               AN COIMISIÚN EORPACH
            An Bhruiséil,2.5.2018
            COM(2018) 324 final
            2018/0136(COD)
            Togra le haghaidh
            RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE
            maidir le buiséad an Aontais a chosaint i gcás easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta sna Ballstáit

               MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

               1.COMHTHÉACS AN TOGRA

               •Cúiseanna agus cuspóirí

               Mar a míníodh sa Teachtaireacht ón gCoimisiún i bhFeabhra 2018 A new, modern Multiannual Financial Framework for a European Union that delivers efficiently on its priorities post-2020 [Creat Airgeadais Ilbhliantúil úr nua-aimseartha le haghaidh Aontas Eorpach a bhainfidh a thosaíochtaí amach tar éis 2020]
                  1
               , is pobal faoin dlí é an tAontas agus is iad luachanna an Aontais bunús agus croí an Aontais féin.. Tá na luachanna sin ina gcuid lárnach dá struchtúr institiúideach agus dleathach iomlán agus de gach beartas agus clár atá aige. Dá bhrí sin, ní mór a áirithiú go ndéantar iad a urramú feadh bheartais uile an Aontais. Tá buiséad an Aontais san áireamh ansin, áit a bhfuil urraim do na luachanna bunúsacha ina réamhchoinníoll riachtanach le haghaidh bainistíocht fhónta airgeadais agus cistiú éifeachtach AE. Tá an urraim don smacht reachta tábhachtach do shaoránaigh Eorpacha, agus do thionscnaimh ghnó, don nuálaíocht agus don infheistíocht chomh maith. Bíonn an borradh is mó faoin ngeilleagar Eorpach nuair a bhíonn an creat dlí agus institiúideach ag cloí go hiomlán le luachanna comónta an Aontais.

                  Ní féidir leas iomlán a bhaint as buiséad an Aontais ach amháin má tá timpeallacht eacnamaíoch, rialála agus riaracháin na mBallstát in ann tacú leis. Faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil reatha, ceanglaítear cheana féin ar gach Ballstát agus ar gach tairbhí a thaispeáint go bhfuil an creat rialála don bhainistíocht airgeadais láidir, go bhfuil rialacháin ábhartha an Aontais á gcur chun feidhme i gceart, agus go bhfuil an cumas riaracháin agus institiúideach is gá ann le go mbeidh rath ar chistiú AE. Ina theannta sin, is féidir le coinníollacht ó thaobh beartais de comhar a chothú idir Ballstáit i réimsí ina bhfuil suntas le barainneachtaí scála nó le seachtrachtaí. Tugadh forálacha nua isteach freisin faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil don tréimhse 2014 – 2020 chun cásanna a sheachaint ina mbainfí an bonn d’éifeachtacht chistiú ó AE de dheasca beartais eacnamaíocha agus fhioscacha neamhfhónta.

                  Is réamhriachtanas é urraim éifeachtach don smacht reachta le go mbeidh muinín ann go bhfuil cosaint leordhóthanach do chaiteachas AE sna Ballstáit. Mar a míníodh sa Teachtaireacht ón gCoimisiún in 2014 A new EU Framework to strengthen the Rule of Law [Creat AE nua chun an Smacht Reachta a neartú]
                     2
                  , is é an smacht reachta an cnámh droma atá ag gach daonlathas bunreachtúil nua-aimseartha. Tá sé ar cheann de na prionsabail bhunaitheacha a eascraíonn as na traidisiúin chomónta bhunreachtúla atá ag Ballstáit uile an Aontais Eorpaigh. Mar sin, tá sé ar cheann de na príomhluachanna ar a bhfuil an tAontas bunaithe, mar a mheabhraítear in Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, agus sa Bhrollach don Chonradh agus sa Bhrollach don Chairt um Chearta Bunúsacha chomh maith. Áirithíonn sé go dtarlaíonn na gníomhaíochtaí a dhéanann an Stát faoi chreat dlí éifeachtach iontaofa, gur féidir grinnscrúdú a dhéanamh orthu agus agóid a dhéanamh ina gcoinne más gá, agus go bhfuil modhanna sásaimh ann ina dhiaidh sin.

                  Tá na bunreachtanna agus córais bhreithiúnacha éagsúla i mBallstáit an Aontais Eorpaigh deartha go maith i bprionsabal chun an smacht reachta a áirithiú agus tá coimircí de dhlúth agus d’inneach iontu chun saoránaigh a chosaint i gcoinne aon bhagairt don smacht reachta. Léirigh roinnt imeachtaí a thit amach le déanaí laigí ginearálta sna córais srianta agus ceartúchán náisiúnta, áfach, agus léirigh siad an chaoi ar féidir le heaspa urraime don smacht reachta a bheith ina ábhar imní tromchúiseach agus comónta laistigh den Aontas Eorpach. Is é an toradh a bhí leis sin gur iarr institiúidí amhail Parlaimint na hEorpa, chomh maith leis an bpobal i gcoitinne, go soiléir ar an Aontas Eorpach bearta a dhéanamh chun an smacht reachta a chosaint.

                  Rinneadh bearta den sórt sin leis na huirlisí atá ar fáil agus tá torthaí bainte amach. Mar sin féin, i bhfianaise an naisc idir an urraim don smacht reachta ar thaobh amháin agus iontaoibh fhrithpháirteach agus dlúthpháirtíocht airgeadais i measc Bhallstáit an Aontais Eorpaigh ar an taobh eile, agus ós rud é nach féidir leis na sásraí rialaithe a bheith éifeachtach ach amháin má thacaítear leo trí rialuithe riaracháin agus dlíthiúla agus réitigh a chur i bhfeidhm go héifeachtach, ba cheart oibleagáidí atá ann cheana chun córais éifeachtacha rialaithe a áirithiú a fhorlíonadh le bearta chun urraim don smacht reachta a áirithiú.

                  Chun leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chosaint ar an riosca go mbeadh caillteanas airgeadais ann arb iad easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta i mBallstát is cúis leo, ba cheart an fhéidearthacht a thabhairt don Aontas Eorpach bearta iomchuí a ghlacadh i gcásanna den sórt sin. Ba cheart é sin a dhéanamh ar bhonn cinneadh ón gComhairle tar éis togra a fháil ón gCoimisiún. Measfar an cinneadh a bheith glactha ag an gComhairle, ach amháin má chinneann sí, trí thromlach cáilithe, diúltú don togra ón gCoimisiún laistigh d’aon mhí amháin tar éis a ghlactha ag an gCoimisiún. Ba cheart do Pharlaimint na hEorpa a bheith rannpháirteach ag gach céim freisin.

                  Ní mór na bearta a ghlacadh agus lánurraim á tabhairt do phrionsabal na trédhearcachta agus do phrionsabal na comhréireachta. Tá sé tábhachtach freisin a áirithiú go mbeidh nasc leordhóthanach idir iarmhairtí na mbeart agus aidhm an chistithe. Tugann sé sin le fios freisin gur gá a áirithiú gurb orthu siúd atá freagrach as an heaspaí arna shainaithint a leagfar na hiarmhairtí. Ba cheart a léiriú iontu, dá bhrí sin, nach féidir tairbhithe aonair cistithe ó AE, amhail mic léinn Erasmus, taighdeoirí nó eagraíochtaí na sochaí sibhialta, nach féidir a mheas gurb iad atá freagrach as sáruithe den sórt sin.

                  Bunaítear leis an togra seo na rialacha atá riachtanach chun buiséad an Aontais a chosaint i gcás easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta sna Ballstáit. D’fhéadfaí é a chuimsiú sa Rialachán Airgeadais, atá bunaithe ar an mbonn dlí céanna, an tráth a dhéanfar athbhreithniú air amach anseo.

               •Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá ann cheana

                  Rannchuideoidh an togra chun urraim don smacht reachta a áirithiú i ngach Ballstát i gcomhréir le hAirteagal 2 CAE agus chun buiséad an Aontais a chosaint.

               •Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

                  Trí chabhrú le hurraim don smacht reachta agus cur chun feidhme cuí bhuiséad an Aontais a áirithiú, beidh an togra ag tacú le gach beartas eile de chuid an Aontais, go háirithe nuair is úsáid chistí an Aontais atá i gceist.

               2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

               •Bunús dlí

                  Tá an togra bunaithe ar Airteagal 322(1)(a) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh agus Airteagal 106a den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach.

