               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 5.6.2019
            COM(2019) 510 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma ta’ Franza għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà ta' Franza għall-2019

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma ta’ Franza għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Stabbiltà ta' Franza għall-2019

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta' Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija, li fih hija identifikat lil Franza bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro”).

               (2)Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja, Franza jenħtieġ li tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni taż-Żona tal-Euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri biex jużaw il-qligħ mhux mistenni biex inaqqsu d-dejn pubbliku, jissimplifikaw in-nefqa pubblika u biex jiffukaw il-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati se jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tar-rikostruzzjoni tal-buffers fiskali, it-titjib tal-finanzi pubbliċi u l-appoġġ għall-investiment. Miżuri biex jissimplifikaw is-sistema tat-taxxa u jnaqqsu r-restrizzjonijiet regolatorji se jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-ambjent tan-negozju. Fl-aħħar nett, il-miżuri biex tittejjeb l-impjegabbiltà se jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

               (3)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għal Franza
                  3
                ġie ppubblikat fis-27 ta' Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress ta’ Franza biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018, is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Franza lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta' Frar 2019
                  4
               . L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li Franza għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari l-iżbilanċi identifikati huma relatati ma’ dejn pubbliku għoli u dinamiċi dgħajfa tal-kompetittività f’kuntest ta’ tkabbir baxx fil-produttività.

               (4)Fis-26 ta' April 2019, Franza ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tagħha għall-2019 u l-Programm ta' Stabbiltà tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

               (5)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  5
               , fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista' titlob lil Stat Membru biex jirrieżamina l-Ftehim ta' Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma' governanza ekonomika tajba
                  6
               .

               (6)Franza bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn tranżizzjonali. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana li d-defiċit nominali jiżdied minn 2,5 % tal-PDG fl-2018 għal 3,1 % tal-PDG fl-2019 u li minn hemm’ il quddiem jonqos għal 1,2 % tal-PDG fl-2022. Iż-żieda ppjanata tad-defiċit nominali fl-2019, li huwa kkonfermat mit-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hija prinċipalment minħabba l-impatt ta’ darba li jżid id-defiċit tat-trasformazzjoni tal-kreditu tat-taxxa fuq l-impjiegi u l-kompetittività fi tnaqqis permanenti tal-kontribuzzjonijiet soċjali ta’ min iħaddem. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat
                  7
               , l-objettiv baġitarju fuq terminu medju — defiċit strutturali ta’ 0,4 % tal-PDG — mhuwiex ippjanat li jintlaħaq matul il-perjodu kopert mill-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern mal-PDG huwa mistenni li jiżdied minn 98,4 % tal-PDG fl-2018 għal 98,9 % tal-PDG fl-2019 u li minn hemm’ il quddiem jonqos għal 96,8 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri tad-defiċit ippjanati mill-2020’il quddiem ma ġewx speċifikati.

               (7)Fil-5 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet rapport skont l-Artikolu 126(3) tat-TFUE, peress li l-Programm ta’ Stabbiltà ppjanat defiċit nominali bi ksur ta’ 3 % tal-valur referenzjarju tal-PDG skont it-Trattat fl-2019 u, abbażi tad-data notifikata, prima facie ma kienx hemm konformità mal-2018. Ir-rapport ikkonkluda li, wara valutazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha, il-kriterji tad-defiċit u tad-dejn kif definiti fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 għandhom jitqiesu bħala li qed jiġu attwalment rispettati.

               (8)Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lil Franza tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta
                  8
                ma taqbiżx 1,4 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Fuq il-bażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju fl-2019.

               (9)Fl-2020, fid-dawl tal-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika ta’ Franza ‘l fuq minn 60 % tal-PDG u l-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni ta’ 0,7 %, ir-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ma għandhiex taqbeż 1.,2 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi tal-aġġustament miftiehma b’mod komuni skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, jekk ma jinbidlux il-politiki, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit fl-2020. Prima facie, Franza mhijiex prevista tikkonforma mar-regola tad-dejn tranżizzjonali fl-2019 u l-2020. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li mill-2019 jenħtieġ li jittieħdu miżuri neċessarji biex jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. L-użu ta’ kwalunkwe gwadann mhux previst biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika jkun importanti.

               (10)L-isforzi biex jiġu kkonsolidati l-finanzi tal-gvern naqqsu biss modestament il-proporzjon tan-nefqa pubblika, li b'56 % fl-2018, baqa’ l-ogħla fl-UE. Tnaqqis kostanti fid-dejn pubbliku se jiddependi fuq il-kapaċità tal-gvern li jrażżan l-infiq tiegħu. Sa mill-2017, il-gvern nieda strateġija mġedda għall-konsolidazzjoni fiskali tul il-mandat presidenzjali ta’ ħames snin. Is-suċċess tiegħu se jiddependi fuq li jintlaħqu l-miri ta’ nfiq ippjanati ddefiniti għall-gvernijiet ċentrali u lokali u għas-sistema tal-kura tas-saħħa.

               (11)In-nefqa fuq il-kura tas-saħħa żdiedet b’mod stabbli matul iż-żmien. In-nefqa totali kienet stmata għal 11,5 % tal-PDG fl-2017, l-ogħla livell fost il-pajjiżi tal-UE li jaderixxu mal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD). Riforma ġdida tas-sistema tal-kura tas-saħħa tħabbret fil-ħarifa tal-2018 u abbozz ta’ liġi ġie ppreżentat fit-13 ta’ Frar 2019. Is-suċċess tagħha se jiddependi fuq it-twaqqif ta’ qafas legali u organizzattiv ċar li jipprovdi l-inċentivi t-tajba u li jrawwem il-kollaborazzjoni bejn l-atturi pubbliċi u privati. Ir-riforma mħabbra tas-sistema tal-kura tas-saħħa ma tinkludix reviżjoni tan-norma ta’ tkabbir għan-nefqa fuq il-kura tas-saħħa (Objectif National de Dépenses d’Assurance Maladie, ONDAM). Din in-norma ta’ nfiq tkopri terz tal-infiq tas-sigurtà soċjali. Għalkemm dan l-objettiv ilu jiġi ssodisfat sa mill-2010, il-mira tal-ONDAM diġà żdiedet tliet darbiet mill-2017. Din żdiedet għall-2018-2020, minn mira inizjali ta’ tkabbir ta’ 2,1 %, għal mira riveduta ta’ 2,3 % fil-liġi tal-baġit għall-2018, u kompliet tiżdied sa 2,5 % fl-att dwar il-baġit tas-sigurtà soċjali għall-2019. Dan se jirrifletti sa ċertu punt in-nefqa addizzjonali li trid titħallas minn “Ma santé 2022”.

               (12)Fil-livell lokali, in-nefqa pubblika qabżet il-mira ppjanata għat-tkabbir fl-2017. Mill-2014, in-nefqa pubblika tal-gvern lokali fi Franza hija ggwidata minn norma ta’ nfiq li tindika miri ta’ tkabbir mhux vinkolanti annwali kemm għan-nefqa pubblika operattiva kif ukoll għall-ħtiġijiet ta’ finanzjament fil-livell lokali (Objectif d'évolution de la Dépense Locale). Fl-2018, din in-norma ta’ nefqa kienet akkumpanjata minn ftehimiet kuntrattwali vinkolanti bejn l-istat u 71 % mill-ikbar 322 awtorità lokali, validi fl-2018-2020. It-tnaqqis limitat fl-għadd ta’ muniċipalitajiet, madankollu, jista’ jxekkel il-konformità man-norma tan-nefqa. Ir-riforma territorjali tal-2014-2016 naqqset l-għadd ta’ reġjuni bin-nofs, iżda l-għadd ta’ muniċipalitajiet naqas biss bi ftit u baqa’ ogħla minn 34 000, bil-bosta l-ogħla fl-UE.

