title: Togra le haghaidh RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad bliantúil an Aontais Eorpaigh

text:
|

52010PC0815

	[pic] | AN COIMISIÚN EORPACH |An Bhruiséil 22.12.2010COIM(2010) 815 leagan deireanach2010/0395 (COD)Togra le haghaidhRIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLEmaidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad bliantúil an Aontais EorpaighMEABHRÁN MÍNIÚCHÁINCOMHTHÉACS AN TOGRASa togra seo cuirtear san áireamh forbairtí reachtacha agus polaitiúla a tharla le déanaí agus a bhaineann leis an Rialachán Airgeadais (RA anseo feasta[1]).1.  Ar mhaithe le soiléireacht dhlíthiúil agus chun caibidlíocht Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle a éascú ('an t-údarás reachtach' anseo feasta), déanann an togra seo aon téacs amháin i bhformáid reachtach chaighdeánach (gan athmhúnlú) de dhá thogra ón gCoimisiún a rinneadh roimhe seo maidir le hathbhreithniú ar an RA. Bhain an dá thogra sin a rinneadh roimhe seo leis an athbhreithniú tríbhliantúil ar an Rialachán Airgeadais (COIM(2010)260 leagan deireanach), inar díríodh ar an bhfíorghá atá le breathnú arís ar mheicníochtaí seachadta an bhuiséid sa chomhthéacs reatha eacnamaíoch agus i bhfianaise na ndúshlán beartais a bheidh ann amach anseo; agus bhain siad leis an athbhreithniú ar an RA chun é a ailíniú le Conradh Liospóin (COIM(2010)71 leagan deireanach), lena n-áirítear oibleagáidí na mBallstát maidir le rialú agus iniúchóireacht inmheánach agus na freagrachtaí dá ndroim sin faoin mbainistíocht chomhpháirteach. Dá bhrí sin, tarraingítear siar an dá thogra sin (COIM(2010)260 leagan deireanach) agus (COIM(2010)71 leagan deireanach) a rinneadh roimhe seo.2.  Ina theannta sin, ionchorpraítear sa togra seo na hathruithe a rinneadh ar an RA de bharr ghlacadh Rialachán Uimh. 1081/2010 maidir leis an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (an 'SEGS' anseo feasta)[2] a bhunú.1.1. Nós ImeachtaÓ theacht i bhfeidhm Chonradh Liospóin, ní mór an RA a athbhreithniú i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach dá bhforáiltear in Airteagal 322 den CFAE. Ionas go mbeidh radharc foriomlán ag an údarás reachtach ar na modhnuithe atá beartaithe, leagtar amach Rialacha Cur Chun Feidhme an RA (RCCF anseo feasta[3]) mar aon leis an RA i bpacáiste amháin i ndoiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin. Glacfar na Rialacha Cur Chun Feidhme, ina bhfuil forálacha níos mionsonraithe a chomhlánaíonn an RA, faoi chumhachtaí tarmligthe an Choimisiúin de réir Airteagal 290 den CFAE.Níl aon athrú substaintiúil sa togra seo i gcomparáid leis an dá thogra a rinneadh roimhe seo agus atá luaite i bpointe 1 thuas. Dá bharr sin, is bailí fós an doiciméad inmheánach oibre de chuid sheirbhísí an Choimsiúin maidir le Rialacha Cur Chun Feidhme an RA (SEC(2010)), ar doiciméad é a chuir an Coimisiún isteach mar aon leis an athbhreithniú tríbhliantúil.1.2. AmchlárBa cheart a mheabhrú go bhfuil an t-athbhreithniú reatha ar an RA ar siúl ag an am céanna is atá na cláir iar-2013 á n-ullmhú. Ba cheart, dá bhrí sin, é a mheas sa chomhthéacs leathan sin. Ar an gcúis sin, tá sé tábhachtach go socróidh na gníomhaithe ar fad atá bainteach leis an bpróiséas reachtach, go háirithe Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle, amchlár uaillmhianach don athbhreithniú seo agus go n-aontóidh siad gur gá comhleanúnachas a áirithiú idir na rialacha airgeadais atá coisricthe sa RA agus ábhar na rialachán a bhaineann go sonrach le hearnálacha áirithe. Chun go mbeidh an méid sin éifeachtach, ba cheart dóibh díriú ar chomhaontú a chur i gcrích maidir leis an bpacáiste (Rialachán Airgeadais agus Rialacha Cur Chun Feidhme) chun go bhféadfaidh sé teacht i bhfeidhm an 1.1.2012, amchlár atá an-uaillmhianach i ngeall ar na srianta ar dluthchuid iad den ghnáthnós imeachta reachtach.CUSPÓIR AN TOGRAIs é an buiséad ceann de na príomhionstraimí chun beartais an AE a chur i gcrích. Tá níos mó ná EUR 126 billiún beartaithe don bhliain 2011 le dáileadh ar bheartais an AE a bheidh chun leas an Aontais agus a chuid saoránach. Sa chomhthéacs reatha eacnamaíoch, is tábhachtaí fós go mbeidh meicníochtaí seachadta an bhuiséid ag feidhmiú ar an mbealach is éifeachtúla is féidir agus go n-éascóidh siad cur chun feidhme bheartais an AE, ag an am céanna is a chinntíonn siad go gcaitear mar is ceart le hairgead na gcáiníocóirí Eorpacha. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go mbeidh na meicníochtaí sin simplí agus trédhearcach (go háirithe d'fhaighteoirí deiridh chistí an AE), go bhfágfaidh siad go bhféadfar an tairbhe is fearr is féidir a bhaint as acmhainní nach acmhainní de chuid bhuiséad an Aontais Eorpaigh iad agus ag an am céanna go neartófar cuntasacht an Choimisiúin i ndáil leis an mbuiséad a chur chun feidhme mar atá socraithe in Airteagal 317 den CFAE.Tá na prionsabail agus na rialacha ar fad a rialaíonn cur chun feidhme an bhuiséid sa RA. Tá gné chothrománach ann, i.e. tá sé infheidhme maidir le gach réimse caiteachais agus gach saghas ioncaim.2.1. An bonn atá leis an t ATHBHREITHNIÚ REATHANíor cheart ach na bunphrionsabail (RA, Teideal II) agus bunrialacha na bainistíochta buiséadaí agus airgeadais a bheith sa RA. Sonrófar na mionsonraí sna RCCFanna agus i 'ndlí bog' amhail treoirlínte inmheánacha. Ní mór do gach institiúid cloí leis na prionsabail sin agus ní mór cloí leo i ngach gníomh reachtach[4]; ba cheart iad a choinneáil cobhsaí agus a laghad maoluithe is féidir a bheith orthu.Maidir leis an ábhar, ba cheart príomheilimintí na leasuithe airgeadais a chaomhnú, go háirithe iad seo a leanas: ról na ngníomhaithe airgeadais, tábhacht an chinnidh airgeadais a ghlac an Coláiste i ndáil le caiteachas oibríochtúil, comhtháthú rialuithe i seirbhísí oibríochtúla, feidhm na hiniúchóireachta inmheánaí, buiséadú gníomhaíochtbhunaithe, agus prionsabail chuntasaíochta agus na bunrialacha is infheidhme maidir le deontais a nua-aoisiú. Ba cheart rialacha soláthair a chaomhnú i gcomhréir leis na Treoracha soláthair.Thairis sin, ba cheart a chuimhneamh nach bhfuil modhnuithe ar an RA ag teastáil gach uair atá deacracht le cur i bhfeidhm na rialacha. I dtromlach mór na gcásanna, ní hé an RA is cúis leis na deacrachtaí a thagann chun cinn le linn an chomhairliúcháin phoiblí agus d'fhéadfaí iad a réiteach ach na rialacha a léirmhíniú. Eascraíonn deacrachtaí freisin as rialacháin earnáilbhunaithe toisc go gcuireann leibhéal an mhionsonraithe agus na castachta go mór leis an mbaol go ndéanfar botún nó go mbainfear míchiall astu.A mhéid a bhaineann le cur chuige, rinneadh gach modhnú substaintiúil a mheas i leith na bpointí cóimheasa seo a leanas:-  an t-ualach riaracháin ar thairbhithe, ar chonraitheoirí agus ar chomhpháirtithe cur chun feidhme a laghdú;-  an tairbhe is fearr is féidir a bhaint as leithreasaí an bhuiséid a éascú, nuair is féidir;-  an oibleagáid atá ar an gCoimisiúin faoi Airteagal 317 den Chonradh a éascú maidir leis an mbuiséad a chur chun feidhme agus na cuspóirí beartais a bhaint amach trí ionstraimí seachadta a fheabhsú agus trína rialacha agus na nósanna imeachta a shimpliú;-  bainistíocht fhónta airgeadais a áirithiú agus leasanna airgeadais an Aontais a chosaint in aghaidh calaoise agus in aghaidh gníomhaíochtaí mídhleathacha eile[5].2.2. AN GÁ ATÁ LE LEASÚTá leasú de dhíth d'fhonn na rialacha airgeadais a chur in oiriúint do riachtanais nua cur chun feidhme an bhuiséid (cómhaoiniú i dteannta deontóirí eile, ionstraimí sonracha airgeadais, comhpháirtíochtaí príobháideacha poiblí) nó i gcás ina gcruthaíonn na bunphrionsabail ualach oibre neamh-chomhréireach (ús ar réamh-mhaoiniú) nó ina bhféadfaidh siad cur isteach go míchuí ar éifeachtúlacht (toirmeasc ar chur chun feidhme an bhuiséid trí chomhlachtaí na hearnála príobháidí). Ní mór dámhachtain conarthaí agus deontas beag a éascú freisin.Ina theannta sin, ba cheart nasc nua a bheith ann idir an RA agus na RCCFanna mar thoradh ar an nós imeachta nua atá infheidhme maidir leis na RCCFanna, mar atá leagtha amach i gConradh Liospóin, sa chaoi is go ndéanfar athbhreithniú iomlán ar shraith iomlán na rialacha airgeadais. Chuige sin, ba cheart roinnt forálacha de na RCCFanna ina sonraítear faoi láthair eisceachtaí nó maoluithe ar fhorálacha an RA a thabhairt isteach san FR féin, agus níor cheart ach sonraí teicniúla agus rialacha cur chun feidhme[6] a bheith sna RCCFanna.Sa chomhthéacs seo, tá an togra ón gCoimisiúin bunaithe ar na cuspóirí seo a leanas:-  a thuilleadh solúbthachta a thabhairt isteach i gcur i bhfeidhm phrionsabail an bhuiséid, rud a d'fheilfeadh níos fearr do riachtanais oibríochtúla agus a mhaolódh an t-ualach riaracháin neamhriachtanach ar fhaighteoirí chistí de chuid an Aontais;-  cuíchóiriú a dhéanamh ar an gcaidreamh leis na comhpháirtithe cur chun feidhme sin a gcuireann an Coimisiún bainistíocht clár nó cuid de na gníomhaíochtaí cláraithe (tionscadail) de chúram orthu, ag cur san áireamh, go háirithe, an cineál comhpháirtí cur chun feidhme atá ann (na Ballstáit, gníomhaireachtaí, an Banc Eorpach Infheistíochta, oibreoirí poiblí agus príobháideacha, etc.) agus na rioscaí a bhaineann leo ó thaobh airgeadais de (comhréireacht);-  bainistíocht bhunaithe ar fhíorchostas (ionchuir) seachas scéim feidhmíochtbhunaithe (aschuir) a úsáid i gcóras na ndeontas, chun díriú níos fearr ar chuspóirí beartais agus chun go simpleofar go suntasach na ceanglais maidir le nósanna imeachta agus doiciméadacht a bhaint amach chun leas na dtairbhithe, agus úsáid cnapshuimeanna a éascú;-  bainistíocht fhónta airgeadais a áirithiú agus ag an am céanna deis shuntasach solúbthachta a thabhairt do na hoifigigh údarúcháin ionas gur féidir leo na hacmhainní a oiriúnú dá mbaic oibríochtúla agus do na rioscaí airgeadais atá i ndán dóibh;-  an córas um bainistíocht riosca agus na bearta rialaithe a nua-aoisiú ionas go mbeidh siad i gcomhréir níos fearr leis an dóchúlacht earráidí a bheith ann, agus leis an gcostas atá i gceist.2.3. ailíniú le conradh liospóinDen chéad uair le blianta fada anuas, foráiltear i gConradh Liospóin (Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh - CFAE), a tháinig i bhfeidhm an 1 Nollaig 2009, go ndéanfar athruithe tábhachtacha maidir le saincheisteanna buiséid agus airgeadais. Ba cheart na hathruithe sin a léiriú sa RA agus ba cheart baint a bheith acu leis an méid seo a leanas go háirithe:- an creat airgeadais ilbhliantúil a thabhairt isteach sa Chonradh, agus an nasc idir an creat agus an nós imeachta buiséadach bliantúil: ina thaobh sin, mar thoradh ar an gcreat airgeadais a thabhairt isteach sa CFAE, ba cheart forálacha áirithe den Chomhaontú Idirinstitiúideach (CII) maidir le smacht buiséadach agus le bainistíocht fhónta airgeadais a thabhairt isteach sa Rialachán Airgeadais;- an nós imeachta buiséadach bliantúil nua agus deireadh a chur leis an idirdhealú idir caiteachas éigeantach agus caiteachas neamhéigeantach, nithe a bhfuil tionchar acu ar na forálacha maidir le haistrithe agus na dóú codanna déag sealadacha;- na forálacha nua a tugadh isteach in Airteagal 317 den CFAE maidir le hoibleagáidí rialaithe agus iniúchóireachta na mBallstát i gcur chun feidhme an bhuiséid, mar aon le Pointe 44 den Chomhaontú Idirinstitiúideach (CII) maidir le smacht buiséadach agus bainistíocht fhónta airgeadais (Féach pointe 4.3.1. chun tuilleadh sonraí a fháil).Foráiltear leis an togra seo freisin go ndéanfar an RA a chuíchóiriú i gcomhréir le Conradh Liospóin, trí oiriúnuithe teicniúla agus trí fhorálacha nach bhfuil feidhm acu a thuilleadh a scriosadh.TORTHAÍ AN CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARACuireann an togra seo le torthaí an chomhairliúcháin phoiblí an 19 Deireadh Fómhair 2009[7] as as ar tháinig 235 moladh ó gach saghas geallsealbhóra a chuireann cistí de chuid an Aontais chun feidhme nó a fhaigheann na cistí sin, idir shaoránaigh agus oibreoirí poiblí agus príobháideacha agus riaracháin réigiúnacha agus náisiúnta. Go háirithe, dírítear sa togra ar aghaidh a thabhairt ar an ábhar is mó imní a cuireadh in iúl le linn an chomhairliúcháin phoiblí sin, i.e. an t-ualach riaracháin róthrom a chuirtear ar fhaighteoirí chistí de chuid an Aontais.Tá an Coimisiún tar éis leas a bhaint as taithí a sheirbhísí oibríochtúla, óir ghlac siadsan páirt i gcomhairliúchán fairsing inmheánach, agus as ceachtanna a foghlaimíodh ó athbhreithnithe roimhe seo.ÁBHAR MIONSONRAITHE AN TOGRATá trí phríomhchuspóir leis an athbhreithniú seo.4.1. SimpliúChun nósanna imeachta deontais a shimpliú agus chun go dtósófar ar chur chuige atá bunaithe ar thorthaí a úsáid, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún úsáid cnapshuimeanna agus ionstraimí eile a éascú chun go bhféadfaidh an Coimisiún measúnú réasúnta a dhéanamh ar an méid is gá chun tionscadal a chur i gcrích agus chun an méid sin a shocrú ex ante . Amach anseo, is minice a d'íocfaí deontas, ar bhonn an mheasúnaithe ex ante sin, ar fhianaise a sholáthar go bhfuil an tionscadal curtha i gcrích.Thairis sin, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún rialacha lena gceanglaítear ús ar réamh-mhaoiniú a athbhreithniú. Sa RA reatha cuirtear ualach riaracháin díréireach ar thairbhithe deontais trí iallach a chur orthu cuntas bainc ar leith a oscailt chun go bhféadfaidh siad ús arna ghiniúint ar na cistí a fuarthas a aisíoc. Sa chleachtas is minic a bhíonn na méideanna lena mbaineann an-íseal. Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún an cur chuige reatha a iompú droim ar ais: mar phrionsabal, ní bheadh ús ar réamh-mhaoiniú dlite don Aontas, mura bhforáiltear sa chomhaontú deontais, ar chúiseanna comhréireachta (ex. méideanna an-mhóra a bheith i gceist) agus mura bhforálann bainistíocht fhónta airgeadais, nach mór ús a infheistiú sa tionscadal nó nach mór é a aisghabháil.Maidir le rialacha soláthair, déantar na forálacha maidir le ráthaíochtaí bainc atá le soláthar ag an gconraitheoir agus na nósanna imeachta maidir le dámhachtain conarthaí bheaga a mhodhnú ar mhaithe le simpliú.4.2. Tuilleadh torthaí a fháil le h ACMHAINNÍ TEORANTA (AN TAIRBHE IS FEARR IS FÉIDIR A BHAINT AS NA h ACMHAINNÍ ATÁ AR FÁIL)Is léir don Choimisiún gur gá tairbhe níos fearr a bhaint as cistí de chuid an Aontais i bhfianaise dhá fhorbairt polaitiúla: na Treoirlínte Polaitiúla a ghlac Uachtarán an Choimisiúin Barroso in 2009 le haghaidh a dhara sainordú, ar Treoirlínte Polaitiúla iad inar beartaíodh infheistíocht a uasmhéadú agus ionstraimí airgeadais nuálacha a cheapadh, agus na srianta buiséadacha ar leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais, nithe a mbeidh tionchar acu ar na caibidlíochtaí maidir leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil a bheidh ann sa todhchaí (iar-2013).Tá roinnt ionstraimí beartaithe chun an tairbhe is fearr is féidir a bhaint as cistí de chuid an Aontais, lena n-áirítear:-  Cistí i réimse an chaidrimh sheachtraigh a chomhthiomsú: in éineacht leis na rialacha athbhreithnithe maidir le hioncam sannta seachtrach, trí chistí iontaobhais an AE a chruthú beifear in ann cistí ó go leor foinsí a chomhthiomsú (Ballstáit, Buiséad an Aontais, tríú tíortha);-  Sineirgíocht le cistí dílse an BEI: is é is aidhm don togra seo úsáid chórasach ionstraimí éagsúla (cistí de chuid an AE/cistí de chuid an BEI le haghaidh caipitil riosca, cistí ráthaíochta, iasachtaí fadtéarmacha) a chur chun cinn, ar ionstraimí iad a chuireann san áireamh an stádas 'comhpháirtí faoi phribhléid' atá ag an BEI faoi Chonradh an AE, agus a mhéid a chuidíonn sé le neartú an mhargaidh inmheánaigh;-  Sineirgíocht le cistí príobháideacha agus comhpháirtíochtaí poiblí-príobháideacha (CPPanna) : tá sé beartaithe ag an gCoimisiún cruthú CPPanna a éascú, trí bhíthin tarmligin ón gCoimisiún chuig eintiteas príobháideach ar éirigh leis i seiceáil ex ante (an cumas cistí poiblí a bhainistiú i gcomhréir le caighdeáin na bainistíochta fónta airgeadais), nó trí bhíthin bunghnímh lena gcuirtear de chúram ar chomhlacht poiblí de chuid an AE CPP a chur chun feidhme, faoi chuimsiú rialacháin réime 'éadroim';-  Éifeacht luamháin duaiseanna in earnáil an Taighde agus na Forbartha : ar bhonn an méid a d'fhoghlaim sé óna thaithí rathúil thar lear, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún rialacha a shoiléiriú maidir le duaiseanna a thabhairt a bhféadfaí, san am atá le teacht, níos mó úsáide a bhaint astu chun infheistíochtaí T&F sa Taighde agus san Fhorbairt a spreagadh.4.3. Cuntasacht a mhéadú: freagrachtaí na g COMHPHÁIRTITHE CUR CHUN FEIDHME AGUS 'RIOSCA INGHLACTHA EARRÁIDE'4.3.1. Na modhanna éagsúla cur chun feidhme a athshainiúIs é is aidhm don togra na modhanna éagsúla cur chun feidhme a shimpliú (bainistíocht dhíreach/indíreach láraithe, bainistíocht chomhpháirteach, bainistíocht dhíláraithe agus comhbhainistíocht), chun go mbeidh na rialacha is infheidhme maidir leis na modhanna éagsúla níos comhleanúnaí agus chun cuntasacht na gcomhpháirtithe cur chun feidhme a threisiú chun tacú leis an gCoimisiún agus a dhualgas faoin gConradh á chomhlíonadh aige.Tá sraith comhphrionsabal beartaithe ag an gCoimisiún, ar prionsabail iad a mbeidh feidhm acu i ngach cás bainistíochta indírí, i.e. aon uair a chuireann an Coimisiún de chúram ar thríú páirtithe buiséad an Aontais a chur chun feidhme. Is iad seo a leanas na prionsabail thuasluaite (d'fhéadfaí iad a chomhlánú le rialacha earnáilsonracha):-  An cumas cistí de chuid an AE a bhainistiú a fhíorú ex ante, ag cur san áireamh go cuí rioscaí sonracha na ngníomhaíochtaí lena mbaineann (solúbthacht agus comhréireacht);-  Oibleagáidí bainistíochta, rialaithe agus iniúchóireachta (bainistíocht fhónta airgeadais);-  Slabhra amháin cuntasachta, a bhunófar go háirithe trí bhíthin na ndearbhuithe bliantúla urrúis maidir le bainistíocht a bheidh le síniú ag comhpháirtithe cur chun feidhme an Choimisiúin agus trí bhíthin imréitigh rialta cuntas.Is iad na Ballstáit an comhpháirtí is tábhachtaí atá ag an gCoimisiún agus tá ról fíor-riachtanach le glacadh acu i gcur chun feidhme an bhuiséid (Airteagal 317(5) den CFAE). Cuirtear an méid sin san áireamh sa RA reatha agus i dtogra an Choimisiúin trína fhoráil go mbeidh rialacha sonracha ann, a léireoidh na comhphrionsabail atá luaite.Tógann an togra maidir le bainistíocht chomhpháirteach ar a bhfuil ann cheana agus léiríodh go bhfeidhmíonn a bhfuil ann cheana go maith i réimse na bainistíochta comhpháirtí. Ar bhonn Airteagal 317 den CFAE, lena bhforáiltear go leagfaidh an RA síos oibleagáidí rialaithe agus iniúchóireachta na mBallstát i gcur chun feidhme an bhuiséid agus na freagrachtaí dá ndroim sin, sainítear sa togra na bunfheidhmeanna nach mór do chórais bhainistíochta agus rialaithe faoi bhainistíocht chomhpháirteach a fheidhmiú. Tá go leor solúbthachta ag na Ballstáit chun na struchtúir riaracháin atá acu cheana a chur in oiriúint do na feidhmeanna sin.4.3.2. Coincheap an riosca inghlactha earráide a thabhairt isteachGo dtí seo, úsáideadh an leibhéal ábharthachta caighdeánach 2 % a chuireann an Chúirt Iniúchóirí i bhfeidhm ar an mbuiséad ar fad mar phointe cóimheasa chun measúnú a dhéanamh ar conas a bhainistigh an Coimisiún riosca, beag beann ar na rioscaí agus costas na rialuithe a bhí i gceist i ngach réimse beartais. Chun go mbeidh slat tomhais níos fearr ann chun bainistiú riosca an Choimisiúin a mheas, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún go gcinnfidh an Chomhairle agus Parliamint na hEorpa riosca inghlactha earráide le haghaidh gach réimse bheartais tar éis togra ón gCoimisiún a fháil ina measúnófar an costas agus na sochair a bhaineann le rialuithe.Dá bhrí sin, uirlis úsáideach don Choimisiún a bheadh i riosca inghlactha earráide arna shainiú le haghaidh gach réimse bheartais, le húsáid ex ante, chun go bhféadfadh an Coimisiún an chaoi a mbainistíonn sé cláir a oiriúnú ag brath ar na rioscaí i gceist. Ní chuireann sé isteach ar shocruithe rialaithe nó ar bhearta ceartaitheacha a chuirtear i bhfeidhm i gcás ina mbraitear earráidí. Thairis sin, ní bheadh gá, de bharr an riosca inghlactha earráide, le leibhéil earráide inghlactha difreáilte de réir Ballstáit ach bheadh an RIE infheidhme maidir le réimse beartais ar leibhéal an Aontais.2010/0395 (COD)Togra le haghaidhRIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLEmaidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad bliantúil an Aontais EorpaighTÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGHAg féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 322 de, i gcomhar leis an gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach, agus go háirithe Airteagal 106a de,Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach[8],Ag féachaint don tuairim ón gCúirt Iniúchóirí[9],Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na Parlaimintí náisiúntaAg gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach,De bharr an méid seo a leanas:3.  Rinneadh Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002 ón gComhairle an 25 Meitheamh 2002 maidir leis an Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta na gComhphobal Eorpach[10] a leasú go substaintiúil roinnt uaireanta. Ós rud é go bhfuiltear chun a thuilleadh leasuithe a dhéanamh, lena n-áirítear leasuithe arb é is aidhm leo leasuithe a tugadh isteach le Conradh Liospóin a chur san áireamh, ba cheart Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002 a chur in ionad an Rialacháin seo, ar mhaithe le soiléireacht.4.  Leagadh síos i Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002 na prionsabail bhuiséadacha agus na rialacha airgeadais atá le hurramú i ngach gníomh reachtach agus ag gach institiúid. Is gá bunphrionsabail, coincheap agus struchtúr an Rialacháin sin mar aon le bunrialacha na bainistíochta buiséadaí agus airgeadais a choinneáil. Ba cheart maoluithe ar na bunphrionsabail sin a athbhreithniú agus a shimpliú a oiread is féidir, ag cur san áireamh a ábharthaí atá siad, an breisluach a bhaineann leo ó thaobh bhuiséad bliantúil an Aontais de ('an buiséid' anseo feasta), agus an t-ualach a chuireann siad ar na geallsealbhóirí. Is gá príomheilimintí an leasaithe airgeadais a choinneáil agus a neartú, mar atá ról na ngníomhaithe airgeadais, rialuithe a chomhtháthú i seirbhísí oibríochtúla, na hiniúchóirí inmheánacha, buiséadú gníomhaíochtbhunaithe, prionsabail agus rialacha cuntasaíochta agus bunphrionsabail deontas a nuachóiriú.5.  I ngeall ar chineál sonrach an Bhainc Cheannais Eorpaigh agus a chúraimí, go háirithe a neamhspleáchas maidir lena chúrsaí airgeadais a bhainistiú, ba cheart é a eisiamh ó raon feidhme an Rialacháin Airgeadais.6.  I bhfianaise na taithí praiticiúla a fuarthas, ba cheart rialacha a bheith sa Rialachán seo d'fhonn é a chur in oiriúint do na riachtanais athraitheacha a bhaineann leis an mbuiséid a chur chun feidhme, e.g. cómhaoiniú a dhéanamh i gcomhar le deontóirí eile, d'fhonn éifeachtacht cabhrach seachtraí a mhéadú agus d'fhonn úsáid ionstraimí áirithe airgeadais ar nós iad sin a tugadh i gcrích leis an mBanc Eorpach Infheistíochta nó cur chun feidhme trí chomhpháirtíochtaí poiblí príobháideacha a éascú.7.  I Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002 ní dhearnadh ach na prionsabail ghinearálta agus na bunrialacha lena rialaítear an earnáil bhuiséadeach a chumhdaítear sna Conarthaí a lua, ach rinneadh na forálacha cur chun feidhme a leagan síos i Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2342/2002 ón gCoimisiún an 23 Nollaig 2002 lena leagtar síos rialacha mionsonraithe i dtaca le Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002 ón gComhairle maidir leis an Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta na gComhphobal Eorpach[11] a chur chun feidhme, chun ordlathas níos fearr rialacha a bhaint amach agus chun gur fusa Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002 a léamh. Faoin gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh ('CFAE' anseo feasta) féadfaidh cumhachtaí a tharmligean chuig an gCoimisiún gníomhartha a bhfuil feidhm ghinearálta leo a ghlacadh chun eilimintí neamhriachtanacha áirithe de ghníomhartha reachtacha a fhorlíonadh nó a leasú. Ba cheart, dá bhrí sin, roinnt forálacha atá leagtha síos i Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2342/2002 a ionchorprú sa Rialachán seo. Níor cheart ach mionsonraí teicniúla agus rialacha cur chun feidhme a bheith sna rialacha mionsonraithe maidir le conas a ghlacfaidh an Coimisiún leis an Rialachán seo.8.  Bhí an comhar póilíneachta agus breithiúnach in ábhair choiriúla mar dhlúthchuid de bheartais eile agus gníomhaíochtaí inmheánacha eile de chuid an Aontais Eorpaigh. Níl údar a thuilleadh leis na forálacha sonracha airgeadais is infheidhme maidir leis an mbeartas sin agus ba cheart iad a scrios dá bhrí sin.9.  Faoin gcreat airgeadais ilbhliantúil do 2007–2013 a bunaíodh leis an gComhaontú Idirinstitiúideach an 17 Bealtaine 2006 idir Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún maidir le smacht buiséadach agus le bainistíocht fhónta airgeadais[12], níl an Ciste Ráthaíochta le haghaidh gníomhaíochtaí seachtracha faoi réir córais speisialta a thuilleadh. Is i líne bhuiséid ar leith a iontráiltear íocaíochtaí leis an gCiste sin. Níl aon ghá leis na forálacha sonracha airgeadais ábhartha a thuilleadh agus níor cheart iad a bheith sa Rialachán seo dá bhrí sin.10.  Ba cheart na rialacha lena rialaítear ús arna ghiniúint le réamh-mhaoiniú a shimpliú ós rud é go gcuireann siad ualach róthrom riaracháin ar fhaighteoirí chistí de chuid an Aontais agus ar sheirbhísí an Choimisiúin agus ós rud é gur ábhar míthuisceana iad idir seirbhísí an Choimisiúin agus oibreoirí agus comhpháirtithe. Ar mhaithe le simpliú, a fhad a bhaineann le tairbhithe deontais go háirithe, agus i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais, níor cheart oibleagáid a bheith ann a thuilleadh ús ar réamh-mhaoiniú a ghiniúint ná an t-ús sin a athghabháil. Mar sin féin, ba cheart é a bheith ceadmhach oibleagáid dá leithéid a bheith mar chuid de chomhaontú tarmligin sa chaoi is go bhféadfaí ús a ghintear trí réamh-mhaoiniú i gcomhair na gclár arna mbainistiú ag roinnt toscairí a athúsáid nó a athghabháil.11.  Sna rialacha maidir le hioncam sannta a thabhairt anonn, ba cheart aird a thabhairt ar an idirdhealú idir ioncam sannta seachtrach agus ioncam sannta inmheánach. Ionas go n-urramófar an chríoch a shann an deontóir, ba cheart ioncaim shannta sheachtracha a thabhairt anonn go huathoibríoch agus a úsáid go dtí go mbeidh na hoibríochtaí go léir a bhaineann leis an gclár nó leis an ngníomhaíocht ar sannadh dóibh iad curtha i gcrích. I gcás ina bhfaighfear an t-ioncam sannta seachtrach le linn na bliana deireanaí den chlár nó den ghníomhaíocht, ba cheart é a bheith ceadmhach é a úsáid le linn na céad bliana den ghníomhaíocht nó den chlár ina dhiaidh sin. Ba cheart é a bheith ceadmhach ioncam sannta inmheánach a thabhairt anonn ar feadh aon bhliana amháin, mura sonraítear a mhalairt sa bhunghníomh is infheidhme nó i gcúinsí eisceachtúla a bhfuil údar cuí tugtha dóibh.12.  Maidir le dóú codanna déag sealadacha, ba cheart na rialacha a shoiléiriú maidir le haon chás ina gcinnfeadh Parlaimint na hEorpa laghdú a dhéanamh ar mhéid an chaiteachais bhreise a sháraíonn na dóú codanna déag sealadacha a ghlac an Chomhairle i gcomhréir le hAirteagal 315 den CFAE.13.  Ceanglaítear sa Chonradh go leagfar síos an creat airgeadais ilbhliantúil i bhfoirm rialacháin. Is gá, dá bhrí sin, forálacha áirithe den chreat airgeadais do 2007–2013 a ionchorprú sa Rialachán seo. Go háirithe, d'fhonn smacht buiséadach a áirithiú, is gá nasc a bhunú idir an creat airgeadais ilbhliantúil agus an nós imeachta buiséadach bliantúil. Is gá freisin forálacha a bheith ann maidir le gealltanas Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle cloí leis na leithdháiltí leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí atá leagtha síos sna gníomhartha bunúsacha um oibríochtaí struchtúrtha, um an bhforbairt tuaithe agus um an gCiste Iascaigh Eorpach.14.  Ba cheart an maolú maidir le hioncam sannta a athrú sa chaoi is go gcuirfear san áireamh sainiúlachtaí ioncaim shannta inmheánaigh a thig as leithreasaí arna n-údarú ag an údarás buiséadach, ar an taobh amháin, agus, ar an taobh eile, sainiúlachtaí ioncaim shannta sheachtraigh arna bhailiú ag deontóirí éagsúla agus arna shannadh ag na deontóirí sin do chlár sonracha nó do ghníomhaíocht shonrach. Ina theannta sin, ba cheart leanúint de chead a thabhairt do dheontóirí gníomhaíochtaí seachtracha a chómhaoiniú, gníomhaíochtaí daonnúla go háirithe, fiú amháin mura bhfuil foráil maidir le cómhaoiniú den sórt sin sa bhunghníomh. Chun bainistiú stoc eastáit réadaigh a éascú, ba cheart ioncam as díol foirgneamh nó as oibríochtaí asamhlaithe a bheith ar áireamh ar liosta na n-ioncam sannta inmheánach.15.  A fhad a bhaineann le hioncaim shannta a thíolacadh sa dréachtbhuiséad, ba cheart a thuilleadh trédhearcachta a thabhairt isteach trí fhoráil a dhéanamh go ndéanfar méideanna ioncaim shannta a áireamh sa dréachtbhuiséad i gcás méideanna atá cinnte uair a bhunaithe.16.  Maidir le prionsabal na sonraíochta, ní dhéantar idirdhealú a thuilleadh idir caiteachas éigeantach agus caiteachas neamhéigeantach. Dá bhrí sin, ba cheart forálacha maidir le haistrithe a oiriúnú dá réir.17.  Ina theannta sin, ba cheart roinnt gnéithe de na rialacha maidir le haistriú leithreasaí a shimpliú agus a shoiléiriú ós rud é go bhfuil sé léirithe go bhfuil na rialacha sin liopasta nó doiléir agus iad á gcur i bhfeidhm. Is gá cur i bhfeidhm níos fearr buiséadach a áirithiú, go háirithe a fhad a bhaineann le leithreasaí faoi chomhair íocaíochtaí, ioncaim shannta agus leithreasaí riaracháin a bhaineann le roinnt teideal. Chuige sin ba cheart tíopeolaíocht na n-aistrithe a shimpliú agus ba cheart a thuilleadh solúbthachta a bheith ceadmhach i nós imeachta um ghlacadh roinnt aistrithe. Go háirithe, tá sé léirithe gur rud ábhartha éifeachtúil é an fhéidearthacht atá ag an gCoimisiún cinneadh a dhéanamh leithreasaí neamhúsáidte buiséadacha a aistriú nuair atá tubaistí agus géarchéimeanna idirnáisiúnta daonnúla ann. Ba cheart, dá bhrí sin, an fhéidearthacht sin a leathnú d'fhonn teagmhais eile a thiteann amach tar éis an 1 Nollaig a chumhdach. Sna cásanna sin, ar mhaithe le trédhearcacht, ba cheart don Choimisiún an t-údarás buiséid a chur ar an eolas láithreach maidir lena chinneadh. Ina theannta sin, ba cheart don Choimisiún cinneadh neamhspleách a dhéanamh, laistigh de theoireannacha áirithe, maidir le haistrithe ón gcúlchiste cúnaimh éigeandála.18.  