               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 502 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tal-Bulgarija u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 tal-Bulgarija

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tal-Bulgarija u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 tal-Bulgarija

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Novembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli, li tat bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lill-Bulgarija bħala wieħed mill-Istati Membri li għalih kienet se ssir analiżi fil-fond.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2020 għall-Bulgarija
                  3
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress li għamlet il-Bulgarija biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  4
               , is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Bulgarija lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Huwa kien jinkludi wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-26 ta’ Frar 2020. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Bulgarija ma għadhiex qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi. F’dawn l-aħħar snin, il-vulnerabbiltajiet fis-settur finanzjarju kienu akkumpanjati minn dejn għoli u self improduttiv fis-settur korporattiv. L-iżbilanċi ma għadhomx qed jiġu identifikati minħabba li azzjoni ta’ politika konsistenti u ambjent makroekonomiku favorevoli naqqsu aktar ir-riskju u l-vulnerabilitajiet.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, għas-soċjetajiet u għall-ekonomiji. Qiegħda tqiegħed is-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, tfixkel il-katini tal-provvista globali, tikkawża volatilità fis-swieq finanzjarji, tiskatta xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed ikollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qiegħda thedded l-impjiegi tan-nies, l-introjtu tagħhom u n-negozju tal-kumpaniji. Hija tat xokk ekonomiku kbir li diġà qed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  5
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li jinvolvi lill-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Kull miżura ta’ emerġenza jenħtieġ li tkun strettament proporzjonata, neċessarja, limitata fiż-żmien, u konformi mal-istandards Ewropej u internazzjonali. Jenħtieġ ukoll li tkun suġġetta għal sorveljanza demokratika u stħarriġ ġudizzjarju indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir
                  6
               . Il-klawżola, kif stipulata fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 u l-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis serju fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni għarrfet lill-Kunsill bil-fehma tagħha li, minħabba t-tnaqqis qawwi mistenni fir-ritmu ekonomiku, li jirriżulta mit-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu l-attivazzjoni tal-klawżola. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti tluq temporanju mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fi żmien medju, sakemm dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju. Għall-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, b’rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Dan jippermetti li l-Istati Membri jiddevjaw mir-rekwiżiti baġitarji li normalment japplikaw filwaqt li jippermetti lill-Kummissjoni u lill-Kunsill iwettqu l-miżuri ta’ koordinazzjoni tal-politika meħtieġa fil-qafas tal-Patt.

               (6)Huwa meħtieġ li titkompla l-azzjoni biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ għan-negozju u għall-unitajiet domestiċi u biex jiġu żgurati kundizzjonijiet adegwati tas-saħħa u s-sigurtà fil-post tax-xogħol bil-ħsieb li terġa’ tibda l-attività ekonomika. L-Unjoni jenħtieġ li tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, l-Istati Membri u l-Unjoni jenħtieġ li jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex nerġgħu lura għal funzjonament normali tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u għal tkabbir sostenibbli, li jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u li jieħdu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat il-flessibbiltà li s-suq uniku joffri sabiex nadattaw għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni rapida u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u għall-moviment liberu tal-merkanzija, tas-servizzi u tal-ħaddiema, miżuri eċċezzjonali li jwaqqfu lis-suq uniku milli jiffunzjona b’mod normali jridu jitneħħew malli ma jibqgħux indispensabbli. Il-kriżi attwali wriet il-ħtieġa għal tħejjija għall-kriżijiet fis-sistema tas-saħħa, li tinkludi b’mod partikolari strateġiji ta’ xiri mtejba, ktajjen tal-provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali. Dawn huma elementi ewlenin għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti
                  7
                biex jippermetti lill-Istati Membri jimmobilizzaw ir-riżorsi mhux użati kollha mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawn l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri simplifikati. Biex jittaffew il-pressjonijiet tal-flussi tal-flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Il-Bulgarija hija mħeġġa tagħmel użu sħiħ minn dawn il-possibbiltajiet biex tgħin lill-individwi u lis-setturi l-aktar affettwati mill-isfidi.

               (9)L-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li jkunu distribwiti b’mod mhux uniformi fir-reġjuni Bulgari kollha minħabba xejriet differenti ta’ speċjalizzazzjoni, b’mod partikolari f’reġjuni li jiddependu b’mod sinifikanti fuq negozju wiċċ imb'wiċċ mal-konsumaturi. Dan jinvolvi riskju sostanzjali li jiżdiedu d-differenzi reġjonali fil-Bulgarija, li jaggrava t-tendenza diġà osservata li jitwessgħu d-disparitajiet bejn il-kapitali u l-bqija tal-pajjiż u bejn iż-żoni urbani u dawk rurali. Flimkien mar-riskju ta’ treġġigħ lura temporanju tal-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri, is-sitwazzjoni attwali titlob tweġibiet ta’ politika mmirati.

               (10)Fit-30 ta’ April 2020, il-Bulgarija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 tagħha. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

               (11)Il-Bulgarija bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (12)Fil-programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2020, il-Gvern qed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn surplus ta’ 2,1 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit ta’ 3,1 % tal-PDG fl-2020. Wara li naqas għal 20,4 % tal-PDG fl-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 25,8 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020. Il-perspettiva makroekonomika u fiskali hija affettwata minn inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19.

               (13)B’reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ koordinat tal-Unjoni, il-Bulgarija adottat miżuri baġitarji biex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi għajnuna lil dawk l-individwi u s-setturi li ntlaqtu b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji ammontaw għal 1,3 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu nfiq ogħla fuq il-kura tas-saħħa u s-servizzi tas-sigurtà u l-iskema ta’ appoġġ għall-impjiegi għal setturi f’diffikultà. Barra minn hekk, il-Bulgarija ħabbret miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu biex jappoġġaw il-likwidità għan-negozji, u l-Programmi ta’ Konverġenza tal-2020 jistmawhom li jammontaw għal 0,6 % tal-PDG. Dawn il-miżuri jinkludu garanziji mill-Bank Bulgaru għall-Iżvilupp, bi sjieda tal-Istat, u differimenti tat-taxxa għat-taxxi fuq l-introjtu tal-kumpaniji. B’mod ġenerali, il-miżuri meħuda mill-Bulgarija huma konformi mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku koordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawk il-miżuri, segwita mill-iffukar mill-ġdid tal-politiki fiskali fuq il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, se tikkontribwixxi għall-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju.

               (14)Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni b’politiki mhux mibdula, l-iżbilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tal-Bulgarija huwa mbassar li jkun ta’ 2,8 % tal-PDG fl-2020 u ta’ 1,8 % fl-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa previst li jibqa’ taħt is-60 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021.

               (15)Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba l-ksur ippjanat mill-Bulgarija tal-limitu tad-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. Ir-rapport ikkonkluda, wara valutazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha, li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 huwa ssodisfat.

               (16)Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Bulgarija ddikjarat stat ta’ emerġenza mit-13 ta’ Marzu 2020 sat-13 ta’ April 2020; dan ġie estiż sussegwentement għat-13 ta’ Mejju 2020 u mbagħad sal-14 ta’ Ġunju 2020. Fis-6 ta’ April 2020, il-Parlament adotta proposta għal emenda tal-baġit tal-Istat tal-2020, ippreżentata mill-Gvern. Il-baġit il-ġdid jipprevedi defiċit ta’ BGN 3,5 biljun (2,9 % tal-PDG), minħabba ż-żieda fl-infiq għal miżuri relatati mal-kriżi u t-tnaqqis mistenni fid-dħul ta’ 2,4 biljun. Hija prevista żieda ta’ ħames darbiet tal-limitu massimu ta’ dejn ġdid li l-Gvern jista’ joħroġ, minn BGN 2,2 biljun għal BGN 10 biljun.  B’mod ġenerali, il-Bulgarija mmobbilizzat pakkett finanzjarju ta’ aktar minn BGN 870 miljun permezz ta' diversi programmi operattivi ffinanzjati mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020 biex tappoġġa s-sistema tas-saħħa u tindirizza l-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija.

               (17)B’reazzjoni għall-kriżi, il-Bulgarija introduċiet miżura ta’ appoġġ għall-impjieg li biha l-Istat jimpenja ruħu li jħallas 60 % tal-introjtu tal-ħaddiema u tal-kontribuzzjoni tas-sigurtà soċjali assoċjata għal perjodu ta’ mhux aktar minn tliet xhur, bil-kundizzjoni li min iħaddem iħallas id-differenza u jimpenja ruħu li jżomm il-ħaddiema. Il-kumpaniji eliġibbli jinkludu dawk affettwati direttament mir-restrizzjonijiet imposti minħabba l-istat ta’ emerġenza. Kumpaniji minn setturi oħra, li jirnexxilhom jagħtu prova ta’ tnaqqis ta’ 20 % fid-dħul f’Marzu 2020 meta mqabbel ma’ Marzu 2019, huma wkoll eliġibbli.

               (18)Il-kapital tal-Bank Bulgaru għall-Iżvilupp ġie miżjud biex jappoġġa l-likwidità fl-ekonomija. BGN 500 miljun ġew allokati għal garanziji tal-portafoll lill-banek biex jipprovdu kundizzjonijiet ta’ self tan-negozju aktar flessibbli lin-negozji, filwaqt li BGN 200 miljun ġew allokati għal garanziji għal self mingħajr imgħax sa BGN 4,500 għal persuni li tpoġġew fuq liv mhux imħallas mill-kumpaniji tagħhom jew dawk li jaħdmu għal rashom. Il-Bank Bulgaru għall-Iżvilupp se jimplimenta wkoll skema ta’ garanzija ta’ EUR 100 miljun għal self lil SMEs iffinanzjata mill-Programm ta’ Operazzjoni “Innovazzjoni u Kompetittività” skont il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali. Il-Maniġer tal-Fondi tal-Istrumenti Finanzjarji fil-Bulgarija eżamina mill-ġdid il-portafoll tiegħu u qed ifassal l-istrumenti tiegħu ta’ appoġġ għall-intrapriżi għar-realtà ekonomika attwali. Il-Bank Nazzjonali Bulgaru introduċa pakkett ta’ miżuri ta’ BGN 9,3 biljun, li għandhom l-għan li jżommu r-reżiljenza tas-sistema bankarja u jtejbu l-flessibbiltà tagħha, biex inaqqsu l-effetti negattivi tar-restrizzjonijiet fuq iċ-ċittadini u n-negozji.