               •Coimhdeacht (maidir le hinniúlacht neamheisiach)

               Ní fhéadfaí rialacha airgeadais lena rialaítear buiséad an Aontais faoi Airteagal 322 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a ghlacadh ar leibhéal na mBallstát.

               •Comhréireacht

                  Leis an togra, tá sé beartaithe bearta a dhéanamh a bheadh comhréireach leis na heasnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta, lena n-áirítear cistiú faoi ghealltanais atá ann cheana a chur ar fionraí agus a laghdú, nó toirmeasc ar ghealltanais nua a chur i gcrích le catagóirí sonracha faighteoirí. Déanfar comhréireacht a áirithiú go háirithe trí aird chuí a thabhairt ar thromchúis an cháis, an méid ama atá imithe thart ó tharla an t-iompar ábhartha, an fad a mhair an t-iompar agus an méid uaireanta a tharla sé, rún an Bhallstáit nó leibhéal an chomhoibrithe ón mBallstáit chun deireadh a chur leis an sárú ar an smacht reachta agus ar iarmhairtí na easnaimh ar na cistí Aontais lena mbaineann.

               •An rogha ionstraime

                  I bhfianaise gurb é an cuspóir atá leis an togra cabhrú le cur chun feidhme cuí bhuiséad ginearálta an Aontais; tá sé i bhfoirm Rialachán neamhspleách bunaithe ar Airteagal 322 CFAE, an bunús dlí céanna leis an Rialachán Airgeadais
                     3
                  .

               3.TORTHAÍ Ó MHEASTÓIREACHTAÍ SIARGHABHÁLACHA, Ó CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS Ó MHEASÚNUITHE TIONCHAIR

               •Meastóireachtaí siarghabhálacha/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana

               Níl aon chlár inchomparáide ann faoi láthair. Tá taithí ar fáil, áfach, a fuarthas ó bheith ag dul i ngleic ar leibhéal an Aontais Eorpaigh le fadhbanna a bhaineann leis an smacht reachta sna Ballstáit. Léirigh sin, d’ainneoin go bhfuil roinnt uirlisí ann, nach bhfuil siad ceaptha go sonrach chun dul i ngleic le cásanna ina bhféadfaí cur chun feidhme chistí an Aontais a chur i mbaol de dheasca easnaimh i ndáil leis an smacht reachta.

               •Comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara

               Níor reáchtáladh aon chomhairliúchán ar leith leis na páirtithe leasmhara, ach rinneadh díospóireacht fhorleathan ar an ábhar, díospóireachtaí i bParlaimint na hEorpa agus sa Chomhairle san áireamh.

               •Saineolas seachtrach

               Rinneadh foinsí seachtracha, go háirithe Comhairle na hEorpa, a mheas agus na rialacha reatha á gceapadh. Tá sé i gceist saineolas seachtrach ó Chomhairle na hEorpa a úsáid freisin, nuair is iomchuí, agus na bearta atá beartaithe á gcur chun feidhme.

               •Measúnú tionchair

                  Ní dhearnadh aon mheasúnú tionchair toisc nach bhfuil d’aon chuspóir amháin ag an mbeart, is é sin a sheachaint go ndéanfaí dochar do bhuiséad an Aontais de dheasca cásanna ina ndéanann easnamh ginearálaithe i ndáil leis an smacht reachta i mBallstát difear do bhainistíocht fhónta airgeadais agus do chosaint leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh, nó go bhfuil an baol ann go ndéanfadh sé difear dóibh sin. Is iad na roghanna a bhí ann dá bhrí sin an status quo a choinneáil, agus gan nós imeachta sonrach airgeadais a bheith ann i gcás fadhbanna a bhaineann leis an smacht reachta a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do bhainistíocht fhónta chistí an Aontais, é sin nó nós imeachta den sórt sin a cheapadh.

               •Cearta bunúsacha

               Trí mhéadú a dhéanamh ar an leibhéal cosanta atá ann faoi láthair i gcoinne easnaimh i ndáil leis an smacht reatha, beidh tionchar dearfach ag an togra ar chearta bunúsacha.

               4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA

               Trí mhéadú a dhéanamh ar an gcosaint i gcoinne cleachtais, faillíocha nó bearta féideartha ag údaráis phoiblí a dhéanann difear don smacht reachta sa Bhallstát lena mbaineann agus a dhéanann difear do chumas an Bhallstáit sin a oibleagáidí buiséadacha a chur chun feidhme, nó a chuireann an cumas sin i mbaol, beidh tionchar dearfach ag an togra ar bhainistiú fónta airgeadais bhuiséad ginearálta an Aontais.

               5.EILIMINTÍ EILE

               •Pleananna cur chun feidhme, agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairiscithe

               Déanfaidh an Coimisiún measúnú ar an gcás sa Bhallstát lena mbaineann chun cinneadh a dhéanamh an féidir a mholadh bearta a chur i leataobh nó nach féidir.

               •Míniúchán mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra

                  Tá an togra ag tarraingt ar an Teachtaireacht ón gCoimisiún ón mbliain 2014 A new European Union Framework to strengthen the Rule of Law [Creat AE nua chun an Smacht Reachta a neartú]
                     4
                   agus an Teachtaireacht ón gCoimisiún i bhFeabhra 2018 A new, modern Multiannual Financial Framework for a European Union that delivers efficiently on its priorities post-2020 [Creat Airgeadais Ilbhliantúil úr nua-aimseartha le haghaidh Aontas Eorpach a bhainfidh a thosaíochtaí amach tar éis 2020]
                     5
                  , agus ar chaighdeáin agus prionsabail atá ceaptha ag Comhairle na hEorpa chomh maith.

                  In Airteagal 1, mínítear an t-ábhar agus an gá atá ann buiséad an Aontais a chosaint ar easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta i mBallstát a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do bhainistíocht fhónta airgeadais agus do chosaint leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh, nó a bhfuil an baol ann go ndéanfadh siad difear dóibh sin.

                  In Airteagal 2 leagtar amach na sainmhínithe.

                  In Airteagal 3 tugtar sonraí faoi na bearta atá le déanamh le dul i ngleic le cás ina bhfuil easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta. Mínítear ann cé na feidhmeanna ar leith de chuid an Stáit a bhféadfaí difear a dhéanamh dóibh agus a bhféadfadh tionchar diúltach a bheith acu ar bhainistiú fónta airgeadais chistí an Aontais.

                  In Airteagal 4 liostaítear na cineálacha birt is féidir a dhéanamh agus tugtar soiléiriú gur cheart iad seo a dhíriú ar na Ballstáit mar fhaighteoirí chistí an Aontais.

                  In Airteagal 5 leagtar amach na nósanna imeachta is ceart don Choimisiún a leanúint agus bearta á moladh aige don Chomhairle, ar cheart di cinneadh a dhéanamh i gcomhréir le vóta trí thromlach cáilithe aisiompaithe.

                  In Airteagal 6 leagtar amach an nós imeachta chun bearta a chur i leataobh nuair a bheidh aghaidh tugtha ar an gcás ar a rabhthas ag díriú sa Bhallstát i dtrácht, agus na hiarmhairtí a bheidh leis an gcur i leataobh i dtéarmaí buiséadacha.

                  Baineann Airteagal 7 leis an bhfaisnéis atá le soláthar do Pharlaimint na hEorpa.

                  Tá na forálacha críochnaitheacha in Airteagal 8.

                  2017/ (COD)

               2018/0136 (COD)

               Togra le haghaidh

               RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

               maidir le buiséad an Aontais a chosaint i gcás easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta sna Ballstáit

               TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

               Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 322(1)(a) de,

               Ag féachaint don Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach, agus go háirithe Airteagal 106a de,

               Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

               Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

               Ag féachaint don tuairim ón gCúirt Iniúchóirí
                  6
               ,

               Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach

               De bharr an méid seo a leanas:

               (1)Tá an smacht reachta ar cheann de na bunluachanna ar a bhfuil an tAontas fothaithe. Mar a mheabhraítear in Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, is comhluachanna ag na Ballstáit na luachanna sin.

