				|

		52013PC0395

			Rakkomandazzjoni għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL li tħassar id-Deċiżjoni 2009/590/KE dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv fir-Rumanija /* COM/2013/0395 final - 2013/ () */

			   	Rakkomandazzjoni għal
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
li tħassar id-Deċiżjoni 2009/590/KE dwar
l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv fir-Rumanija
IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar
il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 126(12)
tiegħu,
Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni
mill-Kummissjoni,
Billi:
(1)       Bid-Deċiżjoni tal-Kunsill
2009/590/KE tas-7 ta' Lulju 2009[1],
wara rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 104(6) tat-Trattat
li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea (TKE), ġie deċiż li fir-Rumanija kien hemm
defiċit eċċessiv. Il-Kunsill innota li d-defiċit tal-gvern ġenerali laħaq 5,4%
tal-PDG fl-2008, għalhekk ogħla mit-3% tal-valur ta' referenza tal-PDG skont
it-Trattat, filwaqt li d-dejn gross tal-gvern ġenerali kien ta’ 13,6% tal-PDG,
li huwa ferm taħt is-60% tal-valur ta' referenza tal-PDG skont it-Trattat[2].
(2)       Fis-7 ta' Lulju 2009,
skont l-Artikolu 104(7) TKE u l-Artikolu 3(4) tar-Regolament
tal-Kunsill (KE) 1467/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar li
titħaffef u li tiġi ċċarata l-implimentazzjoni tal-proċedura ta' defiċit
eċċessiv[3],
il-Kunsill, fuq il-bażi ta' rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni, għamel
rakkomandazzjoni indirizzata lir-Rumanija bl-għan li s-sitwazzjoni tad-defiċit
eċċessiv titwaqqaf sa mhux aktar tard mill-2011. Ir-rakkomandazzjoni ġiet
ippubblikata.
(3)       Fit-12 ta' Frar 2010,
skont l-Artikolu 126(7) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni
Ewropea (TFUE) u l-Artikolu 3(4) tar-Regolament tal-Kunsill (KE)
Nru 1467/97 tas-7 ta' Lulju 1997 dwar li titħaffef u li
tiġi ċċarata l-implimentazzjoni tal-proċedura ta' defiċit eċċessiv, il-Kunsill,
fuq il-bażi ta' rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, jirrikonoxxi li
l-awtoritajiet Rumeni ħadu azzjoni effettiva skont ir-Rakkomandazzjoni
tal-Kunsill tas-7 ta' Lulju 2009 u li avvenimenti ekonomiċi negattivi mhux
mistennija b'konsegwenzi negattivi kbar għall-finanzi tal-gvern seħħew
fir-Rumanija, indirizza rakkomandazzjoni riveduta lir-Rumanija bl-għan li
twaqqaf is-sitwazzjoni tad-defiċit eċċessiv, l-aktar tard sa tmiem l-2012. Din
ir-rakkomandazzjoni ġiet ippubblikata.
(4)       Skont l-Artikolu 4
tal-Protokoll dwar il-proċedura ta’ defiċit eċċessiv mehmuża mat-Trattati,
il-Kummissjoni tipprovdi d-dejta għall-implimentazzjoni ta' din il-proċedura.
Bħala parti mill-applikazzjoni ta’ dan il-Protokoll, l-Istati Membri għandhom
jirrappurtaw dejta dwar id-defiċit u d-dejn tal-gvern tagħhom u dwar varjabbli
assoċjati oħra darbtejn fis-sena, jiġifieri qabel l-1 ta’ April u
qabel l-1 ta' Ottubru, skont l-Artikolu 3 tar-Regolament
tal-Kunsill (KE) Nru 479/2009
tal-25 ta’ Mejju 2009 dwar l-applikazzjoni tal-Protokoll dwar
il-proċedura ta’ żbilanċ eċċessiv anness mat-Trattat li jistabilixxi l-Komunità
Ewropea[4].

(5)       Meta jqis jekk deċiżjoni dwar
l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv għandhiex titħassar, il-Kunsill għandu jieħu
deċiżjoni fuq il-bażi tad-dejta notifikata. Barra minn hekk, deċiżjoni dwar
l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv għandha titħassar biss jekk it-tbassir
tal-Kummissjoni jindika li d-defiċit ma jkunx se jaqbeż il-limitu ta’ 3%
tal-PDG tul il-perjodu mbassar[5].
(6)       Fuq il-bażi tad-dejta
pprovduta mill-Kummissjoni (Eurostat) skont l-Artikolu 14 tar-Regolament
(KE) Nru 479/2009 wara n-notifka mir-Rumanija qabel l-1 ta’
April 2013 u fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2013 tas-servizzi
tal-Kummissjoni, il-konklużjonijiet li ġejjin huma ġġustifikati:
–
Ir-reċessjoni akbar milli mistennija fl-2009
rriżultat f’nuqqas sinifikanti fid-dħul tal-gvern, li għolla d-defiċit għal
madwar 9% tal-PDG minkejja l-isforzi biex titnaqqas in-nefqa tal-gvern. Wara
l-iżvilupp mhux mistenni u l-estensjoni tad-data ta' skadenza għall-korrezzjoni
tad-defiċit eċċessiv b'sena, id-defiċit tal-gvern ġenerali sussegwentament
tnaqqas għal 6,8% tal-PDG fl-2010, għal 5,6% tal-PDG fl-2011 u għal 2,9% tal-PDG
fl-2012, li huwa taħt it-3% tal-PDG tal-valur ta' referenza skont it-Trattat.
Din il-korrezzjoni tad-defiċit ġiet xprunata primarjament minn kontroll strett
taż-żieda fin-nefqa, inkluż permezz tal-kontroll tal-liġi dwar il-paga
fis-settur pubbliku, friżar tal-pensjonijiet u tnaqqis tal-benefiċji soċjali
għajr il-pensjonijiet. Kienet appoġġata wkoll minn miżuri ta' dħul bħal żieda
fir-rati tal-VAT b'ħames punti perċentwali u twessigħ tal-bażi tat-taxxa
tad-dħul personali. L-aġġustament fiskali ġie implimentat fil-kuntest ta' żewġ
programmi ta' aġġustament ekonomiku konsekuttivi appoġġati minn għajnuna
għall-bilanċi ta’ pagament.
–
Il-programm ta’ konverġenza tal-2013 ibassar li
d-defiċit ikompli jonqos għal 2,4% tal-PDG fl-2013 u għal 2,0% tal-PDG fl-2014.
Fit-tbassir tar-rebbiegħa tal-2013 tas-servizzi tal-Kummissjoni, id-defiċit
tal-gvern ġenerali huwa mbassar li jonqos għal 2,6% tal-PDG fl-2013 u għal 2,4%
tal-PDG fl-2014, fuq il-bażi ta' suppożizzjoni li ma jkunx hemm tibdil ta'
politika li jibqa' taħt il-valur ta' referenza skont it-Trattat.
–
It-tbassir tar-rebbiegħa tal-2013 tas-servizzi
tal-Kummissjoni jbassar li d-dejn gross tal-gvern ġenerali jiżdied moderatament
minn 37,8% tal-PDG fl-2012 għal 38,5% tal-PDG fl-2014.
(7)       Il-Kunsill ifakkar li, mill-2013,
li hija s-sena li ssegwi l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv, ir-Rumanija
għandha timxi lejn il-mira tagħha ta' perjodu medju b'pass xieraq, kif ukoll li
tirrispetta l-punt ta' referenza tan-nefqa.
(8)       Skont l-Artikolu 126(12)
tat-Trattat, Deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv
għandha titħassar meta d-defiċit eċċessiv tal-Istat Membru konċernat, fil-fehma
tal-Kunsill ikun ġie kkoreġut.
(9)       Fil-fehma tal-Kunsill
id-defiċit eċċessiv fir-Rumanija ġie kkoreġut u għalhekk id-Deċiżjoni
2009/590/KE għandha għalhekk titħassar.
ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:
Artikolu 1
Minn valutazzjoni globali jsegwi li
s-sitwazzjoni ta' defiċit eċċessiv fir-Rumanija tranġat.
Artikolu 2
Id-Deċiżjoni 2009/590/KE hija b'dan
imħassra.
Artikolu 3
Din id-Deċiżjoni hija indirizzata
lir-Rumanija.
Magħmul fi Brussell,
                                                                       Għall-Kunsill
                                                                       Il-President
[1]               ĠU L 202, 4.8.2009, p. 48-49.
[2]               Id-defiċit u d-dejn tal-gvern ġenerali għall-2008
sussegwentement ġew riveduti u bħalissa qegħdin 5,8% tal-PDG u 13,4% tal-PDG
rispettivament.
[3]               ĠU L 209, 2.8.1997, p. 8.
[4]               ĠU L 145, 10.6.2009, p. 1.
[5]               Skont l-“Ispeċifikazzjonijiet dwar l-implimentazzjoni
tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u l-Linji Gwida dwar il-format u l-kontenut
ta' Programmi ta' Stabbiltà u Konverġenza”, tat-3 ta’ Settembru 2012.
Ara:
http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/pdf/coc/code_of_conduct_en.pdf


title: Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tas- 7 ta’ Frar 2008 dwar kodiċi ta’ kondotta għal riċerka responsabbli fil-qasam tan-nanoxjenzi u tan-nanoteknoloġiji (notifikata taħt id-dokument numru C(2008) 424)

text:
               30.4.2008

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

               L 116/46

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI
   tas-7 ta’ Frar 2008
   dwar kodiċi ta’ kondotta għal riċerka responsabbli fil-qasam tan-nanoxjenzi u tan-nanoteknoloġiji
   (notifikata taħt id-dokument numru C(2008) 424)
   (2008/345/KE)
   IL-KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ,
   Wara li kkunsidrat it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 211 tiegħu,
   Billi:

               (1)

               Fil-Komunikazzjoni tagħha lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni “Lejn żona Ewropea tar-riċerka” il-Kummissjoni f’Jannar 2000 ipproponiet il-ħolqien ta’ Żona Ewropea tar-Riċerka (1) bil-għan li l-politika Ewropea għar-riċerka tkun ikkonsolidata u strutturata. F’Mejju 2007, fil-Green Paper “Iż-Żona Ewropea tar-Riċerka: Perspettivi Ġodda”, il-Kummissjoni reġgħet nediet dibattitu wiesa’ istituzzjonali u pubbliku dwar dak li għandu jsir sabiex tinħoloq Żona Ewropea tar-Riċerka magħquda u attraenti li tissodisfa l-ħtiġijiet u l-istennijiet tal-komunità xjentifika, tan-negozju u taċ-ċittadini (2).

