               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 514 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Latvja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Latvja tal-2020

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Latvja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Latvja tal-2020

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli, li tat bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija qieset debitament il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lil-Latvja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2020 għal-Latvja
                  2
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Dan ivvaluta l-progress li għamlet il-Latvja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  3
               , is-segwitu li għamlet għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Latvja biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat il-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Il-pandemija hija emerġenza gravi tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, għas-soċjetajiet u għall-ekonomiji. Qed tpoġġi s-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, qed tfixkel il-katini ta’ provvista dinjija, qed tikkawża volatilità fis-swieq finanzjarji, qed toħloq xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed ikollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qed thedded l-impjiegi tan-nies, l-introjtu tagħhom u n-negozju tal-impriżi. Tat xokk ekonomiku qawwi li diġà qed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  4
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li jinvolvi lill-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Kull miżura ta’ emerġenza jenħtieġ li tkun strettament proporzjonata, neċessarja, limitata fiż-żmien, u konformi mal-istandards Ewropej u dawk internazzjonali. Jenħtieġ li dawn ikunu soġġetti għal skrutinju demokratiku u għal rieżami ġudizzjarju indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir
                  5
               . Il-klawżola kif stipulata fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 u fl-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni kienet tal-istess fehma bħall-Kunsill li, minħabba t-tnaqqis mistenni fir-ritmu ekonomiku bħala riżultat tat-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu li l-klawżola tiġi attivata. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti diverġenza temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn objettiv baġitarju ta' żmien medju, dment li din ma tippreġudikax is-sostenibbiltà fiskali fiż-żmien medju. Rigward il-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, b'rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Hija tippermetti li l-Istati Membri jitbiegħdu mir-rekwiżiti baġitarji li kienu normalment japplikaw filwaqt li l-Kummissjoni u l-Kunsill jistgħu jieħdu f’idejhom il-miżuri ta’ koordinazzjoni tal-politika fil-qafas tal-Patt.

               (6)Hemm bżonn ta’ azzjoni kontinwa biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi tas-saħħa nazzjonali u jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ sostenn għall-impriżi u għall-familji u sabiex jiġu ggarantiti kundizzjonijiet sanitarji u ta’ sigurtà adegwati fil-postijiet tax-xogħol għal meta tissokta l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tagħmel użu sħiħ mid-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawn l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa ħalli s-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna jirritornaw għal funzjonament normali u għal tkabbir sostenibbli, bl-integrazzjoni fost l-oħrajn tat-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, filwaqt li jinsiltu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat il-flessibbiltà li joffri s-suq uniku biex nadattaw għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni rapida u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u għall-moviment liberu tal-merkanzija, tas-servizzi u tal-ħaddiema, huwa imperattiv li l-miżuri eċċezzjonali li ma jħallux is-suq uniku jiffunzjona b’mod normali jitneħħew hekk kif ma jibqgħux aktar indispensabbli. Il-kriżi attwali wriet li hemm bżonn ta’ pjanijiet ta' tħejjija għall-kriżi fis-settur tas-saħħa, li jinkludu b’mod partikolari titjib fl-istrateġiji tal-akkwist, katini ta’ provvista diversifikati u riżervi strateġiċi tal-provvisti essenzjali. Dawn huma elementi ewlenin għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti
                  6
                biex l-Istati Membri jkunu jistgħu jimmobilizzaw ir-riżorsi kollha mhux użati mill-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawn l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri ssimplifikati u razzjonalizzati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ flussi tal-flus, fis-sena kontabilistika 2020-2021 l-Istati Membri jistgħu wkoll jibbenefikaw minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni. Il-Latvja hija mħeġġa biex tagħmel użu sħiħ minn dawn il-possibbiltajiet biex tgħin lill-individwi u lis-setturi l-aktar milquta mill-isfidi.

               (9)Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li jkunu mqassma b’mod irregolari madwar is-setturi u r-reġjuni minħabba l-profili differenti ta’ speċjalizzazzjoni. Dan jinvolvi r-riskju li fil-Latvja d-disparitajiet ikomplu jikbru. Flimkien mar-riskju li l-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri jiddeterjora temporanjament, is-sitwazzjoni attwali tappella għal tweġibiet ta’ politika mmirati.

               (10)Fit-30 ta’ April 2020, il-Latvja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2020 kif ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2020. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (11)Il-Latvja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (12)Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2020, il-Gvern qed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn defiċit ta’ 0,2 % tal-PDG fl-2019 għal 9,4 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit tal-Gvern huwa projettat li jinżel għal 5,0 % fl-2021 u għal 2,7% tal-PDG sal-2023, jekk il-politiki ma jinbidlux. Wara li fl-2019 naqas għal 36,9 % tal-PDG, id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jilħaq massimu ta’ 53 % fl-2022, fuq il-bażi tal-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospettiva makroekonomika u fiskali hija milquta minn inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19.

               (13)B’rispons għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ koordinat tal-UE, il-Latvja adottat miżuri baġitarji biex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi għajnuna lil dawk iċ-ċittadini u setturi partikolarment milqutin. Skont il-Programm ta' Stabbiltà tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji kienu jammontaw għal 3,0 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu opzjonijiet ta’ differiment ta' taxxa sa tliet snin, kopertura aktar wiesgħa ta’ liv tal-mard imħallas mill-Istat, appoġġ lil setturi speċifiċi u nfiq addizzjonali għas-saħħa. Barra minn hekk, il-Latvja adottat appoġġ ta’ likwidità għall-impriżi permezz ta’ garanziji u self li jammontaw għal 3,2 % tal-PDG. Kollox ma’ kollox, il-miżuri li ħadet il-Latvja huma konformi mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku koordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawn il-miżuri, segwita minn riorjentament tal-politiki fiskali biex jinkisbu pożizzjonijiet fiskali prudenti ta’ żmien medju meta jkunu jippermettu l-kundizzjonijiet ekonomiċi, se tikkontribwixxi biex fiż-żmien medju tinżamm is-sostenibbiltà fiskali.

               (14)Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni skont politiki mhux mibdula, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tal-Latvja huwa prevista għal -7,3 % tal-PDG fl-2020 u -4,5 % fl-2021. Dan jirrifletti effett ġenerali simili għall-miżuri ta’ stimulu bħal ma hemm fil-Programm ta’ Stabbiltà, iżda huwa projettat li t-tnaqqis fl-impjiegi jkun aktar baxx u l-istabilizzaturi awtomatiċi fin-naħa tan-nefqa wkoll mistennija jkunu aktar baxxi. Il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa pprojettat li jibqa’ taħt is-60 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021.

               (15)Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat dwar il-ksur projettat tal-Latvja tal-limitu tad-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. Kollox ma’ kollox l-analiżi tissuġġerixxi li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 mhuwiex issodisfat.

               (16)Il-Latvja ddikjarat l-istat ta’ emerġenza fit-13 ta’ Marzu 2020 u estendietu sad-9 ta’ Ġunju 2020. Il-Gvern illimita l-moviment tal-persuni minn u lejn il-Latvja kemm bl-ajru, bit-tren kif ukoll bil-baħar, għalaq l-iskejjel u l-universitajiet, ipprojbixxa l-avvenimenti pubbliċi kollha, inforza miżuri ta’ tbegħid soċjali, irrestrinġa l-bejgħ matul tmiem il-ġimgħa u ppropaga s-servizzi pubbliċi diġitali. Meta kkunsidraw il-progress li sar fil-qagħda epidemjoloġika, l-awtoritajiet illaxkaw ir-restrizzjonijiet nazzjonali b’effett mit-12 ta’ Mejju 2020 u qablu li jerġgħu jiftħu l-fruntieri mal-Litwanja u mal-Estonja b’seħħ mill-15 ta’ Mejju 2020. Skont il-previżjoni tal-Kummissjoni, il-qgħad mistenni jiżdied għal 8,6 % fl-2020 u jirkupra kemxejn għal 8,3 % fl-2021. Huwa projettat li l-ekonomija tiddeterjora b’7 % fl-2020 fejn l-agħar impatt ikun fuq l-investimenti u l-esportazzjonijiet fost domanda barranija dejjem tonqos u żieda fl-inċertezza. L-impjiegi mistennija jonqsu bi 2,5 %, fid-dawl tal-fatt li l-impatt negattiv fuq l-impjiegi se tattenwah konsiderevolment l-iskema ssussidjata mill-Gvern ta' assenza bil-permess għall-impjegati u sussidji għas-salarji fis-setturi orjentati għall-esportazzjoni. B’rispons għall-kriżi l-Latvja żviluppat rispons komprensiv ta’ politika fiskali u ekonomika għall-kriżi. L-awtoritajiet indirizzaw it-tweġiba fi tliet direzzjonijiet: (1) appoġġ lill-ħaddiema; (2) appoġġ lill-impriżi; u (3) appoġġ lis-setturi ekonomiċi milqutin l-aktar. Il-miżuri tal-politika tax-xogħol, immirati biex jinżammu l-impjiegi u tissaħħaħ ix-xibka ta’ sikurezza soċjali jinkludu fost l-oħrajn sussidji għas-salarji sa 75 % tal-paga gross li taqla’ persuna, il-kopertura tal-liv minħabba l-mard jekk tirriżulta dijanjosi li ħaddiem għandu l-COVID-19 jew ikun fi kwarantina, u estensjoni tal-benefiċċji tal-qgħad. Is-sostenn għall-impriżi li jkunu qed jiffaċċaw diffikultajiet temporanji kellu l-għan li jestendi l-likwidità lid-ditti vijabbli u li f’qasir żmien jagħti spinta lill-forniment ta’ oġġetti u servizzi essenzjali.