               (13)L-implimentazzjoni tal-istrateġija mġedda ta’ konsolidazzjoni fiskali mnedija mill-gvern għat-terminu presidenzjali ta’ ħames snin teħtieġ ukoll it-twettiq tal-programm “Azzjoni Pubblika 2022” li għadu mhux definit għal kollox. Dan il-programm għandu l-għan li jwassal għal kisbiet fl-effiċjenza sostanzjali fl-infiq tal-gvern, filwaqt li jtejjeb il-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika nazzjonali. Il-Gvern ta prijorità ċara lill-aspetti metodoloġiċi u relatati mal-proċess, iżda ma ffukax fuq kwantifikazzjoni ex ante u ġenerali ta’ ffrankar potenzjali. Filwaqt li dan l-approċċ jista’ jirriżulta minn proċess ta’ riforma kumpless u l-ħtieġa li d-dibattitu pubbliku jiġi ffaċilitat dwar kwistjonijiet sensittivi, jagħmilha wkoll diffiċli biex tiġi vvalutata f’termini kwantitattivi l-istrateġija kumplessiva u l-kontribut tagħha għall-konsolidazzjoni fiskali. B’mod partikolari, mhuwiex ċar kif eżattament u b’liema żmien il-programm ta’ riforma — inklużi l-pjanijiet ta’ trasformazzjoni tal-Ministeri li jinkludu ġabra wiesa’ ta’ miżuri varjati — jikkontribwixxi b’azzjonijiet konkreti għall-objettiv speċifiku ħafna li jitnaqqas il-proporzjon tan-nefqa mal-PDG sal-2022. B’mod ġenerali, l-informazzjoni disponibbli turi konformità parzjali mal-gwida għall-analiżi tal-infiq li ntlaħaq qbil dwarha fl-2016 mill-Grupp tal-euro.

               (14)Ir-riskji għas-sostenibbiltà tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika jibqgħu għoljin fuq perjodu ta’ żmien medju. Id-dejn għoli tal-gvern ġenerali u d-defiċit strutturali tal-amministrazzjoni pubblika jippreżentaw sfidi ta’ sostenibbiltà, speċjalment fuq perjodu ta’ żmien medju. Sforz fiskali li jissarraf f’titjib deċiżiv fil-bilanċ strutturali primarju ta’ Franza jkun essenzjali biex jiġu evitati dawn ir-riskji. It-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn tal-gvern jista’ jtejjeb ukoll il-prospetti tat-tkabbir u r-reżiljenza tal-ekonomija Franċiża.

               (15)Ir-riforma ppjanata tal-pensjonijiet tista’ tgħin biex tnaqqas id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika fuq terminu medju u għalhekk tnaqqas ir-riskji għas-sostenibbiltà tad-dejn. Il-bilanċ baġitarju tas-sistema tal-pensjonijiet jiddependi ħafna mis-suppożizzjonijiet makroekonomiċi. Skont l-aħħar rapport annwali mill-Kunsill Konsultattiv tal-Pensjonijiet ta’ Franza (Conseil d’orientation des retraites), l-infiq fuq il-pensjonijiet kien ta’ 13,8 % tal-PDG fl-2017 u huwa mbassar li jilħaq it-13,5 % fl-2022, qabel ma jibqa’ fil-medda ta’ bejn il-11,6 % u l-14,4 % sal-2070 skont ir-rata ta’ tkabbir preżunta għall-evoluzzjoni tal-PDG u l-impjiegi matul iż-żmien. Hemm aktar minn 40 skema ta' pensjoni differenti li jeżistu flimkien fi Franza. Dawn l-iskemi japplikaw għal gruppi differenti ta’ ħaddiema u funzjonijiet skont ġabriet differenti ta’ regoli. Sal-aħħar tas-sena huwa mistenni abbozz ta’ liġi li progressivament jgħaqqad ir-regoli ta’ dawn l-iskemi, bil-ħsieb li jissimplifika l-funzjonament tas-sistema tal-pensjonijiet b’mod partikolari biex itejjeb it-trasparenza, il-ġustizzja u l-effiċjenza tagħha.

               (16)Ir-rata tal-impjieg kompliet tiżdied u laħqet il-71,3 % fl-2018. Ir-rata tal-qgħad naqset aktar, u laħqet id-9,1 % fl-2018, iżda għadha ferm ogħla mill-medja tal-UE (6,8 %) u l-medja taż-żona tal-euro (8,2 %). Barra minn hekk, is-suq tax-xogħol Franċiż għadu wieħed ferm segmentat. Kważi 85 % tal-impjiegi ġodda huma fuq kuntratti temporanji u r-rata ta’ tranżizzjoni għal kuntratti permanenti hija fost l-aktar baxxa fl-UE. Ix-xogħol part-time involontarju huwa għoli ħafna wkoll, jammonta għal 42,3 % tax-xogħol part-time totali fl-2018. Ir-riforma ppjanata tas-sistema tal-benefiċċji tal-qgħad (Unédic) għandha l-għan li tindirizza s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol billi tnaqqas l-inċentivi għall-ingaġġar b’kuntratti ta’ terminu qasir ħafna u impjieg mill-ġdid, u li tnaqqas id-dejn tas-sistema. In-negozjati bejn is-sħab soċjali dwar is-sistema tal-benefiċċji tal-qgħad saru fil-bidu tal-2019. L-għan kien li i) jitnaqqas id-dejn tas-sistema, ii) jiġu emendati r-regoli sabiex titnaqqas il-prekarjetà tax-xogħol u r-regoli li jwasslu aktar għal dawk qiegħda, u iii) jinstab mekkaniżmu ta’ inċentiv biex jitnaqqsu l-inċentivi għar-reklutaġġ f’kuntratti ta’ terminu qasir ħafna. Madankollu, is-sħab soċjali ma laħqux ftehim dwar sett ġdid ta’ regoli. Ir-riforma issa tinsab f’idejn il-gvern, li huwa impenjat li jilħaq ftehim sas-sajf tal-2019.

               (17)Il-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol għall-gruppi vulnerabbli jibqgħu komparattivament aktar diffiċli milli għal gruppi oħra. Ir-rata ta’ impjieg għal persuni mhux imwielda fl-UE, ta’ 57,5 % fl-2018 (apparagun ta' 73,1 % ta’ dawk li twieldu fi Franza), hija waħda mill-aktar baxxi fl-UE. L-evidenza turi li n-nies bi sfond ta’ migrazzjoni għandhom it-tendenza li jkunu żvantaġġati matul il-proċess tar-reklutaġġ. Il-konċentrazzjoni ġeografika tagħhom f’viċinati foqra hija wkoll kwistjoni ta’ tħassib. L-abitanti taż-żoni l-aktar żvantaġġati (bħal Quartiers de la politique de la ville), inklużi persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, għadhom qed jiffaċċjaw diffikultajiet fis-suq tax-xogħol, b’rata ta’ qgħad ta’ 24,7 % fl-2017. Minkejja xi azzjoni politika, l-impatt tal-isfond soċjoekonomiku u ta' migrazzjoni fuq il-prestazzjoni edukattiva jibqgħu għoljin u jfixklu l-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol.

               (18)Ħaddiema bi ftit kwalifiki u żgħażagħ ukoll għadhom fi żvantaġġ fis-suq tax-xogħol. Ir-rata tal-qgħad ta’ dawk b’ħiliet baxxi naqset fl-2017 għall-ewwel darba mill-2008, iżda b’16,2 % fl-2018, għadha 'l fuq sew mil-livelli ta’ qabel il-kriżi. Il-qgħad fost iż-żgħażagħ (etajiet bejn il-15 u l-24 sena) naqas b’1,6 punti perċentwali fl-2018 għal 20,7 %, iżda għadu ferm ogħla mill-medja tal-UE ta’ 15,2 %. Ir-rata tal-qgħad fost iż-żgħażagħ b’livell baxx ta’ ħiliet għadha għolja ħafna, b’35,6 % fl-2018. Appoġġ attiv effettiv biex jinstab impjieg, inkluż konsulenza intensiva fuq l-impjiegi u appoġġ għar-reklutaġġ, aċċess għal azzjonijiet ta’ titjib tal-ħiliet, miżuri innovattivi biex jintlaħqu ż-żgħażagħ l-aktar vulnerabbli barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ u azzjoni aktar soda dwar il-prattiki diskriminatorji, huma kollha kruċjali biex jitrawmu opportunitajiet indaqs fis-suq tax-xogħol. Ir-reġjuni ultraperiferiċi qed iħabbtu wiċċhom ma’ sfidi addizzjonali u jistħoqqilhom attenzjoni partikolari.