               (2)

               Fi Frar 2000 il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar il-prinċipju tal-prekawzjoni (3), bil-għan li jinħoloq ftehim komuni ta’ kif jiġu vvalutati, stmati, immaniġġati u kkomunikati riskji li x-xjenza għadha mhijiex kapaċi tevalwahom bis-sħiħ.

               (3)

               F’Marzu 2000 il-Kunsill Ewropew ta’ Liżbona stabbilixxa għall-Komunità il-mira li fl-għaxar snin li jmiss issir l-ekonomija l-aktar kompetittiva u dinamika fid-dinja, b’kapaċità ta’ tkabbir ekonomiku sostenibbli b’aktar opportunitajiet ta’ xogħol u b’xogħol aħjar u b’koeżjoni soċjali akbar.

               (4)

               Fl-2004, permezz tal-Komunikazzjoni tagħha “Lejn strateġija Ewropea għan-nanoteknoloġija” (4), il-Kummissjoni identifikat azzjonijiet bil-għan li joħolqu l-valur miżjud Komunitarju meħtieġ sabiex tibqa’ kompettitiva f’dan is-settur filwaqt li tiżgura l-iżvilupp responsabbli tagħha. Fil-konklużjonijiet tiegħu ta’ l-24 ta’ Settembru 2004 (5), il-Kunsill (tal-Kompettitività) laqa’ l-proposta ta’ approċċ integrat, sikur u responsabbli u l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tfassal Pjan ta’ Azzjoni għan-nanoteknoloġija.

               (5)

               Wara li qieset ir-riżultati ta’ konsultazzjoni pubblika, il-Kummissjoni, fl-2005 fasslet Pjan ta’ Azzjoni għan-Nanoteknoloġiji (6) li jistipula azzjonijiet koerenti u interkonnessi għall-implimentazzjoni immedjata ta’ strateġija integrata, sikura u responsabbli fil-qasam tan-nanoxjenzi u tan-nanoteknoloġiji bbażata fuq l-oqsma prijoritarji identifikati fil-Komunikazzjoni “Lejn strateġija Ewropea għan-nanoteknoloġija”. Iż-żewġ Komunikazzjonijiet espliċitament jirrikonoxxu li hemm il-ħtieġa li l-aspetti ambjentali, tas-saħħa tal-bniedem u ta’ sikurezza jkunu integrati f’kull riċerka fil-qasam tan-nanoxjenzi u tan-nanoteknoloġiji.

               (6)

               Wara l-Pjan ta’ Azzjoni għan-Nanoxjenzi u għan-Nanoteknoloġiji, f’Jannar 2007 l-Grupp Ewropew dwar l-Etika fix-Xjenza u fit-Teknoloġiji Ġodda ppreżenta Opinjoni dwar l-aspetti etiċi tan-nanomediċina (7).

               (7)

               B’referenza għal xi kummenti li saru dwar opinjoni preċedenti waqt konsultazzjoni pubblika, il-Kumitat Xjentifiku dwar ir-Riskji għas-Saħħa Emerġenti u Identifikati Reċentement f’Marzu 2006 adotta Opinjoni Modifikata dwar kemm huma xierqa l-metodoloġiji li jivvalutaw ir-riskji potenzjali assoċjati ma’ prodotti maħluqa apposta u prodotti inċidentali tan-nanoteknoloġiji (8).

               (8)

               F’Ġunju 2006, il-Kunsill Ewropew adotta strateġija ta’ żvilupp sostenibbli rriveduta li tirfina l-istrateġija Komunitarja ta’ żvilupp sostenibbli mibdi fis-Samit ta’ Gothenburg, li ffoka fuq il-miri ta’ protezzjoni ta’ l-ambjent u tas-saħħa u l-qerda tal-faqar.

               (9)

               Fil-konklużjonijiet tiegħu (9) tat-23 ta’ Novembru 2007, il-Kunsill (tal-Kompettitività) għaraf il-bżonn li jinkoraġġixxi sinerġiji u kooperazzjoni bejn il-partijiet kollha involuti fil-qasam tan-nanoxjenzi u tan-nanoteknoloġiji, inklużi l-Istati Membri, il-Kummissjoni, l-akkamediċi, iċ-ċentri ta’ riċerka, l-industrija, il-korpi finanzjarji, l-organizzazzjonijiet mhux governattivi u s-soċjetà ġenerali.

               (10)

               L-ewwel rapport dwar l-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għan-Nanoteknoloġiji għall-Ewropa kien ippreżentat mill-Kummissjoni fl-2007 (10). F’dan ir-rapport, il-Kummissjoni ħabbret l-intenzjoni tagħha li tadotta Kodiċi ta’ Kondotta volontarju għal Riċerka Responsabbli fil-Qasam tan-Nanoxjenzi u tan-Nanoteknoloġiji.

               (11)

               Din ir-Rakkomandazzjoni tinkludi l-Kodiċi ta’ Kondotta, bil-għan li tippromwovi riċerka integrata, sikura u responsabbli fil-qasam tan-nanoxjenzi u tan-nanoteknoloġiji fl-Ewropa għall-ġid tas-soċjetà kollha.

               (12)

               Il-prinċipji ġenerali u l-linji gwida dwar azzjonijiet li jridu jittieħdu mniżżlin f’din ir-Rakkomandazzjoni bbenifikaw minn konsultazzjoni pubblika.

               (13)

               Din ir-Rakkomandazzjoni tipprovdi lill-Istati Membri bi strument sabiex jieħdu aktar inizjattivi ħalli jiżguraw riċerka sikura, etika u sostenibbli fil-qasam tan-nanoxjenzi u tan-nanoteknoloġiji fl-Unjoni Ewropea.

               (14)

               Din ir-Rakkomandazzjoni għandha wkoll l-għan li tikkontribwixxi għall-koordinazzjoni xierqa bejn l-Istati Membri sabiex isir l-aħjar użu mis-sinerġiji bejn il-partijiet kollha involuti fir-riċerka fil-qasam tan-nanoxjenzi u tan-nanoteknoloġiji fuq il-livelli Ewropej u internazzjonali,

         B’DAN TIRRAKKOMANDA:

               (1)

               Li l-Istati Membri għandhom jimxu skond il-prinċipji ġenerali u l-linji gwida għall-azzjonijiet li jridu jittieħdu, imniżżlin fil-Kodiċi ta’ Kondotta għal Riċerka Responsabbli fil-Qasam tan-Nanoxjenzi u tan-Nanoteknoloġiji, fl-Anness, waqt li jifformulaw, jadottaw u jimplimetaw l-istrateġiji tagħhom għall-iżvilupp ta’ riċerka sostenibbli fil-qasam tan-nanoxjenzi u tan-nanoteknoloġiji (minn hawn 'il quddiem N&N), skond l-Istrateġija u l-Pjan ta’ Azzjoni għan-Nanoteknoloġiji tal-Kummissjoni.

               (2)

               Li l-Istati Membri jagħmlu ħilithom biex isegwu dawn il-prinċipji ġenerali u l-linji gwida meta jimplimentaw l-istrateġiji nazzjonali regolatorji tagħhom ta’ riċerka u ta’ żvilupp jew meta jiżviluppaw riċerka istituzzjonali jew settorjali u standards ta’ żvilupp, filwaqt li jqisu linji gwida, prattiki tajbin u regolamenti applikabbli li jeżistu diġà.

               (3)

               Li l-Istati Membri jikkunsidraw li prinċipji ġenerali u linji gwida dwar ir-riċerka bħal dawn jagħmlu parti integrali minn mekkaniżmi ta’ assigurazzjoni ta’ kwalità istituzzjonali billi jqisuhom bħala mezz li bih jistabbilixxu kriterji ta’ finanzjament għal skemi ta’ finanzjament nazzjonali/reġjonali, kif ukoll jadottawhom għall-proċessi ta’ verifika, monitoraġġ u evalwazzjoni ta’ korpi pubbliċi.

               (4)

               L-Istati Membri jinkoraġġixxu l-adozzjoni volontarja tal-Kodiċi ta’ Kondotta minn awtoritajiet nazzjonali u reġjonali rilevanti, minn min iħaddem u minn korpi ta’ finanzjament tar-riċerka, minn riċerkaturi, u minn kwalunkwe persuna jew organizzazzjoni tas-soċjetà ċivili involuta jew interessata fir-riċerka tan-N&N u jagħmlu ħilithom biex jieħdu l-passi meħtieġa biex jiżguraw li jikkontribwixxu għall-iżvilupp u għaż-żamma ta’ ambjent ta’ riċerka li jgħin, li jwassal għall-iżvilupp sikur, etiku u effettiv tal-potenzjal tan-N&N.

               (5)

               Li l-Istati Membri jikkooperaw mal-Kummissjoni sabiex tirrevedi din ir-Rakkomandazzjoni kull sentejn, kif ukoll isir monitoraġġ ta’ kemm il-partijiet interessati rilevanti adottaw u applikaw il-Kodiċi ta’ Kondotta.

               (6)

               Li l-kriterji biex tikkalkula kemm fil-fatt kien hemm aderenza mal-Kodiċi tal-Kondotta u kemm dan kien applikat ikunu stabbiliti u miftiehma ma’ l-Istati Membri b’relazzjoni ma’ xogħol simili mwettaq f’livell Komunitarju.

               (7)

               Li l-Istati Membri, fil-ftehimiet bilaterali tagħhom dwar strateġiji ta’ riċerka u ħidmiet ma’ pajjiżi terzi u fir-rwol tagħhom bħala membri ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali, iqisu din ir-Rakkomandazzjoni b’mod xieraq meta jipproponu strateġiji ta’ riċerka u jieħdu deċiżjonijiet, u jikkoordinaw b’mod xieraq ma’ Stati Membri oħra u mal-Kummissjoni.