               (19)L-ekonomija tal-Bulgarija ntlaqtet sew mill-kriżi, li affettwat kemm is-settur tas-servizzi kif ukoll dak tal-manifattura. L-impatt negattiv kien aggravat bi tnaqqis fid-domanda u fil-provvista, u bi tfixkil fil-katini tal-valur globali. Il-miżuri meħuda mill-Gvern biex jiffaċċja l-emerġenza jistgħu jgħinu biex jittaffew il-konsegwenzi tal-kriżi, iżda l-implimentazzjoni fil-pront u effettiva tagħhom se tkun kruċjali għall-preservazzjoni tal-impjiegi u għat-titjib tal-likwidità tal-kumpaniji, speċjalment l-SMEs, u tal-ħaddiema indipendenti. Fil-proċess tat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri huwa meħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. F’konformità mal-Linji Gwida tal-Kummissjoni, il-Bulgarija neħħiet il-projbizzjonijiet fuq it-tagħmir ta’ protezzjoni personali u stabbilixxiet “korsiji ħodor” għal kontrolli rapidi fil-punti tal-qsim tal-fruntieri.

               (20)Il-COVID-19 poġġiet piż addizzjonali fuq is-sistema tas-saħħa Bulgara, li diġà hija kkaratterizzata minn aċċessibbiltà limitata li tirriżulta minn finanzjament pubbliku baxx, kopertura tal-assigurazzjoni tas-saħħa limitata, numru żgħir ta’ infermiera, u distribuzzjoni ġeografika żbilanċjata tal-ħaddiema tas-saħħa. Għalhekk hemm lok għat-tisħiħ tar-reżiljenza, l-aċċessibbiltà u l-kapaċità ġenerali tas-sistema tas-saħħa Bulgara. L-għoti ta’ aktar kura (ġenerali u speċjalista) f’ambjenti ambulatorji, ukoll bl-użu ta’ telekonsultazzjonijiet, jillibera l-kapaċità tal-isptarijiet, filwaqt li l-ittestjar u t-trattament jenħtieġ li jkunu disponibbli għal kulħadd, indipendentement mill-istatus tal-assigurazzjoni tas-saħħa. Jenħtieġ li jiġi żgurat aċċess xieraq għall-ħaddiema tas-saħħa u għas-servizzi tagħhom fit-territorju kollu. L-integrazzjoni tal-kura primarja, fit-tul u fil-komunità hija kruċjali għall-anzjani u l-gruppi l-aktar vulnerabbli.

               (21)Skont it-tbassir tal-Kummissjoni, il-qgħad huwa mistenni li jiżdied għal 7,0 % fl-2020 u jonqos għal 5,8 % fl-2021. Sa mill-bidu tal-istat ta’ emerġenza, il-qgħad żdied malajr fl-industrija tal-ospitalità, fi bliet kbar u fost persuni li għandhom sa edukazzjoni sekondarja. Il-Gvern ħa miżuri biex jipproteġi l-impjiegi, b’mod partikolari skemi ta’ xogħol għal żmien qasir, li jenħtieġ li jiġu implimentati malajr u msaħħa aktar. F’kooperazzjoni mas-sħab soċjali, il-kuntest attwali jirrikjedi appoġġ estensiv għal min iħaddem u għall-ħaddiema, fosthom dawk li jaħdmu għal rashom, biex jiġi evitat aktar telf ta’ impjiegi. Il-kapaċità u l-miżuri implimentati mill-Aġenzija Nazzjonali tal-Impjiegi se jkollhom bżonn jissaħħu biex iwieġbu għall-effetti negattivi fuq is-suq tax-xogħol. Aktar sforzi fl-attivazzjoni, fit-titjib tal-ħiliet u fit-taħriġ mill-ġdid se jkunu strumentali biex il-persuni jerġgħu jibdew jaħdmu, filwaqt li l-forza tax-xogħol titħejja għall-isfidi u l-opportunitajiet li jirriżultaw mid-diġitalizzazzjoni. Il-kriżi jista’ jkollha wkoll impatt sinifikanti fuq il-ħaddiema f’impjieg informali, b’aċċess limitat għas-servizzi tas-saħħa u għall-protezzjoni soċjali. Miżuri ta’ politika mmirati jistgħu jwaqqfu lill-ħaddiema mhux protetti u lill-gruppi l-aktar vulnerabbli milli jaqgħu aktar fil-faqar u jtejbulhom l-għajxien tagħhom matul l-irkupru.

               (22)Il-kriżi tas-CO19 taffettwa b’mod sproporzjonat lill-gruppi vulnerabbli u taggrava l-isfidi soċjali eżistenti. Is-sehem ta’ nies fir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali kien diġà għoli qabel il-kriżi, speċjalment fost it-tfal, l-anzjani, il-persuni b’diżabbiltà u r-Rom, u t-trasferimenti soċjali rnexxielhom inaqqsu l-faqar sa ċertu punt biss. L-inugwaljanza fl-introjtu kienet waħda mill-ogħla fl-UE u s-sistemi tat-taxxa u tal-benefiċċji wrew wieħed mill-aktar impatti dgħajfa fuq it-tnaqqis tagħha. Il-kriżi teħtieġ miżuri biex jinstab rimedju għan-nuqqasijiet li diġà ġew identifikati fis-snin preċedenti, u b’mod partikolari fl-iskema ta’ introjtu minimu, li hija waħda mill-inqas adegwati fl-UE biex toħroġ lir-riċevituri mill-faqar. Kwistjonijiet bħall-iżgurar tal-protezzjoni soċjali għal kulħadd, inklużi ħaddiema mhux standard, persuni li jaħdmu għal rashom u unitajiet domestiċi bi dħul baxx, l-iżgurar ta’ appoġġ għad-dħul, ikel u servizzi soċjali adegwati, kif ukoll il-forniment ta’ akkomodazzjoni ta’ emerġenza u ta’ appoġġ għal persuni bla dar, jibqgħu rilevanti. Ir-riforma tas-servizzi soċjali tgħin biex tiġi stabbilizzata s-sistema, filwaqt li kooperazzjoni aktar b’saħħitha bejn is-servizzi tas-saħħa u dawk soċjali tippermetti li jintlaħqu aktar dawk li ma jistgħux jieħdu ħsieb tagħhom infushom huma stess u persuni b’diżabbiltà. Ħafna unitajiet domestiċi Rom, li diġà kienu jinsabu f’faqar kbir qabel il-kriżi, jeħtieġu servizzi ta’ medjazzjoni u servizzi u appoġġ essenzjali.

               (23)Il-provvista mtejba ta’ servizzi ta’ edukazzjoni u taħriġ u forza tax-xogħol b’ħiliet aħjar isaħħu wkoll b’mod qawwi l-irkupru u jippromwovu tkabbir inklużiv u sostenibbli fi żmien medju. Għad hemm lok għat-titjib tal-kwalità, ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol u l-inklużività tal-edukazzjoni u t-taħriġ fil-Bulgarija. Il-Bulgarija hija fost l-Istati Membri li fihom l-isfond soċjoekonomiku għandu l-akbar influwenza fuq l-eżiti tat-tagħlim. L-inklużjoni tar-Rom fl-edukazzjoni għadha sfida, bi tluq bikri mill-iskola jkun partikolarment għoli fost ir-Rom u f’żoni rurali. Il-livell kumplessiv tal-ħiliet diġitali huwa baxx fost il-popolazzjoni (ta’ bejn is-16 u l-74 sena), inkluż ukoll għaż-żgħażagħ (ta’ bejn is-16 u d-19-il sena). It-titjib tal-ħiliet diġitali, pereżempju permezz ta’ lawrji u kurrikuli aktar allinjati diġitalment, jista’ jgħin fl-adattament għall-bidliet fis-suq tax-xogħol prodotti mid-diġitalizzazzjoni u għall-ħtieġa ta’ ħidma diġitali mill-bogħod. Fl-istess ħin, għad hemm 11 % tal-istudenti li ma għandhomx aċċess għall-kompjuters u / jew aċċess għall-internet u 2000 għalliem mingħajr kompjuters. Is-sitwazzjoni attwali tat-tagħlim mill-bogħod qed tirriskja, għalhekk, li tagħmel agħar l-inugwaljanzi li diġà huma kbar fl-edukazzjoni u t-taħriġ: it-titjib tal-għarfien diġitali tal-istudenti kollha u l-aċċess tagħhom għal infrastruttura teknika adegwata jkollu impatt pożittiv fit-tul fuq l-aċċess tagħhom għall-edukazzjoni, b’mod partikolari għal gruppi vulnerabbli, fosthom ir-Rom, u b’hekk jgħin biex jitnaqqsu r-rati għolja ta’ tluq bikri mill-iskola tagħhom.

               (24)Il-kriżi enfasizzat l-importanza strateġika ta’ amministrazzjoni pubblika effiċjenti u ta’ gvern diġitali li jiffunzjona tajjeb, inkluż is-saħħa elettronika u l-akkwist elettroniku. Ir-riformi f’dan il-qasam ġew appoġġati mill-UE, iżda l-implimentazzjoni tagħhom miexja bil-mod wisq u dan affettwa b’mod negattiv l-effikaċja tas-settur pubbliku matul il-perjodu ta’ għeluq. Il-Bulgarija, għalhekk, qiegħda lura fil-forniment tas-servizzi elettroniċi, u l-użu tagħhom miċ-ċittadini u min-negozji jenħtieġ li jiġi mħeġġeġ. Hemm bżonn ukoll li jiġu indirizzati b’mod sħiħ il-kwistjonijiet relatati maċ-ċibersigurtà u mas-sigurtà tal-infrastruttura kritika. Għall-quddiem, amministrazzjoni pubblika effettiva se tkun kruċjali biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni bla dewmien u effettiva tal-miżuri ta’ rkupru. Il-kooperazzjoni u l-koordinazzjoni fil-livelli kollha tal-Gvern, inkluż dwar il-kuntratti u l-konċessjonijiet pubbliċi, kif ukoll dwar is-sorveljanza tas-suq, jibqgħu partikolarment importanti. Prevedibbiltà u stabbiltà regolatorji aktar b’saħħithom, kontroll effettiv fuq l-implimentazzjoni tal-politika, u tnaqqis tal-piż amministrattiv, itejbu l-ambjent tan-negozju u jippromwovu l-investiment, u dan jaffettwa b’mod pożittiv il-veloċità tal-irkupru.