               (2)Leis an smacht reachta, ceanglaítear ar na cumhachtaí poiblí gníomhú laistigh de na srianta atá leagtha amach faoin dlí, i gcomhréir le luachanna an daonlathais agus na gceart bunúsach, agus faoi smacht ag cúirteanna neamhspleácha neamhchlaonta. Éilítear leis, go háirithe, prionsabal na dlíthiúlachta
                  7
               , prionsabal na deimhneachta dlíthiúla
                  8
               , prionsabal an toirmisc ar threallachas na gcumhachtaí feidhmiúcháin
                  9
               , prionsabal scaradh na gcumhachtaí
                  10
                agus prionsabal na cosanta éifeachtaí breithiúnaí ag cúirteanna neamhspleácha
                  11
                a urramú
                  12
               .

               (3)Is réamhriachtanas é an smacht reachta chun na luachanna bunúsacha eile ar a bhfuil an tAontas fothaithe a chosaint, luachanna amhail an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas agus urraim do chearta an duine. Tá dlúthbhaint idir an urraim don smacht reachta agus an urraim don daonlathas agus do na cearta bunúsacha: ní féidir daonlathas agus urraim do chearta bunúsacha a bheith ann gan urraim don smacht reachta, agus vice versa.

               (4)Aon uair a chuireann na Ballstáit buiséad an Aontais chun feidhme, agus beag beann ar an modh cur chun feidhme a úsáideann siad, is réamhchoinníoll riachtanach é an urraim don smacht reachta chun prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais atá cumhdaithe in Airteagal 317 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a chomhlíonadh.

               (5)Ní féidir leis na Ballstáit bainistíocht fhónta airgeadais a áirithiú ach amháin má fheidhmíonn údaráis phoiblí de réir dlí, agus má dhéanann seirbhísí imscrúdaitheacha agus seirbhísí ionchúisimh sáruithe ar an dlí a leanúint go héifeachtach, agus más féidir cinntí na n-údarás poiblí a bheith faoi réir athbhreithniú breithiúnach éifeachtach ag cúirteanna neamhspleácha agus ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.

               (6)Ba cheart do chomhlachtaí breithiúnacha feidhmiú go neamhspleách agus go neamhchlaonta agus ba cheart do sheirbhísí imscrúdaithe agus ionchúisimh a bheith in ann a bhfeidhm a chur i gcrích go cuí. Ba cheart acmhainní agus nósanna imeachta leordhóthanacha a bhronnadh orthu le feidhmiú go héifeachtach agus le lánurraim don cheart chun triail chóir. Tá na dálaí sin riachtanach chun cosaint íosta a áirithiú ar chinntí neamhdhleathacha treallacha ag údaráis phoiblí a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh.

               (7)Glactar leis go háirithe, má tá an córas breithiúnach neamhspleách, go bhfuil an comhlacht lena mbaineann in ann a chúraimí breithiúnacha a fheidhmiú ar bhealach iomlán neamhspleách, gan a bheith faoi réir ag aon srianta ordlathais ná a bheith ina thánaiste ag aon chomhlacht eile, agus gan orduithe ná treoracha a ghlacadh ó aon fhoinse ar chor ar bith, agus go bhfuil cosaint aige dá bharr ar idirghabhálacha seachtracha nó brú seachtrach a d’fhéadfadh bac a chur ar bhreithiúnas neamhspleách a chomhaltaí agus tionchar a imirt ar a gcinntí. Le neamhspleáchas agus neamhchlaontacht a chinntiú tá gá le rialacha, go háirithe maidir le comhdhéanamh an chomhlachta agus maidir le ceapachán, fad seirbhíse agus forais lena chomhaltaí a dhiúltú agus a chur as oifig, chun deireadh a chur le haon dabht réasúnach in intinn daoine maidir leis an gcomhlacht sin a bheidh beag beann ar thosca seachtracha agus maidir lena neodracht i ndáil leis na leasanna a thugtar os a chomhair.

               (8)Tá an urraim don smacht reachta tábhachtach do shaoránaigh an Aontais, ach tá sí tábhachtach freisin do thionscnaimh ghnó, don nuálaíocht, don infheistíocht agus d’fheidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh, a mbeidh an borradh is mó fúthu má bhíonn creat daingean dlí agus institiúideach i bhfeidhm.

               (9)In Airteagal 19 CAE, ina léirítear go nithiúil an luach atá leis an smacht reachta atá sonraithe in Airteagal 2 CAE, ceanglaítear ar na Ballstáit cosaint dlí éifeachtach a sholáthar sna réimsí atá folaithe le dlí an Aontais, lena n-áirítear na réimsí sin a bhfuil baint acu le buiséad an Aontais a chur chun feidhme. Is é an t-athbhreithniú breithiúnach éifeachtach, atá ceaptha comhréireacht le dlí an Aontais a áirithiú, croí an smachta reachta, agus tá cúirteanna neamhspleácha de dhíth chuige sin
                  13
               . Tá sé ríthábhachtach neamhspleáchas na gcúirteanna a choinneáil, mar atá dearbhaithe sa dara fomhír d’Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh
                  14
               . Is fíor sin, go háirithe, don athbhreithniú breithiúnach ar bhailíocht na mbeart, na gconarthaí nó na n-ionstraimí eile a n-eascraíonn caiteachas poiblí nó fiachas poiblí astu, inter alia i gcomhthéacs nósanna imeachta um sholáthar poiblí a fhéadfar a thabhairt os comhair na gcúirteanna freisin.

               (10)Dá bhrí sin tá gaol soiléir idir an urraim don smacht reachta agus cur chun feidhme éifeachtach bhuiséad an Aontais i gcomhréir le prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais.

               (11)Easnaimh ghinearálaithe sna Ballstáit i ndáil leis an smacht reachta a dhéanann difear go háirithe d’fheidhmiú cuí údarás poiblí agus d’athbhreithniú breithiúnach éifeachtach, is féidir leo dochar tromchúiseach a dhéanamh do leasanna airgeadais an Aontais.

               (12)Tá gá le measúnú cáilíochtúil ón gCoimisiún chun easnamh ginearálaithe a shainaithint. D’fhéadfadh an measúnú sin a bheith bunaithe ar an bhfaisnéis ó gach foinse atá le fáil agus ó gach institiúid aitheanta, lena n-áirítear breithiúnais ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, tuarascálacha Chúirt Iniúchóirí na hEorpa, agus conclúidí agus moltaí ó eagraíochtaí agus líonraí idirnáisiúnta ábhartha, amhail comhlachtaí Chomhairle na hEorpa agus na líonraí Eorpacha de chúirteanna uachtaracha agus de chomhairlí na mbreithiúna.

               (13)Ba cheart na bearta féideartha atá le glacadh i gcás easnaimh ghinearálaithe agus an nós imeachta is inleanta lena nglacadh a chinneadh. Ba cheart a bheith san áireamh sna bearta sin íocaíochtaí agus gealltanais a chur ar fionraí, cistiú faoi ghealltanais reatha a laghdú, agus toirmeasc ar ghealltanais nua a chur i gcrích le faighteoirí.

               (14)Ba cheart feidhm a bheith ag prionsabal na comhréireachta agus na bearta atá le glacadh á gcinneadh, agus aird chuí á tabhairt go háirithe ar thromchúis an cháis, an méid ama atá imithe thart ó thosaigh an t-iompar ábhartha, an fad a mhair an t-iompar agus an méid uaireanta a tharla sé, rún an Bhallstáit lena mbaineann agus leibhéal an chomhoibrithe ón mBallstát chun deireadh a chur leis an easnamh ginearálaithe i ndáil leis an smacht reachta, agus iarmhairtí an easnaimh sin ar na cistí ón Aontas lena mbaineann.

               (15)Chun cur chun feidhme aonfhoirmeach an Rialacháin seo a áirithiú agus i bhfianaise a thábhachtaí agus atá iarmhairtí airgeadais na mbeart arna bhforchur de bhun an Rialacháin seo, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Chomhairle, ar cheart di gníomhú ar bhonn togra ón gCoimisiún. Chun glacadh cinntí atá de dhíth chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint a éascú, ba cheart vótáil trí thromlach cáilithe aisiompaithe a úsáid.

               (16)Sula molfaidh an Coimisiún aon bheart a ghlacadh de bhun an Rialacháin seo, ba cheart dó an Ballstát lena mbaineann a chur ar an eolas faoi gcúis a measann sé go bhféadfadh easnamh ginearálaithe i ndáil leis an smacht reachta a bheith ann sa Bhallstát sin. Ba cheart cead a bheith ag an mBallstát a mbarúlacha a chur isteach. Ba cheart don Choimisiún agus don Chomhairle na barúlacha sin a chur san áireamh.