               (8)

               Li din ir-Rakkomandazzjoni tintuża wkoll bħala strument li jinkoraġġixxi d-djalogu fil-livelli kollha ta’ governanza fost dawk li jwettqu l-politiki, ir-riċerkaturi, l-industrija, il-kumitati ta’ l-etika, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili ġenerali bil-għan li jiżdiedu l-fehim u l-involviment tal-pubbliku ġenerali fl-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda.

               (9)

               Li l-Istati Membri jinfurmaw lill-Kummissjoni sat-30 ta’ Ġunju 2008 u kull sena minn dakinhar 'il quddiem dwar kwalunkwe miżuri li ttieħdu wara din ir-Rakkomandazzjoni, jinfurmawha bl-ewwel riżultati ta’ l-applikazzjoni tagħha u jipprovdu prattiki tajbin.

      Magħmula fi Brussell, 7 ta’ Frar 2008.

            Għall-Kummissjoni

         Janez POTOČNIK

            Membru tal-Kummissjoni

      (1)  COM(2000) 6, 18.1.2000.

      (2)  COM(2007) 161, 4.4.2007.

      (3)  COM(2000) 1, 2.2.2000.

      (4)  COM(2004) 338, 12.5.2004.

      (5)  Dok. 12487/04.

      (6)  COM(2005) 243, 7.6.2005.

      (7)  Opinjoni ta’ l-EGE Nru 21, 17 ta’ Jannar 2007.

      (8)  SCENIHR/002/05, 10 ta’ Marzu 2006.

      (9)  Doc. 14865/07

      (10)  COM(2007) 505, 6.9.2007.

      ANNESS
      Kodiċi ta’ kondotta għal riċerka responsabbli fil-qasam tan-nanoxjenzi u tan-nanoteknoloġiji
      Dan il-Kodiċi ta’ Kondotta jipprovdi lill-Istati Membri, lil dawk li jħaddmu, lil dawk li jiffinanzjaw ir-riċerka u lill-organizzazzjonijiet tas-socjetà ċivili involuti jew interessati fir-riċerka fil-qasam tan-nanoxjenzi u tan-nanoteknoloġiji (N&N) (“il-partijiet kollha involuti”) b’linji gwida li jiffavorixxu approċċ responsabbli u miftuħ fir-riċerka tan-N&N fil-Komunità.
      Dan il-Kodiċi ta’ Kondotta jikkomplementa r-regolamenti eżistenti. Ma jillimitax jew ma jaffettwax b’xi mod il-possibilitajiet ta’ l-Istati Membri biex jippermettu miżura ta’ protezzjoni usa’ fir-rigward tar-riċerka tan-N&N minn dik stipulata f’dan il-Kodiċi ta’ Kondotta.
      Il-partijiet interessati li jaderrixu ma’ dan il-Kodiċi ta’ Kondotta għandhom ukoll ikunu ispirati, fejn applikabbli, mill-prinċipji mniżżlin fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali ta’ l-Unjoni Ewropea.
      Il-Kodiċi ta’ Kondotta se jkun immonitorjat regolarment u rrivedut kull sentejn mill-Kummissjoni sabiex ikunu kkunsidrati l-iżviluppi fl-N&N madwar id-dinja u l-integrazzjoni tagħhom fis-soċjetà Ewropea.
      1.   L-ambitu u l-għan
      Il-Kodiċi ta’ Kondotta jistieden lill-partijiet interessati kollha biex jaġixxu b’mod responsabbli ma’ xulxin, skond il-Pjan ta’ Strateġija u Azzjoni għall-N&N tal-Kummissjoni, sabiex jiżguraw li ir-riċerka tan-N&N fil-Komunità titwettaq fi ħdan ta’ qafas sikur, etiku u effettiv, u tappoġġa żvilupp ekonomiku, soċjali u ambjentali sostenibbli.
      Il-Kodiċi ta’ Kondotta jkopri l-attivitajiet kollha fil-qasam tar-riċerka tan-N&N imwettqa fiż-Żona Ewropea tar-Riċerka.
      Il-Kodiċi ta’ Kondotta huwa volontarju. Joffri sett ta’ prinċipji ġenerali u linji gwida għall-azzjonijiet li se jittieħdu mill-partijiet kollha involuti fl-N&N. Għandu jiffaċilita u jsostni l-approċċi regolatorji u mhux regolatorji mniżżlin fil-Pjan ta’ Azzjoni għall-Ewropa għall-N&N 2005-2009, u jtejjeb l-implimentazzjoni ta’ regolazzjoni attwali u l-mod kif jingħelbu inċertezzi xjentifiċi.
      Il-Kodiċi ta’ Kondotta għandu wkoll iservi bħala bażi Ewropea ta’ djalogu ma’ pajjiżi terzi u organizzazzjonijiet internazzjonali.
      2.   Tifsiriet
      Għall-għan tal-Kodiċi ta’ Kondotta, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:

                  (a)

                  Nano-oġġetti: Fl-assenza ta’ terminoloġija internazzjonali rikonoxxuta t-terminu ġeneriku “nano-oġġett” jintuża fil-Kodiċi ta’ Kondotta kollu biex jirreferi għall-prodotti li jirriżultaw mir-riċerka tan-N&N. Jinkludi nanopartikuli u l-aggregazzjoni tagħhom fi skala nanometrika, f’nanosistemi, f’nanomaterjali, f’materjali nanostrutturati u f’nanoprodotti.

                  (b)

                  Riċerka tan-N&N: Fl-aktar sens wiesa’ mifhum hawnhekk, ir-riċerka tan-N&N tinkludi l-attivitajiet ta’ riċerka kollha li jittrattaw il-materja fl-iskala nanometrika (1 sa 100 nm). Tinkludi n-nano-oġġetti kollha magħmulin mill-bniedem sew jekk huma maħluqa kif ukoll jekk huma ġġenerati involontarjament. Nano-oġġetti li jeżistu fin-natura huma esklużi mill-ambitu tal-Kodiċi ta’ Kondotta għar-riċerka fil-qasam tan-N&N. Ir-riċerka tan-N&N tinkludi attivitajiet ta’ riċerka mill-qasam tar-riċerka l-aktar fundamentali sal-qasam tar-riċerka applikata, it-teknoloġija ta’ żvilupp u r-riċerka pre- u ko-normattiva li tirfed il-pariri xjentifiċi, l-istandards u r-regolamenti.

                  (ċ)

                  Il-partijiet interessati fin-N&N: L-Istati Membri, min iħaddem, il-finanzjaturi tar-riċerka, ir-riċerkaturi u b’mod aktar ġenerali l-persuni u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kollha li jaħdmu, li huma involuti jew li huma interessati fir-riċerka tan-N&N.

                  (d)

                  Organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili: Fil-kuntest tal-Kodiċi ta’ Kondotta, organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili huma kkunsidrati bħala kwalunkwe entità ġuridika li mhijiex governattiva, li ma tagħmilx profitt, li ma tirrappreżentax interessi kummerċjali, u li timmira għal għan komuni fl-interess pubbliku.