               (17)It-tifqigħa tal-COVID-19 eżiġiet miżuri mingħajr preċedent biex jitrażżnu l-firxa u l-impatt tal-marda. Il-COVID-19 amplifikat id-dgħufijiet strutturali fis-sistema tas-saħħa tal-Latvja, li huma direttament relatati mar-riżorsi finanzjarji u umani disponibbli għaliha u mar-riformi li qed jagħmlu progress bil-mod ħafna. Il-finanzjament pubbliku baxx għandu impatt fuq l-aċċess għal kura tas-saħħa ta’ kwalità u affordabbli u fuq l-effikaċja tas-sistema tas-saħħa. Dan iwassal għall-awtorapportar ta’ ħtiġijiet mhux issodisfati tal-kura tas-saħħa, għal livell għoli ta’ ħlas mhux rimborżabbli, speċjalment għall-gruppi vulnerabbli, kif ukoll għal inugwaljanza tal-aċċess. L-istili ta’ ħajja dannużi għas-saħħa huma raġuni oħra importanti għall-eżiti ħżiena fil-qasam tas-saħħa. Barra minn hekk, l-iskarsezzi fil-persunal sanitarju jikkostitwixxu sfida kumplessa u qed ifixklu l-forniment tas-servizzi tas-saħħa. Sabiex jingħataw spinta l-effiċjenza u l-kwalità fil-kura tas-saħħa, huwa kruċjali li jitħaffef il-pass tar-riformi li jinsabu għaddejjin u li għadhom fi stadju bikri inklużi miżuri preventivi effikaċi, kura tas-saħħa primarja rinforzata, settur tal-isptarijiet razzjonalizzat u ġestjoni mmirata ta’ kwalità. Il-punt sa fejn ikollhom impatt dawn ir-riformi u l-opportunitajiet biex jitjiebu l-eżiti fil-qasam tas-saħħa jiddependi wkoll sostanzjalment fuq l-ammont tal-finanzjament pubbliku fuq is-saħħa. Sabiex kriżijiet simili fil-futur ikunu jistgħu jiġu mmaniġġati, huwa importanti li jiġi żgurat li jsir investiment f’miżuri tas-saħħa pubblika li jkunu effikaċi u mogħnija b’riżorsi tajbin biex b’hekk jipprevjenu, irażżnu u jtaffu l-firxa tal-mard infettiv u jimmaniġġaw l-impatt tiegħu fuq il-prestazzjoni tas-sistema tas-saħħa. Dawn l-investimenti jistgħu jkunu previsti għall-forniment tat-tagħmir meħtieġ, għal servizzi tas-saħħa online tajbin, għal faċilitajiet u riżorsi umani għall-kura tas-saħħa u biex jiġi żgurat li jkun hemm biżżejjed kapaċità biex jitwasslu s-servizzi tas-saħħa regolari kollha mistennija flimkien mal kura tal-pazjenti tal-COVID-19.

               (18)Il-Latvja ħadet miżuri biex testendi l-appoġġ għall-introjtu tal-ħaddiema u biex tevita s-sensji matul is-sitwazzjoni ta’ kriżi. Madankollu, l-appoġġ huwa limitat kemm fil-kopertura kif ukoll fl-adegwatezza, l-aktar minħabba li jiddependi fuq il-pagamenti tal-kontribuzzjonijiet soċjali u fuq kriterji ta' eliġibbiltà restrittivi. L-skema ma’ tipprevedix ħin inattiv parzjali. Tranżizzjoni aktar gradwali minn appoġġ għall-introjtu għal introjtu mix-xogħol tkun tippermetti għal aktar flessibbiltà tas-suq tax-xogħol matul il-perjodu inattiv u l-irkupru ekonomiku. Hemm bżonn li jkun hemm sforzi kontinwi biex jitjiebu l-adegwatezza, il-perjodu u l-kopertura tax-xibka tas-sikurezza soċjali għal kulħadd. Madankollu, dawn l-isforzi huma limitati mid-dħul baxx mit-taxxa bħala proporzjon tal-PDG. Minkejja li sar xi titjib, l-adegwatezza tad-dħul minimu garantit, tal-pensjonijiet minimi u tal-appoġġ għall-introjtu għall-persuni b’diżabilità għadha baxxa. Il-Latvja introduċiet il-benefiċċju tal-qgħad għal min hu l-aktar vulnerabbli, madankollu dawk li ma għandhomx impjieg huma fir-riskju tal-faqar, l-aktar meta l-perjodu tas-sensja jitwal. Jeżistu diskrepanzi fil-kopertura tal-aċċess għall-protezzjoni soċjali, inkluża l-assigurazzjoni kontra l-qgħad, għal dawk li jaħdmu għal rashom kif ukoll għall-ħaddiema atipiċi u dawn jistgħu jiġu indirizzati. Filwaqt li l-proporzjon tagħhom qed jonqos, ix-xogħol mhux dikjarat u l-ħlas fl-idejn għadhom mifruxin, u dan idgħajjef il-protezzjoni soċjali tal-ħaddiema milquta u jżid ir-riskji fil-post tax-xogħol. X’aktarx li l-gruppi vulnerabbli se jkunu l-aktar li jiffaċċaw diffikultajiet biex jerġgħu jsibu impjieg. L-integrazzjoni tal-impjiegi, l-edukazzjoni, is-saħħa u s-servizzi soċjali u l-forniment tas-servizzi soċjali għadhom dgħajfa. Il-proporzjon ta’ nies li qed jiffaċċaw privazzjoni ta’ abitazzjoni akuta u dak ta’ nies li qed iġarrbu l-affollament huma fost l-ogħla fl-Unjoni filwaqt li hemm skarsezza ta’ akkomodazzjoni soċjali.

               (19)Jekk l-impriżi żgħar u ta’ daqs medju jingħataw appoġġ biex jgħinhom jiżviluppaw malajr kapaċitajiet ta’ xogħol flessibbli u ta’ telexogħol l-impatt tal-kriżi jaf jittaffa sew. Ir-reġistrazzjoni baxxa mas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u l-livell baxx ta’ involviment tad-diżokkupati fil-miżuri attivi tas-suq tax-xogħol huma ta’ tħassib partikolari. Hemm bżonn li t-tħaddim u l-għamla tal-miżuri attivi tas-suq tax-xogħol jissaħħu u jiġu adattati biex it-tul ta’ żmien tas-sensji jonqos u jiġu ffaċilitati t-tranżizzjonijiet lura lejn l-impjieg. Aktar importanti huwa li n-nies jingħataw il-kompetenzi adatti biex titjieb ir-reżiljenza tal-forza tax-xogħol fi żminijiet ta’ tnaqqis fir-ritmu ekonomiku. Edukazzjoni għall-adulti li hija effikaċi u faċilment aċċessibbli, it-taħriġ mill-ġdid u t-titjib tal-kompetenzi, flimkien mal-forniment ta’ servizzi soċjali u appoġġ għall-mobbiltà, jistgħu jipprovdu lis-suq tax-xogħol aktar nies bil-ħiliet neċessarji. Hemm bżonn li jsir titjib anki fil-kompetenzi diġitali billi 43 % biss tal-Latvjani għandhom livell bażiku jew ogħla ta’ kompetenzi diġitali. L-emerġenza tal-COVID-19 ħarġet ukoll fid-deher il-bżonn li jiġu żviluppati edukazzjoni u taħriġ diġitali ta’ kwalità u li jiġi ggarantit aċċess ekwu għal dawk kollha li jridu jitgħallmu. It-tisħiħ tal-kapaċità tas-sħab soċjali hija wkoll importanti biex jiġi żgurat li jkollhom involviment sinifikattiv u f’waqtu fir-rispons għall-kriżi tal-COVID-19 mill-irkupru tagħha.

               (20)Malajr ġiet stabbilita skema mdaqqsa ta’ appoġġ ta’ likwidità u ġiet implimentata permezz tal-istituzzjoni għall-iżvilupp Altum. Din għenet biex jiġu ristrutturati l-iskedi għall-ħlas lura tas-self tal-impriżi u pprovdiet appoġġ ta’ likwidità permezz ta’ self ġdid. Fl-istess ħin, il-maġġoranza tar-ristrutturazzjoni tas-self bankarju isseħħ mingħajr l-involviment ta’ garanzija tal-Gvern. Madankollu, il-kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà għall-garanzija tal-Gvern huma relattivament stretti. B’konsegwenza, hemm ir-riskju li kumpaniji li huma iżgħar u li għandhom pożizzjoni finanzjarja aktar dgħajfa jew waqgħu lura fil-ħlas tat-taxxa, ma jirċevux appoġġ.  Ir-ristoranti u l-lukandi, li huma fost l-aktar milquta mill-kriżi, qed jesperjenzaw diffikultajiet biex ikollhom aċċess għal-likwidità minħabba l-pożizzjoni dgħajfa kollaterali u finanzjarja tagħhom. Fl-istess ħin, huwa importanti li jingħata sostenn lir-reżiljenza tas-settur bankarju.

               (21)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti maturi ta’ investiment pubbliku jingħataw finanzjament bil-quddiem u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. Jenħtieġ li l-politiki li jappoġġaw it-trasformazzjoni diġitali u t-tranżizzjoni ekoloġika tal-pajjiż iqisu d-disparitajiet sinifikanti reġjonali. Il-parti l-kbira taż-żoni urbani fil-Latvja għandhom infrastruttura diġitali eċċellenti, iżda l-kopertura tal-broadband fissa fiż-żoni rurali, speċjalment il-konnessjonijiet finali, hija baxxa. Sforzi kontinwi u msaħħa għad-distribuzzjoni ta’ broadband b’veloċità għolja se jkomplu jgħinu biex titjieb l-infrastruttura diġitali. Sabiex jiġu ttrattati l-isfidi li tippreżenta t-tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima, hemm bżonn ta’ investimenti biex jiddiversifikaw l-ekonomija u jrenduha aktar moderna u kompetittiva, inkluż billi jissaħħaħ l-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni kif ukoll fil-kapital uman u jiġu mitigati l-kostijiet soċjoekonomiċi tat-tranżizzjoni. Is-sostenibbiltà ambjentali tal-Latvja sserraħ fuq il-progress li jsir lejn titjib fl-effiċjenza enerġetika, l-implimentazzjoni tal-Pjan Nazzjonali Integrat għall-Enerġija u l-Klima inkluż b’mod partikolari fit-trasport u l-bini, u l-integrazzjoni tal-konsiderazzjonijiet dwar is-sostenibbiltà ambjentali f’setturi ekonomiċi oħra, b’mod partikolari fl-agrikultura u l-forestrija. Jekk titjieb l-infrastruttura intermodali u tat-trasport madwar Riga tiġi ffaċilitata l-mobilità tal-forza tax-xogħol kif ukoll jitrażżan il-konsum dejjem jikber tal-enerġija mill-vetturi tal-passiġġieri. Barra minn hekk, il-proġett Rail Baltica u l-proġetti tal-interkonnessjoni tal-enerġija huma l-prijoritajiet ta’ investiment ewlenin fil-Latvja li għandhom l-għan li jtejbu s-sikurezza u l-integrazzjoni tagħha fis-suq uniku. Aktar investimenti fl-enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari fl-enerġija eolika, u l-promozzjoni tat-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari b’rati ta' riċiklaġġ ħafna ogħla jistgħu wkoll itejbu kemm ir-riżultati ambjentali u ekonomiċi kif ukoll jgħinu biex jintlaħqu l-miri tal-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex il-Latvja tindirizza xi wħud mill-isfidi li qed tippreżenta t-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima, b’mod partikolari fit-territorji koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. B’hekk il-Latvja tkun tista’ tagħmel l-aħjar użu minn dan il-fond.