               (19)Hekk kif jitjiebu l-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol, bosta indikaturi jindikaw nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet. Filwaqt li l-qgħad u s-sottoimpjieg għadhom għoljin, in-nuqqas ta’ ħaddiema tas-sengħa qed jiżdied, speċjalment f’setturi speċifiċi. In-nuqqas ta’ ħiliet u n-nuqqas ta’ kompetenzi huma fatturi ewlenin li jispjegaw il-postijiet tax-xogħol battala. Skont id-data mill-Pôle Emploi ta’ Franza, fl-2017, minn 3,2 miljun post tax-xogħol battal irreġistrati, 150 000 ġew ikkanċellati minħabba n-nuqqas ta’ kandidati xierqa. L-evidenza tissuġġerixxi li, matul il-kriżi u l-irkupru sussegwenti, żieda fi spariġġ fil-ħiliet ikkontribwiet għal nuqqas fil-qgħad b’rata aktar bil-mod u għal qgħad ogħla fit-tul. L-eżiti tas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali inizjali qed jitjiebu. Il-Gvern introduċa ġabra komprensiva ta’ azzjonijiet fl-2018 biex iżid l-aċċess għal taħriġ inizjali u kontinwu u jirrevedi l-governanza u l-finanzjament tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali. Filwaqt li jikkumplimenta dawn ir-riformi, il-pjan ta’ investiment fil-ħiliet (Plan d’investissement dans les compétences) għandu l-għan li jħarreġ u jipprovdi gwida intensiva lil miljun żagħżugħ u żagħżugħa li mhumiex f’impjieg, edukazzjoni jew taħriġ u lil miljun persuna b’livell baxx ta’ kwalifiki li qed ifittxu impjieg matul il-perjodu 2018-2022.

               (20)B’mod ġenerali, is-sistema ta’ protezzjoni soċjali Franċiża hija effettiva fit-tnaqqis tal-inugwaljanza u l-faqar. Il-proporzjon ta’ persuni f’riskju ta’ faqar u esklużjoni soċjali kompla jonqos għal livell baxx storiku ta’ 17,1 % fl-2017, meta mqabbel ma’ medja ta’ 22,4 % fl-UE. Madankollu, l-inugwaljanza fl-introjtu għadha ferm ogħla mil-livell ta’ qabel il-kriżi. Barra minn hekk, naqset it-tranżizzjoni lejn il-kwintili ta’ dħul, speċjalment għall-iktar kwintil baxx. Xi gruppi, fosthom il-familji b’ġenitur wieħed u persuni li twieldu barra l-UE jiffaċċjaw riskju akbar ta’ faqar u esklużjoni soċjali. L-għoti ta’ pariri għal benefiċjarji ta’ dħul minimu mhux dejjem huwa suffiċjenti, b’diskrepanzi territorjali wiesgħa. Aktar investimenti kkoordinati aħjar fl-inklużjoni soċjali, kif previst mill-istrateġija nazzjonali kontra l-faqar li ġiet ippreżentata f’Settembru 2018, jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati dawn l-isfidi. Filwaqt li l-prestazzjoni tas-sistema tas-saħħa hija ġeneralment tajba, id-differenzi reġjonali fl-aċċess għas-servizzi jistgħu jibbenefikaw minn aktar investiment, speċjalment fir-reġjuni l-aktar imbegħda.

               (21)Minkejja l-inizjattivi reċenti, Franza ma rnexxilhiex tnaqqas id-distakk tagħha mal-mexxejja tal-innovazzjoni tal-Unjoni skont it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Innovazzjoni Ewropea. L-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp baqa’ stabbli u kumpaniji ġodda għandhom diffikultà biex jikbru. Kollox ma’ kollox, Franza mhijiex fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira totali tagħha ta’ intensità ta’ riċerka u żvilupp ta’ 3 % għall-2020 u l-livell ta’ investiment fir-riċerka u l-iżvilupp mis-settur tan-negozju għadu ferm taħt il-mira ta’ 2 %. In-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp hija ogħla mill-medja tal-Unjoni u tinkludi firxa wiesgħa ta’ skemi ta’ appoġġ diretti u indiretti għall-isforzi fir-riċerka u l-innovazzjoni tan-negozju, inkluża l-iskema ta’ kreditu ta’ taxxa għar-riċerka u l-iżvilupp (Crédit d’Impôt Recherche), li hija waħda mill-aktar ġenerużi fost il-pajjiżi tal-OECD. Madankollu, il-prestazzjoni ġenerali tal-ekosistema tar-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni għadha ma taqbilx mal-ammont kbir ta’ appoġġ pubbliku. Filwaqt li l-għodod eżistenti, inkluż Crédit d’Impôt Recherche, ġew evalwati reċentement, evalwazzjoni komprensiva tat-taħlita ta’ politiki ġenerali tkun tista’ tgħin fl-implimentazzjoni tal-politika futura. Il-Kunsill tal-Innovazzjoni (“Conseil de l’innovation”), imwaqqaf f’Lulju 2018, għandu l-kompitu li jissorvelja l-miżuri ta’ simplifikazzjoni, li jinkludu koordinazzjoni aħjar bejn l-appoġġ reġjonali u nazzjonali għall-innovazzjoni. Rabtiet aktar mill-qrib bejn ix-xjenza u n-negozju, b’mod partikolari permezz ta’ skemi ta’ trasferiment tal-għarfien, jistgħu jgħinu wkoll fit-tixrid tal-innovazzjoni, peress li Franza tkompli tikseb punteġġ taħt il-medja tal-Unjoni għar-riċerka pubblika u l-iżvilupp iffinanzjat min-negozji. L-appoġġ għar-ragruppamenti tal-kompetittività (“pôles de compétivité”) ġie mġedded għar-raba’ fażi (2019-2022) u se tingħata prijorità lil organizzazzjonijiet tal-gruppi li huma konnessi tajjeb ma’ strutturi oħrajn fil-livell lokali, iffokati fuq prijoritajiet industrijali nazzjonali u b’riżultati fi proġetti tal-UE. Il-Fond għall-Innovazzjoni u l-Industrija (“Fonds pour l’innovation et l’industrie”), iffinanzjat permezz ta’ privatizzazzjonijiet, se jgħin ukoll biex jipprovdi finanzjament għall-intelliġenza artifiċjali. L-iżvilupp f’waqtu ta’ teknoloġiji relatati, bħall-Internet tal-oġġetti, in-netwerks 5G, l-informatika ta’ prestazzjoni għolja u, b’mod aktar ġenerali, l-ekonomija tad-data, se jkun wieħed mill-fatturi ewlenin għas-suċċess ta’ dawn l-inizjattivi. Jeżistu wkoll differenzi kbar bejn ir-reġjuni f’termini ta’ investiment reġjonali fir-riċerka u l-iżvilupp u l-prestazzjoni tal-innovazzjoni. Bosta reġjuni rurali jew reġjuni fi tranżizzjoni industrijali huma kklassifikati taħt il-medja tal-UE. Ir-reġjuni l-aktar imbegħda huma fin-naħa l-baxxa tal-iskala.

