title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Awstrija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Awstrija għall-2019

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/117

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Awstrija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Awstrija għall-2019
      (2019/C 301/20)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li kien jimmarka l-bidu tas-Semestru Ewropew għall-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Awstrija bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”), li tagħti ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

                  (2)

                  Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Awstrija tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (3) hawn taħt. B’mod partikolari, l-iffokar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq oqsma speċifiċi se jgħin biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro rigward l-appoġġ tal-investiment, filwaqt li r-rakkomandazzjoni biex it-taxxi jiġu trasferiti lil hinn mix-xogħol tindirizza t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro rigward il-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

                  (3)

                  Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tal-Awstrija ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tal-Awstrija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Awstrija lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

                  (4)

                  Fl-24 ta’ April 2019, l-Awstrija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

                  (5)

                  Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

                  (6)

                  Bħalissa l-Awstrija qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern jistenna li d-defiċit normali jitjieb minn bilanċ pożittiv ta’ 0,1 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,3 % fl-2019 u jonqos b’mod inkrementali għal pożizzjoni baġitarja bbilanċjata fl-2023. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju – defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG – għadu qed jinqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG hu mistenni li jonqos gradwalment minn 73,8 % tal-PDG fl-2018 għal 59,8 % tal-PDG fl-2023. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. Ir-riskji sottostanti tal-ippjanar baġitarju fuq terminu medju jidhru moderati u li jikkonċernaw prinċipalment l-implimentazzjoni mħabbra tal-iffrankar tal-ispejjeż fl-amministrazzjoni pubblika li għandhom jintużaw biex jiffinanzjaw ir-riforma ppjanata tat-taxxa fuq l-introjtu personali u korporattiv.

                  (7)

                  Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Awstrija li tilħaq l-objettiv baġitarju fuq terminu medju fl-2019, filwaqt li tqis il-marġnijiet marbuta mal-avvenimenti mhux tas-soltu li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima ta’ nefqa primarja netta tal-gvern (7) ta’ 2,9 %, korrispondenti għal titjib fil-bilanċ strutturali ta’ 0,3 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li jitjieb minn –0,1 % tal-PDG fl-2019 u 0,0 % tal-PDG fl-2020, ogħla mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju. L-Awstrija hija prevista li ser tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-2020. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 l-Awstrija hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (8)

                  L-Awstrija qed tiffaċċja riskji medji għas-sostenibbiltà fiskali fuq perjodu fit-tul. Dawn ir-riskji huma dovuti għaż-żieda prevista fin-nefqa pubblika fuq il-kura tas-saħħa, il-kura fit-tul u l-pensjonijiet. Filwaqt li l-kopertura tas-servizzi tal-kura tas-saħħa ġeneralment hija għolja fl-Awstrija, in-nefqa pubblika fuq il-kura tas-saħħa mistennija tiżdied b’1,3 punti perċentwali għal 8,3 % tal-PDG sal-2070 u għalhekk aktar mill-medja tal-Unjoni ta’ 0,9 punti perċentwali. In-nefqa pubblika fuq il-kura fit-tul mistennija tirdoppja minn 1,9 % għal 3,8 % tal-PDG sal-2070. L-introduzzjoni tal-limiti tan-nefqa permezz tal-Liġi dwar l-Ugwalizzazzjoni Finanzjarja tal-2017 u r-Riforma dwar il-Kura tas-Saħħa Primarja bil-għan li titnaqqas id-dipendenza fuq is-settur tal-isptarijiet bdew jindirizzaw il-kwistjoni tas-sostenibbiltà. L-Att dwar l-Organizzazzjoni tas-Sigurtà Soċjali adottat reċentement jista’ jinvolvi tfaddil fil-governanza u fl-ispejjeż amministrattivi iżda se jiġġenera spejjeż inizjali. L-effiċjenza tal-kwalità u l-kosteffiċjenza jiġu megħjuna aktar permezz ta’ akkwist pubbliku iktar effettiv (pereżempju sejħiet għall-offerti fl-Unjoni kollha, l-użu ta’ kriterji għall-għoti ta’ kuntratti għajr il-prezz, u l-aggregazzjoni tal-offerti bejn ir-reġjuni) u użu usa’ ta’ soluzzjonijiet tas-saħħa elettronika. Fil-qasam tal-kura fit-tul, il-miżuri tal-politika reċenti bħad-deċiżjoni tal-abolizzjoni tar-rikors għall-assi privati ta’ persuni biex jiffinanzjaw il-kura fit-tul ta’ pazjenti rikoverati - huma mistennija li jżidu n-nefqa minflok jillimitawha.

                  (9)

                  L-infiq tal-pensjonijiet se jilħaq l-ogħla punt tiegħu fl-2036, f’livell ta’ 1,2 punti perċentwali tal-PDG ogħla mill-punt ta’ referenza tal-2016. Ir-riformi tal-passat irnexxielhom jipprovdu inċentivi biex wieħed jirtira aktar tard (l-età effettiva tal-ħruġ mis-suq tax-xogħol żdiedet b’madwar 1,5 sena għall-irġiel u b’sena għan-nisa bejn l-2014 u l-2017). Madankollu, l-eliminazzjoni tad-distakk bejn l-età statutorja u l-età effettiva tal-irtirar tibqa’ sfida u jenħtieġ li jiġu promossi ħajjiet itwal ta’ xogħol. Barra minn hekk, l-aġġustament tal-età minima għall-irtirar kemm bikri kif ukoll statutorju jgħin biex titjieb is-sostenibbiltà fit-tul b’mod aktar effettiv fil-kuntest ta’ soċjetà li qed tixjieħ. L-introduzzjoni ta’ rabta awtomatika bejn l-età statutorja tal-irtirar u ż-żieda fl-istennija tal-għomor fil-futur jistgħu jnaqqsu n-nefqa pubblika għall-pensjonijiet. Tnaqqis bħal dan huwa stmat għal 2,4 punti perċentwali tal-PDG fl-2016-2070 u b’hekk pattiet għaż-żieda li kienet tkun ir-riżultat ta’ politika mhux mibdula.

                  (10)

                  Il-federaliżmu fiskali tal-Awstrija jwassal għal spariġġ sinifikanti bejn in-nefqa u r-responsabbiltajiet għall-ġbir tad-dħul fil-livell sottonazzjonali. Minflok ma jiddependu fuq l-awtonomija tat-taxxa, il-baġits sottonazzjonali huma alimentati minn sistema kumplessa ta’ kondiviżjoni tat-taxxa u trasferimenti intergovernattivi. Dan ifixkel kemm it-trasparenza fiskali kif ukoll ir-responsabbiltà politika, u jipprovdi ftit inċentivi għal infiq pubbliku effiċjenti. L-Att tal-2017 dwar ir-Relazzjonijiet Fiskali introduċa serje ta’ bidliet biex jissimplifika r-relazzjonijiet fiskali bejn livelli differenti tal-gvern. Il-bidliet jinkludu s-simplifikazzjoni tad-distribuzzjoni tat-taxxi kondiviżi, l-assenjar ta’ sors proprju ta’ dħul lil-Länder, u l-qbil dwar aktar riformi għal allokazzjoni aktar trasparenti tar-responsabbiltajiet leġiżlattivi u eżekuttivi bejn il-livell tal-gvern. Rigward dan tal-aħħar, il-Kompetenzbereinigungspaket huwa l-ewwel pass lejn is-separazzjoni tar-responsabbiltajiet peress li dan jalloka mill-ġdid l-oqsma tal-politika komuni għal livell (esklussivament) federali jew għal-livell tal-Länder, u jnaqqas id-drittijiet reċiproċi tal-kunsens. Madankollu, il-liġi taffettwa biss għadd limitat ta’ oqsma ta’ politika.

                  (11)

                  L-istruttura tat-taxxa tal-Awstrija hija kkaratterizzata minn piż kbir fuq ix-xogħol (taxxi fuq pagi u kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali). Il-piż mistenni jiżdied maż-żmien, sakemm il-kategoriji tat-taxxa ma jkunux indiċjati skont l-inflazzjoni. Meta kien fil-livell ta’ 55,3 % fl-2017, is-sehem ta’ taxxi fuq ix-xogħol fit-total ta’ dħul mit-taxxa kien wieħed mill-ogħla fl-Unjoni (medja: 49,7 %). Ir-riformi reċenti, bħat-tnaqqis fil-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali għal dawk bi dħul baxx u impjegaturi kif ukoll il-ħelsien mit-taxxa għal ġenituri li jaħdmu pprovdut mill-Family Bonus plus il-ġdid, għenu biex jonqos il-porzjon tat-taxxa fuq ix-xogħol. Hemm lok għal bidla fil-portafoll ta’ miżuri fiskali lejn sorsi li jappoġġaw tkabbir aktar inklużiv u tkabbir sostenibbli. B’mod partikolari, it-taxxi fuq il-proprjetà kienu relattivament favorevoli u progressivi, peress li dawk li jaqilgħu paga ogħla x’aktarx li jkollhom aktar patrimonju immobiljari. Madankollu, minħabba bażi tat-taxxa fil-biċċa l-kbira skaduta, id-dħul minn taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà fl-Awstrija għadu baxx u ħafna inqas mill-medja tal-Unjoni. Ir-rivalutazzjoni tal-bażi għat-taxxa tgħin biex jiġi iġġenerat aktar dħul u jiġu indirizzati kwistjonijiet ta’ imparzjalità li jirriżultaw meta l-valuri tal-art/proprjetà immobbli jiġu diżakkoppjati mill-prezzijiet tas-suq. Taxxi effettivi, imfassla tajjeb u marbuta mal-ġid jistgħu jagħmlu s-sistema fiskali aktar ġusta, speċjalment fuq sfond ta’ inugwaljanza qawwija fil-ġid fl-Awstrija u fin-nuqqas ta’ taxxi fuq il-wirt u d-donazzjonijiet. Finalment, taxxi ambjentali jgħinu biex jinternalizzaw l-esternalitajiet negattivi tal-użu tar-riżorsi u l-attivitajiet li jniġġsu relatati mas-saħħa u l-klima. F’dan il-kuntest, it-trattament preferenzjali tat-taxxa li tali attivitajiet igawdu bħalissa għandu jiġi kkunsidrat mill-ġdid.