Maidir le prionsabail na comhréireachta, ba cheart coincheap an riosca inghlactha earráide a thabhairt isteach sa mheasúnú riosca a dhéanann an t-oifigeach údarúcháin. Ba cheart do na hinsititiúidí a bheith in ann imeacht ón tairseach ábharthachta 2 % a úsáidtear sa Chúirt Iniúchóirí chun teacht ar chinneadh maidir le dlíthiúlacht agus rialtacht na mbun-idirbheart. B'iomchuí dá n-úsáidfeadh an tÚdarás um Urscaoileadh leibhéil inghlactha riosca mar bhunús chun cáilíocht na bainistíochta riosca a dhéanann an Coimisiún a mheas. Dá bhrí sin, ba cheart do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle an leibhéil inghlactha riosca earráide i ngach réimse beartais a chinneadh, ag cur san áireamh na costais agus na sochair a bhaineann le rialuithe.19.  I gcomhréir le hAirteagal 316 den CFAE, ba cheart foráil a dhéanamh go gcomhroinnfidh an Chomhairle Eorpach agus an Chomhairle an roinn chéanna den Bhuiséad.20.  Ba cheart an nós imeachta buiséadach bliantúil mar atá arna leasú faoin CFAE a léiriú sa Rialachán Airgeadais.21.  Maidir le bunú an bhuiséid, tá sé tábhachtach struchtúr agus tíolacadh an dréachtbhuiséid arna tharraingt suas ag an gCoimisiún a shainiú go soiléir. Ba cheart an réamhrá ginearálta a ghabhann leis an dréachtbhuiséad a bheith níos mionsonraithe. Is gá, freisin, foráil maidir le cláreagrú airgeadais a bheith ann i gcomhair na mblianta atá le teacht mar aon le foráil maidir le féidearthacht a bheith ag an gCoimisiún aon doiciméad oibre a thacaíonn le hiarratais bhuiséadacha a chur isteach.22.  Maidir le saintréithe an Chomhbheartais Eachtraigh agus Slándála, ba cheart na cineálacha bunghníomhartha is féidir a bheith ann faoin CFAE agus faoi Theideal V agus VI den Chonradh ar an Aontas Eorpach a thabhairt cothrom le dáta. Ina theannta sin, ba cheart an nós imeachta lena nglactar bearta ullmhúcháin i réimse na gníomhaíochta seachtraí a chur in oiriúint d'fhorálacha an CFAE.23.  Maidir le modhanna cur chun feidhme, ar modhanna iad a rialaíonn, go háirithe, na coinníollacha faoina seachtraítear cumhachtaí cur chun feidhme chuig tríú páirtithe, tá na rialacha tar éis éirí róchasta le blianta anuas agus ba cheart iad a shimpliú. Mar sin féin, an cuspóir tosaigh a bhí le seachtrú, i.e. a áirithiú, is cuma cén modh cur chun feidhme atá ann, go gcuirfí caiteachas chun feidhme agus leibhéal rialaithe agus trédhearcachta ann a bheadh coibhéiseach leis an leibhéal a mbítear ag súil leis ó sheirbhísí an Choimisiúin, ba cheart é a choinneáil. Dá bhrí sin, ba cheart idirdhealú soiléir a dhéanamh idir na cásanna sin ina ndéanann an Coimisiún nó a ghníomhaireachtaí feidhmiúcháin an buiséad a chur chun feidhme go díreach, agus cásanna ina gcuireann tríú páirtithe chun feidhme go hindíreach é. Ba cheart go bhféadfaí, trína bhíthin sin, comhchóras bainistíochta indírí a bhunú a fhéadfar a chur in oiriúint i gcomhréir le rialacha earnáilsonracha, go háirithe i gcásanna ina gcuirfidh na Ballstáit an buiséad chun feidhme go hindíreach faoin gcomhbhainisitíocht. Ba cheart, go háirithe, a bheith ar áireamh i gcomhchóras dá leithéid na bunphrionsabail atá le hurramú ag an gCoimisiún i gcás ina gcinnfidh sé an buiséad a chur chun feidhme go díreach mar aon leis na bunphrionsabail atá le hurramú ag páirtithe a gcuirfear de chúram orthu é a chur chun feidhme. Ba cheart don Choimisiún a bheith in ann rialacha agus nósanna imeachta de chuid an Aontais a chur i bhfeidhm, nó glacadh le cur i bhfeidhm rialacha an eintitis ar cuireadh cúram air, ar chuntar go ráthóidh an t-eintiteas sin cosaint choibhéiseach ar leasanna airgeadais an Aontais.24.  Ba cheart na rialacha maidir le measúnú ex ante ar eintitis – amach ó Bhallstáit nach bhfuil faoi réir measúnuithe ex ante – a chur in oiriúint d'fhonn a áirithiú go ndéanfaidh gach eintiteas ar cuireadh cúram air leibhéal cosanta ar leasanna an Aontais a bhaint amach atá coibhéiseach leis an leibhéal a cheanglaítear leis an Rialachán seo. Mar chuid de chúraimí maoirseachta an Choimisiúin, is gá foráil a dhéanamh maidir le sraith oibleagáidí rialuithe agus iniúchóireachta, lena n-áirítear nósanna imeachta um imréiteach cuntas i gcás gach cineáil bhainistíochta buiséid.25.  D'fhonn riachtanais oibríochtúla a chur san áireamh agus d'fhonn cur chun feidhme a éascú do thairbhithe nó do chomhpháirtithe cur chun feidhme ionchasacha, ba cheart do na riachtanais leanúint de bheith comhréireach leis na rioscaí atá sonrach don ghníomhaíocht agus do dhálaí ginearálta rialuithe na gníomhaíochta sin. Ba cheart cineál na gcúraimí agus na mbeart a dhéanann an Coimisiún mar chuid den mhaoirseacht ar an ngníomhaíocht agus mar chuid den thacaíocht di a chur san áireamh agus cumas an tríú páirtí nó an eintitis riachtanais dá leithéidí a chomhlíonadh á mheas. Ina theannta sin, ba cheart ionstraimí nua airgeadais ar nós ionstraimí airgeadais agus comhpháirtíochtaí príobháideacha agus poiblí a áireamh sa Rialachán chun gur fusa buiséid agus beartais a chur chun feidhme.26.  Léiríonn an taithí a fuarthas le comhpháirtíochtaí poiblí príobháideacha a institiúdaíodh mar chomhlachtaí de chuid an Aontais faoi Airteagal 185 de Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002 gur cheart malairtí breise a chruthú d'fhonn rogha na n-ionstraimí a leathnú sa chaoi is go n-áireofaí comhlachtaí a bhfuil a rialacha níos solúbtha agus níos inrochtana ag na comhpháirtithe príobháideacha ná mar atá na rialacha is infheidhme maidir le hinstitiúidí an Aontais. Ba cheart malairtí nua den chineál sin a oibriú faoi bhainistíocht indíreach. Is é rud ba cheart a bheith sna malairtí sin comhlacht a bunaíodh le bunghníomh agus a bhfuil rialacha airgeadais aige a chuireann san áireamh na prionsabail is gá d'fhonn bainistíocht fhónta airgeadais ar chistí an Aontais a áirithiú. Ba cheart na prionsabail sin a ghlacadh i rialachán tarmligthe agus ba cheart iad a bheith bunaithe ar na prionsabail a gcaithfidh thríú eintitis a gcuirtear cur chun feidhme an bhuiséid de chúram orthu a chomhlíonadh. Malairt eile ba cheart a bheith ann is ea go ndéanfadh comhlachtaí a rialaítear le dlí príobháideach Ballstáit comhpháirtíochtaí poiblí príobháideacha a chur i bhfeidhm.27.  Na hoibleagáidí bunúsacha rialuithe agus iniúchóireachta atá ar na Ballstáit agus an buiséad á chur chun feidhme acu go hindíreach faoin gcomhbhainisitíocht agus nach bhfuil ann faoi láthair ach i Rialacháin earnáilsonracha, ba cheart, chun críocha Airteagal 317 den CFAE, iad a thabhairt isteach sa Rialachán seo. Tá sé riachtanach, dá bhrí sin, forálacha a bheith ann lena leagfar amach creat comhleanúnach le haghaidh gach réimse beartais lena mbaineann, ar forálacha iad a bhainfidh le struchtúr comhchuibhithe riaracháin ar an leibhéal náisiúnta, comhoibleagáidí bainistíochta agus rialuithe i leith na struchtúr sin, dearbhú bliantúil urrúis maidir le bainistíocht a bhfuil tuairim neamhspleách iniúchóireachta ag gabháil leis agus dearbhú bliantúil ó na Ballstáit ina nglacfaidh siad leis an bhfreagracht as bainistiú a dhéanamh ar na cistí de chuid an Aontais a chuirtear de chúram orthu, imréiteach airgeadais, agus meicníochtaí fionraí agus ceartúcháin arna n-oibriú ag an gCoimisiún. Ba cheart forálacha sonracha a fhágáil i rialacháin earnáilsonracha.28.  Maidir le dualgais an oifigigh údarúcháin trí tharmligean, ba cheart roinnt forálacha a shoiléiriú, go háirithe i dtaca le nósanna imeachta um rialú inmheánach a chuireann sé i bhfeidhm ex ante agus ex post agus i dtaca lena dhualgais tuairiscithe. Ina leith sin, ba cheart a bhfuil ina thuarascáil bhliantúil gníomhaíochta a thabhairt cothrom le dáta i gcomhréir leis an gcleachtas arb é atá ann an fhaisnéis is gá airgeadais agus bainistíochta a chur ar fáil chun tacú lena dhearbhú ráthaíochta i leith chomhlíonadh a dhualgas.29.  Ba cheart freagrachtaí oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin a shoiléiriú; ba cheart go háirithe a shonrú gurb eisean an t-aon duine amháin a bhfuil sé de cheart aige rialacha cuntasaíochta agus cairteacha comhchuibhithe na gcuntasóirí a shainiú, agus gurb iad na nósanna imeachta cuntasaíochta is infheidhme ina n-institiúidí féin a shainíonn oifigigh cuntasaíochta na nInstitiúidí eile go léir.30.  D'fhonn cur chun feidhme clár áirithe nó gníomhaíochtaí a cuireadh de chúram ar na hinstitiúidí airgeadais a éascú, ba cheart an fhéidearthacht cuntais mhuiníneacha a oscailt a thabhairt isteach sa Rialachán seo. Ba cheart cuntais dá leithéidí a oscailt ar leabhar na hinstitiúide airgeadais faoi ainm an Choimisiúin nó thar a cheann. Ba cheart gurbh é an institiúid airgeadais sin a bhainisteodh iad faoi fhreagracht an oifigigh údarúcháin agus ba cheart é a bheith ceadmhach iad a oscailt in airgeadraí seachas an euro.31.  Maidir le hoibríochtaí ioncaim, is gá na rialacha maidir le meastacháin ar mhéideanna is infhaighte a chuíchóiriú d'fhonn riachtanais bhuiséadacha a chur san áireamh. Ba cheart clárú a cheangal nuair atá roinnt dóchúlachta ag baint leis an ioncam a bhfuiltear ag feitheamh leis agus nuair is féidir é a shloinneadh i bhfigiúirí go sách beacht. Ba cheart simpliú a bhaint amach trí roinnt forálacha sonracha a thabhairt isteach maidir le nósanna imeachta um meastachán ar mhéid infhaighte a choigeartú nó a chur ar ceal.32.  Ba cheart na rialacha maidir le gnóthú a shoiléiriú agus a neartú. Go háirithe, ní mór a shoiléiriú nach ionann méid bunaithe is infhaighte a chur ar ceal agus teidlíocht de chuid an Aontais a tharscaoileadh. Ina theannta sin, d'fhonn cosaint leasanna airgeadais an Aontais a neartú, ba cheart do na Ballstáit caitheamh le cistí de chuid an Aontais a éilítear le haghaidh aisíocaíochta ar bhealach atá chomh fabhrach céanna leis an mbealach a chaitear le héilimh ó chuideachtaí poiblí ar a gcríoch.33.  Agus an Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le fíneálacha a bhailítear ar bhonn sealadach a bhainistiú[13] á chur san áireamh, ba cheart fíneálacha, pionóis agus smachtbhannaí agus aon ioncam a ghineann siad a thaifeadadh mar ioncam buiséid an bhliain tar éis do thriail a bheith bainte as gach beart i gcoinne na gcinntí lenar forchuireadh iad. Mar eisceacht ar an riail sin, ba cheart méid nach mó ná 2 % de mhéideanna iomlána na bhfíneálacha nó na bpionós atá le cur isteach sa bhuiséad a choinneáil siar chun soláthar a dhéanamh don Chiste a cruthaíodh leis an gCinneadh sin.34.  Maidir le híocaíochtaí, agus i gcomhréir le prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais, ba cheart na cineálacha éagsúla íocaíochta atá ann a shoiléiriú. Thairis sin, ba cheart don oifigeach údarúcháin íocaíochtaí réamh-mhaoinithe a imréiteach go tráthrialta i gcomhréir leis na rialacha cuntasaíochta arna sainiú ag oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin. Chuige sin, ba cheart forálacha iomchuí a bheith i gconarthaí, i gcinntí deontais, i gcomhaontuithe deontais agus i gcomhaontuithe tarmligthe le tríú páirtithe.35.  Ba cheart cead a bheith ag institiúidí comhaontú a thabhairt roimh ré d'fhonn glacadh go hoifigiúil le tarchur doiciméad ar bhealach leictreonach. Ina theannta sin, i gcomhréir le cinntí ón gCoimisiún maidir le doiciméid leictreonacha agus digitithe, ba cheart forálacha airgeadais maidir le fíoruithe is infheidhme maidir le gealltanais a thabhairt cothrom le dáta agus ba cheart stádas dlí foirmeacha orduithe leictreonacha agus sonrasc leictreonach a úsáidtear chun gealltanais dhlíthiúla a chlárú a aithint go soiléir.36.  Ba cheart na rialacha maidir le heisiamh a fheabhsú d'fhonn cosaint leasanna airgeadais an Aontais a neartú. Ba cheart an tagairt do sciúradh airgid a chur isteach, mar a fhoráiltear i dTreoir 2004/18/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 31 Márta 2004 maidir leis na nósanna imeachta um dhámhachtain conarthaí oibreacha poiblí, conarthaí soláthair phoiblí agus conarthaí seirbhíse poiblí a chomhordú[14]. Ina theannta sin, na cásanna eisiaimh a bhaineann le hiarrthóirí nó táirgeoirí a ciontaíodh le breithiúnas ag a bhfuil feidhm res judica as cion a bhaineann lena n-iompar gairmiúil, nó maidir le calaois, éilliú, nó rannpháirtíocht in eagraíocht choiriúil, sciúradh airgid nó in aon ghníomhaíocht neamhdhleathach comhchosúil eile a dhéanann dochar do leasanna airgeadais an Aontais, ba cheart iad a leathnú d'fhonn daoine a chumhdach a bhfuil cumhachtaí acu ionadaíocht a dhéanamh, cinntí a dhéanamh nó a bhfuil smacht acu ar na hiarratasóirí nó na tairgeoirí sin. Mar sin féin, ar mhaithe le comhréireacht, níor cheart eisiamh a chur i bhfeidhm maidir le hiarrthóirí agus tairgeoirí is féidir a chruthú gur ghlac siad bearta leordhóthanacha i gcoinne na ndaoine a bhfuil cumhachtaí acu ionadaíocht a dhéanamh. Ar deireadh, d'fhonn leanúnachas seirbhíse na hinstitiúide a áirithiú, ba cheart maolú a thabhairt isteach ar an oibleagáid eisiamh a dhéanamh ar forais féimheachta nó cásanna comhchosúla, nó ar forais a bhaineann le mí-iompair gairmiúil tromchúiseach agus neamhchomhlíonadh oibleagáidí sóisialta i gcás nósanna imeachta idirbheartaíochta, más rud é, ar chúiseanna teicniúla nó ealaíona a bhaineann le cearta eisiacha a chosaint, nach féidir an conradh a dhámhachtain ach ar oibreoir eacnamaíoch ar leith.37.  Cé go bhfuil a stádas ar leith ag an mBanc Ceannais Eorpach agus ag an mBanc Eorpach Infheistíochta laistigh de chreat an Aontais, tá impleachtaí airgeadais don Aontas ag baint leis an úsáid a bhaineann siad as a n-acmhainní féin. Ba cheart, dá bhrí sin, rochtain a bheith acu ar an bhfaisnéis atá sa bhunachar sonraí lárnach maidir le heisiamh a cruthaíodh chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint agus ba cheart dóibh é a chur san áireamh agus conarthaí á ndámhachtain faoina rialacha soláthair. Ba cheart don Bhanc Ceannais Eorpach agus don Bhanc Eorpach Infheistíochta faisnéis maidir le tairgeoirí atá faoi réir breithiúnais chinntithigh as calaois nó sáruithe cosúla coiriúla a dhéanann dochar do leasanna airgeadais an Aontais a chur in iúl don Choimisiún.38.  A fhad a bhaineann le pionóis riaracháin agus airgeadais, ba cheart bunús fónta dlí a thabhairt isteach maidir le cinntí trína gcuirtear na pionóis sin chun feidhme a fhoilsiú, i gcomhréir le ceanglais chosanta sonraí. Ba cheart an foilsiú sin a bheith roghnach ar chúiseanna cosanta sonraí agus slándála dlíthiúla.39.  Ar mhaithe le soiléireacht dhlíthiúil agus simpliú, ba cheart athbhreithniú a dhéanamh ar an gcreat faoina ndámhtar deontais de chuid an Aontais agus faoina ndéantar monatóireacht orthu, go háirithe na forálacha sonracha maidir le cur chun feidhme phrionsabal na trédhearcachta, phrionsabal na córa comhionainne, phrionsabal an chómhaoinithe, phrionsabal an neamhbhrabúis, an phrionsabail maidir le deontais oibríochtúla a dhámhachtain ar bhonn céimlaghdaitheach, phrionsabal an choisc ar dhámhachtain shiarghabhálacha agus phrionsabal an rialaithe.40.  Chun críche an chreata agus d'fhonn deontais de chuid an Aontais a dhámhachtain agus monatóireacht a dhéanamh orthu, agus i bhfianaise na taithí praiticiúla a fuarthas, ba cheart córas na gcnaipshuimeanna (cnapshuimeanna, scála caighdeánach costas aonaid agus rátaí comhréidh) a shoiléiriú agus ba cheart idirdhealú soiléir a dhéanamh idir é agus aon fhíorú ex post ar fhíorchostais. Ba cheart bearta rialuithe a chur in oiriúint don chur chuige nua seo agus ba cheart é a bheith ceadmhach iniúchóireachtaí oibríochtúla a iarraidh agus cinntí a leathnú d'fhonn tionscadail de chuid an tairbhí chéanna nach ndearnadh iniúchóireacht orthu a chumhdach, más rud é gur aimsíodh earráidí arís is arís eile i dtionscadail eile chomhchosúla. Ar deireadh, an fhéidearthacht atá ag tairbhí a ndeontas a athdháileadh ar thríú páirtithe trí fhóirdheontais, ba cheart é a leathnú faoi choinníollacha áirithe chun go mbeidh sé níos fusa cláir atá tiomnaithe do roinnt daoine nádúrtha nach féidir a shroicheadh ach ar dhá bhealach. Ba cheart an t-athdháileadh sin a bheith údaraithe ar chuntar go dtíolacfaidh an tairbhí ar an gcéad chéim ráthaíochtaí iomchuí agus go gcuirfear clásail leordhóthanacha isteach sa chomhaontú deontais chun an lamháil measúnaithe a theorannú ó thaobh na fothairbhí a roghnú agus ó thaobh mhéid an deontais de.41.  Ó tharla gur cineál nua tacaíochta airgeadais iad duaiseanna, ba cheart iad a rialú ar leithligh ón gcóras deontais le rialacha sonracha nach bhfuil aon tagairt do chostais intuartha iontu. Ba cheart duaiseanna a bheith mar chuid den chlár oibre bliantúil agus, os cionn tairsigh áirithe, ba cheart gur thairbhí nó chonraitheoir a dhámhfadh iad tar éis don Choimisiún a gcoinníollacha dámhachtana agus a gcritéir dhámhachtana a fhormheas.42.  Tá ag méadú ar an bhfiúntas atá in ionstraimí airgeadais ó thaobh an éifeacht atá ag cistí de chuid an Aontais a iolrú nuair a chomhthiomsaítear na cistí sin le cistí eile nó nuair atá éifeacht luamháin ag baint leo. Ós rud é nach féidir ionstraimí airgeadais dá leithéidí a chur i gcosúlacht le seirbhísí ná deontais, ba cheart cineál nua tacaíochta airgeadais a bhunú.43.  A fhad a bhaineann leis na rialacha maidir le cuntasaíocht agus na cuntais, ba cheart tíolacadh na gcuntas a shimpliú trí fhoráil a dhéanamh nach bhfuil i gcuntais an Aontais ach na ráitis chomhdhlúite airgeadais agus na cuntais bhuiséadacha chomhiomlánaithe. Ba cheart a shoiléiriú freisin nach mbaineann an próiseas comhdhlúite ach leis na hinstitiúidí arna maoiniú ón mbuiséad, d'fhonn an stádas neamhspleách ar leith atá ag an mBanc Ceannais Eorpach a chur san áireamh.44.  D'fhonn idirdhealú soiléir a dhéanamh idir cúraimí agus freagrachtaí oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin agus cúraimí agus freagrachtaí oifigeach cuntasaíochta institiúidí nó comhlachtaí eile a bhfuil a gcuntais comhdhlúite, ba cheart foráil a dhéanamh go gcaithfidh gach institiúid nó comhlacht an tuarascáil ar bhainistiú buiséadach agus airgeadais na bliana airgeadais a ullmhú agus ansin a sheoladh chuig an údarás buiséid agus chuig an gCúirt Iniúchóirí faoin 31 Márta den bhliain airgeadais ina dhaidh sin.45.  Is gá rialacha agus prionsabail an Choimisiúin maidir le cuntasaíochta a nuashonrú d'fhonn a áirithiú go mbeidh siad ag luí le rialacha IPSAS (Caighdeán Idirnáisiúnta Cuntasaíochta don Earnáil Phoiblí).46.  Ba cheart na forálacha maidir le cuntais shealadacha agus deiridh a nuashonrú, go háirithe chun foráil a dhéanamh don fhaisnéis tuairiscithe ba cheart a bheith ag gabháil leis na cuntais a sheoltar chuig oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin chun críche comhdhlúthaithe. Ba cheart do na hinstitiúidí agus do na comhlachtaí a mhaoinítear leis an mbuiséad tagairt a dhéanamh don litir ionadaíochta a ghabhann lena gcuntais deiridh agus na cuntais sin á dtarchur acu chuig an gCúirt Iniúchóirí agus ba cheart dóibh tagairt a dhéanamh freisin don litir ionadaíochta a ghabhann le cuntais chomhdhlúite deiridh an Aontais agus iad á dtarchur. Ar deireadh, ba cheart spriocdháta níos luaithe a leagan síos don Chúirt Iniúchóirí a mbarúlacha a thabhairt uaithi ar chuntais shealadacha na n-institúidí, amach ó chuntais an Choimisiúin agus ó chuntais na gcomhlachtaí a mhaoinítear leis an mbuiséad, ionas go bhféadfaidh siad a gcuntais deiridh a tharraingt suas agus na barúlacha sin á gcur san áireamh.47.  A fhad a bhaineann leis an bhfaisnéis atá le cur isteach ag an gCoimisiún i gcomhthéacs an urscaoilte, ba cheart don Choimisiún, go háirithe, tuarascáil mheastóireachta a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le cúrsaí airgeadais an Aontais, tuarascáil a bheadh bunaithe ar na torthaí a gnóthaíodh, i gcomhréir le hAirteagal 318 den CFAE. Ba cheart, dá bhrí sin, forálacha leordhóthanacha a thabhairt isteach sa Rialachán seo don tuarascáil sin i bhfianaise ceanglas eile atá i bhfeidhm maidir le tuairisciú.48.  A fhad a bhaineann le forálacha sonracha an Rialacháin seo maidir leis na cistí struchtúracha, na cistí comhtháite, an Ciste Eorpach Iascaigh, an Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe agus cistí i réimse na Saoirse, na Slándála agus an Cheartais arna mbainistiú faoin gcomhbhainistíocht, ba cheart an fhoráil maidir le híocaíochtaí ar cuntas a aisíoc agus maidir le leithreasaí a chur ar fáil arís atá sa Dearbhú ón gCoimisiún atá i gceangal le Rialachán (CE) Uimh. 1260/1999 ón gComhairle an 21 Meitheamh 1999 lena leagtar síos forálacha ginearálta maidir leis na Cistí Struchtúracha[15], ba cheart í a choinneáil. Ina theannta sin, de mhaolú ar an riail maidir le tabhairt anonn, ba cheart é a bheith ceadmhach leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí atá le fáil ag deireadh na bliana airgeadais a thabhairt anonn go deireadh an chláir, ar leithreasaí iad a thagann as íocaíochtaí ar cuntas a aisíoc, agus iad a úsáid nuair nach bhfuil leithreasaí eile faoi chomhair oibleagáidí le fáil a thuilleadh.49.  Ina theannta sin, tá gá le soiléiriú maidir leis an Airmheán Comhpháirteach Taighde (JRC) a bheith páirteach i nósanna imeachta um sholáthar agus um dheontais agus gníomhaíochtaí á ndéanamh aige arna maoiniú ina n-iomláine nó i bpáirt ón mbuiséad lasmuigh de na línte buiséadacha a thiomnaítear don JRC as na cistí taighde de ghnáth. Agus é ag glacadh páirte sna nósanna imeachta um dheontais agus um sholáthar poiblí mar thríú páirtí, ba cheart an JRC a bheith díolmhaithe ó chur i bhfeidhm na bhforálacha maidir le critéir eisiaimh, pionóis riaracháin agus airgeadais, acmhainn eacnamaíoch agus airgeadais agus taisceadh ráthaíochtaí. Ina theannta sin, is gá a chur san áireamh na seirbhísí teicniúla agus eolaíocha a sholáthraíonn an JRC d'institiúidí eile agus do sheirbhísí de chuid an Choimisiúin trí shocruithe inmheánacha riaracháin, ar seirbhísí iad a thig lasmuigh de na rialacha maidir le soláthar poiblí. Ar deireadh, chun na cúraimí sin a dhéanamh go héifeachtach, ba cheart a mheas, ar bhonn eisceachtúil, gur ioncam sannta seachtrach atá san ioncam sin a thagann as na gníomhaíochtaí a bhaineann leis na cúraimí sin.50.  Maidir leis na forálacha sonracha a bhaineann le gníomhaíochtaí seachtracha a chur chun feidhme, is gá iad a chur in oiriúint do na hathruithe atá beartaithe ar na modhanna cur chun feidhme.51.  D'fhonn ról idirnáisiúnta an Aontais a neartú ó thaobh gníomhaíochtaí seachtracha agus forbartha de, d'fhonn a fheiceálaí agus a éifeachtúlaí atá sé a mhéadú, ba cheart údarú a bheith ag an gCoimisiún cistí iontaobhais Eorpacha a chruthú agus a bhainistiú i gcomhair gníomhaíochtaí éigeandála, iar-éigeandála, nó téamacha. Cé nach bhfuil siad comhtháite sa bhuiséad, ba cheart na cistí iontaobhais sin a bhainistiú faoi na rialacha airgeadais atá leagtha síos sa Rialachán seo a mhéid is gá ar mhaithe le slándáil agus trédhearcacht agus cistí de chuid an Aontais á n-úsáid. Chun na críche sin, ba cheart don Choimisiún bheith ina chathaoirleach ar an mbord rialaithe arna bhunú do gach ciste iontaobhais ionas go ndéanfar ionadaíocht do dheontóirí agus chun cinneadh ar an úsáid a bhainfear as na cistí. Lena chois sin, ba cheart gurbh é oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin oifigeach cuntasaíochta gach ciste iontaobhais.52.  A fhad a bhaineann le heintitis ar cuireadh cúram orthu, faoi bainistíocht indíreach, gníomhaíochtaí seachtracha a chur i bhfeidhm, níor cheart níos mó ná trí bliana, tar éis an comhaontú tarmligin a shíniú leis an gCoimisiún, a bheith sa tréimhse atá ag na heintitis sin conarthaí agus deontais a thabhairt i gcrích, mura mbeidh forlámhas ag cúinsí sonracha atá seachtrach agus eisceachtúil. Níor cheart, áfach, feidhm a bheith ag an spriocdháta sin maidir le cláir ilbhliantúla arna gcur chun feidhme faoi na nósanna imeachta um chistí struchtúracha. I gcás na gclár ilbhliantúil sin, ba cheart rialacha mionsonraithe maidir le leithreasaí arna saoradh a leagan síos i rialacha earnáilsonracha.53.  A fhad a bhaineann le rialacha sonracha i leith soláthair is infheidhme maidir le gníomhaíochtaí seachtracha, is gá cead a thabhairt do náisiúnaithe tríú tíortha páirt a ghlacadh sna nósanna imeachta um thairiscintí i gcás cur chun feidhme cláir gan bhunghníomh, agus forlámhas a bheith ag cúinsí eisceachtúla a bhfuil údar maith tugtha leo.54.  A fhad a bhaineann le forálacha sonracha maidir le leithreasaí riaracháin, ba cheart cead a bheith ag institiúidí beartas fadtéarmach maidir le heastát réadach a fhorbairt agus leas a bhaint as rátaí níos ísle úis a bhuí le rátáil chreidmheasa fhabhrach an Aontais ar an margadh airgeadais. Chuige sin, ba cheart údarú a bheith acu iasachtaí a fháil lasmuigh den bhuiséad chun sócmhainní eastáit réadaigh a fháil. D'fhágfadh sé sin go bhféadfaí aghaidh a thabhairt ar chastacht an chórais reatha, agus costais a laghdú agus tuilleadh trédhearcachta a thabhairt isteach.55.  Maidir le cláir réime taighde, i bhfianaise na taithí praiticiúla a fuarthas, ba cheart raon feidhme an nós imeachta speisialta um dhaoine nádúrtha a roghnú a shoiléiriú ós rud é go bhfuil gá lena gcúnamh chun meastóireacht a dhéanamh ar thograí tionscadail, ar iarratais ar dheontais, ar thionscadail agus ar thairiscintí agus chun tuairim agus comhairle shaineolach a sholáthar.56.  Ba cheart cumhacht a thabhairt don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh d'fhonn na nithe seo a leanas a bhunú: rialacha mionsonraithe maidir le cur i bhfeidhm an Rialacháin seo, rialachán réime airgeadais do chomhlachtaí arna mbunú faoin CFAE agus faoi Chonradh Euratom agus eiseamláir de rialachán airgeadais le haghaidh comhpháirtíochtaí poiblí agus príobháideacha d'fhonn na prionsabail is gá chun bainistíocht fhónta airgeadais a áirithiú a leagan síos.57.  Níor cheart an Rialachán seo a athbhreithniú ach amháin nuair is gá. Nuair a dhéantar athbhreithnithe go rómhinic cruthaítear costas díréireach toisc nach mór struchtúir agus nósanna imeachta riaracháin a chur in oiriúint do na rialacha nua. Ina theannta sin, d'fhéadfadh sé nach mbeadh go leor ama ann chun conclúidí bailí a bhaint as cur i bhfeidhm na rialacha nua atá i bhfeidhm.58.  D'fhonn leanúnachas a áirithiú agus na cláir reatha á gcur chun feidhme, níor cheart feidhm a bheith ag na forálacha maidir leis na hoibleagáidí rialaithe agus iniúchóireachta atá ar na Ballstáit agus an buiséad á chur chun feidhme acu go hindíreach faoin gcomhbhainistíocht ach amháin maidir leis an gcéad ghlúin eile de rialacháin earnáilsonracha.TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:CUID A hAONFORÁLACHA COITEANNATEIDEAL I ÁBHAR AGUS RAON FEIDHMEAirteagal 1 ÁbharLeagtar síos leis an Rialachán seo na rialacha maidir le buiséad bliantúil an Aontais (dá ngairfear 'an buiséad' anseo feasta) a bhunú agus a chur chun feidhme, agus maidir leis na cuntais a thíolacadh agus a iniúchadh.Airteagal 2 Raon feidhmeAon fhoráil, in aon ghníomh reachtach eile, maidir le cur chun feidhme ioncam agus chaiteachas an bhuiséid, ní mór di na prionsabail bhuiséadacha atá leagtha amach i dTeideal II a chomhlíonadh.Beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir leo seo a leanas: Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle Eorpach, an Coimisiún Eorpach, Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh agus Cúirt Iniúchóirí na hEorpa, Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, Coiste na Réigiún, an Ombudsman Eorpach, an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí agus an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (dá ngairfear anseo feasta 'na hinsititúidí);Ní bheidh feidhm ag an Rialachán seo maidir leis an mBanc Ceannais Eorpach.Beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le cur i bhfeidhm caiteachas riaracháin a bhaineann leis na leithreasaí a sholáthraítear sa bhuiséad do Ghníomhaireacht Sólathair Euratom.TEIDEAL IINA PRIONSABAIL BHUISÉADACHAAirteagal 3 Na prionsabail bhuiséadachaBunófar agus cuirfear chun feidhme an buiséad i gcomhréir le prionsabail na haontachta, prionsabail an chruinnis bhuiséadaigh, prionsabail na bliantúlachta, prionsabail na cothromaíochta, prionsabail an aonaid chuntais, prionsabail na huilíochta, prionsabail na sonraíochta, prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais a dteastaíonn rialú inmheánach éifeachtach agus éifeachtúil lena aghaidh, agus prionsabal na trédhearcachta mar atá leagtha amach sa Rialachán seo.CAIBIDIL 1PRIONSABAL NA hAONTACHTA AGUS PRIONSABAL AN CHRUINNIS BHUISÉADAIGHAirteagal 4 Sainiú ar an mbuiséad1. Is é an buiséad an ionstraim lena dtuartar agus lena n-údaraítear, do gach bliain airgeadais, an t-ioncam agus an caiteachas go léir a mheastar a bheith riachtanach don Aontas agus don Chomhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach.2. Is éard a bheidh in ioncam agus i gcaiteachas an Aontais:(a) ioncam agus caiteachas an Aontais, lena n-áirítear caiteachas riaracháin de chuid na n-institiúidí arb é is údar leis forálacha an Chonartha ar an Aontas Eorpach maidir leis an gcomhbheartas eachtrach agus slándála, agus an caiteachas oibríochtúil arb é is údar leis cur chun feidhme na bhforálacha sin ina muirearaítear é sin ar an mbuiséad;(b) caiteachas agus ioncam an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach.Airteagal 5 Na rialacha lena rialaítear prionsabail na haontachta agus an chruinnis bhuiséadaigh1. Faoi réir Airteagal 80, ní bhaileofar aon ioncam agus ní dhéanfar aon chaiteachas mura mbeidh sé sannta do líne sa bhuiséad.2. Ní fhéadfar aon chaiteachas a ghealladh nó a údarú a sháraíonn na leithreasaí údaraithe.3. Ní fhéadfar aon leithreasú a iontráil sa bhuiséad murar d'ítim chaiteachais é a mheastar a bheith riachtanach.4. Aon ús a thiocfaidh as na cistí ar sealúchas de chuid an Aontais iad, ní bheidh siad dlite don Aontas mura bhforáiltear a mhalairt sna comhaontuithe arna dtabhairt i gcrích leis na heintitis ar cuireadh cúram orthu agus atá liostaithe i bpointí (ii) go (viii) d'Airteagal 55(1)(b) agus sna cinntí nó sna comhaontuithe deontais arna dtabhairt i gcrích leis na taibheoirí. Sna cásanna sin, athúsáidfear an t-ús le haghaidh an chláir chomhfhreagraigh nó gnóthfar é.CAIBIDIL 2PRIONSABAL NA BLIANTÚLACHTAAirteagal 6 SainmhíniúNa leithreasaí a iontrálfar sa bhuiséad, údarófar iad do bhliain airgeadais amháin, a mhairfidh ón 1 Eanáir go dtí an 31 Nollaig.Airteagal 7 Cineálacha leithreasaí1. Beidh leithreasaí difreáilte sa bhuiséad arb éard a bheidh iontu leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí agus leithreasaí faoi chomhair íocaíochtaí, agus beidh leithreasaí neamhdhifreáilte ann freisin.2. Leis na leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí cumhdófar costas iomlán na ngealltanas dlíthiúil a ghlactar ar láimh i rith na bliana airgeadais reatha, faoi réir Airteagal 83(2) agus Airteagal 180(2).3. Leis na leithreasaí faoi chomhair íocaíochtaí cumhdófar na híocaíochtaí a dhéantar chun gealltanais dhlíthiúla na bliana airgeadais reatha agus/nó na mblianta airgeadais roimhe sin a chomhlíonadh.4. Beidh mír 1 agus mír 2 gan dochar d'fhorálacha speisialta Theideal I, IV agus VI de Chuid a Dó. Ní haon chosc iad leithreasaí a ghealladh ina n-iomláine ná gealltanais bhuiséadacha a dhéanamh ina dtráthchodanna bliantúla.Airteagal 8 Rialacha cuntasaíochta maidir le hioncam agus leithreasaí1. Iontrálfar ioncam na bliana airgeadais i gcuntais na bliana airgeadais ar bhonn na méideanna a bhailítear i rith na bliana airgeadais. Mar sin