               (25)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu implimentati minn qabel u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. Il-kriżi żiedet l-importanza tad-diġitalizzazzjoni u tal-innovazzjoni, fejn il-Bulgarija, u b’mod partikolari l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) tagħha, għandhom prestazzjoni li hi ferm taħt il-medja tal-UE. Każ wieħed sinifikanti ta’ din il-kwistjoni huwa l-ispettru ppjanat li jiġi allokat fil-meded pijunieri tal-5G, li ma jissodisfax dak li hu meħtieġ biex jippermetti l-forniment bla dewmien u effettiv tas-servizzi tal-5G. Il-kwistjonijiet magħrufa fis-sistema tar-riċerka u l-edukazzjoni għolja, bħall-frammentazzjoni, il-finanzjament baxx u l-għarfien limitat u t-trasferiment tat-teknoloġija, għad iridu jiġu indirizzati. Fl-istess ħin, il-Bulgarija hija l-ekonomija l-aktar intensiva fl-użu tar-riżorsi u tal-enerġija u fl-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra fl-UE, bi ħtiġijiet importanti ta’ investiment fl-oqsma tal-enerġija u d-dekarbonizzazzjoni biex tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni lejn in-newtralità klimatika, kif deskritt fil-Pjan Nazzjonali tal-Bulgarija dwar l-Enerġija u l-Klima.

               (26)L-isforzi ta’ trasformazzjoni biex tiġi indirizzata l-intensità għolja fl-użu tal-enerġija tal-Bulgarija, id-dipendenza żejda tagħha fuq il-fjuwils fossili, u l-użu ineffiċjenti tagħha tal-enerġija u r-riżorsi huma fi stadju inizjali ħafna. Il-Pjan Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima jenfasizza l-impenn tal-Bulgarija biex tiddekarbonizza l-ekonomija tagħha sal-2050 fil-kuntest tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, iżda jiddikjara wkoll l-intenzjoni li tinżamm id-dipendenza tal-Bulgarija fuq is-sorsi domestiċi tal-linjite għall-2050 u lil hinn. Il-kopertura u l-kwalità tal-infrastruttura tat-trasport fil-Bulgarija għadha taħt il-medja tal-UE u n-Network tat-Trasport Trans-Ewropew għadu ma tlestiex. In-network tal-pjattaformi multimodali, xi sezzjonijiet ferrovjarji u tat-toroq, u s-sistemi Ewropej tal-ġestjoni tat-traffiku ferrovjarju u s-sistemi tat-trasport intelliġenti għadhom sottożviluppati. Huwa meħtieġ li jiġu indirizzati kwistjonijiet ambjentali sinifikanti, billi dawn jaffettwaw it-tkabbir sostenibbli u joħolqu riskji addizzjonali għas-saħħa matul il-kriżi tal-COVID-19. Il-Bulgarija hija fost l-Istati Membri bl-akbar inċidenza ta’ mwiet relatati mat-tniġġis, u l-ġestjoni tal-iskart u l-konformità mal-obbligi tal-ġbir u t-trattament tal-ilma urban mormi għadhom ta’ sfida. L-ipprogrammar tal-Fond ta’ Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lill-Bulgarija tindirizza wħud mill-isfidi ppreżentati mit-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima, b’mod partikolari fit-territorji koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  8
               . Dan jippermetti lill-Bulgarija tagħmel l-aħjar użu minn dan il-fond.

               (27)Il-fatt li jkun hemm qafas ta’ insolvenza li jiffunzjona tajjeb se jkun importanti għall-irkupru tal-ekonomija reali wara l-kriżi tal-COVID-19, li tista’ twassal għal żieda sinifikanti fil-fallimenti.  Dan il-qafas jiffaċilita wkoll riżoluzzjoni aktar rapida tas-self improduttiv, u b’hekk jillimita l-akkumulazzjoni ulterjuri tiegħu. Fl-istess ħin, l-ineffikaċja tal-qafas tal-insolvenza tirriżulta fi proċedimenti ta’ insolvenza li jdumu u jiswew ħafna flus. F’Ġunju 2019, ġie adottat il-pjan direzzjonali tal-qafas tal-insolvenza, u dan identifika lakuni rilevanti. Il-Bulgarija bdiet l-implimentazzjoni tiegħu u qed tħejji passi ta’ segwitu, inklużi bidliet leġiżlattivi u attivitajiet ta’ bini tal-kapaċità.

               (28)Il-Bulgarija adottat diversi liġijiet fl-2019 bil-għan li tittrasponi r-raba’ u l-ħames Direttivi kontra l-Ħasil tal-Flus li l-implimentazzjoni tagħhom għadha pendenti. Il-Valutazzjoni Nazzjonali tar-Riskju li tlestiet dan l-aħħar turi dgħufijiet li jeħtieġu mitigazzjoni urġenti biex ikun hemm prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu. Ir-riskji marbuta maċ-ċittadinanza minn programmi ta’ skemi ta’ investiment u minn assi virtwali għadhom ma ġewx ivvalutati kif suppost. Jeħtieġ li jitfasslu u jiġu implimentati azzjonijiet biex ikun hemm applikazzjoni effettiva tal-qafas ta’ kontra l-ħasil tal-flus minn entitajiet marbutin b’obbligu. L-effettività tal-implimentazzjoni u l-infurzar tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus kienu limitati u l-użu ta’ intelligence finanzjarja ma kienx biżżejjed.

               (29)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu indirizzati l-isfidi strutturali fi żmien medju sa twil. Dawk ir-rakkomandazzjonijiet jibqgħu pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet rigward politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar jenħtieġ li jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u strateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (30)Il-banek Bulgari huma kumplessivament profittabbli u kkapitalizzati tajjeb. Minkejja xi tnaqqis f’dawn l-aħħar snin, il-proporzjon ta’ self improduttiv (non-performing loans, NPLs) għadu ta’ 7,2 % fit-tielet kwart tal-2019, li hu fost l-ogħla fl-UE, b’mod partikolari minn korporazzjonijiet mhux finanzjarji u għal banek ta’ sjieda domestika, fejn sforzi ulterjuri biex jiġi promoss suq ta’ NPLs sekondarju li jiffunzjona jibqgħu importanti. Il-proviżjonament tal-NPLs ilu jonqos sa mill-aħħar parti tal-2018, u xi kultant ikun akkumpanjat minn nuqqas ta’ proviżjonament tal-NPLs eżistenti li ilhom ħafna li skadew. Il-valutazzjoni komprensiva mwettqa mill-Bank Ċentrali Ewropew żvelat il-ħtieġa li jiżdied il-kapital f’żewġ banek. Ir-rikapitalizzazzjoni qed tiġi ffinalizzata. Iż-żieda fil-forniment tal-likwidità mill-banek għall-mitigazzjoni tal-impatt tal-kriżi tal-COVID-19 u t-tnedija mill-ġdid tat-tkabbir ekonomiku jenħtieġ li tkun abbinata mal-applikazzjoni mill-banek ta’ valutazzjoni tar-riskju tal-kreditu u standards ta’ kreditu prudenti, prattiki ta’ valutazzjoni sodi u rappurtar akkurat ta’ kwalunkwe deterjorament fil-kwalità tal-assi.

               (31)Il-Kummissjoni timmonitorja l-progress tal-Bulgarija fl-oqsma tar-riforma ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni fil-kuntest tal-mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni u verifika (cooperation and verification mechanism, CVM). L-aħħar rapport tas-CVM ta’ Ottubru 2019 innota li l-progress li sar mill-Bulgarija huwa biżżejjed biex jissodisfa l-impenji tal-Bulgarija li saru fiż-żmien tal-adeżjoni tagħha mal-UE. Il-Bulgarija wettqet riforma estensiva tal-qafas legali tagħha kontra l-korruzzjoni, madankollu, hemm bżonn rekord solidu ta’ kundanni finali f’każijiet ta’ korruzzjoni ta’ livell għoli biex tinbena l-fiduċja pubblika. Barra minn hekk, għad hemm għadd ta’ sfidi, b’mod partikolari l-iżgurar ta’ investigazzjonijiet kriminali effettivi, l-ibbilanċjar mill-ġdid tax-xogħol bejn il-qrati, u s-simplifikazzjoni tal-uffiċċji lokali tas-servizzi tal-prosekuzzjoni. Dawn il-kwistjonijiet huma s-suġġett ta’ monitoraġġ fil-qafas tal-mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni u verifika. Skont dan il-mekkaniżmu, il-Kummissjoni tkompli tissorvelja r-riforma ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni fil-Bulgarija. Dawn iż-żoni għalhekk mhumiex koperti mir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż għall-Bulgarija, iżda huma rilevanti għall-iżvilupp ta’ ambjent soċjoekonomiku pożittiv fil-pajjiż.

               (32)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għall-koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li tista’ tikkontribwixxi għal ekonomija sostenibbli. L-Istati Membri evalwaw il-progress fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom. Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, il-Bulgarija se tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (33)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Bulgarija u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 u l-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Bulgarija fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Bulgarija iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (34)Fid-dawl ta’ dik il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 u l-opinjoni tiegħu
                  9
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Bulgarija tieħu azzjoni fl-2020 u fl-2021 biex:

               1.F’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati biex tikseb pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju u tiżgura s-sostenibbiltà tad-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Timmobilizza riżorsi finanzjarji adegwati biex issaħħaħ ir-reżiljenza, l-aċċessibbiltà u l-kapaċità tas-sistema tas-saħħa, u tiżgura distribuzzjoni ġeografika bbilanċjata ta’ ħaddiema tas-saħħa.

               2.Tiżgura protezzjoni soċjali adegwata u servizzi essenzjali għal kulħadd u ssaħħaħ il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol. Ittejjeb l-aċċess għax-xogħol mill-bogħod u tippromwovi l-ħiliet diġitali u l-aċċess ugwali għall-edukazzjoni. Tindirizza n-nuqqasijiet fl-adegwatezza tal-iskema tal-introjtu minimu.

               3.Tissimplifika u taċċellera l-proċeduri biex tipprovdi appoġġ effettiv għall-impriżi żgħar u ta’ daqs medju u għal dawk li jaħdmu għal rashom, filwaqt li tiżgura wkoll li dawn ikomplu jkollhom aċċess għall-finanzjament u għal arranġamenti ta’ ħlas flessibbli. Tavvanza l-proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u l-promozzjoni tal-investiment privat biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku. Tiffoka l-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq il-produzzjoni u l-użu ndaf u effiċjenti tal-enerġija u r-riżorsi, l-infrastruttura ambjentali u t-trasport sostenibbli, u b’hekk tikkontribwixxi għad-dekarbonizzazzjoni progressiva tal-ekonomija, inkluż fir-reġjuni tal-faħam.

