title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Ċipru għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Ċipru għall-2019

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/80

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Ċipru għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Ċipru għall-2019
      (2019/C 301/13)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, fejn Ċipru kien identifikat bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’).

                  (2)

                  Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li Ċipru jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (5) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri biex jitnaqqas il-piż amministrattiv ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-ambjent tan-negozju u t-titjib tal-produttività għal riekwilibriju taż-żona tal-euro; l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati ser jgħin biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment; il-miżuri tat-taxxa u l-miżuri biex jitjiebu l-ħiliet ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa u l-funzjonament tas-suq tax-xogħol; u l-miżuri biex jitjieb il-funzjonament tal-kumpannija tal-ġestjoni tal-assi ser jgħinu biex tiġi indirizzata r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tat-tnaqqis ta’ selfiet improduttivi.

                  (3)

                  Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019 għal Ċipru ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Ir-rapport ivvaluta l-progress li għamel Ċipru biex indirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Ċipru biex jilħaq il-miri nazzjonali tiegħu tal-Ewropa 2020. Inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha wkoll ġew ippubblikati fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li Ċipru għaddej minn żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, huwa essenzjali li l-Istat Membru jindirizza l-ammonti kbar ta’ dejn privat, pubbliku u estern u ta’ selfiet improduttivi.

                  (4)

                  Ċipru ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tiegħu tal-2019 fil-15 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019 fit-30 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

                  (5)

                  Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

                  (6)

                  Attwalment, Ċipru jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-bilanċ tal-gvern ġenerali, li fl-2018 inbidel f’defiċit ta’ 4,8 % tal-prodott domestiku gross (PDG) u li b’hekk qabeż il-valur referenzjarju ta’ 3 % tal-PDG kif stipulat fit-Trattat, huwa mistenni li jilħaq surplus f’termini nominali ta’ 3,0 % tal-PDG fl-2019 u iktar minn 2,0 % tal-PDG matul il-perijodu tal-programm. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, stabbilit f’pożizzjoni baġitarja bbilanċjata f’termini strutturali, huwa ppjanat li jintlaħaq matul il-perijodu 2019-2022. Wara li żdied għal madwar 102,5 % tal-PDG fl-2018, id-dejn tal-gvern ġenerali bħala proporzjon tal-PDG mistenni li jonqos għal 95,7 % fl-2019 u li jkompli jonqos b’mod konsistenti wara dan, għal 77,5 % sal-2022, skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Ir-riskji assoċjati mas-suppożizzjonijiet makroekonomiċi u baġitarji ppreżentati fil-Programm ta’ Stabbiltà jxaqilbu ’l isfel, u dan primarjament huwa marbut mal-iżviluppi esterni kif ukoll mal-impatt fiskali potenzjali tas-sentenzi tal-Qorti b’rabta mar-riformi fiskali preċedenti u mal-ħtiġijiet ta’ finanzjament tal-isptarijiet pubbliċi matul l-ewwel snin tas-sistema tal-kura tas-saħħa nazzjonali. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-bilanċ tal-gvern ġenerali mistenni jirreġistra surplus ta’ 3,0 % tal-PDG fl-2019 u 2,8 % tal-PDG fl-2020. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-bilanċ strutturali mistenni jilħaq 1,1 % tal-PDG fl-2019 u 0,7 % tal-PDG fl-2020, filwaqt li jibqa’ jissupera l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Ċipru huwa previst li jkun konformi mar-regola tad-dejn fl-2019 u fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li Ċipru x’aktarx ikun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020.

                  (7)

                  Fil-5 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet rapport ippreparat f’konformità mal-Artikolu 126(3) tat-Trattat, peress li, fuq il-bażi tad-data notifikata, fl-2018 id-defiċit nominali kien jaqbeż il-valur referenzjarju ta’ 3 % tal-PDG stipulat fit-Trattat. Ir-rapport ikkonkluda li jenħtieġ ma jittiħdux passi addizzjonali li jwasslu għal deċiżjoni dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv tal-gvern. L-ineffiċjenzi fl-amministrazzjoni pubblika u fil-gvernijiet lokali għadhom sfida minkejja li sar xi progress fis-servizzi elettroniċi tal-gvern. Dan għandu impatt fuq l-ambjent tan-negozju. Proposti leġislattivi ewlenin li jindirizzaw il-kwistjoni għadhom pendenti. Dawn jinkludu abbozzi ta’ liġijiet dwar ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika u tal-gvernijiet lokali. Nuqqasijiet fil-qafas ta’ governanza għal entitajiet li jappartjenu għall-Istat jistgħu jiffaċilitaw l-akkumulazzjoni ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti pubbliċi u jxekklu l-kapaċità tal-investiment f’utilitajiet importanti, bħat-telekomunikazzjoni u l-enerġija. Peress li t-trażżin tal-kont tal-pagi tas-settur pubbliku kien fattur sinifikanti fil-konsolidament fiskali f’Ċipru, dan jiġġustifika kontinwazzjoni.

                  (8)

                  Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti, kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġislazzjoni tal-Unjoni. Ċipru ħa miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livelli għolja ta’ pagamenti ta’ dividendi u mgħax (relattivi għall-PDG) jindikaw li r-regoli tat-taxxa ta’ Ċipru jistgħu jintużaw minn kumpanniji li jeżerċitaw ippjanar aggressiv tat-taxxa. In-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq pagamenti ’l barra mill-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni lejn residenti ta’ pajjiżi terzi) ta’ dividendi, imgħax u, f’bosta każijiet, royalties minn kumpanniji bbażati f’Ċipru lejn residenti ta’ pajjiżi terzi jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jevadu t-taxxa kompletament, jekk lanqas fil-ġurisdizzjoni riċeventi ma jkunu soġġetti għat-taxxa. In-nuqqas ta’ tali taxxi, flimkien mar-regoli ta’ residenza tat-taxxa korporattiva, jistgħu jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa. L-iskema tat-Tnaqqis ta’ Mgħax Nozzjonali jenħtieġ li tiġi mmonitorjata mill-qrib għall-prevenzjoni ta’ kull użu ħażin għall-ippjanar aggressiv tat-taxxa. Fl-aħħar nett, l-Iskema għan-Naturalizzazzjoni tal-Investituri f’Ċipru b’eċċezzjoni u l-Iskema ta’ Residenza b’Investiment jagħtu aċċess għal rata tat-taxxa personali baxxa fuq dħul minn assi finanzjarji barranin u ma jirrikjedux li individwu jagħmel żmien twil fil-ġurisdizzjoni li qed toffri l-iskema. L-OECD tqis li għandhom riskju potenzjalment għoli li jintużaw ħażin għaċ-ċirkomvenzjoni tal-iskambju awtomatiku ta’ informazzjoni dwar kontijiet finanzjarji.

                  (9)

                  Ġew implimentati miżuri sinifikanti fil-kuntest ta’ strateġija komprensiva għas-selfiet improduttivi. Dawn wasslu għal tnaqqis sinifikanti fis-selfiet improduttivi fis-settur bankarju, primarjament minħabba l-bejgħ u l-istralċ ta’ Cyprus Cooperative Bank u t-trasferiment tal-portafoll tas-selfiet improduttivi tiegħu lejn kumpannija maniġerjali tal-assi li jappartjenu għall-Istat. Barra minn hekk, il-liġi dwar il-bejgħ tas-selfiet ġiet imtejba u ġiet adottata liġi dwar it-titolizzazzjoni tas-selfiet. Sabiex jiġu massimizzati r-rikavati mill-bejgħ tal-assi u fl-aħħar mill-aħħar jonqos id-dejn privat huwa essenzjali li l-kumpannija maniġerjali tal-assi li jappartjenu għall-Istat ikollha struttura ta’ governanza effettiva, maniġment bi speċjalizzazzjoni għolja, indipendenza operattiva mill-Istat Ċiprijott, u miri ddefiniti sew li huma konformi mal-impenji magħmula mill-gvern fil-kuntest tad-deċiżjoni dwar l-għajnuna mill-Istat b’rabta mal-bejgħ ta’ Cyprus Cooperative Bank, li ġie approvat mill-Kummissjoni Ewropea. Barra minn hekk, huwa importanti li jiġi stabbilit qafas superviżorju adegwat għall-kumpanniji li jakkwistaw kreditu, peress li l-ammont ta’ kumpanniji li jakkwistaw kreditu, inkluż il-kumpannija maniġerjali tal-assi li jappartjenu għall-Istat, żdied u fil-futur huwa ppjanat iktar bejgħ ta’ portafolli ta’ selfiet improduttivi. Il-kapaċità amministrattiva u ta’ governanza tas-superviżuri tal-assigurazzjoni u tal-fondi ta’ pensjoni għadha dgħajfa. Jenħtieġ li l-integrazzjoni ta’ dawn is-superviżuri tiġi finalizzata malajr. B’mod ġenerali, il-qafas superviżorju għas-swieq kapitali jrid jissaħħaħ minħabba l-attivitajiet transfruntiera relattivament imdaqqsa tal-kumpanniji tas-servizzi finanzjarji mhux bankarji u t-tkabbir sinifikanti ta’ ditti liċenzjati f’dawn l-aħħar snin.

