				|

		52011PC0844

			Togra le haghaidh RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena mbunaítear ionstraim maoinithe chun an daonlathas agus cearta an duine a chur chun cinn ar fud an domhain /* COIM/2011/0844 leagan deireanach - 2011/0412 (COD) */

			   	MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN
1.           COMHTHÉACS AN TOGRA
Tá an tAontas Eorpach fothaithe ar luachanna
an mheasa ar dhínit an duine, ar an tsaoirse, ar an daonlathas, ar an
gcomhionannas, ar an smacht reachta agus an mheasa ar chearta an duine, (Airteagal 2
den Chonradh ar an Aontas Eorpach). Ina theannta sin,
foráiltear freisin sa Chonradh, go mbeidh
gníomhaíocht an Aontais ar an ardán idirnáisiúnta bunaithe ar na prionsabail a
spreag a chruthú, a fhorbairt agus an méadú a tháinig air, prionsabail a
bhféachann sé lena gcur ar aghaidh sa domhan mór: an daonlathas, an smacht
reachta, uilechoitinne agus dodhealaitheacht chearta an duine agus na
mbunsaoirsí, an meas ar dhínit an duine, prionsabail an chomhionannais agus na
dlúthpháirtíochta, agus an meas ar phrionsabail Chairt na Náisiún Aontaithe
agus ar phrionsabail an dlí idirnáisiúnta. (Airteagal 21).
Dá bhrí sin, tá cur chun
cinn an daonlathais agus cearta an duine ina ghné bhun-riachtanach de
ghníomhaíocht sheachtrach an AE. Baineann an AE úsáid as
réimse leathan beart, idir idirphlé polaitiúil agus tionscnaimh
taidhleoireachta agus comhar agus cúnamh teicniúil agus airgeadais, chun cearta
an duine agus an daonlathas a chur chun cinn ar fud an domhain.
Tá an Rialachán maidir le hIonstraim Eorpach i
gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine (EIDHR) a bhunú[1] ina bhunchloch den straitéis
pholaitiúil seo agus is léiriú uathúil agus sofheicthe é maidir le tiomantas
láidir an AE i leith an daonlathais agus cearta an duine. Tá torthaí bainte
amach i ndáiríre ag an ionstraim seo agus tá go leor scéalta ann maidir lena
rathúlacht, ag cur tacaíochta ar fáil d’institiúidí um chearta an duine agus na
sochaí shibhialta ar fud an domhain chomh maith le breathnóireacht toghcháin. I
ngeall ar a neamhspleáchas ó thoiliú Rialtais agus i ngeall ar an tsolúbthacht
a bhaineann leis, cuireann an EIDHR breisluach lárnach le bosca uirlisí
beartais an AE.
Ní mór cuspóirí ginearálta agus raon feidhme
an EIDHR, a chuirfidh le forbairt agus le comhdhlúthú chearta an duine agus saoirsí
bunúsacha, daonlathais agus smachta reachta ar fud an domhain, a chaomhnú sa
Rialachán nua.
Cuireann an Rialachán leis
an nascáil láidir idir an daonlathas agus cearta an duine. Tá forbairt leanúnach déanta ar chlár oibre an AE maidir leis an
daonlathas a chothú, agus é bogtha i dtreo cur chuige cuimsitheach anois. Is
iad Conclúidí na Comhairle ó mhí na Samhna 2009[2] maidir le daonlathas a chothú
an chéad chuid den chreat tairbhiúil straitéiseach maidir le beartas níos
leithne agus níos comhchuibhithe i gcaidreamh seachtrach an AE. I mí na Nollag 2010,
chuir an Coimisiún an chéad tuarascáil maidir leis an obair leantach ó na
Conclúidí i láthair agus glacadh le conclúidí nua[3] lena n-áirítear aithint na ndeich
dtír treoirscéime ina bhfuil an Clár Oibre Gníomhaíochta le cur chun feidhme
agus aon ghníomh atá de dhíth láithreach.
Dá
bhrí sin, meastar go bhfuil sé riachtanach go gcoinneodh EIDHR sa todhchaí raon
feidhme leathan ina gcuimsítear an líon reatha gníomhaíochtaí abhcóideachta,
tacaíocht bhunúsach agus oibríochtaí machaire, lena n-áirítear breathnóireacht
toghcháin, trína gcuirtear tacaíocht ar fáil do na cearta bunúsacha uile ar gné
dhílis den daonlathas iad, i gcomhar le gach ceart eile de chuid an duine agus
gach saoirse bhunúsach eile. Is ráthaíocht atá ann maidir le réasúnaíocht
beartais, cuimsitheacht an chur chuige, comhchuibheas na n-oibríochtaí agus
barainneachtaí scála.
Clúdaítear cúig chuspóir i raon feidhme EIDHR
ó 2007 i leith:
·
Urramú chearta an duine agus saoirsí bunúsacha a
fheabhsú sna tíortha is mó a bhfuil siad i mbaol iontu;
·
Ról neartaithe a thabhairt don tsochaí shibhialta ó
thaobh chearta an duine agus leasú daonlathach a chur chun cinn, tacú le
comhréiteach síochánta leasanna grúpa agus rannpháirtíocht pholaitiúil agus
ionadaíocht a chomhdhlúthú;
·
Gníomhaíochtaí maidir le cearta an duine agus
ceisteanna daonlathais a chothú i réimsí a chuimsítear i dTreoirlínte an AE,
lena n-áirítear idirphlé maidir le cearta an duine, maidir le cosantóirí
chearta an duine, maidir le pionós an bháis, maidir le céasadh, maidir le
leanaí agus le coimhlint faoi airm, maidir le cearta an linbh, maidir le
foréigean i gcoinne ban agus cailíní agus gach cineál idirdhealaithe ina
gcoinne a chomhrac, maidir leis an Dlí Daonnúil Idirnáisiúnta agus maidir le
treoirlínte féideartha don todhchaí;
·
Tacú agus neartú an chreata idirnáisiúnta agus
réigiúnaigh chun cearta an duine, ceartas, smacht reachta agus cur chun cinn an
daonlathais a chosaint agus a chur chun cinn;
·
Muinín a chruthú sna próisis toghchánaíochta
daonlathaí agus cur lena n-iontaofacht agus lena dtrédhearcacht, trí
bhreathnóireacht toghcháin go háirithe.
Oibríonn
an straitéis freagartha[4]
faoin EIDHR ar oibriú den chuid is mó le heagraíochtaí na sochaí sibhialta agus
tríothu, atá dírithe ar na saoirsí bunúsacha atá mar bhonn le gach próiseas
daonlathach a chosaint agus cabhrú leis an tsochaí shibhialta a bheith ina
fórsa éifeachtach i dtaca le hathchóiriú polaitiúil agus cosaint chearta an
duine. Beidh sainiúlacht na straitéise freagartha caomhnaithe go hiomlán sa
Rialachán nua. Ar an mbealach seo, comhlánaíonn sí an ghlúin nua de chláir
gheografacha, a dhéanann príomhshruthú ar dhaonlathas agus ar chearta an duine,
cé go ndírítear ar thógáil institiúidí poiblí den chuid is mó.
Ina
theannta sin, leis an rialachán nua EIDHR feabhsófar raon uirlisí an AE chun
dul i ngleic ar bhealach níos éifeachtúla leis an gcás i dtíortha achrannacha
nó i gcásanna éigeandála ina bhfuil an baol is mó ag baint le cearta an duine
agus le saoirsí bunúsacha. Léirigh forbairtí le déanaí i gComharsanacht na
hEorpa, go háirithe ‘an Mhúscailt Arabach” go bhfuil éileamh láidir dúchais ann
i gcomhair saoirsí agus cearta méadaithe i gcomhar leis an daonlathas, agus ní
mór don AE é sin a chothú. I gcásanna den chineál sin, beidh an tAontas Eorpach
ábalta cistiú díreach a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí ad hoc trí dheontais
dhíreacha nó deontais a bhfuil luach íseal ag gabháil leo. Beidh sé sin
amhlaidh i gcás ina bhféadfadh drochthionchar a bheith ag na módúlachtaí nós
imeachta ar éifeachtacht na
ngníomhaíochtaí nó ina bhféadfadh imeaglú tromchúiseach, frithbheartaíocht nó
cineálacha eile baoil a bheith ann do thairbhithe dá bharr. I bprionsabal,
d’áireofaí gníomhaíochtaí ad hoc sna Páipéir Straitéise agus sna Cláir
Bhliantúla. Mar sin féin, i ndálaí eisceachtúla, d’fhéadfaí glacadh le
gníomhaíochtaí ad hoc trí bhíthin bhearta speisialta taobh amuigh den
timthriall cláraithe.
Chun an
cás a thuiscint i gcomhthéacs níos leithne, ba cheart féachaint ar an rialachán
EIDHR arna bheartú i gcomhthéacs na n-ionstraimí airgeadais go léir arna
mbeartú le haghaidh Chreat Airgeadais Ilbhliantúil 2014-2020 mar atá leagtha
amach sa Teachtaireacht “A Budget for Europe 2020 (Buiséad don Eoraip 2020)”.
I gcomhar leis na hionstraimí faoi Cheannteideal 4 (An Eoraip Dhomhanda) agus leis
an gCiste Eorpach Forbraíochta, áiritheoidh an EIDHR nua comhchuibheas agus
éifeachtacht níos fearr maidir le gníomhaíocht sheachtrach an AE.
I gcomhréir leis an gCinneadh ón gComhairle,
lena mbunaítear eagrúchán agus oibriú na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta
Seachtraí (SEGS)[5] , áiritheoidh an tArdionadaí/Leas-Uachtarán comhordú polaitiúil
foriomlán ar ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais, lena n-áirítear trí bhíthin
an EIDHR. Go háirithe, rannchuideoidh an SEGS le timthriall chláraithe agus
bhainistíochta an EIDHR de réir mar a leagtar síos in Airteagal 9(3) den
Chinneadh ón gComhairle thuasluaite.
2.           TORTHAÍ NA gCOMHAIRLIÚCHÁN
LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS NA MEASÚNUITHE TIONCHAIR
Thionóil an
Coimisiún Eorpach comhairliúchán poiblí maidir le cistiú amach anseo le
haghaidh ghníomhaíocht sheachtrach an AE idir an 26 Samhain 2010 agus an
31 Eanáir 2011. Bhí an próiseas seo bunaithe ar cheistneoir ar líne a bhí ag
gabháil le páipéar cúlra ‘What funding for EU external action after 2013?’
(Cén cistiú le haghaidh ghníomhaíocht sheachtrach an AE tar éis 2013?’) arna
ullmhú ag an gCoimisiún agus ag seirbhísí na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta
Seachtraí (SEGS) lena mbaineann. Ba léiriú a
bhí sa 220 aighneacht a fuarthas don chomhairliúchán poiblí de raon leathan
agus éagsúil ina bhfuil an iomaí struchtúr, tuairimí agus traidisiún ar
saintréithe iad don phobal gníomhaíochta seachtraí.
Dhearbhaigh formhór na bhfreagróirí (timpeall
70%) gur sholáthair idirghabháil airgeadais an AE breisluach substaintiúil sna
príomhréimsí beartais arna dtacú trí Ionstraimí Airgeadais an AE i leith
gníomhaíochta seachtraí[6].
Luaigh go leor freagróirí breisluach an AE mar an príomhspreagthóir don
todhchaí: mheas siad gur cheart don AE leas a bhaint as a bhuntáiste
comparáideach atá bainteach lena láithreacht ar an ardán domhanda, lena
shaineolas fadréimseach, lena nádúr ilnáisiúnta, lena ról mar éascaitheoir
comhordaithe, agus leas a bhaint as barainneachtaí scála.
Tacaíonn beagnach
gach freagróir (92%) le cur chuige níos difreáilte, arna oiriúnú do chás na
tíre is tairbhí, bunaithe ar chritéir fhónta agus ar bhailiú éifeachtúil
sonraí, le húsáid mar mhodh chun tionchar ionstraimí airgeadais an AE a mhéadú.
Creideann os cionn dhá thrian de na freagróirí go dtugtar dóthain airde ar leas
an AE ina ghníomhaíocht sheachtrach agus gur cheart an ghníomhaíocht sin a
bheith bunaithe níos mó ar luachanna agus ar phrionsabail an AE, agus ar
chuspóirí forbartha na dtíortha comhpháirtíochta. Mar mhalairt air sin, measann
mionlach gur cheart gníomhaíocht sheachtrach an AE a dhíriú níos mó ar leasanna
an AE féin sa gheilleagar dhomhanda, go háirithe i leith geilleagracha atá ag
teacht chun cinn.
Maidir le simpliú na n-ionstraimí agus an chothromaíocht idir ionstraimí
geografacha agus téamacha, tá tuairimí measctha maidir le hathbhreithniú a
dhéanamh ar chláir théamacha an AE agus le laghdú a d’fhéadfadh a bheith ann ar
líon. Tá imní ar chuid mhaith daoine go bhfágfadh sé sin go mbeadh laghdú ar an
tsuim foriomlán a bheadh ar fáil do ghníomhaíocht théamach, agus lorgaíonn siad
simpliú ar na rialacha a rialaíonn rochtain agus cur chun feidhme chistiú
théamach ina áit. Leagtar béim ar roinnt saincheisteanna téamacha a bhfuil
tábhacht leo, mar shampla láidriú na hIonstraime Eorpaí i gcomhair Daonlathais
agus Cearta an Duine, cistiú aeráide nó cláir théamacha reatha an DCI. Tacaíonn
formhór mór na bhfreagróirí le solúbthacht bhreise theorainn gheografach
ionstraimí an AE a mhéadú mar mhodh chun freagairt do dhúshláin
idir-réigiúnacha.