               (17)Ba cheart don Chomhairle bearta a chur i leataobh le héifeacht fionraíochta ar thogra ón gCoimisiún, más rud é go bhfuil an cás as ar eascair forchuir na mbeart sin réitithe go leordhóthanach.

               (18)Ba cheart don Choimisiún Parlaimint na hEorpa a choinneáil ar an eolas maidir le haon bheart arna mholadh agus arna ghlacadh de bhun an Rialacháin seo,

               TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

               Airteagal 1
                  Ábhar

               Bunaítear leis an Rialachán seo na rialacha atá riachtanach chun buiséad an Aontais a chosaint i gcás easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta sna Ballstáit.

               Airteagal 2
                  Sainmhínithe

               Chun críocha an Rialacháin seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:

               (a)tagraíonn ‘an smacht reachta’ don luach de chuid an Aontais atá cumhdaithe in Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, luach a chuimsíonn prionsabal na dlíthiúlachta, a dhéanann talamh slán de go bhfuil próiseas trédhearcach, cuntasach, daonlathach agus iolraíoch ann chun dlíthe a achtú; prionsabal na deimhneachta dlíthiúla; prionsabal an toirmisc ar threallachas na gcumhachtaí feidhmiúcháin; prionsabal na cosanta éifeachtaí breithiúnaí ag cúirteanna neamhspleácha, cosaint ar chearta bunúsacha san áireamh; scaradh na gcumhachtaí; agus prionsabal an chomhionannais faoin dlí;

               (b)ciallaíonn ‘easnamh ginearálaithe i ndáil leis an smacht reachta’ cleachtas nó faillí fhorleathan nó athfhillteach, nó beart ag údaráis phoiblí a dhéanann difear don smacht reachta;

               (c)ciallaíonn ‘eintiteas rialtais’ gach údarás poiblí agus gach leibhéal rialtais, lena n-áirítear údaráis náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla, chomh maith le heagraíochtaí de chuid na mBallstát de réir bhrí [phointe 42 d’Airteagal 2] de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. […] (an ‘Rialachán Airgeadais’).

               Airteagal 3
                  Bearta

               1.Déanfar bearta iomchuí i gcás ina ndéanann easnamh ginearálaithe i ndáil leis an smacht reachta i mBallstát difear do phrionsabail na bainistíochta fónta airgeadais nó do chosaint leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh, nó go bhfuil an baol ann go ndéanfadh sé difear dóibh sin, go háirithe maidir leo seo a leanas:

               (a)feidhmiú cuí údaráis an Bhallstáit sin a chuireann buiséad an Aontais chun feidhme, go háirithe i gcomhthéacs an tsoláthair phoiblí nó nósanna imeachta deontais, agus nuair a dhéantar faireachán agus rialuithe;

               (b)feidhmiú cuí seirbhísí imscrúdaithe agus ionchúisimh phoiblí i ndáil le calaois, éilliú nó sáruithe eile ar dhlí an Aontais a bhaineann le cur chun feidhme bhuiséad an Aontais a ionchúiseamh;

               (c)athbhreithniú breithiúnach éifeachtach ag cúirteanna neamhspleácha ar ghníomhaíochtaí nó faillí na n-údarás dá dtagraítear i bpointe (a) agus i bpointe (b);

               (d)cosc ar chalaois, éilliú nó sáruithe eile ar dhlí an Aontais a bhaineann le cur chun feidhme bhuiséad an Aontais agus forchur smachtbhannaí ina leith, agus forchur pionós éifeachtach athchomhairleach ar fhaighteoirí ag cúirteanna náisiúnta nó ag údaráis riaracháin;

               (e)gnóthú cistí a íocadh go mícheart;

               (f)an comhar éifeachtach tráthúil leis an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise agus le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh sna himscrúduithe nó ionchúisimh a dhéanann siad de bhun a ngníomhartha dlí ábhartha agus de bhun phrionsabal an chomhair dhílis.

               2.Féadfar an méid seo a leanas, go háirithe, a mheas a bheith ina n-easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta:

               (a)neamhspleáchas na mbreithiúna a chur i mbaol;

               (b)gan cinntí treallacha nó neamhdhleathacha ag údaráis phoiblí, lena n-áirítear cinntí údarás forfheidhmithe dlí, a chosc, a cheartú agus smachtbhannaí a fhorchur ina leith, acmhainní airgeadais agus daonna a choinneáil siar a dhéanann difear dá bhfeidhmiú cuí nó gan a áirithiú nach bhfuil coinbhleachtaí leasa ann;

               (c)teorainn a chur le hinfhaighteacht agus éifeachtacht leigheasanna dlí, lena n-áirítear trí rialacha nós imeachta sriantacha, gan breithiúnais a chur chun feidhme, nó teorainn a chur le himscrúdú, ionchúiseamh nó smachtbhannaí ar sháruithe ar an dlí.

               Airteagal 4
                  Ábhar na mbeart

               1.Féadfar ceann amháin nó níos mó de na bearta iomchuí seo a leanas a ghlacadh

               (a)i gcás ina gcuireann an Coimisiún buiséad an Aontais chun feidhme faoin mbainistíocht dhíreach nó indíreach de bhun phointe (a) agus phointe (c) d’Airteagal 62 den Rialachán Airgeadais, agus i gcás inarb eintiteas rialtais an faighteoir:

               (1)íocaíochtaí nó cur chun feidhme an ghealltanais dhlíthiúil a chur ar fionraí nó an gealltanas dlíthiúil a fhoirceannadh de bhun Airteagal [131(3)] den Rialachán Airgeadais;

               (2)toirmeasc ar ghealltanais dhlíthiúla nua a thabhairt i gcrích;

               (b)i gcás ina gcuireann an Coimisiún buiséad an Aontais chun feidhme faoin mbainistíocht roinnte de bhun [phointe (b) d’Airteagal 62] den Rialachán Airgeadais:

               (1)formheas ceann amháin nó níos mó de na cláir nó formheas leasuithe ar na cláir a chur ar fionraí;

               (2)gealltanais a chur ar fionraí;

               (3)gealltanais a laghdú, lena n-áirítear trí cheartuithe airgeadais nó aistrithe chuig cláir chaiteachais eile;

               (4)réamh-mhaoiniú a laghdú;

               (5)sprioc-amanna íocaíochtaí a bhriseadh;

               (6)íocaíochtaí a chur ar fionraí.

               2.Ach amháin má fhoráiltear dá mhalairt sa chinneadh lena nglactar na bearta, ní dhéanfaidh forchur beart iomchuí difear don oibleagáid atá ar eintitis rialtais dá dtagraítear i bpointe (a) de mhír 1 nó atá ar Bhallstáit dá dtagraítear i bpointe (b) de mhír 1 an clár nó an ciste a ndéanann an beart difear dó a chur chun feidhme, agus go háirithe an oibleagáid íocaíochtaí a dhéanamh leis na faighteoirí nó tairbhithe deiridh.

               3.Beidh na bearta a dhéanfar comhréireach le cineál, tromchúis agus raon feidhme an easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta. A mhéad is féidir, díreofar na bearta ar na gníomhaíochtaí de chuid an Aontais a ndearna an t-easnamh sin difear dóibh nó a d’fhéadfadh sé difear a dhéanamh dóibh.

               Airteagal 5
                  Nós imeachta

               1.I gcás ina gcinneann an Coimisiún go bhfuil forais réasúnacha aige lena chreidiúint go bhfuil coinníollacha Airteagal 3 comhlíonta, seolfaidh sé fógra i scríbhinn chuig an mBallstát sin, ina leagfar amach na forais ar ar bhunaigh sé a chinneadh.

               2.Féadfaidh an Coimisiún an fhaisnéis ábhartha uile a chur san áireamh, lena n-áirítear cinntí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, tuarascálacha Chúirt Iniúchóirí na hEorpa, agus conclúidí agus moltaí na n-eagraíochtaí idirnáisiúnta ábhartha.

               3.Féadfaidh an Coimisiún aon fhaisnéis bhreise atá de dhíth dá mheasúnú a iarraidh, roimh cinneadh a dhéanamh de bhun mhír 1 agus ina dhiaidh.

