               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 526 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Finlandja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Finlandja tal-2020

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Finlandja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Finlandja tal-2020

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli, li tat bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija qieset debitament il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lill-Finlandja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2020 għall-Finlandja
                  2
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Dan ivvaluta l-progress li għamlet il-Finlandja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  3
               , is-segwitu li għamlet għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Finlandja biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat il-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Il-pandemija hija emerġenza gravi tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, għas-soċjetajiet u għall-ekonomiji. Qed tpoġġi s-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, qed tfixkel il-katini ta’ provvista dinjija, qed tikkawża volatilità fis-swieq finanzjarji, qed toħloq xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed ikollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qed thedded l-impjiegi tan-nies, l-introjtu tagħhom u n-negozju tal-impriżi. Tat xokk ekonomiku qawwi li diġà qed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  4
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li jinvolvi lill-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Kull miżura ta’ emerġenza jenħtieġ li tkun strettament proporzjonata, neċessarja, limitata fiż-żmien, u konformi mal-istandards Ewropej u dawk internazzjonali. Jenħtieġ li dawn ikunu soġġetti għal skrutinju demokratiku u għal rieżami ġudizzjarju indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir
                  5
               . Il-klawżola kif stipulata fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 u fl-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni kienet tal-istess fehma bħall-Kunsill li, minħabba t-tnaqqis mistenni fir-ritmu ekonomiku bħala riżultat tat-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu li l-klawżola tiġi attivata. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti diverġenza temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn objettiv baġitarju ta' żmien medju, dment li din ma tippreġudikax is-sostenibbiltà fiskali fiż-żmien medju. Rigward il-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, b'rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Hija tippermetti li l-Istati Membri jitbiegħdu mir-rekwiżiti baġitarji li kienu normalment japplikaw filwaqt li l-Kummissjoni u l-Kunsill jistgħu jieħdu f’idejhom il-miżuri ta’ koordinazzjoni tal-politika fil-qafas tal-Patt.

               (6)Hemm bżonn ta’ azzjoni kontinwa biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi tas-saħħa nazzjonali u jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ sostenn għall-impriżi u għall-familji u sabiex jiġu ggarantiti kundizzjonijiet sanitarji u ta’ sigurtà adegwati fil-postijiet tax-xogħol għal meta tissokta l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tagħmel użu sħiħ mid-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawn l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa ħalli s-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna jirritornaw għal funzjonament normali u għal tkabbir sostenibbli, bl-integrazzjoni fost l-oħrajn tat-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, filwaqt li jinsiltu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat il-flessibbiltà li joffri s-suq uniku biex nadattaw għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni rapida u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u għall-moviment liberu tal-merkanzija, tas-servizzi u tal-ħaddiema, huwa imperattiv li l-miżuri eċċezzjonali li ma jħallux is-suq uniku jiffunzjona b’mod normali jitneħħew hekk kif ma jibqgħux aktar indispensabbli. Il-kriżi attwali wriet li hemm bżonn ta’ pjanijiet ta' tħejjija għall-kriżi fis-settur tas-saħħa, li jinkludu b’mod partikolari titjib fl-istrateġiji tal-akkwist, katini ta’ provvista diversifikati u riżervi strateġiċi tal-provvisti essenzjali. Dawn huma elementi ewlenin għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti
                  6
                biex l-Istati Membri jkunu jistgħu jimmobilizzaw ir-riżorsi kollha mhux użati mill-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawn l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri ssimplifikati u razzjonalizzati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ flussi tal-flus, fis-sena kontabilistika 2020-2021 l-Istati Membri jistgħu wkoll jibbenefikaw minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni. Il-Finlandja hija mħeġġa biex tagħmel użu sħiħ minn dawn il-possibbiltajiet biex tgħin lill-individwi u lis-setturi l-aktar milquta mill-isfidi.

               (9)Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li jkunu mqassma b’mod irregolari madwar is-setturi u r-reġjuni minħabba l-profili differenti ta’ speċjalizzazzjoni. Dan jinvolvi r-riskju li fil-Finlandja d-disparitajiet ikomplu jikbru. Flimkien mar-riskju li l-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri jiddeterjora temporanjament, is-sitwazzjoni attwali tappella għal tweġibiet ta’ politika mmirati.

               (10)Fit-30 ta’ April 2020, il-Finlandja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2020 kif ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2020. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (11)Il-Finlandja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġetta għar-regola tad-dejn.

               (12)Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2020, il-Gvern qed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn defiċit ta’ 1,1 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit ta’ 7,2 % tal-PDG fl-2020. Huwa pprojettat li fl-2021 id-defiċit jonqos għal 4,0 % tal-PDG. Wara li fl-2019 żdied għal 59,4 % tal-PDG, id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 69,1 % fl-2020, skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospettiva makroekonomika u fiskali hija milquta minn inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19.

               (13)B’rispons għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ koordinat tal-UE, il-Finlandja adottat miżuri baġitarji biex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi għajnuna lil dawk iċ-ċittadini u setturi partikolarment milqutin. Skont il-Programm ta' Stabbiltà tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji kienu jammontaw għal 1,7 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu kemm l-infiq ta’ emerġenza għall-protezzjoni tas-saħħa u tal-ordni pubbliku kif ukoll miżuri ta’ appoġġ għall-impriżi u għall-impjegati. Barra minn hekk, il-Finlandja ħabbret miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu biex jappoġġaw il-likwidità għall-impriżi, li l-Programmi ta’ Stabbiltà tal-2020 jikkalkulaw li huma 5 % tal-PDG. Dawn il-miżuri jinkludu garanziji ta’ self għall-kumpaniji, immirati primarjament lejn l-SMEs, kif ukoll skemi ta’ garanzija speċifiċi għal Finnair u għall-kumpaniji marittimi li jiggarantixxu s-sigurtà tal-provvisti. Barra minn hekk, fil-Finlandja ġew rappurtati miżuri oħra li jtejbu l-likwidità mhux rappurtati fil-Programm ta’ Stabbiltà, inklużi differimenti fiskali għat-taxxi korporattivi. Dawn il-miżuri addizzjonali huma kkalkulati għal madwar 15 % tal-PDG. Kollox ma’ kollox, il-miżuri li ħadet il-Finlandja huma konformi mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku koordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawn il-miżuri, segwita minn riorjentament tal-politiki fiskali biex jinkisbu pożizzjonijiet fiskali prudenti ta’ żmien medju meta jkunu jippermettu l-kundizzjonijiet ekonomiċi, se tikkontribwixxi biex fiż-żmien medju tinżamm is-sostenibbiltà fiskali.

               (14)Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni skont politiki li ma jinbidlux, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tal-Finlandja huwa prevista għal -7,4 % tal-PDG fl-2020 u -3,4 % fl-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa pprojettat li jilħaq 69,4 % tal-PDG fl-2020 u 69,6 % fl-2021.

               (15)Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat dwar il-ksur projettat tal-Finlandja tal-limitu tad-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. Kollox ma’ kollox l-analiżi tissuġġerixxi li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 mhuwiex issodisfat.

               (16)B’rispons għall-kriżi, il-Finlandja ħadet azzjoni komprensiva b’appoġġ għas-sistema tas-saħħa u għall-ekonomija tagħha. Pereżempju, il-Gvern Finlandiż adotta ħafna baġits supplementari u ddeċieda li jtejjeb is-sigurtà tal-impjiegi għall-impjegati, filwaqt li rrilaxxa l-kundizzjonijiet tal-benefiċċji tal-qgħad.  L-aċċess għall-benefiċċji tal-qgħad sar aktar faċli għall-ħaddiema freelance u għall-imprendituri. Il-miżuri tas-sigurtà soċjali jammontaw għal EUR 1,6 biljun. Sovvenzjonijiet diretti li jammontaw għal EUR 1 biljun saru disponibbli għall-impriżi flimkien ma’ EUR 10 biljun f’self iggarantit mill-Istat. Il-Gvern temporanjament naqqas il-kontribuzzjoni tal-pensjoni ta’ min iħaddem b’2,6 punti perċentwali u alloka mill-inqas EUR 1 biljun f’pakkett ta’ appoġġ muniċipali. L-Awtorità Superviżorja Finanzjarja tal-Finlandja baxxiet ir-rekwiżiti ta’ kapital tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu Finlandiżi billi neħħiet ir-riżerva għar-riskju sistemiku u billi aġġustat ir-rekwiżiti speċifiċi għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu. Il-Gvern innomina grupp ta’ ħidma mmexxi mill-Ministeru tal-Finanzi u mill-Ministeru tal-Affarijiet Soċjali u s-Saħħa biex iħejji l-istrateġija ta’ ħruġ tal-Finlandja mill-kriżi tal-COVID-19. Kmieni f’Mejju, il-Gvern adotta pjan ta’ ħruġ fi stadji bbażat fuq l-ewwel rapport tal-grupp ta’ ħidma. Il-grupp ta’ ħidma se jipproponi wkoll miżuri rilevanti li jittrattaw l-impatt sanitarju, soċjali u ekonomiku tal-kriżi. Huwa kkonsulta lis-sħab soċjali, lill-muniċipalitajiet, lis-soċjetà ċivili u lill-organizzazzjonijiet ambjentali.