Aontaíonn tromlach na bhfreagróirí gur féidir le comhchlárú agus
cómhaoiniú leis na Ballstáit méadú a dhéanamh ar thionchar agus ar chomhtháthú
ghníomhaíocht sheachtrach an AE, simpliú a dhéanamh ar sheachadadh an chúnaimh,
agus laghdú a dhéanamh ar chostais fhoriomlána idirbheartaíochta.
I dtaca le comhintinn agus coinníollacht, tá tacaíocht leathan i
measc freagróirí d'imscrúdú a dhéanamh ar an gcoinníollacht, bunaithe ar an
urraim atá ag an tír thairbhíoch ar chearta an duine, ar mhionlaigh, ar
dhea-rialachas agus ar éagsúlacht na léirithe cultúrtha (78%) nó ar chaighdeán
a cuid beartas agus ar a cumas agus ar a toilteanas beartais fhónta a chur chun
feidhme (63%). Tá formhór na bhfreagróirí cáinteach maidir le comhar seachtrach
a bheith bunaithe ar leasanna an AE féin.
Maidir le gníomhaíocht sheachtrach an AE
maidir le cearta an duine agus daonlathas, chuir gach freagróir béim ar
an ngá breis cur chun cinn a dhéanamh ar na cuspóirí sin agus iad a chothú ar
fud an domhain trí phríomhshruthú a dhéanamh orthu laistigh de gach beartas
agus gníomhaíocht de chuid an AE, agus iad a ráthú in ionstraim airgeadais
thiomanta, leithleach a oibríonn i gcomhar leis. Tá
luach ard ag baint leis an Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Chearta
an Duine agus d’iarr gach páirtí leasmhar ar an AE a acmhainneacht a fheabhsú,
a bhreisluach a chosaint agus an luas seachadta a fhorbairt tuilleadh, go
háirithe sna cásanna is achrannaí agus is práinní.
Measúnú tionchair
Rinne an Coimisiún Measúnú Tionchair inar
breithníodh 3 bhunrogha beartais (agus roinnt fo-roghanna):
(1) Gan Rialachán EIDHR ar
leithligh agus cearta an duine agus daonlathas a phríomhshruthú faoi ionstraimí
eile;
(2) Gan athrú a dhéanamh
ar an rialachán reatha, ach méadú a chur ar an leithdháileadh buiséid a
dhéanfaidh foráil do ghníomhaíochtaí breise faoin gcreat reatha;
(3) Rialachán cumasúcháin
níos fearr a thógáil, agus príomhghnéithe an Rialacháin reatha a chothú ag an
am céanna.
Níor coinníodh an chéad
rogha toisc go mba léir go gcruthófaí meon polaitiúil diúltach dá gcuirfí ionstraim
neamhspleách maidir le cearta an duine agus daonlathas faoi chois agus go
gcuirfí ar ceal prionsabail shonracha, luachmhara oibre amhail easpa toilithe
na tíre aíochta nó bheith ag díriú ar ghníomhaithe sa tsochaí shibhialta. Mar
thoradh air sin, laghdófaí éifeachtúlacht ó thaobh seachadta agus chaillfí
amach ar chlú agus ar infheictheacht an AE.
Cuireadh an dara rogha ar
leataobh freisin ós rud é nach dtabharfaí an deis tabhairt faoi dhúshláin nua
go leormhaith, úsáid a bhaint as ceachtanna a foghlaimíodh agus freagairt
d’éilimh nua.
Coinníodh an tríú rogha ós
rud é go gcuirfí an deis ar fáil sochair pholaitiúla agus oibríochtúla na
n-ionstraimí a chothú, agus ag an am céanna oiriúnú níos fearr a dhéanamh ar an
rialachán. Faoin rogha seo, ba cheart an dréacht nua a thógáil mar rialachán
cumasúcháin níos fearr. Chuirfeadh an ionstraim athbhreithnithe a bhunófaí uirlis dírithe ar an bpróiseas ar fáil a bheadh
dírithe ar cheithre fhuinneog éagsúla:
·
feachtais théamacha ina bhfuil meascán
d’abhcóideacht agus d’oibríochtaí ar an láthair i gcomhair cúiseanna móra (e.g.
an daonlathas a chothú) agus trí aghaidh a thabhairt ar sháruithe
tromchúiseacha cearta (i.e. céasadh, pionós báis, idirdhealú, etc.), mar aon le
tacaíocht lárnach a thabhairt do príomhghníomhaithe agus d’oideachas sibhialta
bainteach;
·
tacaíocht spriocdhírithe i gcomhair sochaithe
rathúla sibhialta a chumasú ina n-iarrachtaí daonlathas agus cearta an duine a
bhaint amach agus a chosaint agus ina ról faoi leith mar ghníomhaithe chun
athrú dearfach a bhaint amach;
·
cumas atreisithe a thabhairt don AE freagra tapa a
thabhairt ar cheisteanna práinneacha maidir le cearta an duine agus meicníocht
chuimsitheach a bhunú do Chosantóir Chearta an Duine;
·
cur chuige neartaithe agus níos comhtháite maidir
le timthriallta daonlathacha, trí bhreathnóireacht toghcháin agus cineálacha
eile tacaíochta a chur ar fáil do phróisis dhaonlathacha agus thoghchánacha;
3.           EILIMINTÍ DLÍTHIÚLA AN TOGRA
Tá an ionstraim atá beartaithe bunaithe ar Airteagal 209
den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais
Eorpaigh lena soláthraítear an bunús dlí le haghaidh comhair um fhorbairt faoi
chuimsiú phrionsabail agus chuspóirí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais. Ina
theannta sin, cuirtear tuilleadh tacaíochta ar fáil in Airteagal 2 agus in
Airteagal 21 den Chonradh ar an Aontas Eorpach don tábhacht atá ann don AE
tacú le daonlathas agus le cearta an duine mar chuid dá ghníomhaíocht
sheachtrach.
Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit amháin
cuspóirí an Rialacháin arna bheartú a bhaint amach go leordhóthanach agus gur
fearr is féidir dá bhrí sin, de bharr na fairsinge agus chlúdach an ghnímh, iad
a bhaint amach ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh,
i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta mar atá leagtha amach in Airteagal 5
den Chonradh. Tá deis uathúil ag an AE toisc go bhfuil sé in ann cuid den
chúnamh seachtrach a sholáthar ar son na mBallstát agus leis na Ballstáit,
gníomh a chruthaíonn creidiúnacht fheabhsaithe dó sna tíortha ina n-oibríonn
sé. Níl sé de chumas ag roinnt mhaith Ballstát ionstraimí seachtracha domhanda
a fhorbairt nó níl siad toilteanach é sin a dhéanamh. Dá bhrí sin, is trí
idirghabháil ar leibhéal an AE amháin is féidir luachanna an AE a chur chun
cinn ar leibhéal domhanda agus láithreacht an AE ar fud an domhain a áirithiú.
Láidrítear an cumas comhordaithe agus
éascaítear comhchlárú leis na Ballstáit tríd an rialachán arna bheartú, agus
áirithítear roinnt éifeachtúil an tsaothair agus seachadadh éifeachtúil cúnaimh
dá réir. Díreofar cúnamh an Aontais sna háiteanna is mó a bheidh tionchar aige,
cur chun cinn domhanda an daonlathais, dea-rialachais, chearta an duine agus
smachta reachta, dul i ngleic fadtéarmach agus intuartha le cúnamh forbartha
agus a ról maidir le comhordú lena Bhallstáit. I gcomhréir le prionsabal na
comhréireachta, mar atá leagtha amach in Airteagal 5 den Chonradh, ní
théann an Rialachán atá beartaithe thar a bhfuil riachtanach chun a chuid
cuspóirí a bhaint amach.
4.           IMPLEACHT BHUISÉADACH
Tá an ionstraim atá beartaithe mar chuid de na
bearta atá le cur chun feidhme faoi Cheannteideal IV “An Eoraip Dhomhanda” de
Chreat Airgeadais Ilbhliantúil an Aontais Eorpaigh. Is é
EUR 1 578 000 000 (praghsanna reatha) an clúdach airgeadais
chun an Rialachán seo a chur chun feidhme don tréimhse 2014-2020. Is ionann é sin agus clúdach bliantúil neasach de EUR 225 000 000
ar an meán.
2011/0412 (COD)
Togra le haghaidh
RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS
ÓN gCOMHAIRLE
lena mbunaítear ionstraim maoinithe chun an
daonlathas agus cearta an duine a chur chun cinn ar fud an domhain
TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS
COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,
Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an
Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 209 agus Airteagal 212
de,
Ag féachaint don togra ón
gCoimisiún,
Tar éis dóibh an
dréachtghníomh reachtach a chur chuig na Parlaimintí náisiúnta,
Ag féachaint don tuairim ó
Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa[7],
Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún[8],
Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós
imeachta reachtach,
De bharr an méid seo a leanas:
(1)
Is é atá sa Rialachán seo ceann amháin de na
hionstraimí lena gcuirtear tacaíocht dhíreach ar fáil do bheartais sheachtracha
an Aontais Eorpaigh. Déanfaidh sé ionadú ar Rialachán (CE) Uimh. 1889/2006
ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Nollaig 2006 lena mbunaítear ionstraim
maoinithe chun an daonlathas agus cearta an duine a chur chun cinn ar fud an
domhain[9].
(2)
Bunaítear ionstraim maoinithe leis an Rialachán seo
chun an daonlathas agus cearta an duine a chur chun cinn ar fud an domhain ina
ndéantar soláthar maidir le cúnamh neamhspleách ó thoiliú rialtais tríú tíortha
agus údarás poiblí eile.
(3)
Foráiltear in Airteagal 2 den Chonradh ar an
Aontas Eorpach go bhfuil an tAontas fothaithe ar luachanna an mheasa ar dhínit an
duine, ar an tsaoirse, ar an daonlathas, ar an gcomhionannas, ar an smacht
reachta agus an mheasa ar chearta an duine, lena n-áirítear na cearta atá ag
daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad. Is comhluachanna
ag Ballstáit na luachanna sin i sochaí arb iad is sainairíonna inti an
t-iolrachas, an neamhidirdhealú, an chaoinfhulaingt, an ceartas, an
dlúthpháirtíocht agus an comhionannas idir mná agus fir.
(4)
Foráiltear in Airteagal 21 den Chonradh ar an
Aontas Eorpach go mbeidh treoir ag gníomhaíocht sheachtrach an Aontais Eorpaigh
ó na prionsabail chéanna a spreag a chruthú: an daonlathas, an smacht reachta,
uilechoitinne agus dodhealaitheacht chearta an duine agus na mbunsaoirsí, an
meas ar dhínit an duine, prionsabail an chomhionannais agus na
dlúthpháirtíochta, agus an meas ar phrionsabail Chairt na Náisiún Aontaithe
agus ar phrionsabail an dlí idirnáisiúnta.
(5)
Cabhraíonn an ionstraim
maoinithe seo le cuspóirí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais a bhaint amach,
lena n-áirítear cuspóirí an Bheartais Forbraíochta Eorpaigh.
(6)
Tá an rannchuidiú a dhéanann an tAontas le
daonlathas agus leis an smacht reachta agus meas ar chearta an duine agus
saoirsí bunúsacha fréamhaithe sna prionsabail ghinearálta a nglactar go
huilíoch leo arna mbunú ag an mBille Idirnáisiúnta um Chearta an Duine, agus
aon ionstraim eile um chearta an duine lena nglactar faoi chuimsiú na Náisiún
Aontaithe, chomh maith le hionstraimí réigiúnacha ábhartha maidir le cearta an
duine.
(7)
Is cuid de chearta bunúsacha an duine iad
comhionannas inscne agus cearta na mban agus tá ceartas sóisialta agus cur chun
cinn na gcearta sin ina ghné láidir den Rialachán sin.
(8)
Tá daonlathas agus cearta an duine nasctha go
dlúth, mar a luaitear i gConclúidí na Comhairle an 18 Samhain 2009, maidir
le tacaíocht daonlathais i gcaidreamh seachtrach an AE. Is réamhchoinníollacha iad na saoirsí bunúsacha cainte agus comhlachais
maidir le hiolrachas polaitiúil agus próisis dhaonlathacha, agus tá rialú
daonlathach agus scaradh cumhachtaí bun-riachtanach chun breithiúnacht
neamhspleách agus an smacht reachta a chothú, agus tá siad sin riachtanach chun
cearta an duine a chosaint go héifeachtach.
(9)
Is dúshlán leanúnach go bunúsach atá ann cultúr de chearta
an duine a thógáil agus a chothú agus an daonlathas a chur ag obair do shaoránaigh,
cé go bhfuil sé fíorphráinneach agus achrannach i stáit dhaonlathacha atá ag
teacht chun cinn, agus is le muintir na tíre atá i gceist a bhaineann sé ar an
gcéad dul síos, gan tiomantas an phobail idirnáisiúnta a laghdú. Teastaíonn
réimse institiúidí, parlaimintí daonlathacha náisiúnta go háirithe, ar chóir
dóibh rannpháirtíocht, ionadaíocht, sofhreagracht agus cuntasacht a áirithiú.
(10)
D’fhonn tabhairt faoi na saincheisteanna sin ar
bhealach éifeachtach, trédhearcach, tráthúil agus solúbtha tar éis do Rialachán
(CE) Uimh. 1889/2006 dul in éag, tá gá leanúnach ann i gcomhair acmhainní
airgeadais sonracha agus ionstraim maoinithe shonrach ar féidir leo leanúint ag
oibriú ar bhealach neamhspleách.
