Fond.

                  (23)

                  Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi magħmulin f’din ir-Rakkomandazzjoni (“ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2020”) jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija tal-COVID-19 u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu indirizzati l-isfidi strutturali fuq perjodu ta’ żmien medju sa dak twil. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2019 jibqgħu pertinenti u ser ikomplu jiġu monitorjati matul is-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan jinkludi r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2019 fir-rigward tal-politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2019 kollha għandhom jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

                  (24)

                  Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. Fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom, l-Istati Membri vvalutaw il-progress li sar fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti (SDGs). Billi tkun qed tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2020, il-Litwanja ser tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

                  (25)

                  Il-koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija kruċjali fil-kisba ta’ rkupru rapidu mill-impatt ekonomiku tal-pandemija tal-COVID-19. Jenħtieġ li, bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, il-Litwanja tiżgura li l-politiki tagħha jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet tal-2020 għaż-żona tal-euro u jibqgħu kkoordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra li l-munita tagħhom hija l-euro, filwaqt li jittieħed kont tal-gwida politika mill-Grupp tal-Euro.

                  (26)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Litwanja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi indirizzati lil-Litwanja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni ħadet kont mhux biss tar-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Litwanja, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u l-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika ġenerali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input, fuq livell tal-Unjoni, f’deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (27)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni tiegħu (7) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Litwanja tieħu azzjoni fl-2020 u fl-2021 biex:

                  1.

                  Tieħu l-miżuri kollha meħtieġa, f’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija tal-COVID-19, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jkunu jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju u tiżgura s-sostenibbiltà fejn jidħol id-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Issaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa, inkluż billi timmobilizza biżżejjed finanzjament u tindirizza n-nuqqas ta’ ħaddiema fis-settur tas-saħħa u n-nuqqas ta’ prodotti mediċi kritiċi. Ittejjeb l-aċċessibbiltà u l-kwalità tas-servizzi tas-saħħa.

                  2.

                  Ittaffi l-impatt tal-kriżi tal-COVID-19 fuq l-impjiegi. Iżżid il-finanzjament u l-kopertura tal-miżuri tal-ALMP u tippromwovi l-ħiliet. Tiżgura l-kopertura u l-adegwatezza tas-salvagwardja tal-protezzjoni soċjali u ttejjeb l-effettività tas-sistema tat-taxxi u l-benefiċċji biex tipproteġi mill-faqar.

                  3.

                  Tappoġġa l-likwidità għan-negozji, speċjalment għall-SMEs u s-setturi orjentati lejn l-esportazzjoni. Tiffinanzja b’mod sostanzjali fil-bidu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jiġi stimulat l-irkupru ekonomiku. Tikkonċentra l-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq il-kopertura u l-aċċettazzjoni tal-broadband b’kapaċità għolja ħafna, fuq il-produzzjoni u l-użu tal-enerġija b’mod nadif u effiċjenti, u t-trasport sostenibbli. Tippromwovi l-innovazzjoni teknoloġika fl-SMEs.

         Magħmul fi Brussell, l-20 ta’ Lulju 2020.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            J. KLOECKNER

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

         (3)  ĠU C 301, 5.9.2019, p. 91.

         (4)  Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar li titħaffef u li tiġi ċċarata l-implimentazzjoni tal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv (ĠU L 209, 2.8.1997, p. 6).

         (5)  Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa tal-COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5).

         (6)  Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa tal-COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

         (7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2020 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Lussemburgu tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Lussemburgu tal-2020 2020/C 282/16

text:
               26.8.2020

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 282/101

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tal-20 ta’ Lulju 2020
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Lussemburgu tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Lussemburgu tal-2020
      (2020/C 282/16)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli, li tat bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lil-Lussemburgu bħala wieħed mill-Istati Membri li jirrikjedi li jsirlu rieżami fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

                  (2)

                  Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2020 għal-Lussemburgu ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress tal-Lussemburgu fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 (3) (“ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż għall-2019”), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Lussemburgu lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa għall-2020.