               (22)Il-Latvja naqqset sew il-fluss ta’ flus riskjużi permezz tal-banek tagħha u rriformat mill-qiegħ is-sistema tagħha tal-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus. B’mod partikolari, il-Latvja pprojbiet li jingħata servizz ta' manutenzjoni lill-kumpaniji tal-isem mhux residenti u emendat għadd ta’ liġijiet. Issaħħet il-kapaċità u l-abbiltà tal-istituzzjonijiet ewlenin superviżorji, tal-intelligence finanzjarja u tal-infurzar tal-liġi. Filwaqt li s-sorveljanza tal-istituzzjonijiet finanzjarji ssaħħet konsiderevolment, tista’ tkun iffukata aħjar u ssir aktar effiċjenti b’titjib fil-valutazzjoni tar-riskju. Barra minn hekk, filwaqt li tjiebet l-kapaċità tal-korpi tal-infurzar tal-liġi kif ukoll il-kooperazzjoni bejniethom, il-kapaċità tagħhom li jinvestigaw u li jressqu każi ta’ ħasil tal-flus tista’ tissaħħaħ aktar.

               (23)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-ittrattar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu indirizzati l-isfidi strutturali fi żmien medju sa twil. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet għadhom pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet li jirrigwardaw il-politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Jenħtieġ li jittieħed kont ta’ dawn ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar fl-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għall-miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (24)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li tista’ tikkontribwixxi għal ekonomija sostenibbli. L-Istati Membri evalwaw il-progress li sar fl-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom. Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, il-Latvja se tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi ggarantita s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (25)Il-koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija kruċjali biex jinkiseb irkupru malajr mill-impatt ekonomiku tal-COVID-19. Jenħtieġ li l-Latvja, bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro – u fid-dawl tal-gwida politika mill-Grupp tal-Euro – tiżgura li l-politiki tagħha jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet għaż-Żona tal-Euro u koordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra taż-Żona tal-Euro.

               (26)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Latvja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2020. Barra minn hekk, ivvalutat il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020, kif ukoll is-segwitu li sar għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Latvja fis-snin preċedenti. Mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Latvja, iżda qieset ukoll l-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika globali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input f’livell tal-Unjoni dwar deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (27)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni tiegħu
                  7
                hija riflessa partikolarment fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2020 u fl-2021 il-Latvja tieħu azzjoni biex:

               1.F’konformità mal-klawżola ta’ salvagwardja ġenerali, tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, issegwi politiki fiskali bil-għan li jinkisbu qagħdiet fiskali prudenti fiż-żmien medju u tiżgura s-sostenibbiltà tad-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Issaħħaħ ir-reżiljenza u l-aċċessibilità tas-sistema tas-saħħa inkluż billi tipprovdi riżorsi umani u finanzjarji addizzjonali.

               2.Tipprovdi biżżejjed appoġġ għall-introjtu lill-gruppi l-aktar milquta mill-kriżi u ssaħħaħ ix-xibka ta’ sikurezza soċjali. Ittaffi l-impatt tal-kriżi fuq l-impjiegi, inkluż permezz ta’ arranġamenti flessibbli ta’ xogħol, miżuri attivi tas-suq tax-xogħol u kompetenzi.

               3.Tiggarantixxi li d-ditti, b’mod partikolari l-impriżi żgħar u ta’ daqs medju, ikollhom aċċess għall-appoġġ ta’ likwidità. Tforni finanzjament bil-quddiem għal proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex tistimula l-irkupru ekonomiku. Tiffoka investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, il-produzzjoni u l-użu ta’ enerġija nodfa u effiċjenti, it-trasport sostenibbli u l-infrastrutturi diġitali.

               4.Tkompli tagħmel progress fil-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 513 final.

                     (3)

                        ĠU C 301, 5.9.2019, p. 117.

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewopew u tal Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5) u r-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1)

                     (7)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 512 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Italja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Italja tal-2020

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Italja tal-2020 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Italja tal-2020

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lill-Italja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess ġurnata, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2020 għall-Italja
                  3
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress tal-Italja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  4
               , is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Italja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha wkoll ġew ippubblikati fis-26 ta’ Frar 2020. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Italja għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, id-dejn pubbliku għoli u d-dinamiċi tal-produttività dgħajfin fit-tul jimplikaw riskji b’rilevanza transfruntiera, f’kuntest ta’ qgħad għoli u livell li għadu għoli ta’ self improduttiv.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, għas-soċjetajiet u għall-ekonomiji. Qed tpoġġi s-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija b’mod li tfixkel il-katini ta’ provvista globali, tikkawża volatilità fis-swieq finanzjarji, tagħti skossi fid-domanda tal-konsumatur u jkollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qed thedded l-impjiegi tan-nies, id-dħul tagħhom u n-negozju tal-kumpaniji. Hija tat xokk ekonomiku kbir li diġà qed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  5
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li tinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Jenħtieġ li kwalunkwe miżura ta’ emerġenza tkun strettament proporzjonata, meħtieġa, limitata fiż-żmien, u f’konformità mal-istandards Ewropej u internazzjonali. Dawn għandhom ikunu soġġetti għal sorveljanza demokratika u għal stħarriġ ġudizzjarju indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir
                  6
               . Il-klawżola, kif stipulata fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 u l-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis serju fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni kkondividiet mal-Kunsill il-fehma tagħha li, minħabba t-tnaqqis serju mistenni fir-ritmu ekonomiku li jirriżulta mit-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu l-attivazzjoni tal-klawżola. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti għal tluq temporanju mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, dment li dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fuq terminu medju. Għall-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, fuq rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Dan jippermetti lill-Istati Membri li jitbiegħdu mir-rekwiżiti baġitarji li normalment japplikaw filwaqt li jippermettu lill-Kummissjoni u lill-Kunsill biex iwettqu l-miżuri ta’ kordinazzjoni tal-politika meħtieġa fil-qafas tal-Patt.

               (6)It-tkomplija tal-azzjoni hija meħtieġa biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ għan-negozji u għall-unitajiet domestiċi u jiġu żgurati kundizzjonijiet adegwati ta’ saħħa u sikurezza fil-post tax-xogħol bl-għan tar-rilanċ tal-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex jerġgħu lura għal funzjonament normali tas-soċjetajiet u tal-ekonomiji tagħna u għal tkabbir sostenibbli, billi jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u jieħdu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat il-flessibbiltà li s-suq uniku joffri biex jadatta għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni rapida u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu tal-merkanzija, tas-servizzi u tal-ħaddiema, malli ma jibqgħux indispensabbli jridu jitneħħew il-miżuri eċċezzjonali li jipprevjenu s-suq uniku milli jiffunzjona b’mod normali. Il-kriżi attwali wriet il-ħtieġa għal pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa, li jinkludu b’mod partikolari strateġiji ta’ xiri mtejba, ktajjen ta’ provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali. Dawn huma elementi ewlenin għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġislattivi
                  7
                rilevanti biex jippermetti lill-Istati Membri jimmobilizzaw ir-riżorsi mhux użati kollha mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawk l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri simplifikati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet ta’ flussi tal-flus, l-Istati Membri jistgħu jgawdu wkoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. L-Italja hija mħeġġa tagħmel użu sħiħ minn dawk il-possibbiltajiet biex tgħin lill-individwi u lis-setturi l-aktar milquta mill-isfidi.

               (9)Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li jkunu mqassma b’mod irregolari madwar ir-reġjuni u t-territorji Taljani minħabba d-disparitajiet ekonomiċi u soċjali li ilhom jeżistu, il-potenzjal ta’ kompetittività diverġenti u l-grad ta’ reżiljenza fit-turiżmu. Dan jinvolvi riskju ta’ tkabbir tad-disparitajiet reġjonali u territorjali fl-Italja, b’mod li jaggrava x-xejriet diverġenti bejn ir-reġjuni inqas żviluppati u dawk aktar żviluppati, bejn il-periferiji soċjali u l-bqija taż-żoni urbani kif ukoll bejn xi żoni urbani u żoni rurali. Flimkien mar-riskju ta’ żarmar temporanju tal-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri, is-sitwazzjoni attwali titlob risponsi ta’ politika mmirati.

               (10)Fit-30 ta’ April 2020, l-Italja ppreżentat il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2020.

               (11)L-Italja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn.

               (12)Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2020, il-Gvern qed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn defiċit ta’ 1,6 % tal-PDG) fl-2019 għal defiċit ta’ 10,4 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa proġettat li jonqos għal 5,7 % tal-PDG fl-2021. Wara li stabbilizza ruħu għal 134,8 % fl-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 155,7 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospetti makroekonomiċi u fiskali huma milquta minn inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19. Hemm riskji speċifiċi għal kull pajjiż sottostanti għall-proġettazzjonijiet baġitarji, jiġifieri d-daqs konsiderevoli tal-garanziji pubbliċi u l-volatilità tar-rendimenti sovrani.

               (13)B’reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ koordinat tal-Unjoni, l-Italja adottat miżuri baġitarji biex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi għajnuna lil dawk l-individwi u s-setturi li ntlaqtu b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji kienu jammontaw għal 4,5 % tal-PDG fl-2020. Il-miżuri jinkludu kura tas-saħħa u protezzjoni ċivili msaħħa, skemi ta’ supplimentazzjoni tal-pagi estiżi u appoġġ finanzjarju għal persuni li jaħdmu għal rashom u ditti. Barra minn hekk, l-Italja daħħlet miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu biex jappoġġaw il-likwidità għan-negozji, inklużi differimenti ta’ taxxa u garanzija għal self. B’mod ġenerali, il-miżuri meħuda mill-Italja huma konformi mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku kkoordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawk il-miżuri, segwita mill-iffukar mill-ġdid tal-politiki fiskali lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq terminu medju meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, se tikkontribwixxi għall-ippreservar tas-sostenibbiltà fiskali fit-terminu medju.

               (14)Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni skont politiki mhux mibdula, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tal-Italja huwa mbassar li jkun ta’ -11,1 % tal-PDG fl-2020 u ta’ -5,6 % fl-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali huwa pproġettat li se jilħaq il-158,9 % tal-PDG fl-2020 u l-153,6 % fl-2021.

