title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 tar-Rumanija u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tar-Rumanija

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/135

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 tar-Rumanija u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tar-Rumanija
      (2019/C 301/23)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politiki ekonomiċi (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Ikkunsidrat kif xieraq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lir-Rumanija bħala waħda mill-Istati Membri li għalih trid issir analiżi fil-fond.

                  (2)

                  Ir-rapport dwar il-pajjiż tal-2019 għar-Rumanija ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tar-Rumanija hi u tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tar-Rumanija lejn il-miri nazzjonali Ewropa 2020 tagħha. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li r-Rumanija għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-vulnerabbiltajiet huma marbutin ma’ kompetittività fil-kostijiet li qed tonqos u defiċit fil-kont kurrenti li qed jikber, f’kuntest ta’ politika fiskali espansjonarja u ambjent tan-negozju imprevedibbli. Inizjattivi leġiżlattivi riċenti qed joħolqu riskji għall-funzjonament tas-settur finanzjarju u jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-investiment tas-settur privat.

                  (3)

                  Ir-Rumanija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fid-9 ta’ Mejju 2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tagħha fit-8 ta’ Mejju 2019. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

                  (4)

                  Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

                  (5)

                  Bħalissa r-Rumanija tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2019, il-gvern jippjana defiċit nominali ta’ 2,8 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019, u li wara dan it-tnaqqis gradwali tiegħu, għal 2,0 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (5), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien, stabbilit għal defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG, mhuwiex ippjanat li jintlaħaq matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jilħaq l-40 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-proġezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. Barra minn hekk, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ppjanati tad-defiċit ma ġewx speċifikati biżżejjed.

                  (6)

                  Fit-22 ta’ Ġunju 2018, il-Kunsill sab f’konformità mal-Artikolu 121(4) tat-Trattat li fir-Rumanija seħħet devjazzjoni osservata sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fl-2017. Fid-dawl tad-devjazzjoni sinifikanti stabbilita, fit-22 ta’ Ġunju 2018 il-Kunsill ħareġ Rakkomandazzjoni (6), li tirrakkomanda li r-Rumanija tieħu l-passi meħtieġa biex tiggarantixxi li r-rata ta’ tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett (7) ma taqbiżx it-3,3 % fl-2018 u l-5,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,8 % tal-PDG f’kull sena. Fl-4 ta’ Diċembru 2018, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2018/2020 (8), li tistabbilixxi li r-Rumanija ma kinitx ħadet azzjoni effettiva skont ir-Rakkomandazzjoni tiegħu tat-22 ta’ Ġunju 2018, u ħareġ Rakkomandazzjoni riveduta (9). Fir-Rakkomandazzjoni tal-4 ta’ Diċembru 2018, il-Kunsill talab lir-Rumanija biex tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata nominali ta’ tkabbir tal-infiq pubbliku primarju nett ma taqbiżx l-4,5 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fl-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2019/1002 (10), li stabbilixxiet li r-Rumanija ma kinitx ħadet azzjoni effettiva skont ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 2018. Barra minn hekk, fuq il-bażi tad-data tar-riżultati tal-2018, instab li r-Rumanija kienet f’devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament rakkomandat fl-2018. Fuq il-bażi tal-Artikolu 121(4) tat-Trattat u l-Artikolu 10(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97, fil-5 ta’ Ġunju 2019 il-Kummissjoni ħarġet twissija lir-Rumanija li fl-2018 ġiet osservata devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Fl-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill adotta Rakkomandazzjoni sussegwenti (11), li tikkonferma l-ħtieġa għar-Rumanija biex tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett ma taqbiżx l-4,5 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni minn din ir-Rakkomandazzjoni fl-2019.

                  (7)

                  Fir-Rakkomandazzjoni tiegħu tal-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill irrakkomanda lir-Rumanija biex tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata nominali ta’ tkabbir tal-infiq pubbliku primarju nett ma taqbiżx l-5,1 % fl-2020, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,75 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2020. Barra minn hekk, it-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019 ipproġetta defiċit tal-amministrazzjoni pubblika ogħla mill-valur ta’ referenza tat-Trattat ta’ 3 % tal-PDG fl-2019 u fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li miżuri ulterjuri sinifikanti se jkunu meħtieġa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, fid-dawl ta’ prospettiva fiskali li qed tiddeterjora b’mod qawwi, f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2019, bil-għan li tikkoreġi d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv fuq terminu medju.

                  (8)

                  L-ippjanar baġitarju tar-Rumanija regolarment jinjora d-dispożizzjonijiet tal-qafas fiskali nazzjonali. Ir-regola tad-defiċit strutturali nazzjonali tirrikjedi konformità jew konverġenza mal-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ defiċit strutturali li ma jaqbiżx 1 % tal-PDG. Fl-2016 ir-Rumanija tbiegħdet mill-objettiv baġitarju ta’ terminu medju u ilha fi triq diverġenti minn dakinhar, bi ksur tar-regola tad-defiċit nazzjonali. Iż-żewġ emendi tal-baġit tal-2018 adottati fil-ħarifa tal-2018, reġgħu tbiegħdu mill-ġdid minn diversi regoli awżiljarji li jipprojbixxu żidiet fil-limiti tal-iżbilanċ u tan-nefqa matul is-sena fiskali li għaddejja. Il-baġit tal-2019, adottat mill-gvern fi Frar 2019 u approvat mill-Parlament f’Marzu, reġa’ tbiegħed minn għadd ta’ regoli fiskali, inkluża r-regola tad-defiċit strutturali. Barra minn hekk, bħal fi snin preċedenti, l-awtoritajiet ma bagħtux aġġornament tal-istrateġija fiskali fuq terminu medju lill-Parlament sal-iskadenza statutorja ta’ Awwissu, u b’hekk imminaw ir-rwol tagħha ta’ gwida. Bħal fi snin preċedenti wkoll, l-awtoritajiet ma kinux konformi mar-rekwiżit li jiffirmaw dikjarazzjoni li l-baġit tal-2019 u l-istrateġija fiskali jirrispettaw ir-regoli fiskali u l-prinċipji tar-responsabbiltà fiskali.

                  (9)

                  Il-konformità mat-taxxa għadha baxxa. Fir-rigward tat-taxxa fuq il-valur miżjud, id-differenza bejn id-dħul teoretikament mistenni u dak attwalment miġbur għadha għolja ħafna. L-ekonomija informali kbira tirrappreżenta sfida addizzjonali għall-konformità mat-taxxa, filwaqt li l-livelli għoljin ta’ xogħol mhux iddikjarat iċaħħdu lill-baġit tal-Istat minn riżorsi sinifikanti. Barra minn hekk, il-prevalenza ta’ pagamenti fi flus kontanti tiffaċilita l-evażjoni tat-taxxa. F’din l-aħħar sena, ir-Rumanija għamlet progress limitat fl-indirizzar tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż ripetuta biex tissaħħaħ il-konformità u l-ġbir tat-taxxa. L-introduzzjoni ta’ cash registers elettroniċi mqabbdin mas-sistema tat-teknoloġija tal-informatika tal-amministrazzjoni tat-taxxa qed tavvanza pjuttost bil-mod. L-amministrazzjoni tat-taxxa qed tieħu passi biex tistabbilixxi sistema ta’ valutazzjoni tar-riskju għall-awditjar tal-kontribwenti.

                  (10)

                  Wara diversi snin ta’ sforzi kontinwi biex jiġi kkonsolidat is-settur finanzjarju, fl-2018 reġa’ kien hemm pressjoni fuq l-istabbiltà finanzjarja minn sett ta’ inizjattivi leġiżlattiv parlamentari u tal-gvern. It-taxxa fuq l-assi tal-banek adottata mill-gvern permezz ta’ ordinanza ta’ emerġenza fl-aħħar ta’ Diċembru 2018, mingħajr valutazzjoni tal-impatt jew konsultazzjoni mal-partijiet interessati, qajmet għadd ta’ preokkupazzjonijiet serji relatati mal-impatt negattiv tagħha fuq is-sitwazzjoni prudenzjali tal-banek, it-twettiq tal-politika monetarja u fl-aħħar mill-aħħar l-investiment u t-tkabbir ekonomiku. Il-mod tal-adozzjoni tagħha u d-dispożizzjonijiet tagħha kellhom effett negattiv sinifikanti fuq ir-rata tal-kambju, l-abbiltà tal-gvern li jissellef mis-suq u fl-aħħar mill-aħħar fuq il-perċezzjoni tal-partijiet interessati dwar ir-riskji operazzjonali. Filwaqt li xi aspetti kontroversjali tat-taxxa ġew emendati f’Marzu 2019, il-bidliet reġgħu ġew adottati permezz ta’ ordinanza governattiva ta’ emerġenza u mingħajr valutazzjoni tal-impatt. L-iktar aspetti ta’ sfida tat-taxxa bankarja fuq l-assi totali tneħħew. Madankollu, skont il-formulazzjoni l-ġdida, it-taxxa tista’ tfixkel l-inċentivi tal-kreditu, li jista’ jirriżulta f’allokazzjoni ħażina ta’ kreditu għall-ekonomija. Jenħtieġ li jiġu vvalutati l-implikazzjonijiet potenzjali ta’ dawn il-bidliet għat-trażmissjoni tal-politika monetarja. Diversi inizjattivi leġiżlattivi adottati mill-Parlament fi tmiem l-2018, minkejja li ġew iddikjarati antikostituzzjonali mill-Qorti Kostituzzjonali f’Marzu 2019, poġġew pressjoni addizzjonali fuq is-settur bankarju u saħħew il-perċezzjoni ġenerali ta’ qafas legali imprevedibbli. L-esperjenza tal-passat turi li tali inizjattivi jistgħu jerġgħu jiġu ppreżentati mil-leġiżlatura.

                  (11)

                  Il-liġi tal-pensjoni l-ġdida, adottata mill-Parlament f’Diċembru 2018, x’aktarx se toħloq riskji għas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Il-punt tal-pensjoni, jiġifieri l-parametru ewlieni użat għall-indiċjar tal-pensjonijiet, se jiżdied bi 15 % f’Settembru 2019 u b’40 % f’Settembru 2020. Il-liġi dwar il-pensjonijiet tibdel diversi parametri użati biex jiġu kkalkulati l-benefiċċji tal-pensjoni. B’mod partikolari, il-valur tal-punt tal-pensjoni huwa mistenni jiżdied, peress li l-fattur ta’ indiċjar għall-pensjonijiet eżistenti ma jibqax jikkonverġi lejn il-prezzijiet iżda minflok jibqa’ permanentement magħmul minn pagi u prezzijiet. Barra minn hekk, il-perjodu ta’ kontribuzzjoni użat biex tiġi kkalkulata l-pensjoni ta’ persuna se jitqassar, u dan iwassal għal nefqa ogħla fil-pensjonijiet għal pensjonijiet ġodda. Madankollu, l-abolizzjoni tal-indiċi ta’ korrezzjoni għal pensjonijiet ġodda (li kienet tintuża biex parzjalment torbot l-ewwel pensjoni mal-pagi) se timmitiga ż-żieda ġenerali fin-nefqa tal-pensjoni kkawżata mill-parametri l-oħra. Xi sfidi strutturali li jaffettwaw l-adegwatezza tal-pensjonijiet għadhom ma ġewx indirizzati. L-età effettiva ta’ rtirar medja hija qrib għall-medja tal-Unjoni, iżda mhix l-istess bejn in-nisa u l-irġiel. Flimkien ma’ perjodi iqsar ta’ kontribuzzjoni għan-nisa, din l-inugwaljanza ssarraf f’lakuna konsiderevoli fil-pensjoni bejn is-sessi.