                  (12)

                  Is-suq tax-xogħol qed jitjieb; madankollu, il-potenzjal mhux sfruttat tal-kapital uman qed ixekkel il-produttività u t-tkabbir fit-tul b’bidliet partikolarment meħtieġa għan-nisa, il-ħaddiema b’livell baxx ta’ ħiliet, il-ħaddiema akbar fl-età u l-persuni li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni. Minkejja li rata ta’ impjieg tan-nisa hija ġeneralment għolja (l-Awstrija b’71,7 % versus l-Unjoni b’67,4 % fl-2018), l-għadd ta’ impjieg full-time jibqa’ pjuttost baxx. L-impjieg part-time tan-nisa huwa ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (l-Awstrija b’47,6 % versus l-Unjoni bi 30,8 % fl-2018) u huwa prinċipalment relatat ma’ faċilitajiet insuffiċjenti għall-indukrar tat-tfal u sehem għoli ta’ nisa li jwettqu kompiti mhux imħallsa marbutin mal-kura. It-tfassil attwali tal-provvista ta’ servizzi għall-indukrar tat-tfal u liv relatat mal-familja ma jikkontribwixxux biżżejjed għall-opportunitajiet indaqs għall-irġiel u n-nisa fis-suq tax-xogħol. Aktar investiment f’servizzi affordabbli għall-indukrar tat-tfal full-time u skejjel għall-ġurnata sħiħa jgħinu aktar nisa jaħdmu full-time, jużaw aħjar il-potenzjal tan-nisa għas-suq tax-xogħol u jtejbu l-produttività u t-tkabbir inklużiv fit-tul. L-impjieg part-time tan-nisa jispjega wkoll sehem importanti tad-differenza mhux aġġustata bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa, li tibqa’ viżibbilment ogħla mill-medja tal-Unjoni (l-Awstrija b’19,9 % versus l-Unjoni b’16,0 % fl-2017). Xpruni importanti oħra ta’ dan id-distakk huma r-rappreżentanza żejda tan-nisa f’setturi b’paga baxxa, is-segregazzjoni relatata mal-għażla tal-edukazzjoni, in-nuqqas ta’ rappreżentanza tan-nisa fil-pożizzjonijiet maniġjerali u superviżorji u l-waqfiet fil-karriera. B’mod ġenerali, id-diskrepanza fid-dħul mill-pensjonijiet bejn is-sessi (l-Awstrija b’40,5 % versus l-Unjoni b’35,2 % fl-2017), hija prinċipalment ir-riżultat ta’ dawn l-inugwaljanza fl-introjtu li jiġu ġġenerati matul il-ħajja tax-xogħol. Barra minn hekk, persuni b’impjieg marġinali, li l-maġġoranza tagħhom huma nisa, mhumiex koperti minn benefiċċji tal-qgħad. Ir-rati għoljin tal-qgħad fost persuni b’livell baxx ta’ ħiliet jindikaw potenzjal tas-suq tax-xogħol li mhuwiex jintuża biżżejjed. Aktar minn 44 % tal-persuni qiegħda kollha lestew biss skola bażika (sa skola sekondarja inferjuri, “Pflichtschule”). Il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol li jinkoraġġixxu aktar nies biex jaħdmu jew ifittxu impjieg, inkluż opportunitajiet ta’ tagħlim tul il-ħajja, jibqgħu kruċjali biex jitwettaq il-potenzjal tax-xogħol ta’ ħaddiema li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni u adulti b’livell baxx ta’ ħiliet. L-involviment tas-sħab soċjali fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet għal dawn il-politiki, minkejja li huwa tradizzjonalment b’saħħtu, ġie kkontestat.

                  (13)

                  In-nuqqas ta’ ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati jindika l-ħtieġa li jsir aktar investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ ġenerali. Ir-riżultati tat-tagħlim għal studenti żvantaġġati ma tjibux. Għad fadal distakk wiesa’ fil-prestazzjoni bejn l-istudenti li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni u dawk li mhumiex. It-testijiet nazzjonali fl-2016 urew li l-livell ta’ ħiliet bażiċi huwa ta’ sfida, peress li madwar kwart tal-istudenti tat-tmien sena ma jissodisfawx jew jissodisfaw biss parzjalment l-istandards edukattivi bil-Ġermaniż. Ir-riżultati għal dawk li ġejjin minn kuntest soċjoekonomiku dgħajjef u/jew ta’ migrazzjoni ftit li xejn tjiebu fit-testijiet nazzjonali. L-ittestjar internazzjonali reċenti kkonferma wkoll distakk dejjem jikber għal dawk li ġejjin minn kuntest soċjoekonomiku baxx jew ta’ migrazzjoni. Fil-Programm għall-Valutazzjoni Internazzjonali tal-Istudenti, l-istudenti mwielda fl-Awstrija jkollhom prestazzjoni aħjar mill-migranti tal-ewwel ġenerazzjoni b’livell ekwivalenti għal kważi tliet snin ta’ skola. Ir-riformi reċenti tal-edukazzjoni jmorru parzjalment kontra l-isforzi ta’ riforma preċedenti u mhumiex konformi mal-aqwa prattika tal-Unjoni u tal-OECD. F’dan il-kuntest, l-espansjoni tat-tagħlim matul il-ġurnata kollha naqset, u l-monitoraġġ u l-istreaming fl-iskola ġenerali qed jiġu intensifikati. L-investiment huwa meħtieġ biex jiġu indirizzati r-riżultati mhux ugwali fl-edukazzjoni minħabba kuntest soċjoekonomiku jew ta’ migrazzjoni. Filwaqt li l-Awstrija għandha prestazzjoni ogħla mill-medja fl-Unjoni fir-rigward tal-ħiliet diġitali taċ-ċittadini tagħha, hija qed taqa’ lura wara l-pajjiżi bl-aqwa prestazzjoni. Hemm nuqqas dejjem jiżdied ta’ ħaddiema bi kwalifiki fl-IT fl-ekonomija, minħabba li d-domanda dejjem tikber mhijiex issodisfata minn provvista suffiċjenti ta’ gradwati fl-informatika.

                  (14)

                  L-Awstrija hija pajjiż li jinvesti ħafna fir-riċerka u l-iżvilupp, b’miri nazzjonali ambizzjużi. Madankollu, l-outputs fix-xjenza u fl-innovazzjoni mhumiex fil-livell ta’ dawk ta’ “Mexxejja tal-Innovazzjoni” tal-Unjoni (8). Iż-żieda fl-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp ma tirriżultax b’mod sħiħ f’eżiti ta’ innovazzjoni u ta’ tkabbir fil-produttività. B’mod partikolari, l-Awstrija għandha prestazzjoni baxxa fejn jidħlu impjiegi f’ditti innovattivi li qed jikbru b’rata mgħaġġla. L-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp ikun aktar effettiv jekk jissarraf bis-sħiħ fi xjenza eċċellenti u innovazzjoni rivoluzzjonarja. Biex dan isir, aktar rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju jenħtieġ li jiġu ffaċilitati u l-kooperazzjoni dwar il-prijoritajiet ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti bejn reġjuni differenti u ma’ pajjiżi oħrajn jenħtieġ li tiġi inkoraġġita. Barra minn hekk, aktar investiment jista’ jiġġenera kisbiet ewlenin fil-produttività u eżiti fl-innovazzjoni inkluż fl-ekoinnovazzjoni, il-kapaċità tal-innovazzjoni ta’ impriżi żgħar u ta’ daqs medju (“SMEs”) u f’assi intanġibbli kumplimentari.

                  (15)

                  Filwaqt li l-Awstrija għandha prestazzjoni aħjar mill-medja tal-Unjoni fil-progress ġenerali tad-diġitalizzazzjoni, hija ma tilħaqx il-livell tal-“Mexxejja tal-Innovazzjoni” fl-Unjoni. Dan jikkonċerna kemm l-użu ta’ teknoloġiji diġitali kif ukoll l-iżvilupp tagħhom. Is-settur tal-informatika u tat-teknoloġija tal-Awstrija huwa relattivament żgħir u ma kienx suġġett għall-istess tkabbir bħal setturi simili fil-pajjiżi “Mexxejja tal-Innovazzjoni”. Addizzjonalment, iż-żoni rurali għandhom nuqqas ta’ konnettività b’veloċità għolja, li jżid id-differenza fil-kapaċitajiet ta’ diġitalizzazzjoni u tal-innovazzjoni bejn ir-reġjuni. Jeżistu wkoll nuqqasijiet sinifikanti fir-rigward ta’ infrastruttura diġitali fl-iskejjel, pereżempju għall-kopertura ta’ netwerks ta’ żona lokali bir-radju. L-Awstrija introduċiet xi programmi ta’ finanzjament biex ittejjeb il-konnettività tal-Internet b’veloċità għolja madwar il-pajjiż. It-tnedija mill-ġdid tal-istrateġija ġenerali tad-diġitalizzazzjoni tal-Awstrija toffri l-opportunità biex jiġu adottati miri u indikaturi u wkoll biex jiġi mmonitorjat il-progress fuq l-investiment pubbliku u privat meħtieġ fid-diġitalizzazzjoni.

                  (16)

                  Iż-żieda fl-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u fis-sehem tar-riżorsi tal-enerġija rinnovabbli għandha ssaħħaħ il-potenzjal ta’ tkabbir sostenibbli tal-Awstrija u tgħin biex jintlaħqu l-miri tal-pajjiż dwar il-klima u l-enerġija għall-2030. Madankollu, ser ikunu meħtieġa sforzi addizzjonali biex jintlaħqu dawn il-miri. Barra minn hekk, l-investiment pubbliku fir-riċerka u l-iżvilupp fil-qasam tal-ambjent u tal-enerġija huwa anqas mill-medja tal-Unjoni. It-titjib fl-effiċjenza fl-enerġija u fl-użu tal-enerġija rinnovabbli fl-SMEs jgħin biex jitnaqqas il-konsum tal-enerġija. L-investiment fir-rinnovazzjoni tal-bini, fil-ġenerazzjoni tal-elettriku rinnovabbli u fil-mobbiltà sostenibbli jista’ jipprovdi spinta sinifikanti għall-ekonomija Awstrijaka. It-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari teħtieġ strateġija kumplessiva u żieda fl-investiment min-negozji.