                  (3)

                  Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, is-soċjetajiet u l-ekonomiji. Qiegħda tpoġġi lis-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, tikkawża tfixkil fil-katini ta’ provvista dinjija, toħloq volatilità fis-swieq finanzjarji, tiskatta xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed ikollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qiegħda tkun ta’ theddida għall-impjiegi u għad-dħul tan-nies kif ukoll għan-negozju tal-kumpaniji. Hija kkawżat xokk ekonomiku kbir li diġà qiegħed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni li tappella għal reazzjoni ekonomika koordinata għall-kriżi, li tinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u fil-livell tal-Unjoni.

                  (4)

                  Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew daħħlu miżuri ta’ emerġenza. Jenħtieġ li kwalunkwe miżura ta’ emerġenza tkun strettament proporzjonata, neċessarja, b’terminu ta’ żmien limitat, u konformi ma’ standards Ewropej u internazzjonali. Jenħtieġ li tkun soġġetta għal sorveljanza demokratika u skrutinju ġudizzjarju indipendenti.

                  (5)

                  Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-klawżola liberatorja ġenerali, kif previst fl-Artikolu 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 u fl-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 (4), tiffaċilita l-koordinament tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-komunikazzjoni tagħha tal-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni kkunsidrat li, meta titqies il-kriżi ekonomika qawwija mistennija bħala riżultat tal-pandemija tal-COVID-19, il-kondizzjonijiet għall-attivazzjoni tal-klawsola liberatorja ġenerali kienu sodisfatti u talbet li l-Kunsill japprova din il-konklużjoni. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri għall-finanzi tal-Istati Membri qablu mal-evalwazzjoni tal-Kummissjoni. Huma qablu li l-kriżi ekonomika qawwija tirrikjedi reazzjoni reżoluta, ambizzjuża u kkoordinata. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien, sakemm dan ma jpoġġix fil-periklu s-sostenibbiltà fiskali fuq il-perjodu medju ta’ żmien. Fil-każ tal-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ wkoll jiddeċiedi, fuq rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Din tippermetti li l-Istati Membri jiddevjaw mir-rekwiżiti baġitarji li normalment ikunu japplikaw fil-waqt li l-Kummissjoni u l-Kunsill ikunu jistgħu jieħdu l-miżuri neċessarji ta’ koordinazzjoni tal-politika fi ħdan il-qafas tal-Patt.

                  (6)

                  Hija meħtieġa azzjoni kontinwa biex jiġi limitat u kontrollat it-tixrid tal-pandemija tal-COVID-19, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija permezz ta’ miżuri ta’ sostenn għan-negozji u l-unitajiet domestiċi, u jiġu żgurati kondizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sigurtà fil-postijiet tax-xogħol bil-għan li tinbeda mill-ġdid l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex iġibu lura l-funzjonament normali tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u t-tkabbir sostenibbli, jintegraw fost l-oħrajn it-trasformazzjoni ekoloġika u diġitali, u jieħdu tagħlimiet mill-kriżi.

                  (7)

                  Il-kriżi tal-COVID-19 tefgħet enfasi fuq il-flessibbiltà li joffri s-suq intern ta’ adattament għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni malajr u bla xkiel lejn il-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu ta’ oġġetti, servizzi u ħaddiema, jenħtieġ li jitneħħew dawk il-miżuri eċċezzjonali li ma jħallux lis-suq intern jiffunzjona b’mod normali hekk kif dawn ma jibqgħux indispensabbli. Il-kriżi kurrenti evidenzjat il-ħtieġa li jkun hemm pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa. Strateġiji mtejba ta’ akkwist, katini ta’ provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali huma fost l-elementi kruċjali għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ għat-tħejjija għall-kriżijiet.

                  (8)

                  Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti permezz tar-Regolamenti (UE) 2020/460 (5) u (UE) 2020/558 (6) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill biex jippermetti lill-Istati Membri jattivaw ir-riżorsi kollha mhux użati mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawk l-emendi ser jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri ssimplifikati u razzjonalizzati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ nuqqas fil-flussi ta’ flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Il-Lussemburgu huwa mħeġġeġ li jagħmel użu sħiħ minn dawk il-possibbiltajiet sabiex tingħata għajnuna lill-individwi u s-setturi l-aktar milquta.

                  (9)

                  Il-Lussemburgu ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tiegħu fit-30 ta’ April 2020 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tiegħu fid-29 ta’ April 2020. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew evalwati fl-istess ħin.