               4.Timminimizza l-piż amministrattiv għall-kumpaniji billi ttejjeb l-effettività tal-amministrazzjoni pubblika u ssaħħaħ il-gvern diġitali. Tiżgura funzjonament effettiv tal-qafas tal-insolvenza. Iżżid l-isforzi biex tiżgura valutazzjoni tar-riskju adegwata, mitigazzjoni, superviżjoni effettiva u infurzar tal-qafas ta’ kontra l-ħasil tal-flus.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 501 final.

                     (4)

                        ĠU C 301, 5.9.2019, p. 117–122.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5) u r-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

                     (8)

                        SWD(2020) 501 final.

                     (9)

                        Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 503 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma taċ-Ċekja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza taċ-Ċekja tal-2020

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma taċ-Ċekja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza taċ-Ċekja tal-2020

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, fejn iċ-Ċekja ma kinitx identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

               (2)Ir-rapport għal kull pajjiż tal-2020 għaċ-Ċekja
                  2
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress taċ-Ċekja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  3
               , is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress taċ-Ċekja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija globali. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, għas-soċjetajiet u għall-ekonomiji. Qed tpoġġi s-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija b’mod li tfixkel il-katini ta’ provvista globali, tikkawża volatilità fis-swieq finanzjarji, tagħti skossi fid-domanda tal-konsumatur u jkollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qed thedded l-impjiegi tan-nies, id-dħul tagħhom u n-negozju tal-kumpaniji. Hija tat xokk ekonomiku kbir li diġà qed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  4
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li tinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Jenħtieġ li kwalunkwe miżura ta’ emerġenza tkun strettament proporzjonata, meħtieġa, limitata fiż-żmien, u f’konformità mal-istandards Ewropej u internazzjonali. Jenħtieġ li dawn ikunu soġġetti għal sorveljanza demokratika u għal stħarriġ ġudizzjarju indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir
                  5
               . Il-klawżola, kif stipulata fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 u l-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis serju fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni kkondividiet mal-Kunsill il-fehma tagħha li, minħabba t-tnaqqis serju mistenni fir-ritmu ekonomiku li jirriżulta mit-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu l-attivazzjoni tal-klawżola. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti għal tluq temporanju mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, dment li dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fuq terminu medju. Għall-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, fuq rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Dan jippermetti li l-Istati Membri jitbiegħdu mir-rekwiżiti baġitarji li normalment japplikaw filwaqt li jippermettu lill-Kummissjoni u lill-Kunsill biex iwettqu l-miżuri ta’ koordinazzjoni tal-politika meħtieġa fil-qafas tal-Patt.

               (6)It-tkomplija tal-azzjoni hija meħtieġa biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ għan-negozji u għall-unitajiet domestiċi u jiġu żgurati kundizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sikurezza fuq il-post tax-xogħol bl-għan tar-rilanċ tal-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex jerġgħu lura għal funzjonament normali tas-soċjetajiet u tal-ekonomiji tagħna u għal tkabbir sostenibbli, billi jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u jieħdu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat il-flessibbiltà li s-suq uniku joffri biex jadatta għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni rapida u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu tal-merkanzija, tas-servizzi u tal-ħaddiema, malli ma jibqgħux indispensabbli jridu jitneħħew il-miżuri eċċezzjonali li jipprevjenu s-suq uniku milli jiffunzjona b’mod normali. Il-kriżi attwali wriet il-ħtieġa għal pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa, li jinkludu b’mod partikolari strateġiji ta’ xiri mtejba, ktajjen tal-provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali. Dawn huma elementi ewlenin għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġislattivi
                  6
                rilevanti biex jippermetti lill-Istati Membri jimmobilizzaw ir-riżorsi mhux użati kollha mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawk l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri simplifikati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ flussi tal-flus, l-Istati Membri jistgħu jgawdu wkoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Iċ-Ċekja hija mħeġġa tagħmel użu sħiħ minn dawk il-possibbiltajiet biex tgħin lill-individwi u lis-setturi l-aktar milquta mill-isfidi.

               (9)Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li ma jiġux distribwiti b’mod ugwali bejn ir-reġjuni minħabba xejriet ta’ speċjalizzazzjoni differenti. Għalhekk, is-sitwazzjoni attwali tinvolvi riskju sostanzjali ta’ twessigħ tad-disparitajiet reġjonali u territorjali fi ħdan iċ-Ċekja, jew il-ħolqien ta’ differenzi territorjali ġodda fil-livell sottoreġjonali, li aggrava wkoll ix-xejra diġà osservata ta’ twessigħ tad-disparitajiet bejn ir-reġjuni ta’ Karlovarský u Ústecký u l-bqija tal-pajjiż. Flimkien mar-riskju ta’ żarmar temporanju tal-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri, is-sitwazzjoni attwali titlob risponsi ta’ politika mmirati.

               (10)Fis-7 ta’ Mejju 2020, iċ-Ċekja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2020 u, fit-30 ta’ April 2020, il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 tagħha. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (11)Attwalment iċ-Ċekja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (12)Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2020, il-gvern qed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn surplus ta’ 0,3 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 għal defiċit ta’ 5,1 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa previst li jonqos għal 4,1 % tal-PDG fl-2021. Wara li naqas għal 30,8 % tal-PDG fl-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 37 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020. Il-prospetti makroekonomiċi u fiskali huma milquta minn inċertezza kbira relatata mal-pandemija tal-COVID-19.

               (13)B’reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ koordinat tal-Unjoni, iċ-Ċekja adottat miżuri baġitarji biex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi għajnuna lil dawk l-individwi u s-setturi li ntlaqtu b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020, dawk il-miżuri baġitarji kienu jammontaw għal 4 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu bonuses tat-taxxa ta’ kumpens u r-remissjoni ta’ obbligi ta’ assigurazzjoni soċjali u tas-saħħa għal sitt xhur (1 % tal-PGD), skema ta’ xogħol għal żmien qasir għal ħaddiema għal rashom (1 % tal-PGD), remissjoni ta’ ħlasijiet bil-quddiem ta’ taxxa personali u tat-taxxa tad-dħul dovuti f’Ġunju 2020 (0,8 % tal-PDG) u miżuri relatati mas-saħħa (0,7 % tal-PDG). Barra minn hekk, iċ-Ċekja ħabbret miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett immedjat, se jikkontribwixxu biex jappoġġjaw il-likwidità għan-negozji. Dawn jinkludu l-aktar skemi ta’ garanzija biex jipprovdu self lill-SMEs u lill-intrapriżi kbar. Madankollu, il-Programm ta’ Konverġenza ma jikkwantifikax l-obbligazzjonijiet kontinġenti marbuta ma’ dawk il-miżuri l-ġodda. Il-biċċa l-kbira tal-miżuri li fuqhom huwa bbażat il-Programm ġew inklużi wkoll fil-previżjoni tar-rebbiegħa tal-2020 tal-Kummissjoni. Xi miżuri li ma setgħux jiġu kkwantifikati jew li ġew estiżi lil hinn mid-data ta’ skadenza ma setgħux jiġu inklużi. B’mod ġenerali, il-miżuri meħuda miċ-Ċekja huma konformi mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku kkoordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawk il-miżuri, segwita mill-iffukar mill-ġdid tal-politiki fiskali lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq terminu medju meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, se tikkontribwixxi għall-ippreservar tas-sostenibbiltà fiskali fit-terminu medju.

               (14)Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni skont politiki mhux mibdula, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika taċ-Ċekja huwa mbassar li jkun ta’ -6,7 % tal-PDG fl-2020 u ta’ -4,0 % fl-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa mbassar li se jibqa’ taħt is-60 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021.

               (15)Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba l-ksur ippjanat taċ-Ċekja tal-limitu massimu tad-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. B’mod ġenerali, l-analiżi tissuġġerixxi li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 mhux sodisfatt.

               (16)Iċ-Ċekja ddikjarat stat ta’ emerġenza bejn it-12 ta’ Marzu 2020 u s-17 ta’ Mejju 2020 biex trażżan l-impatt tal-pandemija tal-COVID-19, tagħlaq l-iskejjel, tirrestrinġi l-avvenimenti u l-operazzjoni tal-ħwienet, u tillimita b’mod sinifikanti l-ġbir ta’ persuni. Bejn il-15 ta’ Marzu 2020 u s-17 ta’ Mejju 2020 il-fruntieri fuq l-art kienu wkoll parzjalment magħluqa. Dan illimita lill-ħaddiema Ċeki li spiċċaw mill-impjieg u lill-ħaddiema barranin li daħlu fil-pajjiż, u b’hekk ħoloq konġestjoni tax-xogħol lokali, b’mod partikolari fix-xogħlijiet ta’ manifattura u dawk staġjonali, u ħalla impatt fuq il-ktajjen tal-provvista essenzjali. Biex jgħin lill-unitajiet domestiċi u lill-kumpaniji matul il-kriżi, il-gvern iddikjara pakkett ta’ stimolu li jinvolvi miżuri ta’ appoġġ dirett u garanziji pubbliċi. Filwaqt li dan jista’ jipprovdi għajnuna temporanja, l-ekonomija għadha mistennija li tintlaqat ħażin fl-2020, hekk kif id-domanda esterna taqa’ u l-miżuri ta’ lockdown ifixklu l-attività ekonomika. Il-PDG reali huwa mistenni li jirkupra gradwalment fl-2021, iżda huwa improbabbli li jerġa’ lura għall-valuri tal-2019 matul il-perjodu ta’ tbassir. L-impatt fuq setturi bħat-trasport, l-ospitalità u t-turiżmu huwa mistenni li jkun sinifikanti. Il-qgħad se jiżdied iżda dan se jittaffa minn suq tax-xogħol li qabel kien ristrett, il-pakkett ta’ stimolu, u s-sehem baxx ta’ kuntratti temporanji. Biex jiżguraw appoġġ ta’ likwidità, l-awtoritajiet nedew għadd ta’ skemi ta’ garanziji statali għal intrapriżi ta’ kull daqs. Hemm ukoll differiment ta’ selfa għal konsum u ħlasijiet lura ta’ ipoteki għal tliet xhur jew sitt xhur għal unitajiet domestiċi u ditti milquta mill-kriżi. Fil-proċess tat-tfassil u tal-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri, jenħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Il-Bank Nazzjonali Ċek adotta wkoll diversi miżuri biex itaffi l-impatt tal-kriżi fuq is-settur finanzjarju.