               (15)Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba n-nuqqas ta’ konformità tal-Italja mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-ksur ippjanat tal-limitu massimu tad-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. B’mod ġenerali, l-analiżi tissuġġerixxi li ma hemm l-ebda evidenza suffiċjenti li tikkonkludi li l-kriterju tad-dejn kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 huwa jew mhuwiex sodisfat, meta l-kriterju tad-defiċit mhuwiex sodisfat.

               (16)Il-pandemija tal-COVID-19 poġġiet is-sistema tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni bla preċedent, li tixhed dgħufijiet strutturali u l-ħtieġa li tiżdied it-tħejjija b’reazzjoni għal avvenimenti ta’ kriżi. Minkejja li n-nefqa medja tal-UE fuq is-saħħa hija inqas mill-medja tal-UE, is-sistema tas-saħħa tal-Italja hija kkaratterizzata minn servizzi universali speċjalizzati ħafna kif ukoll servizzi universali ta’ kwalità tajba u ġeneralment irnexxielha tipprovdi kura aċċessibbli. Madankollu, speċjalment fil-bidu tal-pandemija, il-frammentazzjoni tal-governanza tas-sistema tas-saħħa, u l-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet ċentrali u reġjonali naqqsu r-ritmu tal-implimentazzjoni ta’ uħud mill-miżuri ta’ konteniment. Ir-reazzjoni tas-sistemi tas-saħħa reġjonali għall-kriżi kienet ibbażata primarjament fuq mobilizzazzjoni straordinarja, b’mod partikolari tal-forza tax-xogħol tas-saħħa u tas-servizzi soċjali lokali. Dan ikkumpensa l-limiti tal-infrastruttura fiżika, l-għadd ta’ ħaddiema tas-saħħa u l-investiment f’dawn l-aħħar snin bl-għan li jittejbu l-istrutturi u s-servizzi. Il-gvern Taljan għamel sforzi kbar biex itaffi l-firxa tal-virus, itaffi l-pressjoni fuq l-isptarijiet u jiġġenera aktar kapaċità ta’ kura. Issa qed tiġi żviluppata strateġija ta’ konteniment fit-tul biex jiġi żgurat ritorn sikur għal attività produttiva. Minbarra li jitjiebu l-proċessi ta’ governanza u l-pjanijiet ta’ tħejjija għall-kriżijiet, jenħtieġ li l-politiki ta’ wara l-COVID-19 ikollhom l-għan li jtaffu d-diskrepanza fl-investiment pubbliku fil-kura tas-saħħa. Fit-terminu medju u fit-tul, l-iżvilupp ta’ pjan ta’ investiment strateġiku se jkun kruċjali biex titjieb ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa Taljana, u biex tiġi garantita l-provvista kontinwa ta’ kura aċċessibbli. Fid-dawl tal-proġettazzjonijiet attwali tal-forza tax-xogħol tas-saħħa, jenħtieġ li tingħata prijorità lill-iżvilupp ta’ politiki biex jissolvew il-konġestjonijiet fit-taħriġ, fir-reklutaġġ u fiż-żamma tal-forza tax-xogħol tas-saħħa.

               (17)Il-miżuri ta’ lockdown adottati b’reazzjoni għall-kriżi tas-saħħa qed ikollhom impatt negattiv qawwi fuq is-suq tax-xogħol u l-kundizzjonijiet soċjali. Qabel il-kriżi, is-sitwazzjoni soċjali kienet qed titjieb bil-mod, anki jekk ir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali, il-faqar fost dawk li jaħdmu u l-inugwaljanza fl-introjtu baqgħu għoljin u b’distakki reġjonali kbar. Minħabba l-impatt tat-tifqigħa tal-COVID-19 u l-konsegwenzi tagħha, jenħtieġ li x-xbieki ta’ sikurezza soċjali jissaħħu biex jiżguraw sostituzzjoni ta’ introjtu adegwat, irrispettivament mill-istatus ta’ impjieg tagħhom, inklużi dawk li qed jiffaċċjaw diskrepanzi fl-aċċess għall-protezzjoni soċjali. It-tisħiħ tas-sostituzzjoni u tas-sostenn fl-introjtu huwa partikolarment rilevanti għal ħaddiema atipiċi u persuni f’sitwazzjonijiet vulnerabbli. Il-provvista ta’ servizzi mmirati lejn l-inklużjoni soċjali u tas-suq tax-xogħol hija wkoll importanti. L-iskema l-ġdida ta’ introjtu minimu, li pprovdiet benefiċċji matul is-sena li għaddiet għal aktar minn miljun unità domestika (EUR 513, bħala medja), tista’ ttaffi l-effetti tal-kriżi. Madankollu, it-tqassim tagħha lil gruppi vulnerabbli jista’ jittejjeb. Fuq bażi temporanja, il-gvern introduċa “dħul ta’ emerġenza” addizzjonali għall-appoġġ ta’ unitajiet domestiċi li s’issa mhumiex eliġibbli għad-dħul minimu. In-nies impjegati fl-ekonomija sewda, b’mod partikolari f’setturi bħall-agrikoltura, l-industrija tal-ikel u l-akkomodazzjoni, jirriskjaw ukoll li jiffaċċjaw lakuni fl-aċċess għall-protezzjoni soċjali u l-appoġġ għad-dħul. B’reazzjoni għal din l-isfida, il-gvern reċentement iffaċilita r-regoli għal-legalizzazzjoni tal-istatus ta’ impjieg ta’ ħaddiema mhux iddikjarati u għall-kisba jew għall-estensjoni ta’ permessi ta’ residenza għall-migranti li jaħdmu. Ix-xejriet demografiċi negattivi u l-eżodu ta’ mħuħ jirriskjaw ukoll li jxekklu l-prospetti ta’ tkabbir. Minbarra l-kundizzjonijiet aktar diffiċli tas-suq tax-xogħol, in-nuqqas ta’ servizzi tal-kwalità huwa l-mutur tad-depopolazzjoni fir-reġjuni tan-Nofsinhar u fiż-żoni rurali. It-titjib tal-aċċess għas-servizzi elettroniċi huwa essenzjali, speċjalment f’kuntest ta’ mobilità limitata.

               (18)Mindu faqqgħet il-kriżi, l-Italja qed tieħu passi biex tnaqqas l-impatt fuq l-impjiegi. L-iskemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar, (Cassa integrazione), kellhom rwol ewlieni u huma mistennija li jagħmlu hekk fil-futur. L-eliġibbiltà ġiet estiża biex tinkludi mikrointrapriżi żgħar u s-setturi ekonomiċi u l-impjegati kollha. Barra minn hekk, inħolqot skema (temporanja) separata għal ħaddiema għal rashom. Qabel il-kriżi il-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol komplew jitjiebu. Fl-2019, ir-rata ta’ impjieg laħqet l-64 %, l-ogħla rata qatt irreġistrata. Madankollu, din kienet għadha ferm taħt il-medja tal-Unjoni. Ir-rata tal-qgħad kienet persistentement għolja, kif ukoll indikaturi oħra ta’ staġnar fis-suq tax-xogħol, u hija mistennija li tiżdied aktar għal 11,8 % fl-2020 u tirkupra għal 10,7 % fl-2021, skont it-tbassir tal-Kummissjoni. Is-sehem ta’ kuntratti temporanji kien ukoll għoli, anki jekk sa minn nofs l-2018 il-ħolqien tal-impjiegi kien xprunat minn impjiegi permanenti. Għall-ġejjieni, sabiex jiġi promoss l-irkupru sostenibbli u inklużiv, l-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol ta’ żgħażagħ u nisa inattivi hija kruċjali. Ittieħdu xi passi biex jissaħħu s-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u jiġu integrati aħjar mas-servizzi soċjali, mat-tagħlim għall-adulti u mat-taħriġ vokazzjonali. Madankollu, il-kapaċità ta’ kollokament tagħhom għadha dgħajfa u tvarja ħafna minn reġjun għal ieħor. L-involviment ta’ min iħaddem ukoll jibqa’ marġinali. Billi l-miżuri ta’ lockdown qed jitneħħew progressivament, arranġamenti ta’ xogħol flessibbli u telexogħol jistgħu jappoġġaw kumpaniji u ħaddiema. B’reazzjoni għall-kriżi, il-gvern adotta miżuri temporanji li għandhom l-għan li jirrikonċiljaw il-ħajja privata u dik tax-xogħol, bħat-trawwim ta’ xogħol intelliġenti u liv speċjali u li jipprovdi vawċers għal baby-sitting. Minkejja l-isforzi reċenti, il-miżuri biex jiġu promossi l-opportunitajiet indaqs u l-politiki dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata, kif ukoll il-provvista ta’ servizzi affordabbli ta’ edukazzjoni u kura bikrija tat-tfal u servizzi ta’ kura fit-tul, għadhom dgħajfa u ftit li xejn integrati.

               (19)L-emerġenza attwali turi wkoll il-ħtieġa li jittejbu t-tagħlim u l-ħiliet diġitali, inkluż għall-adulti tal-età tax-xogħol u t-tagħlim mill-bogħod. L-investiment fl-edukazzjoni u fil-ħiliet huwa essenzjali biex jiġi promoss irkupru intelliġenti u inklużiv u jibqa’ jaħdem għaż-żamma tat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali. F’dak ir-rigward, l-eżiti tal-edukazzjoni u tat-taħriġ ikomplu jirrappreżentaw sfida prinċipali għall-Italja. Hemm diskrepanzi kbar bejn ir-reġjuni fil-kisba ta’ ħiliet bażiċi u r-rata ta’ tluq bikri mill-iskola hija ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (13,5 % kontra 10,3 % fl-2019), b’mod partikolari għall-istudenti mhux imwielda fl-Unjoni (33 %). F’kuntest ta’ limitazzjonijiet għal mobilità, id-disparitajiet reġjonali u territorjali jirriskjaw li jiġu aggravati. F’dak id-dawl, huwa partikolarment importanti li jsir investiment fit-tagħlim mill-bogħod, kif ukoll fl-infrastruttura diġitali u fil-ħiliet tal-edukaturi u ta’ dawk li jitgħallmu. L-Italja għandha wkoll sehem aktar baxx ta’ gradwati fix-xjenza u l-inġinerija meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni, u l-kisba terzjarja għadha baxxa ħafna (27,6 % fl-2019). Barra minn hekk, l-intrapriżi Taljani jinvestu inqas f’taħriġ dwar it-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni għall-impjegati tagħhom, meta mqabbla ma’ pajjiżi pari. Ir-rata baxxa ta’ parteċipazzjoni ta’ adulti b’livell baxx ta’ kwalifiki fit-taħriġ hija wkoll kwistjoni ta’ tħassib, minħabba n-numru dejjem jonqos ta’ impjiegi li jeħtieġu kwalifiki baxxi. It-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid jibqgħu kruċjali bħal dejjem biex il-ħaddiema jingħataw il-ħiliet rilevanti fis-suq tax-xogħol u biex tiġi promossa tranżizzjoni ġusta lejn ekonomija aktar diġitali u sostenibbli.