(11)
Tá cúnamh an Aontais faoin Rialachán sin deartha
chun na huirlisí éagsúla eile atá ann maidir le cur chun feidhme bheartais an
Aontais maidir le daonlathas agus cearta an duine a chomhlánú. Áirítear ar na
huirlisí sin idirphlé polaitiúil agus gníomhartha sonraithe taidhleoireachta
(demarches) chomh maith le hionstraimí éagsúla maidir le comhar airgeadais agus
teicniúil, lena n-áirítear cláir gheografacha agus théamacha. Oibreoidh sé freisin i gcomhar leis na gníomhaíochtaí atá
níos dírithe ar ghéarchéim faoin Ionstraim le haghaidh Cobhsaíochta.
(12)
Faoin Rialachán sin, cuirfidh an tAontas cúnamh ar
fáil chun tabhairt faoi shaincheisteanna áitiúla, náisiúnta, réigiúnacha agus
domhanda a bhaineann leis an daonlathas agus le cearta an duine agus i
gcomhpháirt leis an tsochaí shibhialta lena gcuimsítear gach cineál
gníomhaíochta sóisialta ag daoine aonair nó ag grúpaí atá neamhspleách ón stát
agus gníomhach i réimse chearta an duine agus thacaíocht an daonlathais.
(13)
Ina theannta sin, cé nach mór príomhshruthú níos mó
a dhéanamh ar chuspóirí daonlathais agus chuspóirí a bhaineann le cearta an
duine i ngach ionstraim maoinithe maidir le cúnamh seachtrach, beidh ról
comhlántach sainiúil breise ag cúnamh an Aontais faoin Rialachán seo de bhrí go
bhfuil gné dhomhanda ag baint leis agus go bhfuil sé neamhspleách ó thoiliú
rialtas tríú tír agus údarás áitiúil eile. Cuirfidh
sé sin deis ar fáil le haghaidh comhair leis an tsochaí shibhialta maidir le
saincheisteanna leochaileacha a bhaineann le cearta an duine agus leis an
daonlathas, agus cuirfear an tsolúbthacht ar fáil chun freagairt do dhálaí athraitheacha.
Ba cheart go gcuirfeadh sé ar chumas an Aontais freisin bearta agus cuspóirí
sonracha a lua agus tacú leo ar leibhéal idirnáisiúnta, gan iad a bheith
nasctha ó thaobh tíreolaíochta de ná bainteach le géarchéimeanna, agus óna
bhféadfadh cur chuige trasnáisiúnta a bheith ag teastáil nó lena bhféadfadh
oibríochtaí laistigh den Aontas agus i réimse tríú tíortha a bheith i gceist.
Ina theannta sin, cuirfear an creat is gá i gcomhair oibríochtaí ar fáil leis,
amhail tacaíocht do mhisin bhreathnadóireachta toghcháin an Aontais Eorpaigh
óna dteastaíonn comhchuibheas beartais, córas bainistíochta comhaontaithe agus
caighdeáin oibríochta comhchoiteann.
(14)
Tabharfaidh an tAontas aird ar leith ar thíortha
agus ar chásanna práinneacha ina bhfuil an baol is mó do chearta an duine agus
do shaoirse bhunúsach, agus ina bhfuil neamhaird shuntasach, chórasach á
déanamh de na cearta agus de na saoirsí sin. I
gcásanna den chineál sin, is iad na tosaíochtaí polaitiúla a bheidh i gceist
meas a chur chun cinn ar na dlíthe idirnáisiúnta ábhartha, modhanna
gníomhaíochta agus tacaíocht inláimhsithe a chur ar fáil do shochaí shibhialta
áitiúil agus cur lena cuid oibre, a dhéantar i ndálaí an-achrannach. I gcásanna
coimhlinte, déanfaidh an tAontas an bealach ina bhfuil gach páirtí sa
choimhlint ag comhlíonadh a gcuid oibleagáidí dlí faoin dlí daonnúil
idirnáisiúnta a chur chun cinn, de réir threoirlínte ábhartha an Aontais.
(15)
I gcás na dtíortha nó na
gcásanna is achrannaí, agus d’fhonn tabhairt faoi na riachtanais phráinneacha
um chosaint atá ag cosantóirí chearta an duine, ba cheart don Aontas a bheith
ábalta freagra solúbtha, tráthúil a sholáthar trí bhíthin deontas ad hoc. Beidh
sé sin amhlaidh go háirithe nuair a d’fhéadfadh tionchar díreach a bheith ag an
rogha módúlachtaí nós imeachta ar éifeachtacht na mbeart nó ina bhféadfadh
imeaglú tromchúiseach, frithbheartaíocht nó cineálacha eile baoil a bheith ann
do thairbhithe dá bharr.
(16)
Cuireann Misin Bhreathnadóireachta Toghcháin an
Aontais Eorpaigh go mór agus go rathúil le próisis dhaonlathacha i dtríú
tíortha. Mar sin féin, síneann cur chun cinn an daonlathais i bhfad níos faide
ná an próiseas toghchánaíochta amháin. Dá bhrí sin, níor cheart do chaiteachas
ar mhisin bhreathnadóireachta toghcháin suim dhíréireach den chistiú iomlán atá
ar fáil faoin Rialachán seo a chomhghabháil.
(17)
Ba cheart na cumhachtaí cur chun feidhme a
bhaineann le clárú agus cistiú na ngníomhaíochtaí a fhaigheann tacaíocht faoin
Rialachán seo a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó
Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena
leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na
sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme
ag an gCoimisiún. Agus aird á tabhairt ar chineál na ngníomhartha cur chun
feidhme sin, go háirithe an treo a bhfuil a mbeartas ag dul nó a n-impleachtaí
airgeadais, ba cheart, go ginearálta, an nós imeachta scrúdúcháin a úsáid le
haghaidh a nglactha, ach amháin le haghaidh beart teicniúil cur chun feidhme ar
mhionscála airgeadais.
(18)
Tá rialacha agus nósanna imeachta coiteanna maidir
le cur chun feidhme ionstraimí an Aontais do ghníomhaíocht sheachtrach leagtha
síos i Rialachán (AE Uimh. .../... ó Pharlaimint na hEorpa agus ón
gComhairle an ...[10],
dá ngairtear “an Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme” anseo feasta.
(19)
Tá tuairisc ar eagrúchán agus ar oibriú na
Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí tugtha i gCinneadh 2010/427/AE ón
gComhairle,
TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:
Airteagal 1
Ábhar agus cuspóirí
Bunaítear leis an Rialachán seo Ionstraim
Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Chearta an Duine faoina gcuirfidh an
tAontas cúnamh ar fáil d’fhorbairt agus do chomhdhlúthú an daonlathais agus don
smacht reachta agus d’urraim ar gach ceart agus saoirsí bunúsacha an duine.
Díreofar an cúnamh sin go
háirithe orthu seo a leanas
(a)
cur leis an urraim agus leis an aitheantas a
thugtar do chearta agus do shaoirsí bunúsacha an duine, faoi mar a fógraíodh
iad i nDearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine agus in ionstraimí idirnáisiúnta
agus réigiúnacha eile um chearta an duine, agus a gcosaint, a gcur chun cinn
agus an faireachán a dhéantar orthu a neartú, go príomha trí bhíthin tacaíochta
d’eagraíochtaí ábhartha na sochaí sibhialta, do chosantóirí chearta an duine agus
d’íospartaigh diansmachta agus mí-úsáide;
(b)
tacú le leasuithe daonlathacha i dtríú tíortha agus
iad a chomhdhlúthú, trí dhaonlathas rannpháirteach agus ionadaíoch a fheabhsú,
an timthriall dhaonlathach fhoriomlán a neartú, agus iontaofacht na bpróiseas toghchánaíochta
a fheabhsú, go háirithe trí mhisin bhreathnadóireachta toghcháin.
Airteagal 2
Raon feidhme
1.           Bainfidh cúnamh an Aontais
leis na réimsí seo a leanas:
(a)
tacú le daonlathas rannpháirteach agus ionadaíoch,
lena n-áirítear daonlathas parlaiminte agus próisis daonlathaithe agus iad a
fheabhsú, agus é sin a dhéanamh den chuid is mó trí bhíthin eagraíochtaí na
sochaí sibhialta, maidir le, inter alia:
(i) cur chun cinn saoirse comhlachais agus
cóimeála, gluaiseacht neamhbhactha daoine, saoirse tuairimíochta agus cainte,
lena n-áirítear sloinneadh ealaíonta agus cultúrtha, saoirse an phreasa agus
meáin neamhspleácha iolraíocha, idir thraidisiúnta agus bunaithe ar TFC,
saoirse idirlín agus bearta chun dul i ngleic le bacainní riaracháin maidir le
feidhmiú na saoirsí sin, lena n-áirítear an comhrac i gcoinne na cinsireachta;
(ii) riail an dlí a neartú,
neamhspleáchas na mbreithiúna a chur chun cinn, leasuithe dlí agus
institiúideacha a spreagadh agus a mheas, agus rochtain ar cheartas a chur chun
cinn;
(iii) an Chúirt Choiriúil
Idirnáisiúnta, binsí coiriúla ad hoc idirnáisiúnta agus próisis agus
meicníochtaí ceartais idirthréimhseacha um fhírinne agus um athmhuintearas a
chur chun cinn agus a neartú;
(iv) tacú le leasuithe chun
cuntasacht agus formhaoirseacht éifeachtach agus trédhearcach a bhaint amach,
lena n-áirítear leasuithe in earnálacha na slándála agus an cheartais, agus
bearta a spreagadh i gcoinne éillithe;
(v) iolrachas polaitiúil agus
ionadaíocht dhaonlathach polaitíochta a chur chun cinn agus rannpháirtíocht
pholaitiúil na saoránach a spreagadh, go háirithe rannpháirtíocht grúpaí
imeallaithe, i bpróisis athchóirithe daonlathaigh ar an leibhéal áitiúil,
réigiúnach agus náisiúnta;
(vi) rannpháirtíocht chothrom
idir fir agus mná sa saol sóisialta, eacnamaíochta agus polaitiúil a chur chun
cinn agus tacú le comhionannas deiseanna, agus le rannpháirtíocht agus le
ionadaíocht pholaitiúil ban;
(vii) tacú le bearta chun
idir-réiteach leasanna grúpaí a éascú go síochánta, lena n-áirítear tacú le
bearta chun muinín a chothú maidir le cearta an duine agus daonlathú.
(b)
cur chun cinn agus cosaint chearta an duine agus
saoirsí bunúsacha, faoi mar a fógraíodh iad i nDearbhú Uilechoiteann Chearta an
Duine agus ionstraimí idirnáisiúnta agus réigiúnacha eile a bhaineann le cearta
sibhialta, polaitiúla, eacnamaíocha, sóisialta agus cultúrtha, go príomha trí
eagraíochtaí na sochaí sibhialta, a bhaineann inter alia le:
(i) pionós an bháis a dhíothú, cosc ar chéasadh
agus ar íde nó ar phionós mídhaonna nó táireach eile agus athshlánú íospartach
an chéasta;
(ii) tacaíocht agus cúnamh a
thabhairt do chosantóirí chearta an duine, i dtéarmaí Airteagal 1 de
Dhearbhú na Náisiún Aontaithe ar Cheart agus ar Fhreagracht Daoine Aonair,
Grúpaí agus Orgán na Sochaí chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a
dtugtar Aitheantas Uilechoiteann dóibh a Chur Chun Cinn agus a Chosaint;
(iii) an comhrac i gcoinne
ciníochais agus na seineafóibe agus an idirdhealaithe bunaithe ar aon fhoras,
lena n-áirítear inscne, cine, dath, bunús eitneach nó sóisialta, airíonna
géiniteacha, teanga, reiligiún nó creideamh, tuairim pholaitiúil nó aon tuairim
eile, ballraíocht de mhionlach náisiúnta, maoin, breith, míchumas, aois nó
claonadh gnéasach;
(iv) saoirse
smaointeoireachta, coinsiasa agus reiligiúin nó creidimh a chur chun cinn, lena
n-áirítear bearta chun deireadh a chur le gach cineál fuatha, éadulaingthe,
agus idirdhealaithe bunaithe ar reiligiún nó ar chreideamh trí chaoinfhulaingt
agus meas ar éagsúlacht reiligiúnach agus chultúrtha a chothú;
(v) cearta daoine dúchasacha
agus cearta daoine ar de ghrúpaí mionlaigh agus de ghrúpaí eitneacha iad;
(vi) cearta na mban faoi mar a
fógraíodh iad sa Choinbhinsiún maidir le Gach Cineál Idirdhealaithe in aghaidh
Ban a Dhíothú agus sna Prótacail Roghnacha a ghabhann leis, lena n-áirítear
bearta chun cur in aghaidh chiorrú ball giniúna ban, póstaí éigeantais,
coireanna onóra, gáinneála, agus aon chineál eile foréigin in aghaidh ban;
(vii) cearta an linbh, faoi
mar a fógraíodh iad sa Choinbhinsiún um Chearta an Linbh agus na Prótacail
Roghnacha a ghabhann leis, lena n-áirítear an comhrac i gcoinne saothar leanaí,
gáinneála leanaí agus striapachais linbh, agus saighdiúirí linbh a earcú agus a
úsáid;
(viii) cearta daoine atá faoi
mhíchumas;
(ix) cearta eacnamaíocha,
sóisialta agus cultúrtha agus cur chun cinn na gcaighdeán lárnach saothair agus
freagracht chorparáideach shóisialta;
(x) oideachas, oiliúint agus
faireachán i réimse chearta an duine agus an daonlathais, agus sa réimse arna
chumhdach ag pointe (vii);
(xi) tacaíocht d’eagraíochtaí
áitiúla, réigiúnacha, náisiúnta nó idirnáisiúnta na sochaí sibhialta atá
bainteach le caomhnú, le cur chun cinn, nó le cosaint chearta an duine agus le
bearta dá dtagraítear i bpointe (vii);
(c)
neartú an chreata idirnáisiúnta chun cearta an
duine, ceartas, smacht reachta agus an daonlathas a chosaint, agus chun an dlí
daonnúil idirnáisiúnta a chur chun cinn, go háirithe trí bhíthin:
(i) tacaíocht a sholáthar i gcomhair ionstraimí
idirnáisiúnta agus réigiúnacha maidir le cearta an duine, ceartas, smacht
reachta, agus daonlathas;
(ii) comhar na sochaí
sibhialta a chothú le heagraíochtaí idir-rialtasacha idirnáisiúnta agus
réigiúnacha, agus tacaíocht a thabhairt do ghníomhaíochtaí na sochaí sibhialta
a bhfuil sé d’aidhm acu faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme na
n-ionstraimí idirnáisiúnta agus réigiúnacha a bhaineann le cearta an duine, le
ceartas, le smacht reachta, agus le daonlathas agus iad a chur chun cinn;
(iii) eolas faoin dlí daonnúil
idirnáisiúnta a scaipeadh, oiliúint a chur ar fáil faoi agus tacú lena
fhorfheidhmiú;
(d)
muinín a chruthú sna próisis toghchánaíochta
daonlathaí agus cur lena n-iontaofacht agus lena dtrédhearcacht, agus ag an am
céanna cur le héifeachtúlacht agus le comhsheasmhacht an timthrialla
toghchánaigh, go háirithe,
(i) trí bhíthin imlonnú Mhisin an Aontais um
Breathnadóireacht Toghcháin;
(ii) trí bhearta eile chun faireachán a dhéanamh
ar na próisis toghchánaíochta;
(iii) trí rannchuidiú le
forbairt acmhainn bhreathnadóireachta toghchánaí eagraíochtaí na sochaí
sibhialta ar leibhéal réigiúnach agus áitiúil, agus trí thacú lena dtionscnaimh
chun cur le rannpháirtíocht sa phróiseas toghchánach agus san obair leantach;
(iv) trí thacú le bearta atá dírithe ar phróisis
toghchánaíochta a chomhtháthú go comhsheasmhach sa timthriall dhaonlathach agus
moltaí a rinne Misin an Aontais um Breathnadóireacht Toghcháin a chur chun
feidhme;
2.           Cuirfear san áireamh cur chun
cinn agus cosaint comhionannais inscne, cearta an linbh, cearta na bpobal
dúchasach, cearta daoine faoi mhíchumas, mar aon le prionsabail mar chumhachtú,
rannpháirtíocht, neamh-idirdhealú grúpaí leochaileacha agus cuntasacht nuair is
ábhartha i gcás gach beart cúnaimh dá dtagraítear sa Rialachán seo.