                  (10)

                  Bħalissa l-Lussemburgu qiegħed fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (11)

                  Fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tiegħu, il-gvern qiegħed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn surplus ta’ 2,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 għal defiċit ta’ 8,5 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa pprojettat li jonqos għal 3,0 % tal-PDG fl-2021. Wara li żdied għal 22,1 % tal-PDG fl-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 28,7 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-perspettiva makroekonomika u fiskali hija affettwata minn inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19.

                  (12)

                  Bħala reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ ikkoordinat tal-Unjoni, il-Lussemburgu adotta miżuri baġitarji f’waqthom sabiex iżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tiegħu, irażżan il-pandemija, u jipprovdi solliev lil dawk l-individwi u setturi li jkunu ntlaqtu b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, dawk il-miżuri baġitarji ammontaw għal 5,5 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu t-tisħiħ tas-servizzi tal-kura tas-saħħa, l-appoġġ għall-impriżi li jinsabu f’diffikultà, għajnuniet rimborżabbli u mhux rimborżabbli, inkluż għall-ħaddiema li jaħdmu għal rashom u l-arranġamenti għax-xogħol fuq perjodu qasir, inkluż għall-ħaddiema transkonfinali. Barra minn hekk, il-Lussemburgu ħabbar miżuri li, filwaqt li ma jkollhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu fl-għoti ta’ sostenn għal-likwidità tan-negozji. Dawn il-miżuri jinkludu differiment tat-taxxa, self lil intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) f’diffikultajiet finanzjarji temporanji u garanziji. B’kuntrast mal-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, il-Kummissjoni tistma impatt iżgħar tal-pakkett billi ma tikkunsidrax id-differimenti tat-taxxa u l-għoti ta’ self li jitħallas lura bħala miżuri diskrezzjonarji b’impatt baġitarju. L-awtoritajiet madankollu jikkunsidraw li parti mid-differimenti tat-taxxi diretti fuq it-taxxi diretti fl-aħħar se jkollu impatt baġitarju, li huwa inkluż fl-ammont imsemmi hawn fuq ta’ 5,5 % tal-PDG. Barra minn hekk, sehem tal-ispiża relatata mal-iskemi tax-xogħol għal żmien qasir tqies bħala parti mill-funzjonament tal-istabbilizzaturi awtomatiċi. B’mod ġenerali, il-miżuri li ħa l-Lussemburgu huma konformi mal-linji-gwida stabbiliti fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-13 ta’ Marzu 2020. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ miżuri ta’ emerġenza u ta’ miżuri fiskali ta’ appoġġ, segwita minn iffukar ġdid tal-politiki fiskali lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju ta’ żmien, meta jkunu jippermettu l-kondizzjonijiet ekonomiċi, ser ikunu ta’ kontribut għall-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fiskali fuq perjodu medju ta’ żmien.

                  (13)

                  Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni taħt politiki mhux mibdula, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tal-Lussemburgu huwa mbassar li jkollu defiċit ta’ 4,8 % tal-PDG fl-2020 u surplus ta’ 0,1 % fl-2021. Il-proporzjoni tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa pprojettat li jibqa’ taħt is-60 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021. Meta mqabbel mat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni, il-programm ta’ Stabbiltà tal-2020 huwa bbażat fuq suppożizzjonijiet aktar prudenti kemm għad-dħul kif ukoll għall-infiq.

                  (14)

                  Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba li l-Lussemburgu qed jippjana li jaqbeż il-limitu fuq id-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. B’mod ġenerali, l-analiżi mill-Kummissjoni tindika li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/97 ma twettaqx.

                  (15)

                  Il-Lussemburgu għandu waħda mis-sistemi tas-saħħa bl-aqwa prestazzjoni fl-Unjoni. Madankollu, 49 % tat-tobba u 62 % tal-forza tax-xogħol tas-saħħa huma professjonisti barranin, u s-sistema tinsab ’il fuq sew mil-limitu ta’ vulnerabbiltà kritika (mill-indikatur tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa). F’dan il-kuntest, is-sistema tas-saħħa tal-Lussemburgu tista’ tiġi affettwata minn deċiżjonijiet unilaterali potenzjali minn pajjiżi ġirien fi żminijiet ta’ kriżi. Il-Lussemburgu kellu jadotta miżuri għal żmien qasir fi żmien rekord biex itejjeb ir-reżiljenza tas-sistema tal-kura tas-saħħa tiegħu wara l-kriżi tal-COVID-19, pereżempju jimmobilizza l-infrastruttura medika u jwaqqaf estensjoni temporanja tal-isptar, kif ukoll jipprovdi akkomodazzjoni fil-Lussemburgu għal ħaddiema transfruntiera tas-saħħa u l-familji tagħhom.