                  (12)

                  Ir-riforma tas-sistema tal-pensjonijiet introdotta fl-2008 treġġgħet lura gradwalment. Wara posponimenti ripetuti taż-żidiet skedati għall-kontribuzzjonijiet għall-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru, li kellhom jilħqu 6 % tal-pagi gross sal-2016, il-kontribuzzjonijiet tnaqqsu għal 3,75 % tal-pagi gross mill-2018. Fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru komplew jiddgħajfu bis-sett ta’ miżuri adottati mill-gvern permezz ta’ ordinanza ta’ emerġenza fi tmiem l-2018. Il-kontribuzzjonijiet għal dawn il-fondi saru fakultattivi wara perjodu minimu ta’ kontribuzzjoni ta’ ħames snin. Ir-rekwiżiti kapitali minimi għall-kumpaniji ta’ ġestjoni ta’ fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru żdiedu b’mod sinifikanti, li wasslu għal riskju ta’ ħruġ minn kumpaniji ta’ ġestjoni ta’ fondi mis-suq Rumen. It-tariffi amministrattivi imposti fuq il-kontribuzzjonijiet gross kienu wkoll maqtugħin b’mod sinifikanti, u b’hekk potenzjalment jaffettwaw ir-riżultati finanzjarji ta’ kumpaniji ta’ ġestjoni ta’ fondi u jżidu l-possibbiltà ta’ ħruġ mis-suq. Dan jista’ jkollu implikazzjonijiet negattivi għall-iżvilupp tas-suq tal-kapital lokali u l-grupp ta’ investituri istituzzjonali, kif ukoll iċaħħad lill-ekonomija minn sors tant meħtieġ ta’ investiment fit-tul. Barra minn hekk, f’każ li t-tieni pilastru jiddgħajjef jew jitneħħa, dan jirriżulta f’introjtu tal-irtirar inqas iddiversifikat u jesponi l-pensjonijiet għal riskji politiċi u demografiċi ogħla. F’Marzu 2019, permezz ta’ ordinanza ta’ emerġenza, il-gvern żamm ir-rekwiżiti minimi ġodda ta’ kapital għall-kumpaniji ta’ ġestjoni tal-fondi, iżda ppospona l-iskadenza biex jitħallas il-kapital addizzjonali kollu sa Diċembru 2019. F’Mejju 2019 il-gvern naqqas b’mod sinifikanti r-rekwiżiti minimi ta’ kapital għal kumpaniji ta’ ġestjoni tal-fondi tal-pensjonijiet, li parzjalment ibbilanċja ż-żieda deċiża f’Diċembru 2018. Dispożizzjonijiet oħra fl-ordinanza ta’ emerġenza ta’ Diċembru 2018 li jipperikolaw il-vijabbiltà tal-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru jibqgħu l-istess.

                  (13)

                  Sfidi marbuta mal-kwalità u l-inklużività tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ għandhom impatt negattiv fuq il-potenzjal ta’ tkabbir inklużiv tar-Rumanija. Għalkemm il-baġit żdied fl-2019, l-infiq fuq l-edukazzjoni jibqa’ wieħed mill-aktar baxxi fl-Unjoni, b’mod partikolari fil-livelli tal-edukazzjoni li huma essenzjali biex jiġi evitat it-tluq bikri mill-iskola (li għadu għoli), jiġu żgurati opportunitajiet indaqs u jiġu indirizzati l-inugwaljanzi aktar tard fil-ħajja. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u l-kura bikrija ta’ kwalità tibqa’ taħt il-medja tal-Unjoni, parzjalment minħabba nuqqas ta’ faċilitajiet. Dan għandu implikazzjonijiet għall-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol kif ukoll għall-ksib bikri ta’ ħiliet. Il-modernizzazzjoni tan-netwerk tal-iskejjel u l-ottimizzazzjoni biex jiġu indirizzati x-xejriet demografiċi għadha lura, b’10 % tal-iskejjel huma ffullati żżejjed, filwaqt li 58 % għandhom kapaċitajiet żejda. Il-ksib ta’ ħiliet bażiċi u diġitali qed jiffaċċja sfidi sinifikanti. L-abbiltajiet tal-għalliema li japplikaw approċċ ibbażat fuq l-istudenti mhumiex żviluppati biżżejjed. Id-disparitajiet rurali-urbani għadhom jippersistu u gruppi vulnerabbli, inklużi r-Roma, għad għandhom aċċess limitat għal edukazzjoni ta’ kwalità għolja u inklużiva.

                  (14)

                  Is-suq tax-xogħol kien taħt pressjoni dejjem akbar, peress li r-rata tal-qgħad (4,2 % fl-2018) hija baxxa ħafna, filwaqt li l-forza tax-xogħol qed tonqos u n-nuqqas ta’ ħiliet għadu qed jippersisti. Ir-rata ta’ attività tan-nisa, b’mod partikolari għaż-żgħażagħ u ta’ età medja, hija baxxa. Dan huwa prinċipalment minħabba responsabbiltajiet personali u tal-familja u l-parteċipazzjoni baxxa ta’ tfal ta’ età bejn 0 u 3 snin f’indukrar formali tat-tfal. Il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol jipprovdu rispons limitat għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, b’miżuri ffukati prinċipalment fuq inċentivi finanzjarji aktar milli fuq approċċi mfassla apposta u komprensivi. Id-dewmien tar-riforma ppjanata għas-servizz pubbliku tal-impjiegi jibqa’ ostaklu sinifikanti għat-twassil modernizzat ta’ servizzi lil impjegaturi u n-nies qiegħda. It-titjib tal-ħiliet u s-servizzi integrati huma wkoll dgħajfa. Il-ħiliet mhumiex qed jevolvu skont il-ħtiġijiet ta’ setturi ekonomiċi li qed jespandu, b’81 % ta’ impjegaturi b’diffikultajiet biex jimlew il-postijiet tax-xogħol battala. Is-settur tal-ICT qed jikber, filwaqt li l-għadd ta’ Rumeni ta’ bejn l-20 u d-29 sena li għandhom lawrja fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija jew il-matematika naqas bejn l-2014 u l-2016. Bħalissa ma teżisti l-ebda valutazzjoni fil-livell globali jew f’dak settorjali tal-ħtiġijiet tal-ħiliet, u t-tbassir tal-ħiliet jibqa’ ma jintużax, u b’hekk jiġi ostakolat l-adattament tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. Bdiet l-introduzzjoni ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali doppji biex tiġi indirizzata l-iskarsezza ta’ ħiliet. Madankollu, l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali għadhom jitqiesu bħala għażla tat-tieni rata minn studenti u ġenituri, u r-rata ta’ impjieg relattivament baxxa għal dawk li ggradwaw mill-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali tindika li r-rilevanza għas-suq tax-xogħol hija sfida. L-edukazzjoni għolja mhix allinjata biżżejjed mas-suq tax-xogħol. Minkejja li l-livell ta’ edukazzjoni terzjarja irdoppja matul id-deċennju, għadu baxx.

                  (15)

                  Minkejja t-titjib reċenti, il-faqar u l-inugwaljanza fid-dħul għadhom għoljin, u disparitajiet reġjonali qed jikbru. Wieħed minn kull tliet Rumeni għadu f’riskju ta’ faqar u esklużjoni soċjali, bi gruppi partikolari bħat-tfal, ir-Rom, persuni b’diżabilità u l-anzjani jkunu aktar affettwati. Is-servizzi soċjali m’għandhomx biżżejjed kwalità u kopertura, u distribuzzjoni ġeografika li mhix uniformi, mhux marbuta mal-ħtiġijiet speċifiċi tal-komunitajiet. Madwar 20 % biss tal-unitajiet territorjali amministrattivi għandhom servizzi soċjali liċenzjati. Is-servizzi ġeneralment huma kkonċentrati madwar żoni aktar sinjuri jew urbani, filwaqt li l-ħtiġijiet huma aktar urġenti f’żoni u reġjuni ifqar rurali. L-integrazzjoni limitata tas-servizzi tal-impjieg, l-edukazzjoni, is-saħħa u s-servizzi soċjali ma tippermettix l-inklużjoni sostenibbli ta’ diversi gruppi żvantaġġati. Persuni b’diżabilità jingħataw biss appoġġ limitat għal għajxien indipendenti u aċċess għall-impjieg. Is-sitwazzjoni tal-komunità Rom ftit li xejn turi progress. Il-privazzjoni mill-akkomodazzjoni hija l-ogħla fl-Unjoni u hija ta’ ħsara għall-inklużjoni soċjali. Il-politiki tal-akkomodazzjoni qed ikunu deċentralizzati mingħajr qafas strateġiku, u l-komunitajiet foqra ta’ spiss ma jkollhomx riżorsi finanzjarji. L-indiċi ta’ referenza soċjali użat bħala bażi għall-biċċa l-kbira tal-benefiċċji soċjali ma ġiex aġġornat mill-2008 u ddeprezza b’mod konsiderevoli fir-rigward tal-paga minima. B’riżultat ta’ dan, ir-rati ta’ faqar għall-persuni b’intensità baxxa jew baxxa ta’ xogħol żdiedu bin-nofs mill-2010. Barra minn hekk, is-sigurtà soċjali għal ħaddiema atipiċi hija inadegwata. Wieħed minn kull tliet ħaddiema atipiċi jinsab f’riskju ta’ deprivazzjoni materjali estrema. Ħaddiema ta’ kuljum u staġjonali m’għandhomx aċċess formali għad-drittijiet tas-sigurtà soċjali li jkopri l-qgħad, il-liv tal-maternità, l-inċidenti u l-korrimenti fuq ix-xogħol. L-implimentazzjoni tar-riforma tal-introjtu minimu tal-inklużjoni li nbdiet fl-2016, li żżid il-kopertura u l-adegwatezza tal-għajnuna soċjali, reġgħet ġiet posposta għall-2021.

                  (16)

                  Id-djalogu soċjali huwa kkaratterizzat minn kopertura ta’ ftehim kollettiv baxx, b’mod partikolari fil-livell settorjali, anki minħabba d-definizzjoni attwali ta’ setturi. L-awtoritajiet bdew pjanijiet biex jirrevedu d-definizzjonijiet tas-setturi ekonomiċi iżda għadu ma ntlaħaq l-ebda ftehim. Lil hinn mill-qafas ta’ negozjar kollettiv, l-involviment f’waqtu u sinifikanti tas-sħab soċjali dwar kwistjonijiet ta’ politika u riformi huwa limitat. Il-parti l-kbira tad-djalogu soċjali jsir formalment, fil-Kunsill Ekonomiku u Soċjali u l-Kumitati tad-Djalogu Soċjali. Madankollu, minkejja l-qafas stabbilit ta’ djalogu u konsultazzjonijiet, l-istabbiltà u r-rwol ta’ dawn l-istituzzjonijiet iddgħajfu matul l-aħħar sena.