               (20)Il-kriżi saħħet il-ħtieġa li jiġi appoġġat l-aċċess għal finanzjament għall-kumpaniji. L-Italja adottat diversi skemi biex tappoġġa l-fluss ta’ likwidità għal ditti, fosthom fil-Qafas Temporanju għall-miżuri ta’ għajnuna mill-Istat biex jingħata sostenn lill-ekonomija matul it-tifqigħa preżenti tal-COVID-19
                  8
               . L-implimentazzjoni effettiva ta’ tali skemi, inkluż permezz ta’ garanziji mgħoddija mis-sistema bankarja, hija kruċjali biex jiġi żgurat li d-ditti kollha, u b’mod partikolari l-intrapriżi żgħar u medji (SMEs) u dawk fl-aktar setturi u żoni ġeografiċi milquta kif ukoll ditti innovattivi, jibbenefikaw minnhom. Fil-proċess tat-tfassil u tal-implimentazzjoni ta’ dawk il-miżuri, jenħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Għotjiet diretti u inċentivi għal finanzjament ibbażat fuq is-suq jistgħu jappoġġaw ukoll il-likwidità ta’ SMEs u ditti innovattivi. Id-ditti innovattivi (ta’ spiss mingħajr kollateral) jkollhom aktar diffikultajiet biex jaċċessaw il-kreditu, u l-kriżi attwali tista’ taggrava s-sitwazzjoni. Id-differiment tat-taxxa u tal-kontribuzzjonijiet soċjali lill-Istat għen biex jitjiebu l-flussi tal-flus tad-ditti. Madankollu, jenħtieġ li jiġi evitat id-dewmien fil-pagamenti approvati, kemm jekk minn amministrazzjonijiet għal negozji kif ukoll minn negozju għal negozju, billi huma ta’ xkiel għal-likwidità tad-ditti kollha, b’mod partikolari ta’ dawk li huma iżgħar.

               (21)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu ffinanzjati b’mod aktar qawwi fil-bidu, u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. L-investiment b’appoġġ għat-tranżizzjoni ekoloġika se jkun partikolarment importanti biex jappoġġa l-irkupru u jżid ir-reżiljenza futura. L-Italja hija vulnerabbli ħafna għal temp estrem u diżastri idroġeoloġiċi, fosthom n-nixfa u n-nirien. It-trasformazzjoni tal-Italja lejn ekonomija newtrali għall-klima se teħtieġ investiment privat u pubbliku kbir, fuq perjodu ta’ żmien sostnut, b’mod partikolari fil-produzzjoni l-ġdida tal-enerġija rinnovabbli, l-infrastruttura tal-elettriku, l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija, fost oħrajn. L-investimenti ekoloġiċi biex jiġi indirizzat it-tibdil fil-klima huma stabbiliti fil-Pjan Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima tal-Italja. Dawn huma essenzjali biex tiġi indirizzata t-theddida rappreżentata mit-tibdil fil-klima, filwaqt li jkun hemm rwol fundamentali fl-irkupru tal-Italja u tissaħħaħ ir-reżiljenza tagħha. L-investimenti ambjentali huma wkoll kruċjali biex jitnaqqas l-impatt fuq is-saħħa tal-bniedem mit-tniġġis tal-arja fl-ibliet Taljani, speċjalment fil-Baċir tal-Po. Pereżempju, l-implimentazzjoni ta’ inizjattivi ta’ mobilità sostenibbli bħat-tiġdid ta’ xarabanks pubbliċi lokali, tirrappreżenta eżempju biex jiġu indirizzati kemm il-konġestjoni kif ukoll it-tniġġis tal-arja. Id-defiċits infrastrutturali għall-immaniġġar tal-ilma u tal-iskart, b’mod partikolari fir-reġjuni tan-Nofsinhar, iwasslu għal impatti ambjentali u fuq is-saħħa b’kostijiet konsiderevoli u bi dħul mitluf mit-taxxa għall-ekonomija Taljana. B’mod aktar ġenerali, ir-reżiljenza għat-tibdil fil-klima hija rilevanti għall-infrastruttura kollha, inkluża l-infrastruttura tas-saħħa. Dan jeħtieġ strateġiji ta’ adattament. L-indirizzar ta’ sfidi ambjentali u tat-tibdil fil-klima, bħalma huma r-riskji idroloġiċi, il-mobilità urbana sostenibbli, l-effiċjenza enerġetika, l-ekonomija ċirkolari u t-trasformazzjoni industrijali, jirrappreżentaw opportunità biex titjieb il-produttività filwaqt li jiġu evitati prattiki mhux sostenibbli. Fl-istess ħin, l-investiment fi proġetti bħal dawn jista’ jikkontribwixxi għall-ħolqien tal-impjiegi u jsostni l-irkupru ta’ wara l-kriżi. L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lil Italja tittratta xi wħud mill-isfidi li toffri t-tranżizzjoni lejn ekonomija li tkun newtrali fejn tidħol il-klima, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2020
                  9
               . Dan jippermetti lill-Italja tagħmel l-aħjar użu minn dak il-fond.

               (22)Il-lockdown minħabba t-tifqigħat tal-COVID-19 enfasizza l-importanza tal-investiment fid-diġitalizzazzjoni tal-ekonomija u wera r-rilevanza tal-infrastrutturi diġitali. Il-livelli baxxi ta’ intensità diġitali u l-għarfien diġitali ta’ ditti fl-Italja, speċjalment l-SMEs u l-mikrointrapriżi, żammewhom milli joffru arranġamenti ta’ kummerċ elettroniku u telexogħol u milli jipprovdu u jużaw għodod diġitali matul il-konfinament. L-investiment fid-diġitalizzazzjoni u fil-ħiliet permezz ta’ implimentazzjoni kontinwa u f’waqtha ta’ politiki nazzjonali mmirati huwa essenzjali biex jissaħħu l-mudelli tan-negozju elettroniku u biex il-kumpaniji jiġu megħjuna jadattaw, kif ukoll biex tingħata spinta lill-produttività u lill-kompetittività. L-aċċess għal infrastruttura diġitali rapida u affidabbli wera li huwa essenzjali biex jiġu żgurati servizzi essenzjali li huma pprovduti fil-Gvern, fl-edukazzjoni, fis-saħħa u fil-mediċina, u huwa kruċjali għall-monitoraġġ u għall-kontroll tal-epidemija. L-Italja għadha lura fil-kopertura tal-fibra sal-binja f’żoni rurali. Jenħtieġ li jiġu adottati miżuri speċjali biex tiġi indirizzata dik id-diskrepanza, kif ukoll biex titħeġġeġ aktar implimentazzjoni.

               (23)Sistema ta’ riċerka u innovazzjoni effiċjenti hija r-riżultat ta’ appoġġ politiku kontinwu, koerenti u bbażat fuq l-evidenza, flimkien ma’ investimenti u kapital uman adegwat. Il-kriżi attwali wriet b’mod ċar li l-iskambju rapidu ta’ data bejn ir-riċerkaturi, inkluż l-aċċess għar-riżultati u għall-evidenza mingħajr ħlas għall-utent u x-Xjenza Miftuħa, jeħtieġ aktar tisħiħ. Dawn tal-aħħar, flimkien ma’ xjenza / kooperazzjoni fin-negozju huma b’mod ċar strumentali biex jiksbu riżultati ta’ riċerka, inklużi dawk meħtieġa dwar it-tilqim u t-terapiji, dwar is-suq, b’mod li jibnu fuq is-saħħa tal-Italja fis-settur industrijali u tar-riċerka medika.

               (24)Amministrazzjoni pubblika effettiva hija kruċjali biex jiġi żgurat li l-miżuri adottati biex tiġi indirizzata l-emerġenza u l-appoġġ għall-irkupru ekonomiku ma jiġux implementati bil-mod. L-iżborż ta’ benefiċċji soċjali, miżuri ta’ likwidità, u ta’ frontloading ta’ investimenti, eċċ. jista’ ma jkunx effettiv jekk ikun imfixkel minn ostakli fis-settur pubbliku. Id-dgħufijiet jinkludu proċeduri twal, fosthom dawk tal-ġustizzja ċivili, il-livell baxx ta’ diġitalizzazzjoni u l-kapaċità amministrattiva dgħajfa. Il-proċeduri u l-kontrolli jeħtieġ li jiġu indirizzati malajr, f’kuntest fejn ir-riżorsi pubbliċi qed jiżdiedu b’mod sinifikanti biex jappoġġaw l-attività ekonomika. Id-diġitalizzazzjoni fost l-amministrazzjonijiet pubbliċi kienet irregolari qabel il-kriżi. L-interazzjoni online bejn l-awtoritajiet u l-pubbliku ġenerali kienet baxxa. Is-sehem ta’ proċeduri amministrattivi mmaniġġati minn reġjuni u muniċipalitajiet li jistgħu jinbdew u jitlestew kompletament b’mod diġitali għadu baxx. Il-kriżi esponiet ukoll in-nuqqas ta’ interoperabbiltà tas-servizzi diġitali pubbliċi. Sabiex jiġi ffaċilitat ir-rispons tan-negozju tal-amministrazzjoni pubblika, jeħtieġ li jittejbu u jiġu ssimplifikati r-regolamenti settorjali, filwaqt li jenħtieġ li jitneħħew l-ostakli għall-kompetizzjoni. Fl-aħħar nett, sistema ġudizzjarja effettiva hija kruċjali għal ekonomija attraenti ta’ investiment u favorevoli għan-negozju u se tkun kruċjali fil-proċess ta’ rkupru, anki billi tippermetti oqfsa effettivi ta’ salvataġġ u rkupru.