                  (16)

                  Is-sistema tas-saħħa mistennija tiffaċċja sfidi li qed jiżdiedu fil-futur, flimkien man-numru dejjem jikber ta’ postijiet battala ta’ ħaddiema fis-settur tas-saħħa f’dawn l-aħħar snin. B’mod speċifiku, domanda li qed tiżdied għall-kura tas-saħħa minn popolazzjoni li qed tikber u qed tixjieħ, u minħabba l-irtirar ta’ bejn 59 % u 69 % tal-persunal mediku fil-15-il sena li ġejjin. L-innovazzjoni tat-taħlita tal-ħiliet u l-iżvilupp ta’ rwoli professjonali, il-kondiviżjoni tal-kompiti u s-sostituzzjoni se jkollhom rwol importanti biex is-settur tas-saħħa jinżamm post attraenti għax-xogħol. B’mod aktar ġenerali, hemm lok għal titjib fil-governanza tas-sistema tas-saħħa, inkluża l-kooperazzjoni ma’ pajjiżi ġirien, u l-Gvern għadu kif involva ruħu f’riforma sinifikanti. Għalkemm l-infrastruttura diġitali hija diġà avvanzata fil-Lussemburgu, għadhom għaddejjin sforzi biex jiġu implimentati soluzzjonijiet tas-saħħa elettronika, bħal soluzzjonijiet diġitali għar-rimborż ta’ fornituri. Il-Lussemburgu ffoka b’mod qawwi fuq it-teknoloġiji diġitali, bħas-supercomputing, l-intelliġenza artifiċjali, il-blockchain u l-big data, u għandu l-potenzjal ta’ ingranaġġ fuq dawn il-kapaċitajiet u li jikkoopera fil-livell tal-Unjoni biex jagħti kontribuzzjoni kbira għar-riċerka biex jinnewtralizza l-virus responsabbli għall-COVID-19 u jnaqqas l-infezzjonijiet. Il-Lussemburgu waqqaf ukoll skema ġdida ta’ appoġġ għal proġetti ta’ investiment fir-riċerka u żvilupp ta’ prodotti li jiġġieldu l-COVID-19, li huma meħtieġa biex tiġi indirizzata b’mod effiċjenti l-pandemija tal-COVID-19 attwali billi jiġu żviluppati trattament u vaċċini effettivi.

                  (17)

                  Skont it-tbassir tal-Kummissjoni għar-rebbiegħa tal-2020, il-qgħad mistenni li jiżdied għal 6,4 % fl-2020 u jonqos għal 6,1 % fl-2021. Il-Lussemburgu ħa għadd ta’ miżuri biex iżomm l-impjiegi, b’mod partikolari fuq “chômage partiel”. Madankollu, jenħtieġ li tingħata kunsiderazzjoni speċjali lil gruppi aktar vulnerabbli, bħal ħaddiema akbar fl-età u dawk b’ħiliet baxxi, f’kuntest fejn l-iskema ġdida ta’ introjtu minimu (REVIS, revenu d’inclusion sociale) diġà wasslet għal żieda ta’ persuni qiegħda rreġistrati mas-servizz pubbliku tal-impjiegi minħabba r-reġistrazzjoni obbligatorja tal-benefiċjarji tagħha minn Jannar 2019. Dawk il-persuni aktar vulnerabbli se jbatu l-aktar minn kompetizzjoni akbar fis-suq tax-xogħol bħala riżultat tal-kriżi tal-COVID-19. Persuni vulnerabbli oħra li jbatu mill-kriżi jistgħu jkunu ħaddiema temporanji, kif ukoll ħaddiema b’livell baxx ta’ ħiliet b’mod ġenerali. Rigward il-ħaddiema aktar anzjani, ir-rata baxxa ta’ impjieg tagħhom tibqa’ kwistjoni strutturali fil-Lussemburgu, li għandha wkoll impatt fuq is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, kif żviluppat fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi indirizzati lil-Lussemburgu fi snin preċedenti. Fil-kuntest attwali, il-ħaddiema akbar fl-età jiffaċċjaw riskji addizzjonali li jitkeċċew minħabba l-kriżi tal-COVID-19; iż-żieda fl-adattabilità tagħhom għal impjiegi u setturi oħra inkluż permezz tat-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid, hija meħtieġa aktar minn qatt qabel. Il-Lussemburgu huwa qrib il-medja tal-Unjoni fir-rigward tal-inklużjoni soċjali, iżda l-indikaturi dwar l-inugwaljanza u l-faqar fost dawk li jaħdmu iddgħajfu f’dawn l-aħħar snin, u l-opportunitajiet għall-istudenti għadhom influwenzati ħafna mill-isfond soċjoekonomiku tagħhom. F’dan il-kuntest, gruppi aktar vulnerabbli b’mod partikolari għandhom jiġu appoġġati biex jiffaċċjaw l-impatti soċjali tal-kriżi tal-COVID-19.