               (22)Fil-preżent, Franza qed taħdem tajjeb fil-politika dwar l-enerġija u l-mitigazzjoni tal-klima u għadha fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira tagħha ta’ tnaqqis tal-gassijiet b’effett ta’ serra fl-2020. Madankollu jeħtieġ li żżid b’mod sinifikanti l-isforzi tagħha ta’ investiment biex tilħaq il-miri tagħha tal-2020 għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza enerġetika kif ukoll il-miri aktar ambizzjużi tagħha dwar il-klima u l-enerġija għall-2030, b’mod partikolari fl-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u r-rinnovazzjoni effiċjenti fl-enerġija tal-bini. Peress li aktar minn nofs il-finanzjament attwali għal dawk l-investimenti huwa mmexxi pubblikament, il-kundizzjonijiet ekonomiċi u regolatorji jkollhom jagħmlu l-finanzjament ta’ proġetti aktar vijabbli għas-settur privat sabiex jisfruttaw opportunitajiet sinifikanti ta’ investiment. L-aċċellerazzjoni tal-penetrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli fis-settur tat-tisħin u t-tkessiħ tirrappreżenta potenzjal partikolarment kbir mhux sfruttat. Il-ħtiġijiet ta’ investiment għoli jikkonċernaw ukoll l-effiċjenza enerġetika fil-bini. Dan huwa partikolarment il-każ għar-rinnovazzjoni tas-settur tad-djar, li jirrappreżenta parti kbira mid-diskrepanza totali fl-investiment fil-klima, peress li l-maġġoranza tal-istokk tad-djar huwa qadim u fih minn seba' sa tmien miljun passatur termali (li jirrappreżentaw madwar 20 % tal-għadd totali ta’ djar). Il-perċentwal tal-istokk tal-bini rrappurtat li jissodisfa standards ta’ effiċjenza enerġetika għolja huwa aktar baxx għall-kumpaniji fi Franza (25 %) milli fl-Unjoni kollha (39 %) fl-2017. Hemm differenzi reġjonali sinifikanti fis-settur tal-enerġija. L-intensità enerġetika qiegħda tonqos fi kważi r-reġjuni kollha, iżda b’passi differenti, u jeżistu differenzi konsiderevoli fil-penetrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli. Investimenti addizzjonali fl-interkonnessjonijiet jistgħu jikkontribwixxu għal integrazzjoni akbar tas-suq intern tal-enerġija tal-UE, filwaqt li jintroduċu aktar kompetizzjoni u jiffaċilitaw l-użu tal-enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari mal-peniżola tal-Iberja.

               (23)Il-pjan direzzjonali tal-2018 dwar l-ekonomija ċirkolari nazzjonali (Feuille de Route Economie Circulaire) huwa qafas ta’ politika ambizzjuż għall-effiċjenza fir-riżorsi, li l-implimentazzjoni tiegħu se tiddependi fuq l-iżgurar tal-investimenti korrispondenti. Għalkemm il-kontribut tal-materjali riċiklati għad-domanda globali materjali (ir-rata tal-użu ta’ materjal ċirkolari) huwa ferm ogħla mill-medja tal-UE (19,5 % apparagun ta' 11,7 % fl-2016), ir-rati ta’ riċiklaġġ għall-iskart muniċipali għadhom kemxejn taħt il-medja tal-UE (41,8 % vs. 46,4 % fl-2016). F’dan ir-rigward, l-adozzjoni ta’ liġi dwar l-ekonomija ċirkolari se tkun pass’ il quddiem, inkluż għal użu usa’ ta’ materja prima sekondarja, b’mod partikolari l-plastik. Jeħtieġ li jiġu promossi aktar mudelli ta’ negozju u proċessi ta’ produzzjoni effiċjenti fir-riżorsi, inkluża simbjożi industrijali, b’mod partikolari fost negozji żgħar u ta’ daqs medju. Dan jista’ jiġi ffaċilitat permezz tal-iżvilupp ta’ strumenti finanzjarji innovattivi u finanzjament għall-ekoinnovazzjoni.

               (24)L-investimenti biex titjieb il-konnettività speċjalment f’żoni aktar żvantaġġati jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati l-inugwaljanzi fi ħdan l-Istat Membru. Franza għandha punteġġ taħt il-medja tal-Unjoni għall-aċċess għal netwerk tal-broadband veloċi, u r-rata ta’ użu tal-broadband veloċi hija baxxa (20 % tal-unitajiet domestiċi apparagun tal-medja ta' 41 % fl-Unjoni fl-2018). L-użu ta’ servizzi mobbli tal-broadband għadu wkoll taħt il-medja tal-Unjoni. Il-kopertura tal-broadband tvarja ħafna bejn ir-reġjuni u għadha limitata fi ftit żoni rurali u reġjuni ultraperiferiċi. Il-pjan ta’ Franza għall-broadband ultraveloċi (Plan France Très Haut Débit) u l-miżuri relatati huma mistennija li jikkontribwixxu b’mod sinifikanti biex il-pajjiż jilħaq il-miri tiegħu ta’ konnettività. Se jkun essenzjali li tiġi mmonitorjata mill-qrib l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri, b’mod partikolari f’żoni b’kopertura fqira, minħabba l-approċċ predominantement deċentralizzat u l-ostakli potenzjali jekk ma jkunx hemm biżżejjed ħaddiema kwalifikati disponibbli biex jifirxu n-netwerk.

               (25)Minkejja l-isforzi kontinwi biex tiżdied iċ-ċertezza għall-kontribwenti (Loi pour un État au service d'une société de confiance l-liġi ESSOC) u tiġi ssimplifikata s-sistema, is-sistema tat-taxxa Franċiża għadha kumplessa ħafna, u dan huwa ta’ piż fuq l-ambjent tan-negozju. Il-kodiċi tat-taxxa jiġbor fih sistemi b’rati multipli u nefqiet tat-taxxa (kreditu tat-taxxa, eżenzjonijiet, tnaqqis tat-taxxa). Din il-kumplessità spiss għandha l-għan li tikseb għanijiet speċifiċi ta’ politika, bħat-taffija tal-piż tat-taxxa fuq il-familji l-aktar vulnerabbli u tinċentiva jew tikkoreġi mġiba speċifika. Madankollu, dan jirriskja li jwassal għal telf ta’ leġġibbiltà, u b’hekk iżid l-ispejjeż tal-konformità u l-inċertezza legali detrimentali għall-attraenza ta’ Franza filwaqt li joħloq lakuni.

               (26)Is-simplifikazzjoni tal-infiq tat-taxxa u t-tnaqqis tal-għadd ta’ taxxi żgħar jistgħu jgħinu biex is-sistema tat-taxxa tkompli tiġi ssimplifikata. In-nefqa totali tat-taxxa hija stmata għal 4 % tal-PDG fl-2019. B’differenza mill-qafas pluriennali preċedenti, il-qafas baġitarju attwali (2018-2022) ma jipprovdix limitu ta’ nefqa għall-infiq tat-taxxa. Minflok, jistabilixxi mira mhux vinkolanti ta’ 28 % għall-proporzjon ta’ nefqiet tat-taxxa għas-somma tad-dħul nett mit-taxxa u l-infiq tat-taxxa. Filwaqt li l-liġi tal-baġit għall-2018 ippjanat proporzjon tan-nefqa tat-taxxa taħt il-mira (28 %) stabbilita fil-qafas baġitarju pluriennali 2018-2022, dan il-proporzjon huwa mistenni li jiżdied fil-futur (25,5 % fi tmiem l-2018 u 26 % fl-2019).

               (27)Il-baġit tal-2019 juri tnaqqis fl-ammont kumplessiv ta’ nefqa tat-taxxa taħt il-EUR 100 biljun, li jtemm perjodu ta’ ħames snin ta’ żidiet kostanti fil-volum. Bejn l-2018 u l-2019, madankollu, l-għadd ta’ nefqiet tat-taxxa żdied minn 457 għal 474. Fl-2018, il-Qorti tal-Awdituri rrakkomandat li jiġu ssimplifikati n-nefqiet eżistenti tat-taxxa u enfasizzat in-nuqqas ta’ kontroll u evalwazzjoni tagħhom. Jenħtieġ li jiġu segwiti sforzi biex jitwaqqfu t-taxxi li jġibu dħul limitat jew li huma ineffiċjenti. Fil-liġi tal-baġit għall-2019, minn 26 taxxa li rendew dħul baxx, 20 ġew eliminati fl-2019 għal ammont totali ta’ EUR 132 miljun u sitta għandhom jiġu eliminati fl-2020 għal ammont totali ta’ EUR 208 miljun. L-eliminazzjoni ta’ taxxi żgħar hija mistennija li tkompli fl-2020 bl-istess pass.