               (25)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fit-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu ttratati l-isfidi strutturali fuq perjodu medju sa dak twil. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jibqgħu pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet rigward politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar għandhom jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (26)Il-miżuri adottati mill-gvern Taljan biex jappoġġaw lill-unitajiet domestiċi u lill-korporazzjonijiet huma wkoll ta’ benefiċċju għall-ippreservar tal-kapitalizzazzjoni tas-settur bankarju u tar-reżiljenza fl-ambjent operattiv diffiċli attwali. Minkejja l-miżuri ta’ mitigazzjoni adottati inkluża l-flessibbiltà prudenzjali mogħtija minn superviżuri bankarji, it-tifqigħa tal-COVID-19 qed tħabbat ukoll il-kwalità tal-assi tal-banek madwar l-Unjoni, u hija mistennija tkompli tagħmel dan fil-ġimgħat u x-xhur li ġejjin, inkluż fl-Italja. B’riżultat ta’ dan, l-isforzi għat-tnaqqis tas-self improduttiv (NPL, non-performing loan) qed iħallu impatt, minħabba wkoll it-tnaqqis fl-attività tal-qorti u fl-attivitajiet ta’ ristrutturazzjoni tal-assi indeboliti. F’dak ir-rigward, it-trawwim ta’ soluzzjonijiet sostenibbli għall-mutwatarji vijabbli milquta mill-kriżi, inkluż billi jiġu evitati automatizzati legali, huwa prerekwiżit importanti għas-salvagwardja tal-kwalità tal-assi. Sadanittant, l-iżgurar ta’ rapportar preċiż ta’ deterjorament tal-kwalità tal-assi u standards ta’ kreditu prudenti jista’ jgħin biex jiġi appoġġat il-funzjonament tas-suq sekondarju għall-NPL u jillimita l-effetti negattivi fuq inizjattivi eżistenti ta’ disponiment tal-NPL.

               (27)Il-prevenzjoni u s-sanzjoni effikaċi tal-korruzzjoni jistgħu jaqdu rwol importanti biex jiġi żgurat l-irkupru tal-Italja wara l-kriżi. It-trasparenza fis-settur pubbliku u l-kontrolli msaħħa kontra l-korruzzjoni, b’mod partikolari, jistgħu jevitaw tentattivi mill-kriminalità organizzata li jinfiltraw il-ħajja ekonomika u dik finanzjarja, li jgħawġu l-proċeduri ta’ akkwist pubbliku u, b’mod usa’, li jiddevjaw ir-riżorsi pubbliċi meħtieġa għall-investiment. Fl-istess ħin, jenħtieġ li l-proċeduri tal-akkwist pubbliku jibqgħu effiċjenti, filwaqt li jiġi bbilanċjat il-bżonn ta’ monitoraġġ skrupluż bil-ħtieġa tat-tempestività. Iż-żmien għat-tlestija fi qrati tal-appell kriminali għadu jqajjem tħassib, iżda riformi komprensivi biex jiġu ssimplifikati l-proċeduri kriminali qed jiġu diskussi fil-Parlament. Il-qafas ta’ kontra l-korruzzjoni fl-Italja ġie msaħħaħ reċentement iżda jeħtieġ li jitlesta, anki permezz ta’ sanzjonijiet kontra uffiċjali pubbliċi eletti f’każ ta’ kunflitti ta’ interess.

               (28)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. . Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, l-Italja tikkontribwixxi għall-progress fl-SDG u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (29)Il-koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija kruċjali biex jinkiseb irkupru rapidu mill-impatt ekonomiku tal-COVID-19. Jenħtieġ li l-Italja, bħala Stat Membru li l-munita tagħha hija l-euro – u b’kunsiderazzjoni tal-gwida politika mill-Grupp tal-Euro – tiżgura li l-politiki tagħha jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet taż-Żona tal-Euro u kkoordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra taż-Żona tal-Euro.

               (30)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Italja u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Italja fi snin preċedenti. Hija mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Italja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (31)Fid-dawl ta’ dik il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni
                  10
                tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

               (32)Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-[Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u] l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Ir-rakkomandazzjonijiet preżenti jqisu l-ħtiġijiet li tiġi indirizzata l-pandemija u jiġi ffaċilitat l-irkupru ekonomiku bħala l-ewwel pass meħtieġ biex ikun jista’ jsir aġġustament tal-iżbilanċi. Ir-rakkomandazzjonijiet li jindirizzaw direttament l-iżbilanċi makroekonomiċi identifikati mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1), (2), (3) u (4),

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Italja tieħu azzjoni fl-2020 u fl-2021 biex:

               1.F’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jkunu jippermettu, isssegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fuq perjodu medju u tiżgura s-sostenibbiltà fejn jidħol id-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Issaħħaħ ir-reżiljenza u l-kapaċità tas-sistema tas-saħħa, fl-oqsma tal-ħaddiema tas-saħħa, il-prodotti mediċi kritiċi u l-infrastruttura. Issaħħaħ il-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali.

               2.Tipprovdi sostituzzjoni ta’ dħul adegwat u aċċess għal protezzjoni soċjali, b’mod partikolari għal ħaddiema atipiċi. Tnaqqas l-impatt tal-kriżi fuq l-impjiegi, inkluż permezz ta’ arranġamenti flessibbli tax-xogħol u appoġġ attiv għall-impjieg. Isaħħaħ it-tagħlim u l-ħiliet mill-bogħod, inklużi dawk diġitali.

               3.Tiżgura l-implimentazzjoni effettiva ta’ miżuri li jipprovdu likwidità lill-ekonomija reali, inkluż lill-intrapriżi żgħar u medji, lil ditti innovattivi u lil ħaddiem għal rashom, u li tevita ħlasijiet tard. Tiffinanzja fil-bidu tal-perjodu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku. Tiffoka fuq l-investiment għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari għall-produzzjoni nadifa u effiċjenti u l-użu tal-enerġija, ir-riċerka u l-innovazzjoni, it-trasport pubbliku sostenibbli, il-ġestjoni tal-iskart u tal-ilma kif ukoll l-infrastruttura diġitali msaħħa biex jiġi żgurat il-forniment ta’ servizzi essenzjali.

               4.Ittejjeb l-effiċjenza tas-sistema ġudizzjarja u l-effettività tal-amministrazzjoni pubblika.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 511 final.

                     (4)

                        ĠU C 301, 5.9.2019, p. 117.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewopew u tal Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa COVID‐19 (Inizjattiva ta’ Investiment b’Reazzjoni għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5) u r-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

                     (8)

                        ĠU C 91I, 20.3.2020, p. 1-9.

                     (9)

                        SWD(2020) 511 final.

                     (10)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.


               IL-KUMMISSJONI EWROPEA
            Brussell, 20.5.2020
            COM(2020) 515 final
            Rakkomandazzjoni għal
            RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
            dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tal-Litwanja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tal-Litwanja

               Rakkomandazzjoni għal

               RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

               dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tal-Litwanja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 tal-Litwanja

               IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

               Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika
                  1
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi
                  2
               , u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

               Wara li kkunsidra r-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

               Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

               Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

               Billi:

               (1)Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2020 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lil-Litwanja bħala wieħed mill-Istati Membri li jirrikjedi li jsirlu analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro.

               (2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2020 għal-Litwanja
                  3
                ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress tal-Litwanja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019
                  4
               , is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Litwanja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

               (3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa ddikjarat uffiċjalment it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, is-soċjetajiet u l-ekonomiji. Qiegħda tpoġġi s-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, tikkawża tfixkil fil-katini ta’ provvista dinjija, tikkawża volatilità fis-swieq finanzjarji, tiskatta xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed ikollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qiegħda thedded l-impjiegi tan-nies, l-introjti tagħhom u n-negozju tal-kumpaniji. Ġabet magħha xokk ekonomiku mill-akbar li diġà qiegħed ikollu riperkussjonijiet negattivi serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni
                  5
                li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li jinvolvi l-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

               (4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Kull miżura ta’ emerġenza jenħtieġ li tkun strettament proporzjonali, neċessarja, għal żmien limitat, u f’konformità mal-istandards Ewropej u internazzjonali. Jenħtieġ li tkun soġġetta għas-sorveljanza demokratika u għal stħarriġ ġudizzjarju indipendenti.

               (5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir
                  6
               . Il-klawżola, kif inhu stipulat fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) 1466/97 u l-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament (KE) 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni kkondividiet il-fehma tagħha mal-Kunsill li, minħabba t-tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku mistenni kaġun tat-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu l-attivazzjoni tal-klawżola. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti li temporanjament ir-rotta tiddevja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ żmien medju, dment li dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju. Għall-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, b’rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Tippermetti lill-Istati Membri jiddevjaw mir-rekwiżiti baġitarji li normalment japplikaw filwaqt li tippermetti lill-Kummissjoni u lill-Kunsill jieħdu l-miżuri ta’ koordinazzjoni tal-politika neċessarji fil-qafas tal-Patt.

               (6)Hija meħtieġa azzjoni kontinwa biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ għan-negozji u għall-unitajiet domestiċi u biex jiġu żgurati kundizzjonijiet tas-saħħa u s-sikurezza adegwati fil-post tax-xogħol bl-għan li tissokta l-attività ekonomika. Jenħtieġ li l-Unjoni tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawn l-oqsma. B’mod parallel, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-Unjoni jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex jerġgħu lura għal funzjonament normali tas-soċjetajiet u tal-ekonomiji tagħna u għal tkabbir sostenibbli, li jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u jisiltu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

               (7)Il-kriżi tal-COVID-19 uriet biċ-ċar il-flessibbiltà li joffri s-Suq Uniku biex jadatta għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni malajr u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u l-moviment liberu ta’ oġġetti, servizzi u ħaddiema, iridu jitneħħew il-miżuri eċċezzjonali li ma jħallux lis-Suq Uniku jaħdem b’mod normali, hekk kif dawn ma jibqgħux aktar indispensabbli. Il-kriżi attwali wriet il-bżonn ta’ pjanijiet ta’tħejjija għall-kriżijiet fis-settur tas-saħħa, li jinkludu b’mod partikolari strateġiji mtejba ta’ xiri, katini diversifikati ta’ provvista u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali. Dawn huma elementi kruċjali għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

               (8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti
                  7
                biex jippermetti lill-Istati Membri jimmobilizzaw ir-riżorsi kollha mhux użati mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex dawn ikunu jistgħu jittrattaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawn l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri simplifikati u razzjonalizzati. Sabiex jittaffew il-pressjonijiet tal-flussi tal-flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Il-Litwanja hija mħeġġa tuża bis-sħiħ dawn il-possibbiltajiet biex tgħin lill-individwi u s-setturi l-aktar affettwati mill-isfidi.

               (9)Il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li ma jinfirxux bl-istess mod fis-setturi u r-reġjuni tal-Litwanja minħabba xejriet ta’ speċjalizzazzjoni differenti. Dan jinvolvi riskju li jinfirxu aktar l-inugwaljanzi fil-Litwanja. Flimkien mar-riskju li l-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri jisfaxxa temporanjament, is-sitwazzjoni attwali titlob risposti mmirati ta’ politika.