                  (18)

                  Biex jappoġġa lin-negozji matul il-kriżi tal-COVID-19, b’mod partikolari l-SMEs, inkluż dawk li jaħdmu għal rashom u l-mikrointrapriżi, il-Lussemburgu inkluda għadd ta’ miżuri fil-“Pjan ta’ Stabbilizzazzjoni” tiegħu ppreżentat fil-25 ta’ Marzu 2020. Il-bejgħ bl-imnut huwa wieħed mis-setturi l-aktar affettwati, minħabba l-kollass fid-domanda u l-miżuri attwali li waqqfu lil ħafna negozji milli jiffunzjonaw kompletament jew kellhom jillimitaw l-operazzjonijiet tagħhom. Il-flessibbiltà regolatorja tagħti spinta ’l quddiem lill-bejjiegħa bl-imnut wara l-kriżi tal-COVID-19. Barra minn hekk, ikun ta’ benefiċċju li jiġu appoġġati l-SMEs fl-adozzjoni ta’ teknoloġiji diġitali li jiżguraw il-kontinwità tan-negozju, bħall-kummerċ elettroniku. Jenħtieġ li jinżammu l-miżuri xierqa matul il-perjodu ta’ rkupru, filwaqt li tiġi applikata fażi gradwali u flessibbli ta’ eliminazzjoni gradwali, u l-identifikazzjoni tas-setturi l-aktar affettwati, sabiex jiġu żviluppati pjanijiet ta’ appoġġ speċifiċi li jippermettulhom li jlaħħqu mal-fażi ta’ rkupru. Fil-proċess ta’ implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri, jeħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Wara l-fażi l-aktar akuta tal-kriżi tal-COVID-19, biex tiġi appoġġata t-tranżizzjoni u l-ħolqien ta’ SMEs ġodda f’setturi li jsaħħu t-tkabbir, riforma tal-qafas ta’ insolvenza tal-Lussemburgu tista’ tgħin lin-negozji jkollhom ċans ieħor, jekk ikunu qed jaffaċċjaw falliment u ma jkunx tort tagħhom.

                  (19)