                  (10)

                  L-okkupazzjoni qed tiżdied, il-qgħad qed jonqos u l-kapaċità ta’ terminu qasir tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi biex jiffaċilitaw is-sostenn attiv għax-xogħol tjiebet. Madankollu, is-sostenibbiltà fit-tul tal-kapaċità tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi għadha problema, peress li l-persunal addizzjonali ġie rreklutat għal sentejn biss. Fl-2018 il-proporzjon taż-żgħażagħ mhux impjegati, barra mill-edukazzjoni jew mhux f’taħriġ kien fost l-ogħla fl-Unjoni. L-effiċjenza baxxa tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi kif ukoll l-offerti limitati ta’ xogħol u l-parteċipazzjoni limitata tagħhom f’dak li għandu x’jaqsam ma’ miżuri ta’ attivazzjoni biex jgħinu lin-nies isibu xogħol, għadhom sfida. Għaldaqstant, huwa possibbli li jiġu rinforzati s-sensibilizzazzjoni u l-appoġġ għall-attivazzjoni biex jiġu aċċessati l-impjiegi, partikolarment għaż-żgħażagħ u għal dawk diżokkupati fit-tul. Dan jinkludi l-promozzjoni tal-impjiegi indipendenti u tal-ekonomija soċjali kif ukoll il-modernizzazzjoni tal-istituzzjonijiet u tas-servizzi tas-suq tax-xogħol biex in-nies ikunu jistgħu jiksbu ħiliet li huma iktar kompatibbli mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol.

                  (11)

                  In-nuqqas u l-ispariġġi tal-ħiliet huma fost l-ostakli ewlenin għall-investiment tan-negozji, u dan jenfasizza l-bżonn li jsir iktar investiment fit-taħriġ tal-forza tax-xogħol potenzjali li hija inutilizzata jew mhux utilizzata biżżejjed, li l-kurrikuli tal-edukazzjoni jiġu allinjati aħjar mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, u li jsir investiment f’infrastruttura adattata ta’ edukazzjoni vokazzjonali. Il-progress fir-riformi kruċjali fl-edukazzjoni u fit-taħriġ, bħat-titjib fl-ingaġġ u fl-evalwazzjoni tal-għalliema, mhuwiex uniformi. Il-kisbiet edukattivi għadhom baxxi; l-istess bħall-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u kura bikrija tat-tfal li saret inqas affordabbli għall-familji, peress li waqt il-kriżi d-dħul tagħhom naqas b’rata iktar mgħaġġla minn dik tal-ispejjeż marbuta mal-indukrar tat-tfal. Iktar sforzi biex tiġi modernizzata s-sistema tal-edukazzjoni u tat-taħriġ fil-livelli kollha jgħinu biex jitjiebu r-riżultati edukattivi u jiżdied il-potenzjal ta’ tkabbir ekonomiku sostenibbli f’Ċipru. Ir-reviżjoni tal-kurrikuli vokazzjonali u tat-taħriġ hija pass importanti biex jitnaqqsu l-ispariġġi fil-ħiliet fis-suq tax-xogħol. Madankollu, spariġġi prevalenti fil-ħiliet ta’ gradwati terzjarji u parteċipazzjoni baxxa fl-edukazzjoni għall-adulti, speċjalment minn dawk b’ħiliet baxxi, jindikaw il-bżonn ta’ taħriġ ta’ aġġornament u taħriġ mill-ġdid iktar b’saħħithom.

                  (12)

                  Ċipru għamel progress fil-kura tas-saħħa billi adotta leġislazzjoni biex jistabbilixxi s-Sistema Nazzjonali tal-Kura tas-Saħħa ġdida. Is-sistema l-ġdida għandha l-għan li ttejjeb l-aċċess, tintroduċi kopertura universali tas-saħħa, tnaqqas il-livell għoli ta’ pagamenti mill-but u żżid l-effiċjenza fl-għoti tal-kura fis-settur pubbliku. Qabel ma tibda taħdem bis-sħiħ fl-2020, is-sistema għadha qed tiffaċċa sfidi kbar ta’ implimentazzjoni u investiment. Il-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema, inkluż l-iżgurar tal-awtonomija finanzjarja u operattiva tal-isptarijiet pubbliċi, kif ippjanata, għadha kruċjali. Miżuri li jkollhom l-għan li jimmodernizzaw u jtejbu l-effiċjenza tal-fornituri tal-kura tas-saħħa, inkluż il-kura tas-saħħa primarja, l-introduzzjoni tas-saħħa elettronika u t-twaqqif ta’ Organizzazzjoni Nazzjonali tal-Mediċini, ikunu qed ikomplu jsaħħu s-sistema tal-kura tas-saħħa. Il-livell tal-kura fit-tul huwa baxx u jibqa’ ta’ sfida meta jitqies it-tixjiħ tal-popolazzjoni.

                  (13)

                  Il-prestazzjoni ambjentali dgħajfa ta’ Ċipru hija ta’ tħassib kbir, u l-pajjiż għadu vulnerabbli għat-tibdil fil-klima. Ċipru jrid itejjeb b’mod sinifikanti s-sistema tiegħu tal-immaniġġar tal-iskart kif ukoll l-ekonomija ċirkolari. Il-ġenerazzjoni ta’ skart għadha ogħla b’mod sinifikanti meta mqabbla mal-medja fl-Unjoni u mill-2014 ’l hawn kompliet tiżdied. Il-faċilitajiet attwali għat-trattament tal-iskart ma jilħqux rati ta’ riċiklaġġ għoljin, u minħabba l-assenza ta’ strumenti ekonomiċi, bħal taxxi tal-landfills, ir-riċiklaġġ mhuwiex ekonomikament attraenti. Il-ġestjoni tal-ilma, b’mod partikolari f’żoni urbani, hija karatterizzata minn ineffiċjenzi. Il-problema ewlenija ta’ Ċipru hija l-iskarsezza tal-ilma, flimkien mal-astrazzjoni eċċessiva tal-ilma ta’ taħt l-art. Għad hemm ammont konsiderevoli ta’ ilma mormi fiż-żoni urbani li qed jiġi rrilaxxat mingħajr ġbir jew trattament — huwa biss madwar nofs l-ilma mormi totali li jgħaddi minn trattament sekondarju. In-nixfiet u l-iskarsezza tal-ilma huma ta’ tħassib ewlieni, u r-rispons ta’ politika insuffiċjenti jaf jaffettwa l-ekonomija rurali u t-turiżmu ta’ Ċipru. Għaldaqstant, biex Ċipru jimmitiga l-effetti negattivi tat-tibdil fil-klima, jippreserva u jirriabilita l-ambjent naturali tiegħu u jiżgura t-tkabbir ekonomiku sostenibbli ta’ terminu twil, huma essenzjali l-ġestjoni sostenibbli u l-użu effiċjenti tar-riżorsi naturali tiegħu, flimkien ma’ infurzar iktar strett tal-leġislazzjoni ambjentali u tal-klima.