            3.   Prinċipji ġenerali
      Dan il-Kodiċi ta’ Kondotta huwa bbażat fuq sett ta’ prinċipji ġenerali li jitolbu azzjonijiet bil-għan li jiggarantixxu r-rispett ta’ dawn il-prinċipji mill-partijiet kollha interessati.
      3.1   Tifsira
      L-attivitajiet ta’ riċerka tan-N&N għandhom jinftiehmu sewwa mill-pubbliku. Għandhom jirrispettaw id-drittijiet fundamentali u jwettqu l-pjan, l-implimentazzjoni, it-tixrid u l-użu tagħhom fl-interess tal-benessri ta’ l-individwi u tas-soċjetà.
      3.2   Sostenibbiltà
      Attivitajiet ta’ riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom ikunu sikuri, etiċi u għandhom jikkontribwixxu għal żvilupp sostenibbli sabiex jaqdu l-miri ta’ sostenibbiltà tal-Komunità kif ukoll jikkontribwixxu għall-Miri ta’ Żvilupp tal-Millenju tan-Nazzjonijiet Uniti (1). M’għandhomx jagħmlu d-deni jew joħolqu theddida bijoloġika, fiżika jew morali lill-bnedmin, lill-annimali jew lill-ambjent, issa jew fil-futur.
      3.3   Prekawzjoni
      Attivitajiet ta’ riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom jitwettqu skond il-prinċipju tal-prekawzjoni, u jantiċipaw l-impatti potenzjali tar-riżultati tan-N&N fuq l-ambjent, is-saħħa u s-sikurezza u jieħdu prekawzjonijiet xierqa, fi proporzjon mal-livell ta’ protezzjoni, filwaqt li jinkoraġġixxu l-progress għall-benefiċċju tas-soċjetà u ta’ l-ambjent.
      3.4   Inklużjoni
      Il-governanza ta’ l-attivitajiet tar-riċerka fil-qasam tan-N&N għandha tkun skond il-prinċipji ta’ onestà mal-partijiet interessati kollha, ta’ trasparenza u ta’ rispett għad-dritt leġittimu ta’ l-aċċess għall-informazzjoni. Għandha tippermetti l-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati kollha involuti jew ikkonċernati mill-attivitajiet tar-riċerka fil-qasam tan-N&N fil-proċessi ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet.
      3.5   Eċċellenza
      L-attivitajiet tar-riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom ikunu skond l-aqwa standards xjentifiċi, inklużi standards li jsostnu l-integrità tar-riċerka u standards relatati ma’ Prattiki Tajbin tal-Laboratorji (2).
      3.6   Innovazzjoni
      Il-governanza ta’ l-attivitajiet tar-riċerka fil-qasam tan-N&N għandha tinkoraġġixxi kreattività massima, flessibbiltà u ħila ta’ ppjanar għall-innovazzjoni u t-tkabbir.
      3.7   Responsabbiltà
      Ir-riċerkaturi u l-organizzazzjonijiet ta’ riċerka għandhom ikunu responsabbli mill-impatti soċjali, ambjentali u l-impatti fuq is-saħħa tal-bniedem li r-riċerka fil-qasam tan-N&N tista’ timponi fuq ġenerazzjonijiet preżenti u dawk futuri.
      4.   Linji gwida dwar azzjonijiet li jridu jittieħdu
      Il-linji gwida mniżżlin f’dan il-punt huma bbażati fuq is-sett ta’ prinċipji ġenerali deskritti fil-punt 3. Għandhom iservu ta’ gwida dwar kif jistgħu jinkisbu governanza tajba, rispett xieraq għall-prekawzjoni, kif ukoll tixrid wiesa’ u monitoraġġ tajjeb tal-Kodiċi ta’ Kondotta. Ir-responsabbiltajiet ta’ azzjoni ewlenin huma indikati hawn taħt, iżda l-partijiet kolha interessati fin-N&N għandhom kemm jista’ jkun jikkontribwixxu għall-implimentazzjoni tagħhom fi ħdan l-ambitu tal-mandat tagħhom stess.
      4.1   Governanza tajba tar-riċerka fil-qasam ta’ l-N&N
      Governanza tajba tar-riċerka fil-qasam ta’ l-N&N għandha tikkunsidra l-ħtieġa u x-xewqa tal-partijiet interessati kollha li jkunu konxji ta’ l-isfidi u l-opportunitajiet speċifiċi li tqajmu bin-N&N. Għandha tinħoloq kultura ġenerali ta’ responsabbiltà minħabba sfidi u opportunitajiet li jistgħu jitqajmu fil-futur u li ma nistgħux nipprevedu bħalissa.
      4.1.1   L-Istati Membri għandhom jikkooperaw mal-Kummissjoni sabiex jinżamm forum għad-diskussjoni miftuħ u pluralistiku dwar ir-riċerka fil-qasam ta’ l-N&N fuq livell Komunitarju sabiex jistimola d-dibattitu tas-soċjetà dwar ir-riċerka fil-qasam ta’ l-N&N, jinkoraġġixxi l-identifikazzjoni u d-diskussjoni ta’ tħassib u ta’ tamiet u jiffaċilita l-evoluzzjoni ta’ inizjattivi u ta’ soluzzjonijiet possibbli. Skond dan li ntqal, l-Istati Membri għandhom iżidu l-komunikazzjoni dwar benefiċċji, riskji u inċertezzi relatati mar-riċerka fil-qasam tan-N&N. Għandha tingħata attenzjoni speċifika lill-iżgħar u lill-ixjeħ membri tal-popolazzjoni.
      4.1.2   B’rispett xieraq lejn id-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, l-Istati Membri, il-korpi ta’ finanzjament tar-riċerka fil-qasam tan-N&N, l-organizzazzjonijiet tar-riċerka u r-riċerkaturi huma mħeġġa jqiegħdu għad-disponibbiltà tal-pubbliku, f’mod li jkun aċċessibbli u jiftiehem faċilment, kif ukoll tal-komunità xjentifika, l-għarfien xjentifiku kollu dwar in-N&N kif ukoll l-informazzjoni relatata bħal standards rilevanti, referenzi, tikketti, riċerka dwar l-impatti, regolamenti u liġijiet.
      4.1.3   L-Istati Membri għandhom jinkoraġġixxu lil-laboratorji fis-settur pubbliku u f’dak privat biex jaqsmu l-aqwa prattiki fir-riċerka fil-qasam tan-N&N, b’rispett xieraq għall-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali.
      4.1.4   L-organizzazzjonijiet tar-riċerka u r-riċerkaturi fil-qasam tan-N&N għandhom jiżguraw li d-dejta u r-riżultati xjentifiċi jkunu rriveduti kif xieraq minn esperti tas-settur qabel ma jixterdu fil-wisa’ barra l-Komunità xjentifika sabiex tkun żgurata ċ-ċarezza u l-preżentazzjoni bilanċjata tagħhom.
      4.1.5   Minħabba l-potenzjal tagħha, l-Istati Membri u l-organizzazzjonijiet tar-riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom jiżguraw li r-riċerka fil-qasam tan-N&N titwettaq fl-ogħla livell ta’ integrità xjentifika. Għandhom jiġġieldu kontra prattiki ta’ riċerka fil-qasam tan-N&N li huma dubjużi (mhux limitati għall-plaġjariżmu, għall-falsifikazzjoni u għall-fabrikazzjoni tad-dejta) għaliex dawn jistgħu jinvolvu riskji għas-saħħa, għas-sikurezza u għall-ambjent, joħolqu nuqqas ta’ fiduċja mill-pubbliku u jrażżnu t-tixrid tal-benefiċċji mir-riċerka. Individwi li jgħarrfu improprjetà fir-riċerka għandhom ikunu protetti minn min iħaddimhom u mil-liġijiet nazzjonali u reġjonali.
      4.1.6   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jiġu ddedikati biżżejjed riżorsi umani u finanzjarji għall-applikazzjoni ta’ liġijiet u regolamenti eżistenti applikabbli għar-riċerka fil-qasam tan-N&N. Organizzazzjonijiet li jwettqu attivitajiet ta’ riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom juru b’mod trasparenti li huma konformi mar-regolamenti rilevanti.
      4.1.7   Il-kumitati ta’ l-etika nazzjonali u lokali u l-awtoritajiet kompetenti għandhom jevalwaw il-mod li bih qegħdin jiġu applikati r-rekwiżiti etiċi ta’ reviżjoni għar-riċerka ta’ użu doppju fil-qasam tan-nanoteknoloġija. B’mod partikolari, għandhom jindirizzaw l-implikazzjonijiet fuq id-drittijiet fundamentali ta’ kwalunkwe restrizzjonijiet possibbli fil-kunsens infurmat u fil-pubblikazzjoni ta’ riżultati tar-riċerka relatati mas-saħħa tal-bniedem.
      Il-promozzjoni ta’ approċċ inklussiv

                  4.1.8

                  Id-direzzjonijiet wesgħin tar-riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom ikunu deċiżi b’mod li jinkludi, u li jippermetti li l-partijiet interessati kollha jtejbu d-diskussjonijiet preliminari dwar dawn id-direzzjonijiet.

                  4.1.9

                  L-Istati Membri, il-korpi ta’ finanzjament tar-riċerka fil-qasam tan-N&N, l-organizzazzjonijiet tar-riċerka u r-riċerkaturi huma mħeġġa biex jikkunsidraw, fl-istadji bikrija u permezz ta’ parteċipazzjoni f’eżerċizzji ta’ previżjoni, l-implikazzjonijiet futuri tat-teknoloġiji u ta’ l-oġġetti li dwarhom qiegħda ssir ir-riċerka. Dan jista’ jippermetti l-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet biex jintgħelbu impatti negattivi potenzjali kkawżati mill-użu ta’ oġġett ġdid jew ta’ teknoloġija ġdida fi stadju aktar avanzat. Il-konsultazzjonijiet ma’ kumitati ta’ l-etika rilevanti għandhom jagħmlu parti minn dawn it-tipi ta’ eżerċizzji ta’ previżjoni kif ikun meħtieġ.

                  4.1.10

                  Ir-riċerka nnifisha fil-qasam tan-N&N għandha tkun miftuħa għall-kontributi mill-partijiet kollha interessati li għandhom ikunu mgħarrfa u appoġġjati sabiex ikunu jistgħu jieħdu sehem attiv fl-attivitajiet ta’ riċerka, fi ħdan l-ambitu tal-missjoni u tal-mandat tagħhom.

            Prijoritajiet Ewlenin

                  4.1.11

                  L-awtoritajiet tar-riċerka u l-korpi ta’ l-istandardizzazzjoni għandhom jagħmlu ħilithom sabiex jadottaw terminoloġija standard sabiex tkun iffaċilitata l-komunikazzjoni ta’ l-evidenza xjentifika. Għandhom jinkoraġġixxu proċeduri ta’ kejl standard kif ukoll l-użu xieraq ta’ materjali ta’ referenza sabiex tittejjeb il-komparabbiltà tad-dejta xjentifika.

                  4.1.12

                  Il-korpi ta’ finanzjamanet tar-riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom jiddedikaw parti xierqa mir-riċerka fil-qasam tan-N&N għall-iżvilupp ta’ metodi u ta’ għodda għall-valutazzjoni tar-riskju, għall-irfinar tal-metroloġija fl-iskala nanometrika u għall-istandardizzazzjoni ta’ l-attivitajiet. F’dan il-kuntest, għandha tingħata attenzjoni partikolari sabiex ikunu żviluppati metodi biex jivvalutaw ir-riskju ta’ nanostrutturi attivi, tat-tieni ġenerazzjoni.

                  4.1.13

                  L-Istati Membri, il-korpi ta’ finanzjament u l-organizzazzjonijiet tar-riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom jinkoraġġixxu oqsma ta’ riċerka fil-qasam tan-N&N bl-impatt l-aktar wiesa’ u l-aktar pożittiv possibbli. Għandha tingħata prijorità lir-riċerka bl-għan li tħares il-pubbliku u l-ambjent, il-konsumaturi u l-ħaddiema u bl-għan li tnaqqas jew tissostitwixxi l-esperimentazzjoni fuq l-annimali.

                  4.1.14

                  Il-korpi ta’ finanzjament tar-riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom iwettqu u jippubblikaw valutazzjonijiet bilanċjati, ibbażati fuq l-aqwa dejta xjentifika disponibbli, ta’ l-ispejjeż, tar-riskji, u tal-benefiċċji possibbli ta’ żoni tar-riċerka eliġibbli għal finanzjament.

            Projbizzjonijiet, restrizzjonijiet u limitazzjonijiet

                  4.1.15

                  Il-korpi ta’ finanzjament tar-riċerka fil-qasam tan-N&N m’għandhomx jiffinanzjaw ir-riċerka f’oqsma li jistgħu jinvolvu l-vjolazzjoni tad-drittijiet fundamentali jew tal-prinċipji fundamentali ta’ l-etika, fl-istadju tar-riċerka jew ta’ l-iżvilupp (eż. viri artifiċjali b’potenzjali patoġeniċi).