3.           Cuirfear na bearta cúnaimh
chun feidhme i gcríocha tríú tíortha nó beidh baint dhíreach acu le cásanna a
tharlóidh i dtríú tíortha, nó a mbeidh baint dhíreach acu le gníomhaíochtaí
domhanda nó réigiúnacha.
4.           Cuirfear
san áireamh sna bearta cúnaimh tréithe sonracha na ngéarchéimeanna nó na
gcásanna práinne agus tíortha nó cásanna ina bhfuil easpa thromchúiseach ann
maidir le saoirsí bunúsacha, áiteanna is mó a bhfuil slándáil an duine i mbaol
nó áiteanna ina bhfuil eagraíochtaí agus cosantóirí chearta an duine ag gníomhú
faoi na dálaí is deacra.
Airteagal 3
Creat ginearálta um chlárú agus um chur chun feidhme
Cuirfear cúnamh an Aontais faoin Rialachán seo
chun feidhme trí na bearta seo a leanas agus i gcomhréir leis an
gComh-Rialachán Cur Chun Feidhme:
(a)
Páipéir Straitéise agus athbhreithnithe orthu de
réir mar is iomchuí;
(b)
Cláir Ghníomhaíochta Bhliantúla, bearta aonair agus
bearta tacaíochta;
(c)
Bearta Speisialta.
Airteagal 4
Páipéir straitéise
1.           Leagfar amach i bpáipéir
straitéise straitéis an Aontais Eorpaigh maidir leis an gcúnamh a thabharfaidh
sé faoin Rialachán seo, bunaithe ar thosaíochtaí an Aontais, ar an staid
idirnáisiúnta agus ar ghníomhaíochtaí na bpríomh-chomhpháirtithe. Beidh siad comhsheasmhach leis an gcríoch fhoriomlán, leis
na cuspóirí, le raon feidhme agus le prionsabail an Rialacháin seo.
2.           Leagfar
amach sna páipéir straitéise na réimsí tosaíochta arna roghnú lena maoiniú ag
an Aontas le linn thréimhse bailíochta an Rialacháin seo, na cuspóirí sonracha,
na torthaí a bhfuiltear ag súil leo agus na táscairí feidhmíochta. Leagfar
amach iontu an chionroinnt airgeadais tháscach chomh maith, idir chionroinnt
fhoriomlán agus an chionroinnt in aghaidh gach réimse tosaíochta; féadfar é seo
a thabhairt i bhfoirm raoin, nuair is iomchuí.
3.           Formheasfar
na páipéir straitéise i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 15
(3) den Chomh-Rialachán Cur Chun Feidhme. Tabharfar páipéir straitéise cothrom
le dáta i gcomhréir leis an nós imeachta céanna nuair is gá sin de bharr
athruithe suntasacha ar dhálaí agus ar bheartais.
Airteagal 5
An Coiste
Beidh de chúnamh ag an gCoimisiún Coiste um Chearta
an Duine agus um Dhaonlathas, dá ngairfear 'an Coiste' anseo feasta. Is é a
bheidh sa Choiste sin coiste de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.
Airteagal 6
Méid tagartha airgeadais
Is é EUR 1 578 000 000 (praghsanna
reatha) an t-imchlúdach airgeadais chun an Rialachán seo a chur chun feidhme
don tréimhse 2014-2020. Is é an t-údarás buiséadach a
údaróidh na leithreasaí bliantúla laistigh de theorainneacha an Chreata
Airgeadais 2014 – 2020.
Airteagal 7
An tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí
Is i gcomhréir le Cinneadh 2010/427
AE ón gComhairle, lena mbunaítear eagrúchán agus oibriú na Seirbhíse Eorpaí
Gníomhaíochta Seachtraí a bheidh cur i bhfeidhm an Rialacháin seo.
Airteagal 8
Teacht i bhfeidhm
Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an tríú
lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.
Beidh feidhm aige ón 1 Eanáir 2014 ar aghaidh.
Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile
agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach i ngach Ballstát.
Arna dhéanamh sa Bhruiséil, an
Thar ceann Pharlaimint na hEorpa              Thar
ceann na Comhairle
An tUachtarán                                               An
tUachtarán
RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH LE
hAGHAIDH TOGRAÍ
1.           LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH
              1.1.    Teideal an togra/tionscnaimh
              1.2.    Réimse/réimsí
beartais lena mbaineann i gcreat ABM/ABB
              1.3.    An
cineál togra/tionscnaimh
              1.4.    Cuspóirí
              1.5.    Na
forais leis an togra/tionscnamh
              1.6.    Fad
agus tionchar airgeadais
              1.7.    Modhanna
bainistíochta atá beartaithe
2.           BEARTA BAINISTÍOCHTA
              2.1.    Rialacha
faireacháin agus tuairiscithe
              2.2.    Córas
bainistíochta agus rialaithe
              2.3.    Bearta
chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc
3.           AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A
BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH
              3.1.    Ceannteidil
an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid ar a n-imrítear
tionchar
              3.2.    An
tionchar a mheastar a bheidh ar chaiteachas
              3.2.1. Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ar
chaiteachas
              3.2.2. An
tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí
              3.2.3. An
tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí de chineál riaracháin
              3.2.4. Comhoiriúnacht
don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha
              3.2.5. Ranníocaíochtaí
ó thríú páirtithe
              3.3.    An tionchar a mheastar a
bheidh ar ioncam
RÁITEAS
AIRGEADAIS REACHTACH LE hAGHAIDH TOGRAÍ
1.           LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH
1.1.        Teideal
an togra/tionscnaimh
Togra
le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hЕorpa agus ón gComhairle lena
mbunaítear ionstraim maoinithe chun an daonlathas agus cearta an duine a chur
chun cinn ar fud an domhain
1.2.        Réimsí
beartais lena mbaineann i gcreat ABM/ABB[11]
Teideal
19: Caidreamh seachtrach
Gníomhaíocht
19 04: An Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Chearta an Duine
(EIDHR)
Freagraíonn
teideal na caibidle buiséid seo do struchtúr reatha na n-ionstraimí airgeadais
2007-2013. Tá sé beartaithe an ghníomhaíocht agus an teideal céanna 19 04 a
choimeád.
1.3.        An cineál
togra/tionscnaimh
¨ Baineann an
togra/tionscnamh le gníomhaíocht nua
¨ Baineann an
togra/tionscnamh le gníomhaíocht nua a leanann
treoirthionscadal/réamhghníomhaíocht[12]

x Baineann an
togra/tionscnamh le síneadh ar ghníomhaíocht atá
ann cheana
¨ Baineann an
togra/tionscnamh le gníomhaíocht a atreoraíodh i
dtreo gníomhaíochta nua
1.4.        Cuspóirí
1.4.1.     Cuspóirí
straitéiseacha ilbhliantúla an Choimisiúin ar a bhfuil an togra/tionscnamh
dírithe
Tá
sé mar aidhm ag na hionstraimí maoinithe seo tacú leis na cuspóirí
straitéiseacha seo a leanas mar atá luaite sa Teachtaireacht ón gCoimisiún
“Buiséad don Eoraip 2020 - Cuid II" an 29 Meitheamh 2011
(COIM/2011/500 - Buiséad don Eoraip 220 - cuid II. Doiciméid Bheartais
"Gníomhaíocht Sheachtrach", lch. 43):
Beidh
dhá chuspóir ag an Rialachán seo
1. Cur leis an urraim agus leis an aitheantas a thugtar do
chearta agus do shaoirsí bunúsacha an duine, faoi mar a fógraíodh iad i
nDearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine agus in ionstraimí idirnáisiúnta agus
réigiúnacha um chearta an duine, agus a gcosaint, a gcur chun cinn agus an
faireachán a dhéantar orthu a neartú, go príomha trí bhíthin tacaíocht
d’eagraíochtaí ábhartha na sochaí sibhialta, do chosantóirí chearta an duine
agus d’íospartaigh diansmachta agus mí-úsáide
2. Tacú le leasuithe daonlathacha i dtríú tíortha agus iad
a chomhdhlúthú, trí dhaonlathas rannpháirteach agus ionadaíoch a fheabhsú, trí
neartú na timthrialla daonlathaí foriomláin, agus iontaofacht na bpróiseas
toghchánach a fheabhsú, go háirithe trí mhisin bhreathnadóireachta toghcháin
1.4.2.     Cuspóirí sonracha agus na
gníomhaíochtaí ABM/ABB lena mbaineann
Cuirfear an dá chuspóir thuasluaite i bhfeidhm sa
chleachtas trí cuspóirí sonracha éagsúla.
Cuspóir sonrach Uimh.1
Feachtais théamacha a chur ar fáil trí mheascán d’abhcóideacht agus
d’oibríochtaí machaire ar mhaithe le cúiseanna móra (e.g. ceartas idirnáisiúnta)
agus trí aghaidh a thabhairt ar sháruithe tromchúiseacha ar chearta (i.e.
céasadh, pionós an bháis, idirdhealú, etc.), mar aon le tacaíocht lárnach a
thabhairt do príomhghníomhaithe agus d’oideachas sibhialta gaolmhar.
Cuspóir sonrach Uimh.2
Tacaíocht spriocdhírithe
a sholáthar chun sochaithe rathúla sibhialta a chumasú ina n-iarrachtaí
daonlathas agus cearta an duine a bhaint amach agus a chosaint agus ina ról
faoi leith mar ghníomhaithe chun athrú dearfach a bhaint amach.
Cuspóir sonrach Uimh.3
Cumas atreisithe a thabhairt don AE gníomhú sna
timpeallachtaí is achrannaí, freagra tapa a thabhairt ar cheisteanna
práinneacha maidir le cearta an duine agus chun tacú le Cosantóir Chearta
an Duine is gá a chosaint.
Cuspóir sonrach Uimh.4
Cur chuige neartaithe agus níos comhtháite a sholáthar
maidir le timthriallta daonlathacha, trí bhreathnóireacht toghcháin agus
cineálacha eile tacaíochta a chur ar fáil do phróisis dhaonlathacha agus
thoghchánacha.
1.4.3      An toradh agus an tionchar a
bhfuil súil leis
Sonraigh an tionchar a
bheadh ag an togra/tionscnamh ar na tairbhithe/grúpaí ar a bhfuil sé dírithe.
Tacú
le torthaí inbhraite maidir le cur chun cinn daonlathais agus chearta an duine
ar fud an domhain agus maidir le tacaíocht a thabhairt dóibh.
An
tionscadal a chur ar siúl go tráthúil, lena n-áirítear meicníocht chun freagra
tapa a thabhairt ar chásanna práinneacha maidir le sáruithe agus le cosantóirí
chearta an duine. Obair leantach thráthúil, aguisín,
íocaíocht agus dúnadh.
1.4.4      Táscairí a léiríonn toradh
agus tionchar
Sonraigh
na táscairí a léiríonn faireachán ar chur chun feidhme an togra/tionscnaimh.