                  (14)

                  Ċipru jista’ jagħmel użu ħafna aħjar mis-sorsi tiegħu ta’ enerġija rinnovabbli — partikolarment mix-xemx — u b’hekk jindirizza l-ineffiċjenzi attwali tal-enerġija. Fl-2017 il-proporzjon ta’ enerġija rinnovabbli f’Ċipru kien 9,72 %, filwaqt li l-mira għall-2020 hija 13 %. Il-binjiet residenzjali u kummerċjali li qed jinbnew b’livell baxx ta’ protezzjoni termali jew mingħajrha, partikolarment f’żoni urbani, huma sors sostanzjali ta’ ineffiċjenza enerġetika. Il-kondizzjonijiet qafas għall-investiment fis-settur tal-enerġija rinnovabbli tjiebu, u ġew introdotti diversi miżuri, inkluż l-installazzjoni ta’ sistemi fotovoltajċi u skemi ta’ għajnuna għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) u għall-unitajiet domestiċi. Madankollu, Ċipru għadu ma ħax vantaġġ sħiħ mill-potenzjal konsiderevoli li għandu fil-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari minn sorsi solari. Id-dipendenza fuq it-toroq għat-trasport intern toħloq numru ta’ sfidi tal-politika, speċjalment l-isfida biex jitnaqqsu t-tniġġis tal-arja u l-emissjonijiet tal-gassijiet serra, u din twassal ukoll konġestjoni kbira fiż-żoni urbani fil-ħinijiet bl-ogħla traffiku u fit-toroq li jagħtu għall-portijiet. B’sehem ta’ 2,7 % fl-2016, Ċipru qiegħed lura wkoll fl-użu tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fit-trasport u jaf isibha diffiċli biex jilħaq il-mira vinkolanti ta’ 10 % sal-2020.

                  (15)

                  L-investiment fl-ekonomija tal-Internet u t-titjib tal-ħiliet diġitali tal-ħaddiema huma essenzjali biex tissaħħaħ il-produttività. Ċipru qiegħed lejn l-aħħar fl-Indiċi tal-Ekonomija u s-Soċjetà Diġitali (DESI) tal-Kummissjoni Ewropea tal-2019. Huma biss 50 % taċ-Ċiprijotti ta’ età bejn is-16 u l-74 sena li għandhom ħiliet diġitali bażiċi u l-ispeċjalisti tal-ICT għadhom jirrappreżentaw proporzjon iktar baxx tal-forza tax-xogħol meta mqabbel mal-Unjoni kollha kemm hi (2,3 % versus 3,7 %), u dan qed ixekkel il-potenzjal tal-ekonomija diġitali. Hemm livell baxx ta’ interazzjoni online bejn l-awtoritajiet pubbliċi u ċ-ċittadini, u 50 % biss taċ-Ċiprijotti jinteraġixxu online. Il-kummerċ elettroniku qed jitjieb, imma għadu taħt il-medja tal-Unjoni.

                  (16)

                  Ċipru jibqa’ innovatur moderat, u l-prestazzjoni fl-innovazzjoni naqset mill-2010 ’l hawn. In-nefqa pubblika u privata fuq ir-riċerka u l-iżvilupp hija fost l-inqas fl-Unjoni, u b’hekk hija mxekkla l-kapaċità innovattiva taċ-ċentri tar-riċerka u tas-settur tan-negozju. L-interazzjoni bejn l-akkademja u n-negozji wkoll hija limitata ħafna. Biex titjieb il-kompetittività ta’ Ċipru u b’mod partikolari dik tal-SMEs, huwa kruċjali li tiżdied il-kapaċità innovattiva tas-settur tan-negozju u li jissaħħaħ l-aċċess għal finanzjament u investimenti li jiffokaw fuq oqsma ddefiniti sew ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti.

                  (17)

                  Il-piż amministrattiv huwa għoli, speċjalment biex jingħata bidu għal investimenti strateġiċi. Hemm lok biex jiġu simplifikati b’mod sinifikanti l-proċeduri għall-ksib ta’ permessi għal investimenti strateġiċi, u l-leġislazzjoni rilevanti għadha pendenti.

                  (18)

                  L-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni għat-tkabbir wassal għal xi progress fl-intraprenditorija u fl-aċċess tal-SMEs għal finanzjament. Madankollu, il-miżuri ta’ appoġġ finanzjarju għall-SMEs għadhom ibbażati ġeneralment fuq għotjiet u finanzjament bankarju appoġġat mill-Unjoni u/jew minn fondi nazzjonali. Sorsi alternattivi ta’ finanzjament, bħalma huma l-kapital ta’ riskju, il-finanzjament permezz tal-ekwità u l-finanzjament kollettiv għadhom marġinali għan-negozji Ċiprijotti. Koordinazzjoni mtejba tal-appoġġ għan-negozji tista’ ttejjeb l-użu. Sforzi ta’ privatizzazzjoni biex jiġu attirati investimenti barranin li jtejbu l-produttività, f’bosta każijiet huma sospiżi u wħud mill-proġetti ta’ privatizzazzjoni biss qed javvanzaw b’mod gradwali.

                  (19)

                  Ineffiċjenzi persistenti fis-sistema ġudizzjarja jkomplu jaffettwaw l-infurzar ta’ kuntratti u jipprevjenu r-riżoluzzjoni rapida ta’ kawżi ċivili u kummerċjali u l-investigazzjoni ta’ delitti. Regoli kkumplikati u antikwati tal-proċedura ċivili kif ukoll l-infurzar dgħajjef tad-deċiżjonijiet tal-qrati huma ta’ piż fuq l-inċentivi tal-banek biex jużaw oqfsa ta’ insolvenza u preklużjoni biex inaqqsu l-ammont ta’ selfiet improduttivi tagħhom. Serje ta’ riformi bdew jindirizzaw il-problemi l-iktar serji fis-sistema tal-ġustizzja, b’mod partikolari r-regoli antikwati tal-proċedura ċivili, l-ispeċjalizzazzjoni u d-diġitalizzazzjoni baxxi tal-qrati, il-konklużjoni ta’ għadd kbir ta’ kawżi pendenti u l-assenza tat-taħriġ tul il-ħajja għall-imħallfin; iżda l-progress jibqa’ bil-mod. Jenħtieġ li r-riforma tkun konformi mal-impenji li saru mill-gvern fil-kuntest tad-deċiżjoni dwar l-għajnuna mill-Istat dwar il-bejgħ ta’ Cyprus Cooperative Bank, li ġie approvat mill-Kummissjoni Ewropea. Fl-2018 ġew adottati oqfsa mtejbin tal-insolvenza u tal-preklużjoni. L-implimentazzjoni deċiżiva tal-liġijiet il-ġodda flimkien mal-iżgurar ta’ sistema ġudizzjarja effiċjenti u l-infurzar iktar strett tas-sentenzi għandhom jgħinu fit-titjib tad-dixxiplina tar-rimborż tad-dejn. Strateġija nazzjonali kontra l-korruzzjoni ilha fis-seħħ minn Diċembru 2017, u din ġiet rinforzata bl-approvazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni orizzontali nazzjonali kontra l-korruzzjoni mill-Kunsill tal-Ministri f’Mejju 2019. Fil-Parlament ġew ippreżentati abbozzi ta’ liġijiet għat-twaqqif ta’ aġenzija indipendenti ġdida kontra l-korruzzjoni u għall-protezzjoni tal-informaturi, iżda għadhom iridu jiġu adottati. Dawn il-liġijiet ikunu ta’ għajnuna għat-tisħiħ tal-qafas nazzjonali kontra l-korruzzjoni. Jenħtieġ li r-riformi kontra l-korruzzjoni jiġu aċċellerati permezz tal-implimentazzjoni malajr tal-Pjan ta’ Azzjoni kontra l-korruzzjoni. L-indipendenza tal-prosekuzzjoni trid tiġi salvagwardjata u jenħtieġ li tissaħħaħ il-kapaċità tal-infurzar tal-liġi.

                  (20)

                  Minkejja li saru xi sforzi biex jitnaqqas ix-xogħol b’lura fil-ħruġ ta’ titoli tal-proprjetà, għad hemm ħafna xogħol b’lura. Soluzzjoni strutturali li tindirizza l-inadegwatezzi tas-sistema ta’ tranżazzjoni tal-proprjetà (jiġifieri l-ħruġ u t-trasferiment ta’ titoli tal-proprjetà) għadha trid tinstab. Din hija essenzjali biex jiġu faċilitati l-proċeduri ta’ preklużjoni u tkun possibbli l-likwidazzjoni tal-kollateral.

                  (21)

                  L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. B’hekk Ċipru jkun jista’ jagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jqis id-differenzi territorjali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi hija fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

                  (22)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Ċipru u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Ċipru fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Ċipru imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (23)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (7) li Ċipru mistenni jkun konformi mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (24)

                  Fid-dawl tal-analiżi fil-fond mill-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (5) hawn taħt. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-ewwel, it-tielet u r-raba’ rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li Ċipru jieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

         1.