                  4.1.16

                  Organizzazzjonijiet tar-riċerka fil-qasam tan-N&N m’għandhomx iwettqu riċerka bil-għan ta’ titjib mhux terapewtiku tal-bnedmin li jista’ jwassal għal dipendenza jew għall-għan waħdieni ta’ titjib illeċitu fir-rendiment tal-ġisem tal-bniedem.

                  4.1.17

                  Sakemm ma jkunx hemm disponibbli studji ta’ valutazzjoni tar-riskji fuq is-sikurezza fuq żmien twil, ir-riċerka li tinvolvi t-tidħil deliberat ta’ nano-oġġetti fil-ġisem tal-bniedem, l-inklużjoni tagħhom fl-ikel (speċjalment fl-ikel tat-trabi), fl-għalf, fil-ġugarelli, fil-kożmetiċi u fi prodotti oħrajn li tista’ twassal għall-esponiment tal-bnedmin u l-ambjent għalihom, għandhom ikunu evitati.

            4.2   Ir-rispett xieraq għall-prekawzjoni
      Minħabba n-nuqqas ta’ għarfien dwar l-impatti ta’ nano-oġġetti fuq l-ambjent u s-saħħa, l-Istati Membri għandhom japplikaw il-prinċipju tal-prekawzjoni sabiex iħarsu mhux biss ir-riċerkaturi, li jkunu l-ewwel nies li jkollhom kuntatt ma’ nano-oġġetti, iżda wkoll il-professjonisti, il-konsumaturi, iċ-ċittadini u l-ambjent matul l-attivitajiet tar-riċerka fil-qasam tan-N&N.
      4.2.1   L-istudenti, ir-riċerkaturi u l-organizzazzjonijiet tar-riċerka involuti fir-riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom jieħdu miżuri speċifiċi għas-saħħa, għas-sikurezza u għall-ambjent adattati għall-partikolaritajiet tan-nano-oġġetti manipulati. Għandhom jiġu żvilupatti linji gwida speċifiċi dwar il-prevenzjoni ta’ patoloġiji kkawżati min-nano-oġġetti b’konformità ma’ l-Istrateġija Komunitarja 2007-2014 għas-Saħħa u s-Sikurezza fuq il-Post tax-Xogħol (3).
      4.2.2   L-organizzazzjonijiet tar-riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom japplikaw il-prattiki tajba eżistenti f’dak li jirrigwarda l-klassifikazzjoni u t-tikkettar. Barra minn hekk, minħabba li n-nano-oġġetti jistgħu jippreżentaw proprjetajiet speċifiċi minħabba ċ-ċokon tagħhom, dawn l-organizzazzjonijiet għandhom jagħmlu riċerka dwar is-sistemi (inkluż, pereżempju, l-iżvilupp ta’ piktogrammi speċifiċi) bil-għan li jinfurmaw lir-riċerkaturi u, aktar ġeneralment, lin-nies li x’aktarx jiġu f’kuntatt man-nano-oġġetti fl-istabbilimenti tar-riċerka (pereżempju l-persunal tas-sigurtà u ta’ l-emerġenza) biex ikunu jistgħu jieħdu l-miżuri meħtieġa u adegwati huma u jwettqu dmirijiethom.
      4.2.3   Il-korpi pubbliċi u privati ta’ finanzjament tar-riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom jitolbu li ma’ kull proposta li titressaq għall-finanzjament ta’ riċerka fin-N&N tiġi ppreżentata valutazzjoni tar-riskju.
      4.2.4   Il-programmi tal-korpi ta’ finanzjament tar-riċerka fil-qasam tan-N&N għandhom jinkludu l-monitoraġġ ta’ l-impatti potenzjali tan-N&N fuq is-soċjetà, l-ambjent u s-saħħa fuq medda rilevanti ta’ żmien.
      L-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ prekawzjoni għandu jinkludi t-tnaqqis tal-lakuni fl-għarfien xjentifiku, u b’hekk it-twettiq ta’ azzjonijiet oħra fir-riċerka u l-iżvilupp, bħal dawn li ġejjin:
      4.2.5   Il-korpi ta’ finanzjament tar-riċerka għandhom jiddedikaw parti adegwata tar-riċerka fin-N&N għall-fehim tar-riskji potenzjali li jqajmu n-nano-oġġetti, partikolarment għall-ambjent u għas-saħħa tal-bniedem, matul iċ-ċiklu tal-ħajja kollu ta’ dawn in-nano-oġġetti, mill-ħolqien sat-tmiem tagħhom, inkluż ir-riċiklaġġ.
      4.2.6   L-organizzazzjonijiet u r-riċerkaturi fil-qasam tan-N&N għandhom ivaraw u jikkoordinaw attivitajiet speċifiċi tar-riċerka dwar in-N&N biex jifhmu aħjar il-proċessi bijoloġiċi fundamentali involuti fit-tossikoloġija u l-ekotossikoloġija tan-nano-oġġetti, sew dawk maħluqa mill-bniedem kif ukoll dawk li jokkorru fin-natura. Hekk kif id-dejta u s-sejbiet dwar l-effetti bijoloġiċi tagħhom ikunu ġew ivvalidati kif suppost, għandhom jippubbliċizzawhom fil-wisa’, sew jekk ikunu pożittivi, negattivi jew nulli.
      4.2.7   Il-korpi ta’ finanzjament fil-qasam tan-N&N għandhom ivaraw u jikkoordinaw attivitajiet speċifiċi ta’ riċerka biex jintlaħaq għarfien aħjar ta’ l-impatti etiċi, ġurdiċi u soċjali ta’ l-oqsma ġodda miftuħa min-N&N. Għandha tingħata attenzjoni partikolari għat-teknoloġiji ta’ l-informatika u l-komunikazzjoni, kif ukoll għall-bijoteknoloġija, kif ukoll il-konverġenza bejn dawn l-oqsma, ix-xjenzi konjittivi u n-N&N.
      4.3   Tixrid wiesa’ u monitoraġġ tal-Kodiċi ta’ Kondotta
      4.3.1   L-Istati Membri għandhom jappoġġjaw it-tixrid fil-wisa’ ta’ din il-Kodiċi ta’ Kondotta, partikolarment permezz ta’ korpi pubbliċi nazzjonali u reġjonali ta’ finanzjament tar-riċerka.
      4.3.2   Minbarra l-eżistenza ta’ din il-Kodiċi ta’ Kondotta, il-korpi ta’ finanzjament tar-riċerka fin-N&N għandhom jiżguraw li r-riċerkaturi fil-qasam tan-N&N ikunu konxji mil-leġiżlazzjoni rilevanti kollha, kif ukoll mill-oqfsa etiċi u soċjali.
      4.3.3   Ġaladarba l-applikazzoni tal-Kodiċi ta’ Kondotta għandha tkun sorveljata fi ħdan il-Komunità kollha kemm hi, l-Istati Membri għandhom jikkooperaw mal-Kummissjoni biex ifasslu miżuri adegwati għat-twettiq ta’ din is-sorveljanza fil-livell nazzjonali, u biex jiggarantixxu sinerġiji ma’ Stati Membri oħra.

         (1)  Id-Dikjarazzjoni tal-Millenju tan-Nazzjonijiet Uniti, ir-riżoluzzjoni ta’ l-Assemblea Ġenerali 55/2, 8.9.2000.

         (2)  Id-Direttiva 2004/9/KE u d-Direttiva 2004/10/KE.

         (3)  COM(2007) 62, 21.2.2007.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-11 ta’ Lulju 2017 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 tal-Iżvezja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2017 tal-Iżvezja

text:
               9.8.2017

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 261/119

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
   tal-11 ta’ Lulju 2017
   dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 tal-Iżvezja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2017 tal-Iżvezja
   (2017/C 261/26)
   IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u partikolarment l-Artikolu 9(2) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
   Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
   Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
   Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
   Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
   Billi:

               (1)

               Fis-16 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fid-9 u fl-10 ta’ Marzu 2017. Fis-16 ta’ Novembru 2016, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lill-Iżvezja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

               (2)

               Ir-rapport tal-pajjiż tal-2017 għall-Iżvezja ġie ppubblikat fit-22 ta’ Frar 2017. Dan ivvaluta l-progress li għamlet l-Iżvezja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż adottata mill-Kunsill fit-12 ta’ Lulju 2016, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress li għamlet l-Iżvezja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Dan inkluda wkoll analiżi fil-fond taħt l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tiegħu ġew ippubblikati wkoll fit-22 ta’ Frar 2017. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Iżvezja għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, it-tkabbir persistenti tal-prezzijiet tad-djar minn livelli diġà soppravvalutati flimkien ma’ sistema ta’ tkomplija taż-żieda fid-dejn tal-unitajiet domestiċi joħloq riskji ta’ korrezzjoni diżordnata. Minkejja li l-banek huma kapitalizzati b’mod adegwat, korrezzjoni diżordnata tista’ taffettwa wkoll is-settur finanzjarju peress li l-banek għandhom espożizzjoni dejjem ikbar ta’ self ipotekarju tal-unitajiet domestiċi. F’każ bħal dan, jista’ jkun hemm effetti sekondarji fuq pajjiżi ġirien minħabba li gruppi bankarji Żvediżi huma ta’ importanza sistemika fir-reġjun Nordiku-Baltiku. L-għarfien tar-riskji kbar fost l-awtoritajiet Żvediżi huwa għoli, u f’dawn l-aħħar snin ittieħdu miżuri biex jitrażżan it-tkabbir tad-dejn ipotekarju u tiżdied il-kostruzzjoni tad-djar. Madankollu, il-passi politiċi implimentati s’issa ma kinux biżżejjed biex jindirizzaw it-tisħin żejjed fis-settur tal-abitazzjoni. B’mod ġenerali, għad baqa’ lakuni fil-politika fil-qasam tat-tassazzjoni relatata mad-djar, il-qafas makroprudenzjali, u fl-indirizzar ta’ xkiel għall-provvista ta’ djar ġodda kif ukoll ostakli għal użu aktar effiċjenti tal-istokk eżistenti tad-djar.