                  (17)

                  Wara snin ta’ tkabbir moderat fil-pagi, ir-Rumanija qed tesperjenza waħda mill-aktar rati mgħaġġla ta’ tkabbir fil-pagi fl-Unjoni. Din hija xprunata minn politiki tal-gvern li jżidu l-pagi pubbliċi u minimi, rata baxxa rekord ta’ qgħad u n-nuqqas strutturali ta’ ħaddiema. Il-paga minima għadha tiġi stabbilita b’mod mhux sistematiku, mingħajr mekkaniżmu oġġettiv. Żidiet konsekuttivi matul is-snin irriżultaw f’wieħed minn kull tliet impjegati jaqilgħu paga minima fl-2017, rata ta’ kważi erba’ darbiet ogħla milli fl-2011.

                  (18)

                  Is-sistema tas-saħħa taffaċċa ħafna sfidi. Finanzjament baxx, użu ineffiċjenti tar-riżorsi pubbliċi u n-nuqqas ta’ riforma jillimitaw l-effikaċja tas-sistema tas-saħħa. L-emigrazzjoni kontinwa wasslet għal nuqqas sostanzjali ta’ tobba u infermiera. L-infrastruttura tas-saħħa u l-prevalenza ta’ pagamenti informali għadhom sorsi ta’ tħassib. L-aċċess għas-servizzi tal-kura tas-saħħa għal dawk li jgħixu f’żoni rurali u gruppi vulnerabbli huwa limitat. Dawn il-fatturi min-naħa tagħhom għandhom impatt negattiv fuq is-saħħa tan-nies, li għadha taħt il-medja tal-Unjoni minkejja titjib riċenti. Hu ħtieġa kbira għat-titjib fil-kura tal-komunità iżda hemm dewmien. Il-proġett pilota għall-istabbiliment ta’ ċentri ta’ kura fil-komunità beda b’dewmien, u dan kellu impatt fuq l-introduzzjoni ta’ servizzi ta’ kura integrata. Is-settur tal-kura fit-tul mhuwiex lest biex jittratta popolazzjoni li qed tixjieħ malajr. Hemm ftit li xejn servizzi f’dar il-pazjenti u s-servizzi ta’ kura matul il-ġurnata, l-iktar ikkonċentrati f’żoni bi dħul ogħla. Il-kopertura u l-infiq pubbliku fuq il-kura fit-tul huma fost l-aktar baxxi fl-Unjoni u l-aċċess għall-kura fit-tul, ir-riabilitazzjoni u l-kura palljativa huma fqar.

                  (19)

                  Il-kwalità tal-infrastruttura, inkluż is-setturi tat-trasport, l-enerġija, l-iskart u l-ilma mormi, għadha baxxa u tillimita l-prospetti tat-tkabbir tar-Rumanija. Minkejja investiment pubbliku sinifikanti wara li r-Rumanija ssieħbet fl-Unjoni, l-infrastruttura fiżika tagħha għadha sottożviluppata. Il-kundizzjoni ġenerali u l-affidabbiltà tan-netwerks tat-toroq u tal-ferroviji huma foqra ħafna. L-infrastruttura mhijiex tlaħħaq mad-domanda tat-traffiku ġġenerata minn ekonomija li qed tespandi. In-netwerk tat-toroq huwa fost l-inqas żviluppati fl-Unjoni, u r-riforma tas-settur ferrovjarju għadha lura. L-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod qawwi matul dawn l-aħħar ħames snin. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ investiment qawwi fil-manutenzjoni naqqas il-veloċità tal-ferrovija u affettwa l-ħinijiet ta’ kunsinna tat-trasport ferrovjarju tal-merkanzija. It-trasport urban ibati minn nuqqas kroniku ta’ finanzjament, organizzazzjoni fqira fis-settur u l-kapaċità amministrattiva dgħajfa tal-fornituri lokali. Barra minn hekk, l-infrastruttura tal-enerġija, l-iskart, l-ilma u l-ilma mormi u l-interkonnessjonijiet tal-enerġija qed ikomplu juru nuqqasijiet. Is-sistema tal-ġestjoni tal-iskart għadha kkaratterizzata minn riċiklaġġ baxx ħafna tal-iskart muniċipali u rati għoljin ħafna ta’ miżbliet. Għad hemm sfidi biex tintlaħaq il-mira tal-effiċjenza enerġetika fil-bini, b’mod partikolari għad hemm marġini wiesa’ biex tintlaħaq il-mira tal-effiċjenza enerġetika fil-bini.

                  (20)

                  Il-kapaċità ġenerali ta’ innovazzjoni tar-Rumanija għadha baxxa u l-kompetittività futura tagħha hija kkontestata mill-qabża kbira fil-produttività u l-innovazzjoni bejn ditti b’sjieda barranija u dawk domestiċi. L-investiment tar-Rumanija fir-riċerka u l-iżvilupp huwa l-aktar wieħed baxx fl-Unjoni (0,5 % tal-PDG), u n-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp kompliet tonqos minn 0,32 % tal-PDG fl-2011 għal 0,21 % tal-PDG fl-2017, u dan jimpedixxi kwalunkwe bini ta’ kapaċità. Bħala konsegwenza, il-kwalità tal-bażi tax-xjenza pubblika għadha baxxa ħafna u r-rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju huma sottożviluppati. Hekk kif l-għadd ta’ gradwati terzjarji fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika wkoll naqas iktar, in-nuqqas ta’ ħiliet joffri sfida kbira għall-potenzjal innovattiv tal-ekonomija Rumena. Id-diġitalizzazzjoni hija sfida ewlenija jekk l-innovazzjoni u l-kompetittività Rumeni se jitjiebu. Ir-Rumanija għandha rekord ħażin f’ħafna komponenti tal-Ekonomija Diġitali u l-Indiċi Soċjali, inklużi s-servizzi pubbliċi diġitali, il-ħiliet diġitali tal-popolazzjoni ġenerali u d-diġitalizzazzjoni tan-negozji.

                  (21)

                  Sar progress limitat fir-Rumanija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż biex issaħħaħ il-prijoritizzazzjoni tal-proġetti u t-tħejjija tal-investiment pubbliku. Il-Ministeru tal-Finanzi huwa responsabbli mit-tħejjija ta’ lista prijoritarja ta’ proġetti ta’ investiment pubbliku ’l fuq minn RON 100 miljun (EUR 21 miljun) u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tagħhom, iżda l-proġetti huma ġestiti mill-ministeri kkonċernati. Il-lista ta’ proġetti prijoritarji bħalissa tinkludi madwar 136 proġett, l-iktar fil-qasam tat-trasport. Il-parti l-kbira ta’ dawn il-proġetti prijoritarji jistgħu jiġu kofinanzjati minn fondi tal-Unjoni. L-użu tal-fondi tal-Unjoni qed jinżamm lura minn fatturi bħal kapaċità amministrattiva limitata biex jitħejjew, jiġu pprijoritizzati u implimentati proġetti kbar ta’ investiment. Minkejja li dan l-aħħar qed jitħejjew u jintbagħtu proġetti infrastrutturali kbar lill-Kummissjoni Ewropea għall-approvazzjoni, xi proġetti importanti bħall-awtostrada Sibiu-Pitești (li tiżgura l-konnettività mal-kurituri TEN-T li jgħaqqdu r-Renu mad-Danubju u l-Orjent mal-Mediterran tal-Lvant) għadhom nieqsa u l-implimentazzjoni b’mod ġenerali għadha lura. Barra minn hekk, l-assorbiment tal-fondi tal-Unjoni s’issa kien xprunat minn proġetti mħejjija għall-perjodu preċedenti ta’ programmazzjoni, filwaqt li sensiela ta’ proġetti ġodda għall-perjodu attwali għad iridu jiġu żviluppati bis-sħiħ.

                  (22)

                  L-akkwist pubbliku effiċjenti huwa essenzjali biex jintlaħqu għanijiet politiċi importanti fir-Rumanija, inkluż l-infiq pubbliku effiċjenti, il-modernizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika u l-promozzjoni tal-innovazzjoni, u tkabbir sostenibbli u inklużiv. Ir-Rumanija għamlet progress limitat fl-indirizzar tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż biex ittejjeb it-trasparenza tal-akkwist pubbliku. L-effiċjenza tal-akkwist pubbliku għadha kwistjoni, filwaqt li l-irriversibbiltà ta’ ċerti miżuri, notevolment is-simplifikazzjoni tal-kontroll ex-ante, hija fil-periklu. L-istrateġija nazzjonali tal-akkwist pubbliku tenfasizza l-importanza ta’ kontroll unitarju ex ante mwettaq mill-Aġenzija Nazzjonali għall-Akkwist Pubbliku. Inizjattivi leġiżlattivi rikorrenti jirriskjaw li jimminaw il-kisba tal-objettivi fl-istrateġija. Il-prevedibbiltà u l-istabbiltà tal-leġiżlazzjoni tal-akkwist pubbliku għadhom sfidi importanti u l-istrateġija tal-akkwist pubbliku nazzjonali mhijiex implimentata b’mod sħiħ.

                  (23)

                  It-twettiq tat-tfassil tal-politika pubblika sar dejjem aktar imprevedibbli, u qed ikun ta’ piż fuq l-ambjent tan-negozju. Eżempju riċenti huwa l-adozzjoni permezz ta’ ordinanza tal-gvern f’sett ta’ miżuri estensivi li jaffettwaw il-funzjonament tas-settur bankarju, il-maniġers tal-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru, u l-kumpaniji tal-enerġija u tat-telekomunikazzjoni, mingħajr konsultazzjoni mal-partijiet interessati jew valutazzjoni tal-impatt. Valutazzjonijiet tal-impatt regolatorji jibqgħu formalità, filwaqt li l-kwalità u l-użu reali tagħhom ivarjaw sostanzjalment bejn is-setturi. Hemm biss kontroll tal-kwalità limitat tal-valutazzjonijiet tal-impatt regolatorju u tat-tfassil tal-politika. Ma hemm l-ebda mekkaniżmu sostenibbli ta’ monitoraġġ tal-politika b’sistema ta’ rappurtar trasparenti u evalwazzjonijiet ex-post. Inizjattivi leġiżlattivi importanti ta’ spiss jitħabbru eżatt qabel l-adozzjoni. L-involviment tal-partijiet interessati fit-tfassil u l-implimentazzjoni tar-riformi huwa dgħajjef, u rarament jeżisti djalogu ġenwin, għalkemm l-istrutturi istituzzjonali għalih huma disponibbli. Proċeduri amministrattivi kkumplikati b’mod partikolari jaffettwaw in-negozji ż-żgħar u ta’ daqs medju. Pereżempju, proċeduri amministrattivi onerużi għat-twaqqif ta’ negozji kif ukoll rekwiżiti regolatorji imposti fuq il-fornituri ta’ servizzi, inklużi professjonijiet regolati, jimpedixxu aktar żvilupp tas-suq. L-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni rilevanti rigward il-ġestjoni tar-riżorsi umani fl-amministrazzjoni pubblika għadha lura. Il-frammentazzjoni għolja tar-responsabbiltajiet u r-riżorsi taffettwa l-konsistenza u d-disponibbiltà tas-servizzi pubbliċi pprovduti, speċjalment fil-livell lokali. Strateġiji nazzjonali u reġjonali għal servizzi pubbliċi differenti ma jiġux tradotti f’miżuri integrati fil-livell reġjonali u lokali. Il-finanzjament tas-servizzi pubbliċi huwa irregolari fil-pajjiż u spiss ma jikkorrispondix għall-ħtiġijiet lokali. Fatturi bħal approċċ strateġiku unifikat għal kull tip ta’ servizz, lakuni eżistenti u ħtiġijiet biex jiġu żviluppati servizzi ġodda huma injorati. Id-dħul tal-awtoritajiet lokali huwa nieqes mill-istabbiltà u l-prevedibbiltà. Ittieħdet azzjoni limitata biex jittejjeb il-bilanċ bejn ir-responsabilitajiet li għandhom ikunu deċentralizzati u l-allokazzjoni ta’ riżorsi finanzjarji biex l-awtoritajiet lokali jkunu jistgħu jwasslu servizzi ta’ kwalità. Huma meħtieġa azzjonijiet addizzjonali biex tiżdied il-kapaċità amministrattiva fil-livell lokali.