            Jadotta riformi leġislattivi ewlenin biex itejjeb l-effiċjenza fis-settur pubbliku, b’mod partikolari fir-rigward tal-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika u tal-governanza tal-entitajiet li jappartjenu għal-Istat u l-gvernijiet lokali. Jindirizza karatteristiċi tas-sistema fiskali li jaf jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa minn individwi u ditti multinazzjonali, b’mod partikolari permezz ta’ pagamenti ’l barra minn ditti multinazzjonali.

         2.

            Jiffaċilita t-tnaqqis ta’ selfiet improduttivi, inkluż billi jwaqqaf struttura ta’ governanza effettiva għall-kumpannija maniġerjali tal-assi li jappartjenu għall-Istat, filwaqt li jieħu passi biex itejjeb id-dixxiplina fil-pagamenti u jsaħħaħ is-superviżjoni ta’ kumpanniji li jakkwistaw kreditu. Isaħħaħ il-kapaċitajiet ta’ superviżjoni fis-settur finanzjarju mhux bankarju, inkluż bl-integrazzjoni sħiħa tas-superviżuri tal-assigurazzjoni u tal-fondi ta’ pensjoni.

         3.

            Ilesti r-riformi mmirati biex iżidu l-effettività tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u jsaħħaħ il-miżuri ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ attivazzjoni għaż-żgħażagħ. Iwettaq f’dak li għandu x’jaqsam mar-riforma tas-sistema tal-edukazzjoni u tat-taħriġ, inkluża l-evalwazzjoni tal-għalliema, iżid l-involviment ta’ min iħaddem u ta’ min qed jitgħallem fl-edukazzjoni vokazzjonali u fit-taħriġ, kif ukoll joffri edukazzjoni u indukrar tat-tfal affordabbli. Jieħu miżuri biex jiżgura li s-Sistema Nazzjonali tal-Kura tas-Saħħa ssir operazzjonali fl-2020, kif ippjanat, filwaqt li tippreserva s-sostenibbiltà fit-tul tagħha.

         4.

            Jiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq it-trasport sostenibbli, l-ambjent, b’mod partikolari l-ġestjoni tal-iskart u tal-ilma, l-effiċjenza enerġetika u l-enerġija rinnovabbli, id-diġitalizzazzjoni, inklużi l-ħiliet diġitali, kif ukoll ir-riċerka u l-innovazzjoni, b’kont meħud tad-differenzi territorjali fi ħdan Ċipru. Jadotta leġislazzjoni biex jissimplifika l-proċeduri li jippermettu lill-investituri strateġiċi jiksbu l-permessi u l-liċenzji neċessarji. Itejjeb l-aċċess tal-SMEs għal finanzjament, u jkompli bl-implimentazzjoni tal-proġetti ta’ privatizzazzjoni.

         5.

            Iżid l-isforzi biex itejjeb l-effiċjenza tal-ġudikatura, anki permezz tat-titjib tal-funzjonament tal-qrati amministrattivi u permezz tar-reviżjoni tal-proċeduri ċivili, permezz ta’ speċjalizzazzjoni iktar b’saħħitha tal-qrati u permezz tat-twaqqif ta’ sistema ta’ ġustizzja elettronika operazzjonali. Jieħu miżuri biex isaħħaħ l-infurzar legali tat-talbiet u jieħu ħsieb li jkun hemm sistemi affidabbli u rapidi għall-ħruġ u għat-trasferiment ta’ titoli tal-proprjetà u ta’ drittijiet tal-proprjetà immobbli. Iħaffef ir-riformi kontra l-korruzzjoni, jiggarantixxi l-indipendenza tal-prosekuzzjoni u jsaħħaħ il-kapaċità tal-eżekuzzjoni tal-liġi.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

         (3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

         (4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 55.

         (5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

         (7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Latvja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Latvja għall-2019

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/86

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Latvja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Latvja għall-2019
      (2019/C 301/14)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lil-Latvja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

                  (2)

                  Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Latvja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati u l-miżuri għat-titjib tal-ħiliet ser jgħinu biex jindirizzaw l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward it-titjib tal-produttività għar-riekwilibriju fiż-żona tal-euro u l-miżuri tat-taxxa ser jgħinu biex jindirizzaw it-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward il-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

                  (3)

                  Ir-rapport tal-2019 speċifiku għal-Latvja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tal-Latvja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Latvja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

                  (4)

                  Il-Latvja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fil-15 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fis-17 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

                  (5)

                  Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li huma rilevanti ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji addizzjonali dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

                  (6)

                  Il-Latvja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019, il-gvern qiegħed jippjana li jikseb bilanċ nominali, minn defiċit ta’ 1,0 % tal-Prodott Domestiku Gross (PDG) fl-2018 għal defiċit ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019 u 0,4 % tal-PDG fl-2020 u 0,2 % tal-PDG fl-2021. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, stabbilit f’defiċit ta’ 1 % tal-PDG f’termini strutturali, huwa mistenni jintlaħaq fl-2019, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn tal-gvern ġenerali bħala proporzjon tal-PDG mistenni jinżel għal 33,1 % tal-PDG sal-2022. Il-projezzjonijiet tat-tkabbir tal-PDG skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 jidher li huma plawżibbli. Ir-riskji għall-pożizzjoni baġitarja huma bbilanċjati.

                  (7)

                  Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li l-Latvja tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha fl-2019, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Dan huwa konformi ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima tan-nefqa tal-gvern primarja netta (7) ta’ 4,8 % fl-2019, li tikkorrispondi għal titjib tal-bilanċ strutturali ta’ 0,2 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-Latvja mistennija tkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Għaldaqstant, il-valutazzjoni attwali tindika riskju ta’ xi devjazzjoni fl-2019. Fl-istess ħin, ir-rata ta’ tkabbir nominali mbassra tan-nefqa tal-gvern primarja netta attwalment tindika riskju li fl-2019 ikun hemm devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit. Jekk ma jibqax previst li l-bilanċ strutturali se jkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, filwaqt li titqies id-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali, valutazzjoni globali fil-kuntest tal-valutazzjonijiet futuri jkollha bżonn tqis devjazzjoni possibbli mir-rekwiżit.

                  (8)

                  Fl-2020, b’kunsiderazzjoni tal-marġni ta’ 1,3 % tal-potenzjal tal-produzzjoni mbassar għal-Latvja, jenħtieġ li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa tal-gvern primarja netta ma taqbiżx it-3,5 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG skont il-matriċi tal-aġġustament maqbula b’mod komuni fir-rigward tar-rekwiżiti tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, jekk il-politiki tagħha ma jinbidlux, il-Latvja mistennija tkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha. Għaldaqstant, il-valutazzjoni attwali tindika riskju ta’ xi devjazzjoni fl-2020. Fl-istess ħin, ir-rata ta’ tkabbir nominali mbassra tan-nefqa tal-gvern primarja netta attwalment tindika riskju li fl-2020 ikun hemm devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit. Jekk ma jibqax previst li l-bilanċ strutturali se jkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, valutazzjoni globali fil-kuntest tal-valutazzjonijiet futuri jkollha bżonn tqis devjazzjoni possibbli mir-rekwiżit. Kollox ma’ kollox, il-Kunsill huwa tal-fehma li l-Latvja trid tkun lesta biex mill-2019 tieħu miżuri addizzjonali biex tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

                  (9)

                  Id-dħul mit-taxxa bħala sehem mill-prodott domestiku gross tal-Latvja huwa baxx meta mqabbel mal-medja fl-Unjoni u sa ċertu punt jillimita l-għoti ta’ servizzi pubbliċi, b’mod partikolari l-kura tas-saħħa u l-inklużjoni soċjali. Il-kapital u l-proprjetà huma relattivament sottotaxxati u l-iffriżar tal-valuri użati għall-kalkolu tat-taxxi fuq l-art u l-proprjetà se jkompli jnaqqas id-dħul korrispondenti. Fl-istess ħin, il-piż tat-taxxa fuq ix-xogħol għadu għoli għall-ħaddiema b’paga baxxa meta mqabbel mal-medja fl-Unjoni, minkejja li dan naqas. Skont estimi differenti, is-sehem tal-ekonomija sotterranja jidher li naqas f’dawn l-aħħar snin. Minkejja dan, is-sehem tal-attività ekonomika sottorapportata fil-Latvja għadu ogħla minn fi Stati Baltiċi oħra. B’mod partikolari, is-sottorapportar tas-salarji (“ħlas fl-idejn”), partikolarment fis-settur tal-kostruzzjoni, jammonta għal parti kbira mill-ekonomija sotterranja.