               4.Soláthróidh an Ballstát lena mbaineann an fhaisnéis uile atá de dhíth agus féadfaidh sé barúlacha a dhéanamh laistigh de theorainn ama arna sonrú ag an gCoimisiún, teorainn nach mbeidh níos lú ná 1 mhí ó dháta an fhógra a thabhairt faoin gcinneadh. Sna barúlacha uaidh, féadfaidh an Ballstát a mholadh go nglacfaí beart feabhais.

               5.Agus cinneadh á dhéanamh cibé acu a thíolacfaidh nó nach dtíolacfaidh sé togra le haghaidh cinneadh maidir leis na bearta iomchuí, cuirfidh an Coimisiún san áireamh an fhaisnéis a fhaigheann sé agus aon bharúlacha a dhéanann an Ballstát lena mbaineann, chomh maith le leordhóthanacht aon bheart feabhais a mholtar.

               6.I gcás ina measann an Coimisiún go bhfuil an t-easnamh ginearálaithe i ndáil leis an smacht reachta cruthaithe, cuirfidh sé togra le haghaidh gníomh cur chun feidhme maidir leis na bearta iomchuí faoi bhráid na Comhairle.

               7.Measfar an cinneadh a bheith glactha ag an gComhairle, ach amháin má chinneann sí, trí thromlach cáilithe, diúltú don togra ón gCoimisiún laistigh d’aon mhí amháin tar éis a ghlactha ag an gCoimisiún.

               8.Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, togra an Choimisiún a leasú agus an téacs leasaithe a ghlacadh mar chinneadh ón gComhairle.

               Airteagal 6
                  Bearta a chur i leataobh

               1.Féadfaidh an Ballstát lena mbaineann, tráth ar bith, fianaise a chur faoi bhráid an Choimisiúin lena thaispeáint go ndearnadh an t-easnamh ginearálaithe i ndáil leis an smacht reachta a leigheas nó nach ann dó a thuilleadh.

               2.Déanfaidh an Coimisiún measúnú ar an gcás sa Bhallstát lena mbaineann. A luaithe nach mbeidh na heasnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta a bhí ina bhforas le bearta iomchuí a ghlacadh ann a thuilleadh, go hiomlán nó i bpáirt, cuirfidh an Coimisiún togra faoi bhráid na Comhairle le haghaidh cinneadh lena ndéantar na bearta sin a chur i leataobh go hiomlán nó i bpáirt. Beidh feidhm ag an nós imeachta a leagtar amach i míreanna 2, 4, 5, 6 agus 7 d’Airteagal 5.

               3.I gcás ina gcuirtear bearta i leataobh a bhaineann le fionraí formheasa ceann amháin nó níos mó de na cláir nó formheasa leasuithe ar na cláir dá dtagraítear i bpointe (i) d’Airteagal 4(2)(b) nó a bhaineann le fionraí gealltanas dá dtagraítear i bpointe (ii) d’Airteagal 4(2)(b), iontrálfar méideanna a fhreagraíonn do na gealltanais a cuireadh ar fionraí sa bhuiséad faoi réir Airteagal 7 de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. XXXX ón gComhairle (Rialachán CAI). Ní fhéadfar gealltanais bhliain n a cuireadh ar fionraí a iontráil sa bhuiséad tar éis bhliain n+2.

               Airteagal 7
                  Faisnéis a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa

               Cuirfidh an Coimisiún Parlaimint na hEorpa ar an eolas láithreach faoi aon bheart arna mholadh nó arna ghlacadh de bhun Airteagal 4 agus Airteagal 5.

               Airteagal 8
                  Teacht i bhfeidhm

               Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh. Beidh feidhm aige ón 1 Eanáir 2021.

               Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach i ngach Ballstát.

               Arna dhéanamh sa Bhruiséil,

                  Thar ceann Pharlaimint na hEorpa
                        Thar ceann na Comhairle

                  An tUachtarán
                        An tUachtarán

                     (1)

                        COM(2018) 98 final.

                     (2)

                        COM(2014) 158 final.

                     (3)

                        Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2012 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002, IO L 298, 26.10.2012, lch. 1–96.

                     (4)

                        COM(2014) 158 final.

                     (5)

                        COM(2018) 98 final

                     (6)

                        […]

                     (7)

                        Breithiúnas na Cúirte Breithiúnais an 29 Aibreán 2004, CAS Succhi di Frutta, C-496/99 PECLI:EU:C:2004:236, mír 63.

                     (8)

                        Breithiúnas na Cúirte Breithiúnais an 12 Samhain 1981, Amministrazione delle finanze dello Stato v Srl Meridionale Industria Salumi agus daoine eile Ditta Italo Orlandi & Figlio agus Ditta Vincenzo Divella v Amministrazione delle finanze dello Stato. Cásanna uamtha 212 go 217/80, ECLI:EU:C:1981:270, mír 10.

                     (9)

                        Breithiúnas na Cúirte Breithiúnais an 21 Meán Fómhair 1989, Hoechst, Cásanna uamtha 46/87 agus 227/88, ECLI:EU:C:1989:337, mír 19.

                     (10)

                        Breithiúnas na Cúirte Breithiúnais an 10 Samhain 2016, Kovalkovas, C-477/16, ECLI:EU:C:2016:861, mír 36; Breithiúnas na Cúirte Breithiúnais an 10 Samhain 2016, PPU Poltorak, C-452/16, ECLI:EU:C:2016:858, mír 35; agus Breithiúnas na Cúirte Breithiúnais an 22 Nollaig 2010, DEB,C-279/09, ECLI:EU:C:2010:811, mír 58.

                     (11)

                        Breithiúnas na Cúirte Breithiúnais an 27 Feabhra 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses v Tribunal de Contas C-64/16, ECLI:EU:C:2018:117, míreanna 31, 40-41.

                     (12)

                        Teachtaireacht ón gCoimisiún A new EU Framework to strengthen the Rule of Law [Creat AE nua chun an Smacht Reachta a neartú], COM(2014) 158 final, Iarscríbhinn I.

                     (13)

                        Cás C-64/16, mír 32-36.

                     (14)

                        Cás C-64/16, mír 40-41.


               AN COIMISIÚN EORPACH
            An Bhruiséil,8.5.2018
            COM(2018) 259 final
            2018/0123(COD)
            Togra le haghaidh
            RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE
            lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 lena leagtar síos Cód Chustaim an Aontais

               MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

               1.COMHTHÉACS AN TOGRA

               •Forais agus cuspóirí an togra

               I ndiaidh chur chun feidhme fhorálacha substaintiúla Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Deireadh Fómhair 2013 lena leagtar síos Cód Custaim an Aontais
                  1
                (UCC) i mí na Bealtaine 2016, tá sé de thoradh ar phróiseas an chomhairliúcháin rialta leis na Ballstáit agus le gnólachtaí gur sainaithníodh earráidí agus aimhrialtachtaí teicniúla is gá a cheartú chun deimhneacht dhlíthiúil agus comhsheasmhacht a áirithiú. Dá bhrí sin, d’ullmhaigh an Coimisiún Eorpach an togra seo chun Cód Custaim an Aontais a leasú d’fhonn na hearráidí teicniúla agus na heasnaimh sin a cheartú, lena náirítear ailíniú UCC le comhaontú idirnáisiúnta nach raibh i bhfeidhm tráth a glacadh UCC, eadhon an Comhaontú Cuimsitheach Eacnamaíoch agus Trádála idir an tAontas Eorpach agus Ceanada (CETA). Is é is aidhm don togra freisin freagairt d’iarraidh ón Iodáil go nglacfaí le bardas Campione d’Italia agus uiscí Iodálacha de Loch Lugano mar chuid de chríoch chustaim an Aontais.

               •Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

                  Is é is aidhm don togra cur i bhfeidhm iomchuí Rialachán (CE) Uimh. 952/2013 a áirithiú, rud atá i gcomhréir iomlán le beartais agus cuspóirí a bhí ann cheana a bhaineann le trádáil earraí a thabharfar isteach agus amach as críoch chustaim an Aontais.

               •Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

               Is é is aidhm don togra a áirithiú go bhfuil Cód Custaim an Aontais ailínithe leis na comhaontuithe trádála idirnáisiúnta arna síniú ag an Aontas. Tá an ghné den togra maidir leis an gcinneadh bardas Campione d’Italia agus uiscí Iodálacha de Loch Lugano a ghlacadh mar chuid de chríoch chustaim an Aontais, tá an ghné sin nasctha leis na leasuithe comhthreomhara ar Threoir 2008/118/AE (an Treoir maidir le Mál) agus ar Threoir 2006/112/EC (an Treoir maidir le CBL). Ba cheart feidhm a bheith ag na leasuithe sin uile ón 1 Eanáir 2019 ar aghaidh.