                  (17)

                  Minkejja żieda żgħira reċenti marbuta mal-klima ekonomika favorevoli, l-Awstrija għad ma rnexxilhiex tagħti nifs ġdid lit-tkabbir fil-produttività totali tal-fatturi u tħalli warajha l-istaġnar ta’ għaxar snin f’dan il-mutur ewlieni ta’ tkabbir ekonomiku u kompetittività. L-ingranaġġ għall-appoġġ tat-tkabbir tal-produttività huwa relatat mad-diġitalizzazzjoni tan-negozji, mat-tkabbir tal-kumpaniji u mal-kompetizzjoni fis-servizzi. Filwaqt li l-negozji l-kbar tal-Awstrija qed jadottaw teknoloġiji diġitali u mudelli kummerċjali b’pass mgħaġġel, in-negozji ż-żgħar tagħha għadhom lura. Id-diġitalizzazzjoni tad-ditti ż-żgħar, inkluż il-mikrointrapriżi, hija partikolarment importanti, minħabba li jifformaw is-sinsla tal-ekonomija Awstrijaka. L-assorbiment konsiderevoli tal-programm “KMU Digital” juri d-domanda u l-interess forst l-SMEs biex jiksbu parir dwar id-diġitalizzazzjoni. L-estensjoni u l-espansjoni ta’ dan il-programm għandhom jgħinu, kif ukoll enfasi akbar fuq il-politika dwar id-diġitalizzazzjoni tan-negozju skont l-istrateġija ġenerali tad-diġitalizzazzjoni tal-Awstrija.

                  (18)

                  Għan-negozji li għadhom jibdew jew li jridu jikbru u b’mod partikolari kumpaniji innovattivi ħafna, l-isfidi strutturali fl-Awstrija jibqgħu. L-Awstrija għadha lura meta mqabbla ma’ Stati Membri komparabbli fir-rigward tal-impjieg f’ditti innovattivi li qed jikbru b’rata mgħaġġla. Dan jindika l-ħtieġa li jittejbu l-kundizzjonijiet biex jikbru n-negozji innovattivi, li għadhom ostakolati minn fatturi bħal xenarju tal-kapital ta’ riskju li huwa inqas żviluppat u differenti minn pajjiżi li huma “Mexxejja tal-Innovazzjoni”. Il-finanzjament fi stadju iktar tard, bħal fil-forom ta’ kapital ta’ riskju u l-aċċess għas-swieq kapitali pubbliċi għat-tkabbir, huwa ta’ diffikultà. Is-segment il-ġdid tal-SMEs fil-Borża ta’ Vjenna huwa pass fid-direzzjoni t-tajba. Il-kumpaniji b’rata għolja ta’ tkabbir huma kruċjali għat-tixrid ta’ teknoloġiji u ta’ mudelli kummerċjali ġodda, inkluż dawk diġitali, u b’hekk għat-tkabbir tal-produttività.

                  (19)

                  L-Awstrija għandha ostakli sinifikanti għall-aċċess u regoli restrittivi fuq l-eżerċizzju ta’ servizzi tan-negozju u fuq il-professjonijiet regolati. Dawn jinkludu r-rekwiżiti ta’ parteċipazzjoni azzjonarja, attivitajiet riżervati estensivi u restrizzjonijiet interdixxiplinari. L-ostakli regolatorji, speċjalment fir-rigward tal-operat ta’ kuljum tal-ħwienet, jikkontribwixxu għall-iżvilupp relattivament dgħajjef tas-settur tal-bejgħ bl-imnut tal-Awstrija. Il-piż amministrattiv għoli jibqa’ ta’ tħassib urġenti għan-negozji tal-Awstrija. L-isforzi kontinwi biex jitnaqqsu l-piżijiet u l-evalwazzjoni ppjanata tar-regolamentazzjoni tal-kummerċ tal-Awstrija (Gewerbeordnung) huma strumenti importanti biex jindirizzaw din il-kwistjoni. Aktar kompetizzjoni fis-settur tas-servizzi tista’ tikkontribwixxi wkoll biex tindirizza l-isfidi tal-Awstrija fit-tixrid tat-teknoloġiji diġitali u tal-mudelli kummerċjali.

                  (20)

                  Il-programmazzjoni tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li l-Awstrija tagħmel l-aħjar użu ta’ dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali.

                  (21)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Awstrija u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Awstrija fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Awstrija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni. Dan jirrifletti l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (22)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà 2019 u huwa tal-opinjoni (9) li l-Awstrija hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Awstrija tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

         1.

            Tiżgura s-sostenibbiltà tas-sistemi tas-saħħa, tal-kura fit-tul u tal-pensjoni, inkluż billi taġġusta l-età statutorja tal-irtirar minħabba li huwa mistenni li l-istennija tal-għomor tiżdied. Tissimplifika u tirrazzjonalizza r-relazzjonijiet fiskali u r-responsabbiltajiet fis-safef kollha tal-gvern u tallinja r-responsabbiltajiet tal-finanzjament u tal-infiq.

         2.

            Tmexxi t-taxxi lil hinn mix-xogħol għal fuq sorsi ta’ inqas ħsara għat-tkabbir inklużiv u sostenibbli. Tappoġġa impjiegi full-time fost in-nisa, inkluż billi ttejjeb is-servizzi tal-kura tat-tfal, u ssaħħaħ l-eżiti tas-suq tax-xogħol għal dawk b’livell baxx ta’ ħiliet f’kooperazzjoni mas-sħab soċjali. Iżżid il-livelli ta’ ħiliet bażiċi għal gruppi żvantaġġati, inkluż persuni li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni.

         3.

            Tiffoka politika ekonomika relatata mal-investiment fuq ir-riċerka u l-iżvilupp, l-innovazzjoni, id-diġitalizzazzjoni u s-sostenibbiltà, filwaqt li jitqiesu d-disparitajiet reġjonali. Tappoġġa t-tkabbir tal-produttività billi tistimula d-diġitalizzazzjoni tal-intrapriżi u t-tkabbir tal-kumpaniji u billi tnaqqas l-ostakli regolatorji fis-settur tas-servizzi.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

         (3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

         (4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 84.

         (5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni skont il-metodoloġija maqbula b’mod komuni

         (7)  In-nefqa primarja netta tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

         (8)  Kif definit mit-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Innovazzjoni 2018 – Mexxej tal-innovazzjoni: SE, DK, FI, NL, UK, LU Innovatur b’saħħtu: DE, BE, IE, AT, FR, SI.

         (9)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Polonja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Polonja għall-2019

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/123

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Polonja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Polonja għall-2019
      (2019/C 301/21)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Din qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tħabbar mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Polonja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond.

                  (2)

                  Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 dwar il-Polonja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Polonja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Polonja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

                  (3)

                  Il-Polonja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fis-26 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tagħha tal-2019 fid-29 ta’ April 2019. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin biex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom.

                  (4)

                  Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

                  (5)

                  Bħalissa l-Polonja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana deterjorament żgħir fil-bilanċ normali minn defiċit ta’ 0,4 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,6 % tal-PDG fl-2022, b’defiċit ta’ 1,7 % tal-PDG fl-2019 u surplus ta’ 0,2 % tal-PDG fl-2020. Il-bilanċ strutturali rikalkulat, b’defiċit ta’ 1,1 % tal-PDG ser ikun qrib l-objettiv baġitarju fuq terminu medju, stabbilit għal defiċit strutturali ta’ 1,0 % tal-PDG, fl-2022. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jonqos minn 48,9 % tal-PDG fl-2018 għal 40,6 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess ħin, id-dettalji operazzjonali ta’ wħud mill-miżuri meħtieġa biex jiġu appoġġati l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2020 ’il quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed.

                  (6)

                  Il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 jindika li l-Polonja implimentat miżuri kompensatorji relatati man-nixfa u li l-impatt baġitarju fl-2018 kien sinifikanti. Il-Programm ta’ Konverġenza jipprovdi evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn l-ispejjeż baġitarji addizzjonali. It-trattament ta’ nefqa relatata speċifikament man-nixfa jista’ jiġi kkunsidrat bl-applikazzjoni tal-“klawsola ta’ avveniment mhux tas-soltu”. Skont il-Kummissjoni, fl-2018 in-nefqa addizzjonali eliġibbli relatata ammontat għal 0,07 % tal-PDG. Id-dispożizzjonijiet stipulati fl-Artikoli 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 ikopru din in-nefqa addizzjonali, billi l-eċċezzjonalità tan-nixfa hija meqjusa avveniment mhux tas-soltu, l-impatt tiegħu fuq il-finanzi pubbliċi tal-Polonja huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tkunx kompromessa billi tingħata l-konċessjoni ta’ devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Għalhekk, l-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju għall-2018 tnaqqas biex jitqiesu dawn l-ispejjeż addizzjonali.

                  (7)

                  Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Polonja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern (5) ma taqbiżx 4,2 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm ir-riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament irrakkomandat fl-2019.