               (3)

               Fit-28 ta’ April 2017, l-Iżvezja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 tagħha kif ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2017 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

               (4)

               Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti ġew indirizzati fil-programmazzjoni tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (Fondi SIE) li tkopri l-perijodu 2014–2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (3), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn lill-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jeżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u għall-programmi rilevanti tiegħu. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika għaqlija.

               (5)

               Bħalissa l-Iżvezja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2017, il-Gvern qed jippjana li jilħaq bilanċ pożittiv ta’ 0,3 % tal-PDG fl-2017 u li jkompli jirrispetta l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG — matul il-perijodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2017, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG huwa mistenni li jinżel għal 39,5 % fl-2017 u li jkompli jinżel għal 31,4 % fl-2020. Tkabbir ekonomiku b’saħħtu u finanzi pubbliċi sodi huma mistennija li jkunu l-muturi ewlenin wara tnaqqis fil-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mqabbel mal-PDG. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-previżjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2017 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li juri bilanċ pożittiv ta’ 0,4 % tal-PDG fl-2017 u bilanċ pożittiv ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2018, ’il fuq mill-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fuq il-bażi tal-valutazzjoni tiegħu tal-Programm ta’ Konverġenza tal-2017 u filwaqt li jqis it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2017 tal-Kummissjoni, il-Kunsill hu tal-opinjoni li l-Iżvezja hija mistennija tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2017 u fl-2018.

               (6)

               Id-dejn tal-unitajiet domestiċi kompla jiżdied minn livelli diġà għoljin. Id-dejn tal-unitajiet domestiċi kiber b’7,1 % fl-2016, għal kważi 86 % tal-PDG u madwar 180 % tad-dħul disponibbli, l-iktar minħabba self ipotekarju ogħla marbut ma’ żidiet kontinwi fil-prezzijiet tal-abitazzjoni. Id-distribuzzjoni tal-livelli ta’ dejn sar dejjem iktar inkonsistenti, bi frazzjoni elevata ta’ unitajiet domestiċi ipotekati mill-ġdid (16,4 % fl-2016) is-self huwa 600 % darba iktar mid-dħul disponibbli tagħhom. Il-Gvern ħa xi miżuri makroprudenzjali rilevanti — inkluża l-introduzzjoni ta’ ħtieġa ta’ amortizzazzjoni tal-ipoteka ġdida fl-2016 – iżda għadu mhux ċar jekk dawn humiex se jkollhom impatt suffiċjenti fuq it-terminu medju. Fi Frar 2017, il-Gvern nieda proċess leġislattiv biex jissaħħaħ il-mandat legali tal-awtorità makroprudenzjali, sabiex jiżgura li fil-futur l-awtorità tkun tista’ tintroduċi miżuri makroprudenzjali potenzjali f’waqthom u tuża firxa usa’ ta’ għodod. L-emendi leġislattivi huma mistennija li jidħlu fis-seħħ sa Frar 2018. L-aġġustament ta’ inċentivi fiskali, pereżempju billi gradwalment tillimita t-tnaqqis fiskali fuq il-pagamenti tal-imgħax fuq l-ipoteki jew billi jiżdiedu t-taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà, jgħin biex jitrażżan it-tkabbir fid-dejn tal-unitajiet domestiċi, iżda l-Gvern ma għamel l-ebda progress fuq dan.

               (7)

               L-Iżvezja esperjenzat tkabbir rapidu u persistenti fil-prezzijiet tal-abitazzjoni sa minn nofs is-snin 90. Il-prezzijiet tal-abitazzjoni komplew jikbru b’mod mgħaġġel u persistenti, b’mod partikolari fiż-żoni urbani. Muturi ewlenin jinkludu trattament tat-taxxa ġeneruża fuq sjieda tad-djar u d-dejn ipotekarju, kundizzjonijiet ta’ kreditu akkomodanti flimkien ma’ rati relattivament baxxi fl-ammortizzazzjoni, u nuqqas attwali fil-provvista tad-djar. Dan in-nuqqas huwa marbut ma’ ineffiċjenzi strutturali fis-settur tal-abitazzjoni. Il-kostruzzjoni tad-djar baqgħet tiżdied, iżda għadha ’l isfel sew mill-ħtiġijiet ta’ kostruzzjonijiet ġodda. Il-pjan tas-settur tal-abitazzjoni ta’ 22 punt tal-Gvern jindirizza xi fatturi sottostanti għan-nuqqas ta’ akkomodazzjoni, inkluż miżuri li jżidu l-ammont ta’ art disponibbli għall-kostruzzjoni, inaqqas l-ispejjeż tal-kostruzzjoni u jitqassar il-proċess taż-żmien meħtieġ għall-proċess tal-ippjanar. Madankollu, ineffiċjenzi strutturali oħra inkluż kompetizzjoni dgħajfa fis-settur tal-kostruzzjoni, ma jingħataw attenzjoni xierqa. In-nuqqas ta’ akkomodazzjoni hija aggravata minn ostakoli li jxekklu l-użu effiċjenti tal-istokk eżistenti tal-akkomodazzjoni. Is-suq tal-kiri rregolat b’mod strett tal-Iżvezja joħloq effetti “lock-in” u “insider/outsider”, iżda l-ebda azzjoni politika sinifikanti ma ttieħdet biex tintroduċi iktar flessibilità fl-iffissar ta’ kirjiet. Fis-suq tas-sidien-okkupanti, taxxi fuq il-qligħ kapitali relattivament għoljin inaqqsu l-mobbiltà tas-sidien ta’ abitazzjonijiet. Ġiet introdotta riforma temporanja ta’ regoli ta’ diferiment għal taxxi fuq qligħ kapitali fuq transazzjoni tal-proprjetà, iżda din probabbilment se jkollha effett limitat. Nuqqas ta’ akkomodazzjoni disponibbli u bi prezz affordabbli jillimita wkoll il-mobbiltà tas-suq tax-xogħol u l-integrazzjoni effettiva tal-migranti fis-suq tax-xogħol u jikkontribwixxi għal inugwaljanzi bejn il-ġenerazzjonijiet.

               (8)

               Fl-2016 l-Iżvezja kellha waħda mill-ogħla rati ta’ impjieg fl-Unjoni (81,2 %), filwaqt li rreġistrat waħda mir-rati l-iktar baxxi ta’ qgħad ta’ terminu twil. Madankollu, jibqgħu sfidi bħall-integrazzjoni ta’ nies b’ħiliet baxxi u migranti li mhumiex mill-UE fis-suq tax-xogħol u t-tnaqqis tad-distakk sostanzjali ta’ impjieg għal nisa li ma twieldux fl-UE. L-Iżvezja għamlet sforzi konsiderevoli fl-akkoljenza ta’ dawk li jfittxu l-ażil u fl-integrazzjoni ta’ refuġjati u immigranti oħra. Jidher li huwa possibbli li jsir titjib ulterjuri billi fl-2016 biss terz tal-parteċipanti fl-introduzzjoni tal-programm kienu f’impjieg jew edukazzjoni 90 jum wara li lestew il-programm, u approċċ komprensiv u governanza dwar ir-rikonoxximent korrispondenti ta’ kwalifiki għadhom neqsin.

               (9)

               Il-profiċjenza fil-ħiliet bażiċi taż-żgħażagħ ta’ 15-il sena tjiebet wara snin ta’ deterjorament fil-prestazzjoni, skont l-istħarriġ tal-2015 tal-Programm għall-Valutazzjoni Internazzjonali tal-Istudenti (PISA) tal-OECD. Madankollu, il-proporzjon ta’ dawk li għandhom livelli baxxi għadu madwar il-medja tal-Unjoni u d-distakk fil-prestazzjoni marbuta mal-isfond soċjoekonomiku tal-istudenti twessa’. Il-miżuri mnedija mill-Gvern sabiex jitjiebu r-riżultati fl-iskola u l-ugwaljanza jeħtieġu monitoraġġ mill-qrib, flimkien mal-inizjattivi li l-għan tagħhom huwa l-integrazzjoni ta’ studenti migranti li jkunu għadhom kemm waslu fis-sistema skolastika.

               (10)

               Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2017, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Iżvezja u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2017. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2017, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2017 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Iżvezja fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Iżvezja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (11)

               Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2017 u huwa tal-opinjoni (4) li l-Iżvezja hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (12)

               Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2017 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2017. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjoni (1) ta’ hawn taħt,

         B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Iżvezja tieħu azzjoni fl-2017 u l-2018 biex:

               1.

               Tindirizza r-riskji relatati mad-dejn tal-familji, b’mod partikolari billi gradwalment tillimita t-tnaqqis tat-taxxa fuq il-pagamenti tal-imgħax fuq l-ipoteki jew billi żżid it-taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà, filwaqt li tikkostrinġi s-self f’livelli eċċessivi tal-proporzjoni ta’ dejn għad-dħul. Trawwem l-investiment fl-akkomodazzjoni u ttejjeb l-effiċjenza tas-suq tal-akkomodazzjoni, inkluż billi tintroduċi iktar flessibbiltà fl-istipular tal-prezzijiet tal-kiri u tirrevedi l-istruttura tat-taxxa fuq il-qligħ kapitali.

      Magħmul fi Brussell, il-11 ta’ Lulju 2017.

            Għall-Kunsill

            Il-President

         T. TÕNISTE

      (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

      (2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

      (3)  Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

      (4)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tas- 27 ta’ Novembru 2013 dwar id-dritt għal għajnuna legali għall-persuni suspettati jew akkużati fi proċeduri kriminali

text:
               24.12.2013

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 378/11

         RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI
   tas-27 ta’ Novembru 2013
   dwar id-dritt għal għajnuna legali għall-persuni suspettati jew akkużati fi proċeduri kriminali
   2013/C 378/03
   IL-KUMMISSJONI EWROPEA,
   Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 292 tiegħu,
   Billi:

               (1)

               L-għan ta’ din ir-Rakkomandazzjoni huwa li ssaħħaħ id-dritt għal għajnuna legali għall-persuni suspettati jew akkużati fi proċeduri kriminali u għall-persuni mitluba fi proċeduri tal-Mandat ta’ Arrest Ewropew skont id-Deċiżjoni Kwadru tal-Kunsill 2002/584/JHA (1) sabiex tikkomplimenta u trendi effettiv id-dritt ta’ aċċess għal avukat kif stabbilit fid-Direttiva 2013/48/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2).