               (17)L-isforzi bikrija ta’ mitigazzjoni ta’ COVID-19 relatati mas-saħħa għenu biex titnaqqas il-firxa tal-virus fiċ-Ċekja. Ittieħdu miżuri biex tiżdied il-provvista ta’ tagħmir mediku u tiġi żgurata l-infrastruttura meħtieġa u b’hekk titħejja s-sistema tas-saħħa biex tlaħħaq maż-żieda fid-domanda. L-istatus tas-saħħa tal-popolazzjoni Ċeka tjieb b’mod sinifikanti f’dawn l-aħħar snin, u jqarreb lejn il-medja tal-UE. Madankollu, hemm differenzi reġjonali sostanzjali fl-istennija tal-għomor, parzjalment determinati minn fatturi soċjoekonomiċi u dawk ta’ mġiba. Filwaqt li l-livell ġenerali tal-ħtiġijiet mhux issodisfati awtodikjarati għall-kura medika huwa fost l-aktar baxxi fl-UE, għadhom jippersistu differenzi reġjonali fir-rigward tad-distribuzzjoni ta’ riżorsi tal-kura tas-saħħa u tal-persunal, li ffaċċjaw żiediet fl-istrapazz. Proporzjon sostanzjali tal-forza tax-xogħol tas-saħħa mistenni li jirtira fis-snin li ġejjin. Biex jittaffa l-impatt tal-COVID-19, fil-futur jenħtieġ li titjieb ir-reżiljenza u l-istat ta’ tħejjija għall-kriżijiet tas-sistema tas-saħħa, filwaqt li jiġi appoġġat l-aċċess ugwali għal provvista akbar ta’ kura primarja u kura integrata biex jitnaqqas l-għadd ta' pazjenti li jiddaħħlu l-isptar bla bżonn. Dan jista’ wkoll itejjeb il-prevenzjoni u jnaqqas il-kundizzjonijiet ta’ saħħa l-oħra. Is-soluzzjonijiet tas-saħħa elettronika għadhom limitati minkejja l-eżistenza ta’ Strateġija Nazzjonali dwar is-Saħħa elettronika għall-2016-2020.

               (18)Matul l-2019 u kmieni fl-2020, is-suq tax-xogħol taċ-Ċekja baqa’ b’saħħtu, bil-biċċa l-kbira tal-indikaturi juru eżiti pożittivi. Ir-rata ta’ impjieg kompliet tikber u l-qgħad niżel għar-rata l-aktar baxxa li qatt kien hemm. Madankollu, skont it-tbassir tal-Kummissjoni, din tal-aħħar hija mistennija li tiżdied għal 5,0 % fl-2020 u tonqos bi ftit għal 4,2 % fl-2021. Il-Gvern wieġeb fil-pront għat-tifqigħa tal-COVID-19 billi introduċa ħafna miżuri biex jipproteġi d-dħul u l-impjiegi, b’enfażi partikolari fuq l-intrapriżi u l-ħaddiem għal rashom. Madankollu, xi gruppi vulnerabbli fis-suq tax-xogħol (ħaddiema f’kuntratti ta’ terminu qasir, dawk impjegati permezz ta’ aġenziji tax-xogħol temporanju) mhumiex protetti għalkollox mill-miżuri ta’ mitigazzjoni proposti. L-għeluq tal-kura tat-tfal u tal-iskejjel waqt il-lockdown jista’ jkun laqat b’mod partikolari lil nisa b’responsabbiltajiet ta’ kura sinifikanti. Il-promozzjoni tal-investiment fil-kura tat-tfal u l-kura fit-tul flimkien ma’ arranġamenti tax-xogħol flessibbli, bħat-telexogħol, għandhom iwittu t-triq għat-tranżizzjoni mill-kriżi. Il-politiki tas-suq tax-xogħol u l-forniment tal-ħiliet aktar immirati, f’konsultazzjoni mas-sħab soċjali, jappoġġaw kemm iż-żamma tal-impjegati kif ukoll it-tranżizzjonijiet fl-impjiegi. L-azzjonijiet ta’ sensibilizzazzjoni mis-servizzi pubbliċi tal-impjiegi jistgħu wkoll jiffaċilitaw id-dħul mill-ġdid b’suċċess fis-suq tax-xogħol, b’mod partikolari għal gruppi vulnerabbli. Aċċess aktar faċli u veloċi għall-protezzjoni soċjali jgħin biex tiġi evitata n-nasba tal-faqar u l-iżgumbramenti tad-djar. Ir-riżultati tal-edukazzjoni jibqgħu jintlaqtu b’mod qawwi mill-inugwaljanzi soċjoekonomiċi u minn investiment baxx. L-iżgurar ta’ aċċess ugwali għal edukazzjoni u għal taħriġ inklużivi ta’ kwalità, inkluż fil-kuntest diġitali, jista’ jgħin fit-titjib tal-livelli ta’ ħiliet u jespandi t-tagħlim diġitali. It-trawwim tal-ħiliet diġitali, inkluż permezz ta’ appoġġ u taħriġ kontinwu għall-għalliema u għall-ħarrieġa, huwa partikolarment kruċjali. In-nefqa pubblika għal kull student fil-livelli edukattivi kollha tibqa’ komparattivament baxxa. In-nuqqas ta’ għalliema kwalifikati jindika l-ħtieġa li tiżdied l-attraenza tal-professjoni, b’mod partikolari għaż-żgħażagħ b’talent.

               (19)Iċ-Ċekja hija fost il-pajjiżi li jistgħu jiġu milquta b’mod partikolari mit-tibdil teknoloġiku u li għandhom bżonn investiment sinifikanti f’dan il-qasam. It-trasformazzjoni diġitali se teħtieġ appoġġ, inkluż fis-setturi tal-industrija u tas-servizzi, permezz ta’ investiment immirat f’soluzzjonijiet u ħiliet intelliġenti. Il-mira għall-kopertura sħiħa fissa tal-broadband intlaħqet iżda l-broadband mobbli għadu relattivament għali. Id-dewmien fl-iżvilupp tal-infrastruttura jista’ jolqot b’mod partikolari gruppi vulnerabbli u reġjuni strutturalment dgħajfa f’riskju akbar li jiġu iżolati. Dan jista’ jkollu wkoll konsegwenzi negattivi fil-monitoraġġ u fil-kontroll tal-epidemija. Sabiex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tal-konnettività, jenħtieġ investiment f’netwerks ta’ kapaċità għolja ħafna, fissi u mobbli u miżuri xierqa min-naħa tad-domanda. It-trasferiment f’waqtu tal-ispettru tal-5G f’kundizzjonijiet prevedibbli li jwasslu għall-investiment se jkun essenzjali biex dan jinkiseb.  L-użu ta’ servizzi tal-broadband ultraveloċi huwa mxekkel minn domanda baxxa li tirriżulta minn varjabbli multipli bħall-prezz tas-sottoskrizzjoni kif ukoll l-kapaċità tal-akkwist tal-popolazzjoni, l-età u l-edukazzjoni. L-awtoritajiet huma impenjati għall-iżvilupp u għall-integrazzjoni ta’ teknoloġiji diġitali ġodda, iżda dan huwa mxekkel minn livelli persistentement baxxi ta’ ħiliet. L-awtoritajiet huma impenjati biex jinkoraġġixxu soluzzjonijiet ibbażati fuq l-intelliġenza artifiċjali iżda ċ-Ċekja xorta għadha lura meta mqabbla mal-Istati Membri fil-fruntiera f’termini ta’ riċerka u attivitajiet ta’ privattivi f’dan il-qasam.

               (20)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu ffinanzjati b’mod aktar qawwi fil-bidu, u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. Il-Pjan Nazzjonali Integrat taċ-Ċekja għall-Enerġija u l-Klima jirrapporta ħtiġijiet importanti ta’ investiment biex tiġi indirizzata b’suċċess it-tranżizzjoni klimatika u enerġitika u biex timxi lejn in-newtralità klimatika. Dan huwa partikolarment il-każ għall-promozzjoni ta’ riżorsi ta’ enerġija rinnovabbli, effiċjenza fl-enerġija, infrastruttura u partijiet tas-sistema ta’ trażmissjoni. L-effetti tat-tibdil fil-klima diġà huma viżibbli f’forma ta’ nixfiet u għargħar, li jikkawżaw telf ekonomiku sinifikanti. It-tniġġis tal-arja huwa wkoll problema perenni. Fl-istess ħin, it-taxxi fuq it-tniġġis huma baxxi ħafna. Il-faħam għadu jiddomina s-settur tal-enerġija u jibqa’ mutur importanti tal-attività ekonomika fi tliet reġjuni Ċeki. Il-kapaċità ta’ żvilupp limitat ta’ promoturi ta’ proġetti u l-appoġġ ta’ konsulenza limitat ipprovdut mill-awtoritajiet jibqgħu ostaklu sinifikanti għall-iżvilupp ta’ sensiela ta’ proġetti b’saħħithom li jimplimentaw it-tranżizzjonijiet klimatiċi u diġitali f’dawn ir-reġjuni. B’mod ġenerali, it-tranżizzjoni ’l bogħod mill-faħam hija mistennija li jkollha konsegwenzi soċjoekonomiċi sinifikanti u jidher li ftit hemm ħeġġa ta’ investiment f’teknoloġiji b’emissjonijiet żero u baxxi ta’ gassijiet serra. Il-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli hija anqas mill-medja tal-UE. Is-settur ma għandux inċentivi finanzjarji u qafas legali u istituzzjonali xieraq biex jappoġġjaw l-iżvilupp ulterjuri tiegħu. Jidher ukoll li hemm sensibilizzazzjoni baxxa dwar il-benefiċċji usa’ tal-effiċjenza enerġetika. Ix-xift lejn l-elettromobbiltà kien pjuttost bil-mod u t-trasport bit-triq qed isir wieħed mill-konsumaturi ewlenin tal-enerġija. It-taxxi fuq it-trasport huma baxxi u mhumiex ibbażati fuq l-emissjonijiet tas-CO2. L-infrastruttura tal-iċċarġjar għall-vetturi elettriċi għadha embrijonika. Il-prestazzjoni fl-immaniġġjar tal-iskart tibqa’ moderata fid-dawl ta’ miri aktar ambizzjużi. Hemm nieqsa strateġija komprensiva għall-iżvilupp tal-potenzjal ta’ ċirkolarità tal-ekonomija. L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin liċ-Ċekja tittratta xi wħud mill-isfidi li toffri t-tranżizzjoni lejn ekonomija li tkun newtrali fejn tidħol il-klima, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  7
               . Dan jippermetti liċ-Ċekja biex tagħmel l-aħjar użu minn dak il-fond.