               (10)Fil-15 ta’ Mejju 2020, il-Litwanja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2020 u, fit-30 ta’ April 2020, il-Programm tagħha ta’ Stabbiltà tal-2020. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

               (11)Il-Litwanja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

               (12)Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2020, il-Gvern qed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn surplus ta’ 0,3 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit ta’ 11,4 % tal-PDG fl-2020. Id-defiċit huwa pprojettat li jonqos għal 3,9 % tal-PDG fl-2021. Wara li żdied għal 36,3 % tal-PDG fl-2019, id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 50,6 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020. Il-prospetti makroekonomiċi u fiskali huma milquta minn inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19.

               (13)Bħala rispons għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ ikkoordinat tal-Unjoni, il-Litwanja adottat miżuri baġitarji biex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi għajnuna lil dawk l-individwi u s-setturi l-aktar milquta. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji ammontaw għal 6,8 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu differimenti tat-taxxa, finanzjament addizzjonali biex jinxtraw provvisti mediċi, sussidji biex jiġu sostnuti l-impjiegi u benefiċċji soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom u għall-impjegati milquta mill-kriżi tal-virus tal-COVID-19. Billi l-analiżi mill-Kummissjoni tad-disinn u tal-implimentazzjoni ta’ xi miżuri jindikaw assorbiment potenzjali relattivament baxx, il-Kummissjoni assumiet impatt iżgħar tal-miżuri tal-Gvern fuq il-finanzi pubbliċi. Barra minn hekk, il-Litwanja ħabbret miżuri diskrezzjonali li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu għar-rispons għall-kriżi, fosthom is-sostenn tal-likwidità għan-negozji, stmati mill-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 li jammontaw għal 3,8 % tal-PDG. Dawn il-miżuri jinkludu l-garanziji għas-self (2,9 % tal-PDG). B’mod kumplessiv, il-miżuri meħuda mil-Litwanja huma f’konformità mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku kkoordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawn il-miżuri, segwita minn iffukar mill-ġdid tal-politiki fiskali biex jinkisbu pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jagħtu lok għal dan, se tikkontribwixxi għall-ippreservar tas-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju.

               (14)Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni, taħt il-politiki mhux mibdula, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tal-Litwanja huwa mbassar li jkun ta’ -6,9 % tal-PDG fl-2020 u -2,7 % fl-2021. Il-projezzjoni tal-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika hija li jibqa’ taħt is-60 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021.

               (15)Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji f’konformità mal-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba l-ksur ippjanat min-naħa tal-Litwanja tal-limitu tad-defiċit tal-PDG ta’ 3 % fl-2020. Kollox ma’ kollox, l-analiżi tissuġġerixxi li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 mhuwiex issodisfat.

               (16)Skont it-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni, il-PDG tal-Litwanja huwa mistenni jiċkien bi 8 % u pprojettat li wara dan ikun hemm irkupru rapidu ta’ 7,5 % fl-2021. Il-Litwanja, sabiex twieġeb għat-tifqigħa tal-COVID-19 u ttaffi l-effetti tal-konsegwenzi negattivi ekonomiċi, fis-16 ta’ Marzu ħarġet bil-“Pjan għall-Istimolu Ekonomiku u l-Mitigazzjoni tal-Konsegwenzi tat-Trażmissjoni tal-COVID-19”. Id-daqs tal-pjan jammonta għal EUR 2,5 biljun jew 6,3 % tal-prodott domestiku gross (PDG) u jinkludi sa massimu ta’ EUR 500 miljun jew 1,3 % tal-PDG biex jiġu żgurati r-riżorsi neċessarji għas-sistema tas-saħħa. Ġew allokati EUR 500 miljun aktar għall-protezzjoni tal-impjiegi u l-introjtu. Il-kapaċità tal-fondi ta’ garanzija tal-Gvern żdiedet b’EUR 500 miljun, u ġew approvati garanziji tal-Gvern addizzjonali li jammontaw għal EUR 500 miljun biex jistimulaw l-ekonomija. F’April, il-Kummissjoni Ewropea approvat diversi skemi ta’ għajnuna tal-Litwanja biex tiġi sostnuta l-ekonomija Litwana fil-kuntest tat-tifqigħa tal-COVID-19. Dawn l-iskemi huma mfassla biex jgħinu lin-negozju jkopru l-bżonnijiet immedjati ta’ kapital operatorju u jissoktaw bl-attivitajiet tagħhom matul u wara l-pandemija. Barra minn hekk, il-Bank tal-Litwanja llaxka xi rekwiżiti kapitali għall-banek kummerċjali biex iżid is-self lill-ekonomija reali.

               (17)Ir-riżultati fil-qasam tas-saħħa fil-Litwanja għadhom lura b’mod persistenti meta mqabbla ma’ dawk ta’ Stati Membri oħra, minħabba, sa ċertu punt, l-effiċjenza mhux mill-aqwa tas-sistema tas-saħħa, li tbati minn finanzjament baxx. Il-pandemija ta’ bħalissa wasslet biex is-sistema tkun soġġetta għal pressjoni addizzjonali u poġġiet taħt il-lenti l-isfidi strutturali ulterjuri li jinkludu l-progress kajman fit-titjib tal-kwalità tas-servizzi, is-sottoinvestiment fil-kura tas-saħħa primarja u l-ebda progress biex isir adattament fin-network tal-isptar biex isir aktar effiċjenti u reattiv għall-ħtiġijiet.  Il-kriżi tal-COVID-19 qed toħroġ fil-beraħ ukoll l-inugwaljanzi fis-settur tas-saħħa li jirrigwardaw in-nuqqasijiet ta’ ħaddiema u l-iżbilanċi ġeografiċi bejn is-servizzi u l-ħtiġijiet. Il-Litwanja għandha bżonn timmobilizza r-riżorsi meħtieġa biex tittratta l-kriżi ta’ bħalissa u biex ittejjeb ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa tagħha fil-futur. Filwaqt li l-azzjoni immedjata qed tiffoka fuq it-tisħiħ tal-kapaċitajiet f’termini ta’ ħaddiema fil-qasam tas-saħħa, provvisti mediċi kritiċi u tagħmir mediku kritiku sabiex jiġu salvati l-ħajjiet waqt il-pandemija, jenħtieġ li l-investimenti fuq perjodu itwal ta’ żmien jiżdiedu jsiru fuq skaluna ogħla sabiex itejbu r-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa biex din tkun tiflaħ għall-operazzjonijiet, tissokta bil-prestazzjoni ottimali tagħha u tkun preparata għal theżżiżiet ġodda. Dan se jkun jirrikjedi l-allokazzjonijiet ta’ biżżejjed riżorsi biex titjieb l-aċċessibbiltà, l-effiċjenza u l-kwalità tas-sistema tas-saħħa, biex tkun tista’ tirreaġixxi aħjar għall-isfidi ta’ kundizzjonijiet kroniċi li qed jiżdiedu, għat-tixjiħ u għall-inugwaljanzi persistenti fis-saħħa. Il-kura tas-saħħa primarja u l-iżvilupp tas-sistema tas-saħħa elettronika għandhom rwol ċentrali x’jaqdu f’dan ir-rigward. Jenħtieġ li l-Litwanja taċċerta li ma jiġix kompromess it-titjib li sar dan l-aħħar fir-rigward tal-affordabilità tal-kura tas-saħħa. Fl-aħħar nett, ir-reżiljenza fil-futur se tkun tirrikjedi wkoll li jsir titjib fl-abbiltà tas-sistema li tnaqqas l-istili ta’ ħajja li jagħmlu ħsara għas-saħħa (wieħed mill-fatturi l-oħra importanti li kkaġunaw riżultati batuti fil-qasam tas-saħħa fil-Litwanja) u sforzi akbar biex is-settur tal-kura fit-tul ikun preparat biex jieħu ħsieb il-popolazzjoni li qed tixjieħ.

               (18)Qabel il-pandemija tal-COVID-19, il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol kienet għolja u l-qgħad kien baxx, iżda din il-kriżi ġabet magħha sfidi ġodda. Bl-għajnuna tal-finanzjament tal-Unjoni, il-Litwanja implimentat skema ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar biex ittaffi l-effetti tal-pandemija fuq l-impjiegi u introduċiet għadd ta’ miżuri oħra biex ittaffi l-effetti negattivi fuq in-negozji u dawk li jaħdmu għal rashom. Qabel il-kriżi, il-kopertura tal-miżuri tal-Politika Attiva tas-Suq tax-Xogħol kienet qed tonqos, u l-parteċipazzjoni fit-tagħlim għall-adulti baqgħet baxxa. Madankollu, se jkun hemm bżonn ta’ kopertura ogħla tal-miżuri tal-Politika Attiva tas-Suq tax-Xogħol u miżuri oħra għat-taħriġ mill-ġdid u għat-taħriġ ta’ aġġornament tal-forza tax-xogħol sabiex il-persuni qiegħda jerġgħu lura għas-suq tax-xogħol malajr kemm jista’ jkun. It-tisħiħ tal-kapaċità tas-sħab soċjali hija importanti biex jiġi żgurat l-involviment sinifikattiv u f’waqtu tagħhom fit-tfassil tal-proċess ta’ ħruġ u ta’ rkupru.

               (19)Filwaqt li ttieħdu passi qabel il-kriżi biex jiġi trattat ir-riskju tal-faqar u l-esklużjoni soċjali, pereżempju billi kien hemm żidiet fil-pensjonijiet u l-benefiċċji universali għat-tfal, il-faqar u l-inugwaljanzi fl-introjtu għadhom fost l-ogħla fl-UE. B’paragun ma’ oħrajn, il-Litwanja għandha nefqa pubblika baxxa fuq il-protezzjoni soċjali, u l-impatt tat-trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tal-faqar huwa baxx, u vvalutat bħala kritiku fuq it-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali. Il-progressività u l-kapaċità baxxi ta’ ridistribuzzjoni tas-sistema tat-taxxa u tal-benefiċċji tillimita l-ħila tal-pajjiż li jiffinanzja l-beni u s-servizzi pubbliċi u li jnaqqas il-faqar u l-inugwaljanza fl-introjtu.  L-effett negattiv tal-pandemija tal-COVID-19 fuq il-qgħad u l-introjtu tal-unitajiet domestiċi x’aktarx li se jaggrava dawn il-problemi. Jaf ikun hemm bżonn ta’ miżuri temporanji bħar-reviżjoni tar-regoli ta’ eliġibbiltà, tal-ammonti u t-tul ta’ żmien ta’ xi benefiċċji, biex ikun żgurat li s-sitwazzjoni ta’ dawk l-aktar milquta mill-pandemija ma tmurx għall-agħar. Jenħtieġ li s-salvagwardja tal-protezzjoni soċjali tiġi estiża biex trieġi lill-gruppi kollha, fosthom dawk li jaħdmu għal rashom, il-ħaddiema atipiċi u l-persuni l-aktar vulnerabbli. Il-provvista tas-servizzi soċjali prinċipali u tal-ħtiġijiet tal-akkomodazzjoni soċjali jenħtieġ li tissaħħaħ biex tkun ta’ sostenn għal min jiġi bżonnhom.