                  (24)

                  L-intrapriżi tal-Istat għandhom rwol ċentrali fis-setturi tal-infrastruttura kritika bħall-enerġija u t-trasport ferrovjarju. Il-prestazzjoni ekonomika u finanzjarja tagħhom tjiebet dan l-aħħar, bis-saħħa ta’ ambjent makroekonomiku favorevoli. Madankollu, it-trasparenza u l-iżvelar tar-riżultati finanzjarji u operazzjonali ma tjiebux u r-regoli ta’ governanza korporattiva għadhom qed jiġu applikati biss irregolarment. Eżempji speċifiċi jinkludu l-ħatra ripetuta ta’ bordijiet interim, li jitbiegħdu mill-ispirtu tal-liġi, u n-nuqqas ta’ użu ta’ għodod ta’ infurzar disponibbli f’konformità mal-leġiżlazzjoni għal kumpaniji mhux konformi. Riskji li l-leġiżlazzjoni fuq l-intrapriżi tal-Istat tista’ tiddgħajjef b’mod sostanzjali ma ttaffewx. Dan jammonta għal treġġigħ lura tal-progress li sar fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż mill-2015 u l-2016. B’riżultat ta’ dan, il-kundizzjonijiet ewlenin biex jiġi promoss l-użu effiċjenti tar-riżorsi pubbliċi qed jiġu mfixkla, u hemm lok għal distorsjoni fid-deċiżjonijiet ta’ investiment. It-trasferiment tas-sjieda ta’ diversi intrapriżi kbar tal-Istat lill-Fond Sovran għall-Iżvilupp u għall-Investiment il-ġdid se jirrikjedi implimentazzjoni bir-reqqa ta’ regoli ta’ governanza korporattiva b’saħħithom kemm għall-Fond kif ukoll għall-kumpaniji fil-portafoll tiegħu.

                  (25)

                  Żviluppi matul l-aħħar sena qajmu tħassib fir-rigward tal-istat tad-dritt u saħħew it-tħassib serju preċedenti rigward l-irriversibbiltà u s-sostenibbiltà tal-progress preċedenti tar-Rumanija dwar ir-riforma tas-sistema ġudizzjarja tagħha u l-indirizzar tal-korruzzjoni f’livell għoli. Dawn il-kwistjonijiet huma s-suġġett tal-monitoraġġ taħt il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika. Emendi għal tliet liġijiet tal-ġustizzja issa huma fis-seħħ u fihom numru ta’ miżuri li jdgħajfu l-garanziji legali għall-indipendenza ġudizzjarja. Dawn x’aktarx se jimminaw kemm l-effettività tax-xogħol ta’ kuljum mill-imħallfin u l-prosekuturi kif ukoll il-fiduċja tal-pubbliku fil-ġudikatura. Qed issir pressjoni fuq istituzzjonijiet ġudizzjarji u fuq maġistrati individwali. inkluż permezz tat-twaqqif ta’ sezzjoni speċjalizzata ta’ prosekuzzjoni għal reati allegatament imwettqa minn maġistrati. Il-passi kontinwi biex jiġi emendat il-kodiċi kriminali u l-kodiċi tal-proċedura kriminali jkollhom impatt negattiv fuq l-effettività tal-investigazzjonijiet u l-proċessi kriminali u jnaqqsu wkoll il-kamp ta’ applikazzjoni tal-korruzzjoni bħala reat. Aktar tħassib jirrigwarda l-proċessi ta’ tkeċċija u ta’ ħatra ta’ maġistrati ta’ livell għoli. Avviżi riċenti jissuġġerixxu li miżuri relatati mar-riforma tas-sistema tal-ġustizzja jistgħu jiġu kkunsidrati mill-ġdid.

                  (26)

                  Skont il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika, il-Kummissjoni tkompli timmonitorja r-riforma tas-sistema ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni fir-Rumanija. Għalhekk dawn l-oqsma mhumiex koperti mir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għar-Rumanija iżda huma rilevanti għall-iżvilupp ta’ ambjent soċjoekonomiku pożittiv fil-pajjiż.

                  (27)

                  L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan ikun jippermetti lir-Rumanija tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

                  (28)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Rumanija u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lir-Rumanija fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fir-Rumanija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (29)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (12) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

                  (30)

                  Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1), (2), (3) u (5) hawn taħt. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt jikkontribwixxu, fost l-oħrajn, biex jiġu indirizzati żbilanċi marbuta mal-kompetittività u l-pożizzjoni esterna,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li r-Rumanija tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

         1.

            Tiżgura konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2019 bil-għan li tikkoreġi d-devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju. Tiżgura l-applikazzjoni sħiħa tal-qafas fiskali. Issaħħaħ il-konformità mar-regoli tat-taxxa u l-ġbir tat-taxxa.

         2.

            Tissalvagwardja l-istabbiltà finanzjarja u r-robustezza tas-settur bankarju. Tiżgura s-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet pubbliċi u l-vijabbiltà fit-tul tal-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru.

         3.

            Ittejjeb il-kwalità u l-inklużività tal-edukazzjoni, b’mod partikolari għar-Rom u gruppi żvantaġġati oħra. Ittejjeb il-ħiliet, inkluż dawk diġitali, b’mod partikolari billi żżid ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u l-edukazzjoni għolja. Iżżid il-kopertura u l-kwalità tas-servizzi soċjali u tlesti r-riforma tad-dħul tal-inklużjoni minima. Ittejjeb il-funzjonament tad-djalogu soċjali. Tiżgura li l-paga minima tiġi stabbilita fuq il-bażi ta’ kriterji oġġettivi, konsistenti mal-ħolqien tal-impjiegi u l-kompetittività. Ittejjeb l-aċċess għall-kura tas-saħħa u l-kosteffiċjenza tagħha, inkluż permezz tal-bidla għall-kura ambulatorja.

         4.

            Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fit-trasport, b’mod partikolari fuq is-sostenibbiltà tiegħu, l-enerġija b’użu baxx ta’ karbonju u l-effiċjenza fl-enerġija, l-infrastruttura ambjentali kif ukoll l-innovazzjoni, filwaqt li tqis id-disparitajiet reġjonali. Ittejjeb it-tħejjija u l-prijoritizzazzjoni ta’ proġetti kbar u taċċellera l-implimentazzjoni tagħhom. Ittejjeb l-effiċjenza tal-akkwist pubbliku u tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u sostenibbli tal-istrateġija nazzjonali tal-akkwist pubbliku.

         5.

            Tiżgura li l-inizjattivi leġiżlattivi ma jimminawx iċ-ċertezza ġuridika billi ttejjeb il-kwalità u l-prevedibbiltà tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, inkluż permezz ta’ konsultazzjonijiet xierqa mal-partijiet interessati, valutazzjonijiet tal-impatt effettivi u proċeduri amministrattivi simplifikati. Issaħħaħ il-governanza korporattiva ta’ intrapriżi tal-Istat.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

         (3)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 98.

         (4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (5)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

         (6)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-22 ta’ Ġunju 2018 bil-ħsieb li tiġi kkoreġuta d-devjazzjoni osservata sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fir-Rumanija (ĠU C 223, 27.6.2018, p. 3).

         (7)  In-nefqa primarja netta tal-gvern hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa fuq l-imgħax, in-nefqa fuq programmi tal-Unjoni li huma korrisposti bis-sħiħ minn dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fuq in-nefqa tal-benefiċċji tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment huwa mifrux fuq perjodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

         (8)  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2018/2020 tal-4 ta’ Diċembru 2018 li tistabbilixxi li ebda azzjoni effettiva ma ttieħdet mir-Rumanija b’reazzjoni għar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-22 ta’ Ġunju 2018 (ĠU L 323, 19.12.2018, p. 16).

         (9)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 2018 bil-għan li tiġi korretta d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fir-Rumanija (ĠU C 460, 21.12.2018, p. 1).

         (10)  Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2019/1002 tal-14 ta’ Ġunju 2019 li tistabbilixxi li ebda azzjoni effettiva ma ttieħdet mir-Rumanija b’reazzjoni għar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 2018 (ĠU L 163, 20.6.2019, p. 62).

         (11)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2019 bil-ħsieb li tiġi kkoreġuta d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju fir-Rumanija (ĠU C 210, 21.6.2019, p. 1).

         (12)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 tas-Slovenja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 tas-Slovenja

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/143

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 tas-Slovenja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 tas-Slovenja
      (2019/C 301/24)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lis-Slovenja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

                  (2)

                  Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li s-Slovenja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (3) hawn taħt. B’mod partikolari, it-tnaqqis tar-restrizzjonijiet regolatorji se jgħin biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward ta’ swieq ta’ prodotti u servizzi reżiljenti, u l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati se jgħin biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni.

                  (3)

                  Ir-rapport dwar il-pajjiż tal-2019 għas-Slovenja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tas-Slovenja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tas-Slovakkja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

                  (4)

                  Is-Slovenja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fil-15 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fis-26 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

                  (5)

                  Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

                  (6)

                  Bħalissa s-Slovenja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern qed jistenna li s-surplus nominali se jiżdied għal 0,9 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 u mbagħad se jilħaq 1,2 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat, l-objettiv baġitarju fuq terminu medju – li nbidel minn surplus strutturali ta’ 0,25 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit strutturali ta’ 0,25 % tal-PDG mill-2020 – huwa ppjanat li jintlaħaq sal-2021 (6). Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn pubbliku ġenerali bħala proporzjon tal-PDG huwa pproġettat li jkompli jonqos għal 65,4 % tal-PDG fl-2019 u għal 54,7 % tal-PDG fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli.