               (17)Filwaqt li l-Finlandja wriet li kienet ġeneralment imħejjija biex tindirizza l-kriżi tal-COVID-19, is-sistema tas-saħħa tagħha tista’ tibbenefika jekk issir aktar reżiljenti. Id-distretti tal-isptarijiet kellhom jallokaw mill-ġdid lill-persunal mediku biex jittratta lill-pazjenti bil-coronavirus u jiddevjaw mil-limiti ta’ żmien legali preċedentement stabbiliti għall-kura tas-saħħa mhux urġenti. Is-sistema attwali tas-servizzi tas-saħħa mogħtija minn fornituri differenti wasslet għal tqassim inugwali ta’ ħaddiema tas-saħħa madwar il-pajjiż. Hu mistenni li l-frammentazzjoni tal-għoti tas-servizzi u l-aċċess inugwali għas-servizzi tal-kura tas-saħħa soċjali u primarja jibqgħu problematiċi wara l-kriżi, b’mod partikolari għal min hu bla xogħol u għall-pensjonanti, inklużi l-persuni b’diżabilità. Minħabba l-kriżi tal-COVID-19 iġġenerat żieda fil-qgħad, jenħtieġ li l-azzjoni ta’ politika kemm ta’ żmien qasir kif ukoll medju tkun iffukata fuq it-titjib tal-aċċess ekwu għall-kura tas-saħħa primarja. Fiż-żmien medju, jibqa’ importanti li jiġu segwiti l-pjanijiet ta’ riforma soċjali u tas-saħħa li kkunsidraw gvernijiet Finlandiżi suċċessivi, speċjalment billi dawn il-pjanijiet iħejju lill-Finlandja għal tibdil demografiku estensiv u jgħinu lill-pajjiż iżomm il-kwalità tas-sistema tas-saħħa tiegħu fil-futur filwaqt li tittejjeb l-aċċessibbiltà tagħha. Is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi tal-Finlandja qed tkompli tkun f’riskju minħabba ż-żieda mbassra fl-ispejjeż marbuta mat-tixjiħ, b’mod partikolari l-kura soċjali u tas-saħħa.

               (18)Skont il-previżjoni tal-Kummissjoni, il-qgħad mistenni jiżdied għal 8,3 % fl-2020 u jirkupra għal 7,7 % fl-2021. Hemm bżonn li, f’kooperazzjoni mill-qrib mas-sħab soċjali, jitfasslu azzjonijiet ta’ politika effettivi ta’ żmien qasir u medju biex titrażżan ż-żieda fir-rata tal-qgħad u biex jerġgħu jiġu integrati fis-suq tax-xogħol dawk li tilfu l-impjieg tagħhom minħabba l-kriżi COVID-19. Jenħtieġ li dawn l-isforzi jkunu jappoġġaw ukoll lill-gruppi fir-riskju tal-faqar u tal-esklużjoni soċjali, bħall-ħaddiema b'livell baxx ta' kwalifiki, il-persuni b’diżabilità, persuni b’kapaċità parzjali għax-xogħol u persuni li ġejjin minn kuntest ta' migrazzjoni. Il-Finlandja għandha fis-seħħ skemi ta’ xogħol għal żmien qasir li poġġew lil ħafna impjegati f’assenza bil-permess. Politiki attivi tas-suq tax-xogħol, fosthom miżuri ta’ titjib tal-kompetenzi u taħriġ mill-ġdid, jistgħu jiggarantixxu dħul mill-ġdid rapidu u sostenibbli fis-suq tax-xogħol. Is-salarji sussidjati jistgħu jkunu mmirati u abbinati mat-taħriġ u s-segwitu li jagħmlu s-servizzi pubbliċi tal-impjiegi. It-taħriġ mill-ġdid u t-titjib tal-kompetenzi huma kruċjali biex tinżamm l-impjegabbiltà tal-forza tax-xogħol f’ekonomija dejjem aktar diġitali u ekoloġika. Ir-riforma tat-tagħlim kontinwu tista’ tgħin biex tindirizza l-bżonn li jissaħħu l-kompetenzi tal-adulti, inklużi ta’ dawk b’livell baxx ta’ kompetenzi, fis-setturi rilevanti għas-suq tax-xogħol bħas-settur tat-Teknoloġiji tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni (ICT). Sabiex is-suq jiġi fornut bil-kompetenzi li għandu bżonn fi żminijiet ta’ tibdil demografiku u teknoloġiku, se jkun importanti li fis-sistema edukattiva tinżamm ir-rilevanza tas-suq tax-xogħol, anki billi jiġu ggarantiti biżżejjed postijiet fl-università li huma konformi mal-prospettiva lavorattiva għal kull settur u reġjun. Sabiex jiġi evitat li s-sitwazzjoni soċjoekonomika tal-gruppi l-aktar vulnerabbli tiġi aggravata wara l-kriżi tal-COVID-19, se jkun kruċjali li jiġi indirizzat id-distakk diġitali, b’mod partikolari biex jiġi żgurat li l-istudenti żvantaġġati jkollhom aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità. Is-sistema kumplessa ta’ benefiċċji toħloq ostakli biex wieħed jibda jaħdem. Jenħtieġ li sabiex in-nies jitħeġġew jaċċettaw xogħol b’kuntratt qasir jew part-time, ir-reġistru tal-introjtu li jinkludi informazzjoni f’ħin reali dwar is-salarji u l-benefiċċji jiġi implimentat b’mod effiċjenti kif ukoll jitħaffef il-pass li bih jiġu trattati l-benefiċċji tas-sigurtà soċjali. Fiż-żmien medju, se jkun importanti li l-Finlandja tirriforma s-sistema tal-benefiċċji soċjali biex tagħti spinta lill-impjiegi u tħejji s-sistema nazzjonali tal-protezzjoni soċjali għall-futur.

               (19)Huwa essenzjali li l-impriżi, speċjalment l-impriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), jingħataw għajnuna li biha jibqgħu f’wiċċ l-ilma matul il-kriżi biex b’hekk wara li jitneħħew il-miżuri ta’ konfinament fis-seħħ bħalissa, tiġi stimulata l-ekonomija. Is-sostenn ta’ likwidità temporanju permezz ta’ self, sovvenzjonijiet u garanziji jista’ jgħin biex in-negozji jkampaw matul dan il-perjodu ta’ inċertezza kbira u dħul sostanzjalment aktar baxx. Fil-proċess tat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri jenħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju.

               (20)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti maturi ta’ investiment pubbliku jingħataw finanzjament bil-quddiem u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. L-investiment produttiv fil-Finlandja għadu taħt il-medja tal-UE għall-kategoriji li l-aktar jappoġġaw it-tkabbir tal-produttività, b’mod partikolari l-investiment fit-tagħmir u fil-proprjetà intellettwali. Dan jista’ jillimita l-potenzjal tal-pajjiż ta’ tkabbir fit-tul u jaggrava l-kompetittività u l-irkupru tiegħu. Aktar investiment fir-riċerka u l-iżvilupp huwa fattur ewlieni biex jiġġenera t-tibdil strutturali favur is-setturi tal-ekonomija b’għarfien intensiv u jsaħħaħ il-potenzjal tat-tkabbir fit-tul. It-tranżizzjoni ppjanata lejn in-newtralità klimatika sal-2035 riflessa wkoll fil-Pjan Nazzjonali tal-Finlandja għall-Enerġija u l-Klima se tkun teħtieġ investiment sostanzjali, b’mod partikolari f’networks tal-enerġija u fi trasport sostenibbli. Qed tiġi żviluppata sistema tat-trasport nazzjonali ġdida għall-2021 iggwidata minn grupp ta’ tmexxija parlamentari. Fost it-tħassib dwar is-saħħa, kif ukoll tħassib ambjentali, reġjonali u ta’ produttività, hemm bżonn ta’ sforzi kontinwi biex jinfirex il-broadband b’veloċità għolja u biex tittejjeb infrastruttura diġitali oħra, bil-ħsieb li l-loġistika tiġi razzjonalizzata u l-attività ekonomika f’żoni remoti tibqa’ għaddejja. L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex il-Finlandja tindirizza xi wħud mill-isfidi li qed tippreżenta t-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima, b’mod partikolari fit-territorji koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  7
               . B’hekk il-Finlandja tkun tista’ tagħmel l-aħjar użu minn dan il-fond.

               (21)Il-valutazzjoni tar-riskju nazzjonali li tuża l-Finlandja bħalissa kontra l-ħasil tal-flus hija antikwata u se tiġi aġġornata fl-2020. L-awtorità superviżorja finanzjarja Finlandiża dan l-aħħar saħħet il-kapaċità tagħha ta’ superviżjoni. Madankollu, għad ma għandhiex biżżejjed persunal, u l-approċċ “ibbażat fuq ir-riskju” għas-superviżjoni għadu mhuxqed jiġi applikat kif suppost. Filwaqt li ġew investigati diversi każijiet ta’ ksur suspettat, il-ħolqien ta’ politika dissważiva ta’ sanzjonar għadu qasam prijoritarju ieħor. F’dawn l-aħħar xhur żdied ħafna r-rappurtar ta’ tranżazzjonijiet suspettużi u jidher li l-għodod li għandha l-Unità tal-Intelligence Finanzjarja mhumiex adegwati biex janalizzaw din l-informazzjoni. L-iskambju ta’ informazzjoni bejn l-Unità tal-Intelligence Finanzjarja u l-awtorità superviżorja finanzjarja għadu insuffiċjenti.

               (22)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-ittrattar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu indirizzati l-isfidi strutturali fuq perjodu medju sa twil. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet għadhom pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet li jirrigwardaw il-politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Jenħtieġ li jittieħed kont ta’ dawn ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar fl-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għall-miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (23)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li tista’ tikkontribwixxi għal ekonomija sostenibbli. L-Istati Membri evalwaw il-progress li sar fl-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom. Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, il-Finlandja se tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi ggarantita s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (24)Il-koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija kruċjali biex jinkiseb irkupru malajr mill-impatt ekonomiku tal-COVID-19. Jenħtieġ li l-Finlandja, bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro – u fid-dawl tal-gwida politika mill-Grupp tal-Euro – tiżgura li l-politiki tagħha jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet għaż-Żona tal-Euro u koordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra taż-Żona tal-Euro.