               (21)L-aċċess għall-finanzjament konvenzjonali huwa ogħla mill-medja tal-UE, iżda l-finanzjament ta’ riskju huwa inqas żviluppat. Il-finanzjament għal intrapriżi domestiċi b’riskju għoli, speċjalment fl-istadju inizjali u dak tal-iżvilupp aktar tard, jibqa’ skars. Filwaqt li xi inizjattivi innovattivi ta’ suċċess inġiebu għas-suq, il-kapital ta’ riskju u ta’ ekwità għadu baxx ħafna. Ir-riċerka u l-innovazzjoni fiċ-Ċekja huma mxekkla minn ħtieġa ta’ riforma sistemika. Għalkemm it-tkabbir kostanti tal-investiment tas-settur privat fir-riċerka u fl-iżvilupp (R&D) għadu għaddej, kumpaniji kbar, l-aktar ta’ proprjetà barranija, jinvestu notevolment aktar f’assi intanġibbli bħall-R&D, minn kumpaniji domestiċi żgħar u medji. L-industrija ta’ teknoloġija medja u għolja tbati minn nuqqas ta’ ħiliet minħabba l-għadd baxx ta’ gradwati fix-xjenza, fit-teknoloġija, fl-inġinerija u fil-matematika (STEM, science, technology, engineering and mathematics) u minn taħriġ mhux adegwat għall-gradwati. Fl-istess ħin, il-promozzjoni tal-intraprenditorija u l-appoġġ għaliha għadhom baxxi, u dan ixekkel it-tkabbir tal-produttività. Il-grad għoli ta’ frammentazzjoni fis-settur tar-riċerka jirriżulta f’firxa dejqa fil-finanzjament ta’ R&D. Il-kooperazzjoni bejn is-settur pubbliku u dak privat hija mxekkla mill-prattiki attwali ta’ valutazzjoni tal-karriera tar-riċerkaturi. Il-koperazzjoni aktar mill-qrib bejn l-akkademja u n-negozju, b’mod partikolari permezz ta’ kumpaniji spin-off, tista’ taċċellera t-trasferiment tat-teknoloġija u t-tixrid tal-innovazzjoni.

               (22)Il-miżuri ta’ lockdown tal-COVID-19 poġġew pressjoni fuq il-ktajjen ta’ provvista u ħafna negozji ma setgħux joperaw, filwaqt li kien hemm nuqqas ta’ riżervi ta’ likwidità. Is-setturi tal-karozzi u tas-servizzi ntlaqtu l-aktar. Barra minn hekk, l-attivitajiet ta’ sorveljanza tas-suq huma mifruxa fuq wisq awtoritajiet u l-koperazzjoni u l-kordinazzjoni mhumiex ottimali. L-iskemi uffiċjali li jipprovdu lill-kumpaniji b’garanziji tal-gvern ġew sottoskritti b’mod mgħaġġel. Hemm lok għal kordinazzjoni aħjar u għal proċessi aktar rapidi biex jitwassal l-appoġġ lill-kumpaniji. Xi partijiet ikkonċernati jaraw il-miżuri adottati mill-awtoritajiet biex itaffu l-impatt tal-kriżi tal-COVID-19 bħala burokratiċi u kajmana għall-introduzzjoni fl-ekonomija reali. Hemm lok għal analiżi aħjar tad-data meħtieġa biex jittieħdu deċiżjonijiet malajr, infurmati u ottimali dwar strateġiji u miżuri mmirati għall-irkupru ekonomiku. B’mod ġenerali, il-leġiżlazzjoni li qed tinbidel malajr u l-proċeduri amministrattivi kumplessi jitqiesu mis-settur tan-negozju bħala ostakli għall-investiment. Il-piż amministrattiv huwa partikolarment problematiku għan-negozji ġodda f’termini ta’ liċenzji u permessi. Il-proċeduri twal u tqal biex jinkiseb permess ta’ kostruzzjoni huwa ostaklu importanti. Il-leġiżlazzjoni l-ġdida proposta dwar il-kostruzzjoni qed tiffaċċja kritika. Iċ-Ċekja hija fost l-Istati Membri l-inqas avvanzati f’termini tal-użu ta’ servizzi pubbliċi diġitali. L-għadd ta’ utenti tal-gvern elettroniku għadu ferm taħt il-medja tal-UE. Il-pajjiż qed jimplimenta l-pjan tiegħu ta’ gvern elettroniku. Mill-2020 il-pajjiż għandu “kostituzzjoni diġitali” ġdida li tagħti dritt, sa mhux aktar tard mill-2025, li wieħed jirċievi kważi s-servizzi pubbliċi kollha b’mod elettroniku. Madankollu, madwar 10 % biss tal-muniċipalitajiet joffru soluzzjonijiet online. Il-parlament bħalissa qed jiddiskuti bidla fil-kodiċi tat-taxxa li għandha l-għan li żżid id-diġitalizzazzjoni tas-sistema tat-taxxa peress li r-rata ta’ preżentazzjoni elettronika tibqa’ pjuttost baxxa għal ċerti taxxi.

               (23)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fit-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu ttratati l-isfidi strutturali fuq perjodu medju sa dak twil. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jibqgħu pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet rigward politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar għandhom jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (24)Il-prestazzjoni tas-settur pubbliku u l-effettività tal-gvern taċ-Ċekja huma kklassifikati taħt il-medja tal-UE. Skont indikaturi internazzjonali, dan jagħti prestazzjoni relattivament tajba rigward l-aċċess għal informazzjoni governattiva fit-tfassil tal-politika. Dan jagħti prestazzjoni anqas tajjeb fuq il-gvern elettroniku, il-professjonaliżmu tas-servizz ċivili, it-trasparenza tal-gvern u l-kontroll tal-korruzzjoni. Ippjanar strateġiku aħjar u koordinazzjoni interministerjali, u inqas frammentazzjoni fil-gvern lokali jtejbu l-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika. Il-qafas tal-akkwist pubbliku tjieb iżda jista’ jiġġustifika aktar irfinar. Minkejja titjib żgħir, il-korruzzjoni għadha ta’ tħassib għan-negozji u tista’ tfixkel ulterjorment l-attività ekonomika. L-adozzjoni ta’ diversi miżuri kontra l-korruzzjoni bħall-liġi dwar il-lobbjar jew dwar il-protezzjoni tal-informatur għadha pendenti.

               (25)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. L-Istati Membri evalwaw il-progress fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals , SDG) tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom. Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, iċ-Ċekja se tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDG u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (26)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika taċ-Ċekja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati liċ-Ċekja fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fiċ-Ċekja, imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (27)Fid-dawl ta’ dik il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 u l-opinjoni
                  8
                tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li ċ-Ċekja tieħu azzjoni fl-2020 u fl-2021 biex:

               1.F’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, tkompli bil-politiki fiskali mmirati sabiex jiksbu pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq terminu medju u jiżguraw is-sostenibbiltà tad-dejn, filwaqt li jtejbu l-investiment. Tiżgura r-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa, isaħħaħ id-disponibbiltà ta’ ħaddiema tas-saħħa, il-kura primarja u l-integrazzjoni tal-kura, u l-iskjerament ta’ servizzi tas-saħħa elettronika.

               2.Tappoġġa l-impjiegi permezz ta’ politiki attivi tas-suq tax-xogħol, il-provvista ta’ ħiliet, inklużi l-ħiliet diġitali, u l-aċċess għat-tagħlim diġitali.

               3.Tappoġġa lil intrapriżi żgħar u medji billi tagħmel użu akbar ta’ strumenti finanzjarji biex jiġi żgurat appoġġ ta’ likwidità, jitnaqqas il-piż amministrattiv u jitjieb il-gvern elettroniku. Tiffinanzja fil-bidu tal-perjodu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku. L-investiment jiffoka fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq infrastruttura u teknoloġiji diġitali ta’ kapaċità għolja, produzzjoni u użu nodfa u effiċjenti tal-enerġija, u infrastruttura tat-trasport sostenibbli, inkluż fir-reġjuni tal-faħam. Tiżgura l-aċċess għal finanzjament għal ditti innovattivi u ttejjeb il-koperazzjoni pubblika-privata fir-riċerka u fl-iżvilupp.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 502 final.

                     (3)

                        ĠU C 301, 5.9.2019, p. 117.

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewopew u tal Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5) u r-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

                     (7)

                        SWD(2020) 502 final.

                     (8)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 506 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Estonja tal-2020 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Estonja tal-2020

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Estonja tal-2020 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Estonja tal-2020

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lill-Estonja bħala wieħed mill-Istati Membri li jirrikjedi li jsirlu analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż għall-Estonja tal-2020
                  2
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress tal-Estonja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  3
               , is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Estonja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa ddikjarat uffiċjalment it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, is-soċjetajiet u l-ekonomiji. Qiegħda tpoġġi s-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, tikkawża tfixkil fil-katini ta’ provvista dinjija, tikkawża volatilità fis-swieq finanzjarji, tiskatta xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed ikollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qiegħda thedded l-impjiegi tan-nies, l-introjti tagħhom u n-negozju tal-kumpaniji. Ġabet magħha xokk ekonomiku mill-akbar li diġà qiegħed ikollu riperkussjonijiet negattivi serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  4
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li jinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Kull miżura ta’ emerġenza jenħtieġ li tkun strettament proporzjonali, neċessarja, għal żmien limitat, u f’konformità mal-istandards Ewropej u internazzjonali. Jenħtieġ li tkun soġġetta għas-sorveljanza demokratika u għal stħarriġ ġudizzjarju indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir
                  5
               . Il-klawżola, kif inhu stipulat fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) 1466/97 u l-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament (KE) 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni kkondividiet il-fehma tagħha mal-Kunsill li, minħabba t-tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku mistenni kaġun tat-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu l-attivazzjoni tal-klawżola. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti li temporanjament ir-rotta tiddevja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ żmien medju, dment li dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju. Għall-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, b’rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Tippermetti lill-Istati Membri jiddevjaw mir-rekwiżiti baġitarji li normalment japplikaw filwaqt li tippermetti lill-Kummissjoni u lill-Kunsill jieħdu l-miżuri ta’ koordinazzjoni tal-politika neċessarji fil-qafas tal-Patt.