                  (8)

                  Fl-2020, fid-dawl tal-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni ta’ 2,0 % tal-PDG, jenħtieġ li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx l-4,4 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li joriġina mill-matriċi ta’ aġġustament miftiehma b’mod komuni tar-rekwiżiti skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni jekk il-politiki ma jinbidlux, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-fehma li jenħtieġ li jittieħdu l-miżuri meħtieġa sa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (9)

                  Il-Polonja għamlet progress sinifikanti fiż-żieda tal-konformità fiskali. Fl-istess ħin, il-pajjiż gawda minn tkabbir ekonomiku qawwi, is-suq tax-xogħol kien vibranti u s-sehem ta’ kuntratti tax-xogħol li kienu soġġetti għal kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali qed jiżdied b’mod gradwali. Dawk il-fatturi kollha kkontribwew għal żieda fid-dħul pubbliku. Parti miż-żieda fid-dħul hija ta’ natura ċiklika u tista’ tonqos meta l-ambjent makroekonomiku jiddeterjora. Fl-istess ħin, matul is-snin reċenti, l-infiq pubbliku żdied bħala sehem tal-PDG. Diversi kategoriji ġodda tan-nefqa huma ta’ natura permanenti u jista’ ma jkunx faċli li jinbidlu fil-futur qarib. Barra minn hekk, il-finanzi pubbliċi tal-Polonja ser jiffaċċjaw pressjonijiet għal infiq ogħla, b’mod partikolari minħabba t-tixjiħ tal-popolazzjoni. Dawn il-fatturi jintensifikaw il-ħtieġa għal għodod ġodda biex tissaħħaħ il-ġestjoni tan-nefqa, inkluż valutazzjoni regolari tal-effikaċja u l-effiċjenza tal-infiq. Filwaqt li fl-2018, il-Polonja kompliet taħdem biex ittejjeb is-sistema baġitarja, ir-riforma ġenerali hija kumplessa u ser tiġi applikata fi stadji matul diversi snin. Billi l-qafas fiskali huwa b’saħħtu u l-istituzzjonijiet indipendenti jkopru wħud mill-funzjonijiet li tipikament jiġu ssodisfati minn kunsilli fiskali, il-Polonja tibqa’ l-uniku Stat Membru mingħajr kunsill fiskali indipendenti. Filwaqt li l-Polonja ma għamlet l-ebda progress biex tillimita l-użu ta’ rati ta’ taxxa fuq il-valur miżjud, il-gvern nieda riforma li għandha l-potenzjal li tagħmel ir-rati inqas kumplessi u inqas suxxettibbli għall-iżbalji.

                  (10)

                  Sal-2017, l-età medja tal-irtirar kienet qed tiżdied, li jirrifletti r-riformi tal-passat, bħal tneħħija ta’ għażliet ta’ rtirar bikri u żieda gradwali tal-età statutorja tal-pensjoni. Fl-2018, l-età medja tal-irtirar naqset kemm għan-nisa kif ukoll għall-irġiel, li jirrifletti tnaqqis tal-età statutorja tal-irtirar fit-tieni nofs tal-2017. Żieda kontinwa fl-età effettiva tal-irtirar hija kruċjali għall-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol u għalhekk għat-tkabbir ekonomiku, minħabba t-tnaqqis fil-popolazzjoni fl-età tax-xogħol. Huwa kruċjali wkoll li tiġi żgurata l-adegwatezza tal-pensjonijiet futuri, li jiġi evitat il-faqar fl-età anzjana u għalhekk li titjieb ukoll is-sostenibbiltà fiskali tas-sistema tal-pensjonijiet. It-tnaqqis tal-età statutorja tal-irtirar għal 60 għan-nisa u 65 għall-irġiel fil-ħarifa fl-2017 ser ikollha impatt negattiv sinifikanti fuq il-livelli futuri tal-benefiċċji tal-pensjoni u ser tintroduċi distakk sinifikanti bejn l-irġiel u n-nisa f’dan ir-rigward. L-iskemi tal-pensjoni preferenzjali eżistenti jimplikaw spejjeż fiskali u jnaqqsu l-mobbiltà tal-ħaddiema bejn is-setturi. Is-sistema speċjali tal-assigurazzjoni soċjali għall-bdiewa, li qed tiġi ssussidjata bi spiża ta’ madwar 0,8 % tal-PDG, qed tostakola l-mobbiltà fis-suq tax-xogħol u tikkontribwixxi għal qgħad mistur fl-agrikoltura.

                  (11)

                  L-ambjent makroekonomiku favorevoli għen il-prestazzjoni b’saħħitha tas-suq tax-xogħol Pollakk f’dawn l-aħħar snin. Ir-rati tal-impjieg komplew jiżdiedu, filwaqt li r-rati tal-qgħad, wara bosta snin ta’ tnaqqis, stabbilizzaw f’livell baxx storiku ta’ inqas minn 4 % fl-2018. Madankollu, il-parteċipazzjoni ta’ ċerti gruppi fis-suq tax-xogħol, speċjalment tal-ħaddiema b’ħiliet baxxi, tal-persuni b’diżabbiltà u min jieħu ħsiebhom u tal-anzjani, baqgħet baxxa meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra. Is-sistema tal-benefiċċji soċjali tal-Polonja ma tipprovdix biżżejjed inċentivi għall-bidu ta’ xogħol. Il-benefiċċji għat-tfal naqqsu l-faqar u l-inugwaljanza, iżda kellhom effett negattiv fuq il-parteċipazzjoni tal-ġenituri, l-aktar in-nisa, fis-suq tax-xogħol minħabba d-daqs u l-għamla tagħhom. Ir-rata ta’ reġistrazzjoni għal tfal taħt l-età ta’ tliet snin biex jiġu indukrati formalment għadha fost l-iktar baxxa fl-Unjoni. Barra minn hekk, il-kura fit-tul tingħata l-aktar minn membri tal-familja kważi mingħajr ebda appoġġ istituzzjonali, li jipprevjeni lill-persuni li jindukraw milli jaħdmu. It-tnaqqis fl-età statutorja tal-irtirar ħeġġet lil xi ħaddiema aktar imdaħħlin fiż-żmien biex joħorġu mid-dinja tax-xogħol. Il-migrazzjoni minn pajjiżi li mhumiex fl-Unjoni qed tgħin biex tintlaħaq iż-żieda fid-domanda għax-xogħol, iżda hemm sinjali li jista’ jkun diffiċli li jinkiseb influss kontinwu ta’ ħaddiema migranti.

                  (12)

                  Bejn l-2015 u l-2017, il-Polonja ħadet miżuri biex tindirizza s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol billi llimitat il-possibbiltà li l-impjiegi temporanji jiġu abbużati, żiedet il-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali fuq kuntratti tax-xogħol mhux standard u introduċiet paga minima fis-siegħa għal xi wħud minn dawn il-kuntratti. Filwaqt li s-sehem tal-kuntratti temporanji ilu jonqos mill-2015, bis-saħħa tal-miżuri meħuda u minħabba n-nuqqas ta’ ħaddiema, u dan il-proċess aċċellera matul l-2018, xorta jibqa’ fost l-ogħla fl-Unjoni. Bidliet leġislattivi ulterjuri li jindirizzaw din il-kwistjoni ma ġewx segwiti peress li r-riforma tal-kodiċi ta-xogħol fl-aħħar ma ġietx implimentata. L-adegwatezza tal-pensjonijiet futuri tal-ħaddiema li jaħdmu għal rashom u ta’ dawk li għandhom ċerti kuntratti mhux standard tirrappreżenta kwistjoni potenzjali.

                  (13)

                  Sistema ta’ edukazzjoni u taħriġ ta’ kwalità li tieħu perspettiva tul il-ħajja, appoġġata minn investiment suffiċjenti, tista’ tkun fattur kruċjali li jappoġġa l-prospetti futuri ta’ tkabbir fil-Polonja. It-tħejjija tal-persuni bil-ħiliet u l-kompetenzi li huma meħtieġa biex isibu impjieg f’suq tax-xogħol li qed jinbidel b’mod rapidu hija ta’ importanza kruċjali biex tinkoraġġixxi kemm il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol kif ukoll il-kapaċità innovattiva tal-ekonomija. Ir-rata ta’ parteċipazzjoni tal-adulti fl-edukazzjoni u t-taħriġ hija ħafna aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni u t-taħriġ vokazzjonali fl-intrapriżi mhuwiex utilizzat biżżejjed. Dan, flimkien ma’ ċerti nuqqasijiet fil-ħiliet diġitali, kif ukoll fil-ħiliet tal-litteriżmu u l-matematika, b’mod partikolari fost l-adulti mingħajr edukazzjoni għolja, qed ixekkel l-impjegabbiltà tagħhom. Il-kwalità insuffiċjenti tat-taħriġ tal-għalliema u xi lakuni fil-ħiliet tagħhom x’aktarx ikollhom impatt negattiv fuq il-kwalità tal-edukazzjoni. Hemm ukoll nuqqasijiet fis-sistema tal-assigurazzjoni tal-kwalità fl-edukazzjoni għolja. Minkejja r-riformi reċenti fl-edukazzjoni vokazzjonali u fl-edukazzjoni għolja, il-koordinazzjoni effettiva tat-tagħlim tal-adulti għadha nieqsa u l-impatt ta’ miżuri ta’ politika differenti fuq il-kwalità tal-edukazzjoni u t-taħriġ ipprovdut u fuq il-livelli tal-ħiliet mhuwiex ċar.

                  (14)

                  Il-prospetti ekonomiċi fit-tul tal-Polonja jiddependu fuq l-iżvilupp tal-kapaċità tal-ekonomija biex tkun innovattiva. Madankollu, il-Polonja għadha tikklassifika bħala baxxa fl-innovazzjoni, b’setturi ta’ teknoloġija baxxa li jirrappreżentaw parti importanti mill-istruttura ekonomika tal-pajjiż u b’differenzi reġjonali sinifikanti fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni. Filwaqt li ttieħdu xi miżuri biex titjieb il-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozju, jeżistu għadd ta’ ostakli finanzjarji u mhux finanzjarji. B’mod partikolari, proċeduri amministrattivi kumplessi u ħiliet limitati ta’ akkademiċi fil-ġestjoni tal-proġetti konġunti pubbliċi-privati u l-proġetti ta’ riċerka u żvilupp (R&Ż) jibqgħu ostakli ewlenin. Ir-raggruppamenti u n-netwerks korporattivi formalizzati, speċjalment bejn intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju u ditti kbar, għandhom rwol limitat fit-tixrid ta’ soluzzjonijiet innovattivi. Ir-riforma fl-edukazzjoni għolja tal-2018 ittejjeb xi aspetti tal-pajsaġġ xjentifiku Pollakk, iżda tindirizza biss parzjalment kwistjonijiet importanti bħall-frammentazzjoni tas-settur tar-riċerka, il-pagi tar-riċerkaturi jew l-internalizzazzjoni tax-xjenza Pollakka. In-nefqa domestika grossa fuq ir-R&Ż baqgħet madwar nofs il-medja tal-Unjoni fl-2017, b’differenzi reġjonali sinifikanti.