               (25)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Finlandja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2020. Barra minn hekk, ivvalutat il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020, kif ukoll is-segwitu li sar għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Finlandja fis-snin preċedenti. Mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Finlandja, iżda qieset ukoll l-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika globali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input f’livell tal-Unjoni dwar deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (26)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2020 u l-opinjoni tiegħu
                  8
                hija riflessa partikolarment fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2020 u fl-2021 il-Finlandja tieħu azzjoni biex:

               1.F’konformità mal-klawżola ta’ salvagwardja ġenerali, tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, issegwi politiki fiskali bil-għan li jinkisbu qagħdiet fiskali prudenti fi zmien medju u tiżgura s-sostenibbiltà tad-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Tindirizza n-nuqqas ta’ ħaddiema fis-settur tas-saħħa biex tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa u jitjieb l-aċċess għas-servizzi soċjali u tas-saħħa.

               2.Issaħħaħ il-miżuri biex issostni l-impjiegi u ssaħħaħ il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol.

               3.Tieħu miżuri biex tipprovdi likwidità lill-ekonomija reali, b’mod partikolari lill-impriżi ż-żgħar u ta’ daqs medju. Tforni finanzjament bil-quddiem għal proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex tistimula l-irkupru ekonomiku. Tiffoka investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq il-produzzjoni u l-użu ta’ enerġija nodfa u effiċjenti, infrastruttura sostenibbli u effiċjenti  kif ukoll ir-riċerka u l-innovazzjoni.

               4.Tiżgura s-superviżjoni effettiva u l-infurzar tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 525 final.

                     (3)

                        ĠU C 301, 5.9.2019, p. 117.

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewopew u tal Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5) u r-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1)

                     (7)

                        SWD(2020) 525 final.

                     (8)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 513 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Ċipru tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Ċipru tal-2020

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Ċipru tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Ċipru tal-2020

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta' pożizzjonijiet ta' budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta' politika ekonomika
                  1
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b'mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, fejn Ċipru kien identifikat bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

               (2)Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2020 għal Ċipru
                  3
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress ta’ Ċipru biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  4
               , is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Ċipru lejn il-miri nazzjonali tiegħu tal-Ewropa 2020. Inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, u r-riżultati tagħha wkoll ġew ippubblikati fis-26 ta’ Frar 2020. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li Ċipru għaddej minn żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, sehem għoli ħafna ta’ self improduttiv huwa ta’ piż fuq is-settur finanzjarju u stokkijiet għoljin ta’ dejn privat, pubbliku u estern ikunu ta’ piż fuq l-ekonomija, fil-kuntest ta’ tkabbir potenzjali moderat.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, għas-soċjetajiet u għall-ekonomiji. Qed tpoġġi s-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija b’mod li tfixkel il-katini ta’ provvista dinjija, tikkawża volatilità fis-swieq finanzjarji, tagħti xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u jkollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qed thedded l-impjiegi tan-nies, id-dħul tagħhom u n-negozju tal-kumpaniji. Hija tat xokk ekonomiku kbir li diġà qed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  5
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li tinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Jenħtieġ li kwalunkwe miżura ta’ emerġenza tkun strettament proporzjonata, meħtieġa, limitata fiż-żmien, u f’konformità mal-istandards Ewropej u internazzjonali. Jenħtieġ li dawn ikunu soġġetti għal sorveljanza demokratika u għal stħarriġ ġudizzjarju indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir
                  6
               . Il-klawżola, kif stipulata fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 u l-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis serju fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni kkondividiet mal-Kunsill il-fehma tagħha li, minħabba t-tnaqqis serju mistenni fir-ritmu ekonomiku li jirriżulta mit-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu l-attivazzjoni tal-klawżola. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti għal tluq temporanju mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, dment li dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju. Għall-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, fuq rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Dan jippermetti li l-Istati Membri jitbiegħdu mir-rekwiżiti baġitarji li normalment japplikaw filwaqt li jippermettu lill-Kummissjoni u lill-Kunsill biex iwettqu l-miżuri ta’ koordinazzjoni tal-politika meħtieġa fil-qafas tal-Patt.

               (6)It-tkomplija tal-azzjoni hija meħtieġa biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ għan-negozji u għall-unitajiet domestiċi u jiġu żgurati kundizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sikurezza fil-post tax-xogħol bl-għan tar-rilanċ tal-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawn l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex jerġgħu lura għal funzjonament normali tas-soċjetajiet u tal-ekonomiji tagħna u għal tkabbir sostenibbli, billi jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u jieħdu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat il-flessibbiltà li s-suq uniku joffri biex jadatta għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni rapida u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu tal-merkanzija, tas-servizzi u tal-ħaddiema, malli ma jibqgħux indispensabbli jridu jitneħħew il-miżuri eċċezzjonali li jipprevjenu s-suq uniku milli jiffunzjona b’mod normali. Il-kriżi attwali wriet il-ħtieġa għal pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa, li jinkludu b’mod partikolari strateġiji ta’ xiri mtejba, ktajjen tal-provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali. Dawn huma elementi ewlenin għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi
                  7
                rilevanti biex jippermetti lill-Istati Membri jimmobilizzaw ir-riżorsi mhux użati kollha mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawn l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri simplifikati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ flussi tal-flus, l-Istati Membri jistgħu jgawdu wkoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Ċipru hu mħeġġeġ jagħmel użu sħiħ minn dawn il-possibbiltajiet biex igħin lill-individwi u lis-setturi l-aktar milquta mill-isfidi.

               (9)Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li ma jiġux distribwiti b’mod uniformi madwar il-pajjiż minħabba x-xejriet differenti ta’ speċjalizzazzjoni, b’mod partikolari f’żoni li jiddependu b’mod sinifikanti fuq it-turiżmu u b’mod aktar ġenerali fuq il-kummerċ wiċċ imb’ wiċċ mal-konsumaturi. Dan jinvolvi riskju li jikbru l-inugwaljanza territorjali f’Ċipru. Flimkien mar-riskju ta’ żarmar temporanju tal-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri, is-sitwazzjoni attwali titlob tweġibiet ta’ politika mmirati.

               (10)Fis-7 ta’ Mejju 2020, Ċipru ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2020 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2020. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (11)Bħalissa Ċipru qiegħed fil-parti preventiva tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir u huwa soġġett għar-regola tad-dejn.

               (12)Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2020, il-Gvern qed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn surplus ta’ 1,7 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit ta’ 4,3 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa previst li jonqos għal 0,4 % tal-PDG fl-2021. Wara li naqas għal 95,5 % tal-PDG fl-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 116,8 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospetti makroekonomiċi u fiskali huma milquta minn inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19. Barra minn hekk, hemm riskji speċifiċi għal kull pajjiż sottostanti għall-projezzjonijiet baġitarji, jiġifieri l-obbligazzjonijiet kontinġenti espliċiti u l-ħtiġijiet ta’ finanzjament potenzjali tal-isptarijiet pubbliċi matul l-ewwel snin tal-implimentazzjoni tas-Sistema Nazzjonali tal-Assigurazzjoni tas-Saħħa.

               (13)B’reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ koordinat tal-Unjoni, Ċipru adotta miżuri baġitarji biex iżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, irażżan il-pandemija, u jipprovdi għajnuna lil dawk l-individwi u s-setturi li ntlaqtu b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji kienu jammontaw għal 4,4 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu t-tisħiħ tas-servizzi tal-kura tas-saħħa b’baġit addizzjonali sa 0,5 % tal-PDG, pagi sussidjati biex l-impjegati jinżammu fuq il-paga fil-każ ta’ operazzjonijiet ta’ negozju sospiżi (2,7 % tal-PDG) u appoġġ għall-introjtu għan-negozji ż-żgħar u għall-ħaddiema għal rashom (0,3 % tal-PDG). Barra minn hekk, Ċipru ħabbar miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu biex isostnu l-likwidità lin-negozji, inkluż pereżempju d-differiment tal-ħlas tal-VAT għal perjodu ta’ xahrejn. B’mod ġenerali, il-miżuri meħuda minn Ċipru huma konformi mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku kkoordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawn il-miżuri, segwita mill-iffukar mill-ġdid tal-politiki fiskali lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, se tikkontribwixxi għall-ippreżervar tas-sostenibbiltà fiskali fiż-żmien medju.

               (14)Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni skont politiki mhux mibdula, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika ta’ Ċipru huwa mbassar li jkun ta’ -7 % tal-PDG fl-2020 u ta’ -1,8 % fl-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa projettat li se jilħaq 115,7 % tal-PDG fl-2020 u 105 % fl-2021.

               (15)Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba n-nuqqas ta' konformità mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-każ ta' ksur ippjanat ta’ Ċipru tal-limitu massimu tad-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. B’mod ġenerali, l-analiżi tissuġġerixxi li l-kriterju tad-dejn kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 huwa sodisfat, filwaqt li l-kriterju tad-defiċit mhux issodisfat.

               (16)Ċipru rreaġixxa għat-tifqigħa tal-COVID-19 b’firxa ta’ miżuri biex jittaffew l-impatti ekonomiċi tal-kriżi. Fil-15 ta’ Marzu 2020, il-gvern ippreżenta programm ta’ appoġġ finanzjarju biex tiġi salvagwardjata s-saħħa pubblika u tiġi żgurata s-sopravivenza ekonomika tan-negozji u ta’ min iħaddem. Il-programm jalloka EUR 100 miljun għal appoġġ finanzjarju lis-settur tas-saħħa biex tiġi miġġielda l-pandemija, inkluż għar-reklutaġġ ta’ persunal mediku, tal-infermiera u ta’ persunal għal appoġġ addizzjonali, u għat-tagħmir u l-infrastruttura. Dan jistabbilixxi sensiela ta’ miżuri biex jappoġġaw lill-intrapriżi billi titejjeb il-likwidità, pereż. skemi ta’ appoġġ għan-negozji u għal ħaddiema għal rashom, u s-sospensjoni temporanja tal-pagamenti tal-VAT għall-kumpaniji. Il-pakkett jinkludi wkoll appoġġ dedikat ta’ EUR 11-il miljun biex jgħin lis-settur tat-turiżmu jirkupra.