féin, féadfar acmhainní dílse mhí Eanáir na bliana ina dhiadh sin a íoc roimh ré, de bhun Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1150/2000 ón gComhairle[16].2. Na hiontrálacha a bhaineann le hacmhainní dílse ón gcáin bhreisluacha, leis an acmhainn bhreise atá bunaithe ar olltáirgeacht náisiúnta, agus aon ranníocaíochtaí airgeadais, féadfar iad a choigeartú i gcomhréir leis an Rialachán dá dtagraítear i mír 1.3. Na leithreasaí a údarófar do bhliain airgeadais ar leith, ní fhéadfar iad a úsáid ach chun caiteachas a gealladh agus a íocadh an bhliain airgeadais sin a chumhdach agus chun méideanna a chumhdach a bheidh dlite i gcoinne gealltanas blianta airgeadais roimhe sin.4. Iontrálfar na gealltanais sna cuntais ar bhonn na ngealltanas dlíthiúil a tugadh go dtí an 31 Nollaig, faoi réir na ngealltanas foriomlán dá dtagraítear in Airteagal 83(2) agus faoi réir na gcomhaontuithe um maoiniú dá dtagraítear in Airteagal 180(2), nithe a iontrálfar sna cuntais ar bhonn na ngealltanas buiséid go dtí an 31 Nollaig.5. Iontrálfar íocaíochtaí sna cuntais do bhliain airgeadais ar bhonn na n-íocaíochtaí a rinne an t-oifigeach cuntasaíochta ar a dhéanaí faoin 31 Nollaig den bhliain sin.6. De mhaolú ar mhír 3, ar mhír 4 agus ar mhír 5, iontrálfar caiteachas an Chiste Eorpaigh um Threoraíocht agus Ráthaíocht Talmhaíochta sna cuntais do bhliain airgeadais i gcomhréir leis na rialacha atá leagtha síos i dTeideal I de Chuid a Dó.Airteagal 9 Leithreasaí a chur ar ceal agus a thabhairt anonn1. Leithreasaí nár úsáideadh faoi dheireadh na bliana airgeadais dár gcuireadh isteach iad, cuirfear ar ceal iad.Féadfar iad a thabhairt anonn, áfach, ach don chéad bhliain airgeadais eile amháin, le cinneadh arna ghlacadh ag an institiúid lena mbaineann faoin 15 Feabhra ar a dhéanaí, i gcomhréir le mír 2 agus le mír 3 nó féadfar iad a thabhairt anonn go huathoibríoch i gcomhréir le mír 4.2. Leithreasaí difreáilte faoi chomhair oibleagáidí agus leithreasaí neamhdhifreáilte nár gealladh faoi dheireadh na bliana airgeadais, féadfar iad a thabhairt anonn sna cásanna a leanas:(a) méideanna a chomhfhreagraíonn do leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí a bhfuil formhór chéimeanna ullmhúcháin an nós imeachta um ghealltanas ina leith críochnaithe faoin 31 Nollaig. Féadfar na méideanna sin a ghealladh go dtí an 31 Márta den bhliain ina dhiaidh sin;(b) méideanna a bhfuil gá leo nuair atá an t-údarás reachtach tar éis bunghníomh a ghlacadh i ráithe deiridh na bliana airgeadais agus nach raibh an Coimisiún in ann na leithreasaí a cuireadh ar fáil lena n-aghaidh a ghealladh faoin 31 Nollaig.3. Féadfar leithreasaí faoi chomhair íocaíochtaí a thabhairt anonn i ndáil le méideanna a theastaíonn chun gealltanais atá ann cheana nó gealltanais atá nasctha le leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí a tugadh anonn a chumhdach, nuair nach gcumhdaíonn na leithreasaí a cuireadh ar fáil do na línte ábhartha sa bhuiséad don bhliain ina dhiaidh sin na riachtanais atá ann. I dtús báire, úsáidfidh an institiúid i dtrácht na leithreasaí a údaraíodh don bhliain airgeadais reatha agus ní úsáidfear na leithreasaí a tugadh anonn go dtí go mbeidh na chéad leithreasaí údaraithe sin ídithe.4. Na leithreasaí neamhdhifreáilte a chomhfhreagraíonn d'oibleagáidí a glacadh ar láimh mar is cuí i ndeireadh na bliana airgeadais, ní thabharfar anonn go huathoibríoch iad ach amháin don chéad bhliain airgeadais eile.5. Cuirfidh an institiúid i dtrácht Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle (dá ngairfear an 'údarás buiséid') ar an eolas faoin 15 Márta ar a dhéanaí maidir leis an gcinneadh a ghlac sí i leith na leithreasaí a thabhairt anonn agus míneoidh sí an chaoi ar cuireadh na critéir atá leagtha amach i mír 2 agus i mír 3 i bhfeidhm i gcás gach tabhartha anonn.6. Gan dochar d'Airteagal 10, ní fhéadfar leithreasaí a cuireadh i gcúlchiste agus leithreasaí le haghaidh caiteachais foirne a thabhairt anonn.Airteagal 10 Rialacha maidir le hioncam sannta a thabhairt anonnAon ioncam neamhúsáidte agus leithreasaí atá le fáil an 31 Nollaig agus a tháinig as an ioncam sannta dá dtagraítear in Airteagal 18, déanfar iad a thabhairt anonn mar seo a leanas:(a) déanfar ioncam sannta seachtrach a thabhairt anonn go huathoibríoch agus ní mór é a úsáid ina iomláine go dtí go mbeidh gach oibríocht a bhaineann leis an gclár nó leis an ngníomhaíocht ar sannadh dó é déanta; féadfar ioncam sannta seachtrach a fuarthas le linn na bliana deireanaí den chlár nó den ghníomhaíocht a úsáid sa chéad bhliain den ghníomhaíocht nó den chlár ina dhiaidh sin;(b) déanfar ioncam sannta inmheánach a thabhairt anonn ar feadh aon bhliana amháin, mura sonraítear a mhalairt sa bhunghníomh is infheidhme nó i gcúinsí eisceachtúla a bhfuil údar cuí tugtha dóibh; ní mór na leithreasaí comhfhreagracha atá le fáil a úsáid i dtús báire.Airteagal 11 Leithreasaí a shaoradhGan dochar d'Airteagal 170 agus d'Airteagal 174, i gcás ina ndéanfar méideanna a shaoradh mar thoradh ar neamhchomhlíonadh iomlán nó páirteach na ngníomhaíochtaí ar cuireadh in áirithe iad lena n-aghaidh, in aon bhliain airgeadais tar éis na bliana a cuireadh na leithreasaí isteach sa bhuiséad, cuirfear ar ceal na leithreasaí i dtrácht.Airteagal 12 Leithreasaí a chur faoi chomhair oibleagáidíFéadfar na leithreasaí a cuireadh isteach sa bhuiséad a ghealladh le héifeacht ón 1 Eanáir, a luaithe a ghlacfar an buiséad, mura bhforáiltear a mhalairt i dTeideal I agus i dTeideal VI de chuid a dó.Airteagal 13 Na rialacha is infheidhme maidir leis an mbuiséad a ghlacadh go déanach1. Mura mbeidh glactha go cinntitheach leis an mbuiséad ag tús na bliana airgeadais, beidh feidhm ag an gcéad mhír d'Airteagal 315 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (an 'CFAE' anseo feasta) maidir le caiteachas a ghealladh agus maidir le caiteachas a íoc a bhíothas in ann a chur in áirithe do chaibidil shonrach sa bhuiséad mar chuid de chur chun feidhme an bhuiséid dheireanaigh a glacadh go cuí.2. Féadfar gealltanais a dhéanamh in aghaidh na caibidle arb ionann iad agus an ceathrú cuid, ar a mhéad, d'iomlán na leithreasaí cionroinnte sa chaibidil ábhartha den bhliain airgeadais roimhe móide an dóú cuid déag in aghaidh gach míosa atá caite.Féadfar íocaíochtaí a dhéanamh go míosúil arb ionann iad, ar a mhéad, agus an dóú cuid déag in aghaidh na caibidle de na leithreasaí cionroinnte sa chaibidil ábhartha den bhliain airgeadais roimhe sin.Ní fhéadfar teorainn na leithreasaí dá bhforáiltear sa dréachtbhuiséad atá á ullmhú a shárú.3. Más gá, ar mhaithe le gníomhaíocht an Aontais Eorpaigh a bheith comhleanúnach agus ar mhaithe le riachtanais bhainistíochta, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, ar thogra ón gCoimisiún, dhá cheann nó níos mó de na dóú codanna déag sealadacha a údarú le haghaidh oibleagáidí agus íocaíochtaí araon, de bhreis ar na cinn a chuirtear ar fáil go huathoibríoch de bhun mhír 1 agus mhír 2. Cuirfidh sí an cinneadh maidir leis an údarú sin ar aghaidh chuig Parlaimint na hEorpa gan mhoill.Tiocfaidh an cinneadh i bhfeidhm tríocha lá tar éis a ghlactha ach amháin má chinneann Parlaimint na hEorpa, ag gníomhú di trí thromlach a comhaltaí, an caiteachas sin a laghdú laistigh de na tríocha lá sin.Má chinneann Parlaimint na hEorpa an caiteachas sin a laghdú, déanfaidh an Chomhairle athbhreithniú ar an gcinneadh maidir le húdarú ag cur san áireamh an méid a d'fhormheas Parlaimint na hEorpa.Údarófar na dóú codanna déag sin ina n-iomláine agus ní bheidh siad inroinnte.CAIBIDIL 3PRIONSABAL NA COTHROMAÍOCHTAAirteagal 14 Sainiú agus raon feidhme1. Ní mór ioncam buiséid agus leithreasaí faoi chomhair íocaíochtaí a bheith ar comhardú.2. Faoi chuimsiú an bhuiséid, ní fhéadfaidh an tAontas, ná an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, ná na comhlachtaí arna mbunú ag an Aontas dá dtagraítear in Airteagal 200, iasachtaí a thógáil.Airteagal 15 Iarmhéid ón mbliain airgeadais1. Cuirfear an iarmhéid ó gach bliain airgeadais isteach mar ioncam i mbuiséad na bliana airgeadais ina dhiaidh sin i gcás barrachais nó mar leithreasú faoi chomhair íocaíochtaí i gcás easnaimh.2. Cuirfear na meastacháin ar an ioncam sin nó ar na leithreasaí faoi chomhair íocaíochtaí sin isteach sa bhuiséad le linn an nós imeachta bhuiséadaigh agus i litir leasaitheach a thíolacfar de bhun Airteagal 35. Dréachtófar iad i gcomhréir le Rialachán na Comhairle lena gcuirtear chun feidhme an Cinneadh maidir le córas acmhainní dílse an Aontais.3. Tar éis na cuntais do gach bliain airgeadais a thíolacadh, cuirfear isteach aon mhíréireacht leis na meastacháin sa bhuiséad don bhliain airgeadais ina dhiaidh sin trí bhuiséad leasaitheach a bheidh dírithe ina iomláine ar an míréireacht sin. I gcás den sórt sin, ní mór don Choimisiún an dréachtbhuiséad leasaitheach a chur isteach faoi cheann 15 lá ón dáta a chuirfear isteach na cuntais shealadacha.CAIBIDIL 4PRIONSABAL AN AONAID CHUNTAISAirteagal 16 Úsáid an EuroIs in euro a tharraingeofar suas agus a chuirfear chun feidhme an creat airgeadais bliantúil agus an buiséad agus is in euro a thíolacfar na cuntais. Chun na críocha a bhaineann le sreafaí airgid dá dtagraítear in Airteagal 65, áfach, údarófar an t-oifigeach cuntasaíochta, agus i gcás chuntais an óinchiste, riarthóirí an óinchiste, agus riachtanais bhainistíocht riaracháin na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaireachta Seachtraí (dá ngairfear 'SEGS' anseo feasta) an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach, oibríochtaí a dhéanamh in airgeadraí náisiúnta mar atá leagtha amach sa Rialachán tarmlighte dá dtagraítear in Airteagal 199.CAIBIDIL 5PRIONSABAL NA hUILÍOCHTAAirteagal 17 Sainiú agus raon feidhmeSan ioncam iomlán cumhdófar na leithreasaí faoi chomhair íocaíochtaí iomlána, faoi réir Airteagal 18. Cuirfear isteach an t-ioncam agus an caiteachas go léir ina n-iomláine gan aon choigeartú in aghaidh a chéile, faoi réir Airteagal 20.Airteagal 18 Ioncam sannta1. Déanfar ioncam sannta seachtrach agus ioncam sannta inmheánach a úsáid chun ítimí sonracha caiteachais a mhaoiniú.2. Is éard a bheidh in ioncam sannta seachtrach:(a) ranníocaíochtaí airgeadais ó na Ballstáit le cláir taighde áirithe de bhun an Rialacháin ón gComhairle lena gcuirtear chun feidhme an Cinneadh maidir le hacmhainní dílse na an Aontais;(b) ranníocaíochtaí airgeadais ó na Ballstáit, ó thríú tíortha, lena n-áirítear, sa dá chás sin, ranníocaíochtaí óna ngníomhaireachtaí poiblí agus paraphoiblí, óna n-eintitis dhlíthiúla, nó ó dhaoine nádúrtha, le tionscadail nó cláir áirithe chúnaimh arna maoiniú ag an Aontas agus arna mbainistiú ag an gCoimisiún thar a gceann;(c) ús ar thaiscí agus ar na fíneálacha dá bhforáiltear sa Rialachán maidir le dlús a chur le cur chun feidhme an nós imeachta um easnamh iomarcach agus soiléiriú a dhéanamh air;(d) ioncam atá curtha in áirithe do chríoch shonrach, amhail ioncam ó fhondúireachtaí, ó fhóirdheontais, ó bhronntanais agus ó thiomnachtaí, lena n-áirítear an t-ioncam atá curtha in áirithe go sonrach do gach institiúid;(e) ranníocaíochtaí le gníomhaíochtaí an Aontais ó thríú tíortha nó ó chomhlachtaí éagsúla;(f) ioncam sannta dá dtagraítear in Airteagal 173(2) agus in Airteagal 175(2).3. Is éard a bheidh in ioncam sannta seachtrach:(a) ioncam ó thríú páirtithe a bhaineann le hearraí, seirbhísí nó obair a chuirfear ar fáil arna iarraidh sin dóibh;(b) fáltais ó dhíol feithiclí, trealaimh, suiteálacha, ábhar, agus gairis eolaíochta agus teicneolaíochta, ar nithe iad atá á n-athsholáthar nó á gcaitheamh i dtraipisí nuair atá an luach de réir na leabhar dímheasta ina iomláine;(c) ioncam a thagann ó aiscíocaíocht méideanna a íocadh go mícheart;(d) fáltais ó earraí, seirbhísí agus oibreacha a sholáthar thar ceann ranna, institiúidí nó comhlachtaí eile, lena n-áirítear aisíocaíochtaí liúntas misin ó institiúidí eile agus ó chomhlachtaí eile, a íocadh thar a gceann;(e) íocaíochtaí árachais a fuarthas;(f) ioncam a tháinig eastát réadach a dhíol nó a ligean nó as aon chonradh eile a bhaineann le cearta i ndáil le heastát réadach.(g) ioncam a tháinig as foilseacháin agus scannáin a dhíol, lena n-áirítear foilseacháin agus scannáin ar mheán leictreonach.4. Féadfar freisin leis an mbunghníomh is infheidhme an t-ioncam dá bhforáiltear leis a shannadh d'ítimí sonracha caiteachais. Mura sonrófar a mhalairt sa bhunghníomh is infheidhme, is ioncam sannta inmheánach a bheidh san ioncam sin.5. Beidh línte ar áireamh sa bhuiséad chun freastal a dhéanamh ar ioncam sannta seachtrach agus ioncam sannta inmheánach agus, gach uair is féidir, léireofar an méid i gceist.Ní fhéadfar ioncam sannta a áireamh sa dréachtbhuiséad ach amháin i gcás na méideanna atá cinnte tráth bunaithe an dréachtbhuiséid.Airteagal 19 Tabhartais1. Féadfaidh an Coimisiún glacadh le haon tabhartas don Aontas, amhail fondúireachtaí, fóirdheontais, bronntanais agus tiomnachtaí.2. Is faoi réir údarú ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a ghlacfar le tabhartais arb é EUR 50 000 nó níos mó a luach agus a mbeidh muirear airgeadais ag roinnt leo, lena n-áirítear costais leantacha a sháraíonn 10 % de luach an tabhartais, agus déanfaidh siad cinneadh i leith na ceiste laistigh de dhá mhí tar éis dóibh an t-iarratas a fháil ón gCoimisiún. Mura ndéanfar aon agóid laistigh den tréimhse sin, déanfaidh an Coimisiún an cinneadh deiridh maidir leis an tabhartas a ghlacadh.Airteagal 20 Rialacha maidir le hasbhaintí agus coigeartuithe ar rátaí malairte1. Féadfar a shonrú sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 na cásanna ina bhféadfar ioncam áirithe a asbhaint as iarratais ar íocaíocht, agus sa chás sin is é an glanmhéid a íocfar.2. Déanfar an costas ar tháirgí agus ar sheirbhísí a sholáthraítear don Aontas, lena n-áirítear cánacha a d'aisíoc tríú tíortha ar bhonn na gcomhaontuithe ábhartha, a mhuirearú ar an mbuiséad agus cáin san áireamh. Caithfear le haisíocaíochtaí cánacha ina dhiaidh sin mar a bheadh ioncam sannta ann i gcomhréir le hAirteagal 18(2).3. Féadfar coigeartuithe a dhéanamh maidir leis na difríochtaí sna rátaí malairte a tharlóidh i gcur chun feidhme an bhuiséid. Áireofar an gnóthachan deiridh nó an caillteanas deiridh san iarmhéid don bhliain.CAIBIDIL 6PRIONSABAL NA SONRAÍOCHTAAirteagal 21 Forálacha ginearálta1. Cuirfear leithreasaí in áirithe chun críocha sonracha de réir teidil agus caibidle; foroinnfear na caibidlí ansin ina n-airteagail agus ina n-ítimí.2. Féadfaidh an Coimisiún, laistigh dá roinn féin den bhuiséad, leithreasaí a aistriú go neamhspleách mar a shonraítear in Airteagal 23, nó iarrfaidh sé formheas an údaráis bhuiséid na leithreasaí a thig faoi na cásanna atá sonraithe in Airteagal 24 a aistriú.3. Ní fhéadfar leithreasaí a aistriú ach chuig línte buiséid a bhfuil leithreasaí údaraithe ag an mbuiséad ina leith nó a bhfuil iontráil chomharthach pro memoria ag gabháil leo.4. Ní fhéadfar leithreasaí a chomhfhreagraíonn d'ioncam sannta a aistriú mura n-úsáidfear an t-ioncam sin chun na críche ar sannadh dó é.Airteagal 22 Aistrithe arna ndéanamh ag institiúidí seachas an Coimisiún1. Féadfaidh aon institiúid seachas an Coimisiún, laistigh dá roinn féin den bhuiséad, leithreasaí a aistriú:(a) ó theideal go chéile, suas le huasmhéid 10 % de leithreasaí na bliana atá léirithe ar an líne óna bhfuil an t-aistriú á dhéanamh;(b) ó chaibidil go chéile agus ó Airteagal go chéile gan teorainn.2. Cuirfidh na hinstitiúidí an t-údarás buiséid ar an eolas faoina bhfuil ar intinn acu trí seachtaine sula ndéanfar na haistrithe dá dtagraítear i mír 1. Má luann ceachtar brainse den údarás buiséid cúiseanna a bhfuil bunús cuí tugtha leo le linn na tréimhse sin, beidh feidhm ag an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 24.3. Féadfaidh aon institiúid seachas an Coimisiún a mholadh don údarás buiséid, laistigh dá roinn féin den bhuiséad, aistrithe a dhéanamh ó theideal amháin go teideal eile a sháraíonn teorainn 10 % de leithreasaí na bliana airgeadais ar an líne óna bhfuil an t-aistriú le déanamh. Is faoi réir an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 24 a bheidh na haistrithe sin.4. Féadfaidh aon institiúid seachas an Coimisiún, laistigh dá roinn féin den bhuiséad, aistrithe a dhéanamh laistigh d'airteagail gan an t-údarás a chur ar an eolas roimh ré.Airteagal 23 Aistrithe inmheánacha arna ndéanamh ag an gCoimisiún1. Laistigh dá roinn féin den bhuiséad, féadfaidh an Coimisiún:(a) leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí a aistriú go neamhspleách laistigh de gach caibidil;(b) leithreasaí faoi chomhair íocaíochtaí a aistriú go neamhspleách laistigh de gach teideal;(c) a fhad a bhaineann le caiteachas ar fhoireann agus ar chúrsaí riaracháin a bhaineann le roinnt teideal, leithreasaí a aistriú go neamhspleách ó theideal go chéile;(d) a fhad a bhaineann le caiteachas oibríochtúil, leithreasaí a aistriú go neamhspleách idir caibidlí laistigh den teideal céanna, suas le huasmhéid 10 % de leithreasaí na bliana atá léirithe ar an líne óna bhfuil an t-aistriú á dhéanamh.2. Féadfaidh an Coimisiún, laistigh dá roinn féin den bhuiséad, cinneadh a dhéanamh maidir leis na leithreasaí a leanas a aistriú ó theideal go chéile, ar chuntar go gcuirfidh sé an t-údarás buiséid ar an eolas láithreach i dtaobh an chinnidh:(a) leithreasaí ón teideal ar a dtugtar 'forálacha' agus dá dtagraítear in Airteagal 43 a aistriú, más rud é gurb é an t-aon choinníoll amháin chun an cúlchiste a fhuascailt bunghníomh a ghlacadh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 294 den CFAE.(b) i gcásanna eisceachtúla tubaistí agus éigeandála daonnúla idirnáisiúnta a dtugtar bunús cuí leo agus a tharlaíonn tar éis an 1 Nollaig den bhliain bhuiséadach, féadfaidh an Coimisiún fuílleach na leithreasaí buiséid don bhliain bhuiséadach reatha atá fós le fáil sna teidil bhuiséid a thagann faoi cheannteideal 4 den chreat airgeadais ilbhliantúil a aistriú chuig na teidil bhuiséid a bhaineann le cabhair um bainistiú éigeandála agus le hoibríochtaí cabhrach daonnúla.Airteagal 24 Aistrithe arna ndéanamh ag an gCoimisiún a chur faoi bhráid an údaráis bhuiséid1. Déanfaidh an Coimisiún a thogra maidir le haistrithe a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle go comhuaineach.2. Glacfaidh an t-údarás buiséid cinntí maidir le haistriú leithreasaí dá bhforáiltear i mír 3 go mír 6, mura bhforáiltear a mhalairt i dTeideal I de Chuid a Dó.3. Cé is moite d'imthosca práinne, tiocfaidh an Chomhairle, trí thromlach cáilithe, agus Parlaimint na hEorpa ar chinneadh maidir leis an togra ón gCoimisiún laistigh de sé seachtaine ón dáta a bhfuair an dá institiúid an togra le haghaidh gach aistriú a chuirfear faoina mbráid.4. Formheasfar an togra maidir le haistriú más rud é, laistigh den tréimhse sé seachtaine,:(a) go bhformheasfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle é;(b) go bhformheasfaidh ceann amháin de Pharlaimint na hEorpa agus an Chomhairle é gan an ceann eile acu gníomhú;(c) go staonfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle ó ghníomhú nó nach ndéanfaidh siad cinneadh i gcoinne an togra ón gCoimisiún.5. Déanfar an tréimhse sé seachtaine dá dtagraítear i bpointe 4 a laghdú go trí seachtaine, mura n-iarrfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle a mhalairt, in aon cheann de na cásanna a leanas:(a) gur lú an t-aistriú ná 10 % de leithreasaí na líne buiséid óna ndéantar an t-aistriú agus nach mó ná EUR 5 mhilliún é;(b) gur le leithreasaí faoi chomhair íocaíochtaí amháin a bhaineann an t-aistriú agus nach mó ná EUR 100 milliún méid iomlán an aistrithe.6. Má leasaíonn Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle an t-aistriú ach go bhformheasann an institiúid eile é nó go staonann sí ó ghníomhú, nó má leasaíonn Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle an t-aistriú, measfar gurb é an méid is lú a d'fhormheas siad an méid formheasta, ach amháin má tharraingíonn an Coimisiún siar a thogra.Airteagal 25 Aistriú faoi réir forálacha speisialta1. Aistrithe a dhéanfar laistigh de theidil an bhuiséid a bhaineann leis an gCiste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta, leis na Cistí Struchtúrtha, leis an gCiste Comhtháthaithe, leis an gCiste Eorpach Iascaigh, leis an gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe agus le Taighde, beidh siad faoi réir forálacha speisialta faoi Theideal I, faoi Theideal II agus faoi Theideal III de Chuid a Dó.2. Déanfaidh an t-údarás buiséid cinntí maidir le haistrithe lena ligfear an cúlchiste cúnaimh éigeandála a úsáid, ar bhonn togra ón gCoimisiún, nó déanfaidh an Coimisiún na cinntí sin suas le huasmhéid 10 % de leithreasaí na bliana atá léirithe ar an líne óna bhfuil an t-aistriú á dhéanamh.Beidh feidhm ag an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 24(3) agus (4). Mura n-aontóidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle leis an togra ón gCoimisiún, agus má chliseann ar iarrachtaí teacht ar chomhsheasamh maidir le húsáid an chúlchiste sin, staonfaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle ó ghníomhú ar an togra ón gCoimisiún maidir le haistrithe.CAIBIDIL 7PRIONSABAL NA BAINISTÍOCHTA FÓNTA AIRGEADAISAirteagal 26 Prionsabail na barainneachta, na héifeachtúlachta agus na héifeachtachta1. Úsáidfear leithreasaí buiséid i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais, eadhon i gcomhréir le prionsabail na barainneachta, na héifeachtúlachta agus na héifeachtachta.2. Ceanglaítear le prionsabal na barainneachta go gcuirfear ar fáil in am trátha, sa chainníocht chuí, sa cháilíocht chuí agus ag an bpraghas is fearr, na hacmhainní a úsáidfidh an institiúid agus í ag gabháil dá gníomhaíochtaí.Baineann prionsabal na héifeachtúlachta leis an ngaol is fearr idir na hacmhainní a úsáidfear agus na torthaí a bhainfear amach.Baineann prionsabal na héifeachtachta leis na cuspóirí sonracha atá leagtha amach a chur i gcrích agus na torthaí atá ceaptha a bhaint amach.3. Déanfar cuspóirí sonracha, intomhaiste, indéanta agus amaithe a leagan amach don uile earnáil den ghníomhaíocht a chumhdaíonn an buiséad. Déanfar monatóireacht ar ghnóthú na gcuspóirí sin trí mheán táscairí feidhmíochta do gach gníomhaíocht agus cuirfidh na húdaráis caiteachais faisnéis ar fáil don údarás buiséid. Soláthrófar an fhaisnéis sin uair sa bhliain agus ar a dhéanaí tráth a chuirtear isteach na doiciméid a ghabhann leis an dréachtbhuiséad.4. D'fhonn cinnteoireacht a fheabhsú, déanfaidh na hinstitiúidí meastóireachtaí ex ante agus ex post a bheidh ag teacht leis an treoir a chuirfidh an Coimisiún ar fáil. Cuirfear na meastóireachtaí sin i bhfeidhm ar gach clár agus ar gach gníomhaíocht a mbíonn torthaí caiteachais shuntasaigh agus torthaí meastóireachta ag baint leo agus cuirfear iad chuig údaráis chaiteachais, reachtacha agus bhuiséid.Airteagal 27 Ráiteas airgeadais éigeantach1. Maidir le haon togra nó tionscnamh a thíolacfaidh an Coimisiún, Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála (an 'Ardionadaí' anseo feasta) nó Ballstát chuig an údarás reachtach, a bhféadfadh tionchar a bheith aige ar an mbuiséad, lena n-áirítear athruithe ar líon na bpost, ní mór ráiteas airgeadais a bheith ag gabháil leis agus an mheastóireacht dá bhforáiltear in Airteagal 26(4).Aon leasú ar thogra nó ar thionscnamh a chuirfear faoi bhráid an údaráis reachtaigh a bhféadfadh impleachtaí suntasacha a bheith aige don bhuiséad, lena n-áirítear athruithe ar an líon post, caithfidh ráiteas airgeadais a bheith ag gabháil leis arna ullmhú ag an institiúid a bhfuil an leasú á mholadh aici.2. D'fhonn an riosca calaoise agus mírialtachtaí a laghdú, beidh sa ráiteas airgeadais dá dtagraítear i mír 1 faisnéis maidir leis an gcóras inmheánach rialaithe atá bunaithe, measúnú ar an mbaol a bhfuiltear ag dul ina fhiontar, agus na bearta cosanta agus na bearta chun calaois a chosc atá ann cheana agus atá beartaithe.Airteagal 28 Rialú inmheánach ar chur chun feidhme an bhuiséid1. Cuirfear an buiséad chun feidhme i gcomhréir le rialú inmheánach éifeachtach éifeachtúil mar is iomchuí i ngach modh bainistíochta, agus i gcomhréir leis na rialacháin earnáilsonracha.2. Chun críocha chur chun feidhme an bhuiséid, sainmhínítear rialú inmheánach mar phróiseas atá infheidhme ar gach leibhéal bainistíochta agus atá ceaptha chun cinnteacht réasúnta a chur ar fáil go ngnóthófar na cuspóirí seo a leanas:(a) éifeachtacht, éifeachtúlacht agus barainneacht oibríochtaí;(b) iontaofacht tuairiscithe;(c) acmhainní agus faisnéis a chosaint;(d) calaois agus mírialtachtaí a chosc, a bhrath agus a cheartú;(e) bainistíocht leordhóthanach ar na rioscaí a bhaineann le dlíthiúlacht agus le rialtacht na mbun-idirbheart, ag cur san áireamh cineál ilbhliantúil na gclár chomh maith le cineál na n-íocaíochtaí lena mbaineann.Airteagal 29 Riosca inghlactha earráideDéanfaidh an t-údarás reachtach, i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 322 den CFEA, cinneadh maidir le leibhéal inghlactha earráide ag comhiomlánú iomchuí den bhuiséad. Cuirfear an cinneadh sin san áireamh le linn an nós imeachta bhliantúil um urscaoileadh i gcomhréir le hAirteagal 157(2).Is ar anailís ar chostais agus ar thairbhí na rialuithe a bhunófar leibhéal an riosca inghlactha earráide. Déanfaidh na Ballstáit agus na heintitis agus na daoine dá dtagraítear i bpointe (b) d'Airteagal 55(1), arna iarraidh sin, tuarascáil a thabhairt don Choimisiún ar chostais an rialaithe a iompraíonn siad agus ar líon agus méid na ngníomhaíochtaí arna maoiniú ón mbuiséad.Déanfar dlúthmhonatóireacht ar leibhéal an riosca inghlactha earráide agus athbhreithneofar é má thagann athrú suntasach ar na dálaí rialaithe.CAIBIDIL 8PRIONSABAL NA TRÉDHEARCACHTAAirteagal 30 Cuntais, buiséid agus tuarascálacha a fhoilsiú1. Bunófar an buiséad agus cuirfear chun feidhme é agus tíolacfar na cuntais i gcomhréir le prionsabal na trédhearcachta.2. Déanfaidh Uachtarán Pharlaimint na hEorpa an buiséad agus na buiséid leasaitheacha, mar atá arna nglacadh go críochnaitheach, a chur á bhfoilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.Foilseofar an buiséad laistigh de thrí mhí tar éis an dáta a dhearbhófar go bhfuil an buiséad glactha go críochnaitheach.Déanfaidh gach institiúid na cuntais chomhdhlúite bhliantúla agus an tuarascáil ar bhainistíocht bhuiséadach agus airgeadais a tharraingt suas agus foilseofar in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh iad.Airteagal 31 Faighteoirí cistí de chuid an Aontais agus faisnéis eile a fhoilsiú1. Aon fhaisnéis maidir le hoibríochtaí trína bhfaightear agus trína dtugtar iasachtaí thar ceann thríú páirtithe, beidh sí ag gabháil leis an mbuiséad in Iarscríbhinn.2. Cuirfidh an Coimisiún ar fáil, ar bhealach iomchuí, faisnéis atá aige faoi fhaighteoirí cistí a thagann ón mbuiséad agus an buiséad á chur chun feidhme ar bhonn lárnach agus go díreach ag a ranna nó ag Toscaireachtaí an Aontais i gcomhréir leis an dara mír d'Airteagal 53, agus faisnéis faoi fhaighteoirí cistí arna soláthar ag na heintitis a ndéantar cúraimí a bhaineann le cur chun feidhme an bhuiséid a tharmligean chucu faoi mhodhanna eile bainistíochta.3. Cuirfear an fhaisnéis sin ar fáil agus aird chuí á tabhairt ar riachtanais na rúndachta, go háirithe ar chosaint sonraí pearsanta mar atá leagtha síos i dTreoir 95/46/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle[17] agus i Rialachán (CE) Uimh. 45/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle[18], agus ar riachtanais slándála, ag cur san áireamh sainiúlachtaí gach modha bainistíochta dá dtagraítear in Airteagal 53 agus, nuair is infheidhme, i gcomhréir leis na rialacha earnáilsonracha ábhartha.TEIDEAL IIIBUNÚ AGUS STRUCHTÚR AN BHUISÉIDCAIBIDIL 1 AN BUISÉAD A BHUNÚAirteagal 32 Meastacháin ar ioncam agus ar chaiteachasDéanfaidh Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle Eorpach agus an Chomhairle, Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, an Chúirt Iniúchóirí, an Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, Coiste na Réigiún, an tOmbudsman, an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí agus an SEGS meastachán maidir lena n-ioncam agus maidir lena gcaiteachas a tharraingt suas agus seolfaidh siad chuig an gCoimisiún roimh an 1 Iúil gach bliain é.Déanfaidh an SEGS meastachán a tharraingt suas maidir lena ioncam agus maidir lena chaiteachas agus seolfaidh sé chuig an gCoimisiún roimh an 1 Iúil gach bliain é. Rachaidh an tArdionadaí i gcomhairle leis na Comhaltaí sin den Choimisiún atá freagrach as an mbeartas forbartha, as an mbeartas comharsanachta agus comhar idirnáisiúnta, as cabhair dhaonnúil agus freagairt i gcás géarchéime, maidir leis na freagrachtaí atá orthu faoi seach.Cuirfidh na hinstitiúidí sin na meastacháin sin chuig an údarás buiséid mar fhaisnéis tráth nach déanaí ná an 1 Iúil gach bliain freisin. Tarraingeoidh an Coimisiún a mheastacháin féin suas agus seolfaidh sé chuig an údarás buiséid faoin dáta céanna é freisin.Agus a mheastacháin féin á n-ullmhú aige, úsáidfidh an Coimisiún an fhaisnéis dá dtagraítear in Airteagal 33.Airteagal 33 Buiséad measta na gcomhlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 200Déanfaidh gach comhlacht dá dtagraítear in Airteagal 200, i gcomhréir leis an ionstraim lenar bunaíodh é, meastachán a sheoladh chuig an gCoimisiún agus chuig an údarás buiséid faoin 31 Márta gach bliain, ar a ioncam agus ar a chaiteachas, lena n-áirítear an plean bunaíochta agus a dhréachtchlár oibre.Airteagal 34 Dréachtbhuiséad1. Tíolacfaidh an Coimisiún togra ina mbeidh an dréachtbhuiséad do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle tráth nach déanaí ná 1 Meán fómhair den bhliain roimh an mbliain ina mbeidh an buiséad le cur chun feidhme.Beidh ráiteas achomair ginearálta ar chaiteachas agus ar ioncam an Aontais sa dréachtbhuiséad agus comhdhlúthófar leis na meastacháin dá dtagraítear in Airteagal 32.Leanfaidh an buiséad an struchtúr agus an leagan amach atá leagtha amach in Airteagal 41-46.Beidh ag gabháil roimh gach roinn den dréachtbhuiséad réamhrá arna tharraingt suas ag an institiúid lena mbaineann.Déanfaidh an Coimisiún réamhrá ginearálta an dréachtbhuiséid a tharraingt suas. Is éard a bheidh sa réamhrá ginearálta táblaí airgeadais ina mbeidh na príomhshonraí de réir teideal agus na bunúis atá leis na hathruithe ar na leithreasaí ó bhliain airgeadais go chéile de réir chatagóirí caiteachais an chreata airgeadais ilbhliantúla.2. Nuair is ábhartha, cuirfidh an Coimisiún clárú airgeadais le haghaidh na mblianta ina dhiaidh sin i dteannta an dréachtbhuiséid.Déanfar an clárú airgeadais a nuashonrú tar éis don buiséad a bheith glactha, d'fhonn torthaí an nós imeachta bhuiséadaigh agus aon chinneadh eile ábhartha a ionchorprú.3. Déanfaidh an Coimisiún aon pháipéar oibre a thacaíonn, dar leis, lena iarratais bhuiséid a chur i dteannta an dréachtbhuiséid.4. I gcomhréir le hAirteagal 8(5) de Chinneadh 2010/427/AE an 26 Iúil 2010 lena mbunaítear eagrúchán agus oibriú