                  (15)

                  Ir-riżultati fil-qasam tas-saħħa komplew jitjiebu iżda jibqgħu anqas mill-medja tal-Unjoni bl-irġiel imorru agħar min-nisa fl-istennija tal-għomor bi 7,9 snin fl-2017, filwaqt li fl-2016 id-distakk bejn il-Pollakki l-iktar edukati u dawk l-inqas edukati kienet ta’ 10 snin. L-aċċess għas-sistema tal-kura tas-saħħa u l-effikaċja tagħha huma affettwati minn infiq baxx u nuqqas ta’ persunal. L-għadd ta’ tobba u infermiera prattikanti meta mqabbel mad-daqs tal-popolazzjoni huwa fost l-aktar baxx fl-Unjoni fejn kwart tal-persuna mediku huwa akbar mill-età tal-irtirar. Il-ħtiġijiet mhux issodisfati għas-servizzi mediċi naqsu fl-2017, iżda jibqgħu fost l-ogħla fl-Unjoni u l-ħinijiet ta’ stennija għal ċerti proċeduri żdiedu sostanzjalment mill-2010 ’l hawn. Il-Polonja żviluppat mapep tal-bżonnijiet tal-kura tas-saħħa, iżda dawn għadhom ma sarux għodod biex jappoġġaw deċiżjonijiet dwar ix-xiri ta’ servizzi u investimenti tas-saħħa. Is-sistema tal-kura tas-saħħa għadha bbażata wisq fuq kura fl-isptar u l-kura primarja u ambulatorja jibqgħu sottożviluppati. Is-sistema tal-kura fit-tul hija dgħajfa, nieqsa minn servizzi standardizzati u minn approċċ strateġiku koerenti. Il-maġġoranza tal-kura fit-tul hija pprovduta minn persuni li jindukraw b’mod informali, spiss membri tal-familja bi ftit appoġġ istituzzjonali. Fl-2017, in-nefqa fuq il-kura tas-saħħa pubblika tal-Polonja kienet tammonta għal 4,7 % tal-PDG, ferm anqas mill-medja tal-Unjoni ta’ 7 % tal-PDG. Il-Polonja qed tippjana li żżid din in-nefqa b’mod gradwali fis-snin li ġejjin. Madankollu, dan jista’ jkun diffiċli biex jinkiseb, peress li l-pjanijiet imħabbra dan l-aħħar biex it-trasferimenti soċjali jiżdiedu għal djar b’introjtu medju u għoli ser jillimitaw l-ispazju fiskali fil-futur.

                  (16)

                  Filwaqt li l-infrastruttura fil-Polonja tjiebet b’mod sinifikanti, xi setturi għadhom juru lakuni importanti fil-konnettività. L-investimenti fit-toroq li għandhom jitlestew sal-2024 skont il-programm nazzjonali ta’ kostruzzjoni tat-toroq ser ikunu kkonċentrati l-aktar fil-parti tal-Lvant tal-Polonja, li jħalli xi reġjuni fit-Tramuntana b’inqas konnessjonijiet. Għad hemm lakuni importanti fin-Netwerk tat-Trasport Trans-Ewropew tal-Ferroviji, u l-investiment ferrovjarju miexi aktar bil-mod mill-investiment fit-toroq. Ir-rata ta’ mwiet fit-toroq għadha fost l-ogħla fl-Unjoni. Il-bliet qed jiffaċċjaw sfidi ta’ mobbiltà li dejjem qed tikber, bħall-konġestjoni u t-tniġġis tal-arja li nħolqu biż-żieda tal-flotta tal-karozzi tal-passiġġieri u s-sehem kbir ta’ vetturi qodma. L-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra mit-trasport bit-triq żdiedu ħafna matul dawn l-aħħar ħames snin. L-inċentivi attwali biex jintużaw mezzi ta’ trasport kollettivi, b’emissjonijiet baxxi mhumiex biżżejjed biex jindirizzaw dawn l-isfidi. Il-konnettività fissa bl-Internet fil-Polonja tibqa’ waħda mill-aktar baxxi fl-Unjoni, b’broadband ultraveloċi disponibbli prinċipalment fi bliet kbar.

                  (17)

                  L-ekonomija Pollakka hija fost dawk l-inqas effiċjenti fl-użu tal-karbonju fl-Unjoni. Nuqqas ta’ iżolament ta’ bini pubbliku u privat jikkontribwixxi għal konsum ogħla ta’ enerġija u faqar enerġetiku. Il-Polonja għandha wkoll l-aktar bliet fl-Unjoni b’arja mniġġsa, speċjalment fir-reġjuni tan-Nofsinhar u ċentrali. L-investiment f’effiċjenza enerġetika ogħla, b’mod partikolari fis-settur tal-bini, iżid is-sehem tal-enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju u produzzjoni ta’ enerġija aktar nadifa, u jappoġġa emissjonijiet aktar baxxi mit-trasport, inaqqas id-dipendenza fuq il-fjuwils fossili u jillimita t-tniġġis tal-arja, filwaqt li jnaqqas l-ispejjeż soċjali u jtejjeb il-kwalità tal-ħajja. L-ambjent leġislattiv attwali, inkluż l-att dwar il-ħażna tal-gass, l-att dwar l-iffriżar tal-prezzijiet tal-elettriku u r-regolamenti dwar parks eoliċi fuq l-art, jistgħu jfixklu l-investimenti fis-swieq tal-elettriku u tal-gass u jaffettwaw il-kompetittività tas-settur tal-enerġija tal-Polonja u l-industriji li jużaw l-enerġija b’mod intensiv fit-tul.

                  (18)

                  Il-kwalità ta’ leġislazzjoni ġdida u riveduta u ambjent tan-negozju stabbli u prevedibbli huma ta’ importanza kbira għas-sostenn ta’ kundizzjonijiet ekonomiċi favorevoli u għall-appoġġ għaż-żieda fl-investiment privat. Il-qafas regolatorju instabbli u ostakli oħrajn għall-espansjoni tad-ditti qed jaffettwaw b’mod negattiv l-attività tal-investiment u l-produttività. L-istabbiliment ta’ djalogu effettiv mal-partijiet ikkonċernati kollha jgħin biex titjieb il-kwalità tal-leġislazzjoni u – billi jillimita l-għadd ta’ reviżjonijiet meħtieġa – jikkontribwixxi b’mod pożittiv għall-istabbiltà tal-ambjent tan-negozju. Għalhekk, it-tisħiħ tar-rwol tal-konsultazzjonijiet tas-sħab soċjali u l-konsultazzjonijiet pubbliċi – billi jiġi żgurat tul ta’ żmien biżżejjed għall-konsultazzjonijiet, billi jitjieb it-teħid tal-opinjonijiet tal-partijiet ikkonċernati miġbura fil-proċess, u jiitnaqqas l-għadd ta’ liġijiet eżentati mill-konsultazzjonijiet – jgħin b’mod sostanzjali biex jitnaqqas il-piż amministrattiv li jirriżulta minn bidliet frekwenti fil-liġi, iżid l-investiment u jippromwovi tkabbir ekonomiku sostenibbli fit-tul. Il-garanzija tal-istat tad-dritt u l-indipendenza tal-ġudikatura huma essenzjali wkoll f’dan il-kuntest. Huwa mfakkar li f’Diċembru 2017, il-Kummissjoni ppreżentat lill-Kunsill proposta motivata biex jiġi determinat li hemm riskju ċar ta’ ksur serju mill-Polonja tal-istat tad-dritt. Dan it-tħassib huwa s-suġġett ta’ sentenza u proċeduri pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Iċ-ċertezza legali u l-fiduċja fil-kwalità u l-prevedibbiltà tal-politiki regolatorji, tat-taxxa u politiki oħra u l-fiduċja fl-istituzzjonijiet huma fatturi importanti għall-ambjent tal-investiment.

                  (19)

                  L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jista’ jippermetti li l-Polonja tagħmel l-aħjar użu ta’ dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali.

                  (20)

                  F’dawn l-aħħar snin, ir-rwol tal-Istat espanda bil-qawwa fis-setturi bankarji, tal-assigurazzjoni u tal-enerġija. Żieda fis-sjieda tal-Istat tippreżenta sfida ġdida għall-kompetizzjoni u għall-qafas regolatorju u ta’ governanza. Il-kwalità tal-governanza u l-indipendenza tar-regolaturi u s-superviżjoni, għalhekk, qed issir dejjem aktar importanti minħabba interessi potenzjalment konfliġġenti u rabtiet finanzjarji sovrani aktar b’saħħithom.

                  (21)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u l-opinjoni (6) tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Polonja tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

         1.

            Tiżgura li r-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx l-4,4 % fl-2020, li tikkorrispondi mal-aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Tieħu passi ulterjuri biex ittejjeb l-effiċjenza tal-infiq pubbliku, inkluż billi jitjieb is-sistema baġitarja.

         2.

            Tiżgura l-adegwatezza tal-benefiċċji tal-pensjoni futuri u s-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet billi jittieħdu miżuri biex tiżdied l-età effettiva ta’ rtirar u billi jiġu riformati l-iskemi preferenzjali tal-pensjonijiet. Tieħu miżuri biex iżżid il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, inkluż billi ttejjeb l-aċċess għall-indukrar tat-tfal u kura fit-tul, u tneħħi l-ostakli għal aktar tipi ta’ impjiegi permanenti. Trawwem edukazzjoni ta’ kwalità u ħiliet rilevanti għas-suq tax-xogħol, speċjalment permezz ta’ tagħlim għall-adulti.

         3.