Déanfar cur chun feidhme an dá chuspóir thuasluaite
agus na gceithre chuspóir shonracha a thomhas, inter alia, trí na táscairí seo
a leanas maidir le torthaí agus iarmhairtí:
Líon na bhfeachtas ar cuireadh tús leo, lena n-áirítear
líon na mbeart abhcóideachta, agus go háirithe cé mhéad athruithe dearfacha a
baineadh amach i ndlíthe agus i rialacháin tríú tíortha maidir le clásail faoi
chearta an duine;
Líon na gCoinbhinsiún idirnáisiúnta a daingníodh, agus go
háirithe, cé mhéad coinbhinsiún a d’fhéadfadh teacht i bhfeidhm i cé mhéid tír
de thoradh ár dtacaíochta.
Líon na n-oibríochtaí sonracha ar an láthair, agus go
háirithe cé mhéad CSOnna lagaithe nó grúpaí a raibh ceart vótála bainte díobh
ar tugadh tacaíocht dóibh agus a bheadh fágtha ina n-aonar murach sin.
Líon na saoránach, na ndaoine gairmiúla agus na mac léinn a
fuair oiliúint agus ar nochtadh iad do Chearta an Duine agus d’fheasacht agus
oideachas faoin Daonlathas,
Líon na bpríomhghníomhaithe ar tugadh tacaíocht dóibh, go
háirithe le gníomhartha eagraíochtaí idirnáisiúnta, tuarascálacha, cás dlí nó
ráiteas nasctha go díreach lenár dtacaíocht,
Líon na dtionscadal sochaí sibhialta a cuireadh i gcrích, ar
leibhéal domhanda agus áitiúil, agus a dtionchar ó thaobh Cearta an Duine a
chur chun cinn, a chosaint agus faireachán a dhéanamh orthu,
Líon na gcásanna maidir le Cosantóirí Chearta an Duine, go
háirithe líon na ndaoine aonair a bhfuil cosaint pholaitiúil, dlí nó fhisiceach
á thabhairt dóibh agus ar tógadh amach iad as áiteanna ina raibh mí-úsáid á
himirt orthu;
Líon na dtionscadal sna tíortha agus sna gcúinsí is
achrannaí, agus go háirithe líon na ngníomhaíochtaí agus na ngníomhaithe a
ndeachthas i dteagmháil leo sna comhthéacsanna sin is achrannaí;
Líon na bpróiseas toghchánach agus na dtimthriallta
daonlathacha ar tugadh tacaíocht dóibh, a breathnaíodh, agus a leanadh, go
háirithe líon na moltaí EOManna a cuireadh chun feidhme ar an láthair.
1.5.        Na forais leis an togra/tionscnamh

1.5.1      Na
ceanglais is gá a shásamh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma
Tá
cuntas imlíne i gCuid 1 den Mheabhrán Míniúcháin ar na riachtanais bheartais a
bhfuil sé mar aidhm ag an ionstraim a chomhlíonadh i gcomhthéacs treorach
polaitiúla atá ag athrú. Ag cur san áireamh an nádúr sonrach a bhaineann le cur
chun cinn an daonlathais agus chearta an duine ar fud an domhain agus tacú leo,
chomh maith le freagra a thabhairt ar sháruithe práinneacha ar Chearta an duine
maidir le cosaint Chosantóirí Chearta an Duine, beidh riachtanais
ghearrthéarmacha agus fhadtéarmacha araon ann.
1.5.2      Luach
breise a bhaineann le rannpháirteachas an AE
I bhfianaise a bhfuil bainte amach ag an AE maidir le
réiteach coinbhleachta, tógáil na síochána agus cruthú rathúnais, is cosúil go
bhfuil deis den scoth aige gníomhaíocht sheachtrach a thabhairt i gcrann, thar
ceann a chuid Ballstát agus ar a son, toisc go bhfuil creidiúnacht ard aige sna
tíortha ina n-oibríonn sé. Tá sé i gcaoi mhaith chun ról a ghlacadh mar
cheannaire domhanda ag gníomhú thar ceann a chuid saoránach, go háirithe maidir
le tacú leis an daonlathais agus cearta an duine agus iad a chur chun cinn.
Ach, ní féidir breisluach Eorpach a laghdú go dtí figiúr ar chlár comhardaithe:
níl amhras ar bith ann ach go léiríonn tógáil na síochána ar fud an domhain,
cabhrú leis an daoine is boichte ar domhan agus tacú le daonlathas agus le meas
ar chearta an duine conas a chruthaíonn an AE breisluach de thoradh a chuid
oibre gach lá. Is iad sin go díreach na tosaíochtaí a bheidh ag na chéad
ionstraimí airgeadais eile maidir le gníomhaíocht sheachtrach an AE.
Ós rud é go bhfuil 27 Ballstát ag gníomhú faoi chuimsiú
beartas agus straitéisí comónta, tá an meáchan criticiúil ag an AE chun freagra
a thabhairt ar dhúshláin dhomhanda, cosúil le cearta uile an duine a chothú do
gach duine ar domhan.
Toisc chomh mór leis an AE is féidir leis cúnamh a
sheachadadh sna háiteanna is iargúlta ar domhan, áit ar beag leas straitéiseach
atá ag formhór na mBallstát iontu, nach bhfuil ach dornán beag daoine acu iontu
agus nach bhfuil sé ar a gcumas mórán a dhéanamh. Mar shampla, chuir an AE
maoiniú ar fáil i Fidsí, i Vanuatú agus i Tíomór Thoir i gcomhair daonlathais
chobhsaí agus forbartha inbhuanaithe agus tá na daoine is mó a bhfuil cúnamh
uathu á fháil. Murach an AE bheadh orthu déanamh dá uireasa.
Agus na srianta buiséid mar atá faoi láthair agus é
d’iallach ar roinnt Ballstát a dtacaíocht a aistarraingt ó earnálacha agus ó
thíortha iomlána, is féidir leis an AE ról gníomhach a bheith aige ag cur chun
cinn an daonlathais, na dlúthpháirtíochta, na cobhsaíochta, an rathúnais agus
laghdú na bochtaineachta sna tíortha taobh linn agus ar fud an domhain. Sa
chomhthéacs seo, luíonn sé le réasún anois níos mó ná riamh ó thaobh an gheilleagair
de airgead a chur ar fáil ar leibhéal an AE, áit ar féidir difríocht a dhéanamh
i ndáiríre. Go deimhin, is féidir leis na Ballstáit airgead a spáráil trí
ghníomhú tríd an AE. De réir an staidéir neamhspleách a rinneadh le déanaí (The
Benefits of a European Approach, le HTSPE) d'fhéadfaí coigiltis idir 3 agus
6 bhilliún a dhéanamh in aghaidh na bliana dá gcuirfí leasuithe maidir le
héifeachtacht cabhrach i bhfeidhm, go mór mór maidir le comhroinnt an
tsaothair.
Is saoire a dhéanfar an obair tríd an AE freisin. Tá na
costais riaracháin níos lú ná meánchostais riaracháin na bpríomhdheontóirí
cúnaimh dhéthaobhaigh. Meastar ar bhonn sonraí na bliana 2009 gurb ionann
iad sin agus 5.4%. Is é cuspóir na rialacha riaracháin atá i bhfeidhm a
áirithiú go gcaithfear airgead cáiníocóirí an AE i gceart, ag baint úsáide as
critéir dhiana ar féidir faireachán a dhéanamh orthu.
Ina theannta sin, tá an Coimisiún Eorpach ar cheann de na
comhlachtaí cabhrach is trédhearcaí ar domhan. Gléas tábhachtach ann féin is ea
an trédhearcacht sin chun luach ar airgead a áirithiú. Thug an eagraíocht
"Publish what you Fund" aitheantas dó seo, dream a chuir an Coimisiún
Eorpach sa cheathrú háit (as 30) ina chéad Mheasúnú ar thrédhearcacht Cabhrach
na ndeontóirí i bhFeabhra na bliana seo. Táimid ag leanúint ar aghaidh ag déanamh
feabhsuithe breise.
I gcomhairliúchán maidir leis an bPáipéar Glas a rinneadh
le déanaí chun tuairimí na bpáirtithe leasmhara a fháil maidir lenár mbeartas
forbartha, thug siad siúd go léir a d'fhreagair le fios go raibh ról dearfach
ag an AE maidir le tacú le dea-rialachas (lena n-áirítear rannpháirtíocht na
sochaí sibhialta), le slándáil, le cearta an duine agus le comhionannais
inscne.
1.5.3      Ceachtanna a foghlaimíodh ó
thaithí chosúil roimhe seo
Leagadh béim in athbhreithnithe agus i
meastóireachtaí ar roinnt láidreachtaí
Cuireann an EIDHR neamhspleáchas gníomhaíochta ar fáil, rud
a chiallaíonn gur féidir a bheith ag obair gan aon ghá le toiliú an
rialtais, rud ar gné ríthábhachtach é go háirithe i limistéir atá
íogair ó thaobh an daonlathais agus cearta an duine. Ar an gcaoi sin tugann an ionstraim tacaíocht d’oideachas
daonlathach ar leibhéal céime do dhaoine a bheidh ina gceannairí óga Bealarúise
amach anseo nó déantar iarracht inti maolú a dhéanamh ar choiriúlú gníomhaithe
daonlathacha a príosúnaíodh toisc go raibh siad san fhreasúra. Ní mór
cosantóirí na n-íospartach, mar shampla a ndlíodóirí, a chosaint ina seal (tríd
an gcóras Cosantóir Chearta an Duine) toisc go bhfuil an baol ann go ngearrfar
príosúnacht orthu toisc gur ghlac siad le cásanna gníomhaithe ar son an
daonlathais nó cásanna cosantóirí cearta.
Cuireann an EIDHR níos mó solúbthachta ar fáil agus
níos mó cumais chun freagra a thabhairt ar dhálaí atá ag athrú, i
gcodarsnacht le cur chuige cláraithe fadtéarmach na gclár geografach. Cuireadh cúnamh láithreach ar fáil don choiste
athchóirithe sa Túinéis chun slí a leagan amach i gcomhair an trasdula agus
chun cabhrú leis an tsochaí shibhialta rannchuidiú leis an bpróiseas. Cuirfidh
an EIDHR oiliúint ar fáil freisin le haghaidh gníomhaithe páirtithe polaitiúla,
tacóidh sé leis an saorphreas agus le meáin iolraíocha neamhspleácha, idir
thraidisiúnta agus bhunaithe ar TFC, lena n-áirítear teicneolaíochtaí
cumarsáide leictreonaí atá saor ó chinsireacht agus ó chur isteach, faire a
dhéanamh ar an trasdul daonlathach, agus tacú le hoideachas sibhialta maidir le
daonlathas. D'fhéadfadh an EIDHR a bheith ar fáil freisin chun cumas táirgthe
na meán a neartú agus chun iriseoirí a chur faoi oiliúint. I bhfianaise na
dtoghchán atá ag teacht aníos sa Túinéis, tá sé ag cur oiliúna ar fáil do na
mílte breathnóir áitiúil agus soláthróidh sé an Misean Breathnóireachta
Toghcháin atá beartaithe ag an AE.
Lena chois sin oibríonn an EIDHR freisin sna
timpeallachtaí is achrannaí ina bhfuil an baol is mó iontu maidir le
cearta agus saoirsí bunúsacha. D'fhonn sábháilteacht fhisiciúil na ngníomhaithe
agus na ndaoine eile a d’fhéadfadh a bheith i mbaol báis a chosaint, ní féidir
sonraí tionscadail den sórt sin a fhoilsiú. Tugann an Coimisiún Eorpach
tuairisc faoi na tionscadail sin do dhaoine údaraithe sa Chomhairle, sa
Pharlaimint agus sa SEGS, ar bhonn riachtanais amháin agus ní féidir leis ach
moladh a thabhairt don mhisneach atá ag a leithéid de ghníomhaithe dúthrachta.
Is ionann na cásanna achrannacha sin agus thart ar 20 % de
ghníomhaíochtaí an EIDHR. Thug an EIDHR tacaíocht (a chosain €60 milliún) do
bhreis agus 100 tionscadal dá leithéid ó 2007 i leith. Go háirithe, le
tacaíocht ó ghréasán Cosantóirí Chearta an Duine atá aige thug an EIDHR
tacaíocht do 19 tionscadal maidir le Cosantóirí Chearta an Duine (a chosain
€13.5 milliún) i mbreis agus 45 tír.
Bíonn an EIDHR mar a bheadh puth úr gaoithe sna
comhthéacsanna sin agus dírítear formhór na dtionscadal ar shlánú na sochaí
sibhialta agus na meán a lagaíodh nó a fágadh ina smidiríní, agus deis a
sholáthar i gcomhair idirphlé agus athraithe. Cuireann sí an deis ar fáil chun
oideachais daonlathach a chur ar mhic léinn agus ar ghrúpaí leochaileacha, a
bhíonn lonnaithe thar lear go minic. Cuidíonn sí le habhcóideacht na sochaí
sibhialta agus diaspóraí thar lear. Uaireanta ní dhéanann sí ach daoine a
chosaint agus, más gá, íospartaigh diansmachta fhrith-dhaonlathaigh a thabhairt
amach as an tír chuig áit shábháilte.
Anuas ar an "réabhlóid seasmaine”, is féidir a rá
anois gur thug an EIDHR tacaíocht sa Túinéis in 2010, sular tharla an
trasdul, do ghníomhaíochtaí Chonradh Chearta an Duine na Túinéise, do Chumann
na mBan Daonlathach (AFTD), do Cheardchumainn (UGTT), do Chumainn Bhreithiúna
agus Dlíodóirí agus do dhreamanna eile. D’fhéadfaí a cheapadh toisc nár tugadh
poiblíocht don tacaíocht sin ag an am gur tréigeadh na daoine nó nach raibh
freagra á thabhairt ar a gcás ach bhí an EIDHR gníomhach ar bhonn praiticiúil.