               (17)Il-kriżi tal-COVID-19 turi l-ħtieġa li l-investimenti jiġu diretti lejn it-titjib u l-modernizzazzjoni tal-kura tas-saħħa pubblika, tiġi restawrata l-kapaċità u tiġi implimentata r-riforma tal-kura tas-saħħa. Is-sistema l-ġdida tal-kura tas-saħħa toffri aċċess aħjar għas-servizzi tal-kura primarja, gwida u trattamenti xierqa bbażati fuq protokolli kliniċi. Hija tipprevedi wkoll id-dritt universali għal servizzi tas-saħħa affordabbli fil-kuntest tat-tifqigħa tal-COVID-19. Ċipru għandu pjan ta’ emerġenza pandemiku stabbilit u alloka riżorsi addizzjonali għall-prevenzjoni u l-ġestjoni tal-impatt ta’ infezzjoni u kontaġju. Fiż-żmien medju, jenħtieġ li Ċipru jidderieġi l-investimenti lejn iż-żieda fl-effettività tas-sistema tas-saħħa, l-aċċessibbiltà u r-reżiljenza ġenerali. Riżorsi addizzjonali għas-sistema tas-saħħa għandhom jipprevjenu nuqqasijiet futuri ta’ persunal mediku, provvisti mediċi u infrastruttura kritiċi. L-implimentazzjoni bla xkiel tar-riforma tal-kura tas-saħħa, kif ippjanata, hija ċentrali biex jiġi żgurat l-aċċess għall-kura tas-saħħa u l-kopertura universali. Soluzzjonijiet diġitali tas-saħħa u applikazzjonijiet ġodda għandhom jikkontribwixxu biex iżidu l-użu tas-servizzi tas-saħħa elettronika u jtejbu t-telekonsultazzjonijiet u l-mekkaniżmi ta’ twissija. Il-politiki li jtejbu l-kapaċità tal-isptar, il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema fil-qasam tas-saħħa u li jiżguraw l-użu ta’ tagħmir ta’ protezzjoni personali, l-ittestjar, il-mediċini u l-apparat mediku huma vitali. L-integrazzjoni mal-kura fit-tul u l-kura primarja u komunitarja hija kruċjali fid-dawl tat-tibdil demografiku, u biex jiġu appoġġati dawk l-aktar vulnerabbli, inklużi l-persuni b’diżabilità.

               (18)Wara żviluppi pożittivi konsistenti fis-suq tax-xogħol f’dawn l-aħħar snin, issa Ċipru se jkun qed jiffaċċja sfidi f’termini ta’ livelli ta’ impjiegi minħabba l-kriżi tas-saħħa. Huma meħtieġa aktar sforzi biex jiġi minimizzat l-impatt soċjoekonomiku tal-kriżi. Ċipru diġà adotta miżuri ta’ emerġenza inklużi skemi ta’ xogħol għal żmien qasir u l-estensjoni tal-benefiċċji tal-qgħad għal ħaddiema għal rashom. Se jkun importanti li jinżammu l-impjiegi u tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-miżuri mħabbra, f’konsultazzjoni mill-qrib mas-sħab soċjali. It-tisħiħ tal-kapaċità tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi b’persunal permanenti se jkun kruċjali, b’mod partikolari billi tiġi salvagwardjata l-kontinwazzjoni tas-servizzi tal-konsulenti tal-impjieg b'kuntratti temporanji li jiskadu fit-tieni nofs tal-2020. Dan jevita li s-servizzi jitqiegħdu taħt pressjoni ulterjuri u li jingħata appoġġ effiċjenti lill-gruppi li għadhom kif sfaw qiegħda u lil gruppi vulnerabbli oħra, bħal pereżempju żgħażagħ barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ, persuni li ilhom qiegħda għal żmien twil u persuni b’diżabiltà. L-appoġġ għat-tranżizzjoni mill-iskola għax-xogħol u għas-sensibilizzazzjoni taż-żgħażagħ, b’mod partikolari, jeħtieġu aktar attenzjoni, billi l-gradwati reċenti jistgħu jiffaċċjaw diffikultajiet addizzjonali biex isibu impjieg.

               (19)It-tifqigħa tal-COVID-19 teħtieġ miżuri xierqa biex jiġu mitigati l-impatti soċjali u biex jiġi appoġġat l-introjtu tal-unitajiet domestiċi u jiġi sostnut l-irkupru fil-pront tal-ekonomija. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni, il-qgħad huwa mistenni li jiżdied għal 8,6 % fl-2020 u jirkupra għal 7,5 % fl-2021. Id-domanda esterna għas-servizzi hija mistennija li tinżel b’mod sinifikanti, billi s-settur tat-turiżmu huwa mistenni li jkun partikolarment milqut mill-kriżi. Jenħtieġ li tiġi żgurata sostituzzjoni ta’ dħul adegwat għall-ħaddiema kollha milquta u għall-ħaddiema għal rashom, inklużi dawk li jiffaċċjaw inugwaljanzi f’termini ta’ aċċess għall-protezzjoni soċjali. L-iskemi ta’ protezzjoni soċjali jeħtieġu li jipproteġu lil dawk li għandhom impjieg, lil ħaddiema għal rashom u dawk li huma qiegħda. Hemm lok għat-tisħiħ tas-sistema ġenerali tal-protezzjoni soċjali sabiex jiġu evitati ż-żidiet fil-livelli tal-faqar u tal-inugwaljanza, b’mod partikolari billi jintlaħqu dawk l-aktar vulnerabbli, fosthom it-tfal, il-persuni inattivi, il-ħaddiema mhux iddikjarati, u l-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni.

               (20)Il-promozzjoni ta’ arranġamenti tax-xogħol flessibbli bl-involviment tas-sħab soċjali, b’mod partikolari fil-forma ta’ telexogħol, hija ta’ importanza kbira. Fi żmien qasir dawn se jappoġġaw lill-ħaddiema b’responsabbiltajiet ta’ indukrar mhux previsti għat-tfal u dipendenti oħrajn, filwaqt li fi żmien twil dawn se jiffaċilitaw id-dħul mill-ġdid fis-suq tax-xogħol tas-sehem għoli ta’ nisa mhux attivi minħabba r-responsabbiltajiet ta’ indukrar. Billi l-anzjani u l-persuni b’mard kroniku żiedu r-riskji ta’ mard serju minħabba l-virus, l-investiment f’servizzi ta’ kura fit-tul ta’ kwalità huwa ta’ importanza kbira biex jiġu żgurati l-forniment u l-effiċjenza kontinwi tagħhom fi żmien qasir u medju.

               (21)It-titjib tal-kwalità, l-effiċjenza u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ huwa kruċjali f’dan il-kuntest ta’ kriżi u biex jiġi żgurat irkupru mgħaġġel tas-suq tax-xogħol. Il-persuni bil-ħiliet it-tajba huma aktar importanti fi żminijiet fejn għadd akbar ta’ nies jistgħu jitilfu xogħolhom u jeħtieġ li jkunu lesti għal tranżizzjonijiet ta’ impjiegi minn hemm ’il quddiem. Ir-restrizzjonijiet fuq il-mobbiltà enfasizzaw l-isfidi relatati mal-livelli baxxi ta’ ħiliet diġitali f’Ċipru. Dan laqat b’mod negattiv l-attivitajiet online, bħat-telexogħol, it-tagħlim mill-bogħod, u l-użu ta’ servizzi tas-saħħa elettronika. L-aċċess ugwali għall-infrastruttura tal-IT u l-internet, inkluż għal studenti żvantaġġati, flimkien ma’ għalliema mħarrġa tajjeb, huma kruċjali għal edukazzjoni diġitali ta’ kwalità u għal tagħlim mill-bogħod. Biex jiġu indirizzati l-eżiti ġenerali baxxi tal-edukazzjoni u t-taħriġ u jittejbu l-ħiliet b’mod aktar ġenerali, huwa essenzjali li titkompla r-riforma tal-edukazzjoni, filwaqt li jsir investiment f’soluzzjonijiet għat-tagħlim diġitali, it-tagħlim ibbażat fuq ix-xogħol u t-taħriġ fl-apprendistat, u fl-iżvilupp ta’ kompetenzi tal-għalliema u ta’ min iħarreġ biex jużaw l-għodod tal-IT b’mod effettiv. Hemm skop biex ikun indirizzat in-nuqqas ta’ kisbiet fil-ħiliet bażiċi, kif ukoll biex tiżdied il-parteċipazzjoni fit-tagħlim għall-adulti. Biex titħaffef l-applikazzjoni, il-programmi ta’ taħriġ mill-ġdid jistgħu, sa fejn ikun possibbli, jitfasslu għall-użu online u mbagħad, ladarba l-pandemija tiġi limitata, tiġi integrata l-preżenza fiżika, kif xieraq.

               (22)Għat-tul ta’ żmien tal-kriżi u l-konsegwenzi tagħha, huma meħtieġa u se jkunu meħtieġa fondi sinifikanti biex jappoġġaw in-negozji. L-iżgurar ta’ aċċess adegwat għall-finanzi u l-likwidità huwa essenzjali, speċjalment għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), sabiex il-kumpaniji u n-nies jibqgħu fix-xogħol. Fil-proċess tat-tfassil u tal-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri, jenħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Ċipru implimenta Skema ta’ Appoġġ għan-Negozji Żgħar li tissussidja l-pagamenti tas-salarji tan-negozji b’massimu ta’ ħames impjegati. Barra minn hekk, is-sospensjoni taż-żieda fil-kontribuzzjonijiet għas-sistema nazzjonali tas-saħħa u l-posponiment ta’ pagamenti tat-taxxa (pereż. il-VAT) se jtaffu l-pressjoni immedjata. Huma essenzjali koordinazzjoni amministrattiva rapida, appoġġ prattiku u komunikazzjoni effettiva dwar l-appoġġ disponibbli għall-SMEs, b’kooperazzjoni mal-istrutturi ta’ appoġġ tal-SMEs u l-organizzazzjonijiet tan-negozju. It-tħaffif tal-pagamenti kuntrattwali mill-awtoritajiet pubbliċi jista’ jgħin ukoll biex jitjieb il-fluss tal-flus tal-SMEs. Negozji ġodda li għadhom kemm twaqqfu u li qed jespandu jistgħu jeħtieġu appoġġ speċifiku, pereż. fil-forma ta’ ishma ta’ ekwità minn istituzzjonijiet pubbliċi u inċentivi għal fondi ta’ kapital ta’ riskju biex iżidu l-investimenti tagħhom f’dawn id-ditti. Jibqa’ importanti li jiġu implimentati l-miżuri ta’ appoġġ tal-ekwità mħejjija qabel il-kriżi (il-Fond tal-Enerġija ta’ Ċipru, il-fond ta’ ekwità ta’ koinvestiment).