               (28)Taxxi oħra fuq il-produzzjoni jibqgħu jkunu ta’ piż fuq in-negozji. It-taxxi fuq il-produzzjoni kienu ta’ 3,1 % tal-PDG fl-2016, ogħla mill-Italja (1,4 %), Spanja (1,0 %) u l-Ġermanja (0,4 %). Tali taxxi għandhom bażijiet tat-taxxa differenti (il-fatturat, il-valur miżjud, is-salarji, l-art u l-bini) u jistgħu jżidu l-ispiża globali tal-produzzjoni. Dan jista’ jkollu impatt negattiv fuq il-kompetittività b’mod partikolari għas-settur tal-manifattura. Il-liġi tal-baġit tal-2019 tnaqqas taxxa waħda biss fuq il-produzzjoni (“forfait social”) imposta fil-livell nazzjonali u b’valur ta’ EUR 660 miljun fis-sena (ladarba tkun implimentata bis-sħiħ fl-2020).

               (29)Minkejja l-progress u l-adozzjoni ta’ riformi ambizzjużi, l-ostakli għad-dħul għadhom jippersistu u l-kompetizzjoni fis-servizzi tan-negozju u l-professjonijiet regolati għadha baxxa. L-indiċi l-ġdid tal-OECD tas-servizzi intra-ŻEE tan-negozju juri li l-livell ta’ restrizzjoni regolatorja fi Franza huwa ogħla mill-medja taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) f’setturi bħal dawk tal-kontabbiltà, tas-servizzi legali u tad-distribuzzjoni. L-ostakli ewlenin jinħolqu fil-forma ta’ rekwiżiti ta’ awtorizzazzjoni restrittivi, riżervi ta’ attivitajiet, parteċipazzjoni azzjonarja u drittijiet tal-vot. Fis-settur tal-bejgħ bl-imnut, Franza wettqet għadd ta’ riformi biex tnaqqas il-piż regolatorju. Madankollu għadd ta’ restrizzjonijiet operattivi għadhom jaffettwaw l-effiċjenza tan-negozji tal-bejgħ bl-imnut u jqegħduhom fi żvantaġġ meta mqabbla mal-kummerċ elettroniku. F’dan il-kuntest, it-tkabbir fis-settur tal-bejgħ bl-imnut fi Franza huwa pjuttost modest. Il-programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 ta fid-dettall miżuri ġodda li jsaħħu l-kompetizzjoni fi ftit setturi tas-servizzi speċifiċi (bħal skejjel tas-sewqan, kumpaniji tal-ġestjoni tal-proprjetà u l-bejgħ ta’ spare parts tal-karozzi). Fl-4 ta’ April 2019, l-Awtorità għall-Kompetizzjoni ppreżentat l-opinjoni tagħha biex jitnaqqsu r-restrizzjonijiet fuq id-distribuzzjoni tal-mediċini filwaqt li jinżamm livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika.

               (30)L-ostakli fis-servizzi wasslu għal kompetizzjoni baxxa, marġini għoljin ta’ profitt u prezzijiet, li jagħmlu ħsara lill-kompetittività tal-ekonomija kollha kemm hi. Ir-rati ta’ attrizzjoni huma inqas f’servizzi tan-negozju ewlenin fi Franza meta mqabbla mal-bqija tal-UE. In-nuqqas ta’ kompetizzjoni fis-servizzi kkombinati ma’ spejjeż tax-xogħol għoljin għen biex jinżammu l-prezzijiet għoljin, b’mod partikolari fi tranżazzjonijiet ta’ proprjetà immobbli, djar, servizzi ta’ forniment tal-ikel u servizzi legali u ta’ kontabilità. Peress li l-ispejjeż ta’ dawn is-servizzi jitħallsu wkoll minn ditti oħra li jużawhom bħala inputs, dawn jirrappreżentaw fattur addizzjonali li jaffettwa l-kompetittività ta’ Franza, inkluż fuq l-industrija.

               (31)Il-liġi dwar il-PACTE (loi relative à la croissance et la transformation des entreprises) timmira li ssostni t-tkabbir u t-trasformazzjoni tad-ditti. Din se tnaqqas l-għadd ta’ limiti li d-ditti jiffaċċjaw hekk kif jikbru, għalkemm il-limiti li fadal saru usa’ fl-ambitu u se jkunu aktar għaljin biex jingħelbu. Hija tintroduċi wkoll perjodu tranżitorju ta’ ħames snin qabel ma tikkunsidra li jkun intlaħaq livell limitu u tħeġġeġ lin-negozji żgħar u ta’ daqs medju biex jużaw inċentivi u skemi ta’ parteċipazzjoni għall-impjegati marbuta mal-prestazzjoni ta’ ditta. Fl-aħħar nett, tipprovdi proċeduri simplifikati biex jibdew jew jirreġistraw in-negozji u tintroduċi regoli ġodda biex jgħinu lill-intraprendituri jingħataw ċans ieħor. Tnaqqas ukoll iż-żmien u l-ispejjeż tal-proċeduri ta’ insolvenza, b’mod partikolari għan-negozji żgħar u ta’ daqs medju, inkluż billi tagħmilhom aktar prevedibbli. Skont l-istimi tal-amministrazzjoni Franċiża nnifisha, l-impatt potenzjali tal-liġi fuq il-PDG huwa żieda ta’ 0,32 % sal-2025 u ta’ 1 % fuq medda itwal ta’ żmien. L-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tagħha tibqa’ essenzjali biex jitgawdew il-benefiċċji ta’ din ir-riforma.

               (32)Il-programmazzjoni tal-fondi tal-UE għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  9
               . Dan jippermetti li Franza tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali u territorjali u s-sitwazzjoni speċjali tar-reġjuni l-aktar imbegħda.

               (33)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Franza u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Franza fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fi Franza, imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (34)Fid-dawl ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta' Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni
                  10
                tiegħu hija riflessa b'mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

               (35)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta' din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta' Riforma għall-2019 u l-Programm ta' Stabbiltà għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt.

               B'DAN JIRRAKKOMANDA li Franza tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

               1.Tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ma taqbiżx 1,2 % fl-2020, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Tuża qligħ mhux mistenni biex taċċellera t-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika.  Tikseb iffrankar fl-infiq u titjib fl-effiċjenza fis-sottosetturi kollha tal-gvern, inkluż billi tispeċifika u tissorvelja bis-sħiħ l-implimentazzjoni tal-miżuri konkreti meħtieġa fil-kuntest tal-Azzjoni Pubblika 2022. Tirriforma s-sistema tal-pensjonijiet biex progressivament tgħaqqad ir-regoli tar-reġimi differenti tal-pensjonijiet, bil-għan li ttejjeb l-imparzjalità u s-sostenibbiltà tagħhom.

               2.Trawwem l-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol għal dawk kollha li qed ifittxu impjieg, jiġu żgurati opportunitajiet indaqs b’enfasi partikolari fuq gruppi vulnerabbli inklużi persuni bi sfond ta’ migrazzjoni u tindirizza n-nuqqasijiet u d-diskrepanzi fil-ħiliet.

               3.Tiffoka l-politika ekonomika, marbuta mal-investiment, fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni (filwaqt li ttejjeb l-effiċjenza tal-iskemi ta’ appoġġ pubbliku, inklużi skemi ta’ trasferiment tal-għarfien), l-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza enerġetika u r-rabtiet mal-bqija tal-Unjoni, u fuq l-infrastruttura diġitali, filwaqt li tqis id-disparitajiet territorjali.

               4.Tkompli tissimplifika s-sistema tat-taxxa, b’mod partikolari billi tillimita l-użu tan-nefqa tat-taxxa, tkompli tneħħi t-taxxi ineffiċjenti u tnaqqas it-taxxi fuq il-produzzjoni. Tnaqqas ir-restrizzjonijiet regolatorji, b’mod partikolari fis-settur tas-servizzi, u jiġu implimentati bis-sħiħ il-miżuri biex jitrawwem it-tkabbir tal-kumpaniji.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)

                        SWD(2019) 1009 final.