                  (7)

                  Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lis-Slovenja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (7) ma taqbiżx 3,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,65 % tal-PDG. Abbażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fl-2019.

                  (8)

                  Fl-2020, jenħtieġ li s-Slovenja tilħaq l-objettiv baġitarju tat-terminu medju tagħha. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima netta fl-infiq primarju tal-gvern ta’ 4,0 %, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni f’politiki mhux mibdula, is-Slovenja hija mistennija li tkun viċin l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha fl-2020. Għalhekk, il-valutazzjoni attwali tindika riskju ta’ xi devjazzjoni fl-2020. Filwaqt li r-rata ta’ tkabbir nominali proġettata tal-infiq pubbliku primarju nett attwalment tkun tindika riskju ta’ xi devjazzjoni mir-rekwiżit matul l-2020, tkun tindika riskju ta’ xi devjazzjoni mir-rekwiżit matul l-2019 u l-2020 meħuda flimkien. Jekk il-bilanċ strutturali ma jibqax ipproġettat li jkun viċin l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien, f’valutazzjonijiet futuri valutazzjoni ġenerali tkun teħtieġ li tqis il-possibbiltà ta’ devjazzjoni mir-rekwiżit. Skont il-previżjonijiet, is-Slovenja għandha tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-fehma li jenħtieġ li fl-2019 jittieħdu l-miżuri meħtieġa u li s-Slovenja tkun lesta tieħu miżuri ulterjuri mill-2020 biex tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (9)

                  Il-popolazzjoni li qed tixjieħ se tagħmel pressjoni dejjem akbar fuq il-kura tas-saħħa u s-sistemi tal-kura fit-tul tas-Slovenja. Il-finanzjament għas-sistema tal-kura tas-saħħa mhuwiex adattat biex jiffaċċja ż-żidiet mistennija fil-kostijiet imġarrba mit-tixjiħ tal-popolazzjoni. Sa issa s-Slovenja ma adottatx miżuri komprensivi biex tiżgura l-kwalità, l-aċċessibbiltà u s-sostenibbiltà fiskali fit-tul tal-kura tas-saħħa fis-Slovenja. Qed jitfassal abbozz ta’ att ta’ kura fit-tul bħala parti mill-istrateġija ta’ tixjiħ attiv tas-Slovenja. Madankollu, għadu mhux ċar kif il-miżuri previsti se jtejbu l-kosteffettività, l-aċċessibbiltà u l-kwalità tal-kura ħlief li l-akkwist pubbliku fil-kura tas-saħħa huwa mistenni li jsir aktar kosteffiċjenti permezz ta’ koordinazzjoni mtejba. L-investimenti fis-saħħa u l-istrutturi tal-kura fit-tul u t-tagħmir jistgħu jgħinu biex tittaffa l-pressjoni futura fuq is-sistemi tal-kura.

                  (10)

                  Sfidi li jirrigwardaw is-sostenibbiltà u l-adegwatezza fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet qed isiru dejjem aktar urġenti peress li l-popolazzjoni Slovena qed tixjieħ b’rata aktar mgħaġġla mill-popolazzjoni tal-biċċa l-kbira tal-Istati Membri. Fid-dokument “Il-Punt tat-tluq għall-modernizzazzjoni tas-Sistema tal-Assigurazzjoni tal-Pensjoni u d-Diżabbiltà fir-Repubblika tas-Slovenja”, adottat fl-2017 mill-Kunsill Ekonomiku u Soċjali, kien previst mis-sħab soċjali u mill-gvern preċedenti li tiġi adottata riforma sal-2020 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019-2020 isemmi l-possibbiltà ta’ reviżjoni ġenerali tas-sistema tal-pensjonijiet biex tiġi appoġġata s-sostenibbiltà tas-sistema u livelli xierqa ta’ pensjonijiet fuq terminu medju sa twil ta’ żmien. Jistabbilixxi wkoll l-objettiv li jiġu estiżi l-ħajjiet tax-xogħol u li jiġu pprovduti opportunitajiet aħjar għall-isfruttament tar-riżorsi umani ta’ ħaddiema akbar fl-età, iżda ma jispeċifikax kif u meta għandu jintlaħaq dan l-objettiv. L-aġġustament tal-età statutorja tal-pensjoni f’konformità maż-żieda fl-istennija tal-għomor u l-promozzjoni tal-irtirar aktar tard jagħmlu s-sistema aktar sostenibbli. L-iżgurar ta’ pensjonijiet adegwati jibqa’ sfida, minħabba li xi benefiċjarji tal-pensjoni għadhom fil-linja tal-faqar jew taħtha. Kważi 70 % tal-persuni kollha li jaħdmu għal rashom fis-Slovenja jagħżlu li jħallsu l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali fil-livell minimu li jintitolahom biss għall-pensjoni tax-xjuħija minima. L-adegwatezza tal-pensjonijiet tista’ tittejjeb aktar billi tingħata spinta lill-kopertura tal-iskemi tal-pensjoni supplimentari, billi jiġu indirizzati b’mod xieraq il-mogħdijiet tal-karriera li jinbidlu u billi jitnaqqsu r-riskji tal-faqar fix-xjuħija.

                  (11)

                  L-impjiegi komplew jiżdiedu u l-qgħad naqas aktar fl-2019. Fl-istess ħin, il-qgħad fit-tul għadu ogħla mil-livelli ta’ qabel il-kriżi u għadu jirrappreżenta kważi nofs il-qgħad kollu. L-isfidi qed jippersistu, b’mod partikolari għall-ħaddiema b’ħiliet baxxi u akbar fl-età, li r-rati ta’ attività u impjiegi tagħhom għadhom fost l-aktar baxxi fl-Unjoni. Il-parteċipazzjoni tagħhom fit-tagħlim għall-adulti hija baxxa ħafna. L-evalwazzjoni tal-politiki biex iħeġġu n-nies jidħlu fix-xogħol jew fit-taħriġ turi li l-biċċa l-kbira tal-programmi eżistenti sejrin tajjeb. Madankollu, l-infiq f’dan il-qasam, u r-rata ta’ parteċipazzjoni ta’ persuni b’ħiliet baxxi u persuni qiegħda li huma akbar fl-età fil-programmi għadhom limitati. Għaldaqstant, l-investimenti f’miżuri effiċjenti biex tiżdied l-impjegabbiltà tal-ħaddiema b’ħiliet baxxi u akbar fl-età, inkluż fil-ħiliet diġitali, huma ta’ importanza partikolari. Iż-żieda fir-rata tal-impjieg ta’ ħaddiema akbar fl-età se tgħin ukoll biex jittaffew il-pressjonijiet fuq is-sistema tal-pensjonijiet. Filwaqt li r-riforma tas-suq tax-xogħol tal-2013 għenet biċ-ċar ċerti gruppi vulnerabbli biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol, l-impjiegi abbażi temporanja għadu problema. Ir-rata ta’ nies fir-riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali naqas iżda għadu ogħla mill-medja tal-Unjoni għal persuni anzjani.

                  (12)

                  Sinjali ta’ skarsezzi ta’ ħaddiema qed jitfaċċaw f’aktar u aktar setturi tal-ekonomija. L-ispariġġ li jeżisti bejn il-ħiliet li jiksbu ż-żgħażagħ matul l-edukazzjoni tagħhom u l-ħiliet imfittxija mill-impjegaturi jidher li jikkontribwixxi għal tali skarsezzi. Flimkien man-nuqqasijiet fil-funzjonament tal-ekosistemi għall-innovazzjoni, dawn l-iskarsezzi jtellfu t-trasformazzjoni industrijali fl-oqsma ta’ prijorità tal-istrateġija ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti kif definita f’konsultazzjoni mal-partijiet interessati. L-iżvilupp tal-ħiliet diġitali fil-forza tax-xogħol futura huwa kruċjali biex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet tal-ekonomija.

                  (13)

                  Ġew adottati xi miżuri, jew se jiġu adottati, biex itejbu l-possibilitajiet ta’ finanzjament għal ditti fis-Slovenja u jiġu pprovduti alternattivi għal self mill-banek. Madankollu, in-negozji tas-Slovenja għadhom jiddependu ħafna fuq is-self mill-banek u l-fluss tal-flus biex jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ finanzjament tagħhom. L-aċċess għall-ekwità minn swieq privati għadu baxx. Il-forniment ta’ kapital ta’ riskju qed jikber, iżda minn livell baxx ħafna. Il-kapitalizzazzjoni fis-suq tal-borża f’Ljubljana hija baxxa u qed tkompli tiċkien. Is-suq kapitali limitat u sottożviluppat, flimkien ma’ kundizzjonijiet ta’ qafas mhux favorevoli inkluż il-litteriżmu finanzjarju baxx ta’ impriżi iżgħar, ixekkel id-dħul ta’ ekwità u ta’ kapital ta’ riskju fil-pajjiż. L-aċċess diffiċli għall-ekwità jippreżenta ostaklu għat-tkabbir għal kumpaniji innovattivi iżda wkoll għan-negozji stabbiliti li jistgħu jibbenefikaw minn bidla fil-finanzjament.

                  (14)

                  Il-piż amministrattiv u regolatorju tas-Slovenja għadu għoli u qed iżomm in-negozji Sloveni lura. Dan il-piż huwa meqjus bħala problema ewlenija għan-negozju fis-Slovenja. Għandu x’jaqsam ma’ kwistjonijiet bħal permessi, rekwiżiti ta’ rappurtar, proċeduri ta’ taxxa u ħafna drabi proċeduri tal-qorti kummerċjali li jkunu twal ħafna. Id-diffikultajiet fil-prosekuzzjoni ta’ kriminalità ekonomika u finanzjarja jħallu impatt ukoll fuq l-ambjent tan-negozju. Is-Slovenja ħolqot għodod biex jitnaqqas il-piż amministrattiv, inkluż il-portal SPOT (“Slovenska Poslovna točka”) u d-“Dokument Uniku”, li jindirizzaw diversi mill-piżijiet identifikati. Madankollu, ħafna mill-miżuri ta’ tnaqqis tal-piżijiet għadhom pendenti u l-impatt ta’ xi wħud li ġew implimentati kien inqas milli mistenni. Is-Slovenja wettqet ukoll xi riformi biex tilliberalizza r-rekwiżiti professjonali restrittivi. Madankollu, xi partijiet mir-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni mill-2017 għadhom ma ġewx indirizzati, b’mod partikolari fir-rigward tal-avukati u l-aġenti tal-proprjetà immobbli.