               (2)

               Id-dritt għal għajnuna legali fi proċeduri kriminali huwa minqux fl-Artikolu 47(3) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (“il-Karta”) u fl-Artikolu 6(3)(c) tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (“KEDB”). Huwa wkoll rikonoxxut fl-Artikolu 14, fil-paragrafu 3(d) tal-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi (ICCPR). Il-prinċipji fundamentali li fuqhom għandha tissejjes is-sistema ta’ għajnuna legali huma deskritti fil-Prinċipji u l-Linji Gwida tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Aċċess għal Għajnuna Legali f’Sistemi tal-Ġustizzja Kriminali adottati fl-20 ta’ Diċembru 2012 mill-Assemblea Ġenerali.

               (3)

               Il-kamp ta' applikazzjoni u l-kontenut tad-dritt ta’ aċċess għal avukat huma stabbiliti fid-Direttiva 2013/48/UE u l-ebda element f’din ir-Rakkomandazzjoni ma għandu jinftiehem bħala li jillimita d-drittijiet kif previst f’dik id-Direttiva.

               (4)

               Persuna suspettata jew akkużata fi proċeduri kriminali għandha d-dritt ta’ aċċess għal avukat minn meta tiġi mgħarrfa, permezz ta’ notifika uffiċjali jew b'mod ieħor, mill-awtoritajiet kompetenti, li hija tkun suspettata jew akkużata li kkommettiet reat kriminali, u irrispettivament minn jekk tkunx miċħuda mil-libertà. Dan id-dritt jibqa' japplika sakemm jintemmu l-proċeduri, jiġifieri sakemm jiġi finalment iddeterminat jekk il-persuna suspettata jew akkużata tkunx wettqet ir-reat, inkuż fejn applikabbli, l-għoti ta’ sentenza u r-riżoluzzjoni ta’ kwalunkwe appell. L-istess kamp ta' applikazzjoni temporali għandu japplika għad-dritt għal għajnuna legali.

               (5)

               It-terminu “avukat” f’din ir-Rakkomandazzjoni jirreferi għal kwalunkwe persuna li, f’konformità mal-liġi nazzjonali, tkun ikkwalifikata u intitolata, inkluż permezz ta’ akkreditament minn korp awtorizzat, biex tipprovdi pariri u assistenza legali lil persuni suspettati jew akkużati.

               (6)

               It-terminu “għajnuna legali” ifisser il-finanzjament u l-assistenza mill-Istat Membru li jiggarantixxu l-użu effettiv tad-dritt ta’ aċċess għal avukat. Il-finanzjament għandu jkopri l-kostijiet tad-difiża u tal-proċeduri għall-persuni suspettati jew akkużati fi proċeduri kriminali u għall-persuni mitluba fi proċeduri tal-Mandat ta’ Arrest Ewropew.

               (7)

               Il-persuni suspettati jew akkużati u l-persuni mitluba li ma jkollhomx biżżejjed riżorsi finanzjarji biex iħallsu l-kostijiet kollha tad-difiża u tal-proċeduri, jew parti minnhom, għandu jkollhom aċċess għal għajnuna legali, sa fejn din l-għajnuna tkun meħtieġa fl-interessi tal-ġustizzja.

               (8)

               Skont kif tistabbilixxi l-każistika tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, persuna suspettata jew akkużata ma għandhiex għalfejn tafferma, lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni, li ma jkollhiex biżżejjed mezzi finanzjarji. Sabiex jiġi ddeterminat jekk l-“interessi tal-ġustizzja” jirrikjedux li tingħata assistenza legali bla ħlas, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iddikjarat li l-kriterji mhux kumulattivi li jkejlu l-gravità ta' reat li għandhom jiġu kkunsidrati huma s-severità tas-sentenza inkwistjoni, il-kumplessità tal-kawża u s-sitwazzjoni personali tal-persuna suspettata jew akkużata.

               (9)

               Barra minn hekk, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ddikjarat li, meta tkun kwistjoni ta' ċaħda tal-libertà, il-kriterji tal-interessi tal-ġustizzja għandhom, fil-prinċipju, jitqiesu bħala li jkunu ġew issodisfati.

               (10)

               Id-deċiżjoni dwar jekk tingħatax l-għajnuna legali fi proċeduri kriminali għandha ssir fi żmien opportun sabiex ikun possibbli għall-persuna suspettata jew akkużata tippreżenta l-kawża tagħha b'mod konkret u effikaċi.

               (11)

               Minħabba l-indipendenza tal-professjoni legali, id-difiża hija essenzjalment kwistjoni ta' bejn il-persuna suspettata jew akkużata jew il-persuna mitluba, u r-rappreżentant tagħha. Sabiex jiġi żgurat standard professjonali għoli ta’ assistenza legali li jiggarantixxi proċess ġust, l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu sistemi effikaċi għall-assigurazzjoni tal-kwalità ġenerali tal-avukati li joffru l-għajnuna legali. Għal dan il-għan, l-Istati Membri għandhom jadottaw skemi ta’ akkreditament għall-avukati li joffru l-għajnuna legali. Fi kwalunkwe każ, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li tittieħed azzjoni jekk ikun hemm nuqqas fl-assistenza legali li jkun evidenti jew jekk lill-Istati Membri tinġibdilhom suffiċjentement l-attenzjoni dwar dan.

               (12)

               L-avukati tad-difiża, kif ukoll il-persunal involut fit-teħid tad-deċiżjonijiet dwar id-dritt għal għajnuna legali, bħalma huma l-prosekuturi, l-imħallfin u l-membri tal-persunal li qegħdin fuq bords dwar l-għajnuna legali, għandhom jirċievu taħriġ xieraq sabiex jiġi estiż id-dritt għall-aċċess effettiv għall-għajnuna legali.

               (13)

               Minħabba l-importanza tal-fiduċja bejn avukat u klijent, l-awtoritajiet kompetenti rilevanti għandhom, sa fejn ikun possibbli, iqisu l-preferenza u x-xewqat tal-persuna suspettata jew akkużata fir-rigward tal-għażla tal-avukat li joffri l-għajnuna legali. Madankollu, kif diġà ġie rikonoxxut fil-każistika tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, l-awtoritajiet jistgħu jinjoraw dawn ix-xewqat meta jkun hemm biżżejjed raġunijiet rilevanti biex jitqies li dan ikun meħtieġ fl-interessi tal-ġustizzja.

               (14)

               Din ir-Rakkomandazzjoni tikkonsolida d-drittijiet fundamentali u tirrispetta l-prinċipji rikonoxxuti mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea u mill-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali. B'mod partikolari, din ir-Rakkomandazzjoni tfittex li tippromwovi d-dritt għal-libertà, id-dritt għal proċess ġust u d-drittijiet għad-difiża. Hi għandha tiġi interpretata u implimentata skont il-ħtieġa.

               (15)

               Sakemm il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea fiha drittijiet li jikkorrispondu ma' drittijiet iggarantiti mill-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali, it-tifsira u l-kamp ta’ applikazzjoni ta' dawn id-drittijiet għandhom ikunu l-istess bħal dawk stabbiliti minn din il-Konvenzjoni. Għaldaqstant, id-dispożizzjonijiet korrispondenti ta’ din ir-Rakkomandazzjoni għandhom jiġu interpretati u implimentati b’mod li huwa konsistenti ma’ dawn id-drittijiet, skont kif interpretati fil-każistika tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

               (16)

               L-Istati Membri għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni dwar l-azzjoni meħuda bħala segwitu għal din ir-Rakkomandazzjoni.

               (17)

               Fi żmien 48 xahar min-notifika ta’ din ir-Rakkomandazzjoni, il-Kummissjoni għandha tivvaluta jekk ikunx hemm bżonn ta' azzjoni ulterjuri, inklużi miżuri leġiżlattivi, sabiex tiżgura li l-objettivi ta’ din ir-Rakkomandazzjoni jintlaħqu kollha.

         B'DAN TIRRAKKOMANDA
   TAQSIMA 1

      SUĠĠETT U KAMP TA’ APPLIKAZZJONI

               1.

               Din ir-Rakkomandazzjoni tikkonċerna d-dritt għal għajnuna legali għall-persuni suspettati jew akkużati fi proċeduri kriminali u għall-persuni mitluba sottomessi għal proċeduri tal-Mandat ta’ Arrest Ewropew, sabiex tiżgura l-aċċess effettiv għal avukat, f'konformità mad-Direttiva 2013/48/UE.

               2.

               Il-persuni suspettati jew akkużati fi proċeduri kriminali għandu jkollhom id-dritt għal għajnuna legali minn meta jiġu ssuspettati li jkunu wettqu reat kriminali. Dan id-dritt għandu jibqa' japplika sa ma jiġu fi tmiemhom il-proċeduri.

         TAQSIMA 2

      AĊĊESS GĦALL-GĦAJNUNA LEGALI

      Id-dritt għal għajnuna legali

               3.

               L-Istati Membri għandhom jieħdu miżuri xierqa biex jiżguraw li l-persuni suspettati jew akkużati u l-persuni mitluba jkunu intitolati li jirċievu għajnuna legali effettiva bil-għan li jiġi żgurat id-dritt għal proċess ġust f'konformità ma' din ir-Rakkomandazzjoni.

               4.

               Il-persuni suspettati jew akkużati u l-persuni mitluba għandhom, tal-anqas, jingħataw l-għajnuna legali jekk ma jkollhomx biżżejjed riżorsi finanzjarji biex iħallsu għall-kostijiet kollha, jew parti minnhom, tad-difiża u tal-proċeduri, minħabba s-sitwazzjoni ekonomika tagħhom (“it-test tal-mezzi”), u/jew meta tali għajnuna tkun meħtieġa fl-interessi tal-ġustizzja (“it-test tal-merti”).

               5.