                     (4)

                        COM(2019) 150 final.

                     (5)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (6)

                        COM(2014) 494 final.

                     (7)

                        Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni skont il-metodoloġija maqbula b’mod komuni

                     (8)

                        In-nefqa primarja netta tal-gvern hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern bl-esklużjoni tan-nefqa fuq l-imgħax, nefqa fuq programmi tal-Unjoni korrisposti bis-sħiħ mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fl-infiq tal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment huwa mifrux fuq perjodu ta’ erba’ snin. Miżuri ta’ dħul diskrezjonarji jew żidiet fid-dħul mitluba mil-liġi huma inklużi. Miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-infiq huma nnettjati.

                     (9)

                        SWD(2019) 1009 final.

                     (10)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 5.6.2019
            COM(2019) 514 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Latvja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Latvja għall-2019

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Latvja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Latvja għall-2019

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lil-Latvja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro”).

               (2)Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Latvja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) hawn taħt. B’mod partikolari, l-orjentazzjoni mmirata tal-politika ekonomika relatata mal-investiment lejn l-oqsma speċifikati u l-miżuri għat-titjib tal-ħiliet, jindirizzaw l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward it-titjib tal-produttività għar-riekwilibriju fiż-żona tal-euro u l-miżuri tat-taxxa jindirizzaw it-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward il-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

               (3)Ir-rapport tal-2019 speċifiku għal-Latvja
                  2
                ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tal-Latvja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Latvja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

               (4)Fil-15 ta’ April 2019, il-Latvja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u fis-17 ta’ April 2019 il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (5)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li huma rilevanti ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
                  3
               , il-Kummissjoni tista’ titlob Stat Membru jirrieżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u għall-programmi rilevanti tiegħu, fejn dan ikun neċessarju għas-sostenn tal-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji addizzjonali dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba
                  4
               .

               (6)Il-Latvja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern qiegħed jippjana li jikseb bilanċ nominali, minn defiċit ta’ 1,0 % tal-PDG fl-2018 għal defiċit ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019 u 0,4 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021
                  5
               . Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid
                  6
               , l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG — mistenni jintlaħaq fl-2019, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn tal-gvern ġenerali bħala proporzjon tal-PDG mistenni jinżel għal 33,1 % tal-PDG sal-2022. Il-projezzjonijiet tat-tkabbir tal-PDG skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 jidher li huma plawżibbli. Ir-riskji għall-pożizzjoni baġitarja huma bbilanċjati.

               (7)Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li l-Latvja tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha fl-2019, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Dan huwa konformi ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima tan-nefqa tal-gvern primarja netta
                  7
                ta’ 4,8 % fl-2019, li tikkorrispondi għal titjib tal-bilanċ strutturali ta’ 0,2 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-Latvja mistennija tkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Għaldaqstant, il-valutazzjoni attwali tindika riskju ta’ xi devjazzjoni fl-2019. Fl-istess ħin, ir-rata ta’ tkabbir nominali mbassra tan-nefqa tal-gvern primarja netta attwalment tindika riskju li fl-2019 ikun hemm devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit. Jekk ma jibqax previst li l-bilanċ strutturali se jkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, filwaqt li titqies id-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali, valutazzjoni globali fil-kuntest tal-valutazzjonijiet futuri jkollha bżonn tqis devjazzjoni possibbli mir-rekwiżit.

               (8)Fl-2020, b’kunsiderazzjoni tal-marġni ta’ 1,3 % tal-potenzjal tal-produzzjoni mbassar għal-Latvja, jenħtieġ li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa tal-gvern primarja netta ma taqbiżx it-3,5 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG skont il-matriċi tal-aġġustament maqbula b’mod komuni fir-rigward tar-rekwiżiti tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, jekk il-politiki tagħha ma jinbidlux, il-Latvja mistennija tkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha. Għaldaqstant, il-valutazzjoni attwali tindika riskju ta’ xi devjazzjoni fl-2020. Fl-istess ħin, ir-rata ta’ tkabbir nominali mbassra tan-nefqa tal-gvern primarja netta attwalment tindika riskju li fl-2020 ikun hemm devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit. Jekk ma jibqax previst li l-bilanċ strutturali se jkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, valutazzjoni globali fil-kuntest tal-valutazzjonijiet futuri jkollha bżonn tqis devjazzjoni possibbli mir-rekwiżit. Kollox ma’ kollox, il-Kunsill huwa tal-fehma li l-Latvja trid tkun lesta biex mill-2019 tieħu miżuri addizzjonali biex tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (9)Id-dħul mit-taxxa bħala sehem mill-prodott domestiku gross tal-Latvja huwa baxx meta mqabbel mal-medja fl-Unjoni u sa ċertu punt jillimita l-għoti ta’ servizzi pubbliċi, b’mod partikolari l-kura tas-saħħa u l-inklużjoni soċjali. Il-kapital u l-proprjetà huma relattivament sottotaxxati u l-iffriżar tal-valuri użati għall-kalkolu tat-taxxi fuq l-art u l-proprjetà se jkompli jnaqqas id-dħul korrispondenti. Fl-istess ħin, il-piż tat-taxxa fuq ix-xogħol għadu għoli għall-ħaddiema b’paga baxxa meta mqabbel mal-medja fl-Unjoni Ewropea, minkejja li dan naqas. Skont estimi differenti, is-sehem tal-ekonomija sotterranja jidher li naqas f’dawn l-aħħar snin. Minkejja dan, is-sehem tal-attività ekonomika sottorapportata fil-Latvja għadu ogħla minn fi Stati Baltiċi oħra. B’mod partikolari, is-sottorapportar tas-salarji (“ħlas fl-idejn”), partikolarment fis-settur tal-kostruzzjoni, jammonta għal parti kbira mill-ekonomija sotterranja.

               (10)Wara l-għeluq tat-tielet l-ikbar bank minħabba allegazzjonijiet ta’ ħasil tal-flus, il-Latvja ssikkat ir-regolazzjoni b’rabta mal-klijenti li mhumiex residenti. B’riżultat ta’ dan, id-depożiti ta’ dawk li mhumiex residenti, li jirrappreżentaw is-sors ewlieni għar-riskju tal-ħasil tal-flus fil-Latvja, naqsu b’mod sinifikanti sa minn Mejju 2018, iżda għad fadal sfidi fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus. Barra minn hekk, il-Latvja fasslet pjan ta’ azzjoni ddettaljat biex ittejjeb l-istrateġija tagħha kontra l-ħasil tal-flus / kontra l-finanzjament tat-terroriżmu.  Il-prijoritajiet ewlenin elenkati fil-pjan ta’ azzjoni jinkludu żieda fis-superviżjoni fuq il-bażi tar-riskji, il-garanzija tar-riżorsi umani meħtieġa għall-awtoritajiet superviżorji, u l-garanzija tal-iskambju tal-informazzjoni effettiv u l-kollaborazzjoni fost l-awtoritajiet investigattivi kif ukoll mas-settur privat. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni lill-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri, ladarba jiġu adottati. Finalment, hemm bżonn li tiżdied ukoll il-kapaċità tal-infurzar tal-liġi u tal-awtoritajiet ġudizzjarji.