            Issaħħaħ il-kapaċità innovattiva tal-ekonomija, inkluż billi tappoġġa l-istituzzjonijiet tar-riċerka u l-kollaborazzjoni aktar mill-qrib tagħhom man-negozju. Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-innovazzjoni, it-trasport, b’mod partikolari s-sostenibbiltà tiegħu, l-infrastruttura diġitali u tal-enerġija, il-kura tas-saħħa u enerġija aktar nadifa, filwaqt li jitqiesu d-differenti reġjonali. Ittejjeb l-ambjent regolatorju, b’mod partikolari billi ssaħħaħ ir-rwol tal-konsultazzjonijiet tas-sħab soċjali u l-konsultazzjonijiet pubbliċi fil-proċess leġislattiv.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

         (3)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 88.

         (4)  Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (5)  In-nefqa primarja netta tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

         (6)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Portugall għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Portugall għall-2019

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/129

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Portugall għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Portugall għall-2019
      (2019/C 301/22)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lill-Portugall bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019”), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (ir-“rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

                  (2)

                  Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Portugall jenħtieġ li jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) sa (4) hawn isfel. B’mod partikolari, l-iffokar tal-politika ekonomika relatata mal-investimenti fuq l-oqsma speċifiċi u l-użu ta’ qligħ mhux mistenni biex jitnaqqas id-dejn pubbliku jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ tal-investiment u l-bini mill-ġdid tal-bafers. Miżuri biex titnaqqas is-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol, jitjiebu l-ħiliet u l-effettività tax-xibka tas-sigurtà soċjali ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol u tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali. Miżuri biex jitnaqqas il-piż regolatorju ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-ambjent tan-negozju u t-titjib fil-produttività għar-riekwilibriju taż-żona tal-euro. Iż-żieda fl-effiċjenza tal-proċedimenti ta’ insolvenza u rkupru ser tgħin biex tiġi indirizzata r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tat-tnaqqis ta’ self improduttiv.

                  (3)

                  Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 dwar il-Portugall ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tal-Portugall biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Portugall lejn il-miri nazzjonali tiegħu tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Portugall għaddej minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, stokkijiet kbar ta’ obbligazzjonijiet esterni netti, dejn privat u pubbliku u sehem għoli ta’ self improduttiv jikkostitwixxu vulnerabbiltajiet f’kuntest ta’ tkabbir baxx fil-produttività. Għad hemm lakuni fil-politika, partikolarment f’termini ta’ implimentazzjoni tal-miżuri indikati biex jitnaqqas is-self improduttiv u biex jitjieb l-ambjent tan-negozju. L-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ bosta pjanijiet ta’ riforma, inkluż riformi fiskali-strutturali biex tissaħħaħ is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi, ser ikollhom bżonn jiġu mmonitorjati.

                  (4)

                  Fit-30 ta’ April 2019, il-Portugall ippreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 tiegħu. Sabiex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

                  (5)

                  Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif jista’ jsir użu minn dik id-dispożizzjoni f’linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

                  (6)

                  Bħalissa l-Portugall jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġett għar-regola tad-dejn tranżizzjonali. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-Portugall qed jippjana li jilħaq defiċit nominali ta’ 0,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019, surplus ta’ 0,3 % tal-PDG fl-2020 u titjib ulterjuri għal surplus ta’ 0,7 % tal-PDG fl-2022. Dawn il-pjanijiet jinkludu parzjalment biss l-impatt potenzjali li jżid id-defiċit tal-miżuri ta’ appoġġ għall-banek mill-2020 ’il quddiem. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat, l-objettiv baġitarju fuq terminu medju – li nbidel minn surplus strutturali ta’ 0,25 % tal-PDG fl-2019 għal pożizzjoni baġitarja bilanċjata f’termini strutturali mill-2020 – huwa ppjanat li jintlaħaq fl-2020. Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 jipprevedi li d-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG jilħaq 118,6 % fl-2019 u 115,2 % fl-2020; il-proporzjon imbagħad ikun ta’ 103,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li fuqu huma msejsa dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli għall-2019 u l-2020, u favorevoli għas-snin ta’ wara. Fl-istess ħin, il-miżuri neċessarji biex jappoġġaw il-miri ppjanati tad-defiċit mill-2019 ’il quddiem għadhom ma ġewx speċifikati b’mod suffiċjenti.

                  (7)

                  Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 ma jipprovdix informazzjoni dwar l-impatt baġitarju tan-nefqa eċċezzjonali b’rabta mal-miżuri ta’ prevenzjoni għall-protezzjoni tat-territorju nazzjonali kontra n-nirien fil-foresti, wara n-nirien fuq skala kbira li seħħew fl-2017. Madankollu, f’ittra datata d-9 ta’ Mejju 2019, l-awtoritajiet Portugiżi pprovdew evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn il-kostijiet baġitarji addizzjonali. B’mod partikolari, l-ittra tindika li l-implimentazzjoni tal-baġit 2018 tinkludi nefqa eċċezzjonali li tammonta għal madwar 0,04 % tal-PDG fir-rigward ta’ miżuri preventivi għall-protezzjoni tat-territorju nazzjonali kontra n-nirien fil-foresti. L-ittra tad-9 ta’ Mejju 2019 tistabbilixxi n-nefqa relatata mal-ġestjoni tal-emerġenzi, ikklassifikata bħala miżura ta’ darba, u nefqa relatata mal-prevenzjoni. Minħabba n-natura integrata ta’ dawn in-nefqiet u minħabba r-rabta diretta man-nirien fil-foresti fuq skala kbira tal-2017, it-trattament speċifiku tan-nefqa tal-prevenzjoni tan-nirien fil-foresti għandu jkun ikkunsidrat bl-applikazzjoni tal-“klawsola ta’ avveniment mhux tas-soltu”. Skont il-Kummissjoni, in-nefqa addizzjonali eliġibbli fl-2018 tammonta għal 0,04 % tal-PDG għal miżuri preventivi. Il-provvedimenti stipulati fl-Artikoli 5(1) u 6(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 ikopru din in-nefqa addizzjonali, minħabba li nirien fil-foresti fuq skala kbira bla preċedent huma meqjusa avvenimenti mhux tas-soltu, l-impatt tagħhom fuq il-finanzi pubbliċi tal-Portugall huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tkunx kompromessa jekk tingħata devjazzjoni temporanja mit-triq ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Għalhekk, l-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju għall-2018 tnaqqas biex jitqiesu dawn l-ispejjeż addizzjonali.

                  (8)

                  Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Portugall biex jiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (6) ma taqbiżx iż-0,7 % fl-2019, li jikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm ir-riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament irrakkomandat fl-2019.

                  (9)

                  Jenħtieġ li l-Portugal jikseb l-għan baġitarju tiegħu fit-terminu medju fl-2020, filwaqt li jqis il-marġnijiet marbuta mal-avvenimenti mhux tas-soltu li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ta’ 1,5 %, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, jekk il-politiki ma jinbidlux, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2020. Fl-istess ħin, il-Portugall huwa previst li jikkonforma mar-regola tranżitorja tad-dejn fl-2019, b’riżultat tad-devjazzjoni annwali permessa ta’ 0,25 %, iżda prima facie mhuwiex mistenni li jikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-fehma li jenħtieġ li jittieħdu l-miżuri meħtieġa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. L-użu ta’ kwalunkwe gwadann mhux previst biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika jkun importanti.

                  (10)

                  It-tisħiħ tas-sostenibbiltà fiskali tal-Portugall jiddependi fuq konsolidazzjoni fiskali kontinwa li tiffavorixxi t-tkabbir. Madankollu, hemm lok biex tittejjeb il-kwalità tal-finanzi pubbliċi u biex in-nefqa ssir aktar favorevoli għat-tkabbir billi jiġi appoġġat l-investiment (ara hawn taħt). Minkejja li żdied fl-2018, l-investiment pubbliku baqa’ baxx ħafna meta mqabbel mal-istandards tal-Unjoni u b’mod konsistenti taħt il-miri tal-gvern innifsu. L-infurzar tal-liġi dwar il-kontroll tal-impenji, l-implimentazzjoni tal-liġi qafas tal-baġit b’mod strett u f’waqtu u t-tkomplija ta’ sforzi ta’ razzjonalizzazzjoni jibqgħu kruċjali biex jitjieb il-kontroll tan-nefqa u biex in-nefqa ssir aktar effiċjenti. Reviżjonijiet indipendenti reċenti tan-nefqa minn isfel għal fuq f’setturi speċifiċi wasslu għal iffrankar limitat mill-effiċjenza b’mod ġenerali. Sabiex jinkisbu iktar gwadanji ta’ effiċjenza, jenħtieġ li r-rieżamijiet tan-nefqa jsiru karatteristika regolari tal-qafas baġitarju tal-Portugall. Barra minn hekk, għadhom meħtieġa riformi aktar profondi biex tiżdied l-effiċjenza u fokus ċar minn fuq għal isfel biex tiġi kkontrollata n-nefqa ġenerali. Jenħtieġ li dan jibni l-iktar fuq strateġija għar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika mmirata biex il-livelli pubbliċi tal-impjiegi jiġu allinjati aħjar mal-ħtieġa li jiġu pprovduti servizzi effettivi, li jinkludu l-appoġġ ta’ riallokazzjoni tal-persunal u t-taħriġ mill-ġdid, u l-promozzjoni ta’ prestazzjoni individwali u l-attraenza tas-servizz pubbliku għal persunal b’ħiliet għolja.