                  (10)

                  Wara l-għeluq tat-tielet l-ikbar bank minħabba allegazzjonijiet ta’ ħasil tal-flus, il-Latvja ssikkat ir-regolazzjoni b’rabta mal-klijenti li mhumiex residenti. B’riżultat ta’ dan, id-depożiti ta’ dawk li mhumiex residenti, li jirrappreżentaw is-sors ewlieni għar-riskju tal-ħasil tal-flus fil-Latvja, naqsu b’mod sinifikanti sa minn Mejju 2018, iżda għad fadal sfidi fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus. Barra minn hekk, il-Latvja fasslet pjan ta’ azzjoni dettaljat biex ittejjeb l-istrateġija tagħha kontra l-ħasil tal-flus u kontra l-finanzjament tat-terroriżmu. Il-prijoritajiet ewlenin elenkati fil-pjan ta’ azzjoni jinkludu żieda fis-superviżjoni fuq il-bażi tar-riskji, il-garanzija tar-riżorsi umani meħtieġa għall-awtoritajiet superviżorji, u l-garanzija tal-iskambju tal-informazzjoni effettiv u l-kollaborazzjoni fost l-awtoritajiet investigattivi kif ukoll mas-settur privat. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni lill-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri, ladarba jiġu adottati. Finalment, hemm bżonn li tiżdied ukoll il-kapaċità tal-infurzar tal-liġi u tal-awtoritajiet ġudizzjarji.

                  (11)

                  Fl-implimentazzjoni ta’ diversi prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali fir-rigward tal-protezzjoni soċjali u tal-inklużjoni soċjali, il-Latvja qed tiffaċċja sfidi. Fil-Latvja l-inugwaljanza fl-introjtu hija għolja, peress li r-ridistribuzzjoni permezz tas-sistema tal-benefiċċji tat-taxxa hija baxxa. L-adegwatezza tal-benefiċċji soċjali għadha baxxa u l-impatt tat-trasferimenti soċjali biex jitnaqqsu l-faqar u l-inugwaljanza huwa limitat. Ir-riskju tal-faqar fost l-anzjani u persuni b’diżabbiltà huwa relattivament għoli u qed jiżdied minħabba li l-benefiċċji mhux qed ilaħħqu maż-żieda fil-pagi. Ir-rata ta’ riskju ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali għall-anzjani kienet ta’ 49,0 % fl-2018 (il-medja tal-Unjoni: 18,2 % fl-2017) u għal persuni b’diżabbiltà 40,7 % fl-2017, (il-medja tal-Unjoni: 29,3 % fl-2017). Il-benefiċċju tas-sigurtà soċjali mill-Istat għall-persuni b’diżabbiltà u għall-pensjonijiet tal-irtirar minimi ilhom ma jiġu riveduti mill-2006. Ir-riforma tal-introjtu minimu, imħabbra fl-2014, ma ġietx implimentata u dan qed jaffettwa b’mod negattiv lill-unitajiet domestiċi l-iktar foqra. Għadu dgħajjef ukoll l-aċċess għall-kura fit-tul. Għaldaqstant, huwa meħtieġ investiment biex tiġi indirizzata l-esklużjoni soċjali, inkluż permezz tal-ikel u tal-għajnuna materjali għal dawk l-iktar fil-bżonn. Barra minn hekk, huma meħtieġa investimenti, fosthom fl-infrastruttura, biex jitjieb l-aċċess għat-tħaris tat-tfal, għall-kura fit-tul, għall-impjieg u għas-servizzi soċjali l-oħra, u biex tkun possibbli l-integrazzjoni tas-servizzi tas-saħħa u dawk soċjali, inkluż it-tranżizzjoni minn kura istituzzjonali għal waħda komunitarja. Is-sehem ta’ persuni li qed jiffaċċjaw privazzjoni severa ta’ abitazzjoni huwa fost l-ogħla fl-Ewropa (15,2 % versus 4,0 % bħala medja fl-Unjoni fl-2017) u hemm skarsezza ta’ akkomodazzjoni soċjali. Jeħtieġ isir investiment biex titjieb il-provvista ta’ akkomodazzjoni affordabbli.

                  (12)

                  Filwaqt li r-rati ta’ impjieg globali huma għoljin u qed jiżdiedu, l-iżviluppi demografiċi żvantaġġużi u l-emigrazzjoni qed ikollhom effett negattiv fuq in-numru ta’ persuni impjegati. Barra minn hekk, l-impjieg ivarja skont ir-reġjun u l-livell tal-ħiliet. Il-persuni kbar fl-età li għandhom ħiliet antikwati jiffaċċjaw iktar diffikultajiet. Il-livell baxx ta’ ħiliet diġitali fost il-forza tax-xogħol jillimita l-użu tat-teknoloġiji diġitali min-negozji kif ukoll il-potenzjal ta’ innovazzjoni. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim u l-involviment tal-qiegħda f’miżuri attivi tas-suq tax-xogħol huma iktar baxxi mill-medja fl-Unjoni.

                  (13)

                  Is-sistema edukattiva qed tiffaċċja l-isfida li tikkonsolida r-riżorsi filwaqt li ttejjeb il-kwalità u l-effiċjenza. Filwaqt li s-sistema edukattiva tal-Latvja sejra tajjeb f’dak li għandu x’jaqsam mal-eżiti tat-tagħlim, l-aċċess għall-edukazzjoni ta’ kwalità għadu jiddependi fuq il-post ta’ residenza u t-tip ta’ skola. Ir-riforma tal-kurrikulu tal-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali, bil-għan li jiġi allinjat mar-rekwiżiti l-ġodda tal-ħiliet, avvanzat u l-ambjent tal-iskejjel vokazzjonali tjieb b’mod sinifikanti. Madankollu, l-attrattività għadha baxxa, u r-rati tar-reġistrazzjoni u r-rata tal-impjieg fost gradwati reċenti għadhom taħt il-medja fl-Unjoni.

                  (14)

                  L-iżgurar tal-offerta tal-ħiliet huwa wieħed mill-oqsma ewlenin fejn id-domanda ta’ investiment għadha sinifikanti. Huma meħtieġa investimenti adattati, anki fl-infrastruttura, biex jitjiebu l-kwalità, l-effettività u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u tat-taħriġ, u għall-promozzjoni tat-tagħlim tul il-ħajja, partikolarment opportunitajiet flessibbli ta’ taħriġ ta’ aġġornament u taħriġ mill-ġdid. Hemm bżonn ukoll ta’ investiment biex jitjieb l-aċċess għall-impjiegi, inkluż billi jitjiebu s-sensibilizzazzjoni u l-kopertura tal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol, u billi jissaħħu l-possibbiltà ta’ impjieg tal-manodopera kif ukoll il-mobbiltà settorjali u reġjonali tal-forza tax-xogħol. F’kuntest usa’, it-tisħiħ tal-kapaċità tas-sħab soċjali huwa importanti biex jiġu promossi l-kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u biex jiġi rrealizzat il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali.

                  (15)

                  In-nefqa pubblika baxxa fuq il-kura tas-saħħa u stil ta’ ħajja li huwa ħażin għas-saħħa huma r-raġunijiet ewlenin għar-riżultati ħżiena tal-popolazzjoni fil-qasam tas-saħħa. Il-finanzjament tal-kura tas-saħħa li riċentement żdied jindirizza xi restrizzjonijiet għall-aċċess li huma marbuta mal-limiti annwali tas-servizz u maż-żminijiet twal ta’ stennija. Madankollu, il-finanzjament pubbliku tal-kura tas-saħħa għadu ferm iktar baxx mill-medja fl-Unjoni. L-aċċess fil-ħin u ugwali għall-kura tas-saħħa huwa limitat. Dan iwassal għal dak li huwa, kif irrapportat min-nies stess, bżonn kbir ta’ kura li mhuwiex kopert minħabba livell għoli ta’ ħlas mill-but, speċjalment fost il-gruppi vulnerabbli, kif ukoll inugwaljanza tal-opportunitajiet. Qed isir progress rigward ir-riformi biex tiżdied l-effiċjenza u l-kwalità fil-kura tas-saħħa, iżda għadhom f’fażi bikrija u jenħtieġ li jitħaffef il-pass, inkluż b’miżuri effettivi tal-prevenzjoni, bir-razzjonalizzazzjoni tas-settur tal-isptarijiet, bit-tisħiħ tal-kura tas-saħħa primarja u b’immaniġġjar tal-kwalità mmirat. Barra minn hekk, il-Latvja nieqsa minn forza tax-xogħol fil-qasam tas-saħħa, speċjalment fejn jidħlu infermiera, u dan qed ifixkel il-forniment tal-kura tas-saħħa pubblika u jirrappreżenta riskji għas-suċċess tar-riformi fis-saħħa. Jekk tidħol fis-seħħ id-diviżjoni tas-servizzi tas-saħħa f’żewġ tipi ta’ pakketti (pakkett sħiħ u pakkett minimu), din ikollha r-riskju li tkompli tillimita l-aċċess ugwali għall-kura tas-saħħa u twassal għal riżultati negattivi fil-qasam tas-saħħa. Sabiex jiżdiedu l-aċċessibbiltà, l-affordabbiltà u l-kwalità tal-kura tas-saħħa u b’hekk titjieb is-saħħa tal-popolazzjoni kif ukoll tiġi ggarantita ħajja tax-xogħol iktar b’saħħitha u itwal, huma meħtieġa investimenti adattati fil-kura tas-saħħa, fosthom fl-infrastruttura.