                  (15)

                  Minkejja li sar xi progress, hemm dgħufijiet fir-rigward tal-kompetizzjoni u t-trasparenza fl-akkwist pubbliku fis-Slovenja, kif indikat b’mod partikolari mill-proporzjon għoli ta’ kuntratti organizzati permezz ta’ proċeduri nnegozjati (mingħajr sejħa). Is-salvagwardji kontra l-korruzzjoni u l-kollużjoni fost l-offerenti, b’mod partikolari fl-akkwist minn amministrazzjonijiet lokali u minn intrapriżi tal-Istat, għadhom dgħajfa. Is-sorveljanza indipendenti tal-akkwist pubbliku hija nieqsa minn biżżejjed salvagwardji legali kontra l-pressjoni jew l-interferenza esterna, b’mod partikolari fir-rigward tal-proċeduri dixxiplinari u l-proposta għall-ħatra ta’ membri tal-Kummissjoni Nazzjonali għar-Reviżjoni. Ġie implimentat pjan ta’ azzjoni biex tiżdied il-professjonalizzazzjoni ta’ dawk involuti fl-akkwist, iżda l-professjonalizzazzjoni għadha baxxa. Filwaqt li huwa stmat mill-awtoritajiet li l-kriminalità ekonomika u l-korruzzjoni ikkawżaw danni sinifikanti f’dawn l-aħħar snin, xi riformi kontra l-korruzzjoni għadhom pendenti.

                  (16)

                  Minkejja l-privatizzazzjoni parzjali ta’ 75 % minbarra sehem wieħed tal-akbar bank tas-Slovenja, Nova Ljubljanska Banka, l-involviment tal-Istat fl-ekonomija għadu għoli, inkluż fis-settur finanzjarju. Il-pjanijiet ppubblikati qabel il-privatizzazzjoni ġew implimentati bil-mod. Il-progress fil-privatizzazzjonijiet iżid il-vijabbiltà tal-kumpaniji fuq medda twila ta’ żmien u jnaqqas ir-riskji għall-finanzi pubbliċi kif ukoll ir-riskju ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni u l-allokazzjoni tar-riżorsi. Aktar bejgħ ta’ ishma f’kumpaniji kkwotati jgħin ukoll fl-iżvilupp tas-suq tal-kapital tas-Slovenja.

                  (17)

                  L-ekosistema tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni teħtieġ titjib biex isir kompletament funzjonanti u ħafna drabi l-miżuri ta’ appoġġ ikunu nieqsa mill-koerenza. Appoġġ limitat għall-edukazzjoni tan-negozju u t-trasferiment tat-teknoloġija, u, b’mod aktar ġenerali, kooperazzjoni dgħajfa bejn ix-xjenza u n-negozju, ixekklu l-ħolqien u ż-żieda ta’ kumpaniji innovattivi. Il-biċċa l-kbira tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju fis-Slovenja għandhom kapaċità ta’ innovazzjoni baxxa u s-sehem ta’ kumpaniji innovattivi fis-Slovenja qed jonqos u jinsab taħt il-medja tal-Unjoni. It-trasformazzjoni diġitali kajmana tas-Slovenja tillimita t-tkabbir tal-produttività. Hemm diskrepanzi fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni bejn ir-reġjuni tal-lvant u tal-punent tas-Slovenja, li jxekklu l-kooperazzjoni u n-netwerking. Is-Slovenja qed treġġa’ lura l-progress tagħha lejn il-mira tal-infiq għar-riċerka u l-iżvilupp tal-2020 fl-istess ħin li ż-żieda fl-investiment fir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni tkun ta’ tisħiħ il-potenzjal tat-tkabbir tal-pajjiż. Is-Slovenja tattira sehem baxx ta’ studenti internazzjonali fil-livelli kollha tal-edukazzjoni postsekondarja, speċjalment fil-livell tad-dottorat filwaqt li l-mobbiltà internazzjonali tar-riċerkaturi u l-mobbiltà bejn l-akkademja u l-industrija għadha limitata.

                  (18)

                  Għall-perjodu sal-2030, is-Slovenja stabbilixxiet objettivi f’termini ta’ infrastruttura tal-enerġija, effiċjenza enerġetika u ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fl-abbozz ta’ pjan nazzjonali tagħha dwar l-enerġija u l-klima, li kollha jeħtieġu investimenti xierqa. B’mod partikolari, l-ekonomija tas-Slovenja hija aktar intensiva fl-użu tal-karbonju mill-medja tal-Unjoni, u s-sehem tal-enerġiji rinnovabbli fil-produzzjoni totali tal-enerġija qed jistaġna. L-iżvilupp ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli apparti l-injam u l-idroenerġija huwa partikolarment kajman. L-industrija, is-servizzi u s-settur residenzjali tas-Slovenja kollha jirrappreżentaw sehem akbar mit-total tal-konsum finali tal-enerġija meta mqabbel mal-medja tal-Unjoni. Barra minn hekk, il-kapaċità ta’ ħżin tal-enerġija eżistenti hija sottożviluppata u għalhekk tonqos milli tindirizza l-ħtiġijiet li jirriżultaw mill-produzzjoni lokali mhux integrata ta’ sorsi ta’ enerġija.

                  (19)

                  It-trasport sar l-akbar sors ta’ emissjonijiet ta’ CO2: is-sehem tiegħu mill-emissjonijiet totali huwa ogħla mis-sehem medju ta’ dan is-settur fl-Unjoni. Id-dipendenza qawwija tas-Slovenja fuq it-trasport bit-triq toħloq problemi ta’ intensità għolja ta’ enerġija u ta’ karbonju, kif ukoll tat-tniġġis tal-arja u tal-inċidenti fit-toroq. Hemm lok sinifikanti għal titjib fl-infrastruttura ferrovjarja kif ukoll f’enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju u trasport sostenibbli b’mod ġenerali, li jista’ jgħin biex jitnaqqsu dawn l-effetti negattivi. Għad hemm diskrepanzi importanti fl-investiment fil-qasam tar-riżorsi naturali, biex jiġi żgurat mudell ta’ żvilupp aktar sostenibbli. L-ekonomija tas-Slovenja tiddependi fuq l-ambjent naturali tagħha, li qiegħed jiddeterjora. Id-dipendenza qawwija fuq il-materja prima importata, flimkien ma’ rati baxxi ta’ riċiklaġġ, jxekklu t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari. L-istat tas-sistema tas-settur tal-ilma urban mormi, inkluż l-infrastruttura tal-ġbir u tat-trattament, ma jissodisfax għal kollox ir-rekwiżiti tal-Unjoni. Partijiet sostanzjali tal-ekonomija tas-Slovenja huma vulnerabbli għad-diżastri naturali, b’mod partikolari l-għargħar.

                  (20)

                  L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan ikun jippermetti lis-Slovenja biex tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

                  (21)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tas-Slovenja u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lis-Slovenja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fis-Slovenja, iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni. Dan jirrifletti l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (22)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li s-Slovenja tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

         1.

            Tilħaq l-objettiv baġitarju tat-terminu medju fl-2020. Tadotta u timplimenta riformi fil-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul li jiżguraw il-kwalità, l-aċċessibbiltà u s-sostenibbiltà fiskali fit-tul. Tiżgura s-sostenibbiltà u l-adegwatezza fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, inkluż billi taġġusta l-età statutorja tal-irtirar, tirrestrinġi l-irtirar kmieni u forom oħrajn ta’ ħruġ kmieni mis-suq tax-xogħol. Iżżid l-impjegabbiltà ta’ ħaddiema b’ħiliet baxxi u ħaddiema akbar fl-età billi ttejjeb ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ, it-tagħlim tul il-ħajja u l-miżuri ta’ attivazzjoni, inkluż permezz ta’ litteriżmu diġitali aħjar.

         2.

            Tappoġġa l-iżvilupp ta’ swieq tal-ekwità. Ittejjeb l-ambjent tan-negozju billi tnaqqas ir-restrizzjonijiet regolatorji u l-piż amministrattiv. Ittejjeb il-kompetizzjoni, il-professjonalizzazzjoni u s-sorveljanza indipendenti fl-akkwist pubbliku. Twettaq privatizzazzjonijiet f’konformità mal-pjanijiet eżistenti.

         3.

            Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni, it-tranżizzjoni lejn enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju, b’mod partikolari l-ferrovija, u l-infrastruttura ambjentali, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

         (3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

         (4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 103.

         (5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

         (7)  In-nefqa primarja nett tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment huwa mifrux fuq perjodu ta’ erba’ (4) snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

         (8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tas-Slovakkja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tas-Slovakkja għall-2019

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/148

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tas-Slovakkja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tas-Slovakkja għall-2019
      (2019/C 301/25)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Din qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tħabbar mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lis-Slovakkja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’).

                  (2)

                  Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li s-Slovakkja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (2) sa (4) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri li jittrattaw il-korruzzjoni u jtejbu s-sistema ġudizzjarja se jgħinu fl-indirizzar tal-ewwel rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-kwalità tal-istituzzjonijiet, filwaqt li l-iffukar fuq politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati se jgħin fl-indirizzar tat-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment, u l-miżuri li jtejbu l-ħiliet se jgħinu fl-indirizzar tat-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

                  (3)

                  Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tas-Slovakkja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tas-Slovakkja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tas-Slovakkja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

                  (4)

                  Fil-25 ta’ April 2019, is-Slovakkja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin biex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom.

                  (5)

                  Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni tat aktar dettalji dwar kif biħsiebha tuża dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri marbuta mal-effettività tal-Fondi SEI għal governanza ekonomika soda.

                  (6)

                  Bħalissa s-Slovakkja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 il-gvern qiegħed jistenna li l-bilanċ nominali se jmur għall-aħjar, minn defiċit ta’ 0,7 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal baġit ibbilanċjat fl-2019, xenarju li mhux se jinbidel sal-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkolat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019 għal 1 % tal-PDG mill-2020 — mistenni jintlaħaq fl-2020. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern għall-PDG mistenni jonqos gradwalment minn 47,5 % fl-2019 għal 44,4 % sal-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess waqt, il-miżuri meħtieġa biex jintlaħqu l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2019 ’il quddiem ma ġewx speċifikati bis-sħiħ. Il-baġit jinkludi kategorija tan-nefqa mhux speċifikata msejħa riżervi baġitarji (li tilħaq iż-0,7 % tal-PDG), li tnaqqas il-prevedibbiltà tal-implimentazzjoni tal-baġit.

                  (7)

                  Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lis-Slovakkja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (7) ma taqbiżx 4,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG. Fid-dawl tat-tbassir tal-ħarifa tal-2018 tal-Kummissjoni, li pprevediet pożizzjoni eqreb lejn l-objettiv ta’ terminu medju fl-2019, u li huwa konsistenti mar-regoli għat-tneħħija mill-iffriżar tal-aġġustament meħtieġ, ir-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern jenħtieġ li ma taqbiżx l-4,6 %, li għall-2019 tikkorrispondi mal-aġġustament strutturali annwali ta’ 0,3 %. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, jeżisti riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament fiskali rrakkomandat għall-2018 u l-2019 meħudin flimkien.