               2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

               •Bunús dlí

               Is iad Airteagal 33, Airteagal 114 agus Airteagal 207 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) an bunús dlí leis an togra.

               •Coimhdeacht (maidir le hinniúlacht neamheisiach)

                  Tagann an togra faoi réir inniúlacht eisiach an Aontais Eorpaigh i gcomhréir le hAirteagal 3(1)(a) agus (e) CFAE. Ní féidir leis na Ballstáit gníomhú ina naonar sa réimse seo.

               •Comhréireacht

               Níl aon fhorbairtí beartais nua i gceist leis an togra i gcomparáid leis an ngníomh reachtach a bhfuil sé beartaithe a leasú leis; Déantar modhnú ar roinnt forálacha den ghníomh reachtach sin chun a áirithiú go gcuirfear i bhfeidhm forálacha eile den Rialachán céanna mar is iomchuí, go ndéanfar an Rialachán a ailíniú leis an gcomhaontú idirnáisiúnta a tháinig i bhfeidhm tar éis ghlacadh an Rialacháin agus chun freagairt d’iarraidh ar leith ó Bhallstát a bhfuil éifeacht theoranta léi.

               •An rogha ionstraime

                  Toisc gur gníomh dlí de chuid an Aontais Eorpaigh é an Cód, ní féidir é a leasú ach amháin le gníomh dlí comhionann.

               3.TORTHAÍ Ó MHEASTÓIREACHTAÍ EX POST, Ó CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS Ó MHEASÚNUITHE TIONCHAIR

               •Comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara

               Leis an leasú seo, ní athraítear substaint Rialachán (CE) Uimh. 952/2013, dá bhrí sin, tá an comhairliúchán leis na páirtithe leasmhara a rinneadh roimh ghlacadh an Rialacháin sin fós bailí.

               Thairis sin, rinneadh na leasuithe ábhartha a phlé leis na Ballstáit agus le hionadaithe trádála i gcruinnithe comhpháirteacha de chuid an tSainghrúpa Custaim agus Ghrúpa Teagmhála na Trádála, áit ar thángthas ar chomhdhearcadh maidir le substaint an leagain is déanaí den téacs seo. Chuaigh an Coimisiún i gcomhairle leis an bpobal i gcoitinne maidir leis an togra trí Threochlár arna fhoilsiú ar an Tairseach um Rialáil Níos Fearr “Nocht Do Thuairim” agus thug suntas don aiseolas a tugadh ann.

               •Measúnú tionchair

               Ní gá measúnú tionchair a dhéanamh i leith an tionscnaimh seo toisc nach rogha bheartais atá i gceist leis. Níl ann ach ceartuithe a dhéanamh ar Chód Custaim an Aontais chun i) roinnt saincheisteanna teicniúla agus aimhrialtachtaí a leasú a tháinig chun solais le linn an chéad dhá bhliain dá chur i bhfeidhm agus ii) freagairt d’iarraidh ó Bhallstát amháin go dtabharfaí faoi raon feidhme chríoch chustaim an Aontais feasta dhá fholimistéar dá chuid nár glacadh leo roimhe seo. Thairis sin, áirithítear leis an tionscnamh seo comhsheasmhacht le forálacha eile de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, rud atá ina athmhúnlú de Rialachán (AE) Uimh. 450/2008 féin, a ndearnadh an Coimisiún measúnú tionchair ina thaobh.

               •Oiriúnacht rialála agus simpliú

               Tá an togra ina chuidiú chun cuspóirí Chód Custaim an Aontais a bhaint amach. Déanann sé roinnt leasuithe teicniúla ar an gCód chun a áirithiú go mbainfidh an Cód a chuid cuspóirí amach, eadhon cur lena iomaíche atá gnólachtaí Eorpacha agus cosaint níos fearr á tabhairt do leasanna airgeadais agus leasanna eacnamaíocha an Aontais agus na mBallstát agus do shlándáil agus sábháilteacht thomhaltóirí an Aontais san am céanna.

               4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA

                  Níl aon tionchar ag na leasuithe atá á moladh ar an mbuiséad ach éascóidh siad gnóthú chuspóirí custaim an Aontais, lena náirítear bailiú acmhainní dílse agus éascú trádála.

               5.EILIMINTÍ EILE

               •Pleananna cur chun feidhme, agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairiscithe

               Cuirfidh an Coimisiún i gcrích, faoi 2021, meastóireacht eatramhach ar chreat dlíthiúil Chód Custaim an Aontais agus ar na córais leictreonacha a bheidh curtha chun feidhme faoin dáta sin. Seolfaidh sé seiceáil oiriúnachta níos cuimsithí tar éis 2025, nuair a bheidh Córais uile leictreonacha Chód Custaim an Aontais i bhfeidhm, lena chinneadh an bhfuil aon bhearnaí nó earráidí sa Chód nach mór dul i ngleic leo trí thogra níos uileghabhálaí maidir le leasú. I bhfianaise idirthréimhse reatha Chód Custaim an Aontais agus a bhfuil beartaithe maidir le meastóireachtaí amach anseo, meastar nach gá aon mheastóireacht a dhéanamh i ndáil leis an togra áirithe seo.

               •Míniúchán mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra

               Cuirtear san áireamh, sa togra seo, leasuithe ar na forálacha seo a leanas de chuid Chód Chustaim an Aontais:

               ·Ní mór Airteagal 4, lena dtugtar sainmhíniú ar chríoch chustaim an Aontais Eorpaigh, ní mór é a leasú i bhfianaise na hiarrata ón Iodáil bardas Iodálach Campione d’Italia agus uiscí Iodálacha Loch Lugano a thabhairt faoina raon feidhme. Ó tharla, san am a chuaigh thart, go raibh an dá heachtarchríoch Iodálacha sin lonnaithe laistigh de chríoch na hEilvéise, bhí údar leis sin roimhe seo le gur coimeádadh lasmuigh de Chríoch Chustaim an Aontais Eorpaigh iad ach meastar san Iodáil nach bhfuil gá leis sin a thuilleadh, go háirithe nuair is mian leis an Eilvéis glacadh leo mar chuid dá críoch chustaim féin. Beartaítear an leasú seo a chur i bhfeidhm ón 1 Eanáir 2019.

               ·Ba cheart Airteagal 34(9), lena gceadaítear faoi choinníollacha áirithe síneadh a chur le húsáid chinntí Fhaisnéis Taraife Cheangailteach (BTI) nach bhfuil bailí a thuilleadh nó ar cúlghaireadh iad, ba cheart an tAirteagal sin a leasú ionas go bhfágfaí gurbh fhéidir síneadh a chur le húsáid na gcinntí i gcásanna breise a chumhdaítear faoi Airteagal 24(5) de Chód Custaim an Aontais, i.e. i gcásanna ina ndéantar an cinneadh BTI a chúlghairm ar an ábhar nach bhfuil sé i gcomhréir le reachtaíocht chustaim nó ar an ábhar nach gcomhlíontar a thuilleadh na coinníollacha a leagadh síos maidir le heisiúint chinneadh BTI (e.g. de thoradh caibidlíochtaí déthaobhacha idir dhá Bhallstát nó de thoradh treoraithe maidir le haicmiú a glacadh ar leibhéal an Aontais).

               ·Ba cheart Airteagal 124(h)(i) a leasú chun stóráil shealadach a chur le liosta na gcásanna inar féidir fiacha custaim (a thagann chun cinn toisc nár comhlíonadh foirmiúlachtaí custaim) a ghlanadh nuair nach ndearnadh aon tionchar suntasach diúltach, ná nach ndearnadh aon iarracht ar mheabhlaireacht agus gur tugadh an scéal chun rialtachta ina dhiaidh sin. Níl san eisiamh reatha maidir le stóráil shealadach ach dearmad a tharla toisc nach náirítear stóráil shealadach i measc na nósanna imeachta custaim. An tarmligean cumhachta comhfhreagrach a thabharfar don Choimisiún chun an fhoráil a fhorlíonadh, ba cheart é a leasú chun stóráil shealadach a chur san áireamh.