                  (16)

                  Il-Latvja ftit tinvesti fir-riċerka u żvilupp u fl-innovazzjoni għandha diskrepanza kbira fl-investiment. Fl-2017, is-sehem tan-nefqa tal-Latvja fuq ir-riċerka u żvilupp kien fost l-iktar baxxi fl-Unjoni u pjuttost kien stabbli f’dawn l-aħħar għaxar snin. Barra minn hekk, il-finanzjament tar-riċerka jiddependi kważi għalkollox fuq fondi tal-Unjoni. B’riżultat ta’ dan, il-Latvja hija innovatur moderat b’xi punti b’saħħithom, bħall-infrastruttura tagħha tal-informazzjoni, tal-komunikazzjoni u tat-teknoloġija, iżda l-prestazzjoni tagħha taqa’ lura fejn jidħlu r-riżorsi umani, il-kooperazzjoni bejn is-settur privat u pubbliku, kif ukoll l-investiment fil-proprjetà intellettwali.

                  (17)

                  Għad fadal ukoll diskrepanzi kbar fl-investiment biex jiġu indirizzati d-differenzi reġjonali. Għadhom jeżistu differenzi ekonomiċi sinifikanti bejn Riga u r-reġjuni l-oħra tal-Latvja. Filwaqt li l-Latvja b’mod globali qed tikkonverġi mal-Unjoni, id-diskrepanza fil-prestazzjoni ekonomika bejn ir-reġjun kapitali u r-reġjuni l-oħra għadha ma ċkinitx wara l-adeżjoni tal-Latvja mal-Unjoni. Il-kompetittività u l-kwalità tas-servizz pubbliku tiddistingwi ruħha b’mod konsiderevoli fost ir-reġjuni Latvjani differenti, u dan jinfluwenza l-attrattività territorjali tagħhom. Għaldaqstant, jenħtieġ li l-investiment jindirizza differenzi reġjonali sinifikanti fir-rigward tal-mobbiltà u tal-infrastruttura diġitali, b’mod partikolari l-konnessjonijiet taċ-ċirkwit lokali. Il-lakuni fil-konnettività man-Netwerk trans-Ewropew tat-trasport u mar-reġjuni periferali u tal-fruntiera għadhom kbar, u dan qed ikollu impatt negattiv fuq l-attivitajiet ekonomiċi u fuq l-esportazzjonijiet tal-Latvja. Jeżistu wkoll diskrepanzi fl-investiment biex jitlesta l-proġett Rail Baltica u l-proġetti ewlenin tal-infrastruttura għall-enerġija elettrika li jagħmlu parti mill-pjan ta’ interkonnessjoni tas-suq tal-enerġija tal-Baltiku. Barra minn hekk, huwa meħtieġ ukoll l-investiment fl-effiċjenza fir-riżorsi biex it-tranżizzjoni enerġetika tal-Latvja ssir iktar malajr. Hemm bżonn isiru iktar sforzi biex titjieb l-effiċjenza enerġetika globali, b’mod partikolari fis-settur residenzjali u tat-trasport.

                  (18)

                  L-adozzjoni reċenti tal-liġi dwar l-informaturi timmarka pass pożittiv u l-korp tal-pajjiż kontra l-korruzzjoni wkoll irnexxielu jirranka dan l-aħħar, u kixef għadd ta’ każijiet ta’ korruzzjoni ta’ profil għoli. Madankollu, għad hemm il-perċezzjoni li t-teħid tad-deċiżjonijiet mill-gvern jiġi influwenzat minn favoritiżmu u li l-proċess tal-akkwist pubbliku huwa suxxettibbli għall-korruzzjoni minħabba nuqqas ta’ trasparenza, b’mod partikolari f’muniċipalitajiet u f’impriżi muniċipali u tal-Istat. L-emendi fil-Liġi tal-Kompetizzjoni li jidħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2020, ser jillimitaw il-kapaċità tal-intrapriżi statali u muniċipali li bl-attivitajiet tagħhom jaffettwaw il-kompetizzjoni b’mod negattiv. L-emendi leġiżlattivi fis-sistema għat-trattament tal-kunflitti ta’ interess jistgħu jagħtu lok għal abbużi. Il-Kodiċi tal-Etika li ġie adottat riċentement ma jkoprix il-persuni maħtura politikament.

                  (19)

                  Is-servizzi pubbliċi ma ġewx aġġustati għall-popolazzjoni li qed tiċkien u tixjiħ. Minħabba l-popolazzjoni li qed tiċkien u l-urbanizzazzjoni, l-infrastruttura u s-servizzi pubbliċi mhux qed jintużaw biżżejjed fiż-żoni rurali. L-amministrazzjoni pubblika, l-edukazzjoni, u s-servizzi tal-kura tas-saħħa jeħtieġu strateġiji għall-preservazzjoni tal-aċċess għal servizzi ta’ kwalità f’żoni b’popolazzjoni baxxa u li huma milquta mid-depopolazzjoni, filwaqt li jiżguraw effiċjenza ogħla. Riċentement tħabbret riforma ġenerali tat-territorji amministrattivi, li għandha tiġi implimentata sa Diċembru 2021. Implimentazzjoni fil-ħin ta’ din ir-riforma tista’ tikkontribwixxi għal żieda fil-kontabbiltà u fl-effiċjenza tas-settur pubbliku, iktar u iktar fid-dawl tal-programm operazzjonali għall-fondi tal-Unjoni, li jrid jiġi approvat sal-2020.

                  (20)

                  L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. B’hekk il-Latvja tkun tista’ tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, b’kont meħud tad-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

                  (21)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Latvja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Latvja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Italja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

                  (22)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2019 u fl-2020 il-Latvja tieħu azzjoni biex:

         1.

            Tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa tal-gvern primarja netta ma teċċedix it-3,5 % fl-2020, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG. Tnaqqas it-tassazzjoni għal dawk bi dħul baxx billi timpostaha fuq sorsi oħra, partikolarment il-kapital u l-proprjetà, u billi ttejjeb il-konformità mar-regoli tat-taxxa. Tiżgura s-superviżjoni effettiva u l-infurzar tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

         2.

            Tindirizza l-esklużjoni soċjali, partikolarment billi ttejjeb l-adegwatezza tal-benefiċċji għall-introjtu minimu, tal-pensjonijiet tal-irtirar minimi u tal-appoġġ għall-introjtu għal persuni b’diżabbiltà. Iżżid il-kwalità u l-effiċjenza tal-edukazzjoni u tat-taħriġ b’mod partikolari tal-ħaddiema bi ftit kwalifiki u tal-persuni li qed ifittxu impjieg, inkluż billi ssaħħaħ il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali u fit-tagħlim għall-adulti. Iżżid l-aċċessibbiltà, il-kwalità u l-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa.

         3.

            Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-innovazzjoni, il-provvista ta’ akkomodazzjoni affordabbli, it-trasport, b’mod partikolari fuq is-sostenibbiltà tiegħu, l-effiċjenza fir-riżorsi u l-effiċjenza enerġetika, l-interkonnessjoni tal-enerġija u fuq l-infrastruttura diġitali, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali.

         4.

            Iżżid il-kontabbiltà u l-effiċjenza tas-settur pubbliku, b’mod partikolari rigward l-awtoritajiet lokali u l-impriżi muniċipali u tal-Istat u ssaħħaħ is-sistema għat-trattament tal-kunflitti ta’ interess.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

         (3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

         (4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 60.