na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí[19] agus d'fhonn trédhearcacht i réimse ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais a áirithiú, tarchuirfidh an Coimisiún chuig an údarás buiséid, mar aon leis an dréachtbhuiséad, doiciméad oibre ina leagfar amach ar bhealach cuimsitheach:(a) gach caiteachas riaracháin agus oibríochtúil a bhaineann le gníomhaíochtaí seachtracha an Aontais, lena n-áirítear an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála agus an Comhbheartas Slándála agus Cosanta agus a mhaoinítear ón mbuiséad;(b) caiteachas iomlán an SEGS don bhliain roimhe sin, arna mhiondealú ina chaiteachas de réir toscaireachta agus ina chaiteachas ar riarachán lárnach an SEGS, mar aon leis an gcaiteachas oibríochtúil arna mhiondealú de réir limistéir (réigiúin, tíortha), réimse théamaigh, toscaireachta an Aontais agus misin.Ina theannta sin luafar an méid seo a leanas sa doiciméad oibre:(a) an líon post do gach grád i ngach catagóir mar aon leis an líon post buan agus an líon post sealadach, lena n-áirítear an fhoireann ar conradh agus an fhoireann áitiúil atá údaraithe, laistigh de theorainneacha leithreasaí an bhuiséid, i ngach ceann de Thoscaireachtaí an Aontais agus i riarachán lárnach an SEGS;(b) aon mhéadú nó laghdú ar an líon post i riarachán lárnach an SEGS agus ar Thoscaireachtaí an Aontais ina n-iomláine, de réir gráid agus catagóire, agus an méid sin a bheith bunaithe ar an mbliain roimhe sin;(c) an líon post údaraithe don bhliain airgeadais, an líon post údaraithe don bhliain roimhe sin, agus an líon post atá líonta ag taidhleoirí ar iasacht ó na Ballstáit, ag foireann ón gComhairle agus ag foireann ón gCoimisiún;(d) cur síos mion ar an bhfoireann go léir a bheidh i dtoscaireachtaí an Aontais tráth thíolacadh an dréachtbhuiséid, lena n-áirítear miondealú de réir limistéir, tíre agus misin ar leith, idirdhealú idir poist atá ann de réir an phlean bunaíochta, gníomhairí ar conradh, gníomhairí áitiúla agus saineolaithe náisiúnta ar iasacht agus leithreasaí a iarradh sa dréachtbhuiséad do chineálacha eile pearsanra maille leis na meastacháin chomhfhreagracha den chóibhéis foirne lánaimseartha a d’fhéadfaí a fhostú gan teorainneacha na leithreasaí a iarradh a shárú.”Airteagal 35 An litir leasaitheach a ghabhann leis an dréachtbhuiséadGo dtí go dtionólfar an Coiste Idir-réitigh dá dtagraítear in Airteagal 314 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, féadfaidh an Coimisiún, ar a thionscnamh féin nó ar iarratas ó na hinstitiúidí eile, gach ceann acu i leith a ranna féin, litreacha ina mbeidh leasuithe ar an dréachtbhuiséad a thíolacadh go comhuaineach chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle ar bhonn faisnéise nua nach raibh ar fáil tráth bunaithe an dréachta, agus lena n-áirítear litir leasaitheach lena ndéanfar na meastacháin ar chaiteachais talmhaíochta a thabhairt cothrom le dáta."Airteagal 36 Toradh an Choiste Idir-réitigh a fhormheasNuair a thagann an Coiste Idir-réitigh ar chomhaontú maidir le téacs comhpháirteach, déanfaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle iarracht toradh an Choiste Idir-réitigh a fhormheas a luaithe is féidir i gcomhréir le hAirteagal 314(6) den CFAE, i gcomhréir lena rialacha nós imeachta inmheánacha féin."Airteagal 37 An buiséad a ghlacadh1. Dearbhóidh Uachtarán Pharlaimint na hEorpa go bhfuil an buiséad glactha go críochnaitheach i gcomhréir leis an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 314(9) den CFAE agus in Airteagal 177(7) den Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach ('Conradh Euratom' anseo feasta).2. A luaithe a dhearbhófar gur glacadh an buiséad go críochnaitheach, beidh sé de cheangal ar gach Ballstát ón 1 Eanáir den bhliain airgeadais ina dhiaidh sin nó ón dáta a ndearbhófar gur glacadh an buiséad go críochnaitheach, más tar éis an 1 Eanáir a glacadh é, na híocaíochtaí, atá dlite arna sonrú sa Rialachán ón gComhairle lena gcuirtear chun feidhme an Cinneadh maidir le córas acmhainní dílse an Aontais, a dhéanamh leis an Aontas.Airteagal 38 Dréachtbhuiséid leasaitheacha1. Má bhíonn cúinsí dosheachanta, eisceachtúla nó gan choinne ann, féadfaidh an Coimisiún dréachtbhuiséid leasaitheacha a thíolacadh.Is chuig an gCoimisiún a chuirfear iarrataí ar bhuiséid leasaitheacha arna ndéanamh ag institiúidí seachas an Coimisiún sna cúinsí céanna dá dtagraítear sa mhír roimhe seo.Sula dtíolacfaidh siad dréachtbhuiséad leasaitheach, déanfaidh an Coimisiún agus na hinstitiúidí eile an raon feidhme maidir le hathleithroinnt na leithreasaí ábhartha a scrúdú, ag cur san áireamh aon chur chun feidhme ar leithreasaí atá faoi bhun na céime cur chun feidhme a rabhthas ag súil léi.2. Déanfaidh an Coimisiún, seachas nuair atá cúinsí eisceachtúla ann, aon dréachtbhuiséad leasaitheach a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faoin 1 Meán Fómhair ar a dhéanaí gach bliain. Féadfaidh sé tuairim a chur i gceangal leis na hiarrataí ar bhuiséid leasaitheacha ó na hinstitiúidí eile.3. Pléifidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle iad agus aird chuí á tabhairt ar an bpráinn atá leo.Airteagal 39 Meastacháin agus dréachtbhuiséid a tharchur go luathFéadfaidh an Coimisiún agus an t-údarás buiséid teacht ar aontú le dátaí áirithe a thabhairt ar aghaidh maidir leis na meastacháin a tharchur, agus maidir leis an dréachtbhuiséid a ghlacadh agus a tharchur. Ní fhéadfaidh sé a bheith mar thoradh ar an socrú sin, áfach, go ngiorrófar ná go gcuirfear fad leis na tréimhsí a cheadaítear leis na téacsanna sin a bhreithniú faoi Airteagal 314 den CFAE agus faoi Airteagal 177 de Chonradh Euratom.CAIBIDIL 2STRUCHTÚR AGUS TÍOLACADH AN BHUISÉIDAirteagal 40 Struchtúr an bhuiséidIs éard a bheidh sa bhuiséad:(a) ráiteas ginearálta ar ioncam agus ar chaiteachas;(b) ranna ar leithligh foroinnte ina ráitis ar ioncam agus ar chaiteachas de réir institiúide.Roinnfidh an Chomhairle Eorpach agus an Chomhairle an roinn chéanna den bhuiséad.Airteagal 41 An buiséad a aicmiú1. Déanfaidh an t-údarás buiséid aicmiú ar ioncam an Choimisiúin, agus ar ioncam agus ar chaiteachas na n-institiúidí eile, de réir a gcineáil nó de réir na húsáide a shanntar dóibh faoi theidil, faoi chaibidlí, faoi airteagail agus faoi ítimí.2. Leagfar amach ráiteas caiteachais roinn an Choimisiúin ar bhonn ainmníochta arna glacadh ag an údarás buiséid agus aicmeofar de réir críche é.Comhfhreagróidh teideal do réimse beartais agus freagróidh caibidil, de ghnáth, do ghníomhaíocht.Féadfar leithreasaí oibríochtúla agus leithreasaí riaracháin a bheith ar áireamh i ngach teideal.Laistigh den teideal céanna, déanfar na leithreasaí riaracháin a ghrúpáil in aon chaibidil amháin.Airteagal 42 Toirmeasc ar ioncam diúltachNí fhéadfaidh ioncam diúltach a bheith sa bhuiséad.Glanmhéideanna a bheidh sna hacmhainní dílse a íocfar faoin gCinneadh ón gComhairle maidir le córas acmhainní dílse an Aontais agus taispeánfar amhlaidh iad sa ráiteas achomair ar ioncam sa bhuiséad.Airteagal 43 Forálacha1. Féadfar an teideal 'forálacha' a bheith i ngach roinn den bhuiséad. Cuirfear leithreasaí isteach sa teideal seo sa dá chás seo a leanas:(a) i gcás nach ann d'aon bhunghníomh don ghníomhaíocht i dtrácht agus an buiséad á bhunú;(b) i gcás ina mbeidh forais láidre amhrais ann faoi leordhóthanacht na leithreasaí nó faoin bhféidearthacht go gcuirfear chun feidhme, faoi choinníollacha atá ag teacht le bainistíocht fhónta airgeadais, na leithreasaí arna n-iontráil ar na línte i dtrácht.Ní fhéadfar na leithreasaí sa teideal seo a úsáid go dtí go mbeidh siad aistrithe i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha síos i bpointe (d) d'Airteagal 23(1), i gcás ina mbeidh glacadh an bhunghnímh faoi réir an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 294 den CFAE, agus i gcomhréir leis an nós imeachta atá in Airteagal 24 i ngach cás eile.2. I gcás ina mbeidh deacrachtaí tromchúiseacha cur chun feidhme ann, féadfaidh an Coimisiún a mholadh, i rith bliana airgeadais, go n-aistreofaí leithreasaí chuig an teideal 'forálacha'. Déanfaidh an t-údarás buiséid cinneadh maidir leis an aistriú sin, mar a fhoráiltear in Airteagal 24.Airteagal 44 Cúlchiste diúltachFéadfaidh 'cúlchiste diúltach' a mbeidh EUR 200 milliún ar a mhéad ann a bheith i roinn an Choimisiúin den bhuiséad. Féadfaidh idir leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí agus leithreasaí íocaíochtaí a bheith sa chúlchiste sin agus iontrálfar i dteideal ar leith é.Ní mór an cúlchiste sin a úsáid roimh dheireadh na bliana airgeadais trí bhíthin aistrithe i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 21 agus in Airteagal 23.Airteagal 45 Cúlchiste le haghaidh cúnaimh éigeandála1. Áireofar cúlchiste le haghaidh cúnaimh éigeandála do thríú tíortha i roinn an Choimisiúin den bhuiséad.2. Úsáidfear an cúlchiste dá dtagraítear i mír 1 roimh dheireadh na bliana airgeadais trí bhíthin aistrithe i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 24 agus in Airteagal 25.Airteagal 46 Tíolacadh an bhuiséid1. Léireofar an méid seo a leanas sa bhuiséad:(a) sa ráiteas ginearálta ar ioncam agus ar chaiteachas:(i) ioncam measta an Aontais don bhliain airgeadais lena mbaineann;(ii) ioncam measta don bhliain airgeadais roimhe sin agus an t-ioncam do bhliain n-2;(iii) na leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí agus na leithreasaí faoi chomhair íocaíochtaí don bhliain airgeadais i gceist;(iv) na leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí agus na leithreasaí faoi chomhair íocaíochtaí don bhliain airgeadais roimhe sin;(v) an caiteachas a gealladh agus an caiteachas a íocadh i mbliain n-2;(vi) nótaí tráchta iomchuí maidir le gach foroinn, mar atá leagtha amach in Airteagal 41(1);(b) i ngach roinn den bhuiséad, léireofar an t-ioncam agus an caiteachas de réir an struchtúir chéanna atá i bpointe (a);(c) maidir le cúrsaí foirne:(i) i gcás gach roinne den bhuiséad, plean bunaíochta lena socrófar líon na bpost do gach grád i ngach catagóir agus i ngach seirbhís agus líon na bpost buan agus sealadach arna n-údarú laistigh de theorainneacha na leithreasaí buiséid;(ii) plean bunaíochta don fhoireann arna híoc as na leithreasaí um thaighde agus um fhorbairt theicneolaíoch le haghaidh gníomhaíochta dírí agus plean bunaíochta don fhoireann arna híoc as na leithreasaí céanna le haghaidh gníomhaíochta indírí; aicmeofar na pleananna bunaíochta de réir catagóire agus gráid agus déanfar idirdhealú iontu idir poist bhuana agus poist shealadacha, arna n-údarú laistigh de theorainneacha na leithreasaí buiséid;(iii) maidir le foireann eolaíochta agus theicniúil, féadfar an t-aicmiú a bhunú ar ghrúpaí grád, i gcomhréir leis na coinníollacha atá leagtha síos i ngach buiséad; caithfear líon an phearsanra ardcháilithe theicniúil nó eolaíochta, a dtugtar buntáistí speisialta dóibh faoi fhorálacha sonracha na Rialachán Foirne, a lua sa phlean bunaíochta;(iv) plean bunaíochta lena socrófar líon na bpost de réir gráid agus catagóire do gach comhlacht dá dtagraítear in Airteagal 200 ar comhlacht iad a fhaigheann deontas arna mhuirearú ar an mbuiséad. Sna pleananna bunaíochta, taispeánfar líon na bpost a údaraítear don bhliain airgeadais le hais líon na bpost a údaraíodh don bhliain roimhe sin;(d) maidir le hoibríochtaí trína bhfaightear agus trína dtugtar iasachtaí:(i) sa ráiteas ginearálta ar ioncam, na línte buiséid a chomhfhreagraíonn do na hoibríochtaí ábhartha agus atá ceaptha taifead a choimeád ar aon aisíocaíochtaí a fhaightear ó thairbhithe a mhainnigh i dtosach, rud a raibh cur i ngníomh na ráthaíochta um fheidhmiú mar thoradh air. Beidh iontráil chomharthach pro memoria ag gabháil leis na línte sin agus beidh nótaí tráchta ábhartha ag gabháil leo;(ii) i roinn an Choimisiúin:- na línte buiséid ina bhfuil ráthaíochtaí um fheidhmíocht an Aontais i leith na n-oibríochtaí lena mbaineann. Beidh iontráil chomharthach pro memoria ag gabháil leis na línte sin, ar chuntar nár eascair aon mhuirear éifeachtach atá le cumhdach faoi acmhainní cinntitheacha;- nótaí tráchta ina dtabharfar an tagairt don bhunghníomh agus líon na n-oibríochtaí atá beartaithe, an fad agus an ráthaíocht airgeadais a thug an tAontas i leith na n-oibríochtaí sin;(iii) i ndoiciméad a bheidh i gceangal le roinn an Choimisiúin, mar léiriúchán:- oibríochtaí caipitiúla leanúnacha agus bainistíocht fiach;- na hoibríochtaí caipitiúla agus an bhainistíocht fiach don bhliain airgeadais lena mbaineann;(e) déanfar iomlán an chaiteachais ar CBES a iontráil i gcaibidil ar leith den bhuiséad; 'CBES' a thabharfar ar an gcaibidil sin agus beidh airteagail bhuiséid ag gabháil léi. Cumhdóidh na hairteagail sin caiteachas ar CBES agus beidh línte buiséadacha sainiúla iontu ina sainaithneofar, ar a laghad, na mórmhisin aonair.2. De bhreis ar na doiciméid dá dtagraítear i mír 1, féadfaidh an t-údarás buiséid aon doiciméid ábhartha eile a chur i gceangal leis an mbuiséad.Airteagal 47 Rialacha maidir leis an bPlean Bunaíochta don Fhoireann1. Beidh an plean bunaíochta a thuairiscítear i bpointe (c) d'Airteagal 46(1) ina theorainn dhosháraithe ag gach institiúid nó comhlacht; ní fhéadfar aon cheapachán a dhéanamh a sháróidh an teorainn arna socrú.Mar sin féin, féadfaidh gach institiúid nó comhlacht pleananna bunaíochta a mhodhnú suas le 10 % ó thaobh líon na bpost arna n-údarú, seachas i gcás ghrád AD16, ghrád AD 15 agus ghrád AD 14, faoi réir dhá choinníoll:(a) nach ndéanfar difear do líon na leithreasaí foirne a chomhfhreagraíonn do bhliain airgeadais iomlán, agus(b) nach sárófar an teorainn ar líon iomlán na bpost arna n-údarú le gach plean bunaíochta.Cuirfidh na hinstitiúidí an t-údarás buiséid ar an eolas faoina bhfuil ar intinn acu trí seachtaine sula ndéanfar na modhnuithe dá dtagraítear sa dara fomhír. I gcás ina ndéanfaidh aon cheann de bhrainsí an údaráis bhuiséid cúiseanna a mbeidh údar cuí tugtha leo a lua, staonfaidh na hinstitiúidí ó na modhnuithe a dhéanamh agus beidh feidhm ag an ngnáthnós imeachta.2. De mhaolú ar an gcéad fhomhír de mhír 1, féadfar éifeachtaí na hoibre páirtaimseartha, arna húdarú ag an údarás ceapacháin i gcomhréir leis na Rialacháin Foirne, a chúiteamh trí cheapacháin eile.CAIBIDIL 3SMACHT BUISÉADEACHAirteagal 48 Mar a chomhlíonfaidh an buiséad an creat airgeadais ilbhliantúilComhlíonfaidh an buiséad ceanglais an chreata airgeadais ilbhliantúil.Airteagal 49 Mar a chomhlíonfaidh gníomhartha an Aontais an buiséad agus an creat airgeadais bliantúilI gcás ina sárófaí na leithreasaí atá ar fáil sa bhuiséad nó na leithdháiltí atá ar fáil sa chreat airgeadais ilbhliantúil trí ghníomh de chuid an Aontais a chur chun feidhme, ní fhéadfar an gníomh sin a chur chun feidhme i dtéarmaí airgeadais go dtí go mbeidh an buiséad leasaithe agus, más gá, go dtí go mbeidh an creat airgeadais bhliantúil athbhreithnithe mar is iomchuí."TEIDEAL IVAN BUISÉAD A CHUR CHUN FEIDHMECAIBIDIL 1 FORÁLACHA GINEARÁLTAAirteagal 50 An buiséad a chur chun feidhme de réir bainistíochta fónta airgeadais1. Déanfaidh an Coimisiún ioncam agus caiteachas an bhuiséid a chur chun feidhme i gcomhréir leis an Rialachán seo, ar a fhreagracht féin agus laistigh de theorainneacha na leithreasaí arna n-údarú.2. Comhoibreoidh na Ballstáit leis an gCoimisiún chun go n-úsáidfear na leithreasaí i gcomhréir le prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais.Airteagal 51 An bunghníomh agus eisceachtaí1. Glacfar bunghníomh sula bhféadfar na leithreasaí arna n-iontráil sa bhuiséad d'aon ghníomhaíocht de chuid an Aontais a úsáid.Is éard is bunghníomh ann gníomh dlíthiúil lena soláthraítear bunús dlí don ghníomhaíocht agus do chur chun feidhme an chaiteachais chomhfhreagraigh arna iontráil sa bhuiséad.2. Agus an CFAE agus Conradh Euratom á chur chun feidhme, glacann an t-údarás reachtach bunghníomh agus féadfaidh an bunghníomh a bheith i bhfoirm rialacháin, treorach nó cinnidh de réir bhrí Airteagal 288 den CFAE.3. Agus Teideal V den Chonradh ar an Aontas Eorpach á chur i bhfeidhm, féadfaidh bunghníomh a bheith i gceann de na foirmeacha atá sonraithe in Airteagail 26(2), 28(1), 29, 31(2), 33, agus 37 den Chonradh ar an Aontas Eorpach.4. Ní bunghníomhartha iad moltaí ná tuairimí de réir bhrí an Airteagail seo; is é an cás céanna é ag rúin, conclúidí, dearbhuithe agus gníomhartha eile nach bhfuil éifeachtaí dlíthiúla acu.5. De mhaolú ar mhíreanna 1, 2, 3 féadfar an méid seo a leanas a chur chun feidhme d'uireasa bunghnímh ar choinníoll go dtiocfaidh na gníomhaíochtaí a bhfuil siad ceaptha a mhaoiniú faoi réim chumhachtaí an Aontais:(a) na leithreasaí a bhaineann le treoirthionscadail de chineál turgnamhach agus atá ceaptha tástáil a dhéanamh ar a indéanta agus ar a úsáidí atá an ghníomhaíocht. Ní fhéadfar na leithreasaí ábhartha faoi chomhair oibleagáidí a iontráil sa bhuiséad ach le haghaidh dhá bhliain airgeadais as a chéile ar a mhéad;(b) leithreasaí le haghaidh beart ullmhúcháin i réimse chur i bhfeidhm an CFAE agus Chonradh Euratom, arb é is aidhm leo tograí a ullmhú d'fhonn gníomhachtaí a ghlacadh sa todhchaí. Caithfidh na gníomhaíochtaí ullmhúcháin cur chuige comhchuí a leanúint agus féadfaidh siad a bheith i bhfoirmeacha éagsúla. Ní fhéadfar na leithreasaí ábhartha faoi chomhair oibleagáidí a iontráil sa bhuiséad ach ar feadh trí bliana airgeadais as a chéile ar a mhéad. Ba cheart an nós imeachta reachtach a thabhairt i gcrích roimh dheireadh an tríú bliain airgeadais. Le linn an nós imeachta reachtaigh, caithfidh gealladh na leithreasaí a bheith ag freagairt do shaintréithe na gníomhaíochta ullmhúcháin a fhad a bhaineann leis na gníomhaíochtaí arna mbeartú, na haidhmeanna arna saothrú agus na tairbhithe. Dá thoradh sin, ní féidir na modhanna arna gcur chun feidhme a bheith chomh líonmhaire céanna leis na modhanna arna mbeartú chun an ghníomhaíocht chinntitheach féin a mhaoiniú.Agus an dréachtbhuiséad á thíolacadh aige, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid an údaráis bhuiséid ar na gníomhaíochtaí dá dtagraítear i bpointe (a) agus sa chéad mhír den phointe sin agus beidh measúnú ar na torthaí agus ar na gníomhaíochtaí leantacha atá beartaithe sa tuarascáil sin freisin;(c) leithreasaí a bhaineann le bearta ullmhúcháin i réimse Theideal V den Chonradh ar an Aontas Eorpach. Ní bheidh sa bhearta sin ach tréimhse ghairid agus ceapfar iad chun na coinníollacha a bhunú faoina ndéanfar gníomhaíocht de chuid an Aontais d'fhonn cuspóirí a bhaineann le CBES a bhaint amach agus d'fhonn na hionstraimí dlíthiúla is gá a ghlacadh.Chun críocha oibríochtaí an Aontais um bainistiú géarchéime, ceaptar bearta ullmhúcháin, inter alia, chun na ceanglais oibríochtúla a mheas, foráil a dhéanamh do mhear-imscaradh tosaigh acmhainní, nó chun dálaí ar an talamh a ullmhú chun an oibríocht a sheoladh.Comhaontóidh an Chomhairle bearta ullmhúcháin, ar thogra ó Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála.Chun a áirithiú go gcuirfear bearta ullmhúcháin chun feidhme go tapa, déanfaidh an tArdionadaí an Coimisiún a chur ar an eolas a luaithe is féidir maidir le rún na Comhairle beart ullmhúcháin a lainseáil agus go háirithe maidir leis na hacmhainní a meastar a bheidh riachtanach chun na críche sin. I gcomhréir leis an Rialachán seo, déanfaidh an Coimisiún gach beart is gá chun eisíocaíocht sciobtha na gcistí a áirithiú;(d) leithreasaí a bhaineann le gníomhaíochtaí aonuaire, nó a bhaineann fiú amháin le gníomhaíochtaí a mhaireann go ceann tréimhse éiginnte, arna gcur i gcrích ag an gCoimisiún de bhua cúraimí a eascraíonn óna shainchumais ar an leibhéal institiúideach de bhun an CFAE agus Chonradh Euratom, amach óna cheart maidir le tionscnamh reachtach dá dtagraítear i bpointe (b), agus faoi chumhachtaí sonracha a thugtar dó leis na Conarthaí sin agus a bhfuil liosta díobh sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199;(e) leithreasaí a bhaineann le hoibriú gach institiúide atá faoina neamhspleáchas riarthach.Airteagal 52 An buiséad arna chur chun feidhme ag institiúidí eileTabharfaidh an Coimisiún do na hinstitiúidí eile na cumhachtaí is gá chun na ranna den bhuiséad a bhaineann leo a chur chun feidhme.Féadfar socruithe mionsonraithe a chomhaontú leis an gCoimisiún, d'fhonn cur chun feidhme leithreasaí riaracháin Thoscaireachtaí an Aontais a éascú. Ní bheidh aon mhaolú sna socruithe sin ar fhorálacha an Rialacháin seo ná an Rialacháin tharmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199.Airteagal 53 Cumhachtaí cur chun feidhme an bhuiséid a tharmligeanFéadfaidh an Coimisiún agus gach ceann de na hinstitiúidí eile, laistigh dá ranna féin, a gcumhachtaí maidir le cur chun feidhme an bhuiséid a tharmligean i gcomhréir leis na coinníollacha atá leagtha síos leis an Rialachán seo agus i gcomhréir lena rialacha inmheánacha agus laistigh de na teorainneacha a leagfaidh siad síos in ionstraim an tarmligin. Na daoine sin a chumhachtófar amhlaidh, ní fhéadfaidh siad gníomhú ach laistigh de theorainneacha na gcumhachtaí a thugtar dóibh go sainráite.Mar sin féin, féadfaidh an Coimisiún a chumhachtaí cur chun feidhme buiséid maidir le leithreasaí oibriúcháin a roinne féin a tharmligean chuig Cinn Thoscaireachtaí an Aontais. Cuirfidh sé sin in iúl don Ardionadaí ag an am céanna. Nuair a ghníomhaíonn Cinn Thoscaireachtaí an Aontais mar oifigigh údarúcháin fhotharmligthe de chuid an Choimisiúin, cuirfidh siad rialacha an Choimisiúin maidir le chur chun feidhme an bhuiséid i bhfeidhm agus beidh siad faoi réir na ndualgas, na n-oibleagáidí agus na cuntasachta céanna le haon oifigeach údarúcháin fotharmligthe eile de chuid an Choimisiúin.Féadfaidh an Coimisiún an tarmligean sin a tharraingt siar i gcomhréir lena rialacha féin.Chun críocha an dara mír, déanfaidh an tArdionadaí na bearta is gá chun comhoibriú idir Toscaireachtaí an Aontais agus ranna de chuid an Choimisiúin a éascú.Airteagal 54 Coinbhleachta leasa1. Gach gníomhaí airgeadais agus gach duine eile a mbeidh baint aige le cur chun feidhme, bainistíocht, iniúchóireacht nó rialú an bhuiséid, cuirfear toirmeasc air aon ghníomhaíocht a dhéanamh a chothódh coinbhleacht idir a leasa féin agus leasa an Aontais. Má bhíonn cás den sórt sin ann, ní mór don duine lena mbaineann staonadh ó na gníomhaíochtaí sin agus an t-ábhar a tharchur chuig an údarás inniúil.2. Bíonn coinbhleacht leasa ann nuair a chuirtear as d'fheidhmiú oibiachtúil, neamhchlaonta fheidhmeanna an ghníomhaí airgeadais nó duine eile, dá dtagraítear i mír 1, ar chúiseanna a bhaineann le cúrsaí teaghlaigh, le cúrsaí mothúcháin, le coibhneas polaitiúil nó náisiúnta, le leas eacnamaíoch nó le haon leas eile is coiteann dó agus don tairbhí.CAIBIDIL 2MODHANNA CUR CHUN FEIDHMEAirteagal 55 Modhanna cur chun feidhme an bhuiséid1. Cuirfidh an Coimisiún an buiséad chun feidhme ar na bealaí a leanas:(a) tríd a ranna, nó trí Thoscaireachtaí an Aontais i gcomhréir leis an dara fomhír d'Airteagal 53, nó trí ghníomhaireachtaí feidhmiúcháin dá dtagraítear in Airteagal 59;(b) go hindíreach, faoin gcomhbhainistíocht leis na Ballstáit nó trí cúraimí cur chun feidhme an bhuiséid a chur de chúram orthu siúd a leanas:(i) tríú tíortha nó na comhlachtaí a d'ainmnigh siad;(ii) eagraíochtaí idirnáisiúnta agus a ngníomhaireachtaí;(iii) institiúidí airgeadais ar cuireadh de chúram orthu na hIonstraimí Airgeadais de bhun Theideal VIII a chur chun feidhme;(iv) an Banc Eorpach Infheistíochta agus an Ciste Eorpach Infheistíochta nó aon fhochuideachta eile de chuid an Bhainc;(v) comhlachtaí dá dtagraítear in Airteagail 200 agus 201;(vi) comhlachtaí dlí phoiblí nó comhlachtaí arna rialú ag an dlí príobháideach agus a bhfuil misean seirbhíse poiblí acu a mhéid a chuireann an ceann deireanach acu sin ráthaíochtaí leordhóthanacha airgeadais ar fáil;(vii) comhlachtaí arna rialú ag dlí príobháideach Ballstáit, ar comhlachtaí iad ar cuireadh de chúram orthu comhpháirtíochtaí poiblí agus príobháideacha a chur chun feidhme agus ráthaíochtaí leordhóthanacha airgeadais a chur ar fáil;(viii) daoine ar cuireadh de chúram orthu gníomhaíochtaí sonracha a chur chun feidhme de bhun Theideal V den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus a aithnítear sa bhunghníomh ábhartha de réir bhrí Airteagal 51 den Rialachán seo.2. Ballstáit agus eintitis agus daoine atá liostaithe faoi phointe (b) de mhír 1, ní bheidh stádas oifigigh údarúcháin trí tharmligean acu.3. Ní fhéadfaidh an Coimisiún na cumhachtaí feidhmiúcháin atá aige faoi na Conarthaí a chur de chúram ar thríú páirtithe má tá go leor lánrogha ó thaobh cinntí polaitiúla a dhéanamh de ag baint leo.Airteagal 56 Comhbhainistíocht leis na Ballstáit1. Urramóidh na Ballstáit prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais, prionsabal na trédhearcachta agus prionsabal an neamhidirdhealaithe agus áiritheoidh siad feiceálacht gníomhaíocht an Aontais agus cistí an Aontais á mbainistiú acu. Chuige sin, comhlíonfaidh na Ballstáit na hoibleagáidí rialaithe agus iniúchóireachta agus glacfaidh siad chucu na freagrachtaí a thiocfaidh as sin agus dá bhforáiltear sa Rialachán seo. Féadfar forálacha comhlántacha a leagan síos i rialacha earnáilsonracha.2. Déanfaidh na Ballstáit mírialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath agus a chur ina gceart agus cúraimí a bhaineann le cur chun feidhme an bhuiséid. Chun na críche sin, déanfaidh siad rialuithe ex ante agus ex post, lena n-áirítear, nuair is iomchuí, spotseiceálacha, d'fhonn a áirithiú go bhfuil na gníomhaíochtaí arna maoiniú ón mbuiséad á ndéanamh go héifeachtach agus á gcur chun feidhme mar is ceart, d'fhonn cistí a íocadh go míchuí a ghnóthú, agus d'fhonn imeachtaí dlí a thionscnamh de réir mar is gá.Déanfaidh na Ballstáit pionóis éifeachtacha athchomhairleacha comhréireacha a fhorchur ar fhaighteoirí mar a fhoráiltear dó i rialacha earnáilsonracha agus sa reachtaíocht náisiúnta.3. I gcomhréir leis na rialacha earnáilsonracha, déanfaidh na Ballstáit comhlacht earnála poiblí amháin nó níos mó a chreidiúnú a bheidh freagrach, ina aonar, as ceartbhainistíocht agus rialuithe ar na cistí ar deonaíodh an creidiúnú lena aghaidh. Beidh sé sin gan dochar don fhéidearthacht atá ag na comhlachtaí sin cúraimí a dhéanamh nach mbaineann le bainistíocht ar chistí de chuid an Aontais agus cúraimí áirithe dá gcuid a chur de chúram ar chomhlachtaí eile.Is údarás de chuid Ballstáit a thabharfaidh an creidiúnú i gcomhréir le rialacha earnáilsonracha agus áiritheofar go bhfuil an comhlacht in ann na cistí a bhainistiú mar is ceart. Féadfar ról an Choimisiúin sa phróiseas creidiúnaithe a shainiú freisin sna rialacha earnáilsonracha.Beidh an t-údarás creidiúnaithe freagrach as maoirseacht a dhéanamh ar an gcomhlacht agus as gach beart is gá a dhéanamh chun aon easpaí oibríochtúla sa chomhlacht sin a leigheas, lena n-áirítear an creidiúnú a tharraingt siar agus a chur ar fionraí.4. Déanfaidh comhlachtaí arna gcreidiúnú de bhun mhír 3 den Airteagal seo na nithe seo a leanas:(a) córas rialaithe inmheánaigh atá éifeachtach agus éifeachtúil a bhunú agus feidhmiú an chórais sin a áirithiú;(b) córas cuntasaíochta bliantúla a úsáid a sholáthraíonn faisnéis chruinn iomlán iontaofa go tráthúil;(c) Dul faoi iniúchóireacht sheachtrach neamhspleách, arna déanamh i gcomhréir le caighdeáin iniúchóireachta a bhfuil glactha leo go hidirnáisiúnta ag seirbhís iniúchóireachta atá neamhspleách ó thaobh a fheidhmeanna de ar an gcomhlacht creidiúnaithe;(d) foilsiú ex post bliantúil faighteoirí cistí de chuid an Aontais a áirithiú, i gcomhréir le hAirteagal 31(2).(f) cosaint ar shonraí pearsanta a chomhlíonann na prionsabail atá leagtha síos i dTreoir 95/46/CE a áirithiú.5. Faoin 1 Feabhra den bhliain airgeadais ina dhiaidh sin, soláthróidh na comhlachtaí arna gcreidiúnú de bhun mhír 3 den Airteagal seo na nithe a leanas don Choimisiún:(a) a gcuntais arna dtarraingt suas i leith an chaiteachais a rinneadh agus na cúraimí a cuireadh ar iontaoibh á ndéanamh;(b) achoimre ar thorthaí na n-iniúchóireachtaí agus na rialuithe go léir a rinneadh, lena n-áirítear anailís ar laigí córasacha nó athfhillteacha agus gníomhaíochtaí ceartaitheacha a rinneadh nó atá beartaithe;(c) dearbhú urrúis bhainistíochta maidir le hiomláine, cruinneas agus fírinneacht na gcuntas, dea-fheidhmiú na gcóras rialaithe inmheánaigh, dlíthiúlacht agus rialtacht na mbun-idirbheart, agus urramú phrionsabal na bainistíochta fónta airgeadais.(d) tuairim ó chomhlacht neamhspleách iniúchóireachta i leith an dearbhaithe urrúis bhainistíochta dá dtagraítear i bpointe (c) den mhír seo, ar tuairim í a chumhdóidh gach gné den dearbhú.Más rud é gur chreidiúnaigh Ballstát níos mó ná comhlacht amháin in aghaidh an réimse beartais, déanfaidh sé, faoin 15 Feabhra den bhliain airgeadais ina dhiaidh sin, tuarascáil sintéise a sholáthar don Choimisiún arb é a bheidh ann léargas ginearálta, ar an leibhéal náisiúnta, ar gach dearbhú urrúis bhainistíochta, agus na tuairimí neamhspleácha iniúchóireachta ina leith, a ullmhaíodh maidir leis an réimse beartas i dtrácht.6. Déanfaidh an Coimisiún:(a) nósanna imeachta a chur i bhfeidhm chun cuntais na gcomhlachtaí creidiúnaithe a imréiteach go tráthúil, á áirithiú go bhfuil na cuntais iomlán cruinn ceart agus go bhfágann siad gur féidir cásanna mírialtachtaí a imréiteach go tráthúil;(b) eisíocaíochtaí a sháraigh dlí an Aontais a eisiamh ó chaiteachas maoiniúcháin an Aontais.Is le rialacha earnáilsonracha a rialófar na coinníollacha faoina bhféadfaidh an Coimisiún íocaíochtaí leis na Ballstáit a chur ar fionraí nó faoina bhféadfaidh an t-oifigeach údarúcháin trí tharmligean iad a stopadh.Airteagal 57 Bainistíocht indíreach i gcomhar le heintitis agus daoine nach Ballstáit iad1. Eintitis agus daoine ar cuireadh cúraimí cur chun feidhme buiséid orthu de bhun phointe (b) d'Airteagal 55(1), urramóidh siad prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais, prionsabal na trédhearcachta agus prionsabail na neamhidirdhealaithe agus áiritheoidh siad feiceálacht ghníomhaíocht an Aontais agus cistí de chuid an Aontais á mbainistiú acu. Agus cistí de chuid an Aontais á mbainistiú acu, rathóidh siad leibhéal cosanta ar leasanna airgeadais an Aontais atá coibhéiseach leis an leibhéal a cheanglaítear leis an Rialachán seo, agus tabharfaidh siad aird iomchuí ar na nithe a leanas:(a) cineál na gcúraimí a cuireadh ar iontaoibh agus na méideanna i gceist;(b) na rioscaí airgeadais i gceist;(c) an leibhéal dearbhaithe a eascraíonn óna gcóras, óna rialacha agus óna nósanna imeachta mar aon leis na bearta a rinne an Coimisiún chun maoirsiú a dhéanamh ar chur chun feidhme na gcúraimí a cuireadh ar iontaoibh agus chun tacú leis an gcur chun feidhme sin.2. Chuige sin, déanfaidh na daoine agus na heintitis dá dtagraítear i mír 1 na nithe a leanas:(a) córas rialaithe inmheánaigh atá éifeachtach agus éifeachtúil a bhunú agus feidhmiú an chórais sin a áirithiú;(b) córas cuntasaíochta bliantúla a úsáid a sholáthraíonn faisnéis chruinn iomlán iontaofa go tráthúil;(c) dul faoi iniúchóireacht sheachtrach neamhspleách, arna déanamh i gcomhréir le caighdeáin iniúchóireachta a bhfuil glactha leo go hidirnáisiúnta, ag seirbhís iniúchóireachta atá neamhspleách ó thaobh a feidhmeanna de ar an duine i gceist;(d) rialacha agus nósanna imeachta iomchuí maidir le maoiniú ó chistí de chuid an Aontais a chur ar fáil trí dheontais, trí sholáthar agus trí ionstraimí airgeadais;(e) foilsiú ex post bliantúil faighteoirí cistí de chuid an Aontais a áirithiú, i gcomhréir le hAirteagal 31(2).