               ·Ba cheart Airteagal 129(2)(b) a leasú chun a shoiléiriú, i gcásanna ina bhfuil ar údaráis chustaim dearbhú iontrála achomair a chur ó bhail ar an ábhar nár tugadh isteach sa chríoch chustaim na hearraí nach de chuid an Aontais iad ach a chumhdaítear faoin dearbhú iad, ba cheart a shoiléiriú leis an leasú nach mór an neamhbhailíochtú a dhéanamh a luaithe is a bheidh 200 lá caite ón am a taisceadh an dearbhú seachas “laistigh de” thréimhse 200 lá. Ceapadh na 200 lá mar thréimhse ama atá ag na dearbhóirí chun na hearraí a thíolacadh do na húdaráis chustaim tar EIS dóibh an dearbhú a thaisceadh.

               ·Ba cheart Airteagal 139(5) a leasú chun a shoiléiriú, i ngach cás nach bhfuil faisnéis réamhtheachta maidir le hearraí nach de chuid an Aontais iad (i bhfoirm “dearbhuithe iontrála achoimre”) curtha isteach ag oibreoirí eacnamaíocha nó iompróirí earraí sula dtiocfadh na hearraí i dtír agus sula dtíolacfaí do na húdaráis chustaim iad, ba cheart a shoiléiriú leis an leasú gur ghá go mbeadh na sonraí a bheadh curtha isteach sna dearbhuithe iontrála achoimre luaite sna dearbhuithe custaim nó sna dearbhuithe stórála sealadaí .

               ·Ba cheart Airteagal 146(2)(b) a leasú chun a shoiléiriú, i gcásanna ina mbeidh ar údaráis chustaim dearbhú stórála sealadaí a chur ó bhail ar an ábhar nár tíolacadh na hearraí ábhartha, gur ghá go ndéanfaí an neamhbhailíochtú a luaithe is a bheadh 30 lá caite ón am a taisceadh an dearbhú seachas “laistigh de” thréimhse 30 lá. Ceapadh na 30 lá mar thréimhse ama atá ag na dearbhóirí chun na hearraí a thíolacadh do na húdaráis chustaim tar éis dóibh an dearbhú a thaisceadh.

               ·Ba cheart Airteagal 260a nua a mholadh chun faoiseamh iomlán ó dhleacht ar allmhairí a sholáthar nach féidir leas a bhaint as an bhfaoiseamh iomlán arna leagan síos in Airteagal 260 ach ar deisíodh nó ar athraíodh iad faoin nós imeachta próiseála amach i dtír lenar thug an tAontas comhaontú fabhrach i gcrích (amhail an Comhaontú Cuimsitheach Eacnamaíoch agus Trádála le Ceanada) lena bhforáiltear an faoiseamh sin.

               ·Ba cheart Airteagal 272 (2)(b) agus Airteagal 275(2)(b) a leasú chun a shoiléiriú, i gcásanna ina mbeidh ar údaráis chustaim dearbhú imeachta achomair nó fógra ath-onnmhairithe a chur ó bhail ar an ábhar nár onnmhairíodh na hearraí ábhartha, gur ghá go ndéanfaí an neamhbhailíochtú a luaithe is a bheadh 150 lá caite ón am a taisceadh an dearbhú nó an fógra seachas “laistigh de” thréimhse 150 lá. Ceapadh na 150 lá mar thréimhse ama atá ag na dearbhóirí chun na hearraí a a thabhairt leo amach as críoch chustaim an Aontais sula gcuirfear an dearbhú nó an fógra ó bhail.

               2018/0123 (COD)

               Togra le haghaidh

               RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

               lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 lena leagtar síos Cód Chustaim an Aontais

               TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

               Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagail 33, 114 agus Airteagal 207 de,

               Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

               Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

               Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa,

               Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach,

               De bharr an méid seo a leanas:

               (1)Le Rialachán(AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle
                  2
                bunaítear Cód Custaim an Aontais (an Cód), ina leagtar síos na rialacha agus na nósanna imeachta ginearálta is infheidhme maidir le hearraí a thugtar isteach i gcríoch chustaim an Aontais agus a thugtar amach aisti.

               (2)Ba cheart bardas Iodálach Campione d’Italia, eachtarchríoch Iodálach i gcríoch na hEilvéise, agus uiscí Iodálacha Loch Lugano, ba cheart glacadh leo mar chuid de chríoch chustaim an Aontais ar an ábhar nach bhfuil feidhm a thuilleadh ag na cúiseanna stairiúla a bhí leis na críocha sin a eisiamh, amhail a niargúltacht agus a míbhuntáistí eacnamaíocha. Ar na cúiseanna céanna, ba cheart na críocha sin a chur san áireamh sna socruithe ginearálta maidir le dleacht mháil ach iad a eisiamh go fóill ón gcóras comhchoiteann cánach breisluacha. Chun a áirithiú go gcuirfear i bhfeidhm gach riail go comhleanúnach ag an am céanna, ba cheart go mbeadh glacadh leis na críocha sin mar chuid de chríoch chustaim an Aontais ón 1 Eanáir 2019 ar aghaidh.

               (3)Ba cheart an Cód a leasú chun a shoiléiriú gur féidir le sealbhóir chinneadh Fhaisnéise Taraife Ceangailtí (BTI) an cinneadh a úsáid suas le sé mhí ón am a cúlghaireadh an cinneadh más é gur tharla an chúlghairm mar gheall nach bhfuil an cinneadh i gcomhréir le reachtaíocht chustaim nó más rud é nach gcomhlíontar na coinníollacha arna leagan síos i dtaobh eisiúint an chinnidh nó nach gcomhlíontar iad a thuilleadh.

               (4)Ba cheart stóráil shealadach a chur le liosta foirmiúlachtaí custaim a chumhdaítear faoin bhforáil a chuireann fiacha ar neamhní de thoradh neamhchomhlíonta i gcásanna nach raibh aon tionchar diúltach suntasach iontu, ná nach ndearnadh aon iarracht ar mheabhlaireacht agus gur tugadh an scéal chun rialtachta ina dhiaidh sin. Chun críocha fiacha a chur ar neamhní sna cásanna sin, níor cheart déileáil le stóráil shealadach ar bhealach difriúil ó nós imeachta custaim. An tarmligean cumhachta comhfhreagrach a thabharfar don Choimisiún chun an fhoráil a fhorlíonadh, ba cheart é a leasú chun stóráil shealadach a chur san áireamh.

               (5)I gcásanna ina mbeidh ar údaráis chustaim dearbhú iontrála achomair a chur ó bhail ar an ábhar nár tugadh isteach sa chríoch chustaim na hearraí a chumhdaítear faoin dearbhú, ba cheart an dearbhú iontrála achomair a chur ó bhail gan mhoill 200 lá ón am a taisceadh an dearbhú seachas laistigh de thréimhse 200 lá óir is le linn na tréimhse sin is gá earraí a thabhairt isteach i gcríoch chustaim an Aontais.

               (6)Chun gur féidir le húdaráis chustaim anailís riosca cheart agus rialuithe rioscabhunaithe iomchuí a dhéanamh, is gá a áirithiú go gcuirfidh oibreoirí eacnamaíocha sonraí réamhtheachta i dtaobh earraí nach de chuid an Aontais iad ar fáil dóibh i bhfoirm dearbhaithe iontrála achomair. I gcásanna nár taisceadh dearbhú iontrála achomair roimh theacht na nearraí ná nár tarscaoileadh an oibleagáid é sin a thaisceadh, ba cheart d’oibreoirí eacnamaíocha na sonraí, a chuirfí de ghnáth le dearbhuithe iontrála achoimre, a chur isteach mar chuid dá ndearbhuithe custaim nó mar chuid dá ndearbhuithe stórála sealadaí. Chun na críocha sin, ba cheart nach bhféadfaí dearbhú custaim nó dearbhú stórála sealadaí a thaisceadh in ionad dearbhú iontrála achomair ach amháin dá gceadódh na húdaráis chustaim amhlaidh san áit ina mbeadh na hearraí á dtíolacadh. I gcásanna ina mbeidh ar údaráis chustaim dearbhú stórála shealadaí a chur ó bhail ar an ábhar nár tíolacadh do na húdaráis chustaim na hearraí a chumhdaítear faoin dearbhú, ba cheart an dearbhú a chur ó bhail gan mhoill 30 lá ón am a taisceadh an dearbhú seachas laistigh de thréimhse 30 lá óir is le linn na tréimhse sin gur gá earraí a thíolacadh do na húdaráis chustaim.