         (5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

         (7)  In-nefqa primarja nett tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

         (8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.


title: Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Lussemburgu għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Lussemburgu għall-2019

text:
               5.9.2019

               MT

               Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

               C 301/97

      RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
      tad-9 ta’ Lulju 2019
      dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Lussemburgu għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Lussemburgu għall-2019
      (2019/C 301/16)
      IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
      Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
      Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
      Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
      Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
      Billi:

                  (1)

                  Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew 2019 biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika. Qies kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lil-Lussemburgu bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro għall-2019”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

                  (2)

                  Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Lussemburgu jenħtieġ li jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) hawn isfel. B’mod partikolari, l-iffokar ta’ politika ekonomika relatata mal-investiment f’oqsma speċifiċi u l-indirizzar ta’ pagamenti ’l barra mill-pajjiż ser jgħinu jindirizzaw t-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, u miżuri għat-titjib tal-parteċipazzjoni tal-persuni akbar fl-età fis-suq tax-xogħol ser jgħinu biex jindirizzaw it-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-iżgurar ta’ sistema ta’ protezzjoni soċjali adegwata u sostenibbli.

                  (3)

                  Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019 għal-Lussemburgu ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress li għamel il-Lussemburgu biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress li għamel il-Lussemburgu biex jilħaq il-miri nazzjonali tiegħu ta’ Ewropa 2020.

                  (4)

                  Fit-30 ta’ April 2019, il-Lussemburgu ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 tiegħu. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

                  (5)

                  Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

                  (6)

                  Bħalissa l-Lussemburgu qiegħed fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-Gvern qed jippjana tnaqqis fis-surplus nominali minn 2,4 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 1,0 % tal-PDG fl-2019, segwit minn kważi żieda kostanti minn hemm ’il quddiem, sakemm jintlaħaq surplus ta’ 2,2 % tal-PDG fl-2023. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkolat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien - li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019 għal surplus, f’termini strutturali, ta’ 0,5 % tal-PDG mill-2020 - inqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika għall-PDG mistenni li jibqa’ ferm taħt il-valur ta’ referenza tat-Trattat ta’ 60 % tal-PDG. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli matul il-perjodu kopert mill-Programm ta’ stabbiltà għall-2019, ħlief għall-2023 meta huwa plawżibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 0,9 % tal-PDG fl-2019 u 0,5 % tal-PDG fl-2020, inqas, b’mod partikolari għall-2020, milli fil-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, iżda xorta ogħla jew konformi mal-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fl-istess ħin, l-iżviluppi fin-nefqa jenħtieġ li jkunu segwiti b’attenzjoni fit-terminu qasir u medju, b’mod partikolari fid-dawl ta’ riskji futuri eventwali għar-robustezza tad-dħul. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li hu previst li l-Lussemburgu jikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020.

                  (7)

                  Minkejja r-riformi riċenti, in-nefqa tal-Lussemburgu relatata mal-età (relatata mal-pensjonijiet, mal-kura tas-saħħa u mal-kostijiet tal-kura fit-tul) hija mistennija li tiżdied b’mod sinifikanti fuq medda twila ta’ żmien. Jekk wieħed jassumi li ma ssir l-ebda bidla fil-politika għas-sistema attwali, dan jista’ jpoġġi f’riskju s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi fuq medda twila ta’ żmien. Dan minkejja l-livell baxx attwali ta’ dejn pubbliku u r-riżervi akkumulati tas-sistema tas-sigurtà soċjali, li huma mistennija li jiżguraw il-vijabbiltà tas-sistema sal-2041. Ir-rakkomandazzjonijiet dwar din l-isfida ġew indirizzati lil-Lussemburgu mill-2011 ’l hawn, iżda sal-lum sar progress limitat. Fir-rapport tiegħu tal-2018, il-grupp ta’ ħidma dwar il-pensjonijiet tal-gvern iddiskuta diversi modi biex tittejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, inkluż li tiżdied gradwalment ir-rata tal-kontribuzzjoni, tiżdied l-età tal-pensjoni biex tkun ikkunsidrata l-istennija tal-għomor itwal u jiġi mħeġġeġ l-irtirar progressiv. Ir-rapport jissuġġerixxi strateġija fuq diversi binarji ta’ riformi kkalibrati biex jiggarantixxu s-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema filwaqt li jimminimizzaw l-impatti kemm fuq l-ekonomija kif ukoll fuq il-pensjonanti. Żidiet previsti fin-nefqa marbuta mal-età jheddu wkoll is-sostenibbiltà fit-tul tal-kura tas-saħħa u s-sistemi tal-kura fit-tul. Aktar minn tliet kwarti tan-nefqa fuq il-kura fit-tul tiġi minn sorsi pubbliċi. Is-sistema tal-assigurazzjoni għall-kura fit-tul għandha tibqa’ finanzjarjament stabbli sal-2030 jekk ir-rata ta’ kontribuzzjoni tiżdied b’mod gradwali minn 1,4 % għal 1,7 %, skont analiżi mwettqa fl-2013 mill-Ispettorat Ġenerali għas-Sigurtà Soċjali, sabiex l-ispejjeż jinżammu f’konformità mal-proporzjon tan-nies dipendenti. Madankollu, l-impatti f’termini ta’ sostenibbiltà fiskali fit-tul għadhom mhumiex ċari. Biex jiġu sostnuti l-koeżjoni soċjali u l-finanzi pubbliċi fuq terminu twil, il-politiki demografiċi jeħtieġ li jaqblu mal-politiki dwar l-edukazzjoni u t-taħriġ, filwaqt li jieħdu approċċ olistiku biex jikkunsidraw kemm l-isfidi kif ukoll l-opportunitajiet ta’ bidliet fid-demografija kif ukoll fl-ekonomija diġitali, minħabba l-impatt mistenni tat-tixjiħ tal-popolazzjoni fuq il-provvista tax-xogħol fil-futur qrib. Dan l-aħħar tfaċċaw nuqqasijiet ta’ ħaddiema f’ċerti setturi, li jistgħu jfixklu t-tkabbir tal-produttività u jnaqqsu l-potenzjal ta’ tkabbir fit-tul.

                  (8)

                  Minkejja rendiment tajjeb fis-suq tax-xogħol kumplessiv, ir-rata tal-impjiegi qed tistaġna u gruppi speċifiċi għadhom qed iħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet fis-suq tax-xogħol. B’mod partikolari, ir-rata ta’ impjieg ta’ persuni anzjani għadha partikolarment baxxa, u hemm bżonn ta’ miżuri ulterjuri biex itejbu l-parteċipazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol. Skemi ta’ rtirar kmieni li jħeġġu l-ħaddiema biex jitilqu l-impjieg għadhom mifruxa ħafna, b’57,5 % tal-pensjonijiet ġodda attribwiti huma pensjonijiet bikrin tax-xjuħija fl-2017. Fl-2018, il-gvern ħassar waħda mill-iskemi ta’ qabel l-irtirar li tippermetti lin-nies jirtiraw mill-età ta’ 57 sena, iżda l-effett ta’ din ir-riforma ddgħajjef billi tnaqqsu r-restrizzjonijiet fuq skemi oħra ta’ qabel l-irtirar. Ir-rati baxxi ta’ attività għax-xjuħ ukoll jirriżultaw minn diżinċentivi finanzjarji għax-xogħol li jirriżultaw mis-sistema ta’ benefiċċji tat-taxxa li huma komparattivament għoljin għal dan il-grupp ta’ età. L-inkoraġġiment tal-impjieg tal-ħaddiema kbar fl-età jeħtieġ strateġija komprensiva li tinkludi miżuri biex jgħinuhom jibqgħu jaħdmu għal żmien itwal. Il-“Patt tal-Età”, abbozz ta’ liġi ppreżentat lill-Parlament f’April 2014, li għandu l-għan li jħeġġeġ lill-kumpaniji b’aktar minn 150 impjegat biex jimpjegaw u jżommu l-ħaddiema aktar avvanzati fl-età permezz ta’ miżuri ta’ ġestjoni, għadu ma ġiex adottat.

                  (9)

                  Filwaqt li l-Lussemburgu għadu impenjat li jtejjeb l-ambjent regolatorju għas-settur tas-servizzi tan-negozju, l-ostakli regolatorji għadhom għoljin f’diversi setturi, bħas-servizzi legali, tal-kontabilità, tal-arkitettura u tal-inġinerija, skont l-indikatur ta’ restrizzjoni tal-Kummissjoni (7). L-indiċi tar-Restrittività għall-Kummerċ fis-Servizzi fiż-ŻEE tal-OECD, ippubblikat f’Diċembru 2018, ikkonferma wkoll li l-livell ta’ restrizzjoni regolatorja tal-Lussemburgu fir-rigward ta’ Stati Membri oħra huwa ogħla mill-medja tas-Suq Uniku għal dawn is-setturi.