               (6)Hija meħtieġa azzjoni kontinwa biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ għan-negozji u għall-unitajiet domestiċi u biex jiġu żgurati kundizzjonijiet tas-saħħa u s-sikurezza adegwati fil-post tax-xogħol bl-għan li tissokta l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawn l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex jerġgħu lura għal funzjonament normali tas-soċjetajiet u tal-ekonomiji tagħna u għal tkabbir sostenibbli, li jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u jisiltu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi tal-COVID-19 uriet biċ-ċar il-flessibbiltà li joffri s-Suq Uniku biex jadatta għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni malajr u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu ta’ oġġetti, servizzi u ħaddiema, iridu jitneħħew il-miżuri eċċezzjonali li ma jħallux lis-Suq Uniku jaħdem b’mod normali, hekk kif dawn ma jibqgħux aktar indispensabbli. Il-kriżi attwali wriet il-bżonn ta’ pjanijiet ta’tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa, li jinkludu b’mod partikolari strateġiji mtejba ta’ xiri, katini diversifikati ta’ provvista u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali. Dawn huma elementi kruċjali għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti
                  6
                biex jippermetti lill-Istati Membri jimmobilizzaw ir-riżorsi kollha mhux użati mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex dawn ikunu jistgħu jittrattaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawn l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri simplifikati u razzjonalizzati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet tal-flussi tal-flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. L-Estonja hija mħeġġa tuża bis-sħiħ dawn il-possibbiltajiet biex tgħin lill-individwi u s-setturi l-aktar affettwati mill-isfidi.

               (9)Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li ma jinfirxux bl-istess mod fis-setturi u r-reġjuni differenti minħabba xejriet ta’ speċjalizzazzjoni differenti. Dan jinvolvi riskju li jinfirxu aktar l-inugwaljanzi fl-Estonja. Flimkien mar-riskju li l-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri jisfaxxa temporanjament, is-sitwazzjoni attwali titlob risposti mmirati ta’ politika.

               (10)Fit-30 ta’ April 2020, l-Estonja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2020, u fit-28 ta’ April 2020, il-Programm tagħha ta’ Stabbiltà tal-2020. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (11)Attwalment, l-Estonja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li l-Estonja tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-Gvern
                  7
                ma taqbiżx l-4,1 % għall-2019, ekwivalenti għal aġġustament annwali strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG. Il-valutazzjoni kumplessiva tal-Kummissjoni tikkonferma devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv ta’ żmien medju fl-2019. Madankollu, fid-dawl tal-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali, mhumiex iġġustifikati passi ulterjuri bil-proċedura ta’ devjazzjoni sinifikanti.

               (12)Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2020, il-Gvern qed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn defiċit ta’ 0,3 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit ta’ 10,1 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa pprojettat li jonqos għal 3,8 % tal-PDG fl-2021. Wara li naqas għal 8,4 % tal-PDG fl-2019, id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 21,9 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospetti makroekonomiċi u fiskali huma milquta minn inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19.

               (13)Bħala rispons għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ ikkoordinat tal-Unjoni, l-Estonja adottat miżuri baġitarji biex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi għajnuna lil dawk l-individwi u s-setturi l-aktar milquta. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, dawk il-miżuri baġitarji ammontaw għal 4,3 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu t-tisħiħ tas-servizzi tal-kura tas-saħħa, l-għajnuna ta’ emerġenza għall-kumpaniji f’diffikultà, sussidji temporanji għall-pagi u investimenti pubbliċi akbar. Barra minn hekk, l-Estonja ħabbret miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu biex isostnu l-likwidità għan-negozji. Dawn il-miżuri jinkludu garanziji ta’ self u self lin-negozji li jammontaw għal 8,7 % tal-PDG.  B’mod kumplessiv, il-miżuri meħuda mill-Estonja huma f’konformità mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku kkoordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawn il-miżuri, segwita minn iffukar mill-ġdid tal-politiki fiskali biex jinkisbu pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jagħtu lok għal dan, se tikkontribwixxi għall-ippreservar tas-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju.

               (14)Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni skont il-politiki mhux mibdula, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tal-Estonja huwa mbassar li jkun ta’ -8,3 % tal-PDG fl-2020 u -3,4 % fl-2021. Il-projezzjoni tal-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika hija li jibqa’ taħt is-60 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021, u jilħaq it-22,6 % tal-PDG fl-2021. Il-Kummissjoni tipprojetta defiċit tal-Gvern għall-2020 aktar baxx mill-Programm ta’ Stabbiltà, li jirrifletti d-differenzi fil-projezzjonijiet makroekonomiċi.

               (15)Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji f’konformità mal-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba l-ksur ippjanat min-naħa tal-Estonja tal-limitu tad-defiċit tal-PDG ta’ 3 % fl-2020. Kollox ma’ kollox, l-analiżi tissuġġerixxi li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 mhuwiex issodisfat.

               (16)Bejn it-12 ta’ Marzu 2020 u s-17 ta’ Mejju 2020, il-Gvern tal-Estonja ddikjara sitwazzjoni ta’ emerġenza minħabba l-pandemija tal-COVID-19. Ir-rispons immedjat tal-Gvern kellu t-tir li l-virus ma jibqax jinfirex u li jiġi żgurat li l-ekonomija tal-Estonja tkun tista’ taħdem normali kemm jista’ jkun. Ir-restrizzjonijiet biex titwaqqaf l-imxija tal-pandemija kellhom impatt serju fuq l-ekonomija. Minn mindu ġiet iddikjarata s-sitwazzjoni ta’ emerġenza, l-għadd ta’ persuni qiegħda rreġistrati żdied b’35 %. L-akbar għadd ta’ persuni qiegħda ġodda ġie rreġistrat fis-servizz tan-negozju bl-imnut u tal-konsumatur, il-kostruzzjoni, il-catering, l-akkomodazzjoni, u l-ġestjoni tal-avvenimenti. Ir-rata tal-qgħad hija mistennija li tiżdied għal 9,2 % fl-2020 u tirkupra għal 6,5 % fl-2021. Fil-15 ta’ April 2020, il-Parlament tal-Estonja approva l-baġit supplimentari tal-2020. Ġew introdotti miżuri ġodda bit-tir li jiġu ppreservati l-impjiegi, jiġu evitati s-sensji f’daqqa u tiġi żgurata l-likwidità tan-negozji. Il-baġit fih sensiela mifruxa ta’ miżuri fosthom l-appoġġ għas-settur tal-kura tas-saħħa, għall-muniċipalitajiet, xi programmi ta’ investiment, u sostenn mhux immirat ta’ likwidità għall-kumpaniji (bħall-iskemi ta’ garanzija u d-differimenti ta’ taxxa). Xi miżuri speċifiċi huma mfassla għall-mikrokumpaniji u għas-settur tat-turiżmu, inklużi xi miżuri mmirati għar-reġjuni li ntlaqtu bl-akbar qawwa. Ġew introdotti miżuri addizzjonali li jirrigwardaw it-taxxi, bħad-dazji tas-sisa fuq id-diesel, il-gass naturali u l-elettriku li tbaxxew temporanjament. Il-pakkett ta’ miżuri jipprevedi sospensjoni temporanja tal-kontribuzzjonijiet tal-istat fl-iskema tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru.

               (17)L-Estonja ħadet miżuri notevoli biex trażżan l-imxija u l-impatt fuq is-saħħa tal-COVID-19. Madankollu, it-tifqigħa tal-COVID-19 żvelat xi dgħufijiet strutturali fis-sistema tas-saħħa relatati mar-riżorsi umani u finanzjarji limitati disponibbli. Ir-reżiljenza tas-sistema ġiet kompromessa minn nuqqas ta’ ħaddiema tas-settur tas-saħħa u minn aċċess żbilanċjat għall-kura tas-saħħa primarja u d-disponibbiltà ta’ prodotti mediċi kritiċi. L-Estonja qed tiffaċċa wkoll diffikultà biex tlaħħaq mal-ammont ta’ trattamenti posposti u inaċċessibbli li għandha b’lura kaġun tas-sitwazzjoni ta’ emerġenza. Barra minn hekk, anki qabel it-tifqigħa, il-ħtiġijiet mhux issodisfati li jirrigwardaw il-kura tas-saħħa fl-Estonja u li kienu rrapportati minnha, kienu fost l-ogħla fl-Unjoni minħabba ħinijiet ta’ stennija twal kemm għall-kura tas-saħħa primarja kif ukoll dik speċjalizzata. Dawn il-fatturi u riskji relatati mal-istil ta’ ħajja jgħinu biex wieħed jifhem l-istat ta’ saħħa batut tal-popolazzjoni. It-titjib tal-aċċessibbiltà u tar-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa huma prekundizzjonijiet biex jiġi aċċertat rispons effiċjenti għal imxijiet pandemiċi u biex jiġu indirizzati diffikultajiet marbuta mal-istat ta’ saħħa tal-popolazzjoni.

               (18)It-titjib tal-adegwatezza tax-xibka ta’ sikurezza soċjali minn dejjem kien jirrappreżenta sfida fl-Estonja. Anki qabel l-aktar kriżi reċenti, il-benefiċċji soċjali fl-Estonja kienu vvalutati bħala anqas effettivi mill-medja tal-UE biex inaqqsu l-inċidenza tal-faqar. Barra minn hekk, hemm lakuni fil-kopertura tas-sistema ta’ benefiċċji tal-qgħad għal dawk li jagħmlu xogħol mhux standard u dawk li jaħdmu għal perjodi qosra. L-effett negattiv tal-pandemija tal-COVID-19 fuq l-impjiegi u l-introjti, flimkien man-nuqqas ta’ kopertura adegwata, jista’ jżid il-faqar, b’mod partikolari għall-unitajiet domestiċi bla impjieg. L-Estonja introduċiet skema temporanja ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar bħala sussidju speċjali għall-kumpaniji milquta biex iżommu l-impjiegi. Din il-miżura hija limitata għal perjodu ta’ xahrejn, li jaf ma jkunx biżżejjed biex itaffi l-impatt tal-kriżi billi d-diffikultajiet jaf idumu aktar u jittardjaw biex jaslu f’xi setturi ekonomiċi. Il-pandemija kompliet tgħarraq id-diffikultajiet biex jiġu pprovduti servizzi soċjali li jkunu disponibbli u li jinfelħu mill-pajjiż, inklużi s-servizzi ta’ kura fit-tul, speċjalment għall-anzjani, il-persuni b’diżabbiltà u min għandu introjtu baxx. Jekk jinżamm il-pjan biex jiġi żviluppat forniment integrat tas-servizzi soċjali u tas-saħħa, dan jgħin biex dawn l-isfidi jiġu trattati. Huwa importanti li jkun żgurat l-involviment sinifikattiv u f’waqtu tas-sħab soċjali fit-tfassil tal-proċess ta’ ħruġ u ta’ rkupru filwaqt li tissaħħaħ il-kapaċità tagħhom li jagħmlu dan.