               (7)Ba cheart faoiseamh iomlán ó dhleacht ar allmhairí a sholáthar d’earraí ar deisíodh nó ar athraíodh iad faoin nós imeachta próiseála amach i dtír nó i gcríoch lenar thug an tAontas comhaontú fabhrach i gcrích lena bhforáiltear an faoiseamh sin, chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh an tAontas a ngealltanais idirnáisiúnta i ndáil leis an méid sin. Ní cheanglaítear leis na comhaontuithe fabhracha, lena bhforáiltear faoiseamh, go bhfuil an faoiseamh infheidhme maidir le hallmhairiú earraí deisithe nó athraithe a fuarthas as earraí comhionanna nó as táirgí athsholáthair faoin gcóras malartaithe caighdeánach. Níor cheart, dá bhrí sin, go mbeadh feidhm ag an bhfaoiseamh ó dhleacht ar na hearraí agus na táirgí sin.

               (8)I gcásanna ina bhfuil ar údaráis chustaim dearbhú imeachta achomair nó fógra áth-onnmhairithe a chur ó bhail ar an ábhar nár tugadh amach as críoch chustaim an Aontais na hearraí ábhartha, ba cheart an dearbhú iontrála achomair a chur ó bhail gan mhoill 150 lá ón am a taisceadh é seachas laistigh de thréimhse 150 lá óir is le linn na tréimhse sin gur gá earraí a thabhairt amach as críoch chustaim an Aontais.

               (9)I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, tá sé riachtanach agus iomchuí, chun na cuspóirí bunúsacha a bhaint amach le gur féidir leis an aontas custaim feidhmiú go héifeachtach agus le go gcuirfear an comhbheartas tráchtála i bhfeidhm, tá sé riachtanach agus iomchuí dul i ngleic le haimhrialtachtaí a braitheadh i gcur i bhfeidhm an Chóid, chun dhá chríoch de chuid Ballstáit laistigh de raon feidhme chríoch chustaim an Aontais agus chun an Cód a ailíniú le comhaontas idirnáisiúnta nach raibh i bhfeidhm tráth a glacadh é. Ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí arna saothrú a ghnóthú, i gcomhréir le hAirteagal 5(4) den Chonradh ar an Aontas Eorpach.

               (10)Ba cheart, dá bhrí sin, Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 a leasú dá réir,

               TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

               Airteagal 1

               Leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 mar a leanas:

               (1)In Airteagal 4(1), cuirtear an méid seo a leanas in ionad na dara fleisce déag:

               “— críoch Phoblacht na hIodáile, cé is moite de bhardas Livigno,”;

               (2)In Airteagal 34(9), cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre:

               “9. I gcásanna ina scoirfidh cinneadh FTC nó cinneadh FCT de bheith bailí i gcomhréir le pointe (b) de mhír 1 nó le mír 2, nó ina ndéanfar an cinneadh a chúlghairm i gcomhréir le mír 5, mír 7 nó mír 8, féadfar cinneadh FTC nó cinneadh FCT a úsáid fós maidir le conarthaí ceangailteacha a bhí bunaithe ar an gcinneadh sin agus a tugadh i gcrích sula scoirfidh sé de bheith bailí nó sula ndéanfar é a chúlghairm. Ní bheidh feidhm ag an úsáid bhreisithe sin i gcás ina ndéanfar cinneadh FCT maidir le hearraí atá le honnmhairiú.”;

               (3)in Airteagal 124(1)(h), cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (i):

               “(i) ní raibh éifeacht shuntasach ag an teip as ar eascair tabhú an fhéich custaim ar oibriú ceart na stórála shealadaí nó an nós imeachta custaim lena mbaineann agus ní iarracht ar mheabhlaireacht a bhí inti;”;

               (4)Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 126:

               “Airteagal 126

               Tarmligean cumhachta

               Tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 284, chun liosta na dteipeanna nach raibh éifeacht shuntasach acu ar oibriú ceart na stórála sealadaí nó ar an nós imeachta custaim lena mbaineann agus chun pointe (i) d’Airteagal 124(1) a fhorlíonadh.”;

               (5)in Airteagal 129, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

               “2. I gcás nach dtabharfar na hearraí ar taisceadh dearbhú iontrála achomair ina leith isteach i gcríoch chustaim an Aontais, cuirfidh na húdaráis chustaim an dearbhú sin ó bhail in aon cheann de na cásanna seo a leanas:

               (a) arna iarraidh sin don dearbhóir;

               (b) má tá 200 lá caite ón am a taisceadh an dearbhú.”;

               (6)in Airteagal 139, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 5:

               “5. I gcás nach mbeidh earraí a thíolacfar do lucht custaim, nach earraí de chuid an Aontais iad, cumhdaithe ag dearbhú iontrála achomair, agus cé is moite de chás inar tarscaoileadh an oibleagáid dearbhú den sórt sin a thaisceadh, taiscfidh duine de na daoine dá dtagraítear in Airteagal 127(4), gan dochar d’Airteagal 127(6), an dearbhú sin nó le húdarú ó na húdaráis chustaim, dearbhú custaim nó dearbhú stórála sealadaí ina ionad gan mhoill. Sna cásanna seo ina ndéanfar dearbhú custaim nó dearbhú stórála sealadaí a thaisceadh, áireofar ann ar a laghad na sonraí atá ag teastáil don dearbhú iontrála achomair.”;

               (7)in Airteagal 146, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

               “2. I gcás nach dtíolacfar na hearraí ar taisceadh dearbhú stórála sealadaí ina leith do chustam, cuirfidh na húdaráis chustaim an dearbhú sin ó bhail gan mhoill in aon cheann de na cásanna seo a leanas:

               (a) arna iarraidh sin don dearbhóir;

               (b) má tá 30 lá caite ón am a taisceadh an dearbhú.”;

               (8)cuirtear an tAirteagal seo a leanas isteach:

               “Airteagal 260a

               Earraí arna ndeisiú nó arna n-athrú i gcomhthéacs comhaontuithe idir an tAontas agus tríú tíortha

               1.
                     Deonófar faoiseamh iomlán ó dhleacht ar allmhairí do tháirgí próiseáilte de thoradh ar earraí atá faoin nós imeachta próiseála amach i gcás ina ndeimhneofar an méid seo a leanas chun sástacht na núdarás custaim:

               (a) deisíodh nó athraíodh na hearraí i dtír nó i gcríoch lasmuigh de chríoch chustaim an Aontais a bhfuil comhaontú tugtha i gcrích ag an Aontas léi lena bhforáiltear an faoiseamh sin, agus

               (b) comhlíonfar na coinníollacha le haghaidh an fhaoisimh a leagtar síos sa chomhaontú dá dtagraítear i bpointe (a).

               2.
                     Ní bheidh feidhm ag mír 1 maidir le táirgí próiseáilte de thoradh ar earraí comhionanna dá dtagraítear in Airteagal 223 ná maidir le táirgí athsholáthair dá dtagraítear in Airteagail 261 agus 262.”;

               (9)in Airteagal 272, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

               “2. I gcás nach dtabharfar na hearraí ar taisceadh dearbhú imeachta achomair ina leith amach as críoch chustaim an Aontais, cuirfidh na húdaráis chustaim an dearbhú sin ó bhail gan mhoill in aon cheann de na cásanna a leanas:

               (a) arna iarraidh sin don dearbhóir;

               (b) má tá 150 lá caite ón am a taisceadh an dearbhú.”;

               (10)in Airteagal 275, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

               “2. I gcás nach dtabharfar na hearraí ar taisceadh fógra ath-onnmhairithe ina leith amach as críoch chustaim an Aontais, cuirfidh na húdaráis chustaim an fógra sin ó bhail in aon cheann de na cásanna a leanas:

               (a) arna iarraidh sin don dearbhóir;

               (b) má tá 150 lá caite ón am a taisceadh an fógra.”.

               Airteagal 2

               Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

               Beidh feidhm ag Airteagal 1(1) ón 1 Eanáir 2019 ar aghaidh.

               Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach i ngach Ballstát.

               Arna dhéanamh sa Bhruiséil,

                  Thar ceann Pharlaimint na hEorpa
                        Thar ceann na Comhairle

                  An tUachtarán
                        An tUachtarán

                     (1)

                        IO L 269, 10.10.2013, lch. 1.

                     (2)

                        Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Deireadh Fómhair 2013 lena leagtar síos Cód Custaim an Aontais (IO L 269, 10.10.2013, lch. 1).