                  (11)

                  Il-finanzi pubbliċi tal-Portugall jinsabu taħt pressjoni kontinwa minn xejriet demografiċi negattivi, b’mod partikolari l-popolazzjoni li qed tixjieħ, b’konsegwenzi negattivi, speċjalment għas-sostenibbiltà tas-sistemi tal-pensjonijiet u tas-saħħa. Filwaqt li r-riformi tal-imgħoddi tejbu s-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, żidiet diskrezzjonali fin-nefqa fuq il-pensjonijiet u riformi tal-irtirar kmieni wasslu għal aktar żidiet fin-nefqa fuq il-pensjonijiet minbarra x-xejra ’l fuq sottostanti xprunata mit-tixjiħ. Is-sostenibbiltà ġenerali tas-sistema tal-pensjonijiet tista’ tkun affettwata b’ mod negattiv jekk ma jkunx hemm miżuri ta’ kumpens adegwati. Fis-settur tas-saħħa, il-kosteffettività kompliet tiġi promossa fl-2018, inkluż permezz ta’ dipendenza akbar fuq xiri ċentralizzat u użu akbar tal-mediċina ġenerika u bijosimili. Fl-istess ħin, arretrati persistentement għoljin fl-isptarijiet jirriżultaw minn ippjanar baġitarju inadegwat u implimentazzjoni u dgħufijiet fil-kontroll kontabilistiku u l-prattiki maniġerjali. Tnaqqis temporanju fl-arretrati fl-isptarijiet fl-2018 irriżulta essenzjalment minn miżuri straordinarji mdaqqsa ta’ approvazzjoni. Programm ġdid għall-2019 għandu l-għan li jindirizza b’mod strutturali l-arretrati tal-isptarijiet billi jintroduċi mudell ta’ governanza ġdid għall-isptarijiet pubbliċi, flimkien ma’ żieda sostanzjali fil-baġits annwali tagħhom. L-abbiltà ta’ dan il-programm li jnaqqas l-akkumulazzjoni tal-arretrati tal-isptar f’terminu ta’ żmien qasir u b’hekk iwassal għal tnaqqis strutturali tal-istokk globali tagħhom jiddependi b’mod kruċjali fuq l-implimentazzjoni effettiva u f’waqtha tiegħu.

                  (12)

                  Iż-żieda fid-dħul nett tal-intrapriżi tal-Istat u t-tnaqqis tad-dejn tagħhom jgħinu biex il-finanzi pubbliċi Portugiżi jsiru aktar sostenibbli. L-awtoritajiet qed jippjanaw id-dħul nett tal-intrapriżi tal-Istat bħala ħaġa waħda biex joqorbu lejn livell qrib il-bilanċ fl-2019, li jfisser dewmien meta mqabbel ma’ avviżi preċedenti li diġà kellhom l-għan ta’ eżitu simili fl-2018. Barra minn hekk, miżuri biex jiżguraw l-aderenza ma’ pjanijiet ta’ attività inizjali u sforzi biex jiżguraw monitoraġġ aktar f’waqtu, trasparenti u komprensiv ittardjaw u kienu qed idumu biex jissarrfu f’azzjoni korrettiva fejn meħtieġ. B’mod partikolari, ma ġiex żgurat livell suffiċjenti ta’ trasparenza ex-ante rigward il-finanzjament ta’ intrapriżi tal-Istat permezz ta’ rikapitalizzazzjonijiet u self.

                  (13)

                  Minkejja l-implimentazzjoni kontinwa ta’ xi miżuri li jnaqqsu s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol, bħat-tisħiħ tal-ispettorat tax-xogħol u t-tnedija ta’ programm ta’ integrazzjoni għal ħaddiema prekarji fis-servizz pubbliku, il-proporzjon ta’ ħaddiema temporanji fil-Portugall għadu jaqbeż il-medja tal-Unjoni. Miżuri aktar speċifiċi miftiehma bejn il-gvern, l-impjegaturi u r-rappreżentanti tal-impjegati bl-għan li jkomplu jnaqqsu s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol u l-prekarjetà u l-promozzjoni tan-negozjar kollettiv għadhom iridu jiġu approvati mill-Parlament u jimmaterjalizzaw f’leġiżlazzjoni konkreta.

                  (14)

                  Kundizzjonijiet mtejba tas-suq tax-xogħol irriżultaw f’inqas persuni f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali. Minkejja dan it-titjib, l-inugwaljanza fid-dħul għadha għolja u l-impatt tat-trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tal-faqar huwa limitat. Filwaqt li l-inugwaljanza fid-dħul fil-Portugall qed tonqos, għadha ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni. L-adegwatezza tal-iskema ta’ introjtu minimu hija fost l-aktar baxxi fl-Unjoni billi tipprovdi introjtu ta’ 40 % biss tal-limitu nazzjonali tal-faqar. Sakemm ma ssirx reviżjoni, l-effettività baxxa tat-trasferimenti soċjali tista’ tiġi ttestjata b’mod sever fil-każ ta’ tnaqqis fir-ritmu ekonomiku fil-ġejjieni u l-persuni vulnerabbli jiġu affettwati partikolarment.

                  (15)

                  Il-livell baxx ta’ kwalifiki tal-ħaddiema huwa ostaklu għall-investiment u t-tkabbir tal-produttività. Madwar 50 % tal-popolazzjoni ta’ bejn l-25 u l-64 sena għandhom livelli edukattivi baxxi, proporzjon ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni ta’ 22 % fl-2018. Id-disponibbiltà baxxa ta’ persunal ikkwalifikat hija ostaklu importanti għall-investiment li l-kumpaniji jirrappurtaw. Fir-rigward tat-tagħlim tal-adulti b’mod partikolari, hemm lok għal aktar involviment ta’ dawk bi kwalifiki baxxi (li l-parteċipazzjoni tagħhom fit-tagħlim hija taħt il-medja tal-Unjoni) u biex jiġu estiżi inċentivi pubbliċi mmirati għal intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju biex iħarrġu l-persunal tagħhom. Il-ħiliet diġitali huma sfida partikolari, b’50 % tal-popolazzjoni Portugiża mingħajr ħiliet diġitali bażiċi meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 43 %. L-investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluża l-infrastruttura, huwa essenzjali biex titjieb l-impjegabbiltà u l-mobilità soċjali.

                  (16)

                  Miżuri biex tiżdied ir-reġistrazzjoni fl-edukazzjoni għolja, bħal żieda sinifikanti fil-boroż ta’ studju, huma għaddejjin bħala parti mill-isforzi biex jiżdied l-għadd ta’ gradwati fl-edukazzjoni għolja. Fost dawk li għandhom bejn 30 u 34 sena fil-Portugall, 33,5 % lestew l-edukazzjoni għolja, li għadha taħt il-medja tal-Unjoni ta’ 40,7 %. Il-persistenza ta’ dawn il-kwoti baxxi, b’mod partikolari għall-gradwati fit-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni, ix-xjenzi naturali, il-matematika u l-istatistika jista’ jkollhom konsegwenzi negattivi fuq it-tkabbir tal-produttività u l-kapaċità ta’ innovazzjoni tal-Portugall. Filwaqt li l-gvern qed jipprova jindirizza l-kwistjoni billi jżid l-għadd ta’ postijiet ta’ studju f’dawn l-oqsma u jimplimenta reviżjoni tas-sistema ta’ edukazzjoni ogħla, huma meħtieġa aktar sforzi.

                  (17)

                  Il-proporzjon ta’ self improduttiv fis-sistema finanzjarja għadu relattivament għoli bil-valur ta’ 9,4 %. Madankollu, il-parti l-kbira tal-banek għamlu progress sostanzjali biex jintlaħqu l-miri biex jitnaqqas is-self improduttiv u l-istokk globali ta’ self improduttiv naqas b’50 % bejn l-ogħla livell f’Ġunju 2016, u Diċembru 2018. Is-suq sekondarju għal assi f’diffikultà qabad ir-ritmu filwaqt li l-banek ukoll aċċeleraw it-tħassir u l-kuri għal kreditu improduttiv. Id-diżaggregazzjoni ta’ self improduttiv għadha turi proporzjon għoli kostanti (65 %) ta’ self improduttiv korporattiv. Fuq l-aħħar ftit snin, l-awtoritajiet implimentaw għadd ta’ riformi legali u istituzzjonali għall-insolvenza u għall-infurzar tad-dejn. Madankollu, it-tul medju tal-proċediment ta’ insolvenza għadu għoli b’mod persistenti, l-istess bħall-għadd ta’ kawżi pendenti fil-qorti. L-oqfsa legali u ġudizzjarji qed jaffettwaw b’mod qawwi l-proċess ta’ rkupru u l-prospetti għal ripussess effiċjenti ta’ kollateral. Id-durata medja twila tal-proċedimenti ta’ rkupru hija ta’ piż fuq il-prezzijiet applikati mis-suq għal assi improduttivi.

                  (18)

                  Ir-riformi mmirati lejn is-simplifikazzjoni amministrattiva kienu fil-biċċa l-kbira limitati għal implimentazzjoni ġenerali tad-dematerjalizzazzjoni tal-proċeduri u l-prinċipju ta’ darba biss. Il-kisbiet fil-modernizzazzjoni amministrattiva jenħtieġ li jkunu kkumplementati b’aktar simplifikazzjoni amministrattiva sostanzjali. Jenħtieġ li tingħata prijorità b’mod partikolari biex jiġi limitat l-għadd ta’ dokumenti li jridu jiġu sottomessi u jew jiġu sostitwiti l-iskemi ta’ awtorizzazzjoni b’dikjarazzjonijiet sempliċi ta’ konformità mal-kundizzjonijiet applikabbli jew inkella, għas-setturi l-aktar sensittivi, billi jiġu ssimplifikati l-awtorizzazzjonijiet billi jitnaqqas iż-żmien tad-deċiżjoni u tiġi adottata approvazzjoni taċita. Is-simplifikazzjoni tal-proċeduri għal setturi speċifiċi għadha nieqsa. Għad hemm imposti amministrattivi eċċessivi, b’mod partikolari fis-settur tal-kostruzzjoni. Barra minn hekk, nuqqasijiet fl-ippjanar u l-monitoraġġ tal-akkwist pubbliku jfixklu l-kompetizzjoni. Il-prestazzjoni tal-akkwist pubbliku tista’ tittejjeb billi jiġi introdott ippjanar strutturat u kwantifikat u tiġi żgurata superviżjoni aktar mill-qrib tal-fażi ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratti. Minkejja tnaqqis sinifikanti f’għotjiet diretti bejn l-2017 u l-2018, l-użu tagħhom għadu għoli.