                  (8)

                  Fl-2020 is-Slovakkja jenħtieġ li tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni għall-politiki mhux mibdula, dan huwa konsistenti mar-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ta’ 4,6 %, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali ta’ 0,3 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni għall-politiki mhux mibdula, jeżisti riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fuq l-2019 u l-2020 meħudin flimkien. Is-Slovakkja mbassra li tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u fl-2020. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-miżuri neċessarji jenħtieġ li jittieħdu mill-2019 sabiex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (9)

                  Il-finanzi pubbliċi tas-Slovakkja qed jiffaċċjaw riskji ta’ sostenibbiltà fiskali medji fuq terminu twil. Skont ir-Rapport dwar is-Sostenibbiltà Fiskali għall-2018 tal-Kummissjoni, b’rabta max-xenarju ta’ ebda bidla fil-politika, il-proporzjon tad-dejn mal-PDG fuq terminu twil jeħtieġ li jiġi stabilizzat permezz ta’ titjib kumulattiv ta’ 2,5 punti perċentwali tal-PDG fil-bilanċ primarju strutturali. Dan minħabba ż-żieda prevista fin-nefqa fuq il-pensjonijiet u l-kura tas-saħħa li qed iżżid l-ispejjeż marbuta mat-tixjiħ (kontribuzzjoni konġunta ta’ 1,8 punti perċentwali tal-PDG). Ir-rati tat-twelid fis-Slovakkja huma baxxi filwaqt li l-istennija tal-għomor mistennija tiżdied aktar, il-proporzjon ta’ dipendenza tal-età avvanzata (il-paragun bejn il-persuni ta’ età avvanzata u l-popolazzjoni attiva — is-sehem tal-popolazzjoni f’impjieg jew taħriġ) huwa previst li jittriplika sal-2060. U filwaqt li fl-2016 kien hemm biss madwar tliet persuni inattivi fl-età ta’ ’l fuq minn 65 sena għal kull għaxar persuni impjegati, dan huwa mistenni li jiżdied għal aktar minn sebgħa minn kull għaxar persuni impjegati sal-2060 (il-proporzjon ta’ dipendenza ekonomika f’età avvanzata). L-introduzzjoni tal-aġġustamenti awtomatiċi tal-età tal-irtirar fuq l-istennija tal-għomor kienet tejbet gradwalment is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet. Dawn tqiesu bħala għodda importanti biex tiġi żgurata l-ekwità interġenerazzjonali u s-sostenibbiltà fit-tul. Wara li fit-28 ta’ Marzu 2019 il-Parlament adotta emenda kostituzzjonali li stabbilixxiet limiti massimi fuq l-età tal-irtirar (64 sena għall-irġiel u n-nisa mingħajr tfal, bi tnaqqis ta’ sitt xhur għan-nisa għal kull wieħed mill-ewwel tliet ulied) li jimplika li l-aġġustamenti awtomatiċi marbuta mal-istennija tal-għomor mhux se jiġu applikati iżjed ladarba jintlaħaq il-limitu massimu. Skont il-Kunsill Fiskali tas-Slovakkja, il-limitu massimu se jżid nefqa addizzjonali ta’ 1,6 % tal-PDG, minn 8,6 % fl-2016 għal 11,4 % fl-2070 meta mqabbel maż-żieda ta’ 9,8 % proġettata fir-Rapport tal-2018 dwar it-Tixjiħ. Dan iżid ir-riskju għas-sostenibbiltà b’mod sinifikanti. F’dan l-istadju ma tressqet l-ebda miżura ta’ kontrobilanċ u l-impatt fuq id-dħul u l-faqar fost il-persuni avvanzati fl-età għadu ma ġiex ikkalkulat.

                  (10)

                  Minkejja li sar ċertu progress fil-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa, il-konformità fiskali għadha problematika u d-diskrepanza fil-konformità tal-VAT kienet aktar minn darbtejn ogħla mill-medja tal-Unjoni fl-2016. Filwaqt li l-miżuri ppjanati f’konformità mat-Tielet Pjan ta’ Azzjoni mistennija jwasslu għal riżultati pożittivi, uħud minnhom għadhom ma ġewx implimentati. Pereżempju, l-introduzzjoni tad-dikjarazzjoni tat-taxxa elettronika x’aktarx li tnaqqas il-piż amministrattiv fuq il-kontribwenti, iżda l-effett kumplessiv tagħha jaf jonqos jekk ma jiġux implimentati l-miżuri kollha. Fl-istess waqt, qafas strutturat ta’ miżuri ta’ politika jista’ jgħin biex titnaqqas il-frekwenza tat-tibdil fil-kodiċi tat-taxxa u biex tiġi inkoraġġuta s-simplifikazzjoni tiegħu. Fl-aħħar nett, il-potenzjal mid-dħul mit-tassazzjoni ambjentali u tal-proprjetà mhijiex tintuża daqskemm tintuża fi Stati Membri oħrajn.

                  (11)

                  L-iżviluppi pożittivi fis-suq tax-xogħol għadhom għaddejjin, hekk kif ir-rata tal-impjiegi tiżdied u l-qgħad jinsab fl-aktar livelli baxxi li qatt intlaħqu. Sar progress tajjeb fl-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-persuni qiegħda fit-tul, li fuq sentejn għen biex l-għadd ta’ persuni qiegħda fit-tul naqas b’terz. Minkejja dan, ir-rata tal-qgħad fit-tul għadha ogħla mill-medja tal-Unjoni, u dan jolqot l-aktar lill-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet, liż-żgħażagħ u lir-Rom. F’paragun mar-rati tal-qgħad li qegħdin jonqsu, ir-rapporti dwar nuqqasijiet ta’ ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati saru kwistjoni maġġuri. Jistgħu jiġu osservati diversi diskrepanzi reġjonali fis-suq tax-xogħol, b’livelli ogħla tal-qgħad ikkonċentrati fi tliet reġjuni fil-Lvant tas-Slovakkja u nuqqas ta’ ħaddiema kkonċentrat fil-parti tal-Punent tal-pajjiż. Jenħtieġ li jissokta l-bini ta’ kapaċità għall-impjegaturi u t-trejdjunjins sabiex jiġu inkoraġġuti jinvolvu ruħhom b’mod aktar attiv.

                  (12)

                  Il-firxa u l-effettività tal-politiki li jsaħħu l-impjegabbiltà huma limitati. Il-programmi tat-taħriġ u r-rikwalifikazzjoni ġew imsaħħa, iżda għadhom insuffiċjenti u ma jimmirawx biżżejjed fuq il-qgħad fit-tul u fuq il-gruppi żvantaġġati. Is-sistema edukattiva ma tikkontribwixxix biżżejjed għall-iżvilupp soċjoekonomiku u mhijiex iffinanzjata b’mod adegwat fil-livelli kollha. Fost l-isfidi urġenti hemm il-kwalità baxxa tar-riżultati edukattivi, il-parteċipazzjoni tar-Rom fl-edukazzjoni ordinarja inklużiva mit-tfulija bikrija u l-integrazzjoni effettiva ta’ studenti minn sfondi żvantaġġati mil-lat soċjoekonomiku fl-edukazzjoni u t-taħriġ (meta titqies ir-rata tat-tluq bikri mill-iskola). Ir-riżultati edukattivi u l-livell ta’ ħiliet bażiċi għadhom batuti meta mqabbla mal-istandards internazzjonali, u huma ferm affettwati mill-isfond soċjoekonomiku tal-istudenti. L-iżgurar li l-popolazzjoni Slovakka tiġi mgħammra b’settijiet ta’ ħiliet aħjar għal ekonomija u soċjetà li qegħdin jinbidlu huwa diffiċli. Minkejja ż-żidiet progressivi fis-salarji sal-2020, il-professjoni tal-għalliema għadha mhijiex attraenti u qiegħda tħabbat wiċċha ma’ nuqqas dejjem jiżdied ta’ għalliema. Barra minn hekk, il-kwalità u r-rilevanza tat-taħriġ inizjali u tal-opportunitajiet għall-iżvilupp professjonali tal-għalliema huma limitati. Sal-lum, il-miżuri ta’ bħalissa biex jitrawmu l-ugwaljanza u l-edukazzjoni inklużiva ma laħqux l-aspettattivi tagħhom, u ma ġie osservat l-ebda progress ta’ veru dwar id-desegregazzjoni tal-istudenti Rom. Il-gvern adotta l-Pjan nazzjonali ta’ riforma għall-edukazzjoni u t-trobbija” (2018–27) u l-ewwel Pjan ta’ Azzjoni (2018-19) (flimkien ma’ baġit stmat), kif ukoll leġiżlazzjoni ġdida dwar l-assigurazzjoni tal-kwalità fl-edukazzjoni għolja. Se jkun kruċjali li dawn il-miżuri jiġu implimentati b’mod effettiv u jiġu mmonitorjati biex jiġi vvalutat jekk jiksbux ir-riżultati mistennija.

                  (13)

                  Ir-rata ta’ impjieg fost in-nisa hija baxxa u dan jirrifletti l-fatt li l-liv twil tal-ġenituri rarament jintuża mill-irġiel u huwa aċċentwat l-aktar mill-aċċess limitat u d-disponibbiltà baxxa ta’ faċilitajiet affordabbli tal-indukrar tat-tfal u ta’ kura fit-tul. Ir-rati ġenerali ta’ reġistrazzjoni huma baxxi ferm, partikolarment fir-rigward tat-tfal taħt it-tliet snin. Il-gvern adotta deċiżjoni ġdida dwar il-parteċipazzjoni obbligatorja fl-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal mill-età ta’ ħames snin, b’effett mill-2020. Madankollu, huma meħtieġa aktar investiment u inkoraġġiment fir-rigward tal-attendenza fil-faċilitajiet tal-kura tat-tfal u tal-edukazzjoni preprimarja.

                  (14)

                  Għalkemm is-sehem tal-persuni li jinsabu fir-riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali huwa iżgħar mill-medja tal-Unjoni, il-livelli huma konsiderevolment ogħla f’għadd ta’ distretti fin-Nofsinhar u fil-Lvant tas-Slovakkja. Jeżistu ostakli konsiderevoli fir-rigward tal-aċċess għall-edukazzjoni inklużiva u ta’ kwalità għolja, fejn l-akbar diskrepanzi reġjonali jissarfu f’rati partikolarment għoljin ta’ tluq bikri mill-iskola. Ostakli oħrajn jikkonċernaw l-aċċess għal gruppi żvantaġġati, partikolarment għar-Rom, kif ukoll għall-persuni b’diżabbiltà u għall-persuni mingħajr dar jew li huma esklużi mill-akkomodazzjoni, mill-kura tas-saħħa, mill-kura fit-tul, mill-akkomodazzjoni soċjali u servizzi essenzjali oħra. Jenħtieġ li jkun hemm approċċ integrat sabiex titrawwem l-inklużjoni soċjali għal dawn il-gruppi.