               (11)Fl-implimentazzjoni ta’ diversi prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali fir-rigward tal-protezzjoni soċjali u tal-inklużjoni soċjali, il-Latvja qed tiffaċċja sfidi. Fil-Latvja l-inugwaljanza fl-introjtu hija għolja, peress li r-ridistribuzzjoni permezz tas-sistema tal-benefiċċji tat-taxxa hija baxxa. L-adegwatezza tal-benefiċċji soċjali għadha baxxa u l-impatt tat-trasferimenti soċjali biex jitnaqqsu l-faqar u l-inugwaljanza huwa limitat. Ir-riskju tal-faqar fost l-anzjani u l-persuni b’diżabbiltà huwa relattivament għoli u qed jiżdied minħabba li l-benefiċċji mhux qed ilaħħqu maż-żieda fil-pagi. Ir-rata ta’ riskju ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali fost l-anzjani kienet 49,0 % fl-2018 (il-medja fl-Unjoni Ewropea: 18,2 % fl-2017) u għall-persuni b’diżabbiltà kienet 40,7 % fl-2017 (il-medja fl-Unjoni Ewropea: 29,3 % fl-2017). Il-benefiċċju tas-sigurtà soċjali mill-Istat għall-persuni b’diżabbiltà u għall-pensjonijiet tal-irtirar minimi ilhom ma jiġu rriveduti mill-2006. Ir-riforma tal-introjtu minimu, imħabbra fl-2014, ma ġietx implimentata u dan qed jaffettwa b’mod negattiv lill-unitajiet domestiċi l-iktar foqra. Għadu dgħajjef ukoll l-aċċess għall-kura fit-tul. Għaldaqstant, huwa meħtieġ investiment biex tiġi indirizzata l-esklużjoni soċjali, inkluż permezz tal-ikel u tal-għajnuna materjali għal dawk l-iktar fil-bżonn. Barra minn hekk, huma meħtieġa investimenti, fosthom fl-infrastruttura, biex jitjieb l-aċċess għat-tħaris tat-tfal, għall-kura fit-tul, għall-impjieg u għas-servizzi soċjali l-oħra, u biex tkun possibbli l-integrazzjoni tas-servizzi tas-saħħa u dawk soċjali, inkluż it-tranżizzjoni minn kura istituzzjonali għal waħda komunitarja. Is-sehem ta’ persuni li qed jiffaċċjaw privazzjoni severa ta’ abitazzjoni huwa fost l-ogħla fl-Ewropa (15,2 % vs 4,0 % bħala medja fl-Unjoni Ewropea fl-2017) u hemm skarsezza ta’ akkomodazzjoni soċjali. Jeħtieġ isir investiment biex titjieb il-provvista ta’ akkomodazzjoni affordabbli.

               (12)Filwaqt li r-rati ta’ impjieg globali huma għoljin u qed jiżdiedu, l-iżviluppi demografiċi żvantaġġużi u l-emigrazzjoni qed ikollhom effett negattiv fuq in-numru ta’ persuni impjegati. Barra minn hekk, l-impjieg ivarja skont ir-reġjun u l-livell tal-ħiliet. Il-persuni kbar fl-età li għandhom ħiliet antikwati jiffaċċjaw iktar diffikultajiet. Il-livell baxx ta’ ħiliet diġitali fost il-forza tax-xogħol jillimita l-użu tat-teknoloġiji diġitali min-negozji kif ukoll il-potenzjal ta’ innovazzjoni. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim u l-involviment tal-qiegħda f’miżuri attivi tas-suq tax-xogħol huma iktar baxxi mill-medja fl-Unjoni Ewropea.

               (13)Is-sistema edukattiva qed tiffaċċja l-isfida li tikkonsolida r-riżorsi filwaqt li ttejjeb il-kwalità u l-effiċjenza. Filwaqt li s-sistema edukattiva tal-Latvja sejra tajjeb f’dak li għandu x’jaqsam mal-eżiti tat-tagħlim, l-aċċess għall-edukazzjoni ta’ kwalità għadu jiddependi fuq il-post ta’ residenza u t-tip ta’ skola. Ir-riforma tal-kurrikulu tal-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali, bil-għan li jiġi allinjat mar-rekwiżiti l-ġodda tal-ħiliet, avvanzat u l-ambjent tal-iskejjel vokazzjonali tjieb b’mod sinifikanti. Madankollu, l-attrattività għadha baxxa, u r-rati tar-reġistrazzjoni u r-rata tal-impjieg fost gradwati riċenti għadhom taħt il-medja fl-Unjoni Ewropea.

               (14)L-iżgurar tal-offerta tal-ħiliet huwa wieħed mill-oqsma ewlenin fejn id-domanda ta’ investiment għadha sinifikanti. Huma meħtieġa investimenti adattati, anki fl-infrastruttura, biex jitjiebu l-kwalità, l-effettività u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u tat-taħriġ, u għall-promozzjoni tat-tagħlim tul il-ħajja, partikolarment opportunitajiet flessibbli ta’ taħriġ ta’ aġġornament u taħriġ mill-ġdid. Hemm bżonn ukoll ta’ investiment biex jitjieb l-aċċess għall-impjiegi, inkluż billi jitjiebu s-sensibilizzazzjoni u l-kopertura tal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol, u billi jissaħħu l-possibbiltà ta’ impjieg tal-manodopera kif ukoll il-mobbiltà settorjali u reġjonali tal-forza tax-xogħol. F’kuntest usa’, it-tisħiħ tal-kapaċità tas-sħab soċjali huwa importanti biex jiġu promossi l-kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u biex jiġi rrealizzat il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali.

               (15)In-nefqa pubblika baxxa fuq il-kura tas-saħħa u stil ta’ ħajja li huwa ħażin għas-saħħa huma r-raġunijiet ewlenin għar-riżultati ħżiena tal-popolazzjoni fil-qasam tas-saħħa. Il-finanzjament tal-kura tas-saħħa li riċentement żdied jindirizza xi restrizzjonijiet għall-aċċess li huma marbuta mal-limiti annwali tas-servizz u maż-żminijiet twal ta’ stennija. Madankollu, il-finanzjament pubbliku tal-kura tas-saħħa għadu ferm iktar baxx mill-medja fl-Unjoni Ewropea. L-aċċess fil-ħin u ugwali għall-kura tas-saħħa huwa limitat. Dan iwassal għal dak li huwa, kif irrapportat min-nies stess, bżonn kbir ta’ kura li mhuwiex kopert minħabba livell għoli ta’ ħlas mill-but, speċjalment fost il-gruppi vulnerabbli, kif ukoll inugwaljanza tal-opportunitajiet. Qed isir progress rigward ir-riformi biex tiżdied l-effiċjenza u l-kwalità fil-kura tas-saħħa, iżda għadhom f’fażi bikrija u jenħtieġ li jitħaffef il-pass, inkluż b’miżuri effettivi tal-prevenzjoni, bir-razzjonalizzazzjoni tas-settur tal-isptarijiet, bit-tisħiħ tal-kura tas-saħħa primarja u b’immaniġġjar tal-kwalità mmirat. Barra minn hekk, il-Latvja nieqsa minn forza tax-xogħol fil-qasam tas-saħħa, speċjalment fejn jidħlu infermiera, u dan qed ifixkel il-forniment tal-kura tas-saħħa pubblika u jirrappreżenta riskji għas-suċċess tar-riformi fis-saħħa. Jekk tidħol fis-seħħ id-diviżjoni tas-servizzi tas-saħħa f’żewġ tipi ta’ pakketti (pakkett sħiħ u pakkett minimu), din ikollha r-riskju li tkompli tillimita l-aċċess ugwali għall-kura tas-saħħa u twassal għal riżultati negattivi fil-qasam tas-saħħa. Sabiex jiżdiedu l-aċċessibbiltà, l-affordabbiltà u l-kwalità tal-kura tas-saħħa u b’hekk titjieb is-saħħa tal-popolazzjoni kif ukoll tiġi ggarantita ħajja tax-xogħol iktar b’saħħitha u itwal, huma meħtieġa investimenti adattati fil-kura tas-saħħa, fosthom fl-infrastruttura.