               (23)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu ffinanzjati b’mod aktar qawwi fil-bidu, u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. Il-protezzjoni u l-użu effiċjenti tar-riżorsi naturali tal-pajjiż huma ta’ importanza kbira biex jiġi żgurat irkupru ekonomiku sostenibbli u tkabbir futur. Sabiex tinżamm l-attraenza tal-pajjiż għat-turisti, huwa meħtieġ li jiġu indirizzati l-isfidi relatati mat-tranżizzjoni tal-enerġija ekoloġika, il-ġestjoni effettiva tal-iskart u tal-ilma u l-protezzjoni tan-natura u tal-bijodiversità. Filwaqt li diġà bdew investimenti sinifikanti, jenħtieġ li jsiru aktar investimenti f’dawn l-oqsma minn qabel. Ċipru qed iħabbat wiċċu ma’ sfidi importanti biex jilħaq il-mira tiegħu għall-2030 għall-emissjonijiet tal-gassijiet serra li mhumiex koperti mis-sistema tal-UE għall-iskambju ta’ kwoti tal-emissjonijiet. Dawn l-isfidi jenħtieġ li jiġu indirizzati billi jiġu ppjanati u adottati miżuri addizzjonali fil-ħin skont il-Pjan Nazzjonali tal-Enerġija u l-Klima tal-pajjiż. Tali miżuri se jeħtieġu investimenti, b’mod partikolari f’oqsma bħall-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza fl-enerġija u t-trasport sostenibbli, li jistgħu jgħinu wkoll biex jiġi pprovdut stimolu ekoloġiku robust. Ċipru jrid itejjeb ukoll is-sistema tiegħu tal-immaniġġjar tal-iskart kif ukoll l-ekonomija ċirkolari. Il-ġenerazzjoni tal-iskart tibqa’ ogħla b’mod sinifikanti mill-medja tal-UE, filwaqt li r-rati ta’ riċiklaġġ jibqgħu ferm inqas mill-medja tal-UE. Ir-rata ta’ rimi f’miżbla hija wkoll għolja ħafna. Il-ġestjoni tal-ilma u tal-ilma mormi, partikolarment f’żoni urbani, hija karatterizzata minn ineffiċjenzi. In-nixfiet u l-iskarsezza tal-ilma huma ta’ tħassib ewlieni, u r-rispons ta’ politika insuffiċjenti jaf jaffettwa l-ekonomija rurali u t-turiżmu ta’ pajjiż. L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lil Ċipru jittratta xi wħud mill-isfidi li toffri t-tranżizzjoni lejn ekonomija li tkun newtrali fejn tidħol il-klima, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. Dan jippermetti lil Ċipru biex jagħmel l-aħjar użu minn dak il-fond.

               (24)L-importanza ta’ infrastruttura diġitali moderna, l-aċċess universali għall-internet u d-disponibbiltà tas-servizzi diġitali ġew enfasizzati minħabba restrizzjonijiet ta’ mobilità tal-COVID-19. L-investiment fl-ekonomija diġitali huwa essenzjali biex tissaħħaħ il-produttività u biex jissaħħaħ l-irkupru ekonomiku wara l-kriżi. Ċipru qiegħed lejn l-aħħar fl-Indiċi tal-Ekonomija u s-Soċjetà Diġitali (DESI, Digital Economy and Society Index) tal-Kummissjoni tal-2020. Huma biss 45 % taċ-Ċiprijotti ta’ bejn is-16 u l-74 sena li għandhom mill-inqas ħiliet diġitali bażiċi u l-ispeċjalisti tal-ICT għadhom jirrappreżentaw proporzjon iktar baxx tal-forza tax-xogħol meta mqabbel mal-bqija tal-medja tal-UE (2,7 % vs 3,9 %), u dan qed ixekkel il-potenzjal tal-ekonomija tal-internet. Hemm livell baxx ta’ interazzjoni online bejn l-awtoritajiet pubbliċi u ċ-ċittadini, u 51 % biss taċ-Ċiprijotti jinteraġixxu online. Il-livell tal-kummerċ elettroniku (jiġifieri, l-SMEs li jbigħu online, il-bejgħ tal-kummerċ elettroniku u l-bejgħ online transfruntier) qed jitjieb (31,8 fl-2019 meta mqabbel mad-29,4 fl-2018) iżda għadu taħt il-medja tal-UE ta’ 40,1 (minn 100).

               (25)Ċipru jista’ jkompli jtejjeb is-sistema ta’ riċerka u innovazzjoni tiegħu biex jappoġġa t-tkabbir tal-produttività u t-tranżizzjoni diġitali u ambjentali meħtieġa f’xenarju ta’ wara pandemija. Il-kapaċità baxxa ta’ assorbiment tar-riċerka u l-innovazzjoni tad-ditti tfixkel il-kompetittività ta’ Ċipru. It-titjib fil-kooperazzjoni bejn l-akkademja u n-negozju u l-kummerċjalizzazzjoni tar-riżultati tar-riċerka jibqgħu ostaklu ewlieni u jeħtieġu azzjoni urġenti. Madankollu, miżuri reċenti bħall-ħolqien ta’ dipartiment ġdid għar-riċerka u l-innovazzjoni, il-ħatra ta’ Deputat Ministeru għar-Riċerka, l-Innovazzjoni u l-Politika Diġitali, kif ukoll l-Istrateġija Nazzjonali ġdida għar-Riċerka u l-Innovazzjoni 2019-2023, li tistabbilixxi mira ta’ intensità ogħla tar-riċerka u l-innovazzjoni ta’ 1,5 % tal-PDG sal-2023 (’il fuq mill-0,56 % attwali) huma passi promettenti.

               (26)L-indirizzar tal-ippjanar aggressiv tat-taxxa huwa essenzjali biex jittejbu l-effiċjenza u l-ġustizzja tas-sistemi tat-taxxa, kif rikonoxxut fir-rakkomandazzjoni taż-Żona tal-Euro għall-2020. L-effetti sekondarji ta’ strateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa tal-kontribwenti jitolbu azzjoni nazzjonali kkoordinata li tikkomplementa l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. L-evidenza ekonomika tissuġġerixxi li r-regoli tat-taxxa ta’ Ċipru qed jintużaw għal skopijiet ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa. Ċipru ħa passi biex jindirizza dan billi jimplimenta inizjattivi internazzjonali u Ewropej u jieħu xi miżuri nazzjonali addizzjonali. Madankollu, il-karatteristiċi tas-sistema bħan-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq pagamenti ħerġin ta’ dividend, imgħax u royalties minn kumpaniji bbażati f’Ċipru lil residenti ta’ pajjiżi terzi, u r-regoli dwar ir-residenza tat-taxxa korporattiva, jistgħu jkomplu jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa. L-iskema ta’ Tnaqqis tal-Imgħax Nozzjonali jeħtieġ li tiġi mmonitorjata mill-qrib. Fl-aħħar nett, l-“Iskema għan-Naturalizzazzjoni tal-Investituri f’Ċipru b’Eċċezzjoni” u “Residenza permezz tal-Iskema ta’ Investiment” ġew elenkati mill-OECD bħala li għandhom riskju potenzjalment għoli li jintużaw ħażin.

               (27)Sistema ġudizzjarja effettiva tibqa’ fattur ewlieni għal ekonomija attraenti u favorevoli għall-investiment u se tkun kruċjali fil-proċess ta’ rkupru. Ineffiċjenzi serji fis-sistema ġudizzjarja jkomplu jaffettwaw negattivament l-infurzar ta’ kuntratti u jipprevjenu r-riżoluzzjoni rapida ta’ kawżi ċivili u kummerċjali. Tħabbru serje ta’ riformi bdew jindirizzaw il-problemi l-iktar serji fis-sistema tal-ġustizzja f’Ċipru, b’mod partikolari r-regoli antikwati tal-proċedura ċivili u d-diġitalizzazzjoni tal-qrati, il-konklużjoni ta’ għadd kbir ta’ kawżi pendenti u l-assenza tat-taħriġ tul il-ħajja għall-imħallfin, iżda l-progress għadu miexi bil-mod.

               (28)It-tisħiħ tar-reżiljenza u l-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika huwa essenzjali biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni rapida u effettiva tal-miżuri ta’ rkupru tal-COVID-19 f’Ċipru. It-titjib tal-koordinazzjoni bejn il-Gvern ċentrali u dak lokali u l-indirizzar tal-frammentazzjoni u l-ineffiċjenzi fil-livell lokali huma meħtieġa biex jitneħħew l-ostakli għall-implimentazzjoni koerenti, l-investimenti u t-twassil ta’ servizzi fil-pajjiż. Il-promozzjoni tad-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika hija essenzjali biex tiżgura l-kontinwità tan-negozju tagħha stess, kif ukoll l-aċċess kontinwu u effettiv għas-servizzi pubbliċi għaċ-ċittadini u għan-negozji.