                  Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu avvanzati minn qabel u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti, b’mod partikolari fis-setturi diġitali u ekoloġiċi. Il-Lussemburgu diġà nieda inizjattivi biex tissaħħaħ id-diġitalizzazzjoni u l-innovazzjoni, iżda l-integrazzjoni teknoloġika fis-settur tan-negozju u l-investiment privat, kif ukoll id-diġitalizzazzjoni tas-servizzi pubbliċi, għadhom baxxi, meta mqabbla mal-ambjent potenzjali għoli u l-ambizzjoni tal-pajjiż li jagħmel tranżizzjoni lejn ekonomija mmexxija mid-data. L-investimenti fid-diġitalizzazzjoni, il-ħiliet diġitali avvanzati, u l-innovazzjoni se jkunu essenzjali biex jiġu appoġġati l-SMEs, biex tingħata spinta lill-produttività u lill-kompetittività. Jenħtieġ li l-irkupru jiġi appoġġat ukoll billi jsir progress fl-investimenti ekoloġiċi ambizzjużi fi żmien qasir. Is-setturi ewlenin jistgħu jkunu, b’mod partikolari, it-trasport sostenibbli, inkluż bil-ferrovija, il-kostruzzjoni sostenibbli, b’mod partikolari fir-rigward tal-effiċjenza enerġetika tal-bini, kemm dawk eżistenti kif ukoll dawk ġodda, u l-enerġija rinnovabbli. Dawn jgħinu biex jipprovdu stimolu ekoloġiku b’saħħtu, u jappoġġaw lil-Lussemburgu fit-tnaqqis tad-differenza għall-miri tiegħu tal-2030 dwar it-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra, l-effiċjenza enerġetika u l-enerġija rinnovabbli, kif ukoll biex titħejja t-triq lejn in-newtralità klimatika. Aktar identifikazzjoni ta’ ħtiġijiet ta’ investiment u sorsi finanzjarji għall-investimenti għadhom meħtieġa, anki fid-dawl tal-impatt tal-pandemija tal-COVID-19 fuq l-ekonomija u l-finanzi pubbliċi. L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta, li huwa s-suġġett ta’ proposta tal-Kummissjoni, għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lil-Lussemburgu jindirizza xi wħud mill-isfidi li toffri t-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima, b’mod partikolari fit-territorji koperti mill-Anness D għar-rapport dwar il-pajjiż tal-2020. Dan jippermetti lil-Lussemburgu jagħmel l-aħjar użu minn dak il-Fond.

                  (20)

                  Il-Lussemburgu qed jiffaċċja riskji ta’ ħasil tal-flus sinifikanti fid-dawl tad-dħul għoli ta’ investimenti diretti barranin u l-preżenza ta’ strutturi legali kumplessi bi sponsors barranin. Dawn ir-riskji huma riflessi fil-valutazzjoni tar-riskju nazzjonali, b’mod partikolari fir-rigward ta’ professjonisti involuti fil-forniment ta’ servizzi lil kumpaniji u trusts jew servizzi ta’ investiment. Dgħufijiet fl-applikazzjoni tal-qafas ta’ kontra l-ħasil tal-flus minn dawn il-professjonisti jirriżultaw f’analiżi tar-riskju mhux adegwati u livell baxx ta’ rappurtar ta’ attivitajiet suspettużi. L-intensità tas-superviżjoni ta’ dawn il-professjonisti hija inadegwata biex tirrimedja dawn in-nuqqasijiet. Ġie stabbilit reġistru nazzjonali ta’ sidien benefiċjarji għall-kumpaniji biex jillimitaw is-segretezza u jidentifikaw sidien benefiċjarji. Il-kwalità tal-informazzjoni pprovduta u l-effikaċja tar-reġistru jeħtieġ li jiġu mmonitorjati matul iż-żmien.

                  (21)

                  L-indirizzar tal-ippjanar aggressiv tat-taxxa jibqa’ essenzjali biex jittejbu l-effiċjenza u l-ġustizzja tas-sistemi tat-taxxa, kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni tal-2020 dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. Il-Lussemburgu ħa passi biex jindirizza prattiki ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa billi implimenta inizjattivi internazzjonali u Ewropej miftehma minn qabel, iżda l-livell għoli tal-imgħax tad-dividendi u ta’ pagamenti tar-royalties bħala perċentwal tal-PDG jindika li r-regoli tat-taxxa tal-pajjiż qed jintużaw mill-kumpaniji li jieħdu sehem fl-ippjanar aggressiv tat-taxxa. Il-biċċa l-kbira tal-investiment dirett barrani huwa miżmum mill-entitajiet bi skop speċjali. In-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq interessi u royalties li jħallu l-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni għal residenti ta’ pajjiż terz) u l-eżenzjoni minn taxxi minn ras il-għajn fuq ħlasijiet ta’ dividendi taħt ċerti ċirkostanzi jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jevadu t-taxxa kompletament, jekk huma wkoll mhux soġġetti għat-taxxa fil-ġurisdizzjoni riċeventi. Il-Lussemburgu ppreżenta abbozz ta’ liġi li tintroduċi n-nuqqas ta’ tnaqqis tal-pagamenti ta’ mgħax u ta’ royalties għal ġurisdizzjonijiet inklużi fil-lista tal-Unjoni ta’ ġurisdizzjonijiet li ma jikkooperawx għal finijiet ta’ taxxa, f’konformità mal-impenn tagħha li tintroduċi miżuri difensivi fil-konfront ta’ dawk il-ġurisdizzjonijiet.