                  (15)

                  Ir-riformi bil-għan li jtejbu l-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa qegħdin jiksbu aktar momentum, għalkemm il-grad tal-implimentazzjoni varja madwar l-oqsma differenti tal-kura. Inkisbu riżultati pożittivi b’rabta mal-miżuri ta’ politika fil-kuntest tar-rieżami tal-infiq fuq il-kura tas-saħħa, l-aktar wara sensiela ta’ miżuri ta’ trażżin tal-ispejjeż fl-oqsma tal-farmaċewtika u l-apparat mediku. Madankollu, għad hemm lok għal aktar effiċjenza u li tingħata kura b’valur aħjar permezz tar-riallokazzjoni strateġika ta’ riżorsi bejn l-oqsma tal-kura. L-għoti tas-servizz tas-saħħa għadu dipendenti wisq fuq l-isptarijiet, li minkejja l-ħelsien mid-dejn regolari baqa’ jakkumula d-dejn u jsibha diffiċli li jiffinanzja l-investimenti meħtieġa biex jitjiebu l-effiċjenza u l-kwalità tal-kura. Filwaqt li t-tisħiħ tal-kura primarja huwa essenzjali biex jitnaqqas l-użu evitabbli tas-servizzi tal-isptarijiet, l-għadd baxx ta’ prattikanti ġenerali u l-iskop limitat tas-servizzi offruti fil-kura primarja jliġġmu t-titjib tal-effiċjenza tal-kura tas-saħħa. Hekk kif il-gvern nieda miżuri li jindirizzaw in-nuqqasijiet fl-għadd ta’ ħaddiema fil-kura tas-saħħa, se jkun importanti li dawn l-isforzi jitqiegħdu fil-kuntest ta’ strateġija fit-tul bil-għan li gradwalment is-servizzi jiġu deċentralizzati mill-kura akuta, tissaħħaħ il-kura primarja u jitqawwew is-servizzi preventivi.

                  (16)

                  Is-sistema frammentata tar-riċerka tliġġem l-effettività tal-investiment pubbliku fir-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) b’rabta mat-tisħiħ tal-kwalità tar-riċerka xjentifika u ma tattirax il-finanzjament privat. Il-politika dwar ir-riċerka u l-innovazzjoni hija affettwata minn koordinazzjoni mhux effettiva fost il-ministeri u atturi oħrajn, li jwassal biex riformi maġġuri jiddewmu u ma jirnexxux. Il-proċess xejn ottimali ta’ trasformazzjoni tal-Akkademja Slovakka tax-Xjenzi qajjem tħassib dwar il-kontinwità tal-operat tagħha, li wassal għall-kollass tal-proċess kollu kemm hu. In-nuqqas ta’ miżuri mmirati jew in-nuqqas ta’ suċċess tal-miżuri mmirati, flimkien ma’ impenn limitat min-naħa tal-istituzzjonijiet tar-riċerka u l-kapaċità limitata tar-riċerka jikkontribwixxu kollha għal nefqa privata baxxa fuq ir-R&Ż. B’mod kumplessiv, ir-R&Ż tan-negozji għadhom fost l-aktar kajmani fl-Unjoni u huma ffukati fuq il-manifattura medja/ta’ teknoloġija avvanzata, oqsma li huma ddominati minn ditti multinazzjonali. Il-miżuri li jixprunaw it-trasferiment tal-għarfien, isaħħu l-kapaċitajiet innovattivi fl-industrija u jtejbu l-kooperazzjoni bejn in-negozji u l-akkademja mixjin bil-mod.

                  (17)

                  Huma meħtieġa wkoll sforzi sostnuti ta’ investiment fl-infrastruttura diġitali u tat-trasport u effiċjenza fl-enerġija, biex il-produttività tas-Slovakkja tissaħħaħ u l-proċess ta’ konverġenza jinżamm għaddej. Huwa meħtieġ li jittejbu l-konnessjonijiet fissi tal-broadband u l-kopertura 4G kif ukoll l-introduzzjoni tal-broadband veloċi ħafna. L-investiment fl-effiċjenza enerġetika, partikolarment fis-settur tal-kostruzzjoni u t-teknoloġija ambjentali, jista’ jkun għajn ta’ tkabbir ekoloġiku u se jippriżerva r-riżorsi ambjentali skarsi. Barra minn hekk, huwa meħtieġ li jsir investiment aktar strateġiku li jindirizza n-nuqqasijiet fl-infrastruttura u biex jittejbu n-netwerks tat-trasport - dan se jwassal biex ir-reġjuni anqas żviluppati jlaħħqu mal-bqija u jibdew jibbażaw aktar fuq l-għarfien, filwaqt li jsiru aktar kompetittivi u produttivi. Is-Slovakkja qed taqta’ lura fir-rigward tat-tlestija tan-netwerk ferrovjarju u tat-toroq prinċipali skont in-Netwerk trans-Ewropew tat-trasport, bħall-Kuritur tar-Renu u tad-Danubju. Id-dgħufijiet fin-netwerk tat-trasport jistgħu jiġu indirizzati billi tissaħħaħ l-interkonnettività, il-multimodalità u l-interoperabbiltà tan-netwerk tat-trasport pubbliku u urban eżistenti, u permezz tal-promozzjoni ta’ modi ta’ trasport sostenibbli.

                  (18)

                  Il-piż kbir amministrattiv u regolatorju jista’ jolqot l-investiment u l-innovazzjoni b’mod negattiv, speċjalment fir-rigward tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (“SMEs”). Minkejja l-isforzi tal-gvern, il-piż amministrattiv mhuwiex jitnaqqas biżżejjed u l-ambjent tan-negozju fis-Slovakkja qiegħed jaqa’ lura meta jitqabbel ma’ dak internazzjonali. Il-kwalità tal-leġiżlazzjoni u n-nuqqas ta’ prevedibbiltà huma inkwetanti għan-negozju. Dan it-tħassib jenħtieġ li jiġi indirizzat permezz tad-dħul fis-seħħ tal-Istrateġija għar-Regolamentazzjoni Aħjar tas-Slovakkja (RIA2020) u t-tisħiħ taċ-Ċentru tar-Regolamentazzjoni Aħjar u l-kapaċitajiet analitiċi fi ħdan l-amministrazzjoni tal-Istat. Is-settur tas-servizzi professjonali Slovakk għadu rregolat ħafna. Ir-restrittività tar-regolamentazzjoni hija ogħla mill-medja ponderata tal-Unjoni fir-rigward tal-avukati, l-aġenti tal-privattivi, l-inġiniera ċivili, il-periti, il-kontabilisti, il-gwidi turistiċi u l-aġenti tal-proprjetà immobbli.

                  (19)

                  Il-gvern qiegħed jirriforma l-prattiki tal-akkwist pubbliku b’mod sostanzjali billi jġedded il-qafas legali biex jissimplifika l-proċeduri u l-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet. Ikun tajjeb jekk issir enfasi fuq il-professjonalizzazzjoni; madankollu, il-benefiċċji ġenerali qed joħroġu fid-dieher bil-mod. Fil-kuntest tan-nuqqas ta’ fiduċja fil-konfront tal-istituzzjonijiet pubbliċi, jeħtieġ li l-akkwirenti pubbliċi jagħmlu sforz akbar biex jerġgħu jirbħu l-fiduċja tan-negozji, tal-midja u tal-pubbliku inġenerali. Dan iżomm lura l-introduzzjoni ta’ prattiki ġodda li huma tant meħtieġa. Jeħtieġ li tingħata spinta lill-isforzi biex jiżdied l-użu tal-kriterji tal-kwalità sabiex jinkiseb valur aħjar għall-flus u jissaħħaħ l-użu strateġiku tal-akkwist pubbliku.

                  (20)

                  L-amministrazzjoni pubblika Slovakka għadha qed tħabbat wiċċha ma ineffiċjenzi u ostakli li qed jinħolqu partikolarment mill-kooperazzjoni ineffettiva bejn id-dipartimenti tal-gvern. In-nuqqas ta’ kapaċità u ta’ ppjanar strateġiku u l-ineffiċjenzi amministrattivi qed iliġġmu l-andament mexxej tal-Fondi SIE. B’riżultat ta’ dan, is-Slovakkja tilfet EUR 120 miljun f’finanzjament fil-perjodu bejn l-2014 u l-2020, filwaqt li t-tqassim tal-fondi lill-benefiċjarji aħħarija għadu għaddej b’ritmu kajman. Barra minn hekk, it-tħejjija xejn ottimali ta’ proġetti ffinanzjati mill-Fondi SIE wasslet għal investiment tard u rriżultat fi skadenzi qosra għall-proċeduri tal-akkwist pubbliku, li żied ir-riskju ta’ irregolaritajiet.

                  (21)

                  Il-korruzzjoni għadha sfida u l-prosekuzzjoni ta’ każijiet ta’ korruzzjoni ta’ livell għoli qed issir b’nofs qalb. L-isforzi fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni qed jinżammu lura minn dgħufijiet organizzattivi u proċedurali fil-livell tal-pulizija u tal-prosekutur, u protezzjoni dgħajfa tal-informaturi. It-titjib tal-effettività tas-sistema tal-ġustizzja, fosthom l-indipendenza tagħha, ukoll għadu diffiċli. Minkejja xi titjib fir-rigward tal-effiċjenza u l-kwalità, it-tħassib dwar l-indipendenza tal-ġudikatura għadhom persistenti u d-dewmien fil-proċess tal-ħatra tal-imħallfin fil-qorti kostituzzjonali jista’ jaffettwa l-funzjonament tas-sistema ġudizzjarja.

                  (22)

                  L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li s-Slovakkja tuża tajjeb il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati filwaqt li jitqiesu d-diskrepanzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tas-Slovakkja għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

                  (23)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tas-Slovakkja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lis-Slovakkja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fis-Slovakkja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (24)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2019 u fl-2020 is-Slovakkja tieħu azzjoni biex:

         1.

            Tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2020. Tissalvagwardja s-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi, b’mod partikolari dawk tal-kura tas-saħħa u tas-sistema tal-pensjonijiet.

         2.

            Ittejjeb il-kwalità u l-inklużività tal-edukazzjoni fil-livelli kollha u trawwem il-ħiliet skont il-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. Issaħħaħ l-aċċess għal kura tas-saħħa u kura fit-tul affordabbli u ta’ kwalità. Tippromwovi l-integrazzjoni ta’ gruppi żvantaġġati, partikolarment ir-Rom.

         3.

            Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment dwar il-kura tas-saħħa, ir-riċerka u l-innovazzjoni, it-trasport, b’mod partikolari dwar is-sostenibbiltà, l-infrastruttura diġitali, l-effiċjenza enerġetika, il-kompetittività tal-SMEs, u l-akkomodazzjoni soċjali tagħha, filwaqt li tqis id-diskrepanzi reġjonali. Iżżid l-użu ta’ kriterji relatati mal-kwalità u mal-ispejjeż tul iċ-ċiklu tal-ħajja fl-operazzjonijiet tal-akkwist pubbliku.

         4.

            Tissokta bit-titjib fl-effettività tas-sistema ġudizzjarja, b’enfasi fuq it-tisħiħ tal-indipendenza tagħha, fosthom il-ħatriet ġudizzjarji. Iżżid l-isforzi biex tinkixef il-korruzzjoni u jittieħdu passi legali għall-każijiet ta’ korruzzjoni, partikolarment fil-każijiet ta’ korruzzjoni fuq skala kbira.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

         (3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

         (4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 107.

         (5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (6)  Il-bilanċ aġġustat ċiklikament li ma jinkludix il-miżuri ta’ darba u l-miżuri temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni permezz tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

         (7)  In-nefqa primarja nett tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tan-nefqa huma esklużi.

         (8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.