               (16)Il-Latvja ftit tinvesti fir-riċerka u żvilupp u fl-innovazzjoni għandha diskrepanza kbira fl-investiment. Fl-2017, is-sehem tan-nefqa tal-Latvja fuq ir-riċerka u żvilupp kien fost l-iktar baxxi fl-Unjoni Ewropea u pjuttost kien stabbli f’dawn l-aħħar għaxar snin. Barra minn hekk, il-finanzjament tar-riċerka jiddependi kważi għalkollox fuq fondi tal-Unjoni Ewropea. B’riżultat ta’ dan, il-Latvja hija innovatur moderat b’xi punti b’saħħithom, bħall-infrastruttura tagħha tal-informazzjoni, tal-komunikazzjoni u tat-teknoloġija, iżda l-prestazzjoni tagħha taqa’ lura fejn jidħlu r-riżorsi umani, il-kooperazzjoni bejn is-settur privat u pubbliku, kif ukoll l-investiment fil-proprjetà intellettwali.

               (17)Għad fadal ukoll diskrepanzi kbar fl-investiment biex jiġu indirizzati d-differenzi reġjonali. Għadhom jeżistu differenzi ekonomiċi sinifkanti bejn Riga u r-reġjuni l-oħra tal-Latvja. Filwaqt li l-Latvja b’mod globali qed tikkonverġi mal-Unjoni Ewropea, id-diskrepanza fil-prestazzjoni ekonomika bejn ir-reġjun kapitali u r-reġjuni l-oħra għadha ma ċkinitx wara l-adeżjoni tal-Latvja għall-Unjoni Ewropea. Il-kompetittività u l-kwalità tas-servizz pubbliku tiddistingwi ruħha b’mod konsiderevoli fost ir-reġjuni Latvjani differenti, u dan jinfluwenza l-attrattività territorjali tagħhom. Għaldaqstant, jenħtieġ li l-investiment jindirizza differenzi reġjonali sinifikanti fir-rigward tal-mobbiltà u tal-infrastruttura diġitali, b’mod partikolari l-konnessjonijiet taċ-ċirkwit lokali. Il-lakuni fil-konnettività man-Netwerk trans-Ewropew tat-trasport u mar-reġjuni periferali u tal-fruntiera għadhom kbar, u dan qed ikollu impatt negattiv fuq l-attivitajiet ekonomiċi u fuq l-esportazzjonijiet tal-Latvja. Jeżistu wkoll diskrepanzi fl-investiment biex jitlesta l-proġett “Rail Baltica” u l-proġetti ewlenin tal-infrastruttura għall-enerġija elettrika li jagħmlu parti mill-pjan ta’ interkonnessjoni tas-suq tal-enerġija tal-Baltiku. Barra minn hekk, huwa meħtieġ ukoll l-investiment fl-effiċjenza fir-riżorsi biex it-tranżizzjoni enerġetika tal-Latvja ssir iktar malajr. Hemm bżonn isiru iktar sforzi biex titjieb l-effiċjenza enerġetika globali, b’mod partikolari fis-settur residenzjali u tat-trasport.

               (18)L-adozzjoni riċenti tal-liġi dwar l-informaturi timmarka pass pożittiv u l-korp tal-pajjiż kontra l-korruzzjoni wkoll irnexxielu jirranka dan l-aħħar, u kixef għadd ta’ każijiet ta’ korruzzjoni ta’ profil għoli. Madankollu, għad hemm il-perċezzjoni li t-teħid tad-deċiżjonijiet mill-gvern jiġi influwenzat minn favoritiżmu u li l-proċess tal-akkwist pubbliku huwa suxxettibbli għall-korruzzjoni minħabba nuqqas ta’ trasparenza, b’mod partikolari f’muniċipalitajiet u f’impriżi muniċipali u tal-Istat. L-emendi leġiżlattivi fis-sistema għat-trattament tal-kunflitti ta’ interess jistgħu jagħtu lok għal abbużi. Il-Kodiċi tal-Etika li ġie adottat riċentement ma jkoprix il-persuni maħtura politikament.

               (19)Is-servizzi pubbliċi ma ġewx aġġustati għall-popolazzjoni li qed tiċkien u tixjiħ. Minħabba l-popolazzjoni li qed tiċkien u l-urbanizzazzjoni, l-infrastruttura u s-servizzi pubbliċi mhux qed jintużaw biżżejjed fiż-żoni rurali. L-amministrazzjoni pubblika, l-edukazzjoni, u s-servizzi tal-kura tas-saħħa jeħtieġu strateġiji għall-preservazzjoni tal-aċċess għal servizzi ta’ kwalità f’żoni b’popolazzjoni baxxa u li huma milquta mid-depopolazzjoni, filwaqt li jiżguraw effiċjenza ogħla. Riċentement tħabbret riforma ġenerali tat-territorji amministrattivi, li għandha tiġi implimentata sa Diċembru 2021. Implimentazzjoni fil-ħin ta’ din ir-riforma tista’ tikkontribwixxi għal żieda fil-kontabbiltà u fl-effiċjenza tas-settur pubbliku, iktar u iktar fid-dawl tal-programm operazzjonali għall-fondi tal-Unjoni Ewropea, li jrid jiġi approvat sal-2020.

               (20)L-ipprogrammar tal-fondi tal-UE għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  8
               . B’hekk il-Latvja tkun tista’ tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, b’kont meħud tad-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

               (21)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Latvja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Barra minn hekk ivvalutat il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019, kif ukoll l-azzjoni li ttieħdet wara r-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Latvja fis-snin preċedenti. Mhux biss ħadet kont tar-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Latvja, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika globali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input f’livell tal-Unjoni dwar deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (22)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-opinjoni tiegħu
                  9
                hija riflessa partikolarment fir-rakkomandazzjoni (1) hawn isfel.

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2019 u fl-2020 il-Latvja tieħu azzjoni biex:

               1.Tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa tal-gvern primarja netta ma teċċedix it-3,5 % fl-2020, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG. Tnaqqas it-tassazzjoni għal dawk bi dħul baxx billi timpostaha fuq sorsi oħra, partikolarment il-kapital u l-proprjetà, u billi ttejjeb il-konformità mar-regoli tat-taxxa. Tiżgura s-superviżjoni effettiva u l-infurzar tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

               2.Tindirizza l-esklużjoni soċjali, partikolarment billi ttejjeb l-adegwatezza tal-benefiċċji għall-introjtu minimu, tal-pensjonijiet tal-irtirar minimi u tal-appoġġ għall-introjtu għal persuni b’diżabbiltà. Iżżid il-kwalità u l-effiċjenza tal-edukazzjoni u tat-taħriġ b’mod partikolari tal-ħaddiema bi ftit kwalifiki u tal-persuni li qed ifittxu impjieg, inkluż billi ssaħħaħ il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali u fit-tagħlim għall-adulti. Iżżid l-aċċessibbiltà, il-kwalità u l-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa.

               3.Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-innovazzjoni, il-provvista ta’ akkomodazzjoni affordabbli, it-trasport (speċjalment is-sostenibbiltà tiegħu), l-effiċjenza fir-riżorsi u l-effiċjenza enerġetika, l-interkonnessjoni tal-enerġija u fuq l-infrastruttura diġitali, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali.

               4.Iżżid il-kontabbiltà u l-effiċjenza tas-settur pubbliku, b’mod partikolari rigward l-awtoritajiet lokali u l-impriżi muniċipali u tal-Istat u ssaħħaħ is-sistema għat-trattament tal-kunflitti ta’ interess.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        SWD(2019) 1013 final.

                     (3)

                        Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

                     (4)

                        COM(2014) 494 final.

                     (5)

                        Il-bilanċ nett aġġustat b’mod ċikliku ta’ miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

                     (6)

                        In-nefqa tal-gvern primarja netta tikkonsisti min-nefqa totali tal-gvern, esklużi n-nefqa tal-imgħax, in-nefqa fuq programmi tal-Unjoni koperta fl-intier tagħha minn dħul li ġej mill-fondi tal-Unjoni u l-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa fuq il-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata f’livell nazzjonali hija mifruxa fuq perjodu ta’ erba’ snin. Fil-kalkolu jiddaħħlu l-miżuri diskrezzjonali b’rabta mad-dħul jew żidiet fid-dħul preskritti bil-liġi. Miżuri ta’ darba, kemm fin-naħa tad-dħul kif ukoll tan-nefqa, huma esklużi.

                     (7)

                        SWD(2019) 1013 final.

                     (8)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.