Tá béim leagtha freisin ag athbhreithnithe agus ag
meastóireachtaí ar thrí réimse ceisteanna
Ar an gcéad dul síos tharla ilroinnt áirithe maidir
le cineálacha cur chuige agus bhí easpa soiléire san Ionstraim féin de dheasca cuspóirí agus straitéisí a bhí sainithe ar bhealach
scaoilte, rudaí a d’fhág go raibh baol dúblála ann agus deacrachtaí maidir le
tionchar na ngníomhaíochtaí a thomhas agus gur tharla lagú áirithe ar an
gcomhlántacht.
Ar an dara dul síos, sna cásanna ab achrannaí ba mhinic a
úsáideadh tuairisc a bhain le gníomhaíochtaí forbartha níos traidisiúnta le cur
síos ar an tionscadal d’fhonn é a chosaint i dtimpeallacht naimhdeach, agus bhí
an baol ann de bharr breisíocht acmhainní an EIDHR lasmuigh de thoiliú na tíre
go n-úsáidfí iad le haghaidh gníomhaíochtaí neamh-tosaíochta ó
thaobh raon feidhme na hionstraime. Bunaíodh tacaíochtaí cáilíochtúla dá bharr
sin.
Ar an tríú dul síos, caitear arís is arís eile cur le solúbthacht na hionstraime. Bíonn sé sin fíor go háirithe i gcás na coda
teoranta den ionstraim a thugann aghaidh ar na cásanna is déine ó thaobh
sáruithe ar chearta an duine agus práinn na gcásanna, agus nach dóigh gur leor
córas glaonna oscailte chun déileáil leo
1.5.4      Comhchuibheas
agus sineirgíocht a d'fhéadfadh a bheith ann le hionstraimí ábhartha eile
Mar
iarmhairt ar an sainordú sainráite seo maidir le Conradh, táthar chun cur chun
cinn an daonlathais agus cearta an duine, agus tacaíocht dóibh, a chomhtháthú
agus a phríomhshruthú i mbeartais uile an AE.
Tá
an EIDHR ina chuid d’ailtireacht roinnt ionstraimí airgeadais le haghaidh
gníomhaíochtaí seachtracha arna mbeartú go comhpháirteach ag an gCoimisiún
Eorpach agus ag Ardionadaí an CBES. Comhlánaíonn sí ionstraimí fadtéarmacha trí
dhíriú ar ghníomhaíochtaí CSO i réimse an daonlathais agus chearta an duine,
lena dtugtar aghaidh ar na cásanna is deacra, lena ndéantar Misin
Bhreathnadóireachta Toghcháin an AE a mhaoiniú agus lena dtacaítear le
feachtais áitiúla, réigiúnacha agus dhomhanda i dtaca le príomhcheisteanna
maidir le cearta an duine. Is cuid thábhachtach í den raon uirlisí
gníomhaíochta seachtraí níos leithne chun aird ar chearta an duine a chur chun
cinn agus a choimirciú. Comhlánaíonn sí an raon uirlisí maidir le bainistíocht
géarchéime agus géarchéim a chosc mar aon le cabhair dhaonnúil, oibríochtaí
CBES agus an Ionstraim le haghaidh Cobhsaíochta trí mhearthacaíocht a sholáthar
i gcásanna práinneacha de sháruithe ar chearta an duine. Gníomhaíonn sí mar
nasc le gníomhaíochtaí faoisimh, athshlánúcháin agus forbartha chomh maith tríd
an bhféidearthacht d’athlonnú agus athshlánú fisiceach agus meabhrach a
thairiscint do dhaoine a d’fhulaing treascairtí ar chearta an duine nó trí
chabhrú le cosantóirí cearta daonna i gcásanna ina bhfuil géarghá le cosaint.
Ní
mór a áirithiú ar bhonn praiticiúil, ar bhealach stuama, go ndéanfar comhordú
leis an gcionroinnt ceart saothair idir an EIDHR agus ionstraimí
idirghníomhacha eile, go háirithe sna céimeanna measúnaithe riachtanas de
chásanna. Go deimhin, comhlánaíonn an EIDHR
oibríochtaí ECHO, mar is minic gur íospartaigh de sháruithe ar chearta an duine
a bhíonn i ndídeanaithe agus i dtairbhithe an fhaoisimh dhaonnúil agus ní mór
iad a thaifeadadh, a chlárú agus a chóireáil. Tá sineirgí láidre agus atreisiú
frithpháirteach ann leis an Ionstraim le haghaidh Cobhsaíochta (e.g. i gcás
éigeandálaí), leis an gclár Neamh-Ghníomhaí Stáit (e.g. tacaíocht do CSOnna),
an Clár um Infheistíocht i nDaoine (e.g. grúpaí inscne agus grúpaí a bhfuil
ceart vótála bainte díobh) agus leis an tSaoráid nua um Shochaí Shibhialta Comharsanachta
as seo amach.
1.6.        Fad agus tionchar airgeadais
x Togra/tionscnamh d'fhad teoranta
–
x Togra/tionscnamh in éifeacht ón 01/01/2014
–
     Tionchar airgeadais ón 01/01/2014 go dtí an
31/12/2020
¨ Togra/tionscnamh d'fhad neamhtheoranta
–
Cur chun feidhme le tréimhse thosaigh idir BBBB
agus BBBB,
–
agus feidhm iomlán ina dhiaidh sin.
1.7         Modhanna bainistíochta atá
beartaithe[13]
x Bainistíocht dhíreach láraithe ag an gCoimisiún
x Bainistíocht indíreach láraithe trí na cúraimí cur chun feidhme a tharmligean chuig:
–
x gníomhaireachtaí feidhmiúcháin
–
x comhlachtaí arna mbunú ag na Comhphobail[14]
–
x comhlachtaí náisiúnta san earnáil phoiblí/comhlachtaí a bhfuil misean
de sheirbhís phoiblí acu
–
x daoine a bhfuil sé de chúram orthu gníomhaíochtaí ar leith a chur chun
feidhme de bhun Theideal V den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus atá
sainaitheanta sa ghníomh bunaidh ábhartha de réir bhrí Airteagal 49 den
Rialachán Airgeadais
x Bainistíocht chomhpháirteach leis na Ballstáit
x Bainistíocht dhíláraithe le tríú tíortha
x Comhbhainistíocht le
heagraíochtaí idirnáisiúnta (tabhair sonraí)
I gcás ina
sonraítear níos mó ná modh bainistíochta amháin, tabhair sonraí sa roinn
"Nótaí" le do thoil.
Nótaí
De bharr nádúr
sonrach na hionstraime chun aghaidh a thabhairt ar chásanna íogaire agus casta
maidir le Cearta an Duine agus Daonlathas, go háirithe sna tíortha agus sna
cásanna is deacra chomh maith le riachtanais chosanta a bhfuil práinn leo, ní
foláir nó go mbainfí leas as uasraon modhanna bainistíochta ina leith.
2.           BEARTA BAINISTÍOCHTA
2.1.        Rialacha faireacháin agus
tuairiscithe
Sonraigh cé chomh
minic agus na coinníollacha.
Tá córais
Faireacháin agus Meastóireachta an Choimisiúin Eorpaigh á ndíriú níos mó ar
thorthaí. Baineann siad le foireann inmheánach mar aon le saineolas seachtrach.
Déanann
Bainisteoirí Cúraimí i dToscaireachtaí agus ag an gCeanncheathrú faireachán
leanúnach ar chur chun feidhme tionscadal agus clár i roinnt slite éagsúla,
lena n-áirítear áit ar bith a mbíonn sé indéanta trí chuairteanna allamuigh.
Faightear faisnéis luachmhar maidir le dul chun cinn trí fhaireachán; cuidíonn
sé le bainisteoirí baic iarbhír agus fhéideartha a shainaithint agus gníomh
ceartaitheach thráthúil a ghlacadh nuair is iomchuí.
Déantar
saineolaithe seachtracha, neamhspleácha a chonrú chun feidhmíocht
ghníomhaíochtaí seachtracha an AE a mheasúnú trí bhíthin thrí chóras éagsúla.
Cuireann na measúnuithe seo le cuntasacht agus le feabhas a chur ar
idirghabhálacha leanúnacha; baineann siad leas as ceachtanna freisin ó thaithí
roimhe seo chun beartais agus gníomhaíochtaí amach anseo a threorú. Baintear
úsáid as critéir mheastóireachta ECFE-CCIP, lena n-áirítear tionchar
(féideartha), i gcás na n-uirlisí go léir.
Ar an gcéad
dul síos, ar an leibhéal tionscadail, trí bhíthin an chórais Faireacháin atá
Dírithe ar Thorthaí (ROM) cuirtear roghbhlúire fócasaithe achomair ar fáil
maidir le cáilíocht sampla idirghabhálacha. Ag baint úsáide as modheolaíocht
chaighdeánaithe, ardstruchtúrtha, tugann saineolaithe neamhspleácha ROM gráid
lena léirítear láidreachtaí agus laigí an tionscadail agus tugann siad moltaí
faoin gcaoi is fearr chun éifeachtacht a fheabhsú.
Trí
mheastóireachtaí ar leibhéal tionscadail arna mbainistiú ag Toscaireacht an AE
atá i gceannas an tionscadail, baintear amach grinnanailís níos mionsonraithe
agus cabhraítear le bainisteoirí tionscadail feabhas a chur ar idirghabhálacha
leanúnacha agus cinn a ullmhú don todhchaí. Fostaítear saineolaithe
seachtracha, neamhspleácha a bhfuil saineolas téamach agus geografach acu chun
an anailís a dhéanamh agus aiseolas agus fianaise a bhailiú ó na páirtithe
leasmhara go léir, go háirithe na tairbhithe deiridh.
Déanann an
Coimisiún meastóireachtaí straitéiseacha ar a chuid beartas chomh maith, idir
chlárú agus straitéis go dtí cur chun feidhme idirghabhálacha in earnáil
shonrach (amhail sláinte, oideachas etc), i dtír nó i réigiún, nó maidir le
hionstraim faoi leith. Is ionchur tábhachtach iad na meastóireachtaí seo chun
beartais a chruthú agus chun ionstraimí agus tionscadail a dhearadh. Tá na meastóireachtaí
seo go léir foilsithe ar shuíomh Gréasáin an Choimisiúin agus tá achoimre de na
torthaí ar áireamh sa Tuarascáil Bhliantúil chuig an gComhairle agus chuig
Parlaimint na hEorpa.
2.2.        Córas
bainistíochta agus rialaithe
2.2.1.     Na rioscaí
a aithníodh
Tá na rioscaí
seo a leanas maidir le cuspóirí na hIonstraime a bhaint amach ina saintréithe
de thimpeallacht oibríochtúil na n-oibríochtaí atá le déanamh faoin ionstraim
seo:
–
D’fhéadfadh bacainní fisiceacha agus polaitiúla a
bheith i gceist maidir le tionscadail a chur ar fáil de bharr na
dtimpeallachtaí deacra dírithe ina bhfeidhmítear an ionstraim, go háirithe sna
cásanna/tíortha is deacra
–
D’fhéadfadh dúshláin acmhainne maidir le cur chun
feidhme agus faireachán a bheith i gceist le tionscadail bheaga agus
tionscadail atá scaipthe ar fud an domhain,
–
Bíonn deacracht agus moilleanna i gceist leis an
gcur chun feidhme de thoradh ar an éagsúlacht mhór tairbhithe a bhfuil
struchtúir éagsúla bainistíochta agus rialúcháin acu, mar aon le cumas lag go
minic,
–
D’fhéadfadh cáilíocht agus cainníocht theoranta,
agus go minic cineál conspóideach, na sonraí ar éabhlóid an daonlathais agus
chearta an duine i dtríú tíortha éagsúla cur isteach ar chumas an Choimisiúin
tuairisciú ar thorthaí agus a bheith freagrach astu,
–
D’fhéadfadh sé nach mbeadh acmhainní imleora ann
chun bainistiú cuí a dhéanamh ar an ionstraim de bharr easpa creidmheasanna
riaracháin.
2.2.2      Modhanna
rialaithe atá beartaithe
Tá rialú
inmheánach an Choimisiúin deartha chun urrús réasúnach a sholáthar maidir le
cuspóirí a bhaint amach i leith éifeachtacht agus éifeachtúlacht a chuid
oibríochtaí, iontaofacht a chuid tuairiscithe airgeadais agus comhlíonadh an
chreata ábhartha riaracháin, airgeadais agus nós imeachta.
Cuireann an
Coimisiún Próiseas Pleanála agus Beartais Straitéisigh fairsing i bhfeidhm, mar
aon le hiniúchóireacht inmheánach agus sheachtrach agus Caighdeáin um Rialuithe
Inmheánacha Choimisiúin eile. Leanfaidh an Coimisiún d’úsáid a bhaint as a
chóras cuntasaíochta reatha (ABAC) chomh maith le huirlis shainiúil um chabhair
sheachtrach amhail Comhchóras Faisnéise Relex (CRIS). Rachaidh sé i mbun na
gcaighdeán is airde cuntasaíochta agus tuairiscithe airgeadais chun tuairim
leanúnach gan choinníoll óna iniúchóirí seachtracha (An Chúirt Iniúchóirí) a
áirithiú.