               Għandhom jittieħdu l-miżuri meħtieġa sabiex l-informazzjoni rilevanti kollha dwar l-għajnuna legali fi proċeduri kriminali ssir faċilment aċċessibbli u komprensibbli għall-persuni suspettati jew akkużati u għall-persuni mitluba, inkluż tagħrif dwar kif u fejn wieħed għandu japplika biex jingħata għajnuna bħal din, kriterji trasparenti dwar meta persuna tkun eliġibbli għall-għajnuna legali, kif ukoll tagħrif dwar il-possibbiltajiet li wieħed jilmenta f’ċirkostanzi fejn l-aċċess għal għajnuna legali jiġi miċħud jew meta avukat ma jipprovdix biżżejjed assistenza legali.

      It-test tal-mezzi

               6.

               Meta jiġi applikat rekwiżit ta’ nuqqas ta’ riżorsi finanzjarji suffiċjenti waqt li jkun qed jiġi vvalutat id-dritt għal għajnuna legali (it-test tal-mezzi), il-valutazzjoni tas-sitwazzjoni ekonomika tal-applikant għandha ssir fuq il-bażi ta’ fatturi oġġettivi bħall-introjtu, il-kapital, is-sitwazzjoni tal-familja, l-istandard tal-għajxien u l-kost ta' avukat tad-difiża. Meta l-benefiċjarju tal-għajnuna legali jkun tifel jew tifla, għandhom jitqiesu l-assi proprji tat-tifel/tifla u mhux dawk tal-ġenituri tiegħu/tagħha jew tat-tutur responsabbli.

               7.

               Meta jiġi kkunsidrat l-introjtu tal-familja fit-test tal-mezzi, iżda jkun hemm membri tal-familja individwali li jkunu f’kunflitt ma’ xulxin jew li ma jkollhomx aċċess ugwali għall-introjtu tal-familja, għandu jintuża biss l-introjtu tal-persuna li tkun qed tapplika għall-għajnuna legali.

               8.

               Huwa u jiġi determinat jekk il-persuni suspettati jew akkużati jew il-persuni mitluba jkollhomx riżorsi finanzjarji suffiċjenti, għandhom jitqiesu ċ-ċirkostanzi rilevanti kollha.

               9.

               Jekk xi Stat Membru jiddefinixxi livell limitu li meta jinqabeż minn persuna, ikun preżunt li din kapaċi tħallas parzjalment jew totalment il-kost tad-difiża u tal-proċeduri, dan għandu jieħu inkunsiderazzjoni, huwa u jistabbilixxi dan il-livell limitu, il-fatturi msemmija fil-punt 6. Barra minn hekk, l-eżistenza ta’ tali livell limitu ma għandux iwaqqaf lill-persuni li jaqbżu l-livell limitu stabbilit milli jiksbu l-għajnuna legali fir-rigward tal-kosti kollha jew ta' xi wħud minnhom, jekk ma jkollhomx riżorsi finanzjarji suffiċjenti fil-każ partikolari li jkun qed jiġi ttrattat.

               10.

               Il-persuni suspettati jew akkużati u l-persuni mitluba, ma għandhomx għalfejn jaffermaw, lil hinn minn kull dubju, li ma jkollhomx biżżejjed riżorsi finanzjarji biex ikopru l-kosti tad-difiża u tal-proċeduri.

      It-test tal-merti

               11.

               Meta jiġi applikat ir-rekwiżit tal-ħtieġa jew le ta' għajnuna legali fl-interessi tal-ġustizzja (it-test tal-merti), dan għandu jinkorpora valutazzjoni tal-kumplessità tal-kawża, tas-sitwazzjoni soċjali u personali tal-persuna suspettata jew akkużata jew tal-persuni mitluba, tal-gravità tar-reat u tas-severità tal-piena potenzjali li tista' tiġġarrab. Iċ-ċirkostanzi rilevanti kollha għandhom jitqiesu.

               12.

               F’sitwazzjonijiet fejn persuna tkun ssuspettata jew akkużata b’reat possibilment ikkastigat b'piena ta' priġunerija, u f’sitwazzjonijiet fejn l-assistenza legali hija obbligatorja, l-għoti ta’ għajnuna legali għandha titqies bħala li tkun fl-interessi tal-ġustizzja.

               13.

               Meta tingħata l-għajnuna legali lill-persuni suspettati jew akkużati jew lill-persuni mitluba fuq il-bażi ta’ test tal-merti, il-kosti tal-għajnuna legali jistgħu jiġu rkuprati f’każ ta’ kundanna definittiva, sakemm il-persuna jkollha biżżejjed riżorsi fil-mument tal-irkupru, f'konformità mal-punt 6 sal-punt 10.

      Id-deċiżjonijiet dwar l-applikazzjonijiet għall-għajnuna legali

               14.

               Id-deċiżjonijiet dwar jekk għandhiex tingħata għajnuna legali għandhom isiru minnufih minn awtorità indipendenti kompetenti, f’perjodu ta’ żmien li jkun jippermetti lill-persuni suspettati jew akkużati u lill-persuni mitluba, iħejju d-difiża tagħhom b’mod effikaċi u konkret.

               15.

               Il-persuni suspettati jew akkużati u l-persuni mitluba għandu jkollhom id-dritt li jeżaminaw mill-ġdid id-deċiżjonijiet li jkunu ċaħdu l-applikazzjoni tagħhom għall-għajnuna legali, totalment jew parzjalment.

               16.

               Meta l-applikazzjonijiet jiġu miċħuda totalment jew parzjalment, ir-raġunijiet għaċ-ċaħda jridu jingħataw bil-miktub.

         TAQSIMA 3

      L-EFFIKAĊJA U L-KWALITÀ TAL-GĦAJNUNA LEGALI

      Il-kwalità tal-assistenza legali pprovduta fil-qafas ta' skemi ta’ għajnuna legali

               17.

               L-assistenza legali pprovduta fil-qafas ta' skemi ta’ għajnuna legali għandha tkun ta’ kwalità għolja sabiex tiggarantixxi s-sens ta' ġustizzja tal-proċeduri. Għal dan il-għan, fl-Istati Membri kollha, għandhom jiġu adottati sistemi li jiggarantixxu l-kwalità tal-għajnuna legali pprovduta mill-avukati.

               18.

               Jaqbel li jiġu adottati mekkaniżmi li jippermettu lill-awtoritajiet kompetenti jissostitwixxu lill-avukati li joffru l-għajnuna legali jew li jorbtuhom iwettqu l-obbligi tal-avukati inkwistjoni jekk dawn jonqsu milli jipprovdu assistenza legali xierqa.

      L-akkreditament

               19.

               F’kull Stat Membru għandha tiġi adottata u miżmuma sistema ta’ akkreditament għall-avukati li joffru l-għajnuna legali.

               20.

               L-Istati Membri huma mistiedna jistabbilixxu l-kriterji għall-akkreditament tal-avukati li joffru l-għajnuna legali, filwaqt li jikkunsidraw l-aħjar prassi.

      It-taħriġ

               21.

               Il-persunal involut fit-teħid ta' deċiżjonijiet dwar l-għajnuna legali fi proċeduri kriminali għandhom jirċievu t-taħriġ xieraq.

               22.

               Għandhom jiġu mħeġġa t-taħriġ u l-iżvilupp ta’ programmi ta’ taħriġ għall-avukati li jipprovdu s-servizzi ta’ għajnuna legali sabiex jiġi żgurat li l-konsulenza ġuridika u l-assistenza legali jkunu ta' kwalità għolja.

               23.

               L-akkreditament tal-avukati li joffru l-għajnuna legali għandu, sa fejn ikun possibbli, ikun marbut mal-obbligu li dawn jissottomettu ruħhom għal taħriġ professjonali kontinwu.

      Il-ħatra tal-avukati li joffru l-għajnuna legali

               24.

               Il-preferenzi u x-xewqat tal-persuni suspettati jew akkużati u tal-persuni mitluba għandhom, sa fejn ikun possibbli, jitqiesu mis-sistemi nazzjonali tal-għajnuna legali meta jintgħażel l-avukat li joffri l-għajnuna legali.

               25.

               Is-sistema tal-għajnuna legali għandha tagħmel sforz biex tiżgura l-kontinwità billi żżomm lill-istess avukat fir-rappreżentanza legali, jekk il-persuna suspettata jew akkużata jew il-persuna mitluba tkun tixtieq li jsir dan.

               26.

               Għandhom jiġu adottati mekkaniżmi trasparenti u responsabbli biex jiżguraw li l-persuni suspettati jew akkużati u l-persuni mitluba jkunu jistgħu jagħmlu għażla infurmata dwar l-assistenza legali fil-qafas tal-iskema ta’ għajnuna legali, ħielsa minn kwalunkwe influwenza bla bżonn.

         TAQSIMA 4

      IL-ĠBIR U L-MONITORAĠĠ TAD-DEJTA

      Il-ġbir tad-dejta

               27.

               L-Istati Membri għandhom jiġbru d-dejta dwar kwistjonijiet rilevanti biex jagħmlu segwitu għal din ir-Rakkomandazzjoni.

      Il-monitoraġġ

               28.

               L-Istati Membri għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni dwar il-miżuri meħuda biex jimplimentaw din ir-Rakkomandazzjoni, sa (36 xahar min-notifika).

         TAQSIMA 5

      ID-DISPOŻIZZJONIJIET FINALI

               29.

               Din ir-Rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri.

      Magħmula fi Brussell, is-27 ta’ Novembru 2013.

            Għall-Kummissjoni

         Viviane REDING

            Viċi President

      (1)  Id-Deċiżjoni Kwadru tal-Kunsill 2002/584/JHA tat-13 ta’ Ġunju 2002 dwar il-mandat ta' arrest Ewropew u l-proċeduri ta' ċediment bejn l-Istati Membri (ĠU L 190, 18.7.2002, p. 1).

      (2)  Id-Direttiva 2013/48/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2013 dwar id-dritt ta’ aċċess għas-servizzi ta’ avukat fi proċedimenti kriminali u fi proċedimenti ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, u dwar id-dritt li tiġi infurmata parti terza dwar iċ-ċaħda tal-libertà u d-dritt għal komunikazzjoni ma’ partijiet terzi u mal-awtoritajiet konsulari (ĠU L 294, 6.11.2013, p. 1).