               (20)L-appoġġ ta’ likwidità għan-negozji permezz ta’ self u garanziji tas-settur pubbliku, b’attenzjoni fuq l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), kien ta’ importanza kbira, iżda d-distribuzzjoni tal-appoġġ ta’ likwidità lill-intrapriżi trid tiġi implimentata b’mod effettiv u f’qasir żmien mill-intermedjarji u l-kundizzjonijiet tas-self iridu jqisu s-sitwazzjoni ta’ kriżi. Matul il-proċess tat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri, jeħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Li jitħallew isiru pagamenti differiti tat-taxxi u tal-kontribuzzjonijiet soċjali u li l-pagamenti kuntrattwali mill-awtoritajiet pubbliċi jsiru b’pass aktar mgħaġġel jista’ wkoll jgħin biex jittejjeb il-fluss tal-flus tal-SMEs. L-istart-ups li għadhom kemm jiġu stabbiliti u n-negozji li qed jespandu jaf ikunu jeħtieġu sostenn speċifiku, pereż. f’għamla ta’ sehem fl-ekwità mill-istituzzjonijiet pubbliċi u inċentivi għall-fondi ta’ kapital ta’riskju biex iżidu l-investimenti tagħhom f’dawn l-intrapriżi. Jenħtieġ li l-isforzi jinżammu biex jitnaqqsu l-piżijiet regolatorji u amministrattivi u biex jiġu offruti servizzi pubbliċi diġitali effiċjenti liċ-ċittadini u lin-negozji.

               (21)Jenħtieġ li l-Litwanja tiżgura li l-miżuri tagħha biex tippromwovi l-irkupru ekonomiku jkunu jħarsu ’l quddiem u jiffaċilitaw it-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi, fejn hemm għadd ta’ sfidi li jridu jiġu affrontati. Rigward l-ewwel punt, il-ħiliet diġitali huma taħt il-medja tal-UE, u l-SMEs jirrappurtaw diffikultajiet konsiderevoli fir-reklutaġġ għal postijiet battala fl-ICT. Filwaqt li l-użu tal-internet bil-fibra huwa ’l fuq mill-medja tal-UE, kemm għaż-żoni urbani kif ukoll rurali, il-kopertura tal-broadband fissa u l-assorbiment relatat huma baxxi ħafna u għad hemm distakki wesgħin bejn l-ibliet u ż-żoni rurali.

               (22)Biex jitrawwem l-irkupru ekonomiku, se jkun importanti li l-proġetti ta’ investiment pubbliku maturi jiġu ffinanzjati b’mod aktar qawwi fil-bidu, u li jiġi promoss l-investiment privat, inkluż permezz ta’ riformi rilevanti. Fir-rigward tat-tranżizzjoni ekoloġika, l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra fil-Litwanja baqgħu fil-biċċa l-kbira l-istess mill-2010 ’l hawn. Il-produttività tar-riżorsi tal-Litwanja hija fost l-aktar baxxi fl-UE u l-użu ċirkolari (sekondarju) tal-materjali huwa ferm taħt il-medja tal-UE. Skont il-Pjan Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima tal-Litwanja, it-titjib tar-rendiment tal-bini fl-użu tal-enerġija bis-saħħa ta’ soluzzjonijiet ta’ enerġija rinnovabbli u effiċjenza fl-użu tal-enerġija, l-immodernizzar tas-sistemi tat-tisħin u t-titjib tas-sostenibbiltà tas-settur tat-trasport, jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għad-dekarbonizzazzjoni tal-ekonomija. L-investimenti mmirati tas-settur pubbliku u privat bl-għan li jittrattaw dawn il-kwistjonijiet, u kwistjonijiet oħra b’impatt sinifikanti fuq l-ambjent u fuq is-saħħa. jistgħu jippromwovu t-tkabbir u r-reżiljenza, u jgħinu biex jiġi żgurat irkupru sostenibbli mill-kriżi. L-investimenti li diġà ġew ppjanati jagħtu lok għall-identifikazzjoni f’qasir żmien tal-proġetti li jistgħu jgawdu minn finanzjament antiċipat u jikkontribwixxu għall-irkupru ekonomiku, pereżempju fir-rinnovazzjoni tal-bini u l-enerġija rinnovabbli. Il-ħidma preparatorja għall-miżuri ta’ rkupru fuq perjodu medju tista’ tirrikorri għall-Pjanijiet Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima tal-Istati Membri, il-lista ta’ Proġetti ta’ Interess Komuni u l-pjanijiet ta’ żvilupp tal-infrastruttura. Barra minn hekk, il-proġett Rail Baltica u l-proġetti tal-interkonnessjoni tal-enerġija huma l-prijoritajiet ewlenin ta’ investiment tal-Litwanja bit-tir li jitjiebu s-sikurezza u l-integrazzjoni tagħha fis-suq uniku tal-UE. L-ipprogrammar tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin lil-Litwanja tittratta xi wħud mill-isfidi li toffri t-tranżizzjoni lejn ekonomija li tkun newtrali fejn tidħol il-klima, b’mod partikolari fit-territorji koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. Dan jippermetti lil-Litwanja tagħmel l-aħjar użu minn dak il-fond.

               (23)Filwaqt li r-rakkomandazzjonijiet attwali jiffukaw fuq l-indirizzar tal-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija u fuq l-iffaċilitar tal-irkupru ekonomiku, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019 adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019 koprew ukoll riformi li huma essenzjali biex jiġu trattati l-isfidi strutturali fi żmien medju sa dak twil. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jibqgħu pertinenti u se jkomplu jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu annwali tas-Semestru Ewropew tas-sena d-dieħla. Dan japplika wkoll għal rakkomandazzjonijiet rigward politiki ekonomiċi relatati mal-investiment. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet tal-aħħar jenħtieġ li jitqiesu għall-ipprogrammar strateġiku tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni ta’ wara l-2020, inkluż għal miżuri ta’ mitigazzjoni u l-istrateġiji ta’ ħruġ fir-rigward tal-kriżi attwali.

               (24)Is-Semestru Ewropew jipprovdi l-qafas għal koordinazzjoni kontinwa tal-politika ekonomika u tal-impjiegi fl-Unjoni, li jista’ jkun ta’ kontribut għal ekonomija sostenibbli. L-Istati Membri evalwaw il-progress fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDGs) tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 tagħhom. Billi tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt, il-Litwanja se tikkontribwixxi għall-progress lejn l-SDGs u għall-isforz komuni biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà kompetittiva fl-Unjoni.

               (25)Koordinazzjoni mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja hija essenzjali biex ikun hemm irkupru f’qasir żmien mill-impatt ekonomiku tal-COVID-19. Jenħtieġ li l-Litwanja, bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u filwaqt li tqis il-gwida politika tal-Grupp tal-Euro, tiżgura li l-politiki tagħha jibqgħu konsistenti mar-rakkomandazzjonijiet għaż-Żona tal-Euro u kkoordinati ma’ dawk tal-Istati Membri l-oħra taż-Żona tal-Euro.

               (26)Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2020, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Litwanja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2020. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Litwanja fi snin preċedenti. Mhux biss ħadet kont tar-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Litwanja, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika globali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input f’livell tal-Unjoni dwar deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

               (27)Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2020 u l-opinjoni tiegħu
                  8
                hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) ta’ hawn taħt,

               B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Litwanja tieħu azzjoni fl-2020 u fl-2021 biex:

               1.F’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali, tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti. Meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jkunu jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju u tiżgura s-sostenibbiltà fejn jidħol id-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Issaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa, inkluż billi timmobilizza biżżejjed finanzjament u tindirizza n-nuqqas ta’ ħaddiema fis-settur tas-saħħa u n-nuqqas ta’ prodotti mediċi kritiċi. Ittejjeb l-aċċessibbiltà u l-kwalità tas-servizzi tas-saħħa.

               2.Ittaffi l-impatt tal-kriżi fuq l-impjiegi. Iżżid il-finanzjament u l-kopertura tal-miżuri tal-politika attiva tas-suq tax-xogħol u tippromwovi l-ħiliet. Tiżgura l-kopertura u l-adegwatezza tas-salvagwardja tal-protezzjoni soċjali u ttejjeb l-effettività tas-sistema tat-taxxi u l-benefiċċji biex tipproteġi mill-faqar.

               3.Tappoġġa l-likwidità għan-negozji, speċjalment għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju u s-setturi orjentati lejn l-esportazzjoni. Tiffinanzja fil-bidu tal-perjodu tagħhom proġetti maturi ta’ investiment pubbliku u tippromwovi l-investiment privat biex jiġu mbuttat ’il quddiem l-irkupru ekonomiku. Tikkonċentra l-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u l-bidla diġitali, b’mod partikolari fuq il-kopertura u l-assorbiment tal-broadband b’kapaċità għolja ħafna, fuq il-produzzjoni u l-użu tal-enerġija b’mod nadif u effiċjenti, u t-trasport sostenibbli. Tippromwovi l-innovazzjoni teknoloġika fl-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju.

               Magħmul fi Brussell,

                     Għall-Kunsill

                     Il-President

                     (1)

                        ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

                     (2)

                        ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 514 final.

                     (4)

                        ĠU C 301, 5.9.2019, p. 117.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Ir-Regolament (UE) 2020/460 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013 u (UE) Nru 508/2014 fir-rigward ta’ miżuri speċifiċi biex jiġu mmobilizzati investimenti fis-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri u f’setturi oħra tal-ekonomiji tagħhom b’reazzjoni għat-tifqigħa tal-COVID-19, (Inizjattiva ta’ Investiment fir-Rispons għall-Coronavirus) (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 5) u r-Regolament (UE) 2020/558 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2020 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1301/2013 u (UE) Nru 1303/2013 rigward miżuri speċifiċi biex tingħata flessibbiltà eċċezzjonali għall-użu tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej b’reazzjoni għat-tifqigħa ta’ COVID-19 (ĠU L 130, 24.4.2020, p. 1).

                     (8)

                        Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.