(f) cosaint réasúnta ar shonraí pearsanta a áirithiú.Féadfaidh na daoine dá dtagraítear i bpointe (viii) d'Airteagal 55(1)(b) na ceanglais sin a chomhlíonadh de réir a chéile. Glacfaidh siad a rialacha airgeadais le toiliú roimh ré ón gCoimisiún.3. Déanfaidh na heintitis agus na daoine dá dtagraítear i mír 1 mírialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath agus a chur ina gceart agus cúraimí a bhaineann le cur chun feidhme an bhuiséid á ndéanamh acu. Chun na críche sin, déanfaidh siad rialuithe ex ante agus ex post, lena n-áirítear, nuair is iomchuí, spotseiceálacha, d'fhonn a áirithiú go bhfuil na gníomhaíochtaí arna maoiniú ón mbuiséad á ndéanamh go héifeachtach agus á gcur chun feidhme mar is ceart, d'fhonn cistí a íocadh go míchuí a ghnóthú, agus d'fhonn imeachtaí dlí a thionscnamh de réir mar is gá.4. Féadfaidh an Coimisiún íocaíochtaí leis na heintitis agus leis na daoine dá dtagraítear i mír 1 a chur ar fionraí, go háirithe nuair a bhraitear earráidí sistéamacha a dhéanann iontaofacht chórais rialaithe inmheánaigh an eintitis nó an duine lena mbaineann, nó dlíthiúlacht agus rialtacht na mbun-idirbheart, a chur in amhras.Féadfaidh an t-oifigeach trí tharmligean íocaíochtaí le heintitis nó le daoine den sórt sin a stopadh ina n-iomláine nó i bpáirt chun críche tuilleadh fíoruithe a dhéanamh nuair a chuirtear faisnéis in iúl dó a thugann le fios go bhfuil easpa mhór i bhfeidhmiú an chórais rialaithe inmheánaigh nó a thugann le fios go bhfuil baint ag an gcaiteachas a dheimhnigh an t-eintiteas nó an duine i dtrácht le mírialtacht thromchúiseach agus nár cuireadh an mhírialtacht ina cheart, ar chuntar go mbeidh gá leis an stopadh sin chun damáiste mhór do leasanna airgeadais an Aontais a chosc.5. Déanfaidh na heintitis agus na daoine dá dtagraítear i mír 1 na nithe a leanas a sholáthar don Choimisiún:(a) tuarascáil ar chur chun feidhme na gcúraimí a cuireadh ar iontaoibh;(b) a gcuntais arna dtarraingt suas i leith an chaiteachais a rinneadh agus na cúraimí a cuireadh ar iontaoibh á ndéanamh;(c) achoimre ar thorthaí na n-iniúchóireachtaí agus na rialuithe go léir a rinneadh, lena n-áirítear anailís ar laigí córasacha nó athfhillteacha agus gníomhaíochtaí ceartaitheacha a rinneadh nó atá beartaithe;(d) dearbhú urrúis bhainistíochta maidir le hiomláine, cruinneas agus fírinneacht na gcuntas, dea-fheidhmiú na gcóras rialaithe inmheánaigh, dlíthiúlacht agus rialtacht na mbun-idirbheart, agus urramú phrionsabal na bainistíochta fónta airgeadais.(e) tuairim ó chomhlacht neamhspleách iniúchóireachta i leith an dearbhaithe urrúis bhainistíochta dá dtagraítear i bpointe (d) den mhír seo, ar tuairim í a chumhdóidh gach gné den dearbhú.Soláthrófar na heilimintí sin, amach ón tuairim iniúchóireachta dá dtagraítear i bpointe (e), don Choimisiún faoin 1 Feabhra den bhliain airgeadais ina dhiaidh sin Soláthrófar an tuairim sin faoin 15 Márta ar a dhéanaí.Beidh na hoibleagáidí sin gan dochar do na forálacha i gcomhaontuithe arna dtabhairt i gcrích le heagraíochtaí idirnáisiúnta agus le tríú tíortha. Beidh ar áireamh sna forálacha sin, ar a laghad, an ceanglas ar na heintitis sin ráiteas a sholáthar gach bliain don Choimisiún, maidir leis an mbliain airgeadais i dtrácht, gur úsáideadh agus gur cuireadh i gcuntas ranníocaíochtaí an Choimisiúin i gcomhréir leis na ceanglais atá leagtha amach i mír 2 den Airteagal seo agus i gcomhréir leis na hoibleagáidí atá leagtha síos sa chonradh a tugadh i gcrích leis na heagraíochtaí idirnáisiúnta ábhartha nó le tríú tír.6. Déanfaidh an Coimisiún:(a) maoirsiú agus meastóireacht ar chur chun feidhme na gcúraimí a cuireadh ar iontaoibh;(b) nósanna imeachta a chur i bhfeidhm chun cuntais na n-eintitis agus na ndaoine a cuireadh cúram orthu a imréiteach go tráthúil, á áirithiú go bhfuil na cuntais iomlán cruinn ceart agus go bhfágann siad gur féidir cásanna mírialtachtaí a imréiteach go tráthúil;(c) eisíocaíochtaí a sháraigh na rialacha infheidhme a eisiamh ó chaiteachas maoiniúcháin an Aontais.7. Ní bheidh feidhm ag mír 5 ná ag mír 6 den Airteagal seo maidir le heintitis agus daoine atá faoi réir nós imeachta um úrscaoileadh ar leith arna dhéanamh ag an údarás buiséid.Airteagal 58 Rialuithe ex ante agus comhaontuithe faoin mbainistíocht indíreach1. Sula gcuirfidh an Coimisiún cúraimí cur chun feidhme an bhuiséid de chúram ar eintitis nó ar dhaoine atá liostaithe faoi phointe (b) d'Airteagal 55(1), gheobhaidh sé faisnéis a léiríonn go bhfuil ceanglais phointí (a) go (d) d'Airteagal 57(2) comhlíonta.Déanfaidh an t-eintiteas nó an duine i dtrácht an Coimisiún a chur ar an eolas gan mhoill maidir le haon athruithe substaintiúla ar a gcórais, ar a rialacha nó ar a nósanna imeachta a bhaineann le bainistíocht cistí de chuid an Aontais a cuireadh ar iontaoibh. I gcás ina mbeidh athrú dá leithéid, déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar na comhaontuithe a tugadh i gcrích leis an eintiteas nó leis an duine i dtrácht d'fhonn a áirithiú go leanfar de bheith ag comhlíonadh na gcoinníollacha atá leagtha amach i bpointí (a) go (d) d'Airteagal 57(2).2. Agus eintiteas á roghnú ó cheann de na catagóirí atá liostaithe i bpointí (ii), (iii), (vi) agus (vii) d'Airteagal 55(1)(b), tabharfaidh an Coimisiún aird chuí ar chineál na gcúram atá le cur ar iontaoibh mar aon le taithí agus acmhainn oibríochtúil agus airgeadais na n-eintiteas lena mbaineann. Is ar fhorais oibiachtúla a thabharfar údarás leis an rogha agus ní fhéadfaidh coinbhleacht leasa teacht as.3. Sonrófar i gcomhaontuithe arna dtabhairt i gcrích faoin mbainistíocht indíreach na ceanglais atá leagtha síos i bpointí (a) go (d) d'Airteagal 57(2). Saineofar go soiléir ann na cúraimí a cuireadh ar iontaoibh agus beidh gealltanas ann ón eintiteas nó ó na daoine i gceist go gcomhlíonfaidh siad na hoibleagáidí atá leagtha síos i bpointí (e) go (f) d'Airteagal 57(2) agus nach ndéanfaidh siad aon ghníomh a bhféadfadh coinbhleacht leasa a bheith de thoradh air.Airteagal 59 Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin1. Faoi dhlí an Aontais arna bhunú le Cinneadh ón gCoimisiún, is daoine dlítheanacha a bheidh sna gníomhaireachtaí feidhmiúcháin a bhféadfar cumhachtaí a tharmligean chucu chun clár nó tionscadail a chur chun feidhme ina iomláine nó i bpáirt thar ceann an Choimisiúin agus faoina fhreagracht i gcomhréir le Rialachán (EC) Uimh. 58/2003 ón gCoimisiún[20].2. Is é stiúrthóir na gníomhaireachta a chuirfidh chun feidhme na leithreasaí comhfhreagracha oibríochtúla faoi bhainistíocht dhíreach.Airteagal 60 Teorainneacha le tarmligean cumhachtaí1. Ní fhéadfaidh an Coimisiún bearta cur chun feidhme maidir le cistí a thagann as an mbuiséad, lena n-áirítear íocaíocht agus gnóthú, a chur de chúram ar eintitis sheachtracha nó comhlachtaí seachtracha de chuid na hearnála príobháidí seachas sa chás dá dtagraítear i bpointí (vi) agus (vii) d'Airteagal 55(1)(b), nó i gcásanna sonracha ina mbeidh na híocaíochtaí i dtrácht le híoc le tairbhithe a chinnfidh an Coimisiún, ina mbeidh siad faoi réir coinníollacha agus méideanna a shocróidh an Coimisiún agus nach mbeidh lánrogha á déanamh ag an eintiteas ná ag an gcomhlacht a dhéanfaidh na híocaíochtaí.2. Maidir leis na cúraimí a fhéadfar a chur de chúram, trí chonradh, ar eintitis sheachtracha nó ar chomhlachtaí seachtracha de chuid na hearnála príobháidí seachas na cinn sin a bhfuil misean seirbhíse poiblí acu, is cúraimí saineolais theicniúil agus cúraimí riaracháin, ullmhúcháin nó coimhdeacha a bheidh iontu nach mbaineann feidhmiú údaráis phoiblí ná úsáid cumhachtaí lánroghnacha leo.CAIBIDIL 3GNÍOMHAITHE AIRGEADAISROINN 1PRIONSABAL LEITHSCARADH NA n DUALGASAirteagal 61 Dualgais a leithscaradhBeidh dualgais an oifigigh údarúcháin agus dualgais an oifigigh chuntasaíochta leithscartha agus neamhréititheach lena chéile.ROINN 2OIFIGEACH ÚDARÚCHÁINAirteagal 62 An t-oifigeach údarúcháin1. Comhlíonfaidh an institiúid dualgais oifigigh údarúcháin.2. Chun críocha an Teidil seo, tagraíonn an téarma 'foireann' do dhaoine arna gcumhdach ag na Rialacha Foirne.3. Leagfaidh gach institiúid síos ina rialacha riaracháin inmheánacha an fhoireann ag a bhfuil grád iomchuí agus a dtarmligeann sí chuici, i gcomhréir leis na coinníollacha atá ina rialacha nós imeachta, dualgais an oifigigh údarúcháin, raon feidhme na gcumhachtaí arna dtarmligean agus an fhéidearthacht atá ag na daoine a dtarmligtear na cúraimí sin chucu iad a fhotharmligean.4. Chuig an bhfoireann amháin a dhéanfar cumhachtaí oifigigh údarúcháin a tharmligean nó a fhotharmligean.5. Maidir le hoifigigh údarúcháin trí tharmligean nó trí fhotharmligean, ní fhéadfaidh siad gníomhú ach laistigh de na teorainneacha a shocraítear le hionstraim an tarmligin nó le hionstraim an fhotharmligin. Agus a chúram á dhéanamh aige, féadfaidh a bheith de chúnamh ag oifigeach údarúcháin trí tharmligean nó trí fhotharmligean ball foirne amháin nó níos mó ar cuireadh de chúram air, faoi fhreagracht an oifigigh sin, oibríochtaí áirithe a chur i gcrích atá riachtanach chun an buiséad a chur chun feidhme agus chun na cuntais a thíolacadh.6. I gcás ina ngníomhóidh Cinn Thoscaireachtaí an Aontais mar oifigigh údarúcháin trí fhotharmligean i gcomhréir leis an dara mír d’Airteagal 53, beidh siad faoi réir an Choimisiúin mar institiúid a bheidh freagrach as sainmhíniú, feidhmiú, rialú agus breithmheas a gcuid dualgas agus freagrachtaí mar oifigigh údarúcháin trí fhotharmligean. Cuirfidh an Coimisiún é sin in iúl don Ardionadaí ag an am céanna.Airteagal 63 Cumhachtaí agus cúraimí an oifigigh údarúcháin1. Beidh an t-oifigeach údarúcháin freagrach i ngach institiúid as ioncam agus caiteachas a chur chun feidhme i gcomhréir le prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais agus as a áirithiú go gcomhlíonfar na ceanglais maidir le dlíthiúlacht agus le rialtacht.2. Chun críocha mhír 1 den Airteagal seo, déanfaidh an t-oifigeach údarúcháin trí tharmligean, i gcomhréir le hAirteagal 28 agus leis na híoschaighdeáin arna nglacadh ag gach institiúid agus ag féachaint go cuí do na rioscaí a bhaineann le cúrsaí bainistíochta agus do chineál na ngníomhaíochtaí arna maoiniú, an struchtúr eagraíochtúil agus na córais rialaithe inmheánaigh a fheileann d'fheidhmiú a dhualgais a chur ar bun. Beidh anailís chuimsitheach riosca ina thacú agus an struchtúr agus na córais sin á mbunú.3. D'fhonn caiteachas a chur chun feidhme, déanfaidh an t-oifigeach údarúcháin trí tharmligean agus trí fhotharmligean gealltanais buiséadacha agus gealltanais dhlíthiúla a ghlacadh, caiteachas a bhailíochtú, íocaíochtaí a údarú agus réamhchéimeanna chur chun feidhme na leithreasaí a ghlacadh.4. Is éard a bheidh i gceist le cur chun feidhme ioncaim, meastacháin a tharraingt suas ar na méideanna is infhaighte, teidlíochtaí atá le gnóthú a bhunú agus orduithe gnóthúcháin a eisiúint. Beidh tarscaoileadh teidlíochtaí bunaithe i gceist leis sin nuair is iomchuí.5. Beidh gach oibríocht faoi réir rialú ex ante ar a laghad, arna bhunú ar dhoiciméid agus ar na torthaí ar rialuithe a rinneadh cheana agus atá le fáil, ar ghnéithe oibríochtúla agus airgeadais na hoibríochta.Beidh idir thionscnamh agus fhíorú na hoibríochta sna rialuithe ex ante.I gcás aon idirbhirt ar leith, is baill foirne nach ionann iad agus na baill foirne a thionscain an oibríocht agus nach bhfuil faoi cheannas na mball foirne sin iad na baill foirne a dhéanfaidh an fíorú.6. Féadfaidh an t-oifigeach trí tharmligean rialuithe ex post a chur ar bun d'fhonn oibríochtaí a formheasadh cheana, tar éis rialuithe ex ante, a fhíorú. Féadfar rialuithe den sórt sin a eagrú ar bhonn sampla de réir riosca.Is baill foirne nach ionann iad agus na baill foirne atá freagrach as na rialuithe ex post a dhéanfaidh na rialuithe ex ante. Ní bheidh na baill foirne atá freagrach as na rialuithe ex post faoi cheannas na mball foirne atá freagrach as na rialuithe ex ante.7. Na baill foirne uile a bheidh freagrach as bainistíocht na n-oibríochtaí airgeadais a rialú, ní mór na scileanna gairmiúla is gá a bheith acu. Urramóidh siad cód sonrach maidir le caighdeáin ghairmiúla arna bhunú ag gach institiúid.8. Aon bhall foirne a bheidh bainteach le hidirbhearta a bhainistiú ó thaobh airgeadais de agus le hidirbhearta a rialú agus a mheasfaidh, maidir le cinneadh a gcuirfidh a oifigeach uachtarach iallach air a chur i bhfeidhm nó aontú leis, nach bhfuil an cinneadh sin ag teacht le prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais ná leis na rialacha gairmiúla nó go bhfuil an cinneadh sin ag teacht salach ar na prionsabail sin nó ar na rialacha gairmiúla sin, beidh sé de cheanglas air an méid sin a chur in iúl i scríbhinn don oifigeach údarúcháin trí tharmligean agus, mura ngníomhóidh an t-oifigeach sin, beidh sé de cheanglas air é a chur in iúl don phainéal dá dtagraítear in Airteagal 70(6). Má bhíonn aon ghníomhaíocht neamhdhleathach nó aon chalaois nó aon éilliú ann a d'fhéadfadh dochar a dhéanamh do leasanna an Aontais, déanfaidh sé na húdaráis agus na comhlachtaí arna n-ainmniú leis an reachtaíocht is infheidhme a chur ar an eolas.9. Tuairisceoidh an t-oifigeach údarúcháin, i bhfoirm tuarascála gníomhaíochta bliantúla, dá institiúid maidir le comhlíonadh a chuid dualgas agus beidh sa tuarascáil sin faisnéis airgeadais agus bainistíochta, lena n-áirítear torthaí na rialuithe agus dearbhú, ach amháin nuair a shonrófar a mhalairt in aon fhorchoimeádas a bhainfidh le réimsí sainiúla ioncaim agus caiteachais, go bhfuil forchinntiú réasúnta aige:(a) go bhfuil léargas cothrom fíor i bhfaisnéis na tuarascála;(b) gur úsáideadh na hacmhainní a sannadh do na gníomhaíochtaí a bhfuil tuairisc orthu sa tuarascáil chun na críocha ar ceapadh dóibh iad agus i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais;(c) go dtugann na nósanna imeachta rialaithe a cuireadh ar bun na ráthaíochtaí is gá maidir le dlíthiúlacht agus rialtacht na mbun-idirbheart.Léireofar leis an tuarascáil sin torthaí na n-oibríochtaí faoi threoir na gcuspóirí a leagadh amach, na rioscaí a bhaineann leis na hoibríochtaí sin, an úsáid a baineadh as na hacmhainní a soláthraíodh agus éifeachtúlacht agus éifeachtacht an chórais rialaithe inmheánaigh. Seolfaidh an Coimisiún achoimre ar thuarascálacha bliantúla na bliana roimhe sin chuig an údarás buiséid gach bliain, tráth nach déanaí ná an 15 Meitheamh. Déanfar tuarascálacha bliantúla gníomhaíochta na n-oifigeach údarúcháin trí tharmligean a chur ar fáil freisin don údarás buiséadach.Airteagal 64 Cumhachtaí agus dualgais Chinn Thoscaireachtaí an Aontais1. I gcás ina ngníomhóidh Cinn Thoscaireachtaí an Aontais mar oifigigh údarúcháin trí fhotharmligean i gcomhréir leis an dara mír d'Airteagal 53, oibreoidh siad i ndlúthchomhar leis an gCoimisiún chun na cistí a chur chun feidhme mar is iomchuí, d'fhonn dlíthiúlacht agus rialtacht idirbheart airgeadais, urramú phrionsabal na bainistíochta fónta airgeadais i dtaca le bainistíocht cistí agus cosaint éifeachtach leasanna airgeadais an Aontais a áirithiú go háirithe.Chuige sin, déanfaidh siad na bearta is gá chun cosc a chur ar aon staid ina bhféadfaí freagracht an Choimisiúin as cur chun feidhme an bhuiséid arna fhotharmligean chucu a chur i ngeall agus chun cosc a chur ar aon choinbhleacht tosaíochtaí ar dócha go mbeidh tionchar acu ar chur chun feidhme na gcúraimí bainistíochta airgeadais arna bhfotharmligean chucu.I gcás ina dtiocfaidh staid nó coinbhleacht dá ar nós iad sin dtagraítear sa dara fomhír chun cinn, cuirfidh Cinn Thoscaireachtaí an Aontais é sin in iúl gan mhoill do na hArdstiúrthóirí freagracha den Choimisiún agus don SEGS. Déanfaidh na hArdstiúrthóirí bearta iomchuí chun an scéal a leigheas.2. Nuair a bhíonn Chinn Thoscaireachtaí an Aontais i gcás dá dtagraítear in Airteagal 63(8), rachaidh sé i muinín an tsainphainéil um mírialtachtaí airgeadais arna bhunú de bhun Airteagal 70(6). Má bhíonn aon ghníomhaíocht neamhdhleathach nó aon chalaois nó aon éilliú ann a d'fhéadfadh dochar a dhéanamh do leasanna an Aontais, déanfaidh sé na húdaráis agus na comhlachtaí arna n-ainmniú leis an reachtaíocht is infheidhme a chur ar an eolas.3. Déanfaidh Cinn Thoscaireachtaí an Aontais, ag gníomhú dóibh mar oifigigh údarúcháin trí fhotharmligean i gcomhréir leis an dara mír d'Airteagal 53, tuarascáil a thabhairt dá n-oifigeach údarúcháin trí tharmligean ionas go bhféadfaidh an t-oifigeach sin a dtuarascálacha a ionchorprú ina thuarascáil bhliantúil gníomhaíochta dá dtagraítear in Airteagal 63(9). Beidh sna tuarascálacha ó na Cinn Toscaireachtaí faisnéis maidir le héifeachtúlacht agus éifeachtacht na gcóras inmheánach bainistíochta agus rialaithe atá ina dtoscaireachtaí, chomh maith le bainistíocht na n-oibriúchán arna bhfotharmligean chucu, agus tabharfar iontu an dearbhú de bhun Airteagal 70(5). Déanfar na tuarascálacha sin a chur i gceangal mar iarscríbhinn le tuarascáil bhliantúil gníomhaíochta an oifigigh údarúcháin atá freagrach trí tharmligean agus ba cheart go mbeadh siad sin ar fáil don údarás buiséadach agus lán-aird á thabhairt ar rúndacht na dtuarascálacha sin sa chás inarb iomchuí.Comhoibreoidh na Cinn Toscaireachta go hiomlán leis na hinstitiúidí atá rannpháirteach sa nós imeachta um urscaoileadh agus soláthróidh siad, de réir mar is iomchuí, an fhaisnéis bhreise is gá. Sa chomhthéacs seo, d’fhéadfaí a iarraidh orthu a bheith i láthair ag cruinnithe de na comhlachtaí ábhartha agus cúnamh a thabhairt don Oifigeach Údarúcháin trí tharmligean atá freagrach.4. Déanfaidh Cinn Thoscaireachtaí an Aontais, ag gníomhú dóibh mar oifigigh údarúcháin trí fhotharmligean i gcomhréir leis an dara mír d’Airteagal 53, freagra a thabhairt ar aon iarraidh a dhéanfaidh an t-oifigeach údarúcháin trí tharmligean ón gCoimisiún arna iarraidh sin aige dá chonlán féin nó, i gcomhthéacs an urscaoilte, arna iarraidh sin ag Parlaimint na hEorpa.5. Áiritheoidh an Coimisiún nach dochar iad na cumhachtaí fotharmligin don nós imeachta um urscaoileadh i gcomhréir le hAirteagal 319 den CFAE.ROINN 3OIFIGEACH CUNTASAÍOCHTAAirteagal 65 Cumhachtaí agus cúraimí an oifigigh chuntasaíochta1. Ceapfaidh gach institiúid oifigeach cuntasaíochta a bheidh freagrach, i ngach institiúid, as na nithe seo a leanas:(a) íocaíochtaí a chur chun feidhme mar is ceart, ioncam a bhailiú agus méideanna arna mbunú mar mhéideanna is infhaighte a ghnóthú;(b) na cuntais a ullmhú agus a thíolacadh i gcomhréir le Teideal IX;(c) na cuntais a choimeád i gcomhréir le Teideal IX;(d) na nósanna imeachta cuntasaíochta agus cairt na gcuntas a leagan síos i gcomhréir le Teideal IX;(e) na córais cuntasaíochta a leagan síos agus a bhailíochtú agus, nuair is iomchuí, na córais a bhailíochtú a leag an t-oifigeach údarúcháin síos d'fhonn faisnéis cuntasaíochta a sholáthar nó d'fhonn údar a thabhairt léi; cumhachtófar an t-oifigeach cuntasaíochta a fhíorú tráth ar bith go bhfuil na critéir maidir le bailíochtú á n-urramú;(f) an cisteán a bhainistiú.Is le roinn an SEGS den bhuiséad amháin, mar a chuirfidh an SEGS chun feidhme í, a bhainfidh freagrachtaí oifigeach cuntasaíochta an SEGS. Leanfaidh oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin de bheith freagrach as roinn an Choimisiúin den Bhuiséad ina hiomláine, lena n-áirítear oibriúcháin chuntasaíochta a bhaineann le leithreasaí arna bhfotharmligean chuig Cinn Thoscaireachtaí an Aontais.Ba cheart d’Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin gníomhú freisin mar Oifigeach Cuntasaíochta an SEGS maidir le chur chun feidhme roinn an SEGS den bhuiséad, faoi réir Airteagal 208.2. Is é oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin a bheidh freagrach as na rialacha cuntasaíochta agus cairt chomhchuibhithe na gcuntas a leagan síos i gcomhréir le Teideal IX.3. An fhaisnéis go léir is gá d'fhonn cuntais a sholáthar a thabharfaidh léargas ceart ar staid airgeadais na n-institiúidí agus ar chur chun feidhme an bhuiséid, gheobhaidh an t-oifigeach cuntasaíochta í ó na hoifigigh údarúcháin agus tabharfaidh siad ráthaíocht maidir lena hiontaofacht.4. Sula nglacfaidh an institiúid nó an comhlacht dá dtagraítear in Airteagal 200 na cuntais, cuirfidh an t-oifigeach cuntasaíochta a ainm leo á deimhniú leis sin go bhfuil dearbhú réasúnta aige go bhfuil léargas cothrom agus fíor ar staid airgeadais na hinstitiúide nó an chomhlachta dá dtagraítear in Airteagal 200.Chun na críche sin, fíoróidh an t-oifigeach gur ullmhaíodh na cuntais i gcomhréir le rialacha agus nósanna imeachta cuntasaíochta an Aontais agus gur iontráladh gach ioncam agus caiteachas sna cuntais.Cuirfidh na hoifigigh údarúcháin trí tharmligean an fhaisnéis go léir ar aghaidh atá ag teastáil ón oifigeach cuntasaíochta d'fhonn a dhualgais a chomhlíonadh.Leanfaidh na hoifigigh údarúcháin de bheith lánfhreagrach as ceartúsáid na gcistí a bhainistíonn siad, as dlíthiúlacht agus as rialtacht an chaiteachais faoina rialú, agus as iomláine agus cruinneas na faisnéise a chuirtear ar aghaidh chuig an oifigeach cuntasaíochta.5. Cumhachtófar don oifigeach cuntasaíochta an fhaisnéis a gheofar a sheiceáil agus aon seiceálacha eile a dhéanamh a mheasfaidh sé a bheidh riachtanach d'fhonn a ainm a chur leis na cuntais.Déanfaidh an t-oifigeach cuntasaíochta forchoimeádais, más gá, á míniú go beacht cineál agus raon feidhme na bhforchoimeádas sin.6. Is don oifigeach cuntasaíochta amháin a chumhachtófar airgead tirim agus coibhéis airgid a bhainistiú, mura bhforáiltear a mhalairt sa Rialachán seo. Is é a bheidh freagrach as iad a choimeád slán.7. I gcomhthéacs clár nó gníomhaíocht a chur chun feidhme, féadfar cuntais mhuiníne a oscailt in ainm an Choimisiúin nó thar a cheann, ionas go bhféadfaidh eintiteas atá liostaithe sa chéad mhír de phointe (iii) agus (iv) d'Airteagal 55(1)(b).Is faoi fhreagracht an oifigigh údarúcháin atá i bhfeighil chur chun feidhme an chláir nó na gníomhaíochta agus i gcomhaontú le hoifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin a osclófar na cuntais sin.Is faoi fhreagracht an oifigigh údarúcháin a bhainisteofar an cuntas bainc sin.Airteagal 66 Cumhachtaí a fhéadfaidh an t-oifigeach cuntasaíochta a tharmligeanAgus a dhualgais á gcomhlíonadh aige, féadfaidh an t-oifigeach cuntasaíochta cúraimí áirithe a tharmligean chuig baill foirne faoina cheannas.Leagfar síos le hionstraim an tarmligin na cúraimí a chuirfear ar na daoine á dtarmligtear chucu.ROINN 4RIARTHÓIR ÓINCHISTEAirteagal 67 Cuntais óinchiste1. Féadfar cuntais óinchiste a oscailt chun ioncam eile seachas acmhainní dílse a bhailiú agus chun suimeanna beaga a íoc mar atá sainithe sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199.Mar sin féin, féadfar leas a bhaint as cuntais óinchiste, i dtaca le cabhair um bainistiú géarchéime agus i dtaca le hoibríochtaí a bhaineann le cabhair dhaonnúil de réir bhrí Airteagal 118, agus ní chuirfear aon teorainn leis an méid a bheidh i gceist agus urramófar leibhéal na leithreasaí arna gcinneadh ag an údarás buiséid maidir leis an líne chomhfhreagrach buiséid don bhliain reatha airgeadais.2. Is é oifigeach cuntasaíochta na hinstitiúide a mhaoineoidh na cuntais óinchiste agus is faoi fhreagracht riarthóirí óinchiste arna n-ainmniú ag oifigeach cuntasaíochta na hinstitiúide a chuirfear na cuntais sin.CAIBIDIL 4DLITEANAS NA nGNÍOMHAITHE AIRGEADAISROINN 1RIALACHA GINEARÁLTAAirteagal 68 Tarmligin a tugadh d'oifigigh údarúcháin a chur ar fionraí agus a tharraingt siar1. Maidir leis na hoifigigh údarúcháin trí tharmligean agus trí fhotharmligean, féadfaidh an t-údarás a cheap na hoifigigh sin an tarmligean sin nó an fotharmligean sin a tharraingt siar, tráth ar bith, go sealadach nó go cinntitheach, gan dochar d'aon bheart araíonachta.2. Maidir leis an oifigeach cuntasaíochta, féadfaidh an t-údarás a cheap an duine sin é a chur ar fionraí, tráth ar bith, go sealadach nó go cinntitheach ó na dualgais atá air, gan dochar d'aon bheart araíonachta.3. Maidir le riarthóirí óinchiste, féadfaidh an t-údarás a cheap na riarthóirí sin iad a chur ar fionraí, tráth ar bith, go sealadach nó go cinntitheach ó na dualgais atá orthu, gan dochar d'aon bheart araíonachta.Airteagal 69 Dliteanas an oifigigh údarúcháin maidir le gníomhaíocht neamhdhleathach, calaois, nó éilliú1. Tá forálacha na Caibidle seo gan dochar d'aon dliteanas faoin dlí coiriúil a d'fhéadfadh na gníomhaithe airgeadais dá dtagraítear in Airteagal 68 a thabhú mar a fhoráiltear sa dlí náisiúnta is infheidhme agus sna forálacha atá i bhfeidhm maidir le leasanna airgeadais an Aontais a chosaint agus maidir leis an gcomhrac i gcoinne an éillithe a bhfuil oifigigh an Aontais nó oifigigh na mBallstát i dtreis ann.2. Beidh gach oifigeach údarúcháin, gach oifigeach cuntasaíochta agus gach riarthóir óinchiste faoi dhliteanas birt araíonachta agus beidh siad faoi dhliteanas cúiteamh a íoc mar atá leagtha síos sna Rialacháin Foirne, gan dochar d'Airteagal 70, d'Airteagal 71, ná d'Airteagal 72. I gcás aon ghníomhaíochta neamhdhleathaí nó aon chalaoise nó aon éillithe a d'fhéadfadh dochar a dhéanamh do leas an Aontais, cuirfear an cás faoi bhráid na n-údarás agus na gcomhlachtaí arna n-ainmniú leis an reachtaíocht is infheidhme.ROINN 2NA RIALACHA IS INFHEIDHME MAIDIR LE h OIFIGIGH ÚDARÚCHÁIN TRÍ THARMLIGEAN AGUS TRÍ FHOTHARMLIGEANAirteagal 70 Rialacha is infheidhme maidir le hoifigigh údarúcháin1. Beidh an t-oifigeach údarúcháin faoi dhliteanas cúiteamh a íoc mar atá leagtha síos sna Rialacháin Foirne.2. Maidir leis an oibleagáid cúiteamh a íoc, beidh feidhm aici, go háirithe, sna cásanna seo a leanas:(a) má chinneann an t-oifigeach údarúcháin, d'aon turas nó trí mhór-fhaillí i dtaca leis féin, na teidlíochtaí atá le gnóthú, nó má eisíonn sé orduithe gnóthúcháin, má thugann sé gealltanas maidir le caiteachas nó má shíníonn sé ordú íocaíochta agus gan an Rialachán seo ná an Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199;(b) mura dtarraingeoidh an t-oifigeach údarúcháin suas, d'aon turas nó trí mhór-fhaillí i dtaca leis féin, doiciméad lena mbunaítear méid is infhaighte, nó mura n-eiseoidh sé ordú gnóthúcháin nó má tá moill air á eisiúint nó má tá moill air agus ordú íocaíochta á eisiúint aige, rud a fhágfaidh go bhféadfadh tríú páirtithe caingean shibhialta a thabhairt i gcoinne na hinstitiúide.3. Oifigeach údarúcháin trí tharmligean nó trí fhotharmligean a mheasfaidh, maidir le cinneadh a bheidh sé de fhreagracht air a dhéanamh, nach bhfuil sé ag teacht le prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais nó a mheasfaidh go bhfuil an cinneadh sin ag teacht salach ar na prionsabail sin, cuirfidh sé é sin in iúl i scríbhinn don údarás tarmligin. Má thugann an t-údarás tarmligin treoir réasúnaithe i scríbhinn don oifigeach údarúcháin trí tharmligean nó trí fhotharmligean an cinneadh sin a dhéanamh ina dhiaidh sin, ní fhéadfar dliteanas ar bith a chur ar an oifigeach údarúcháin.4. I gcás ina ndéanfar fotharmligean laistigh dá sheirbhísí, is é an t-oifigeach údarúcháin trí tharmligean a bheidh freagrach i gcónaí as éifeachtúlacht agus éifeachtacht na gcóras bainistíochta inmheánaí agus na gcóras rialaithe inmheánaigh a chuirfear ar bun agus is é a bheidh freagrach freisin as an oifigeach údarúcháin trí fhotharmligean a roghnú.5. I gcás fotharmligin chuig Cinn Thoscaireachtaí an Aontais, beidh an t-oifigeach údarúcháin trí tharmligean freagrach as sainiú na gcóras inmheánach bainistíochta agus rialaithe a chuirfear ar bun, agus as éifeachtúlacht agus éifeachtacht na gcóras sin. Beidh Cinn Thoscaireachtaí an Aontais freagrach as bunú agus feidhmiú leormhaith na gcóras sin, i gcomhréir le treoracha an oifigigh údarúcháin trí tharmligean, agus as bainistíocht na gcistí agus na n-oibriúchán a dhéanann siad laistigh de Thoscaireacht an Aontais atá faoina gcúram. Sula rachaidh siad i gcionn dualgais, caithfidh siad cúrsaí oiliúna sainiúla a dhéanamh ar chúraimí agus ar fhreagrachtaí na n-oifigeach údarúcháin agus ar chur chun feidhme an bhuiséid, i gcomhréir leis an Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199.Ullmhóidh Cinn Thoscaireachtaí an Aontais tuarascáil maidir lena bhfreagrachtaí de bhun na chéad fhomhíre den mhír seo i gcomhréir le hAirteagal 64(3).Gach bliain, soláthraíonn Cinn Thoscaireachtaí an Aontais an dearbhú maidir leis na córais inmheánacha bhainistíochta agus rialaithe atá ina dToscaireacht, chomh maith leis an dearbhú ar bhainistiú na n-oibriúchán arna bhfotharmligean chucu agus torthaí na n-oibriúchán sin, d'oifigeach údarúcháin an Choimisiúin trí tharmligean d'fhonn a chur ar chumas an oifigigh údarúcháin a ráiteas dearbhaithe féin a bhunú, mar a thagraítear in Airteagal 63(9).6. Cuirfidh gach institiúid sainphainéal um mírialtachtaí airgeadais ar bun nó beidh siad rannpháirteach i bpainéal comhpháirteach arna bhunú ag roinnt institiúidí. Feidhmeoidh na painéil go neamhspleách ar a chéile agus cinnfidh siad an raibh mírialtacht airgeadais ann agus cé na hiarmhairtí ba cheart a bheith ann más ceart iad a bheith ann in aon chor.I bhfianaise thuairim an phainéil sin, cinnfidh an institiúid an ndéanfaidh sí imeachtaí a thionscnamh lena ndlífear beart araíonachta nó cúiteamh a íoc. Má aimsíonn an painéal deacrachtaí sistéamacha, seolfaidh sé tuarascáil, ina mbeidh moltaí, chuig an oifigeach údarúcháin agus chuig an oifigeach údarúcháin trí tharmligean, ar choinníoll nach é an t-oifigeach údarúcháin trí tharmligean an té atá i gceist, agus seolfaidh sé chuig an iniúchóir inmheánach freisin í.7. I gcás ina ngníomhóidh Cinn Thoscaireachtaí an Aontais mar oifigigh údarúcháin trí fhotharmligean i gcomhréir leis an dara mír d'Airteagal 53, is é an sainphainéal um mírialtachtaí airgeadais arna bhunú ag an gCoimisiún de bhun mhír 4 den Airteagal seo a bheidh inniúil i gcásanna dá dtagraítear sa mhír sin.Má bhraitheann an painéal deacrachtaí sistéamacha, seolfaidh sé tuarascáil, ina mbeidh moltaí, chuig an oifigeach údarúcháin, chuig an Ardionadaí agus chuig oifigeach údarúcháin an Choimsiúin trí tharmligean, ar choinníoll nach é an t-oifigeach údarúcháin trí tharmligean an té atá i gceist, agus seolfaidh sé chuig an iniúchóir inmheánach freisin í.Ar bhonn thuairim an phainéil, féadfaidh an Coimisiún a iarraidh ar an Ardionadaí, i gcáil an Ardionadaí mar údarás ceapacháin, imeachtaí a thionscnamh in aghaidh oifigeach údarúcháin trí bhíthin fotharmligin má bhaineann na mírialtachtaí le hinniúlachtaí an Choimisiúin arna bhfotharmligean chucu, ar imeachtaí iad a bhféadfadh gníomh araíonachta nó íoc cúitimh leanúint astu. I gcás den sórt sin déanfaidh an tArdionadaí bearta iomchuí i gcomhréir leis na Rialacháin Foirne chun na cinntí maidir le gníomhaíocht araíonachta agus/nó íoc cúitimh, de réir mar a mholfaidh an Coimisiún, a chur i bhfeidhm.Tabharfaidh na Ballstáit lántacaíocht don Aontas agus aon dliteanas á chur chun feidhme, faoi Airteagal 22 de na Rialacháin Foirne, i leith foirne sealadaí a bhfuil feidhm ag pointe (e) d'Airteagal 2 de Choinníollacha fostaíochta seirbhíseach eile de chuid na gComhphobal Eorpach maidir léi.ROINN 3NA RIALACHA IS INFHEIDHME MAIDIR LE h OIFIGIGH CUNTASAÍOCHTA AGUS RIARTHÓIRÍ ÓINCHISTEAirteagal 71 Rialacha is infheidhme maidir le hoifigigh cuntasaíochtaBeidh oifigeach cuntasaíochta faoi dhliteanas birt araíonachta agus faoi dhliteanas cúiteamh a íoc, mar atá leagtha síos sna nósanna imeachta atá sna Rialacháin Foirne agus i gcomhréir leis na nósanna imeachta sin. Féadfaidh aon cheann de na cineálacha mí-iompair seo a leanas a chur faoi dhliteanas é:(a) airgead, sócmhainní nó doiciméid faoina chúram a chailleadh nó damáiste a dhéanamh dóibh;(b) cuntais bhainc nó cuntais ghíoró oifige poist a athrú go mícheart;(c) méideanna nach bhfuil i gcomhréir leis na horduithe gnóthúcháin ná leis na horduithe íocaíochta comhfhreagrach a ghnóthú nó a íoc;(d) gan ioncam atá dlite a bhailiú.Airteagal 72 Rialacha is infheidhme maidir le hoifigigh óinchisteBeidh oifigeach óinchiste faoi dhliteanas birt araíonachta agus faoi dhliteanas cúiteamh a íoc, mar atá leagtha síos sna nósanna imeachta atá sna Rialacháin Foirne agus i gcomhréir leis na nósanna imeachta sin. Féadfaidh aon cheann de na cineálacha mí-iompair seo a leanas a chur faoi dhliteanas é:(a) airgead, sócmhainní nó doiciméid faoina chúram a chailleadh nó damáiste a dhéanamh dóibh;(b) gan a bheith in ann na doiciméid is a sholáthar a thacaíonn leis na híocaíochtaí a rinne sé;(c) íocaíochtaí a dhéanamh le daoine seachas na daoine atá ina dteideal;(d) gan ioncam atá dlite a bhailiú.CAIBIDIL 5OIBRÍOCHTAÍ IONCAIMROINN 1ACMHAINNÍ DÍLSE A CHUR AR FÁILAirteagal 73 Acmhainní dílseMaidir le meastachán ar ioncam a thagann as acmhainní dílse, dá dtagraítear sa Chinneadh ón gComhairle maidir le córas acmhainní dílse an Aontais, déanfar é a iontráil sa bhuiséad in euro. Cuirfear ar fáil é i gcomhréir leis an Rialachán ón gComhairle lena ndéanfar an Cinneadh sin a chur chun feidhme.ROINN 2MEASTACHÁN A DHÉANAMH AR MHÉIDEANNA IS INFHAIGHTEAirteagal 74 Meastachán a dhéanamh ar an méid is infhaighte1. Nuair atá ag an oifigeach údarúcháin atá freagrach aon fhaisnéis leordhóthanach iontaofa maidir le beart nó staid a bhféadfadh méid a bheadh dlite don Aontas a theacht as, déanfaidh an t-oifigeach sin meastachán ar an méid is infhaighte i dtús báire.2. Déanfaidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach an méid is infhaighte a choigeartú a luaithe is eol dó eachtra a bheith ann a athraíonn an beart nó ar an staid arbh é ba chúis lena tharraingt suas.Agus ordú gnóthúcháin á bhunú maidir le beart nó staid ar tháinig meastachán ar mhéideanna infhaighte as roimhe sin, déanfaidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach na méideanna sin a choigeartú dá réir sin.Nuair a tharraingeofar suas an t-ordú gnóthúcháin don mhéid céanna, laghdófar an meastachán ar mhéideanna is infhaighte go nialas.3. De mhaolú ar mhír 1, ní dhéanfar aon mheastachán ar an méid is infhaighte sula ndéanfaidh na Ballstáit méideanna na n-acmhainní dílse atá sainithe sa Chinneadh ón gComhairle maidir le córas acmhainní dílse an Aontais a chur faoi bhráid an Choimisiúin, ar méideanna iad a íocann na Ballstáit ag tráthanna réamhshocraithe. Eiseoidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach ordú gnóthúcháin i ndáil leis na méideanna sin.ROINN 3MÉIDEANNA IS INFHAIGHTE A BHUNÚAirteagal 75 Na méideanna is infhaighte a bhunú1. Is éard atá i gceist le méid is infhaighte a bhunú an gníomh lena ndéanfaidh an t-oifigeach údarúcháin trí tharmligean nó trí fhotharmligean an méid seo a leanas:(a) fíorú sé gurb ann don fhiach;(b) cinneadh nó fíorú go bhfuil an fiach ann go fírinneach agus cinnfidh sé nó fíoróidh sé méid an fhéich sin.