               (29)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu ttratati l-isfidi strutturali fi żmien medju sa dak twil. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jibqgħu pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet rigward politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar jenħtieġ li jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (30)Is-salvagwardja tas-sodezza globali tas-sistema bankarja u l-ġestjoni tar-riskji għall-istabbiltà finanzjarja huma essenzjali biex tingħeleb il-kriżi tal-COVID-19 u biex tiġi appoġġata l-ekonomija. Filwaqt li l-istabbiltà tas-settur bankarju tjiebet b’mod sinifikanti f’dawn l-aħħar snin, il-pandemija qed toħloq pressjoni fuq il-banek, permezz ta’ żieda fir-riskju ta’ kreditu u pressjonijiet fuq il-profittabbiltà u l-kapitalizzazzjoni.  Il-vulnerabbiltajiet u l-isfidi ġejjin minn settur privat b’dejn eċċessiv u minn stokk għoli ta’ self improduttiv (NPL, non-performing loans), li jillimitaw l-ambitu tal-appoġġ ta’ kreditu. Is-settur bankarju Ċiprijott għandu t-tieni l-ogħla proporzjon ta’ self improduttiv fiż-Żona tal-Euro. Għalhekk, l-isforzi biex jitnaqsu l-NPL jibqgħu prijorità, b’mod partikolari billi jiġu indirizzati l-“NPL ta’ legat” li ilhom pendenti qabel il-bidu tal-kriżi tal-COVID-19. Biex jinkiseb dan l-għan, huwa essenzjali li jsir progress fuq il-kumpanija ta’ ġestjoni tal-assi tal-Istat (KEDIPES), inkluż fuq il-mudell organizzattiv u l-istrateġija tagħha. B’mod importanti, l-iskema ESTIA għandha l-għan li tappoġġa u tipproteġi mutwatarji vulnerabbli, iżda huwa essenzjali li dan jiġi bbilanċjat b’tali mod li tittejjeb il-kultura ta’ pagament. F’dan ir-rigward, it-tisħiħ tal-infurzar ta’ talbiet u l-promozzjoni tal-użu ta’ qafas ta’ insolvenza għandu jgħin biex isostni workout sostenibbli ta’ self ħażin. Barra minn hekk, it-tnaqqis pendenti fil-ħruġ ta’ titoli ta’ proprjetà permezz tal-implimentazzjoni ta’ soluzzjoni strutturali biex jiġu indirizzati l-inadegwatezzi tas-sistema ta’ tranżazzjoni ta’ proprjetà (jiġifieri l-ħruġ u t-trasferiment ta’ titoli ta’ proprjetà) jibqa’ kompitu importanti.

               (31)L-isforzi kontinwi biex jissaħħaħ il-qafas għall-prevenzjoni u s-sanzjonijiet ta’ korruzzjoni huma essenzjali biex jiġi żgurat l-irkupru wara l-kriżi tal-COVID-19 u biex tinkiseb allokazzjoni u distribuzzjoni ta’ fondi u riżorsi effiċjenti, responsabbli u trasparenti. Filwaqt li qed jiġi implimentat pjan ta’ azzjoni kontra l-korruzzjoni, il-miżuri ewlenin u l-leġiżlazzjoni għadhom pendenti, b’mod partikolari l-abbozz tal-Atti għat-titjib tat-trasparenza fit-tfassil tad-deċiżjonijiet pubbliċi, l-istabbiliment tal-awtorità indipendenti kontra l-korruzzjoni, ir-rapportar tal-korruzzjoni u l-protezzjoni tal-informaturi. Id-dispożizzjonijiet relatati mal-Uffiċċju stabbilit mil-liġi dwar l-indipendenza baġitarja, is-separazzjoni tal-funzjonijiet u l-proċeduri ta’ reklutaġġ għadhom pendenti.

               (32)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. L-Istati Membri evalwaw il-progress fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDG) tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom. Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, Ċipru se jikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDG u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (33)Il-koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija kruċjali biex jinkiseb irkupru rapidu mill-impatt ekonomiku tal-COVID-19. Jenħtieġ li Ċipru, bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro – u b’kont meħud tal-gwida politika mill-Grupp tal-Euro – jiżgura li l-politiki tiegħu jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet taż-Żona tal-Euro u kkoordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra taż-Żona tal-Euro.

               (34)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Ċipru u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Ċipru fis-snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Ċipru imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (35)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni
                  8
                tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

               (36)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond mill-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Ir-rakkomandazzjonijiet preżenti jqisu l-ħtieġa li tiġi indirizzata l-pandemija u li jiġi ffaċilitat l-irkupru ekonomiku bħala l-ewwel pass meħtieġ biex ikun jista’ jsir aġġustament tal-iżbilanċi. Ir-rakkomandazzjonijiet li jindirizzaw direttament l-iżbilanċi makroekonomiċi identifikati mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1), (3) u (4),

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li Ċipru jieħu azzjoni fl-2020 u fl-2021 biex:

               1.F’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, jieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex jindirizza b’mod effettiv il-pandemija, isostni l-ekonomija u jappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, ikompli bil-politiki fiskali mmirati sabiex jikseb pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju u jiżgura s-sostenibbiltà tad-dejn, filwaqt li jtejjeb l-investiment. Isaħħaħ ir-reżiljenza u l-kapaċità tas-sistema tas-saħħa biex jiġu żgurati servizzi ta’ kwalità u affordabbli, inkluż billi jittejbu l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema tas-saħħa.

               2.Jipprovdi sostituzzjoni ta’ dħul adegwat u aċċess għal protezzjoni soċjali għal kulħadd. Isaħħaħ is-servizzi pubbliċi tal-impjiegi, jippromwovi arranġamenti tax-xogħol flessibbli u jtejjeb ir-rilevanza tal-edukazzjoni u t-taħriġ għas-suq tax-xogħol.

               3.Jiżgura aċċess adegwat għall-finanzi u għal-likwidità, speċjalment għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju. Jiffinanzja fil-fażi tal-bidu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u jippromwovi l-investiment privat biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku. Jiffoka l-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq il-produzzjoni nadifa u effiċjenti u l-użu tal-enerġija, il-ġestjoni tal-iskart u tal-ilma, it-trasport sostenibbli, id-diġitalizzazzjoni, ir-riċerka u l-innovazzjoni.

               4.Jieħu aktar azzjoni biex jiġu indirizzati l-karatteristiċi tas-sistema tat-taxxa li jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa minn individwi u minn kumpaniji multinazzjonali. Itejjeb l-effiċjenza u d-diġitalizzazzjoni tas-sistema ġudizzjarja u tas-settur pubbliku.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 512 final.

                     (4)

                        ĠU C 301, 5.9.2019, p. 117.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewopew u tal Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5) u r-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

                     (8)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 518 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 ta’ Malta u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 ta’ Malta

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 ta’ Malta u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 ta’ Malta

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta' Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lil Malta bħala wieħed mill-Istati Membri li jirrikjedi li jsirlu analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż għall-2020 ta’ Malta
                  2
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress ta’ Malta fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  3
               , is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Malta lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa 2020.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, is-soċjetajiet u l-ekonomiji. Qiegħda tpoġġi s-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, qiegħda tikkawża tfixkil fil-katini ta’ provvista dinjija, toħloq volatilità fis-swieq finanzjarji, tiskatta xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qegħda jkollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qiegħda tkun ta’ theddida għall-impjiegi, tad-dħul finanzjarju tan-nies u ta’ theddida għan-negozju tal-kumpaniji. Hija kkawżat xokk ekonomiku mill-akbar li diġà qiegħed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  4
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li jinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew daħħlu miżuri ta’ emerġenza. Kull miżura ta’ emerġenza trid tkun strettament proporzjonata, neċessarja, b’terminu limitat u konformi ma’ standards Ewropej u internazzjonali. Trid tkun suġġetta għal sorveljanza demokratika u għal skrutinju ġudizzjarju indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir
                  5
               . Il-klawżola, kif prevista fl-Artikolu 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) 1466/97 u l-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament (KE) 1467/97, tiffaċilita l-koordinament tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ kriżi ekonomika qawwija. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni għamlet tagħha l-opinjoni tal-Kunsill li, meta titqies il-kriżi ekonomika qawwija mistennija bħala riżultat tat-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet preżenti jippermettu l-attivazzjoni tal-klawżola. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministru tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-evalwazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju, sakemm dan ma jpoġġix fil-periklu s-sostenibbiltà fiskali fuq perjodu medju ta' żmien. Fil-każ tal-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ wkoll jiddeċiedi, b'rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Din tippermetti lill-Istati Membri li jiddevjaw mir-rekwiżiti baġitarji li normalment ikunu japplikaw fil-waqt li l-Kummissjoni u l-Kunsill ikunu jistgħu jieħdu l-miżuri neċessarja ta’ koordinazzjoni tal-politika fi ħdan il-qafas tal-Patt.

               (6)Hija meħtieġa azzjoni kontinwa biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ għan-negozji u għall-unitajiet domestiċi u sabiex jiġu żgurati kundizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sigurtà fil-post tax-xogħol bil-ħsieb li tkun tista’ titkompla l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex jerġgħu lura għal funzjonament normali tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u għal tkabbir sostenibbli, li jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u li jieħdu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi COVID-19 tefgħet enfażi fuq il-flessibbiltà li joffri s-Suq Uniku ta’ adattament għal sitwazzjoniijiet differenti ħafna mis-soltu. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni malajr u bla xkiel lejn il-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu ta’ oġġetti, servizzi u ħaddiema, jenħtieġ li jitneħħew miżuri urġenti eċċezzjonali li ma jħallux lis-Suq Uniku jiffunzjona b’mod normali, hekk kif dawn ma jibqgħux indispensabbli. Il-kriżi preżenti evidenzjat il-ħtieġa li jkun hemm pjani ta’ tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa, li jkunu jinkludu b’mod partikolari strateġiji mtejba ta’ xiri, katini ta’ provvista diversifikati kif ukoll riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali. Dawn huma elementi kruċjali għall-iżvilupp ta’ pjani usa’ għat-tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqsma leġiżlattivi relevanti
                  6
                sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu jimmobilizzaw ir-riżorsi kollha mhux użati mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawk l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri ssimplifikati u razzjonalizzati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ flussi ta’ flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Malta hija mħeġġa li tagħmel użu sħiħ minn dawn il-possibbiltajiet sabiex tingħata għajnuna lill-individwi u s-setturi l-aktar milquta mill-isfidi.