               (19)Il-kriżi tal-COVID-19 laqtet lill-kumpaniji tal-Estonja f’diversi setturi, iżda l-aktar li ntlaqtu kienu l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju. L-impatt negattiv tal-attivitajiet ekonomiċi kien xprunat mhux biss mir-restrizzjonijiet, iżda wkoll mid-domanda li naqset fis-swieq tal-esportazzjoni u mill-intoppi għall-katini ta’ valur mondjali. Il-miżuri ta’ sostenn għal-likwidità meħuda mill-Gvern huma mfassla biex jgħinu jtaffu l-impatt, iżda l-implimentazzjoni f’qasir żmien u effettiva tagħhom se tkun fundamentali biex issostni lill-intrapriżi vijabbli fis-setturi kollha milquta filwaqt li tirfed ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Id-differimenti tat-taxxi kif ukoll il-moratorji fuq il-kreditu jistgħu jgħinu biex jittejjeb il-fluss tal-flus tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju. Barra minn hekk, il-proċess ta’ rkupru se jiddependi fuq kemm l-investimenti se jkunu mmirati sew. Il-kriżi attwali ħarġet fil-beraħ l-importanza ta’ soluzzjonijiet diġitali u innovattivi sabiex ir-rota tal-ekonomija tibqa’ ddur. Filwaqt li s-sistema tal-gvern elettroniku ħadmet sew, aktar diġitalizzazzjoni tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju żżid ir-reżiljenza tagħhom u tgħin biex l-irkupru jitħaffef, u fi żmien medju dan iwassal għal gwadanji fil-produttività. F’dawn l-aħħar snin, l-ekonomija fl-intier tagħha saret dejjem aktar diġitalizzata. Madankollu, l-assorbiment tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni fil-manifattura sa issa sar b’pass kajman. Filwaqt li l-prestazzjoni kumplessiva tal-Estonja fl-innovazzjoni tjiebet fl-2019, il-livelli ta’ kapaċità u attività ta’ innovazzjoni bbażati fuq ir-riċerka fis-settur tan-negozju baqgħu baxxi. L-innovazzjoni bbażata fuq ir-riċerka u l-introduzzjoni ta’ soluzzjonijiet innovattivi fil-kumpaniji jistgħu jtejbu l-pożizzjoni kompetittiva tal-pajjiż u jagħtu spinta lill-ekonomija. Sabiex il-kumpanija jingħataw palata biex jirkupraw mill-kriżi, se jkun importanti li jiġi żgurat aċċess tajjeb għall-finanzjament, inkluż għall-finanzjament mill-bejgħ ta’ ishma għall-istart-ups.

               (20)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu ffinanzjati b’mod aktar qawwi fil-bidu, u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. Kif jidher partikolarment fil-Pjan Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima tagħha, it-tkabbir sostenibbli tal-Estonja jiddependi fuq il-progress fid-direzzjoni tad-dekarbonizzazzjoni permezz tat-tnaqqis tal-intensità tal-karbonju fis-setturi tal-enerġija, it-trasport u l-bini, ir-ristrutturar tal-industrija tax-shale bituminuż u t-titjib tal-produttività tar-riżorsi, inkluż l-implimentazzjoni tal-mudelli ta’ negozju tal-ekonomija ċirkolari. Il-produttività tar-riżorsi tal-Estonja hija waħda mill-aktar baxxi fl-Unjoni, filwaqt li l-livelli tal-konsum tal-enerġija huma ’l fuq mill-medja tal-UE. Li l-Estonja jkollha strateġija kumplessiva għal ekonomija ċirkolari bħala komplement għall-Pjan Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima jista’ jgħin it-tranżizzjoni għad-dekarbonizzazzjoni, inaqqas l-impatt ambjentali negattivi tal-industrija tax-shale bituminuż u jagħti spinta lill-ekonomija. Bħala pajjiż periferali b’densità ta’ popolazzjoni baxxa, sistema tat-trasport interkonnessa u li taħdem tajjeb hija kruċjali għall-attivitajiet ekonomiċi u l-esportazzjonijiet tal-Estonja. L-infrastruttura tat-trasport tal-Estonja qed tiffaċċa xi nuqqasijiet f’termini ta’ konnettività u sostenibbiltà. It-trasport bil-ferrovija u intermodali għadu mhux żviluppat biżżejjed. L-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu f’dawn l-aħħar snin, u l-enerġija rinnovabbli fit-trasport għadha ma laħqitx il-miri nazzjonali. Il-proġett Rail Baltica u l-proġetti tal-interkonnessjoni tal-enerġija huma fost il-prijoritajiet ewlenin ta’ investiment tal-Estonja bit-tir li jitjiebu s-sikurezza u l-integrazzjoni tagħha fis-suq uniku. Sabiex ikun hemm irkupru ekonomiku sostenibbli u jitnaqqsu l-inugwaljanzi reġjonali huwa essenzjali li jiġu promossi proġetti ta’ investiment li jqisu l-kunsiderazzjonijiet ambjentali u klimatiċi. L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lill-Estonja tittratta xi wħud mill-isfidi li toffri t-tranżizzjoni lejn ekonomija li tkun newtrali fejn tidħol il-klima, b’mod partikolari fit-territorju kopert mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. Dan jippermetti lill-Estonja tagħmel l-aħjar użu minn dak il-fond.

               (21)Is-settur bankarju tal-Estonja huwa kumplessivament sod iżda għad hemm riskji ta’ ħasil tal-flus. Filwaqt li ttieħdu miżuri biex jiġi limitat l-esponiment għar-riskju billi tnaqqsu d-depożiti mhux tar-residenti, il-valutazzjoni tar-riskju nazzjonali ma tkoprix prodotti oħra li jaf ikunu ta’ riskju, bħas-servizzi ta’ kustodja għall-klijenti mhux residenti. Aġġornament tal-valutazzjoni tar-riskju nazzjonali jiżgura l-identifikazzjoni adegwata tar-riskji u jagħti lok għall-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ mitigazzjoni meħtieġa. Filwaqt li ttieħdu azzjonijiet ta’ superviżjoni kontra l-banek u l-istituzzjonijiet ta’ pagament mhux konformi, hemm lok biex tittejjeb aktar l-effettività tas-superviżjoni u tal-infurzar. B’mod partikolari, għadu ma ġiex adottat sett ta’ atti leġiżlattivi biex jissaħħu l-qafas leġiżlattiv u l-konfiska u biex jiżdiedu s-sanzjonijiet amministrattivi. L-investigazzjonijiet dwar il-każijiet ta’ ħasil tal-flus mexjin bil-mod. Il-kapaċità tas-Superviżur Finanzjarju ma ssaħħitx biżżejjed u l-approċċ abbażi tar-riskju fil-konfront tas-superviżjoni għadu ma ġiex implimentat għalkollox, b’mod partikolari fir-rigward tal-ispezzjonijiet tematiċi fuq il-post.  L-iskambju tal-informazzjoni bejn l-Unità tal-Intelligence Finanzjarja u l-infurzar tal-liġi mhuwiex proattiv biżżejjed.

               (22)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu trattati l-isfidi strutturali fi żmien medju sa dak twil. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jibqgħu pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet rigward politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar jenħtieġ li jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (23)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. L-Istati Membri evalwaw il-progress fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom. Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, l-Estonja se tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (24)Koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija essenzjali biex ikun hemm irkupru f’qasir żmien mill-impatt ekonomiku tal-COVID-19. Jenħtieġ li l-Estonja, bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u filwaqt li tqis il-gwida politika tal-Grupp tal-Euro, tiżgura li l-politiki tagħha jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet għaż-Żona tal-Euro u kkoordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra taż-Żona tal-Euro.

               (25)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Estonja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Estonja fi snin preċedenti. Mhux biss ħadet kont tar-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Estonja, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika globali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input f’livell tal-Unjoni dwar deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (26)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni tiegħu
                  8
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) ta’ hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Estonja tieħu azzjoni fl-2020 u fl-2021 biex:

               1.F’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jkunu jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju u tiżgura s-sostenibbiltà fejn jidħol id-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Issaħħaħ l-aċċessibbiltà u r-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa, inkluż billi tindirizza n-nuqqas ta’ ħaddiema tas-saħħa, it-tisħiħ tal-kura tas-saħħa primarja u tiżgura l-provvista ta’ prodotti mediċi kritiċi.

               2.Issaħħaħ l-adegwatezza tas-salvagwardja tal-protezzjoni soċjali, inkluż billi twessa’ l-kopertura tal-benefiċċji għall-qgħad.

               3.Tiffinanzja fil-bidu tal-perjodu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jiġu mbuttat ’il quddiem l-irkupru ekonomiku. Tikkonċentra l-investiment fuq il-bidla diġitali u t-tranżizzjoni ekoloġika, b’mod partikolari fuq id-diġitalizzazzjoni tal-kumpaniji, ir-riċerka u l-innovazzjoni, l-użu u l-produzzjoni b’mod nadif u effiċjenti tal-enerġija, l-effiċjenza fir-riżorsi, u t-trasport sostenibbli, li jikkontribwixxu għal dekarbonizzazzjoni progressiva tal-ekonomija. Tappoġġa l-kapaċità ta’ innovazzjoni tal-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, u tiżgura biżżejjed aċċess għal finanzjament.

               4.Iżżid l-isforzi biex tiżgura superviżjoni effettiva u infurzar tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 505 final.

                     (3)

                        ĠU C 301, 5.9.2019, p. 117

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa tal-COVID-19, (Inizjattiva ta’ Investiment fir-Rispons għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5) u r-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

                     (7)

                        In-nefqa primarja netta tal-Gvern hija magħmula min-nefqa totali tal-Gvern mingħajr in-nefqa fuq l-imgħax, in-nefqa fuq programmi tal-Unjoni li huma korrisposti bis-sħiħ minn dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fuq in-nefqa tal-benefiċċji tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata f’livell nazzjonali hija mifruxa tul perjodu ta’ erba’ snin. Huma kkunsidrati miżuri tad-dħul diskrezzjonali jew żidiet fid-dħul mitluba bil-liġi. Miżuri ta’ darba fuq in-naħa tad-dħul kif ukoll fuq in-naħa tan-nefqa huma mnaqqsa.

                     (8)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.