                  (19)

                  Fil-kuntest tal-programm ta’ assistenza finanzjarja, il-Portugall għamel sforz biex inaqqas il-piż regolatorju għal professjonijiet regolati ħafna, b’mod partikolari bl-introduzzjoni tal-liġi qafas tal-2013. F’xi każijiet, madankollu, dan il-progress twaqqaf jew saħansitra treġġa’ lura bl-adozzjoni ta’ liġijiet amministrattivi għall-professjonijiet individwali u bl-introduzzjoni ta’ projbizzjoni fuq gruppi korporattivi. Restrizzjonijiet regolatorji u amministrattivi fuq in-negozju u s-servizzi professjonali jipprevalu, u jqajmu tħassib dwar il-kompetizzjoni, il-livelli tal-prezzijiet, l-innovazzjoni u l-kwalità tas-servizzi. Sa issa, ma ġie mħabbar l-ebda pjan ta’ riforma b’reazzjoni għar-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar ir-regolamentazzjoni tas-servizzi professjonali, jew b’reazzjoni għar-Rieżami tal-Valutazzjoni tal-Kompetizzjoni għall-2018 tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) dwar il-professjonijiet awto regolati tal-Portugall (f’kooperazzjoni mal-Awtorità tal-Kompetizzjoni Portugiża).

                  (20)

                  Il-kundizzjonijiet għal ditti biex ikollhom aċċess għall-finanzjament ilhom jitjiebu matul l-aħħar ftit snin u l-proporzjon ta’ ditti li jirrapportaw l-aċċess għall-finanzi bħala restrizzjoni ewlenija għall-investiment issa huwa konformi mal-medja tal-Unjoni. L-awtoritajiet Portugiżi nedew u saħħew bosta inizjattivi f’dan il-qasam, bħall-programm Capitalizar u programmi oħra mmirati lejn tipi speċifiċi ta’ kumpaniji jew setturi. Madankollu, ditti Portugiżi għandhom it-tendenza li jiddependu ħafna fuq ir-riżorsi proprji tagħhom biex jiffinanzjaw l-investiment, u ammont mhux suffiċjenti ta’ self bankarju jispiċċa f’ditti bi produttività ogħla. Il-livell baxx ta’ kapital investit għal kull ħaddiem jirrappreżenta ostaklu kbir biex tiġi aġġornata l-istruttura produttiva tal-ekonomija Portugiża. F’dan il-kuntest, huwa importanti li l-investiment produttiv jiżdied filwaqt li jiġi ttrasferit b’mod gradwali lejn ditti b’potenzjal ta’ tkabbir u f’setturi bi profili ta’ produttività għolja. Għalkemm sorsi oħra ta’ finanzjament, bħall-kapital ta’ riskju u ta’ ekwità, kienu qed jiżdiedu matul l-aħħar ftit snin, dawn għadhom ferm aktar baxxi mill-medja tal-Unjoni.

                  (21)

                  Is-sistema ġudizzjarja qed issir aktar effiċjenti iżda qed tkompli tiffaċċja sfidi kritiċi bi proċedimenti twal u b’akkumulu kbir ta’ kawżi, b’mod partikolari fil-qrati amministrattivi u tat-taxxa. Filwaqt li jkomplu l-isforzi biex titrażżan il-korruzzjoni, il-prevenzjoni tal-korruzzjoni għadha kwistjoni minħabba n-nuqqas ta’ strateġija koordinata u responsabbiltajiet frammentati.

                  (22)

                  L-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) reġa’ żdied reċentement iżda għadu mhux biżżejjed biex itejjeb is-sistema nazzjonali Portugiża tar-riċerka u l-innovazzjoni. Wara snin ta’ tnaqqis, is-sehem tan-nefqa fuq ir-R&Ż b’rabta mal-PDG żdied reċentement u fl-2017, l-intensità tar-R&Ż tan-negozju qabżet kemxejn l-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp pubblika. Ftit sar progress biex l-istruttura ekonomika tal-Portugall tiġi aġġornata għal sehem akbar ta’ valur miżjud fil-manifattura ta’ teknoloġija għolja u fis-servizzi ta’ għarfien intensiv. Il-promozzjoni tal-investiment f’assi intanġibbli, inkluż ir-R&Ż kif ukoll il-ħiliet maniġerjali, il-litteriżmu finanzjarju u ħiliet diġitali sabiex jippermettu lid-ditti jikbru, iżidu l-kapaċità ta’ innovazzjoni tagħhom u jidħlu fis-swieq tal-esportazzjoni, joffru lill-Portugal potenzjal sinifikanti biex jagħti spinta lit-tkabbir tal-investiment u tal-produttività.

                  (23)

                  Il-konnessjonijiet marittimi u ferrovjarji insuffiċjenti jagħmluha diffiċli għan-negozji orjentati għall-esportazzjoni li jibbenefikaw b’mod sħiħ mill-potenzjal tas-suq uniku. Minħabba l-pożizzjoni ġeografika tiegħu, il-Portugall huwa punt ta’ dħul marittimu naturali, speċjalment għar-rotot transatlantiċi. Investimenti f’waqthom fit-terminals il-ġodda tal-kontejners f’Sines (Terminal Vasco da Gama), f’Leixões u f’Barreiro u l-finalizzazzjoni tal-proġetti ta’ investiment li għaddejjin fil-portijiet l-oħra Portugiżi ewlenin (Viana do Castelo, Leixoes, Aveiro, Figueira da Foz, u Setubal) ser iżidu l-kapaċità tal-ġestjoni tal-merkanzija ta’ dawn il-portijiet. Linji ferrovjarji għadhom mhux qed jintużaw biżżejjed fil-konnessjonijiet għal Spanja (kemm il-kurituri bejn il-Lvant u l-Punent kif ukoll dawk mit-Tramuntana għal Nofsinhar). L-iżvilupp ta’ pjan Iberiku komprensiv, li jinkludi l-identifikazzjoni tal-passi intermedji, it-terminals, l-interkonnessjonijiet meħtieġa biex jibbenefikaw mill-aġġornament tan-netwerk Spanjol u l-iżvilupp tal-qies standard tal-Unjoni Internazzjonali tal-Ferroviji, jgħinu biex il-prestazzjoni ferrovjarja internazzjonali tal-Portugall tingħata spinta ’l quddiem.

                  (24)

                  Investimenti fl-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih jgħinu biex jinkiseb tkabbir sostenibbli fit-tul. L-antiċipazzjoni tal-effetti negattivi tat-tibdil fil-klima, bħall-għargħar u n-nirien fil-foresti, għadha sfida fil-Portugall. Għad hemm sfidi biex tintlaħaq il-mira tal-effiċjenza fl-enerġija għall-2020, u l-aħħar data għall-2017 turi li l-konsum tal-enerġija qed jiżdied. Għad hemm marġini wiesa’ biex tittejjeb l-effiċjenza enerġetika fil-bini u biex jitnaqqas il-konsum tal-enerġija fin-negozju. Konnettività transkonfinali aħjar tal-enerġija tista’ tippermetti aktar kompetizzjoni u tiffaċilita l-użu tal-enerġija rinnovabbli.

                  (25)

                  Tajjeb li wieħed ifakkar li l-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiżi tal-2019. Dan ikun jippermetti lill-Portugall biex jagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jqis id-differenzi reġjonali u s-sitwazzjoni speċjali tar-reġjuni l-aktar imbiegħda. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

                  (26)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Portugall u ppubblikatha fir-rapport speċifiku tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Portugall fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Portugall, iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur.

                  (27)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (7) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

                  (28)

                  Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, b’mod partikolari l-ewwel, it-tieni u r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) ta’ hawn taħt fost oħrajn jikkontribwixxu biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-dejn pubbliku għoli,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Portugall jieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

         1.

            Jikseb l-għan baġitarju fit-terminu medju fl-2020, filwaqt li jqis il-marġnijiet marbuta mal-avvenimenti mhux tas-soltu li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Juża qligħ mhux mistenni biex jaċċellera t-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn pubbliku. Itejjeb il-kwalità tal-finanzi pubbliċi billi jipprijoritizza n-nefqa li jsaħħaħ it-tkabbir filwaqt li jsaħħaħ il-kontroll tan-nefqa globali, il-kosteffiċjenza u l-ibbaġitjar adegwat, b’enfasi partikolari fuq tnaqqisfit-tul ta’ arretrati fl-isptarijiet. Itejjeb is-sostenibbiltà finanzjarja tal-intrapriżi tal-Istat, filwaqt li jiżgura monitoraġġ aktar f’waqtu, trasparenti u komprensiv.

         2.

            Jadotta miżuri biex jindirizza s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol. Itejjeb il-livell tal-ħiliet tal-popolazzjoni, b’mod partikolari l-litteriżmu diġitali tagħha, inkluż billi jagħmel it-tagħlim għall-adulti aktar rilevanti għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. Iżid l-għadd ta’ gradwati tal-edukazzjoni għolja, b’mod partikolari fit-teknoloġija tax-xjenza u tal-informazzjoni. Iżid l-effettività u l-adegwatezza tax-xibka ta’ sigurtà soċjali.

         3.

            Jiffoka l-politika ekonomika fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, it-trasport ferrovjarju u l-infrastruttura tal-portijiet, it-tranżizzjoni lejn enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju u jestendi l-interkonnessjonijiet tal-enerġija, filwaqt li jqis id-disparitajiet reġjonali.

         4.

            Jippermetti rkupru aktar mgħaġġel tal-kollateral marbut ma’ self improduttiv billi jżid l-effiċjenza tal-proċedimenti ta’ insolvenza u rkupru. Inaqqas il-piż amministrattiv u regolatorju fuq in-negozji, l-iktar billi jnaqqas l-ostakli speċifiċi għas-settur għal-liċenzjar. Jiżviluppa pjan direzzjonali biex jitnaqqsu r-restrizzjonijiet fi professjonijiet regolati ħafna. Iżid l-effiċjenza tal-qrati amministrattivi u tat-taxxa, b’mod partikolari billi jnaqqas it-tul tal-proċedimenti.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

         (3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

         (4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 92.

         (5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (6)  In-nefqa pubblika primarja netta hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern bl-esklużjoni tan-nefqa fuq l-imgħax, nefqa fuq programmi tal-Unjoni korrisposti bis-sħiħ mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa tal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment huwa mifrux fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tan-nefqa huma esklużi.

         (7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.