(c) na coinníollacha faoina bhfuil an fiach dlite a fhíorú.2. Maidir leis na hacmhainní dílse a chuirtear ar fáil don Choimisiún agus maidir le haon mhéid is infhaighte agus a shainaithnítear mar mhéid atá cinnte, socraithe agus dlite, ní mór iad a bhunú le hordú gnóthúcháin chuig an oifigeach cuntasaíochta agus ní mór nóta dochair a chur chuig an bhféichiúnaí ina dhiaidh sin, an dá cheann acu le tarraingt suas ag an oifigeach údarúcháin atá freagrach.3. Déanfar méideanna a íocadh trí dhearmad a ghnóthú.4. Leagfar síos sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 na coinníollacha faoina mbeidh ús dlite don Aontas as íocaíocht dhéanach.ROINN 4GNÓTHÚ A ÚDARÚAirteagal 76 Gnóthú a údarú1. Is éard atá i gceist le gnóthú a údarú an gníomh lena ndéanfaidh an t-oifigeach údarúcháin trí tharmligean nó trí fhotharmligean atá freagrach treoir a thabhairt don oifigeach cuntasaíochta, trí ordú gnóthúcháin a eisiúint, méid is infhaighte a bhunaigh sé a ghnóthú.2. Féadfaidh an institiúid méid a bhunú go foirmiúil mar mhéid is infhaighte ó dhaoine seachas ó Stáit trí chinneadh a dhéanamh a bheidh in-fhorfheidhmithe de réir bhrí Airteagal 299 den CFAE.ROINN 5GNÓTHÚAirteagal 77 Rialacha maidir le gnóthú1. Rachaidh an t-oifigeach cuntasaíochta i mbun gnímh maidir le horduithe gnóthúcháin i ndáil le méideanna is infhaighte arna mbunú go cuí ag an oifigeach údarúcháin atá freagrach. Déanfaidh sé a dhícheall mar is iomchuí le háirithiú go bhfaighidh an tAontas an t-ioncam atá ag dul dó agus go gcosnófar a gcearta.Déanfaidh an t-oifigeach cuntasaíochta méideanna a ghnóthú trína bhfritháireamh i gcoinne éileamh comhionann atá ag an Aontas i ndáil le haon fhéichiúnaí a bhfuil éileamh aige féin ar an Aontas, ar éileamh é atá cinnte, socraithe agus dlite,.2. I gcás ina mbeidh sé beartaithe ag an oifigeach údarúcháin trí tharmligean atá freagrach gnóthú a tharscaoileadh nó a tharscaoileadh i bpáirt i leith méid is infhaighte arna bhunú, áiritheoidh sé go mbeidh an tarscaoileadh in eagar agus go mbeidh sé i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais agus na comhréireachta i gcomhréir leis na nósanna imeachta agus leis na critéir atá leagtha síos sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199. Ní mór bunús a bheith leis an gcinneadh maidir leis an tarscaoileadh. Ní fhéadfaidh an t-oifigeach údarúcháin an cinneadh a tharmligean ach mar atá leagtha síos sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199.Féadfaidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach méid is infhaighte arna bhunú a chur ar ceal ina iomláine nó i bpáirt i gcomhréir leis na coinníollacha atá leagtha amach sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199. Ní hionann méid is infhaighte arna bhunú a chur ar ceal i bpáirt agus teidlíocht bhunaithe de chuid an Aontais a tharscaoileadh.Airteagal 78 Tréimhse teorannGan dochar d'fhorálacha rialachán sonrach ná do chur i bhfeidhm an Chinnidh ón gComhairle maidir le córas acmhainní dílse an Aontais, beidh teidlíochtaí an Aontais i ndáil le tríú páirtithe agus teidlíochtaí tríú páirtithe i ndáil leis an Aontas faoi réir tréimhse teorann cúig bliana.Leagfar síos sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 an dáta maidir leis an tréimhse teorann a ríomh agus na coinníollacha maidir leis an tréimhse sin a stopadh.Airteagal 79 Conas caitheamh le teidlíochtaí de chuid an Aontais sna BallstáitMéideanna is infhaighte ag an Aontas, ní chaithfear leo ar bhealach nach bhfuil chomh fabhrach céanna leis an mbealach a chaitear le teidlíochtaí ar le comhlachtaí poiblí iad sna Ballstáit ina ndearnadh an nós imeachta um ghnóthú.Airteagal 80 Fíneálacha, pionóis agus ús fabhraithe arna bhforchur ag an gCoimisiúnNí dhéanfar méideanna a gheofar trí fhíneálacha, trí phionóis, trí smachtbhannaí ná aon ús fabhraithe nó ioncam eile a gineadh dá mbarr a thaifeadadh mar ioncam buiséid fad a fhéadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh na cinntí lena bhforchuirtear iad a chur ar ceal.Déanfar an méid dá dtagraítear sa chéad mhír a thaifeadadh mar ioncam buiséid ar a dhéanaí sa bhliain tar éis do thriail a bheith bainte as gach beart dlíthiúil, a mhéid nach n-aisíoctar iad leis an eintiteas a d'íoc iad i gcomhréir le breithiúnas ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.Mar sin féin, féadfar cuid de, nach mó ná 2 % de na méideanna iomlána dá dtagraítear sa chéad mhír, a choinneáil siar mar ráthaíocht d'fhonn toradh íosta as na cistí a áirithiú má dhéanann Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh an cinneadh lenar forchuireadh an fhíneáil a chur ar ceal. Déanfar an chuid sin a thaifeadadh mar ioncam buiséid sna blianta ina dhiaidh sin.Ní bheidh feidhm ag an gcéad mhír maidir le cinntí i dtaobh cuntais a imréiteach ná i dtaobh ceartuithe airgeadais.CAIBIDIL 6OIBRÍOCHTAÍ CAITEACHAISAirteagal 81 Cinneadh maidir le maoiniú1. Déanfar gach ítim caiteachais a ghealladh, a bhailíochtú, a údarú agus a íoc.2. Amach ó leithreasaí a fhéadfar a chur chun feidhme gan bhunghníomh i gcomhréir le pointe (e) d'Airteagal 51(5), déanfaidh an institiúid nó na húdaráis ar tarmligeadh cumhachtaí chucu cinneadh maidir le maoiniú sula dtabharfar gealltanas maidir le caiteachas.ROINN 1CAITEACHAS A GHEALLADHAirteagal 82 Cineálacha gealltanas1. Is éard a bheidh sa ghealltanas buiséadach an oibríocht lena gcoimeádfar an leithreasú is gá d'fhonn íocaíochtaí iardain a chumhdach ionas go gcomhlíonfar gealltanas dlíthiúil.Is éard a bheidh sa ghealltanas dlíthiúil an gníomh lena rachaidh an t-oifigeach údarúcháin faoi chomhair oibleagáide nó lena mbunóidh sé oibleagáid a mbeidh muirear mar thoradh uirthi.Is é an t-oifigeach údarúcháin céanna a ghlacfaidh an gealltanas buiséid agus an gealltanas dlíthiúil, ach amháin i gcásanna a mbeidh bunús cuí tugtha leo agus dá bhforáiltear sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199.2. Gealltanas buiséadacha aonair a bheidh i gceist nuair is eol cé an tairbhí agus an méid caiteachas i gceist.Gealltanas buiséid foriomlán a bheidh i gceist nuair nach eol i gcónaí ceann amháin, ar a laghad, de na heilimintí is gá chun an gealltanas aonair a shainaithint.Gealltanas buiséid sealadach a bheidh i gceist nuair a bheidh sé beartaithe an caiteachas dá dtagraítear in Airteagal 162 nó an gnáthchaiteachas riaracháin a chumhdach agus nuair nach eol go cinntitheach an méid caiteachais i gceist ná cé na tairbhithe deiridh.3. Ní fhéadfar gealltanais bhuiséadacha maidir le gníomhaíochtaí ar faide ná aon bhliain airgeadais amháin iad a roinnt ina dtráthchodanna bliantúla thar roinnt blianta ach amháin i gcás ina bhforálfar amhlaidh leis an mbunghníomh nó i gcás caiteachais riaracháin.Airteagal 83 Rialacha is infheidhme maidir le gealltanais1. Maidir le haon bheart a bhféadfadh caiteachas inmhuirearaithe ar an mbuiséad teacht as, ní mór don oifigeach údarúcháin atá freagrach gealltanas buiséadach a thabhairt sula rachaidh sé faoi chomhair oibleagáide dlíthiúla le tríú páirtithe nó sula n-aistreoidh sé cistí chuig ciste iontaobhais ar bhonn Airteagal 178.2. An oibleagáid gealltanas buiséid a dhéanamh sula ndéanfar gealltanas dlíthiúil mar a fhoráiltear i mír 1, níl sí infheidhme maidir le gealltanais dlíthiúla arna dtabhairt i gcrích tar éis cás éigeandála a bheith fógartha faoi chuimsiú an Phlean um Leanúnachas Gnó, i gcomhréir leis na nósanna imeachta arna nglacadh ag an gCoimisiún de bhua a neamhspleáchais riaracháin.3. Faoi réir fhorálacha speisialta Theideal IV de Chuid a Dó, cumhdófar leis na gealltanais fhoriomlána buiséid costas iomlán na ngealltanas dlíthiúil aonair comhfhreagrach arna dtabhairt i gcrích go dtí an 31 Nollaig de bhliain n + 1.Faoi réir Airteagal 82(3) agus Airteagal 195(2), déanfar na gealltanais dhlíthiúla aonair a bhaineann le gealltanais aonair buiséadacha nó le gealltanais shealadacha buiséadacha a thabhairt i gcrích faoin 31 Nollaig de bhliain n.I ndeireadh na dtréimhsí dá dtagraítear sa chéad fhomhír agus sa dara fomhír, saorfaidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach fuílleach na ngealltanas buiséid nár úsáideadh.Tar éis gealltanas foriomlán a thabhairt, déanfaidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach an méid atá i gceist le gach gealltanas dlíthiúil aonair a chlárú sna cuntais bhuiséadacha, sula síneofar iad, agus cuirfear in áirithe é don ghealltanas foriomlán. I gcás oibríochtaí cabhrach daonnúla, oibríochtaí cosanta sibhialta agus cabhrach um bainistiú géarchéime, agus nuair a thugann an phráinn údar leis, féadfar na méideanna a chlárú go díreach tar éis don gealltanais dlíthiúil aonair comhfhreagrach a bheith sínithe.4. Maidir leis na gealltanais dhlíthiúla agus bhuiséadacha a thabharfar i ndáil le gníomhaíochta ar faide iad ná aon bhliain airgeadais amháin iad agus maidir leis na gealltanais buiséid a ghabhann leo, leagfar síos dáta deiridh maidir lena gcur chun feidhme, ach amháin i gcás caiteachais foirne, i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais.Aon chodanna de na gealltanais sin nach mbeidh curtha i gcrích sé mhí tar éis an dáta sin, déanfar iad a shaoradh i gcomhréir le hAirteagal 11.An méid de ghealltanas buiséadacha a chomhfhreagraíonn do ghealltanas dlíthiúil nach ndearnadh aon íocaíocht de réir bhrí Airteagal 87 ina leith i gcaitheamh trí bliana ón dáta a rinneadh an gealltanas dlíthiúil a shíniú, déanfar é a shaoradh; eisceachtaí a bheidh i gcásanna ar ábhar dlíthíochta os comhair cúirteanna breithiúnacha nó comhlachtaí eadránacha iad.Airteagal 84 Fíoruithe is infheidhme maidir le gealltanais1. Agus gealltanas buiséadacha á ghlacadh aige, áiritheoidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach an méid seo a leanas:(a) go ndearnadh an caiteachas a mhuirearú ar an ítim cheart sa bhuiséad;(b) go mbeidh na leithreasaí ar fáil;(c) go mbeidh an caiteachas ag teacht le forálacha na gConarthaí, le forálacha an bhuiséid, le forálacha an Rialacháin seo, le forálacha an Rialacháin tharmlighte dá dtagraítear in Airteagal 199 agus le forálacha gach gnímh arna ghlacadh i gcomhréir leis na Conarthaí agus leis na rialacháin;(d) go mbeifear ag cloí le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais. Maidir leis an deis íocaíochtaí a réamh-mhaoiniú, méid na n-íocaíochtaí sin agus sceideal ginearálta na n-íocaíochtaí, beidh siad i gcomhréir leis an bhfad atá beartaithe, leis an dul chun cinn ó thaobh an chur chun feidhme de agus leis na rioscaí airgeadais a bhaineann leis an réamh-mhaoiniú sin.2. Agus gealltanas dlíthiúil á chlárú aige le síniú fisiceach nó leictreonach, áiritheoidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach an méid seo a leanas:(a) go mbeidh an gealltanas cumhdaithe ag an ngealltanas comhfhreagrach buiséid;(b) go mbeidh an caiteachas rialta agus go mbeidh sé ag teacht le forálacha na gConarthaí, le forálacha an bhuiséid, le forálacha an Rialacháin seo, le forálacha an Rialacháin tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 agus le forálacha gach gnímh arna ghlacadh i gcomhréir leis na Conarthaí agus leis na rialacháin;(c) go n-urramófar prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais.ROINN 2CAITEACHAS A BHAILÍOCHTÚAirteagal 85 Caiteachas a bhailíochtúIs éard atá i gceist le caiteachas a bhailíochtú an gníomh lena ndéanfaidh an t-oifigeach údarúcháin an méid seo a leanas:(a) fíorú gurb ann do theidlíocht an chreidiúnaí;(b) cinneadh nó fíorú gurb ann don éileamh agus méid an éilimh sin a chinneadh nó a fhíorú.(c) na coinníollacha faoina bhfuil an íocaíocht dlite a fhíorú.ROINN 3CAITEACHAS A ÚDARÚAirteagal 86 Caiteachas a údarúIs éard atá i gceist le caiteachas a údarú, an gníomh lena dtugann an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach treoir don oifigeach cuntasaíochta, trí ordú íocaíochta a eisiúint agus tar éis dó a fhíorú go bhfuil na leithreasaí ar fáil, méid caiteachais atá bailíochtaithe aige a íoc.I gcás ina ndéanfar íocaíochtaí tréimhsiúla maidir le seirbhísí arna soláthar, lena n-áirítear seirbhísí cíosa nó earraí a sheachadadh, agus faoi réir na hanailíse a dhéanfaidh sé ar riosca, féadfaidh an t-oifigeach údarúcháin a ordú go gcuirfí i bhfeidhm córas dochair dhírigh.ROINN 4CAITEACHAS A ÍOCAirteagal 87 Cineálacha íocaíochtaí1. Déanfar íocaíocht nuair a thabharfar cruthúnas ar aird go bhfuil an ghníomhaíocht ábhartha i gcomhréir le forálacha an bhunghnímh nó le forálacha an chonartha agus cumhdóidh sí ceann amháin nó níos mó de na hoibríochtaí seo a leanas:(a) an méid iomlán atá dlite a íoc;(b) an méid atá dlite a íoc ar aon cheann de na bealaí seo a leanas:(i) réamh-mhaoiniú, rud a fhéadfar a roinnt ina íocaíochtaí tar éis don chomhaontú tarmligin, don chonradh nó don chomhaontú deontais a bheith sínithe, nó tar éis don chinneadh deontais a bheith faighte;(ii) íocaíocht eatramhach amháin nó níos mó mar chontrapháirt d'fheidhmiú i bpáirt na gníomhaíochta;(iii) iarmhéid na méideanna atá dlite a íoc nuair atá an ghníomhaíocht curtha i gcrích ina hiomláine.2. Déanfar idirdhealú sna cuntais bhuiséadacha idir na cineálacha éagsúla íocaíochtaí dá dtagraítear i mír 1 tráth a dhéanfar na híocaíochtaí sin.3. Áireofar leis na rialacha cuntasaíochta dá dtagraítear in Airteagal 143 na rialacha a bhaineann leis an réamh-mhaoiniú sna cuntais a imréiteach agus cáilitheacht na gcostas a aithint.4. Imréiteoidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach na híocaíochtaí réamh-mhaoinithe go rialta. Chuige sin, áireofar na forálacha iomchuí sna conarthaí, sna cinntí deontais agus sna comhaontuithe agus sna comhaontuithe tarmligin a chuireann na cúraimí cur chun feidhme de chúram ar na heintitis agus ar na daoine dá dtagraítear i bpointí (b) d'Airteagal 55(1).5. Caithfear le thráthchodanna eile i bhfoirm cnapshuime agus a íoctar le tairbhithe deontas mar íocaíochtaí eatramhacha.Airteagal 88 Íocaíocht atá teoranta do na cistí atá ar fáilIs é an t-oifigeach cuntasaíochta a íocfaidh an caiteachas, agus déanfaidh sé amhlaidh laistigh de theorainn na gcistí atá ar fáil.ROINN 5TEORAINNEACHA AMA D'OIBRÍOCHTAÍ CAITEACHAISAirteagal 89 Teorainneacha ama do chaiteachasNí mór an caiteachas a bhailíochtú, a údarú agus a íoc laistigh de na teorainneacha ama atá leagtha síos sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199, rialacha ina sonraítear freisin na dálaí ina mbeidh creidiúnaithe a íoctar go déanach i dteideal ús mainneachtana a fháil a mhuirearófar ar an líne ónar íocadh an phríomhíocaíocht.CAIBIDIL 7CÓRAIS TFAirteagal 90 Oibríochtaí a bhainistiú go leictreonachI gcás ina ndéanfar oibríochtaí ioncaim agus caiteachais a bhainistiú le córais ríomhaireachta, féadfar doiciméid a shíniú trí nós imeachta ríomhairithe nó trí nós imeachta leictreonach.Airteagal 91 Tarchur doiciméad idir institiúidíFaoi réir comhaontaithe na n-institiúidí i dtrácht roimh ré, féadfar tarchur doiciméad idir institiúidí a dhéanamh trí mheán leictreonach.CAIBIDIL 8INIÚCHÓIR INMHEÁNACHAirteagal 92 Iniúchóir inmheánach a cheapadhBunóidh gach institiúid feidhm iniúchóireachta inmheánaí a chaithfear a fheidhmiú i gcomhréir leis na caighdeáin ábhartha idirnáisiúnta. An t-iniúchóir inmheánach arna cheapadh ag an institiúid, tuairisceoidh sé don institiúid sin maidir lena fhíorú go bhfuil córais agus nósanna imeachta maidir leis an mbuiséad a chur chun feidhme á n-oibriú mar is ceart. Ní fhéadfaidh an t-iniúchóir inmheánach a bheith ina oifigeach údarúcháin ná ina oifigeach cuntasaíochta.Chun críocha iniúchóireacht inmheánach an SEGS, beidh Cinn Thoscaireachtaí an Aontais, ag gníomhú dóibh mar oifigigh údarúcháin trí fhotharmligean i gcomhréir leis an dara mír d'Airteagal 53, faoi réir chumhachtaí fíoraithe iniúchóir inmheánach an Choimisiúin ó thaobh na bainistíochta airgeadais arna fotharmligean chucu.Ba cheart d'iniúchóir inmheánach an Choimisiúin gníomhú freisin mar iniúchóir inmheánach an SEGS maidir le chur chun feidhme roinn an SEGS den bhuiséad, faoi réir Airteagal 208.Airteagal 93 Cumhachtaí agus cúraimí an iniúchóra inmheánaigh1. Cuirfidh an t-iniúchóir inmheánach comhairle ar a institiúid maidir le déileáil le rioscaí, trí thuairimí neamhspleácha a eisiúint i ndáil le caighdeán na gcóras bainistíochta agus rialaithe agus trí mholtaí a eisiúint maidir le feabhas a chur ar na dálaí ina gcuirtear oibríochtaí chun feidhme agus maidir le bainistíocht fhónta airgeadais a chur chun cinn.Beidh sé freagrach as an méid seo a leanas, go háirithe:(a) measúnú a dhéanamh ar a oiriúnaí agus a éifeachtaí atá na córais bainistíochta inmheánaí agus measúnú a dhéanamh ar fheidhmíocht na ranna maidir le beartais, cláir agus gníomhaíochtaí a chur chun feidhme faoi threoir na rioscaí a ghabhann leo;(b) measúnú a dhéanamh ar a éifeachtúla agus a éifeachtaí atá na córais rialaithe inmheánaigh agus na córais iniúchóireachta inmheánaí is infheidhme maidir le gach oibríocht lena ndéanfar an buiséad a chur chun feidhme.2. Comhlíonfaidh an t-iniúchóir inmheánach a dhualgais maidir le gach gníomhaíocht a bhíonn ar bun ag an institiúid agus maidir le gach ceann de ranna na hinstitiúide. Beidh rochtain iomlán gan teorainn aige ar an bhfaisnéis go léir a theastóidh chun go bhféadfaidh sé a dhualgais a chomhlíonadh agus, más gá, cuirfear an fhaisnéis sin ar fáil ar an láthair, agus sna Ballstáit agus i dtríú tíortha chomh maith céanna.Tabharfaidh an t-iniúchóir inmheánach aird ar thuarascáil bhliantúil na n-oifigeach údarúcháin agus ar aon fhaisnéis eile a shainaithneofar.3. Tuairisceoidh an t-iniúchóir inmheánach don institiúid maidir lena chinntí agus maidir lena mholtaí. Áiritheoidh an insitiúid go rachfar i mbun gníomhaíochta bunaithe ar na moltaí a éireoidh as na hiniúchóireachtaí. Cuirfidh an t-iniúchóir inmheánach tuarascáil bhliantúil ar an iniúchóireacht inmheánach faoi bhráid na hinstitiúide freisin ina léireofar líon agus cineál na n-iniúchtóireachtaí inmheánacha a rinneadh, na moltaí a rinneadh agus an ghníomhaíocht a rinneadh i bhfianaise na moltaí sin.4. Gach bliain, cuirfidh an institiúid chuig an údarás um urscaoileadh achoimre ar líon agus ar chineál na n-iniúchóireachtaí inmheánacha a rinneadh agus ar na moltaí a rinneadh agus ar an ngníomhaíocht a rinneadh i bhfianaise na moltaí sin.Airteagal 94 Neamhspleáchas an iniúchóra inmheánaighLeagfaidh an institiúid síos rialacha speisialta a bheidh infheidhme maidir leis an iniúchóir inmheánach sa tslí go dtabharfar ráthaíocht go mbeidh a chuid dualgas á gcomhlíonadh aige ar bhealach a bheidh iomlán neamhspleách agus sa tslí is go gcinnfear na freagrachtaí a bheidh air.Más ball foirne é an t-iniúchóir inmheánach, gabhfaidh sé freagracht air féin mar atá leagtha síos sna Rialacháin Foirne agus mar atá leagtha amach sa Rialachán tarmlighte dá dtagraítear in Airteagal 199.TEIDEAL V SOLÁTHARCAIBIDIL 1 FORÁLACHA GINEARÁLTAROINN 1RAON FEIDHME AGUS PRIONSABAIL DÁMHACHTANAAirteagal 95 Conarthaí poiblí a shainiú1. Is conarthaí le haghaidh leasa airgid iad conarthaí poiblí, a thugtar i gcrích i scríbhinn idir oibreoir eacnamaíoch amháin nó níos mó agus údarás conarthach amháin nó níos mó de réir bhrí Airteagal 111 agus Airteagal 181 ionas go ndéanfar, ar phraghas arna íoc ina iomláine nó i bpáirt as an mbuiséad, sócmhainní sochorraithe nó dochorraithe a chur ar fáil, oibreacha a chur i gcrích nó seirbhísí a sholáthar.Is é a bheidh sna conarthaí sin:(a) conarthaí tógála;(b) conarthaí soláthair;(c) conarthaí oibreacha;(d) conarthaí seirbhíse.2. Is conarthaí a thugtar i gcrích idir údarás conarthach amháin nó níos mó agus oibreoir eacnamaíoch amháin nó níos mó iad conarthaí réime, arb é a gcuspóir na téarmaí a bhunú lena rialaítear conarthaí a bheidh le dámhachtain le linn tréimhse áirithe, ag féachaint go háirithe do phraghas agus, nuair is iomchuí, don mhéid atá beartaithe. Rialófar na conarthaí leis na forálacha sin den Teideal seo a bhaineann leis an nós imeachta um dhámhachtain, lena n-áirítear fógraíocht.3. Ní bheidh feidhm ag an Teideal seo maidir le deontais, gan dochar d'Airteagal 100 go hAirteagal 103, nó maidir le conarthaí seirbhíse a tugadh i gcrích leis an gCoimisiún, ar taobh amháin, agus leis an mBanc Eorpach Infheistíochta, an Ciste Eorpach Infheistíochta nó le haon fhochuideachta eile den Bhanc Eorpach Infheistíochta, ar an taobh eile.Airteagal 96 Prionsabail is infheidhme maidir le conarthaí poiblí1. Na conarthaí poiblí go léir a bheidh á maoiniú ina n-iomláine nó i bpáirt ag an mbuiséad, comhlíonfaidh siad prionsabal na trédhearcachta, prionsabal na comhréireachta, prionsabal na córa comhionainne agus prionsabal an neamh-idirdhealaithe.2. Cuirfear na conarthaí soláthair go léir amach ar tairiscint ar an mbonn is leithne is féidir, ach amháin nuair a bheidh úsáid á baint as an nós imeachta idirbheartaíochta dá dtagraítear i bpointe (d) d'Airteagal 98(1).Ní fhéadfaidh na húdaráis chonarthacha na conarthaí réime a úsáid go míchuí ná ar bhealach arb é is cuspóir nó is éifeacht dó an iomaíocht a chosc, a shrianadh nó a shaobhadh.ROINN 2FOILSIÚAirteagal 97 Conarthaí poiblí a fhoilsiú1. Déanfar na conarthaí go léir a sháraíonn na tairseacha dá bhforáiltear in Airteagal 112 nó in Airteagal 181, a fhoilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh iad.Foilseofar fógraí conarthaí roimh ré, ach amháin sna cásanna dá dtagraítear in Airteagal 98(2) den Rialachán seo, mar atá sonraithe sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 den Rialachán seo, agus i gcás na gconarthaí seirbhíse a chumhdaítear le hIarscríbhinn IIB a ghabhann le Treoir 2004/18/CE.Féadfar gan faisnéis áirithe a fhoilsiú i ndiaidh an conradh a dhámhachtain i gcás ina gcuirfeadh sin isteach ar fheidhmiú an dlí, i gcás ina mbeadh sin in aghaidh an leasa phoiblí nó i gcás ina ndéanfaí díobháil do leasanna dlisteanacha gnó gnóthas poiblí nó gnóthas príobháideach, nó i gcás ina bhféadfaí an iomaíocht chóir eatarthu a shaobhadh.2. Na conarthaí ar lú a luach ná na tairseacha dá bhforáiltear in Airteagal 112 nó in Airteagal 181 agus na conarthaí seirbhíse dá dtagraítear in Iarscríbhinn IIB a ghabhann le Treoir 2004/18/CE, foilseofar trí na modhanna iomchuí iad, mar atá sonraithe sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199.ROINN 3NÓSANNA IMEACHTA UM SHOLÁTHARAirteagal 98 Nósanna imeachta um sholáthar1. Is i gceann de na foirmeacha seo a leanas a bheidh na nósanna imeachta um sholáthar:(a) nós imeachta oscailte;(b) nós imeachta srianta;(c) comórtais;(d) nós imeachta idirbheartaíochta;(e) idirphlé iomaíoch.I gcás inar spéis le dhá institiúid nó níos mó, le dhá ghníomhaireacht feidhmiúcháin nó níos mó nó le dhá chomhlacht nó níos mó dá dtagraítear in Airteagal 200 agus Airteagal 201 conradh poiblí nó conradh réime, agus aon uair a d'fhéadfaí éifeachtúlacht a mhéadú, féachfaidh na húdaráis chonarthacha i dtrácht leis an nós imeachta um sholáthar a chur i gcrích ar bhonn idirinstitiúideach.I gcás inar gá conradh poiblí nó conradh réime chun gníomhaíocht chomhpháirteach a chur chun feidhme idir institiúid agus údarás conarthach ó Bhallstát, féadfaidh an institiúid agus an t-údarás conarthach sin an nós imeachta um sholáthar a chur i gcrích i gcomhpháirt le chéile, mar atá sonraithe sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199.2. I gcás conarthaí inar mó an luach ná na tairseacha dá bhforáiltear in Airteagal 112 nó in Airteagal 181, ní údarófar nós imeachta na hidirbheartaíochta a úsáid ach sna cásanna dá bhforáiltear sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199.3. Is sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 a chinnfear na tairseacha faoina bhféadfaidh an t-údarás conarthach nós imeachta na hidirbheartaíochta a úsáid, nó, de mhaolú ar an gcéad fhomhír d'Airteagal 95(1), faoina bhféadfaidh sé costais a íoc i gcoinne sonrasc amháin.4. Saineofar leis an Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 an nós imeachta um sholáthar, dá dtagraítear i mír 1, is infheidhme maidir le conarthaí seirbhísí a chumhdaítear le hIarscríbhinn IIB a ghabhann le Treoir 2004/18/CE agus maidir le conarthaí a dhearbhaítear a bheith rúnda, conarthaí nach mór bearta slándála speisialta bheith ag gabháil lena bhfeidhmíocht, nó nuair a cheanglaítear amhlaidh chun leasanna fíor-riachtanacha an Aontais a chosaint.Airteagal 99 Ábhar na ndoiciméad tairisceanaBeidh sna doiciméid tairisceana tuairisc iomlán, shoiléir agus bheacht ar ábhar an chonartha agus sonrófar na critéir eisiaimh, na critéir roghnúcháin agus na critéir dámhachtana is infheidhme maidir leis an gconradh.Airteagal 100 Critéir eisiaimh is infheidhme maidir le rannpháirtíocht sna tairiscintí1. Eisiafar iarrthóirí nó tairgeoirí ó rannpháirtíocht sna nósanna imeachta um sholáthar sna cásanna seo a leanas:(a) más féimhigh iad nó má tá siad á bhfoirceannadh, nó má tá a ngnóthaí á riar ag na cúirteanna, má tá socrú déanta acu le creidiúnaithe, má tá gníomhaíochtaí gnó ar fionraí acu, más ábhar d'imeachtaí iad maidir leis na nithe sin, nó má bhaineann aon dáil den chineál sin leo a d'eascair as nós imeachta comhchosúil dá bhforáiltear i reachtaíocht náisiúnta nó i rialacháin;(b) má ciontaíodh i gcion iad nó má ciontaíodh i gcion iad siúd a bhfuil cumhachtaí ionadaíocha nó déanta cinntí acu orthu a bhfuil siad faoina rialú, maidir lena n-iompar gairmiúil trí bhreithiúnas údaráis inniúil Ballstáit a bhfuil feidhm res judicata leis;(c) má fuarthas ciontach i mí-iompar gairmiúil tromchúiseach iad a cruthaíodh trí aon mhodh a bhféadfaidh an t-údarás conarthach údar a thabhairt leis, lena n-áirítear cinntí an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta agus eagraíochtaí idirnáisiúnta;(d) mura gcomhlíonann siad a gcuid oibleagáidí maidir le ranníocaíochtaí slándála sóisialta a íoc nó cánacha a íoc i gcomhréir le forálacha dlíthiúla na tíre ina bhfuil siad bunaithe nó i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá i dtír an údaráis chonarthaigh nó i gcomhréir le forálacha dlíthiúla na tíre ina gcomhlíonfar an conradh;(e) má bhí siad nó siad siúd a bhfuil cumhachtaí ionadaíocha nó déanta cinntí orthu nó a bhfuil siad faoina rialú ina n-ábhar breithiúnais, ar bhreithiúnas é a raibh feidhm res judicata leis maidir le calaois, éilliú, rannpháirtíocht in eagraíocht choiriúil, sciúradh airgid nó le haon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile, i gcás ina ndéanfaidh a leithéid de ghníomhaíocht neamhdhleathach dochar do leasanna airgeadais an Aontais;(f) má tá siad faoi réir pionóis riaracháin faoi láthair dá dtagraítear in Airteagal 103(1).Ní bheidh feidhm ag pointí (a) go (d) i gcás ina gceannaítear soláthairtí ar théarmaí fíorthairbheacha ó sholáthróir a bhfuil a ghníomhaíochtaí gnó á bhfoirceannadh go cinntitheach aige ná ó ghlacadóirí nó ó leachtaitheoirí féimheachta, trí shocrú le creidiúnaithe, nó trí nós imeachta comhchosúil faoin dlí náisiúnta.Ní bheidh feidhm ag pointe (b) ná pointe (e) i gcás inar féidir leis na hiarrthóirí nó na tairgeoirí a léiriú gur glacadh bearta