Ina theannta
sin, d’fhonn an éifeachtacht agus an éifeachtúlacht is fearr is féidir a bhaint
amach, baineann an Coimisiún leas as cur chuige saincheaptha ina n-áirítear:
–
- bainistíocht tarmligthe ar chuid fhónta dá
chabhair ó thoscaireacht an AE sa réimse
–
- línte soiléire de chuntasacht airgeadais trí
fho-thoscaireachtaí d’Údaráis um Údarú sa Cheanncheathrú agus sna
toscaireachtaí,
–
- tuairisciú rialta, lena n-áirítear Ráiteas
Dearbhaithe ó Cheann na Toscaireachta,
–
- clár oiliúna suntasach ag an gCeanncheathrú agus
sa Toscaireacht araon
–
- treoir agus tacaíocht shuntasach,
–
- fíoruithe rialta,
–
- modheolaíocht Bainistíochta Timthrialla
Tionscadail, agus tacaíocht cáilíochta do gach ceann dá comhpháirteanna,
–
- Bainistíocht tionscadail agus cláir, uirlisí
faireacháin agus tuairiscithe le haghaidh cur chun feidhme éifeachtach lena
n-áirítear faireachán seachtrach rialta ar thionscadal ar an bpointe,
2.3.        Bearta
chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc
I bhfianaise
na timpeallachta ardriosca ina bhfeidhmíonn EuropeAid/FPI, ní foláir nó go
ndéanfaí méid suntasach earráidí comhlíontachta féideartha (neamhrialtachtaí)
in idirbhearta a réamh-mheas lena gcórais agus go gcuirfí leibhéal ard
rialuithe coisctheacha, braiteacha agus ceartaitheacha san áireamh iontu chomh
luath agus is féidir sa phróiseas íocaíochta. Ciallaíonn
sé sin sa chleachtas go mbraithfidh rialuithe comhlíontachta EuropeAid/FPI ar
sheiceálacha suntasacha ex-ante ar bhonn ilbhliantúil den chuid is mó, arna
ndéanamh ag iniúchóirí seachtracha agus ag foireann an Choimisiúin sa réimse
roimh íocaíochtaí deiridh an tionscadail (fad is atá roinnt seiceálacha agus
iniúchóireachtaí ex-post fós á ndéanamh), ag dul i bhfad thar na gcoimircí
airgeadais a cheanglaítear leis an Rialachán Airgeadais. Tá na comhpháirteanna
suntasacha seo a leanas inter alia i gcreat comhlíontachta
EuropeAid/FPI:
Bearta coisctheacha
–
Oiliúint lárnach éigeantach ina gcuimsítear
saincheisteanna calaoise i gcomhair iniúchóirí agus foirne bainistíochta
cabhrach;
–
Treoir a sholáthar (lena n-áirítear tríd an
idirlíon) lena n-áirítear an Practical Guide to Contracts, doiciméad
comhghabhálach EuropeAid, agus an tSraith Straitéisí Bainistíochta Airgeadais
(i gcomhair comhpháirtithe cur chun feidhme);
–
Measúnú ex-ante lena áirithiú go bhfuil bearta
iomchuí frithchalaoise chun calaois i mbainistiú cistí an AE a chosc agus a
bhrath ar bun ag na húdaráis a bhainistíonn na cistí ábhartha faoi
chomhbhainistíocht agus faoi bhainistíocht láraithe);
–
Scagadh ex-ante na meicníochtaí frithchalaoise atá
ar fáil sa tír chomhpháirtíochta mar chuid den mheasúnú ar chritéir
incháilitheachta na bainistíochta airgeadais phoiblí maidir le tacaíocht
bhuiséadach a fháil (i.e. tiomantas gníomhach chun calaois agus éilliú a
chomhrac, údaráis iniúchta leormhaithe, cumas breithiúnach leordhóthanach agus
meicníochtaí éifeachtúla freagartha agus smachtbhanna);
–
Shínigh an Coimisiún an Tionscnamh Trédhearcachta
um Chabhair Idirnáisiúnta (IATI) in Accra in 2008, lenar comhaontaíodh
caighdeán um thrédhearcacht cabhrach lena n-áirithítear sonraí níos tráthúla,
níos mionsonraithe agus níos rialta faoi shreafaí cabhrach agus faoi
dhoiciméid.
–
Ón 14 Deireadh Fómhair 2011, tá an chéad chéim de
chaighdeán an IATI maidir le trédhearcacht na faisnéise cabhrach a fhoilsiú á cur
chun feidhme ag an gCoimisiún roimh an gcéad Fhóram Ardleibhéil eile ar
éifeachtacht cabhrach in Busan i Samhain 2011. Ina
theannta sin, oibreoidh an Coimisiún i gcomhar le Ballstáit an AE ar
fheidhmchlár TF comhpháirteach bunaithe ar an nGréasán ar a ngairtear TR-AID,
lena n-aistrítear na sonraí faoi chabhair an AE arna soláthar trí bhíthin an
IATI agus foinsí eile go dtí faisnéis faoi chabhair atá éasca le tuiscint.
Bearta braiteacha agus ceartaitheacha
–
Fíoruithe agus iniúchóireachtaí seachtracha (cinn
éigeantacha agus bunaithe ar riosca araon) lena n-áirítear Cúirt Iniúchóirí na
hEorpa;
–
Seiceálacha cúlghabhálacha (ar bhonn riosca) agus
aisghabhálacha;
–
Maoiniú an AE a chur ar fionraí i gcás ina bhfuil
cás calaoise tromchúiseach, lena n-áirítear éilliú ar mhórscála, go dtí go
bhfuil gníomh iomchuí glactha ag na húdaráis d'fhonn calaois dá leithéid a
cheartú agus a chosc amach anseo
Ceapfaidh EuropeAid/FPI a straitéis frithchalaoise i gcomhréir le
straitéis frithchalaoise nua an Choimisiúin (CAFS) arna glacadh an 24 Meitheamh
2011 d’fhonn a áirithiú inter alia:
–
go bhfuil rialuithe inmheánacha EuropeAid/FPI
maidir le frithchalaois ailínithe go hiomlán leis an CAFS;
–
go bhfuil cur chuige EuropeAid/FPI maidir le
bainistíocht riosca calaoise dírithe ar réimsí riosca calaoise agus ar
fhreagairtí imleora a shainaithint;
–
Trí bhíthin na gcóras a úsáidtear chun cistí an AE
a chaitheamh i dtríú tíortha is féidir sonraí a fháil d’fhonn na sonraí sin a
chur san áireamh i mbainistiú riosca calaoise (e.g. maoiniú dúbailte);
–
Más gá, d’fhéadfaí grúpaí líonraithe agus uirlisí
TF leormhaithe a bhunú atá tiomanta d’anailís a dhéanamh ar chásanna calaoise a
bhaineann leis an earnáil cabhrach sheachtrach. 2.4.          Meastachán
ar chostais agus ar thairbhí na rialuithe
I gcás phunann
EuropeAid ina hiomláine, is é € 658 milliún meán bliantúil measta na
gcostas bainistíochta / rialaithe inmheánaigh ina n-iomláine, in oibleagáidí i
bpleanáil buiséid 2014-2020. Áirítear leis an
bhfigiúr sin bainistiú an CFE, a fheidhmítear ar bhealach comhtháite faoi
chuimsiú struchtúr bainistíochta EuropeAid. Is ionann na costais
‘neamh-oibríochtúla’ seo agus thart ar 6,4 % den mheán bliantúil measta
de € 10.2 billiún atá beartaithe le haghaidh oibleagáidí foriomlána
(oibríochtúla + riaracháin) EuropeAid ar a phunann caiteachais arna maoiniú ó
Bhuiséad Ginearálta an AE agus ón gCiste Eorpach Forbraíochta le haghaidh na
tréimhse 2014-2020.
Cuirtear foireann uile EuropeAid ag an gceanncheathrú agus
sna Toscaireachtaí san áireamh sna costais bhainistíochta seo, mar aon le
bonneagar, taisteal, oiliúint, faireachán, meastóireacht agus conarthaí
iniúchta (lena n-áirítear na cinn sin arna seoladh ag tairbhithe).
Tá sé
beartaithe ag EuropeAid an cóimheas idir gníomhaíochtaí bainistíochta /
gníomhaíochtaí oibríochtúla a laghdú le himeacht ama de réir shocruithe
simplithe agus feabhsaithe na n-ionstraimí nua, ag cur le hathruithe is dóigh a
thabharfar isteach faoin Rialachán Airgeadais athbhreithnithe. Réadaítear príomhthairbhí na gcostas bainistíochta seo i
dtéarmaí cuspóirí beartais a bhaint amach, úsáid éifeachtúil agus éifeachtach
as acmhainní, agus feidhmiú bearta coisctheacha cost-éifeachtúla stóinsithe
agus seiceálacha eile chun úsáid dhleathach agus rialta cistí a áirithiú.
Fad is a leanfar de dhul i mbun feabhsuithe ar chineál agus
ar dhíriú na ngníomhaíochtaí bainistíochta agus na seiceálacha comhlíontachta
maidir leis an bpunann, tá na costais seo riachtanach ar an iomlán chun
cuspóirí na n-ionstraimí a bhaint amach ar bhealach éifeachtúil agus
éifeachtach, agus an riosca íosta neamhchomhlíontachta i gceist (faoi 2%
d’earráid iarmharach). Tá na rioscaí sin i bhfad níos lú ná na rioscaí atá i
gceist le rialuithe inmheánacha a bhaint nó a chúlú sa réimse ardriosca seo.
3.           AN TIONCHAR AIRGEADAIS A
MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH
3.1.        Ceannteidil
an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid ar a n‑imrítear
tionchar
·      Línte buiséid atá ann cheana
In ord cheannteidil agus línte buiséid an chreata
airgeadais ilbhliantúil.
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil || Líne buiséid || Saghas caiteachais || Ranníocaíocht
 Uimhir: || LD/LN ([15]) || ó thíortha[16] CSTE || ó thíortha is iarrthóirí[17] || ó thríú tíortha || de réir bhrí Airteagal 18(1)(aa) den Rialachán Airgeadais
 IV || 19 04: An Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine 19 04 01 An Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine (EIDHR) 19 04 03 Breathnadóireacht thoghchánach 19 04 05 Comhlánú iarchomhair 19 04 06 Treoirthionscadal - Fóram Sochaí Sibhialta an AE-na Rúise 19 04 07 Treoirthionscadal - Cistiú le haghaidh íospartaigh an chéasta || NEAMHBHAINTEACH || NÍL || NÍL || NÍL || NÍL
·      Línte nua buiséid atá á n‑iarraidh
In ord cheannteidil agus línte buiséid
an chreata airgeadais ilbhliantúil.