               (9)Fit-30 ta’ April 2020, Malta ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2020 u, fit-2 ta’ Mejju 2020, il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2020. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew evalwati fl-istess ħin.

               (10)Malta bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (11)Fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tiegħu, il-gvern qiegħed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn surplus ta’ 0,5% tal-PDG fl-2019 għal defiċit ta’ 7,5% tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa pprojettat li jonqos għal 3,6% tal-PDG fl-2021. Wara li naqas għal 43,1% tal-PDG fl-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG mistenni li jiżdied għal 54,5% fl-2020 skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospettiva makroekonomika u fiskali hija affettwata bl-inċertezza kbira dovuta għall-pandemija tal-COVID-19.

               (12)Bħala reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ tal-Unjoni kkoordinat, Malta adottat miżuri baġitarji sabiex tiżdied il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija u tipprovdi rimedju lil dawk l-individwi u setturi li jkunu ntlaqtu b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji jammontaw għal 4,1% tal-PDG. Il-miżuri jinkludu supplimenti fuq il-paga għal setturi li sofrew, iż-żieda tal-kapaċità tal-kura tas-saħħa u miżuri soċjali marbuta mal-COVID-19. Barra minn dan, Malta ħabbret miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu fl-għoti ta’ sostenn għal-likwidità tan-negozji. Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 jistma li l-garanziji tal-gvern se jippermettu lill-banek li jirfdu l-portafoll ta’ self ġdid lill-kumpaniji b’sa massimu ta’ 6,1% tal-PDG. Dawk il-miżuri jinkludu garanziji fuq is-self. Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 ikkonferma wkoll tħabbiriet li kienu saru qabel ta’ differimenti tat-taxxa fil-każ tat-taxxa fuq id-dħul personali u tal-kumpaniji, tat-taxxa fuq il-valur miżjud u l-kontribuzzjonijiet soċjali. Kollox ma’ kollox, il-miżuri li ħadet Malta huma konformi mal-linji-gwida stabbiliti mill-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku kkoordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawn il-miżuri, segwita minn iffukar ġdid tal-politiki fiskali lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju, meta jkunu jippermettu l-kundizzjonijiet ekonomiċi, se jkunu ta’ kontribut għall-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fiskali fuq perjodu medju.

               (13)Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2020, jekk ma jkun hemm ebda tibdil ta’ politika, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika ta’ Malta huwa mbassar li jkun ta’ -6,7% tal-PDG fl-2020 u -2,5% fl-2021. Il-proporzjoni tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa pprojettat li jibqa’ taħt is-60% tal-PDG fl-2020 u fl-2021.

               (14)Fl-20 ta’ Mejju 2020 il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba li Malta qiegħda tippjana li teċċedi l-limitu fuq id-defiċi ta’ 3% tal-PDG fl-2020. Kollox ma’ kollox, l-analiżi tindika li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 ma twettaqx.

               (15)B’reazzjoni għall-pandemija COVID-19, Malta ħadet miżuri ta’ konteniment permezz ta’ kampanja effettiva ta’ komunikazzjoni dwar is-saħħa, u stabbiliet miżuri ta’ iżolament fiżiku u ta’ kwarantina, monitoraġġ u livell għoli ta’ ttestjar u traċċar tal-kuntatti. L-awtoritajiet Maltin qegħdin jaħdmu wkoll biex iżidu l-kapaċità tal-isptarijiet, fosthom dik iddedikata lill-Unitajiet tat-Terapija Intensiva. L-akkwist dirett ta’ Tagħmir Protettiv Personali (Personal Protective Equipment, PPEs) qiegħed isir fil-livell nazzjonali. Malta ngħaqdet ukoll mal-proċess ta’ akkwist bi sħab tal-Unjoni fil-każ tal-PPEs, ir-reaġenti tal-laboratorju u t-testijiet u l-ventilaturi. Fir-rigward tal-mediċini u l-ingredjenti attivi, Malta qiegħda żżomm għajnejha b’mod attiv fuq is-sitwazzjoni sabiex tidentifika u tantiċipa kwalunkwe nuqqas possibbli u tieħu azzjoni rimedjali minnufih, speċjalment fil-każ tal-għeluq tal-fruntieri minn pajjiżi li normalment jipprovdu l-mediċini jew l-ingredjenti attivi. Fit-12 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni approvat skema ta’ EUR 11,5 miljun b’sostenn għall-investimenti fil-produzzjoni ta’ prodotti relevanti għall-COVID-19 inklużi prodotti mediċi bħal ma huma baċċini, apparat mediku u għall-isptarijiet, inklużi ventilaturi kif ukoll apparat u lbies protettiv. Għall-persunal mediku kien hemm ukoll riallokazzjoni u taħriġ mill-ġdid li kienu effettivi. Speċjalisti tas-Saħħa Pubblika li kienu jokkupaw diversi pożizzjonijiet f'korpi u ministeri regolatorji ngħataw skopijiet u kompiti ġodda biex ikunu jistgħu jassistu f’din il-pandemija.

               (16)Il-Gvern Malti ta appoġġ lin-negozji permezz ta’ appoġġ finanzjarju li jintuża fit-telexogħol u ta sussidji għall-ħaddiema li jkunu fi kwarantina obbligatorja. Il-Gvern ipprovda wkoll garanziji u differiment tat-taxxa għan-negozji, fosthom lil dawk li jaħdmu għal rashom. Impjegati full time ta’ impriżi li joperaw f’setturi bħall-bejgħ bl-imnut, bl-ingrossa, it-turiżmu u l-ospitalità li sofrew b’mod drastiku minħabba l-pandemija tal-COVID-19 jew setturi li kellhom jissospendu temporanjament l-operazzjonijiet b'ordni tas-Supretendent tas-Saħħa Pubblika se jkunu intitolati għal massimu ta’ ħamest ijiem ta’ salarju fil-ġimgħa, abbażi ta’ salarju ta’ EUR 800 fix-xahar. L-impjegati f’setturi affetwati b’mod anqas qawwi huma intitolati għal jum/jumejn fil-ġimgħa, abbażi ta’ salarju ta’ EUR 800 fix-xahar. Il-Gvern ħabbar ukoll appoġġ għal persuni b’diżabilità, għal familji bit-tfal fejn iż-żewġ ġenituri għandhom impjieg u l-ebda minnhom ma jista’ jaħdem mid-dar, għal ħaddiema li tilfu l-impjieg tagħhom minħabba l-kriżi attwali u għal dawk mingħajr impjieg li jgħixu f’akkomodazzjoni mikrija.  Fl-aħħar nett, il-Gvern se jkun qiegħed jiffinanzja sa 2,5 % tar-rati tal-imgħax fuq is-self mill-banek li jittieħdu minn negozji milquta bil-pandemija tas-COVID-19.

               (17)Is-sistema tas-saħħa Maltija tagħti riżultati tajbin fis-saħħa. Madankollu, it-tifqigħa tal-pandemija tal-COVID-19 poġġiet is-sistema tas-saħħa pubblika Maltija taħt livelli ta’ pressjoni bla preċedent. L-isforzi li jiffukaw fuq il-bini tal-kapaċità tas-sistema tal-kura tas-saħħa biex din tkun tista’ tirrispondi b’mod effettiv għal kriżijiet pandemiċi, bħall-COVID-19, itejbu r-reżiljenza tagħha. L-oqsma li ġejjin jeħtieġu monitoraġġ partikolari: (i) id-dipendenza dejjem tiżdied fuq infermiera migranti fil-kura akuta u fit-tul, kif ukoll l-għadd ta’ prattikanti mediċi ġenerali li qegħdin jikbru fl-età, jistgħu jkunu ta’ sfida; (ii) id-diffikultajiet biex isiru disponibbli mediċini ġodda u innovattivi; (iii) in-nefqa qawwija mill-but fuq il-kura primarja u għall-kura bħala outpatients u fuq ċerti mediċini; (iv) il-listi ta’ stennija għall-ispeċjalizzazzjonijiet ta’ kura li jingħataw fis-servizz tal-outpatients huma b’mod konsistenti twal u dan l-aħħar kienu qegħdin jiżdiedu. Ir-riorjentazzjoni tal-għoti tas-servizzi lil hinn mill-isptarijiet lejn il-kura primarja wkoll għadha prijorità ewlenija.

               (18)Skont it-tbassir tal-Kummissjoni, il-qgħad mistenni li jiżdied għal 5,9% fl-2020 u li jirkupra għal 4,4% fl-2021. Sabiex jittaffew l-impatti serji tal-kriżi fuq l-impjiegi, Malta ħadet miżuri ta’ emerġenza, f’konsultazzjoni mas-sħab soċjali, biex tevita s-sensji billi minflokhom ingħatat preferenza għal ħidma b’sigħat imnaqqsa. L-adozzjoni ta’ arranġamenti għal xogħol b’ħinijiet iqsar fuq bażi aktar permanenti tipproteġi wkoll l-impjiegi matul it-tranżizzjoni lejn l-irkupru ekonomiku. Huwa kruċjali li jkun hemm garanzija ta’ sostenn u aċċess għall-protezzjoni soċjali għall-ħaddiema kollha, inklużi dawk li jaħdmu għal rashom, u li tittieħed f’kunsiderazzjoni l-possibbiltà li jkun hemm qgħad għat-tul. Jenħtieġ li s-sistema ta’ protezzjoni soċjali ta’ Malta tiżgura li jingħata appoġġ adegwat lil ħaddiema barranin biex isibu impjieg alternattiv; li jinżammu attivi l-permessi tax-xogħol, meta jkun possibbli, kif ukoll l-aċċess għal servizzi soċjali oħra. Is-sehem ta’ adulti b’livell baxx ta’ ħiliet huwa komparattivament għoli, aggravat minn proporzjon għoli ta’ studenti li jieqfu mill-iskola qabel iż-żmien. Il-kriżi attwali tista’ tisserja n-nuqqas ta’ ħiliet f’xi setturi u tiddefinixxi mill-ġdid il-ħtiġijiet ta’ ħiliet f’oħrajn. B’hekk, l-immappjar tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid tal-ħaddiema jsiru aktar importanti, b’mod partikolari fil-każ tal-ħiliet diġitali u ekoloġiċi. Dan l-aħħar Malta għamlet progress fl-edukazzjoni u t-taħriġ iżda għad fadal sfidi sinifikanti, fosthom sehem kbir ta’ studenti b’livelli insuffiċjenti ta’ ħiliet bażiċi.