                  (22)

                  Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi magħmulin f’din ir-Rakkomandazzjoni (“ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2020”) jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija tal-COVID-19 u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2019 ukoll koprew riformi li huma essenzjali biex jiġu ttrattati l-isfidi strutturali fuq perjodu ta’ żmien medju sa dak twil. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 jibqgħu pertinenti u ser ikomplu jiġu monitorjati matul is-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan jinkludi r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 fir-rigward tal-politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 kollha għandhom jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi kurrenti.

                  (23)

                  Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. Fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom, l-Istati Membri evalwaw il-progress li sar fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti. Billi jkun qed jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2020, il-Lussemburgu ser jikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

                  (24)

                  Il-koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija kruċjali fil-kisba ta’ rkupru rapidu mill-impatt ekonomiku tal-pandemija tal-COVID-19. Jenħtieġ li, bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, il-Lussemburgu jiżgura li l-politiki tiegħu jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet tal-2020 għaż-żona tal-euro u jibqgħu kkoordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra li l-munita tagħhom hija l-euro, filwaqt li jittieħed kont tal-gwida politika mill-Grupp tal-Euro.

                  (25)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Lussemburgu u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż indirizzati lil-Lussemburgu fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni ħadet kont mhux biss tar-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Lussemburgu, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u l-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika ġenerali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input, fil-livell tal-Unjoni, f’deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (26)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni tiegħu (7) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Lussemburgu jieħu azzjoni fl-2020 u l-2021 biex:

                  1.

                  Jieħu l-miżuri kollha meħtieġa, f’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija tal-COVID-19, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jkunu jippermettu, isegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju u jiżgura s-sostenibbiltà fejn jidħol id-dejn, filwaqt li jtejjeb l-investiment. Itejjeb ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa billi tiġi żgurata d-disponibbiltà xierqa ta’ ħaddiema tas-saħħa. Jaċċellera r-riformi biex itejbu l-governanza tas-sistema tas-saħħa u s-saħħa elettronika.

                  2.

                  Itaffi l-impatt tal-kriżi tal-COVID-19 fuq l-impjiegi, b’kunsiderazzjoni speċjali għal persuni f’pożizzjoni diffiċli fis-suq tax-xogħol.

                  3.

                  Jiżgura l-implimentazzjoni effettiva ta’ miżuri li jappoġġaw il-likwidità tan-negozji, b’mod partikolari l-SMEs u dawk li jaħdmu għal rashom. Jiffinanzja b’mod sostanzjali fil-bidu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jiġi stimulat l-irkupru ekonomiku. Jiffoka l-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq it-trasport u l-bini sostenibbli, il-produzzjoni nadifa u effiċjenti u l-użu tal-enerġija, u b’hekk jikkontribwixxi għad-dekarbonizzazzjoni progressiva tal-ekonomija. Irawwem l-innovazzjoni u d-diġitalizzazzjoni b’mod partikolari fis-settur tan-negozju.

                  4.

                  Jiżgura superviżjoni u infurzar effettivi tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus fir-rigward ta’ professjonisti li jipprovdu servizzi fiduċjarji u ta’ kumpanija, u servizzi ta’ investiment. Jintensifika l-azzjoni għall-karatteristiċi tas-sistema tat-taxxa li tiffaċilita l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, b’mod partikolari permezz ta’ ħlasijiet ’il barra mill-pajjiż.

         Magħmul fi Brussell, l-20 ta’ Lulju 2020.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            J. KLOECKNER

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi, (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

         (3)  ĠU C 301, 5.9.2019, p. 97.

         (4)  Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar li titħaffef u li tiġi ċċarata l-implimentazzjoni tal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv (ĠU L 209, 2.8.1997, p. 6).

         (5)  Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5).

         (6)  Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

         (7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.