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil || Líne buiséid || Saghas caiteachais || Ranníocaíocht
 Uimhir 19 04 || LD/LN || ó thíortha CSTE || ó thíortha is iarrthóirí || ó thríú tíortha || de réir bhrí Airteagal 18(1)(aa) den Rialachán Airgeadais
 IV || 19 04: An Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine 19 04 01 An Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine (EIDHR gan EOM an AE) 19 04 02 Misin Bhreathnadóireachta Toghcháin an AE (EOManna an AE) 19 04 03 Comhlánú iarchomhair || Neamhbhainteach || NÍL || NÍL || NÍL || NÍL
3.2.        An
tionchar a mheastar a bheidh ar chaiteachas
3.2.1.     Achoimre
ar an tionchar a mheastar a bheidh ar chaiteachas
EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil: || 4 || “An Eoraip Dhomhanda”
 DG: DEVCO/FPI ||   ||   || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || IOMLÁN
  Leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 19 04 || Oibleagáidí || (1) || 198,63 || 202,84 || 207,04 || 211,34 || 213,93 || 220,24 || 224,84 || 1.478,87
 Íocaíochtaí || (2) || 178,43 || 182,24 || 186,04 || 189,94 || 192,03 || 197,94 || 202,14 || 1.328,77
 Leithreasaí de chineál riaracháin arna maoiniú ó chiste clár sonrach[18] Uimhir na líne buiséid: 19.0104 03 ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
   || (3) || 13,57 || 13,66 || 13,76 || 13,86 || 15,77 || 14,06 || 14,16 || 98,83
 IOMLÁN leithreasaí i gcomhair DG DEVCO/FPI || Oibleagáidí || =1+1a +3 || 212,20 || 216,50 || 220,80 || 225,20 || 229,70 || 234,30 || 239,00 || 1.577,70
   || Íocaíochtaí || =2 +3 || 192,00 || 195,90 || 199,80 || 203,80 || 207,80 || 212,00 || 216,30 || 1.427,60
  IOMLÁN leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí || Oibleagáidí || (4) || 198,63 || 202,84 || 207,04 || 211,34 || 213,93 || 220,24 || 224,84 || 1.478,87
 Íocaíochtaí || (5) || 178,43 || 182,24 || 186,04 || 189,94 || 192,03 || 197,94 || 202,14 || 1.328,77
  IOMLÁN leithreasaí de chineál riaracháin arna maoiniú ó chiste clár sonrach || (6) || 13,57 || 13,66 || 13,76 || 13,86 || 15,77 || 14,06 || 14,16 || 98,83
 IOMLÁN leithreasaí faoi CHEANNTEIDEAL <4> den chreat airgeadais ilbhliantúil || Oibleagáidí || =4+ 6 || 212,20 || 216,50 || 220,80 || 225,20 || 229,70 || 234,30 || 239,00 || 1.577,70
 Íocaíochtaí || =5+ 6 || 192,00 || 195,90 || 199,80 || 203,80 || 207,80 || 212,00 || 216,30 || 1.427,60
EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil: || 5 || “ Caiteachas riaracháin "
EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
   ||   ||   || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || IOMLÁN
 DG: DEVCO / FPI ||
  Acmhainní daonna || 7,168 || 7,096 || 7,024 || 6,953 || 6,953 || 6,953 || 6,953 || 49,100
  Caiteachas riaracháin eile || 0,595 || 0,547 || 0,541 || 0,540 || 0,541 || 0,541 || 0,541 || 3,846
 IOMLÁN DG DEVCO / FPI || Leithreasaí || 7,763 || 7,643 || 7,565 || 7,493 || 7,494 || 7,494 || 7,494 || 52,945
 IOMLÁN leithreasaí faoi CHEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || (Iomlán oibleagáidí = Iomlán íocaíochtaí) || 7,763 || 7,643 || 7,565 || 7,493 || 7,494 || 7,494 || 7,494 || 52,945
EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
   ||   ||   || Bliain N 2014 || Bliain N+1 2015 || Bliain N+2 2016 || Bliain N+3 2017 || Bliain N+4 2018 || Bliain N+5 2019 || Bliain N+6 2020 || IOMLÁN
 IOMLÁN leithreasaí faoi CHEANNTEIDIL 1 go 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || Oibleagáidí || 219,963 || 224,143 || 228,365 || 232,693 || 237,194 || 241,794 || 246,494 || 1.630,645
 Íocaíochtaí || 199,763 || 203,543 || 207,365 || 211,293 || 215,294 || 219,494 || 223,794 || 1.480,545
3.2.2.     An
tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí
–
¨  Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear
leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí
–
x Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear
leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí mar a mhínítear thíos:
Leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí in
EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 Sonraigh cuspóirí agus aschuir   ò ||   ||   || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || IOMLÁN
 ASCHUR
 Saghas aschuir[19] || Meánchostas an aschuir || Líon na n‑aschur || Costas || Líon na n‑aschur || Costas || Líon na n‑aschur || Costas || Líon na n‑aschur || Costas || Líon na n‑aschur || Costas || Líon na n‑aschur || Costas || Líon na n‑aschur || Costas || Líon iomlán na n‑aschur || Costas iomlán
 CUSPÓIR SONRACH UIMH. 1[20] Feachtais théamacha (i.e. céasadh, pionós báis etc.) ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Fo-iomlán chuspóir sonrach Uimh. 1 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 546-616 || 20-25 %
 CUSPÓIR SONRACH Uimh. 2 Forbairt sochaithe sibhialta a bhfuil borradh fúthu ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Fo-iomlán chuspóir sonrach Uimh. 2 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 2380- 2730 || 35-40 %
 CUSPÓIR SONRACH Uimh. 3 Na cásanna is deacra agus cásanna práinneacha um Chearta an Duine ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Fo-iomlán chuspóir sonrach Uimh. 3 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 294-371 || 20-25 %
 CUSPÓIR SONRACH Uimh. 4 Tacaíocht do thimthriallta daonlathacha ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Fo-iomlán chuspóir sonrach Uimh. 4 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 329-602 || 25-30 %
 Atá ina Misean Breathnóireachta Toghcháin (EOM) || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 77-98 || 20-25 %
 COSTAS IOMLÁN || 506-640 || 198,63 || 506-640 || 202,84 || 506-640 || 207,04 || 506-640 || 211,34 || 506-640 || 213,93 || 506-640 || 220,24 || 506-640 || 224,84 || 3542-4480 || 1.478,87
3.2.3.     An
tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí de chineál riaracháin
3.2.3.1   Achoimre
–
¨  Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear
leithreasaí de chineál riaracháin
–
x Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear
leithreasaí riaracháin mar a mhínítear thíos:
EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
   || Bliain N [21] 2014 || Bliain N+1 2015 || Bliain N+2 2016 || Bliain N+3 2107 || Bliain N+4 2018 || Bliain N+5 2019 || Bliain N+6 2020 || IOMLÁN ||
 CEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Acmhainní daonna || 7,17 || 7,10 || 7,02 || 6,95 || 6,95 || 6,95 || 6,95 || 49,10 ||
 Caiteachas riaracháin eile || 0,595 || 0,547 || 0,541 || 0,540 || 0,541 || 0,541 || 0,541 || 3,846 ||
 Fo-iomlán CHEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || 7,763 || 7,643 || 7,565 || 7,493 || 7,494 || 7,494 || 7,494 || 52,945 ||
 Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 5[22] den chreat airgeadais ilbhliantúil ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Acmhainní daonna || 8,81 || 8,81 || 8,81 || 8,81 || 8,81 || 8,81 || 8,81 || 61,67 ||
 Caiteachas eile de chineál riaracháin || 4,76 || 4,85 || 4,95 || 5,05 || 6,96 || 5,25 || 5,35 || 37,16 ||
 Fo-iomlán lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || 13,57 || 13,66 || 13,76 || 13,86 || 15,77 || 14,06 || 14,16 || 98,83 ||
 IOMLÁN || 21,333 || 21,306 || 21,324 || 21,349 || 23,264 || 21,551 || 21,654 || 151,780
3.2.3.2   Na hacmhainní daonna a mheastar
a bheidh riachtanach
–
¨  Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna
–
x Éilíonn an togra/ tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna mar
a mhínítear thíos:
Sloinnfear an meastachán i méideanna iomlána
(nó go dtí an 1ú deachúil ar a mhéad)
   || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020
  Poist don phlean bunaíochta (oifigigh agus gníomhairí sealadacha)
 XX 01 01 01 (Ceanncheathrú agus Oifigí Ionadaíocht an Choimisiúin) || 35,1 || 34,8 || 34,4 || 34,1 || 34,1 || 34,1 || 34,1
 XX 01 01 02 (Toscaireachtaí) || 9,8 || 9,7 || 9,6 || 9,5 || 9,5 || 9,5 || 9,5
 XX 01 05 01 (Taighde indíreach) ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 10 01 05 01 (Taighde díreach) ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
  Pearsanra seachtrach (i gcoibhéis lánaimseartha: FTE)[23]
 XX 01 02 01 (CA, INT, SNE ón “gclúdach iomlánaíoch") || 5,2 || 5,2 || 5,1 || 5,1 || 5,1 || 5,1 || 5,1
 XX 01 02 02 (CA, INT, JED, LA agus SNE sna toscaireachtaí) ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 XX 01 04 bb [24] || - sa Cheanncheathrú[25] || 34,7 || 34,1 || 33,4 || 32,7 || 32,1 || 31,5 || 30,9
 - i dtoscaireachtaí || 73,4 || 73,4 || 73,4 || 73,4 || 73,4 || 73,4 || 73,4
 XX 01 05 02 (CA, INT, SNE - Taighde indíreach) ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 10 01 05 02 (CA, INT, SNE – Taighde díreach) ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 Línte buiséid eile (sonraigh) ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||
 IOMLÁN || 158,3 || 157,1 || 155,9 || 154,8 || 154,1 || 153,5 || 152,9
Le haghaidh 2014,
déanfar acmhainní daonna faoi Cheannteideal 5 a dheighilt mar seo a leanas idir
DEVCO agus FPI:
- Plean bunaíochta:
5,5 FTE i gcomhair FPI agus 39,4 FTE i gcomhair DEVCO (Iomlán = 44,9 FTE)
- Pearsanra
seachtrach: 3,2 FTE i gcomhair FPI agus 2 FTE i gcomhair DEVCO (Iomlán : 5,2 FTE)
Maidir le
hacmhainní daonna faoi Cheannteideal 4 (líne BA de chlár an EIDHR), is ionann
líon na mball foirne a mhaoineofar ón líne BA in 2014 agus 102,1 gníomhaire
conarthach i gcomhair Devco (28,7 ag an gCeanncheathrú agus 73,4 gníomhaire
conarthach sna Toscaireachtaí) agus 6 gníomhairí conarthacha i gcomhair FPI sa
Cheanncheathrú
Is é XX an réimse beartais nó an
teideal buiséid lena mbaineann.
Comhlíonfar na
riachtanais acmhainní daonna trí fhoireann ón DG a bhfuil bainistíocht na
gníomhaíochta faoina cúram cheana agus/nó atá ath-imlonnaithe taobh istigh den
DG, mar aon le haon leithdháileadh breise a d'fhéadfaí a thabhairt don DG atá i
mbun bainistíochta faoi chuimsiú an nós imeachta maidir le leithdháileadh
bliantúil i bhfianaise na srianta buiséadacha.
Cur síos ar na
cúraimí a bheidh le déanamh:
 Oifigigh agus gníomhairí sealadacha || Cinntí Airgeadais agus Oibríochtúla agus iad a chur chun feidhme.
 Pearsanra seachtrach || Cur chun feidhme teicniúil
3.2.4.     Comhoiriúnacht don chreat
airgeadais ilbhliantúil reatha
–
x Tá an togra/tionscnamh comhoiriúnach don chreat airgeadais
ilbhliantúil reatha.
–
x Beidh athchlárú an cheannteidil ábhartha sa chreat airgeadais
ilbhliantúil ag gabháil leis an togra/tionscnamh seo.
Mínigh an cineál athchláraithe a bhfuil gá leis, agus
sonraigh na línte buiséid lena mbaineann agus na méideanna comhfhreagracha.
–
¨  Éilíonn an togra/tionscnamh go gcuirfear an ionstraim sholúbthachta i
bhfeidhm nó go ndéanfar athbhreithniú ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil[26].
Mínigh a bhfuil gá leis, agus sonraigh na ceannteidil
agus na línte buiséid lena mbaineann agus na méideanna comhfhreagracha.
3.2.5      Ranníocaíochtaí ó thríú
páirtithe
–
xNí dhéantar foráil sa togra/tionscnamh maidir le cómhaoiniú le tríú
páirtithe
–
¨Déantar foráil sa togra/tionscnamh don chómhaoiniú atá réamh-mheasta
thíos:
3.3.        An tionchar a mheastar a
bheidh ar ioncam
–
¨  Níl impleachtaí airgeadais ar bith ag an togra/tionscnamh ar ioncam.
–
x Tá an tionchar airgeadais seo a leanas ag an togra/tionscnamh:
–
x        ar acmhainní dílse
–
¨         ar ioncam ilghnéitheach
[1]               Rialachán (CE) Uimh.
1889/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Nollaig 2006 lena
mbunaítear ionstraim maoinithe chun an daonlathas agus cearta an duine a chur
chun cinn ar fud an domhain – IO AE L 386/1- De bhrí (8).
[2]               Conclúidí na Comhairle maidir le Daonlathas a Chothú i
gCaidreamh Seachtrach an AE - I dTreo Comhchuibheas agus Éifeachtacht
Mhéadaithe, 16081/09.
[3]               Conclúidí
na Comhairle maidir le Daonlathas a Chothú i gCaidreamh Seachtrach an AE -
Tuarascáil ar Dhul Chun Cinn 2010 agus liosta de thíortha treoirscéime
beartaithe, 3058ú cruinniú GNÓTHAÍ EACHTRACHA na Comhairle sa Bhruiséil, 13
Nollaig 2010.
[4]               Teachtaireacht
ón gCoimisiún an 25 Eanáir 2006.
[5]               Cinneadh 2010/427/AE ón gComhairle an 26 Iúil 2010.
[6]               i.e. síocháin agus slándáil, laghdú bochtaineachta,
cabhair dhaonnúil, infheistiú i gcobhsaíocht agus i bhfás i dtíortha méadaithe
agus i dtíortha comharsanachta, dul i ngleic le dúshláin fhoriomlána,
caighdeáin agus luachanna idirnáisiúnta agus an AE a chur chun cinn, agus tacú
le fás agus le hiomaíochas thar lear
[7]               IO C, , lch. .
[8]               IO C, , lch. .
[9]               IO L 386, 29.12.2006, lch. 1.
[10]             IO…
[11]             ABM: Bainistiú de réir gníomhaíochtaí – ABB: Bunú an
bhuiséid de réir gníomhaíochtaí.
[12]             Mar a thagraítear dó in Airteagal 49(6)(a) nó (b) den
Rialachán Airgeadais.
[13]             Is féidir mionsonraí ar na modhanna bainistíochta agus
tagairtí don Rialachán Airgeadais a fheiceáil ar shuíomh Gréasáin BudgWeb: http://www.cc.cec/budg/man/budgmanag/budgmanag_en.html
[14]             Mar a thagraítear dóibh in Airteagal 185 den
Rialachán Airgeadais.
[15]             LD = Leithreasaí difreáilte / LN = Leithreasaí
neamhdhifreáilte
[16]             CSTE: Comhlachas Saorthrádála na hEorpa.
[17]             Tíortha is iarrthóirí agus, nuair is iomchuí, tíortha a
d'fhéadfadh a bheith ina n‑iarrthóirí ó na Balcáin Thiar.
[18]             Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar
mhaithe le cláir agus/nó gníomhaíochtaí an AE (seanlínte "BA”), taighde
indíreach, taighde díreach a chur chun feidhme.
[19]             Is ionann aschuir agus táirgí agus seirbhísí le soláthar
(e.g.: líon na malartuithe mac léinn a fhaigheann maoiniú, iomlán km de
bhóithre a rinneadh, etc.).
[20]             Mar a thuairiscítear i Roinn 1.4.2. “Cuspóirí sonracha...”
[21]             Is í bliain N an bhliain ina gcuirtear tús le cur chun
feidhme an togra/tionscnaimh.
[22]             Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar
mhaithe le cláir agus/nó gníomhaíochtaí an AE (seanlínte "BA”), taighde
indíreach, taighde díreach a chur chun feidhme.
[23]             CA= Gníomhaire ar conradh; INT= Foireann ghníomhaireachta
("Intérimaire”); JED= "Jeune Expert en Délégation"
(saineolaí óg i dToscaireacht); LA= Gníomhaire áitiúil; SNE= Saineolaí
náisiúnta ar iasacht;
[24]             Faoin
uasteorainn do phearsanra seachtrach ó leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí
(na seanlínte "BA").
[25]             Le haghaidh na gCistí Struchtúracha, an Chiste Eorpaigh
Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus an Chiste Eorpaigh Iascaigh
(CEI) go bunúsach.
[26]             Féach pointí 19 agus 24 den Chomhaontú
Idirinstitiúideach.