               (19)Bil-kriżi tal-COVID-19 l-offerta malajr ta’ appoġġ ta’ likwidità lin-negozji saret prijorità urġenti għal Malta. L-iżgurar ta’ fluss kontinwu ta’ kreditu, u l-aċċess għall-finanzi, huwa essenzjali, speċjalment fil-każ tal-impriżi żgħar u ta’ daqs medju fis-setturi l-aktar milquta. Is-sistema bankarja għandha rwol importanti fl-implimentazzjoni effettiva ta’ miżuri ta’ likwidità billi tipprovdi self u direzzjonar ta’ garanziji pubbliċi, biex b’hekk jingħeleb l-approċċ konservattiv fil-prattiki ta’ self li kien hemm qabel il-kriżi. Fil-proċess tat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri, hemm bżonn li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju.

               (20)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu ffinanzjati b’mod aktar qawwi fil-bidu, u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. L-investimenti b’appoġġ għall-irkupru jirrappreżentaw opportunità biex l-ekonomija Maltija titqiegħed fuq perkors aktar sostenibbli. It-trasformazzjoni ta’ Malta lejn ekonomija newtrali għall-klima se tkun tirrekjedi investiment imdaqqas mill-privat u mill-gvern matul perjodu sostanzjali ta’ żmien. L-investiment biex jitnaqqsu l-emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra fil-Pjan Nazzjonali tal-Enerġija u l-Klima tagħha, u biex jiġu indirizzati  esternalitajiet ambjentali negattivi oħrajn, b’mod partikolari f’setturi bħall-kostruzzjoni u t-trasport jista’ jgħin biex jintlaħqu l-objettivi doppji ta’ rkupru ekonomiku u ta’ sostenibbiltà. L-appoġġ għar-rinnovazzjoni tal-istokk tal-bini eżistenti u skemi ta’ taħriġ immirati jkunu ta’ għajnuna fit-titjib tar-rendiment tal-bini fl-użu tal-enerġija. Jekk isir aktar investiment fuq it-trasport sostenibbli jista’ jkun li jiġi żgurat li jkun hemm alternattivi vijabbli għall-użu tal-karozzi privati. L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lil Malta tittratta xi wħud mill-isfidi li toffri t-tranżizzjoni lejn ekonomija li tkun newtrali fejn tidħol il-klima, kif jidher fl-Anness D tar-rapport tal-pajjiż
                  7
               . Dan jippermetti lil Malta tagħmel l-aħjar użu minn dak il-fond.

               (21)L-għoti ta’ aktar importanza lir-riċerka u l-innovazzjoni u l-integrazzjoni akbar ta’ dawn fl-ambjent tan-negozju jkunu ta’ appoġġ għas-sostenibbiltà tal-mudell ekonomiku ta’ Malta bbażat fuq l-għarfien. Malta żviluppat servizzi tal-gvern elettroniku għaċ-ċittadini u n-negozji, fosthom numru ta’ apps tal-mowbajl. Madankollu, l-użu tagħhom mill-pubbliku għadu limitat. Sabiex tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni diġitali tal-ekonomija, huwa essenzjali li jitħeġġeġ l-użu tas-servizzi pubbliċi diġitali miċ-ċittadini u min-negozji.

               (22)It-trasformazzjoni ta’ Malta lejn settur tas-servizzi orjentat internazzjonalment u l-ispeċjalizzazzjoni tiegħu fil-logħob tal-azzard remot, l-assi virtwali u l-iskemi tagħha ta’ ċittadinanza u residenza, filwaqt li jikkontribwixxu għat-tkabbir ekonomiku, jagħmluha suxxettibbli għar-riskji tal-ħasil tal-flus, li għad iridu jiġu mtaffija. Għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra dawn ir-riskji, ittieħdu passi biex jissaħħaħ ir-rwol tas-superviżur tal-ħasil tal-flus. Ittejbet ukoll il-kooperazzjoni ma’ awtoritajiet kompetenti oħra. Madankollu, tnissel tħassib il-prassi tal-Awtorità ta’ Malta tas-Servizzi Finanzjarji li tagħmel insourcing tal-kompiti ta’ superviżjoni tagħha lil konsulenza privata. In-nuqqasijiet fl-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni tal-ħasil tal-flus għadhom ta’ sfida. It-tisħiħ tas-superviżjoni nazzjonali ta’ negozji finanzjarji orjentati b’mod internazzjonali b’liċenzja f’Malta jsaħħaħ il-qafas ġenerali ta’ governanza. Fis-settur tal-assigurazzjoni huwa essenzjali li jkun hemm kooperazzjoni bejn is-superviżuri domestiċi u dawk esterni. Hemm ukoll lok għal titjib fis-superviżjoni tal-fergħat tal-banek ta’ pajjiżi terzi kif ukoll għal titjib fl-approċċ orjentat lejn ir-riskju u l-valutazzjoni tal-adegwatezza tal-ġestjoni tar-riskju ta’ istituzzjonijiet bankarji.

               (23)L-indirizzar tal-ippjanar aggressiv tat-taxxa jibqa’ kruċjali biex jittejbu l-effiċjenza u l-ġustizzja tas-sistemi tat-taxxa. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplimentaw il-leġiżlazzjoni tal-UE. Malta ħadet passi biex tindirizza prattiki ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa billi implimentat inizjattivi miftehma minn qabel fuq livell internazzjonali kif ukoll dak Ewropew, iżda t-trattament ta’ kumpaniji residenti mhux domiċiljati kif ukoll l-iskemi ta’ ċittadinanza u ta’ residenza b’investiment, li lanqas biss jobbligaw li individwu jkun residenti f’Malta għal finijiet ta’ taxxa, joħolqu riskju doppju ta’ nuqqas ta’ ħlas ta’ taxxa kemm għall-kumpaniji kif ukoll għall-individwi.

               (24)Malta għandha wkoll quddiemha sfidi biex issaħħaħ il-kapaċità istituzzjonali tagħha fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Malta ħabbret riformi biex issaħħaħ l-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni tal-korruzzjoni u qiegħda tikkonsulta l-partijiet interessati rilevanti, b’mod partikolari l-Kummissjoni ta’ Venezja, dwar riformi fil-ġudikatura. Għandhom jiġu adottati miżuri konkreti biex jitlestew dawn ir-riformi kollha u biex dawn isiru operazzjonali.

               (25)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu ttratati l-isfidi strutturali fuq perjodu medju sa dak twil. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jibqgħu pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet rigward politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar għandhom jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (26)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. L-Istati Membri evalwaw il-progress fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom. Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, Malta se tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (27)Il-koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomija u monetarja hija kruċjali fil-kisba ta’ rkupru malajr mill-impatt ekonomiku tal-COVID-19. Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro – u filwaqt li titqies il-gwida politika pprovduta mill-Grupp tal-Euro – jenħtieġ li Malta tara li l-politiki tagħha jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet taż-Żona tal-Euro u kkoordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra taż-Żona tal-Euro.

               (28)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Malta u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Malta fi snin preċedenti. Mhux biss ħadet kont tar-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Malta, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika ġenerali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input f’livell tal-Unjoni dwar deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (29)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni tiegħu
                  8
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li Malta tieħu azzjoni fl-2020 u fl-2021 biex:

               1.F’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jkunu jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju u tiżgura s-sostenibbiltà fejn jidħol id-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Issaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa fir-rigward tal-ħaddiema li jaħdmu fil-qasam tas-saħħa, tal-prodotti mediċi kritiċi u tal-kura primarja.

               2.Tikkonsolida l-arranġamenti għal xogħol b’ħinijiet iqsar u tiżgura l-adegwatezza tal-protezzjoni kontra l-qgħad għall-ħaddiema kollha. Issaħħaħ il-kwalità u l-inklużività tal-edukazzjoni u l-iżvilupp tal-ħiliet.

               3.Tara li jkun hemm implimentazzjoni effettiva ta’ appoġġ ta’ likwidità għal negozji affettwati, fosthom dawk li jaħdmu għal rashom. Tiffinanzja fil-bidu tal-perjodu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jiġi mbuttat ’il quddiem l-irkupru ekonomiku.  Tiffoka l-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq il-produzzjoni u l-użu nadif u effiċjenti tal-enerġija, it-trasport sostenibbli, il-ġestjoni tal-iskart, ir-riċerka u l-innovazzjoni.

               4.Tlesti r-riformi li jittrattaw in-nuqqasijiet attwali fil-kapaċità istituzzjonali u l-governanza biex tissaħħaħ l-indipendenza ġudizzjarja. Tkompli bil-ħidma biex jiġu evalwati u mtaffija b’mod adegwat ir-riskji tal-ħasil tal-flus u biex jiġi żgurat l-infurzar effettiv tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus. Iżżid il-pass fl-azzjoni biex jiġu ttrattati l-karatteristiċi tas-sistema tat-taxxa li jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa minn individwi u minn kumpaniji multinazzjonali.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 517 final.

                     (3)

                        ĠU C 301, 5.9.2019, p. 117.

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p.5) kif ukoll ir-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1)

                     (7)

                        SWD(2020) 517 final.

                     (8)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.