                  (10)

                  Il-mudell ekonomiku tal-Lussemburgu jippreżenta prestazzjonijiet b’saħħithom li huma konsistenti mal-ħolqien robust u sostnut ta’ impjiegi bi kwalifiki għoljin. Dan huwa appoġġat minn livelli għoljin ta’ produttività, li jirriflettu l-aktar it-titjib fl-effiċjenza mill-parteċipazzjoni fis-swieq globali, b’mod partikolari fis-settur finanzjarju. Madankollu, it-tkabbir tal-produttività staġna f’dawn l-aħħar snin, imxekkel minn livelli baxxi ta’ investiment tan-negozju fl-innovazzjoni u l-integrazzjoni diġitali. L-istrateġija tal-Lussemburgu biex jiddiversifika l-ekonomija tiegħu, billi jiżviluppa setturi ewlenin b’għarfien intensiv fi tranżizzjoni għal ekonomija mmexxija mid-data, juri potenzjal qawwi biex jistimula investiment b’valur miżjud għoli u biex jagħti spinta lit-tkabbir tal-produttività. F’dak il-kuntest, l-investiment pubbliku għadu għoli u ffukat fuq dawk is-setturi, inkluż is-settur b’saħħtu tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni. Madankollu, dan ma għenx biex jiġi stimulat l-investiment privat fl-innovazzjoni u d-diġitalizzazzjoni. Aktar investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni, kif ukoll fl-integrazzjoni diġitali, speċjalment f’kumpaniji u b’mod speċifiku f’intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju, huwa importanti għat-titjib tat-tkabbir tal-produttività u għad-diversifikazzjoni ulterjuri tal-ekonomija tal-Lussemburgu. L-iżvilupp ta’ qafas nazzjonali koerenti u integrat għal politiki ta’ riċerka u innovazzjoni u strumenti ta’ appoġġ, inkluża l-prijoritizzazzjoni bbażata fuq valutazzjoni robusta tal-impatti ekonomiċi mistennija, huwa essenzjali biex jippermetti lil-Lussemburgu jisfrutta l-potenzjal sħiħ tal-ekosistema tal-innovazzjoni tiegħu.

                  (11)

                  Żieda fl-investiment fil-ħiliet, b’mod partikolari l-ħiliet tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, l-impjegabbiltà, l-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż allinjament aħjar tal-kurrikuli tal-edukazzjoni mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol u t-trawwim tat-trasformazzjonijiet teknoloġiċi u diġitali, huma importanti għat-titjib tal-produttività, l-impjiegi u l-potenzjal tat-tkabbir fit-tul tal-Lussemburgu, u għat-trawwim tal-opportunitajiet indaqs.

                  (12)

                  It-tniġġis tal-arja u l-konġestjoni tat-traffiku fil-ħinijiet l-aktar intensivi xorta waħda jikkostitwixxu problemi kbar għal-Lussemburgu, kemm mil-lat tal-kompetittività kif ukoll mil-lat ambjentali. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tas-CO2 mit-trasport bit-triq jikkontribwixxu għat-tibdil fil-klima. Skont il-projezzjonijiet nazzjonali tal-2017 sottomessi lill-Kummissjoni, huwa mistenni li fin-nuqqas ta’ miżuri addizzjonali, il-Lussemburgu mhux se jissodisfa l-mira tiegħu ta’ tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra għall-2020 bi 3 punti perċentwali u l-mira tiegħu għall-2030 b’20 punt perċentwali. In-numru ta’ ħaddiema transfruntiera, li bħalissa jirrappreżentaw madwar 45 % tal-forza lavorattiva tal-Lussemburgu, it-tassazzjoni baxxa tal-fjuwil għat-trasport u l-prezzijiet għoljin tad-djar jistimulaw użu akbar tal-karozzi u huma ostaklu għat-titjib tal-kwalità tal-arja u għall-kundizzjonijiet tat-traffiku. Sadanittant, l-użu ta’ fjuwils alternattivi f’karozzi ġodda tal-passiġġieri mibjugħa fil-Lussemburgu żdied matul dawn l-aħħar ftit snin.

                  (13)

                  Provvista ta’ akkomodazzjoni insuffiċjenti tista’ taffettwa b’mod negattiv l-attraenza tal-Lussemburgu. Id-domanda qawwija tiegħu għall-akkomodazzjoni għadha xprunata mit-tkabbir tal-popolazzjoni, minn kundizzjonijiet ta’ finanzjament favorevoli u minn forza lavorattiva transfruntiera kbira. Il-provvista u l-investiment fl-akkomodazzjoni jidhru insuffiċjenti, ristretti mid-disponibbiltà insuffiċjenti ta’ art u minn densità baxxa ta’ akkomodazzjoni, l-aktar minħabba nuqqas ta’ inċentivi għas-sidien tal-art biex jibnu djar ġodda jew biex ibigħu. Il-provvista ta’ akkomodazzjoni soċjali wkoll tidher insuffiċjenti u tindika l-ħtieġa għal investiment sinifikanti biex jittaffew it-tensjonijiet li qed jiżdiedu fis-suq tal-akkomodazzjoni. F’dak ir-rigward, il-miżuri ta’ politika stabbiliti fil-programm governattiv għall-perijodu 2018-2023 għandhom l-għan li jżidu l-provvista tad-djar. Dawn jinkludu bidliet fil-liġijiet tal-ippjanar urban biex jiżdiedu ż-żoni ta’ bini u tiġi żviluppata akkomodazzjoni affordabbli u soċjali.

                  (14)

                  Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġislazzjoni tal-Unjoni. Il-Lussemburgu ħa miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livell għoli tal-imgħax tad-dividendi u ta’ pagamenti tar-royalties bħala perċentwal tal-PDG jindika li r-regoli tat-taxxa tal-pajjiż jistgħu jintużaw mill-kumpaniji li jieħdu sehem fl-ippjanar aggressiv tat-taxxa. Il-biċċa l-kbira tal-investiment dirett barrani huwa miżmum mill-entitajiet bi skop speċjali. In-nuqqas ta’ taxxi miżmuma fuq interessi u royalties li jħallu l-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni għal residenti ta’ pajjiż terz) u l-eżenzjoni minn taxxi minn ras il-għajn fuq ħlasijiet ta’ dividendi taħt ċirkostanzi speċifiċi jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jevadu t-taxxa kompletament, jekk huma wkoll mhux soġġetti għat-taxxa fil-ġurisdizzjoni riċeventi.

                  (15)

                  L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li l-Lussemburgu jagħmel l-aqwa użu ta’ dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati.

                  (16)

                  Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Lussemburgu u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Lussemburgu fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni ma qiesitx biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Lussemburgu iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur.

                  (17)

                  Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-opinjoni (8) li l-Lussemburgu huwa mistenni jikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir,

            B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Lussemburgu jieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

         1.

            Iżid ir-rata tal-impjieg tal-ħaddiema akbar fl-età billi jsaħħaħ l-opportunitajiet ta’ impjieg tagħhom u l-impjegabbiltà. Itejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, inkluż billi jkompli jillimita l-irtirar bikri.

         2.

            Inaqqas l-ostakli għall-kompetizzjoni fis-servizzi tan-negozju professjonali regolati.

         3.

            Jiffoka l-politika ekonomika, marbuta mal-investiment, biex jippromwovi d-diġitalizzazzjoni u l-innovazzjoni, jistimola l-iżvilupp tal-ħiliet, itejjeb it-trasport sostenibbli, u jżid il-provvista tal-akkomodazzjoni, anki billi jżid l-inċentivi u jneħħi l-ostakoli għall-bini.

         4.

            Jindirizza karatteristiċi fis-sistema tat-taxxa li jistgħu jiffaċilitaw ippjanar aggressiv tat-taxxa, b’mod partikolari permezz ta’ pagamenti diretti ’l barra mill-pajjiż.

         Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

               Għall-Kunsill

               Il-President

            M. LINTILÄ

         (1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

         (2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

         (3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

         (4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 68.

         (5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

         (6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkolat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

         (7)  SWD(2016) 436 final

         (8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.