leordhóthanacha i gcoinne iad siúd a bhfuil cumhachtaí ionadaíocha nó déanta cinntí orthu nó a bhfuil siad faoina rialú agus atá faoi réir an bhreithiúnais dá dtagraítear i bpointe (b) nó pointe (e).2. I gcás nós imeachta idirbheartaíochta, más rud é, ar chúiseanna teicniúla nó ealaíona nó ar chúiseanna a bhaineann le cearta eisiacha a chosaint, nach féidir an conradh a dhámhachtain ach ar oibreoir eacnamaíoch ar leith, féadfaidh an institiúid a chinneadh nach n-eisiafar an t-oibreoir eacnamaíoch i gceist ar na forais dá dtagraítear i mír 1, pointe (a), pointe (c) agus pointe (d) má tá sé sin fíor-riachtanach d'fhonn leanúnachas sheirbhís na hinstitiúide a áirithiú. Sa chás sin, luafar na cúiseanna leis an gcinneadh.3. Deimhneoidh na hiarrthóirí nó na tairgeoirí nach mbaineann aon cheann de na cásanna atá liostaithe i mír 1 leo. Féadfaidh an t-údarás conarthach, áfach, staonadh ó dheimhniú mar sin a éileamh i gcás conarthaí ar luach an-íseal, mar atá sonraithe sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199.Chun críche mír 1 a chur i bhfeidhm i gceart, ní mór don iarrthóir nó don tairgeoir an méid seo a leanas a dhéanamh aon uair a iarrfaidh an t-údarás conarthach é:(a) más eintiteas dlítheanach é an t-iarrthóir nó an tairgeoir, faisnéis a chur ar fáil faoin úinéireacht nó faoi bhainistíocht, rialú agus cumhacht ionadaíoch an eintitis dhlítheanaigh agus a dheimhniú nach mbaineann aon cheann de na cásanna dá dtagraítear i mír 1 leo;(b) i gcás ina mbeartaítear fochonraitheoireacht a dhéanamh, a dheimhniú nach mbaineann ceann de na cásanna dá dtagraítear i mír 1 leis an bhfochonraitheoir.4. Cinnfear leis an Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 an tréimhse uasta ina ndéanfar iarrthóirí nó tairgeoirí a eisiamh ó rannpháirtíocht sa nós imeachta um sholáthar ar bhonn na gcásanna dá dtagraítear i mír 1. Ní sháróidh an tréimhse uasta 10 mbliana.Airteagal 101 Critéir eisiaimh is infheidhme le linn an nós imeachta um sholátharNí dhámhfar conradh ar iarrthóirí nó ar thairgeoirí a mbainfidh an méid seo thíos leo le linn an nós imeachta um sholáthar maidir leis an gconradh seo. Iarrthóirí nó tairgeoirí:(a) atá faoi réir coinbhleachta leasa;(b) atá ciontach i mífhaisnéis agus an fhaisnéis a cheanglaíonn an t-údarás conarthach chun a bheith rannpháirteach sa nós imeachta um sholáthar á cur ar fáil, nó nach gcuireann an fhaisnéis sin ar fáil;(c) a mbaineann ceann de na cásanna eisiaimh dá dtagraítear in Airteagal 100(1) leo, maidir leis an nós imeachta um sholáthar.Airteagal 102 Bunachar sonraí lárnach maidir le heisiaimh1. Bunóidh an Coimisiún bunachar sonraí lárnach agus oibreoidh sé é, i gcomhréir le rialacha an Aontais maidir le sonraí pearsanta a chosaint. Beidh sonraí na n-iarrthóirí agus na dtairgeoirí lena mbaineann ceann de na cásanna dá dtagraítear in Airteagail 100, i bpointe (b) d'Airteagal 103(1) agus i bpointe (a) d'Airteagal 103(2) sa bhunachar sonraí. Beidh fáil ag na hinstitiúidí, na gníomhaireachtaí feidhmiúcháin agus na comhlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 200 araon air.2. Údaráis na mBallstát agus na dtríú tíortha mar aon leis na comhlachtaí, seachas na cinn dá dtagraítear i mír 1, a bheidh rannpháirteach i gcur chun feidhme an bhuiséid i gcomhréir le hAirteagal 55 agus le hAirteagal 58, cuirfidh siad faisnéis faoi iarrthóirí agus faoi thairgeoirí i dtrácht ceann de na cásanna dá dtagraítear bpointe (e) d'Airteagal 100(1) in iúl don oifigeach údarúcháin inniúil, i gcás ina ndearna iompar an oibreora i dtrácht dochar do leas airgeadais an Aontais. Gheobhaidh an t-oifigeach údarúcháin an fhaisnéis sin agus iarrfaidh sé ar an oifigeach cuntasaíochta í a chur sa bhunachar sonraí.Beidh teacht ag na húdaráis agus ag na comhlachtaí dá dtagraítear sa chéad fhomhír ar an bhfaisnéis atá sa bhunachar sonraí agus féadfaidh siad an méid sin a chur san áireamh, mar is iomchuí agus ar a bhfreagracht féin, maidir le conarthaí a dhámhachtain a bhfuil baint acu le cur chun feidhme an bhuiséid.3. Beidh rochtain ag an mBanc Ceannais Eorpach, ag an mBanc Eorpach Infheistíochta agus ag an gCiste Eorpach Infheistíochta ar an bhfaisnéis atá sa bhunachar sonraí chun críche a gcistí féin a chosaint agus féadfaidh siad an fhaisnéis sin a chur san áireamh, de réir mar is iomchuí agus ar a bhfreagracht féin, maidir le conarthaí a dhámhachtain i gcomhréir lena rialacha soláthair.Cuirfidh siad in iúl don Choimisiúin faisnéis faoi iarrthóirí agus faoi thairgeoirí i dtrácht ceann de na cásanna dá dtagraítear bpointe (c) d'Airteagal 100(1), i gcás ina ndearna iompar na n-oibreoirí i dtrácht dochar do leasanna airgeadais an Aontais.4. Leagfar síos sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 critéir thrédhearcacha shoiléire d'fhonn a áirithiú go gcuirfear na critéir eisiaimh i bhfeidhm go comhréireach. Saineoidh an Coimisiún nósanna imeachta caighdeánacha agus sonraíochtaí teicniúla chun an bunachar sonraí a oibriú.Airteagal 103 Pionóis riaracháin agus airgeadais1. Féadfaidh an t-údarás conarthach pionóis riaracháin nó airgeadais a fhorchur orthu seo a leanas:(a) conraitheoirí, iarrthóirí nó tairgeoirí sna cásanna dá dtagraítear i bpointe (b) d'Airteagal 101;(b) conraitheoirí a dearbhaíodh gur sháraigh siad ar bhealach tromchúiseach a n-oibleagáidí faoi chonarthaí a chumhdaítear leis an mbuiséad.I ngach cás, áfach, ní mór don údarás conarthach deis a thabhairt don té i dtrácht a bharúlacha a thíolacadh ar dtús.2. Na pionóis dá dtagraítear i mír 1, beidh siad comhréireach le tábhacht an chonartha agus le tromchúis an mhí-iompair, agus d'fhéadfadh an méid seo a leanas a bheith i gceist leo:(a) an t-iarrthóir nó an tairgeoir nó an conraitheoir i dtrácht a eisiamh ó na conarthaí agus ó na deontais a mhaoinítear an mbuiséad, ar feadh tréimhse uasta deich mbliana; agus/nó(b) pionóis airgeadais arna n-íoc ag an iarrthóir nó ag an tairgeoir nó ag an gconraitheoir suas le luach an chonartha sin.3. Féadfaidh an institiúid cinntí nó achoimre ar na cinntí a léiríonn ainm an oibreora eacnamaíoch, tuairisc ghairid ar na fíricí, fad an eisiaimh nó méid na bpionós airgeadais a fhoilsiú.Airteagal 104 Critéir maidir le conarthaí a dhámhachtain1. Is ar bhonn na gcritéar dámhachtana is infheidhme maidir le hábhar na tairisceana a dhámhfar conarthaí nuair a bheidh cumas na n-oibreoirí eacnamaíocha nach n-eisiatar faoi Airteagal 100, faoi Airteagal 101, ná faoi phointe (a) d'Airteagal 103(2) seiceáilte i gcomhréir leis na critéir roghnúcháin atá sna doiciméid a bhaineann leis an iarratas ar thairiscintí.2. Is tríd an nós imeachta uathoibríoch um dhámhachtain nó tríd an nós imeachta maidir leis an luach is fearr ar airgead a dhámhfar conarthaí.Airteagal 105 Tairiscintí a chur isteach1. Na socruithe maidir le tairiscintí a chur isteach, is de chineál iad lena n-áiritheofar go mbeidh fíor-iomaíocht ann agus go bhfanfaidh ábhair na dtairiscintí rúnda go dtí go ndéanfar iad ar fad a oscailt ag an am céanna.2. Má mheastar é a bheith iomchuí agus comhréireach, féadfaidh an t-údarás conarthach a cheangal ar thairgeoirí, mar a fhoráiltear sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199, urrús a thaisceadh roimh ré chun a ráthú nach n-aistarraingeofar na tairiscintí a rinneadh.3. Seachas na conarthaí ar luach an-íseal dá dtagraítear in Airteagal 98(3), déanfaidh bord um oscailt, a cheapfar chun na críche sin, na hiarratais agus na tairiscintí a oscailt. Diúltófar aon tairiscint nó aon iarratas dhearbhaíonn an bord nach bhfuil na coinníollacha a leagadh síos á gcomhlíonadh acu.4. Na hiarrataí ar fad a dhéanfar ar rannpháirtíocht nó na tairiscintí ar fad a ndearbhóidh an bord um oscailt na coinníollacha a leagtar síos a bheith á gcomhlíonadh acu, measfar iad ar bhonn na gcritéar a chuirtear ar fáil sna doiciméid a bhaineann leis an iarratas ar thairiscintí, d'fhonn dámhachtain an chonartha a mholadh don údarás conarthach nó d'fhonn ceant leictreonach a dhéanamh.Airteagal 106 Prionsabail na córa comhionainne agus na trédhearcachtaAgus an nós imeachta um sholáthar ar siúl, ní mór na coinníollacha a chomhlíonadh lena n-áiritheofar trédhearcacht agus cóir chomhionann sa teagmháil ar fad idir an t-údarás conarthach agus na hiarrthóirí nó na tairgeoirí. Ní fhéadfaidh leasú ar choinníollacha an chonartha nó ar théarmaí na chéad tairisceana teacht as na conarthaí sin.Airteagal 107 Cinneadh na dámhachtana1. Cinnfidh an t-oifigeach údarúcháin cé air a ndámhfar an conradh, i gcomhréir leis na critéir roghnúcháin agus na critéir dámhachtana a leagadh síos roimh ré sna doiciméid a bhaineann leis an iarratas ar thairiscintí agus leis na rialacha soláthair.2. Cuirfidh an t-údarás conarthach na forais ar a ndearnadh an cinneadh in iúl do na hiarrthóirí nó do na tairgeoirí ar fad ar diúltaíodh a n-iarratas, agus tabharfar do na tairgeoirí ar fad a chomhlíonann na critéir eisiaimh agus roghnúcháin agus a dhéanann iarratas i scríbhinn, fógra faoi thréithe agus faoi bhuntáistí coibhneasta an tairgeora ar éirigh leis mar aon le hainm an tairgeora ar dámhadh an conradh air.Ní gá sonraí áirithe a nochtadh, áfach, i gcás ina gcuirfeadh nochtadh bac ar chur i bhfeidhm an dlí, i gcás ina mbeadh sin in aghaidh an leasa phoiblí nó i gcás ina ndéanfaí díobháil do leasanna dlisteanacha gnó gnóthais phoiblí nó gnóthais phríobháideacha nó i gcás ina bhféadfaí iomaíocht chóir idir na gnóthais a shaobhadh.Airteagal 108 An nós imeachta um sholáthar a chur ar cealFéadfaidh an t-údarás conarthach, sula ndéanfar an conradh a shíniú, an soláthar a thréigean nó an nós imeachta um dhámhachtain a chur ar ceal gan na hiarrthóirí ná na tairgeoirí a bheith i dteideal aon chúiteamh a éileamh.Caithfidh bunús a thabhairt leis an gcinneadh agus caithfear aird na n-iarrthóirí nó na dtairgeoirí a tharraingt air.Roinn 4Ráthaíochtaí agus rialúAirteagal 109 Ráthaíochtaí1. Ceanglóidh an t-údarás conarthach ar chonraitheoirí ráthaíocht a thaisceadh roimh ré sna cásanna atá sonraithe sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199.2. Féadfaidh an t-údarás conarthach, má mheasann sé gurb iomchuí agus gur comhréireach é, a cheangal ar chonraitheoirí ráthaíocht a thaisceadh d'fhonn:(a) a áirithiú go gcomhlíonfar an conradh go hiomlán; nó(b) teorainn a chur leis na rioscaí airgeadais a bhaineann le réamh-mhaoiniú a íoc.Airteagal 110 Earráidí, mírialtachtaí agus calaois sa nós imeachtaI gcás ina gcruthófar gur raibh earráidí móra, mírialtachtaí nó calaois sa nós imeachta um dhámhachtain, déanfaidh an t-údarás conarthach an nós imeachta a chur ar fionraí agus féadfaidh sé aon bhearta is gá a ghlacadh, lena n-áirítear an nós imeachta a chur ar ceal.I gcás ina gcruthófar, tar éis an conradh a dhámhachtain, go raibh earráidí móra, mírialtachtaí nó calaois sa nós imeachta um dhámhachtain nó i gcomhlíonadh an chonartha, féadfaidh an t-údarás conarthach, ag brath ar an staid ag a bhfuil an nós imeachta, staonadh ón gconradh a thabhairt i gcrích nó comhlíonadh an chonartha a chur ar fionraí nó, más iomchuí, deireadh a chur leis an gconradh.I gcás ina bhféadfar na hearráidí, na mírialtachtaí nó an chalaois sin a chur i leith an chonraitheora, féadfaidh an t-údarás conarthach diúltú na híocaíochtaí a íoc agus, ina theannta sin, méideanna a íocadh cheana a ghnóthú nó féadfaidh sé na conarthaí go léir a tugadh i gcrích leis an gconraitheoir sin a fhoirceannadh, i gcomhréir le tromchúis na n-earráidí, na mírialtachtaí nó na calaoise.CAIBIDIL 2Forálacha is infheidhme maidir le conarthaí arna ndámhachtain ag na hinstitiúidí as a stuaim féinAirteagal 111 An t-údarás conarthachMeasfar gur údaráis chonarthacha iad na hinstitiúidí i gcás conarthaí arna ndámhachtain as a stuaim féin. Tarmligfidh siad, i gcomhréir le hAirteagal 62, na cumhachtaí is gá chun feidhm an údaráis chonarthaigh a fheidhmiú.Airteagal 112 Tairseacha is infheidhme1. Faoi réir Theideal IV de Chuid a Dó den Rialachán seo, leagtar síos i dTreoir 2004/18/CE na tairseacha lena gcinnfear:(a) na socruithe maidir le foilsiú dá dtagraítear in Airteagal 97;(b) an rogha maidir le nósanna imeachta dá dtagraítear in Airteagal 98(1);(c) na teorainneacha comhfhreagracha ama.2. Faoi réir eisceachtaí agus coinníollacha atá sonraithe sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199, ní shíneoidh an t-údarás conarthach, i gcás na gconarthaí a chumhdaítear le Treoir 2004/18/CE, an conradh ná an conradh réime leis an tairgeoir a n-éireoidh leis go dtí go mbeidh tréimhse neamhghníomhaíochta caite.Airteagal 113 Rialacha maidir le rannpháirtíocht i dtairiscintíBeidh rannpháirtíocht sna nósanna imeachta um thairiscintí oscailte ar choinníollacha comhionanna do na daoine go léir, idir dhaoine nádúrtha agus dlítheanacha, a thagann faoi raon feidhme na gConarthaí agus do na daoine go léir, idir dhaoine nádúrtha agus dlítheanacha, i dtríú tír a bhfuil comhaontú speisialta acu leis an Aontas i réimse an tsoláthair phoiblí faoi na coinníollacha atá leagtha síos sa chomhaontú sin.Airteagal 114 Rialacha soláthair na hEagraíochta Trádála DomhandaI gcás ina mbeidh feidhm ag an gComhaontú Iltaobhach maidir le Soláthair Rialtais a tugadh i gcrích laistigh den Eagraíocht Trádála Domhanda, beidh na conarthaí oscailte freisin do náisiúnaigh na Stát a dhaingnigh an comhaontú sin, faoi na coinníollacha atá leagtha síos sa chomhaontú sin.TEIDEAL VIDEONTAISCAIBIDIL 1 Raon feidhme agus foirm na ndeontasAirteagal 115 Raon feidhme na ndeontas1. Is ranníocaíochtaí díreacha airgeadais ón mbuiséad iad deontais, a dhéantar trí thabhartas, d'fhonn aon cheann de na nithe seo a leanas a mhaoiniú:(a) gníomhaíocht a bheartaítear d'fhonn cuspóir a bhaint amach ar cuid de bheartas de chuid an Aontais é;(b) feidhmiú comhlachta a bhfuil aidhm lena mbaineann leas ginearálta na hEorpa á saothrú aige nó ag a bhfuil cuspóir ar cuid de bheartas de chuid an Aontais é (deontais oibriúcháin).Cumhdófar le comhaontú i scríbhinn iad nó le cinneadh ón gCoimisiún a chuirfear in iúl don iarratasóir a n-éireoidh leis.2. Ní deontais a bheidh sna nithe seo a leanas de réir bhrí an Teidil seo:(a) caiteachas ar bhaill agus ar fhoireann na n-institiúidí agus ranníocaíochtaí leis na scoileanna Eorpacha;(b) conarthaí poiblí dá dtagraítear in Airteagal 95 agus cabhair a íoctar mar chúnamh macra-airgeadais agus mar thacaíocht bhuiséadach;(c) ionstraimí airgeadais dá dtagraítear i dTeideal VIII de Chuid a hAon mar aon le scairshealbha nó rannpháirtíochtaí cothromais in institiúidí airgeadais idirnáisiúnta, amhail an Banc Eorpach Athfhoirgníochta agus Forbartha nó sainchomhlachtaí de chuid an Aontais amhail an Ciste Eorpach Infheistíochta;(d) ranníocaíochtaí a d'íoc an tAontas mar shíntiús le comhlachtaí a bhfuil sé ina bhall díobh;(e) caiteachas a cuireadh chun feidhme faoi bhainistíocht indíreach de réir bhrí Airteagail 55, 56 agus 57;(f) ranníocaíochtaí a rinneadh de bhua a mbunghnímh bhunaidh le comhlachtaí a bunaíodh faoi Airteagal 59;(g) caiteachas a bhaineann le margaidh iascaigh dá dtagraítear in Airteagal 3(2)(f) de Rialachán (CE) Uimh. 1290/2005 ón gComhairle[21];(h) aisíocaíocht ar chaiteachas taistil agus ar chaiteachas cothaithe a thabhaigh daoine ar thug na hinstitiúidí cuireadh dóibh nó ar thug na hinstitiúidí sainordú dóibh nó, nuair is iomchuí, aon slánaíochtaí eile a íocadh leis na daoine sin.(i) duaiseanna a dámhadh de thoradh comórtais, a bhfuil feidhm ag Teideal VII de Chuid a hAon ina leith.3. Féadfaidh gach institiúid deontais a dhámhachtain do ghníomhaíochtaí cumarsáide nuair nach iomchuí, ar chúiseanna a bhfuil údar cuí tugtha leo, úsáid a bhaint as nósanna imeachta um sholáthar poiblí.Airteagal 116 Foirmeacha deontasFéadfaidh na deontais bheith i gceann de na foirmeacha seo a leanas:(a) aisíocaíocht ar chion sonraithe de na costais incháilithe a tabhaíodh;(b) cnapshuimeanna;(c) scála caighdeánach costas aonaid;(d) maoiniú ar ráta comhréidh;(e) meascán de na foirmeacha dá dtagraítear i bpointe (a) go pointe (d).CAIBIDIL 2PrionsabailAirteagal 117 Prionsabail ghinearálta is infheidhme maidir le deontais1. Beidh deontais faoi réir phrionsabal na trédhearcachta agus faoi réir phrionsabal na córa comhionainne.2. Ní fhéadfaidh siad a bheidh carnach ná ní fhéadfar iad a dhámhachtain go cúlghabhálach.3. Ní mór réamh-mhaoiniú a bheith mar chuid de na deontais, gan dochar do na rialacha sonracha atá leagtha síos i dTeideal IV de Chuid a Dó.Ní sháróidh na deontais uasteorainn fhoriomlán arna sloinneadh i dtéarmaí dearbhluacha atá bunaithe i bhfianaise na gcostas measta incháilithe.Ní sháróidh an deontas na costais incháilithe.4. Ní fhéadfaidh sé a bheith de chuspóir ná d'éifeacht ag deontais brábús a dhéanamh faoi chuimsiú na gníomhaíochta nó faoi chuimsiú chlár oibre an tairbhí.Ní bheidh feidhm ag an gcéad fhomhír maidir le:(a) gníomhaíochtaí arb é a gcuspóir cumas airgeadais an tairbhí a neartú nó ioncam a ghiniúint;(b) staidéar, taighde, nó scoláireachtaí oiliúna a íoctar le daoine nádúrtha;5. Má bhaineann páirtí polaitiúil ar leibhéal an Aontais amach barrachas ioncaim a sháraíonn caiteachas i ndeireadh bliana airgeadais a raibh deontas oibriúcháin faighte aige lena linn, féadfar, de mhaolú ar riail an neamhbhrabúis atá leagtha síos i mír 2, cuid den bharrachas sin arb ionann í agus suas le 25 % d'ioncam iomlán na bliana sin a thabhairt anonn go dtí an bhliain ina dhiaidh sin ar choinníoll go n-úsáidfear roimh dheireadh na chéad ráithe den bhliain ina dhiaidh sin í.Chun comhlíonadh na rialach neamhbhrabúis a fhíorú, ní chuirfear san áireamh acmhainní an pháirtí pholaitiúil ar an leibhéal Eorpach, go háirithe tabhartais agus táillí comhaltais, arna gcomhiomlánú in oibríochtaí bliantúla an pháirtí pholaitiúil ar leibhéal an Aontais, a sháraíonn 15 % de na costais incháilithe atá le híoc ag an tairbhí.Ní bheidh feidhm ag an dara fomhír má sháraíonn cúlchistí airgeadais páirtí pholaitiúil ar an leibhéal Eorpach 100 % de mheánioncam bliantúil an pháirtí pholaitiúil sin.6. Maidir le cnapshuimeanna, scála caighdeánach costas aonaid agus maoiniú ar ráta comhréidh, beidh na rialacha neamhbhrabúis agus cómhaoinithe atá leagtha síos i mír 3 agus mír 4 áirithithe go réasúnta am a gcinnidh nó ag an gcéim ag a dhéantar meastóireacht ar an iarratas ar dheontas.7. Ní bheidh feidhm ag Airteagal 122, Airteagal 123 agus Airteagal 124 maidir le deontais a dhámhtar ar an mBanc Eorpach Infheistíochta, ar an gCiste Eorpach Infheistíochta nó ar fhochuideachta ar bith eile de chuid an Bhainc sin.Airteagal 118 Trédhearcacht1. Beidh deontais faoi réir chlár oibre a fhoilseofar ag tús na bliana.Cuirfear an clár oibre chun feidhme trí iarratais ar thograí a fhoilsiú, seachas i gcásanna eisceachtúla a bhfuil bunús cuí tugtha leo nó mura bhfuil an dara rogha ann maidir le gníomhaíocht faoi leith mar gheall ar shaintréithe an tairbhí nó na gníomhaíochta, nó i gcás ina n-aithneofar an tairbhí sa bhunghníomh mar dhuine a fhaigheann deontas.Ní bheidh feidhm ag an gcéad fhomhír maidir le cabhair um bainistiú géarchéime, oibríochtaí cosanta sibhialta agus oibríochtaí cabhrach daonnúla.2. Foilseofar gach bliain, i gcomhréir le hAirteagal 31(2) agus (3), na deontais go léir a dámhadh le linn na bliana airgeadais .Airteagal 119 Prionsabal na dámhachtana neamhcharnaíI gcás gach gníomhaíochta, ní dhámhfar ach aon deontas amháin ón mbuiséad ar aon tairbhí amháin, seachas i gcás ina n-údarófar a mhalairt leis na bunghníomhartha ábhartha.Ní fhéadfar ach aon deontas oibriúcháin amháin a dhámhachtain ón mbuiséad ar thairbhí in aghaidh na bliana airgeadais.Cuirfidh an t-iarratasóir na hoifigigh údarúcháin ar an eolas láithreach maidir le haon iarratas iolrach agus aon deontas iolrach a bhaineann leis an ngníomhaíocht chéanna nó leis an gclár oibre céanna.Ní mhaoineofar leis an mbuiséad na costais chéanna faoi dhó i gcás ar bith.Airteagal 120 Dámhachtain aisghníomhach1. Ní fhéadfar deontas a dhámhachtain do ghníomhaíocht a cuireadh ar bun cheana ach i gcás ina bhféadfaidh an t-iarratasóir a thaispeáint gur gá tús a chur leis an ngníomhaíocht sula ndámhfar an deontas.Sna cásanna sin, ní fhéadfar na costais atá incháilithe do mhaoiniú a bheith tabhaithe roimh an dáta a chuirfear isteach an t-iarratas ar an deontas, seachas i gcásanna eisceachtúla a bhfuil bunús cuí tugtha leo de réir mar a fhoráiltear sa bhunghníomh nó i gcás fíorphráinne a bhaineann le cabhair um bainistiú géarchéime nó maidir le hoibríochtaí cosanta sibhialta nó cabhrach daonnúla.Ní fhéadfar aon deontas a dhámhachtain go cúlghabhálach do ghníomhaíochtaí a tugadh i gcrích cheana.2. Dámhfar deontas oibriúcháin laistigh de shé mhí ón dáta ar a dtosóidh bliain bhuiséadach an tairbhí. Ní fhéadfar na costais is incháilithe do mhaoiniú a thabhú sula ndéanfar an t-iarratas ar dheontas ná sula gcuirfear tús le bliain bhuiséadach an tairbhí.Airteagal 121 Prionsabal na dámhachtana céimlaghdaithíMura sonraítear a mhalairt sa bhunghníomh nó sa chinneadh airgeadais maidir le deontais a dhámhtar faoi phointe (d) d'Airteagal 51(5) maidir le comhlachtaí a bhfuil cuspóir a mbaineann le leas ginearálta an Aontais á shaothrú acu, nuair a athnuafar deontais oibriúcháin le haghaidh tréimhse níos faide ná ceithre bliana, laghdófar iad de réir a chéile tar éis an cheathrú bliain.CAIBIDIL 3Nós imeachta um dhámhachtainAirteagal 122 Iarratais ar dheontais1. Déanfar na hiarratais ar dheontais a chur isteach i scríbhinn.2. Glacfar le hiarratais ar dheontais má dhéanann na daoine seo a leanas iad a chur isteach:(a) daoine dlítheanacha;(b) daoine nádúrtha a mhéid a éilíonn cineál nó tréithe na gníomhaíochta nó an chuspóra atá á shaothrú ag an iarratasóir sin.Chun críocha phointe (a), féadfaidh iarratais ar dheontais a bheith incháilithe má dhéanann eintitis nach bhfuil pearsantacht dhlítheanach acu faoin dlí náisiúnta is infheidhme iad a chur isteach, ar choinníoll go mbeidh an cumas ag a n-ionadaithe oibleagáidí dlíthiúla a ghlacadh orthu féin thar ceann an eintitis agus má ráthaítear go dtabharfar cosaint do leasanna airgeadais an Aontais atá coibhéiseach leis an gcosaint a thairgeann daoine dlítheanacha.3. Beidh feidhm ag Airteagal 100 go hAirteagal 103 maidir le hiarratasóirí ar dheontais. Ní mór d'iarratasóirí a dheimhniú nach mbaineann ceann de na cásanna dá dtagraítear in Airteagal 100 go hAirteagal 103. Féadfaidh an t-oifigeach údarúcháin, áfach, staonadh ó dheimhniú mar sin a éileamh mar atá sonraithe sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199, in aon cheann de na cásanna seo a leanas:(a) deontais ar luach an-íseal;(b) nuair atá deimhniú mar sin curtha ar fáil i nós imeachta um dhámhachtain eile;(c) nuair atá sé dodhéanta deimhniú mar sin a chur ar fáil.4. Féadfaidh an t-oifigeach údarúcháin pionóis riaracháin agus airgeadais éifeachtacha, comhréireacha agus athchomhairleacha a fhorchur ar iarratasóirí, i gcomhréir le hAirteagal 103.Féadfar na pionóis sin a fhorchur freisin ar thairbhithe a rinne dearbhuithe bréagacha agus an fhaisnéis a theastaigh ón oifigeach údarúcháin á soláthar nó nár sholáthar an fhaisnéis sin tráth a raibh an t-iarratas á chur isteach nó nuair a bhí an deontas á chur chun feidhme.Airteagal 123 Critéir roghnúcháin agus dámhachtana1. Beidh na critéir roghnúcháin de chineál gur féidir measúnú a dhéanamh ar chumas an iarratasóra an ghníomhaíocht nó an clár oibre atá beartaithe a thabhairt i gcrích.2. Beidh na critéir dámhachtana a fhógrófar san iarratas ar thograí den chineál gur féidir measúnú a dhéanamh ar cháilíocht na dtograí a chuirfear isteach i bhfianaise na gcuspóirí agus na dtosaíochtaí a leagfar síos.Airteagal 124 An nós imeachta meastóireachta1. Déanfar na tograí a mheas, ar bhonn na gcritéar roghnúcháin agus na gcritéar dámhachtana a réamhfhógraíodh, d'fhonn na tograí a fhéadfar a mhaoiniú a chinneadh.2. Ina dhiaidh sin, tarraingeoidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach suas, ar bhonn an mheasúnaithe dá bhforáiltear i mír 1, liosta de na tairbhithe agus de na méideanna atá formheasta.3. Cuirfidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach an cinneadh maidir lena n-iarratas in iúl do na hiarratasóirí i scríbhinn. Mura ndámhfar an deontas ar a ndearnadh iarratas, cuirfidh an institiúid na cúiseanna ar diúltaíodh an t-iarratas in iúl, faoi threoir na gcritéar roghnúcháin agus na gcritéar dámhachtana a fógraíodh cheana.CAIBIDIL 4Íocaíocht agus rialúAirteagal 125 Ráthaíocht réamh-mhaoinitheFéadfaidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach, más mheasann sé é a bheith iomchuí agus comhréireach, a cheangal ar an tairbhí ráthaíocht a thaisceadh roimh ré chun teorainn a chur leis na rioscaí airgeadais a bhaineann le réamh-mhaoiniú a íoc.Airteagal 126 Deontais agus rialuithe a íoc1. Ní shocrófar méid an deontais go dtí go nglacfaidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach leis na tuarascálacha deiridh agus leis na cuntais deiridh, gan dochar do sheiceálacha a dhéanfaidh an institiúid ina dhiaidh sin.2. I gcás earráidí móra, mírialtachtaí nó calaois le linn an nós imeachta um dhámhachtain nó le linn chur chun feidhme an deontais, agus tar éis an deis a bheith tugtha don tairbhí a chuid barúlacha a thabhairt, féadfaidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach aon cheann de na bearta dá dtagraítear in Airteagal 110 a chur i bhfeidhm.3. I gcás ina léiríonn rialuithe nó iniúchóireachtaí go bhfuil earráidí ann arís agus arís eile i gcás tairbhí amháin, earráidí a mbeidh tionchar acu freisin ar thionscadail neamh-iniúchta ina bhfuil an tairbhí sin rannpháirteach nó ina raibh sé rannpháirteach, féadfaidh an t-oifigeach údarúcháin na torthaí a leathnú chun na tionscadail neamh-iniúchta sin a áireamh, tionscadail a fhéadfar a iniúchadh fós i gcomhréir leis an gcomhaontú deontais, agus aisíocaíocht an mhéid ghaolmhair a iarraidh.Féadfaidh an tairbhí, laistigh de nós imeachta sáraíochta, agóid a dhéanamh i gcoinne an ceartúchán a cuireadh i bhfeidhm ag léiriú go raibh botún i ríomh na gceartúchán, agus ag cur isteach ríomh nua.CAIBIDIL 5Cur chun feidhmeAirteagal 127 Fochonraitheoireacht agus athdháileadh deontais1. I gcás ina gceanglófar ar an tairbhí conarthaí soláthair a dhámhachtain chun an ghníomhaíocht, nó an clár oibre i gcás deontais oibriúcháin, a chur chun feidhme, is mar atá leagtha amach sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 a bheidh na nósanna imeachta ábhartha.2. I gcás ina gceanglófar tacaíocht airgeadais a thabhairt do thríú páirtithe chun an ghníomhaíocht nó an clár oibre a chur chun feidhme, féadfaidh tairbhí deontais de chuid an Aontais an tacaíocht airgeadais sin a thabhairt ar an gcoinníoll go gcomhlíonfar na coinníollacha a leanas:(a) go bhfíreoidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach, sula ndeonófar an deontas, go bhfuil ráthaíochtaí leordhóthanacha á dtairiscint ag an tairbhí maidir leis na méideanna atá dlite don Choimisiún a ghnóthú;(b) go saineofar go cruinn na coinníollacha a bhaineann leis an tacaíocht sin sa chinneadh deontais nó sa chomhaontú idir an tairbhí agus an Coimisiún, ionas nach bhféadfaidh an tairbhí lánrogha a dhéanamh;(c) gur méideanna beaga iad na méideanna i gceist, mar atá sannta sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199.3. Forálfar go sainráite i ngach cinneadh deontais nó le gach comhaontú go bhfeidhmeoidh an Coimisiún agus an Chúirt Iniúchóirí a gcumhachtaí rialaithe ar dhoiciméid agus ag an áitreabh agus ar fhaisnéis, fiú amháin faisnéis atá stóráilte ar mheán leictreonach, i ndáil le gach tríú páirtí a fuair cistí de chuid an Aontais.TEIDEAL VIIDUAISEANNAAirteagal 128 SainmhíniúChun críche an Rialacháin seo, ciallaíonn 'duaiseanna' ranníocaíochtaí airgeadais a dhámhtar tar éis comórtas.Airteagal 129 Rialacha Ginearálta1. Beidh na duaiseanna faoi réir phrionsabal na trédhearcachta agus faoi réir phrionsabal na córa comhionainne.2. Cuid den chlár oibre dá dtagraítear in Airteagal 118 a ghlac an Coimisiún a bheidh sna duaiseanna agus beidh siad faoi réir Airteagal 118(2).Bunófar le rialacha an chomórtais, ar a laghad, coinníollacha na dámhachtana, na critéir, luach na duaise agus módúlacht na híocaíochta.Ní fhéadfar duaiseanna a dhámhachtain go díreach gan chomórtas agus beidh siad faoi réir foilsithe faoi mar atá iarratas ar thograí.3. Dámhfaidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach, nó giúiré, na duaiseanna. Fúthu a bheidh sé a chinneadh cibé a dhámhfar nó nach ndámhfar duaiseanna ag brath ar a meastachán ar chaighdeán na n-iontrálacha faoi threoir rialacha an chomórtais.4. Ní bheidh nasc idir luach na duaise agus na costais a thabhóidh an faighteoir.5. I gcás duaiseanna a bhfuil luach níos mó ná EUR 500 000 orthu agus a dhámhann tairbhí deontais nó conraitheoir, déanfaidh an Coimisiún coinníollacha agus critéir na dámhachtana a fhormheas.TEIDEAL VIIIIONSTRAIMÍ AIRGEADAISAirteagal 130 Sainiú agus raon feidhme1. Chun críche an Rialacháin seo, ciallóidh 'ionstraimí airgeadais' bearta an Aontais maidir le tacaíocht airgeadais a sholáthraítear ón mbuiséad d'fhonn aghaidh a thabhairt ar chuspóir sonrach beartais trí iasachtaí, ráthaíochtaí, infheistíochtaí nó rannpháirtíochtaí cothromais nó cuasai-chothromais, nó ionstraimí eile lena n-iompraítear riosca, agus féadfaidh an méid sin a sholáthar i dteannta deontas.2. Beidh feidhm ag forálacha an Teidil seo maidir le heilimintí atá gaolmhar go díreach le hionstraimí airgeadais, lena n-áirítear cúnamh teicniúil.3. Féadfaidh an Coimisiún ionstraimí airgeadais a chur chun feidhme sa mhodh díreach bainistíochta, nó sa mhodh indíreach bainistíochta, trí chúraimí a chur de chúram ar na heintitis dá dtagraítear i bpointe (iii) agus (iv) d'Airteagal 55(1)(b).Airteagal 131 Prionsabail is infheidhme maidir le hionstraimí airgeadais1. Cuirfear ionstraimí airgeadais ar fáil d'fhaighteoirí deiridh chistí de chuid an Aontais i gcomhréir le bainistíocht fhónta airgeadais, trédhearcacht agus cóir chomhionann agus i gcomhréir leis na cuspóirí a bhunaítear sa bhunghníomh a bhaineann leis na hionstraimí airgeadais sin.2. Gan dochar do phointe (d) do phointe (e) d'Airteagal 46(1), coinneofar an caiteachas buiséadach atá nasctha le hionstraim airgeadais laistigh den ghealltanas buiséadach ábhartha a dhéantar ina leith.3. Comhlíonfaidh na hidirghabhálaithe airgeadais atá bainteach le feidhmiú oibríochtaí airgeadais faoi ionstraim airgeadais, na caighdeáin ábhartha maidir le sciúradh airgid a chosc agus maidir leis an gcomhrac i gcoinne sceimhlitheoireachta. Ní bhunófar iad i gcríocha nach gcomhoibríonn a ndlínsí leis an Aontas maidir le cur i bhfeidhm caighdeán cánach atá comhaontaithe ar leibhéal idirnáisiúnta.4. Forálfar go sainráite le gach cinneadh idir eintiteas dá dtagraítear i bpointe (iii) agus i bpointe (iv) d'Airteagal 55(1)(b) agus idirghabhálaí airgeadais dá dtagraítear i mír 3, go bhfeidhmeoidh an Coimisiún agus an Chúirt Iniúchóirí a gcumhachtaí rialaithe, ar dhoiciméid agus ag an áitreabh agus ar fhaisnéis, fiú amháin faisnéis atá stóráilte ar mheán leictreonach, i ndáil le gach tríú páirtí a fuair cistí de chuid an Aontais.TEIDEAL IXNA CUNTAIS A THÍOLACADH AGUS CUNTASAÍOCHTCAIBIDIL 1 Na cuntais a thíolacadhAirteagal 132 Struchtúr chuntais an AontaisIs éard a bheidh i gcuntais an Aontais:(a) na ráitis airgeadais chomhdhlúite ina dtíolactar i bhfoirm chomhiomlánaithe an fhaisnéis airgeadais atá i ráitis airgeadais na n-institiúidí arna maoiniú ag an mbuiséad, agus ráitis airgeadais na gcomhlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 200 agus na gcomhlachtaí eile nach mór a gcuntas a chomhdhlúthú i gcomhréir le rialacha cuntasaíochta an Aontais;(b) na cuntais bhuiséadacha chomhiomlánaithe a thíolacann an fhaisnéis atá i gcuntais bhuiséadacha na n-institiúidí arna maoiniú ag an mbuiséad.Airteagal 133 Tuarascáil ar bhainistíocht bhuiséadach agus bainistíocht airgeadais1. Ullmhóidh gach institiúid agus comhlacht dá dtagraítear in Airteagal 132 tuarascáil ar bhainistíocht bhuiséadach agus airgeadais na bliana airgeadais.Cuirfidh siad an tuarascáil faoi bhráid an údaráis bhuiséid agus na Cúirte Iniúchóirí faoin 31 Márta den bhliain airgeadais ina dhiaidh sin.2. Tabharfar cuntas sa tuarascáil dá dtagraítear i mír 1, ar a laghad, ar ráta chur chun feidhme na leithreasaí mar aon le faisnéis achomair ar aistrithe leithreasaí i measc na n-ítimí éagsúla den bhuiséad.Airteagal 134 Na rialacha lena rialaítear na cuntaisComhlíonfaidh na ráitis airgeadais dá dtagraítear in Airteagal 132 rialacha cuntasaíochta an Aontais arna nglacadh ag oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin, agus tabharfaidh siad léargas fíorcheart ar shócmhainní agus dliteanais, muirir, ioncam agus sreabhadh airgid.Comhlíonfaidh na cuntais bhuiséadacha dá dtagraítear in Airteagal 132 na prionsabail bhuiséadacha atá leagtha amach sa Rialachán seo. Tabharfaidh siad léargas fíorcheart ar an ioncam buiséadach agus ar oibríochtaí caiteachais.Airteagal 135 Prionsabail chuntasaíochtaTíolacfaidh na ráitis airgeadais dá dtagraítear in Airteagal 132 faisnéis, lena n-áirítear beartais chuntasaíochta, ar bhealach a sholáthróidh faisnéis ábhartha, fhónta, inchomparáideach agus intuigthe. Tarraingeofar suas iad i gcomhréir leis na prionsabail cuntasaíochta a bhfuil glactha leo go ginearálta agus atá leagtha amach i rialacha cuntasaíochta an Aontais.Airteagal 136 Ráitis airgeadais1. Tíolacfar na ráitis airgeadais ina milliúin euro agus is éard a bheidh iontu:(a) an clár comhardaithe agus an ráiteas um fheidhmíocht airgeadais, a chuimsíonn na sócmhainní agus na dliteanais agus an staid airgeadais agus an toradh eacnamaíoch an 31 Nollaig den bhliain roimhe sin; tíolacfar iad i gcomhréir leis na rialacha ábhartha cuntasaíochta arna nglacadh ag oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin.(b) an ráiteas sreafa airgid ina léirítear na méideanna a bailíodh agus na méideanna a eisíocadh i rith na bliana agus staid deiridh an chisteáin;(c) an ráiteas maidir leis na hathruithe ar shócmhainní glana ina dtabharfar léargas ar na gluaiseachtaí i rith na bliana i ndáil le cúlchistí agus torthaí carntha.2. Beidh na nótaí a ghabhann leis na ráitis airgeadais ina bhforlíonadh agus ina dtrácht ar an bhfaisnéis a thíolacfar sna ráitis dá dtagraítear i mír 1 agus soláthrófar iontu an fhaisnéis bhreise ar fad arna forordú ag na rialacha ábhartha cuntasaíochta arna nglacadh ag oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin.Airteagal 137 Tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséidTíolacfar na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid ina milliúin euro. Is éard a bheidh sna tuarascálacha sin:(a) na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid, ina gcomhiomlánófar na hoibríochtaí buiséadacha ar fad don bhliain i dtéarmaí ioncaim agus caiteachais;(b) na nótaí a ghabhann leis na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid, ina gcuirfear leis an bhfaisnéis a bheidh sa chuntas sin agus ina ndéanfar trácht uirthi.Beidh an struchtúr ina dtíolacfar na tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid mar an gcéanna le struchtúr an bhuiséid féin.Airteagal 138 Cuntais shealadachaDéanfaidh oifigigh chuntasaíochta na n-institiúidí eile agus na gcomhlachtaí eile dá dtagraítear in Airteagal 132 a gcuntais shealadacha a sheoladh chuig oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin agus chuig an gCúirt Iniúchóirí faoin 1 Márta ar a dhéanaí den bhliain ina dhiaidh sin.Déanfaidh oifigigh cuntasaíochta na n-institiúidí eile agus na gcomhlachtaí eile dá dtagraítear in Airteagal 132 beart tuarascála a sheoladh freisin chuig oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin i bhformáid chaighdeánaithe, mar atá leagtha síos ag oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin chun críche comhdhlúthaithe, faoin 1 Márta ar a dhéanaí den bhliain ina dhiaidh sin.Comhdhlúthóidh oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin na cuntais shealadacha sin le cuntais shealadacha an Choimisiúin agus seolfaidh sé cuntais shealadacha an Choimisiúin agus cuntais shealadacha chomhdhlúite an Aontais chuig an gCúirt Iniúchóirí faoin 31 Márta ar a dhéanaí den bhliain ina dhiaidh sin.Airteagal 139 Na cuntais chomhdhlúite deiridh a fhormheas1. Tabharfaidh an Chúirt Iniúchóirí a barúlacha uaithi ar chuntais shealadacha institiúidí eile agus gach comhlachta dá dtagraítear in Airteagal 132 faoin 1 Meitheamh ar a dhéanaí, agus tabharfaidh sí a barúlacha uaithi ar chuntais shealadacha an Choimisiúin agus ar chuntais shealadacha chomhdhlúite an Aontais faoin 15 Meitheamh ar a dhéanaí.2. Déanfaidh na hinstitiúidí, seachas an Coimisiún, agus gach ceann de na comhlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 132, a gcuntais deiridh a tharraingt suas agus seolfaidh siad iad chuig oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin, chuig an gCúirt Iniúchóirí, chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle faoin 1 Iúil ar a dhéanaí den bhliain ina dhiaidh sin d'fhonn na cuntais chomhdhlúite deiridh a tharraingt suas.Déanfaidh oifigigh cuntasaíochta na n-institiúidí eile agus na gcomhlachtaí eile dá dtagraítear in Airteagal 132 beart tuarascála a sheoladh freisin chuig oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin i bhformáid chaighdeánaithe, mar atá leagtha amach ag oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin chun críche comhdhlúthaithe, faoin 1 Iúil ar a dhéanaí den bhliain ina dhiaidh sin.3. Déanfaidh oifigeach cuntasaíochta gach institiúide agus comhlachta dá dtagraítear in Airteagal 132 litir ionadaíochta ag cumhdach na gcuntas deiridh sin a sheoladh chuig an gCúirt Iniúchóirí, agus seolfaidh sé cóip chuig oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin, an dáta céanna a tharchuirfidh sé a chuntais deiridh.Beidh nóta arna bhunú ag an oifigeach cuntasaíochta ag gabháil leis na cuntais deiridh, ina ndearbhóidh sé gur ullmhaíodh iad i gcomhréir leis an Teideal seo agus i gcomhréir leis na prionsabail chuntasaíochta, na rialacha cuntasaíochta agus na modhanna cuntasaíochta is infheidhme.4. Ullmhóidh oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin na cuntais chomhdhlúite deiridh ar bhonn na faisnéise a thíolacfaidh na hinstitiúidí agus na comhlachtaí eile dá dtagraítear in Airteagal 132, mír 2. Beidh nóta arna bhunú ag oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin ag gabháil leis na cuntais chomhdhlúite deiridh, ina ndearbhóidh sé gur ullmhaíodh iad i gcomhréir le Teideal IX agus i gcomhréir leis na prionsabail chuntasaíochta, na rialacha cuntasaíochta agus na modhanna cuntasaíochta atá leagtha amach san iarscríbhinn a ghabhann leis na ráitis airgeadais.5. Tar éis dó na cuntais chomhdhlúite deiridh agus a chuntais deiridh féin a fhormheas, seolfaidh an Coimisiúin chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle agus chuig an gCúirt Iniúchóirí iad roimh an 31 Iúil den bhliain airgeadais ina dhiaidh sin.Faoin dáta céanna, déanfaidh oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin litir ionadaíochta a tharchur chuig an gCúirt Iniúchóirí a chumhdaíonn na cuntais chomhdhlúite deiridh.6. Foilseofar na cuntais chomhdhlúite deiridh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh mar aon leis an ráiteas urrúis arna thabhairt ag an gCúirt Iniúchóirí i gcomhréir le hAirteagal 287 den CFAE agus le hAirteagal 160c de Chonradh Euratom faoin 15 Samhain den bhliain airgeadais ina dhiaidh sin.CAIBIDIL 2Faisnéis maidir leis an mbuiséad a chur chun feidhmeAirteagal 140 Tuarascáil ar na ráthaíochtaí agus ar na rioscaí buiséadachaI dteannta na ráiteas dá bhforáiltear in Airteagal 136 agus in Airteagal 137, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle uair amháin sa bhliain maidir le ráthaíochtaí buiséadacha dá dtagraítear i bpointe (d) d'Airteagal 46(1) agus na rioscaí comhfhreagracha.Seolfar an fhaisnéis sin chuig an gCúirt Iniúchóirí ag an am céanna.Airteagal 141 Tuarascáil ar chur chun feidhme an bhuiséid1. Le cois na ráiteas dá bhforáiltear in Airteagal 136 agus in Airteagal 137, seolfaidh oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin figiúirí chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle, uair sa mhí, ar figiúirí iad a chomhiomlánófar ag leibhéal na caibidle ar a laghad, agus a bhaineann le cur chun feidhme an bhuiséid, i ndáil le caiteachas agus ioncam araon i gcoinne na leithreasaí ar fad.Tabharfar sonraí sna figiúirí sin freisin ar úsáid na leithreasaí a thugtar anonn.Seolfar na figiúirí laistigh de 10 lá oibre tar éis dheireadh gach míosa.2. Trí huaire in aghaidh na bliana, laistigh de na 30 lá oibre tar éis an 31 Bealtaine, an 31 Lúnasa, agus an 31 Nollaig, déanfaidh oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin tuarascáil ar chur chun feidhme an bhuiséid, lena gcumhdófar ioncam agus caiteachas araon arna miondealú de réir caibidle, airteagail agus míre, a sheoladh chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle.Tabharfar sonraí sa tuarascáil sin ar úsáid na leithreasaí a tugadh anonn ó bhlianta airgeadais roimhe sin.3. Seolfar na figiúirí agus an tuarascáil ar chur chun feidhme an bhuiséid chuig an gCúirt Iniúchóirí ag an am céanna.CAIBIDIL 3CuntasaíochtRoinn 1Forálacha coiteannaAirteagal 142 An córas cuntasaíochta1. Is é córas cuntasaíochta na hinstitiúide an córas lena n-eagraítear an fhaisnéis bhuiséadach agus airgeadais sa chaoi is gur féidir figiúirí a ionchur, a chomhdú agus a chlárú.2. Cuntais ghinearálta agus cuntais bhuiséadacha a bheidh sna cuntais. Coimeádfar na cuntais sin in euro ar bhonn na bliana féilire.3. D'ainneoin mhír 2, féadfaidh an t-oifigeach údarúcháin trí tharmligean cuntais anailíseacha a choinneáil.Airteagal 143 Foráil choiteann do chóras cuntasaíochta na n-institiúidí1. Glacfaidh oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin, tar éis dó dul i gcomhairle le hoifigigh cuntasaíochta na n-institiúidí agus na gcomhlachtaí eile dá dtagraítear in Airteagal 132, na rialacha cuntasaíochta agus cairt chomhchuibhithe na gcuntas a bheidh le cur i bhfeidhm ag na hinstitiúidí go léir atá á maoiniú ag an mbuiséad, ag na hoifigí dá dtagraítear i dTeideal V de Chuid a Dó agus ag na comhlachtaí go léir dá dtagraítear in Airteagal 132.2. Agus na rialacha agus na modhanna dá dtagraítear i mír 1 á nglacadh aige, beidh na caighdeáin chuntasaíochta don earnáil phoiblí a bhfuil glactha leo go hidirnáisiúnta mar threoir ag oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin ach féadfaidh sé imeacht uathu i gcás ina ndlífear sin de bharr chineál sonrach ghníomhaíochtaí an Aontais.Roinn 1Cuntais GhinearáltaAirteagal 144 Na cuntais ghinearáltaTaifeadfar sna cuntais ghinearálta, in ord croineolaíoch agus ag baint úsáide as an modh iontrála dúbailte, gach teagmhas agus gach oibríocht a mbíonn tionchar acu ar an staid eacnamaíoch agus airgeadais agus ar shócmhainní agus ar dhliteanais na n-institiúidí agus na gcomhlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 132.Airteagal 145 Iontrálacha sna cuntais1. Déanfar gluaiseachtaí sna cuntais agus sna hiarmhéideanna a iontráil sna mórleabhair chuntasaíochta.2. Beidh gach iontráil chuntasaíochta, lena n-áirítear coigeartuithe ar na cuntais, bunaithe ar dhoiciméid tacaíochta, agus tagróidh siad dóibh.3. Ní mór córas cuntasaíochta a bheith ann a fhágann rian le haghaidh gach iontrála cuntasaíochta.Airteagal 146 Coigeartuithe cuntasaíochtaDéanfaidh an t-oifigeach cuntasaíochta, tar éis dhúnadh na bliana buiséadaí, agus suas go dtí an dáta ar a dtíolacfar na cuntais, aon choigeartuithe is gá, nach mbainfidh le heisíoc nó le bailiú i dtaca leis an mbliain sin, d'fhonn léargas fíorcheart a thabhairt ar na cuntais ar bhealach a chomhlíonann rialacha cuntasaíochta an Aontais.Roinn 3Cuntais bhuiséadachaAirteagal 147 Cuntais bhuiséadacha1. Cuireann na cuntais bhuiséadacha taifead mionsonraithe ar fáil ar chur chun feidhme an bhuiséid.2. Chun críocha mhír 1, taifeadfar sna cuntais bhuiséadacha gach oibríocht ioncaim agus caiteachais bhuiséadaigh dá bhforáiltear i dTeideal IV de Chuid a hAon.CAIBIDIL 4Fardail maoineAirteagal 148 An fardal1. Coinneoidh gach institiúid agus gach comhlacht dá dtagraítear in Airteagal 132 fardail lena léirítear méid agus luach shócmhainní inláimhsithe, neamh-inláimhsithe agus airgeadais uile an Aontais i gcomhréir le heiseamláir a tharraingeoidh oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin suas.Seiceálfaidh gach institiúid agus gach comhlacht dá dtagraítear in Airteagal 132 go gcomhfhreagaíonn na hiontrálacha san fhardal don fhíorstaid.2. Déanfar fógraíocht chuí ar mhaoin a bheith á díol.TEIDEAL XINIÚCHÓIREACHT SHEACHTRACH AGUS URSCAOILEADHCAIBIDIL 1 Iniúchóireacht sheachtrachAirteagal 149 Iniúchóireacht sheachtrach arna déanamh ag an gCúirt Iniúchóirí1. Cuirfidh Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún gach cinneadh agus gach riail arna nglacadh de bhun Airteagail 9, 13, 18, 22, 23, 25 agus 37 in iúl don Chúirt Iniúchóirí.2. Cuirfidh gach institiúid aon rialacha inmheánacha a ghlacfaidh sí maidir le hábhair airgeadais in iúl don Chúirt Iniúchóirí agus don údarás buiséid.3. Cuirfear in iúl don Chúirt Iniúchóirí ceapachán oifigeach údarúcháin, ceapachán iniúchóirí inmheánacha, ceapachán oifigeach cuntasaíochta agus ceapachán riarthóirí óinchiste, agus cinntí tarmligin faoi Airteagail 53, 65, 66, 67 agus 92.Airteagal 150 Rialacha agus nós imeachta i ndáil leis an iniúchóireacht1. Agus scrúdú á dhéanamh ag an gCúirt Iniúchóirí ar cé acu a fuarthas nó nach bhfuarthas an t-ioncam go léir agus ar tabhaíodh an caiteachas go léir ar bhealach dleathach cuí, féachfar d'fhorálacha na gConarthaí, an bhuiséid, an Rialacháin seo, an Rialacháin tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 agus do gach gníomh eile arna nglacadh de bhun na gConarthaí.2. Agus a cúram á fheidhmiú aici, beidh an Chúirt Iniúchóirí i dteideal gach doiciméad agus faisnéis a cheadú, ar an mbealach dá bhforáiltear in Airteagal 152, a bhaineann le bainistíocht airgeadais ranna nó comhlachtaí i ndáil le hoibríochtaí arna maoiniú nó arna cómhaoiniú ag an Aontas. Beidh sé de chumhacht aici aon oifigeach atá freagrach as oibríocht ioncaim nó caiteachais a cheistiú agus úsáid a bhaint as aon cheann de na nósanna imeachta um iniúchóireacht atá iomchuí i ndáil leis na ranna nó na comhlachtaí sin. Déanfar an iniúchóireacht sna Ballstáit i gcomhar leis na hinstitiúidí náisiúnta iniúchóireachta nó, i gcás nach mbeidh na cumhachtaí riachtanacha acu, i gcomhar leis na ranna náisiúnta atá freagrach. Comhoibreoidh an Chúirt Iniúchóirí agus comhlachtaí náisiúnta iniúchóireachta na mBallstát de mheon muiníne ach fanfaidh siad neamhspleách.Chun an fhaisnéis go léir a fháil atá riachtanach chun an cúram a chomhlíonadh a chuireann na Conarthaí nó na gníomhartha arna nglacadh dá mbun de chúram ar an gCúirt Iniúchóirí, féadfaidh an Chúirt Iniúchóirí a bheith i láthair, arna iarraidh sin di, le linn na n-oibríochtaí iniúchóireachta arna ndéanamh faoi chuimsiú chur chun feidhme an bhuiséid ag aon institiúid, nó thar ceann aon institiúide.Arna iarraidh sin don Chúirt Iniúchóirí, údaróidh gach institiúid d'institiúidí airgeadais a bhfuil taiscí Comhphobail ina seilbh acu a chur ar chumas na Cúirte Iniúchóirí a áirithiú go réiteoidh na sonraí seachtracha leis na cuntais.3. D'fhonn a cúram a dhéanamh, tabharfaidh an Chúirt Iniúchóirí fógra do na hinstitiúidí agus do na húdaráis lena mbaineann an Rialachán seo faoi ainmneacha a mball foirne a bhfuil sé de chumhacht acu iniúchóireacht a dhéanamh orthu.Airteagal 151 Rialuithe maidir le hurrúis agus le hairgead tirimÁiritheoidh an Chúirt Iniúchóirí go seiceálfar gach urrús agus airgead tirim atá i dtaisce nó ar láimh i gcoinne dearbhán arna síniú ag na dtaisclanna nó i gcoinne meabhrán oifigiúil an airgid thirim agus na n-urrús atá i seilbh. Féadfaidh sí féin na seiceálacha a dhéanamh.Airteagal 152 Ceart rochtana na Cúirte Iniúchóirí1. Déanfaidh an Coimisiún, na hinstitiúidí eile, na comhlachtaí a riarann ioncam nó caiteachas thar ceann an Aontais agus tairbhithe deiridh íocaíochtaí ón mbuiséad, na saoráidí uile agus an fhaisnéis uile a chur ar fáil don Chúirt Iniúchóirí a mheasann an Chúirt is gá chun a cúram a chur i gcrích. Cuirfidh siad ar fáil don Chúirt Iniúchóirí gach doiciméad a bhaineann le dámhachtain agus feidhmíocht conarthaí arna maoiniú ag an mbuiséad agus gach cuntas airgid tirim nó cuntas ábhair, gach taifead cuntasaíochta nó doiciméad tacaíochta, agus gach doiciméad riaracháin lena mbaineann, gach doiciméad a bhaineann le hioncam agus le caiteachas, gach fardal, cairteanna eagraíochtúla uile na ranna, a mheasann an Chúirt Iniúchóirí is gá chun iniúchóireacht a dhéanamh ar an tuarascáil ar an gcur chun feidhme buiséadach agus airgeadais ar bhonn na dtaifead nó ar an láthair agus, chun na críocha céanna, na doiciméid agus na sonraí uile arna gcruthú nó arna stóráil ar mheán maighnéadach.Cuirfidh na seirbhísí eile agus comhlachtaí iniúchóireachta inmheánaí na rialtas náisiúnta eile i dtrácht ar fáil don Chúirt Iniúchóirí gach saoráid a mheasann sí is gá chun a cúram a chur i gcrích.Beidh feidhm ag an gcéad fhomhír freisin maidir le daoine nádúrtha nó dlítheanacha a mbeidh íocaíochtaí á bhfáil ón mbuiséad acu.2. Déanfaidh oifigigh a ndéanann an Chúirt Iniúchóirí seiceáil ar a gcuid oibríochtaí an méid seo a leanas:(a) a dtaifid ar airgead tirim ar láimh, nó ar aon airgead tirim eile, aon urrúis eile agus aon ábhair eile de chineál ar bith, agus na doiciméid tacaíochta maidir lena maoirseacht ar na cistí atá de chúram orthu, agus aon leabhar, aon chlár nó aon doiciméad eile a bhaineann leo a nochtadh;(b) an comhfhreagras agus doiciméad ar bith eile a theastaíonn i gcomhair chur chun feidhme iomlán na hiniúchóireachta dá dtagraítear in Airteagal 150(1) a thíolacadh.Ní fhéadfaidh ach an Chúirt Iniúchóirí an fhaisnéis arna soláthar faoi phointe (b) den chéad fhomhír a iarraidh.3. Beidh sé de chumhacht ar an gCúirt Iniúchóirí iniúchóireacht a dhéanamh ar na doiciméid maidir le hioncam agus le caiteachas an Aontais atá i seilbh ranna na n-institiúidí agus, go háirithe, atá i seilbh na ranna atá freagrach as cinntí maidir leis an ioncam agus an caiteachas sin, atá i seilbh na gcomhlachtaí a riarann ioncam agus caiteachas thar ceann an Aontais, agus atá i seilbh na ndaoine nádúrtha agus dlítheanacha a fhaigheann íocaíochtaí ón mbuiséad.4. Áireofar mar chuid den chúram a bhaineann le háirithiú go bhfuarthas an t-ioncam agus gur tabhaíodh an caiteachas ar bhealach dleathach agus cuí agus go raibh an bhainistíocht airgeadais fónta, an fheidhm a bhain comhlachtaí lasmuigh de na hinstitiúidí as cistí de chuid an Aontais a fuarthas trí dheontais.5. Maoiniú an Aontais a íocfar le tairbhithe lasmuigh de na hinstitiúidí, beidh sé faoi réir chomhaontaithe i scríbhinn ó na tairbhithe nó, in éagmais comhaontaithe óna dtaobhsan, ó na conraitheoirí nó ó na fochonraitheoirí, agus beidh an maoiniú sin faoi réir iniúchóireachta ag an gCúirt Iniúchóirí maidir leis an úsáid a baineadh as an maoiniú a deonaíodh.6. Cuirfidh an Coimisiún ar fáil don Chúirt Iniúchóirí, arna iarraidh sin di, aon fhaisnéis faoi oibríochtaí chun iasachtaí a fháil agus iasachtaí a thabhairt.7. Ní fhéadfaidh sé a bheith de thoradh ar úsáid córas comhtháite ríomhaireachta go laghdófaí rochtain na Cúirte Iniúchóirí ar na doiciméid tacaíochta.Airteagal 153 Tuarascáil bhliantúil na Cúirte Iniúchóirí1. Tarchuirfidh an Chúirt Iniúchóirí chuig an gCoimisiún faoin 15 Meitheamh agus chuig na hinstitiúidí agus comhlachtaí eile dá dtagraítear in Airteagal 132, faoin 1 Meitheamh ar a dhéanaí, aon bharúlacha ar barúlacha iad a mheasann an Chúirt Iniúchóirí ba cheart a chur isteach sa tuarascáil bhliantúil. Ní mór na barúlacha sin a choinneáil faoi rún agus beidh siad faoi réir nós imeachta bréagnaitheach. Cuirfidh gach institiúid a freagra chuig an gCúirt Iniúchóirí faoin 15 Deireadh Fómhair ar a dhéanaí. Seolfar freagraí na n-institiúidí, seachas freagraí an Choimisiúin, chuig an gCoimisiún ag an am céanna.2. Tar éis an nós imeachta bréagnaitheach a chur i gcrích, cuirfidh gach institiúid nó comhlacht i dtrácht a freagra chuig an gCúirt Iniúchóirí faoin 15 Deireadh Fómhair ar a dhéanaí. Seolfar freagraí na n-institiúidí, seachas freagraí an Choimisiúin agus na gcomhlachtaí, chuig an gCoimisiún ag an am céanna.3. Beidh measúnú ar fhóntas na bainistíochta airgeadais sa tuarascáil bhliantúil.4. Beidh roinn do gach institiúid sa tuarascáil bhliantúil. Féadfaidh an Chúirt Iniúchóirí aon tuarascáil achomair nó aon bharúlacha ginearálta a mheasann sí a bheith iomchuí, a chur leis an tuarascáil.Déanfaidh an Chúirt Iniúchóirí gach beart riachtanach chun a áirithiú go bhfoilseofar freagraí gach institiúide ar a barúlacha in aice nó tar éis na mbarúlacha lena mbaineann siad.5. Tarchuirfidh an Chúirt Iniúchóirí chuig na húdaráis atá freagrach as urscaoileadh a thabhairt agus chuig na hinstitiúidí eile, faoin 15 Samhain ar a dhéanaí, a tuarascáil bhliantúil mar aon le freagraí na n-institiúidí agus áiritheoidh sí go bhfoilseofar in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh iad.6. A luaithe a tharchuirfidh an Chúirt Iniúchóirí an tuarascáil bhliantúil, cuirfidh an Coimisiún barúlacha na Cúirte in iúl do na Ballstáit lena mbaineann láithreach ar barúlacha iad a bhaineann le bainistíocht na gcistí a bhfuil siad freagrach astu faoi na rialacha is infheidhme.Tar éis dóibh an fhaisnéis sin a fháil, cuirfidh na Ballstáit in iúl don Choimisiún laistigh de 100 lá, na bearta a glacadh d'fhonn aghaidh a thabhairt ar bharúlacha thuasluaite na Cúirte Iniúchóirí a bhaineann lena dtír féin. Cuirfidh an Coimisiún an fhaisnéis sin ar aghaidh chuig an gCúirt Iniúchóirí, chuig an gComhairle agus chuig Parlaimint na hEorpa.Airteagal 154 Tuarascálacha speisialta na Cúirte Iniúchóirí1. Tarchuirfidh an Chúirt Iniúchóirí don institiúid nó don chomhlacht i dtrácht aon bharúil a mheasann sí ba cheart a bheith i dtuarascáil speisialta. Ní mór na barúlacha sin a choinneáil faoi rún agus beidh siad faoi réir nós imeachta sáraíochta.Beidh dhá mhí go leith ag an institiúid nó ag an gcomhlacht i dtrácht aon fhreagraí a chur in iúl don Chúirt Iniúchóirí is mian leo a thabhairt ar na barúlacha sin.Glacfaidh an Chúirt Iniúchóirí an leagan cinntitheach den tuarascáil speisialta an mhí ina dhiaidh sin nuair a gheobhaidh sí na freagraí ón institiúid nó ón gcomhlacht i dtrácht.Déanfar na tuarascálacha speisialta, mar aon leis na freagraí ó na hinstitiúidí nó na comhlachtaí i dtrácht, a tharchur gan mhoill chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle, agus cinnfidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle, i bpáirt leis an gCoimisiún i gcás inarb iomchuí, cén ghníomhaíocht a bheidh le déanamh mar fhreagra.Déanfaidh an Chúirt Iniúchóirí gach beart riachtanach chun a áirithiú go bhfoilseofar freagraí gach institiúide nó comhlachta i dtrácht ar a mbarúlacha díreach in aice nó tar éis na mbarúlacha lena mbaineann siad.2. Na tuairimí dá dtagraítear in Airteagal 287(4) den CFAE ar tuairimí iad nach mbaineann leis na tograí ná leis na dréachtaí a chumhdaítear leis an nós imeachta um chomhairliúchán reachtach, féadfaidh an Chúirt Iniúchóirí iad a fhoilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh . Déanfaidh an Chúirt Iniúchóirí a cinneadh maidir le foilsiú tar éis di dul i gcomhairle leis an institiúid a d'iarr an tuairim nó a mbaineann an tuairim léi. Beidh nótaí ó na hinstitiúidí i dtrácht ag gabháil leis na tuairimí a fhoilseofar.Airteagal 155 Ráiteas ar réamhchinntí1. Tarchuirfidh an Chúirt Iniúchóirí chuig na hinstitiúidí, na comhlachtaí nó na Ballstáit i dtrácht, ráitis ar réamhchinntí a hiniúchóireachtaí. Ba cheart na ráitis ar réamhchinntí, ar réamhchinntí iad, dar leis an gCúirt, ba cheart a fhoilsiú sa tuarascáil bhliantúil, a tharchur faoin 1 Meitheamh bliain an fheidhmithe tar éis na bliana dá dtagraíonn siad. Ní mór ráitis ar réamhchinntí a choinneáil faoi rún.2. Beidh dhá mhí go leith ag an institiúid, ag an gcomhlacht nó ag an mBallstát i dtrácht aon tráchtaí a chur in iúl don Chúirt Iniúchóirí is mian léi a dhéanamh ar na ráitis ar réamhchinntí.CAIBIDIL 2UrscaoileadhAirteagal 156 Amchlár an nós imeachta um urscaoileadh1. Déanfaidh Parlaimint na hEorpa, ar mholadh ón gComhairle ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, urscaoileadh a thabhairt don Choimisiún roimh an 15 Bealtaine de bhliain n + 2, maidir le cur chun feidhme an bhuiséid don bhliain n .2. Mura féidir cloí leis an dáta dá bhforáiltear i mír 1, cuirfidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle in iúl don Choimisiún na cúiseanna atá lena chur siar.3. Má chuireann Parlaimint na hEorpa siar an cinneadh lena dtugtar urscaoileadh, déanfaidh an Coimisiún gach iarracht bearta a ghlacadh, a luaithe is féidir, chun na constaicí atá roimh an gcinneadh sin a bhaint nó chun gur fusa iad a bhaint.Airteagal 157 An nós imeachta um urscaoileadh1. Cumhdófar leis an gcinneadh maidir le hurscaoileadh na cuntais ar ioncam agus ar chaiteachas uile an Aontais, an t-iarmhéid a thig uathu sin agus sócmhainní agus dliteanais an Aontais a léirítear sa chlár comhardaithe.2. D'fhonn an t-urscaoileadh a dheonú, scrúdóidh Parlaimint na hEorpa na cuntais, na ráitis airgeadais agus an tuarascáil mheastóireachta dá dtagraítear in Airteagal 318 den CFAE, tar éis don Chomhairle an méid céanna a dhéanamh. Scrúdóidh Parlaimint na hEorpa freisin an tuarascáil bhliantúil arna déanamh ag an gCúirt Iniúchóirí mar aon le freagraí na n-institiúidí a mbeidh iniúchóireacht á déanamh orthu, agus aon tuarascálacha speisialta ábhartha ón gCúirt Iniúchóirí maidir leis an mbliain airgeadais lena mbaineann agus ráiteas urrúis na Cúirte Iniúchóirí i dtaca le hiontaofacht na gcuntas agus le dlíthiúlacht agus rialtacht na mbun-idirbhearta.3. Aon fhaisnéis atá ag teastáil chun an nós imeachta um urscaoileadh a chur i bhfeidhm ar bhealach rianúil don bhliain airgeadais lena mbaineann, cuirfidh an Coimisiún faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa í, i gcomhréir le hAirteagal 319 den CFAE, arna iarraidh sin don Pharlaimint.Airteagal 158 Bearta leantacha1. I gcomhréir le hAirteagal 319 den CFAE agus le hAirteagal 180b de Chonradh Euratom, glacfaidh an Coimisiún agus na hinstitiúidí eile gach céim iomchuí chun gníomhú de bhun na mbarúlacha a ghabhann leis an gcinneadh maidir le hurscaoileadh ó Pharlaimint na hEorpa agus de bhun na dtráchtaí a ghabhann leis an moladh maidir le hurscaoileadh arna ghlacadh ag an gComhairle.2. Arna iarraidh sin do Pharlaimint na hEorpa nó don Chomhairle, déanfaidh na hinstitiúidí tuarascáil ar na bearta a glacadh i bhfianaise na mbarúlacha agus na dtráchtaí sin agus, go háirithe, ar na treoracha a thug siad do na ranna sin dá gcuid atá freagrach as an mbuiséad a chur chun feidhme. Comhoibreoidh na Ballstáit leis an gCoimisiún trína chur in iúl dó na bearta a ghlac siad chun gníomhú de bhun na mbarúlacha sin ionas go bhféadfaidh an Coimisiún na bearta sin a chur san áireamh agus a thuarascáil féin á tarraingt suas aige. Déanfar na tuarascálacha ó na hinstitiúidí eile a tharchur freisin chuig an gCúirt Iniúchóirí.Airteagal 159 Forálacha sonracha maidir leis an SEGSBeidh an SEGS go hiomlán faoi réir na nósanna imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 319 den CFAE agus in Airteagail 156, 157 agus 158 den Rialachán seo. Comhoibreoidh an SEGS go hiomlán leis na hinstitiúidí atá rannpháirteach sa nós imeachta um urscaoileadh agus soláthróidh sé, de réir mar is iomchuí, an fhaisnéis bhreise is gá, lena n-áirítear trína bheith i láthair ag cruinnithe de chuid na gcomhlachtaí ábhartha.CUID A DÓFORÁLACHA SPEISIALTATEIDEAL I AN COISTE EORPACH UM RÁTHAÍOCHT TALMHAÍOCHTAAirteagal 160 Forálacha speisialta maidir leis an gCiste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta1. Beidh feidhm ag Cuid a hAon agus ag Cuid a Trí den Rialachán seo maidir le caiteachas arna dhéanamh ag na húdaráis agus ag na comhlachtaí dá dtagraítear sna rialacha a bhaineann leis an gCiste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta (CERT), agus maidir le hioncam, mura bhforáiltear a mhalairt sa Teideal seo.2. Oibríochtaí arna mbainistiú go díreach ag an gCoimisiún, déanfar iad a chur chun feidhme i gcomhréir leis na rialacha atá leagtha síos i gCuid a hAon agus i gCuid a Trí.Airteagal 161 Gealltanais chistí CERT1. I gcás gach bliana airgeadais, áireoidh CERT leithreasaí neamhdhifreálaithe, seachas caiteachas a bhaineann leis na bearta dá dtagraítear in Airteagal 3(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1290/2005, ar caiteachas é a chumhdófar le leithreasaí difreálaithe.2. Leithreasaí íocaíochta a tugadh anonn ach nár baineadh úsáid astu faoi dheireadh na bliana airgeadais, déanfar iad a chur ar ceal.3. Leithreasaí nár gealladh agus a bhaineann leis na gníomhaíochtaí dá dtagraítear in Airteagal 3(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1290/2005, ní fhéadfar iad a thabhairt anonn ach go dtí an chéad bhliain airgeadais eile.An tabhairt anonn sin, ní sháróidh sí, laistigh de theorainn 2 % de na leithreasaí tosaigh dá dtagraítear sa chéad fhomhír, an méid den choigeartú ar íocaíochtaí díreacha dá dtagraítear in Airteagal 11 de Rialachán (CE) Uimh. 73/2009[22] agus a cuireadh i bhfeidhm le linn na bliana deireanaí airgeadais.Leithreasaí a thugtar anonn, cuirfear ar ais go heisiach iad do na línte buiséadacha lena gcumhdaítear na gníomhaíochtaí dá dtagraítear bpointe (c) d'Airteagal 3(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1290/2005.Mar thoradh ar an tabhairt anonn sin, féadfaidh íocaíocht bhreise a bheith ann do na tairbhithe deiridh a bhí faoi réir an choigeartaithe ar íocaíochtaí díreacha le linn na bliana airgeadais deireanaí, i gcomhréir le hAirteagal 11 de Rialachán (CE) Uimh. 73/2009 agus do na tairbhithe deiridh sin amháin.Déanfaidh an Coimisiún an cinneadh maidir leis an tabhairt anonn an 15 Feabhra ar a dhéanaí an bhliain a mbeidh an tabhairt anonn á déanamh chuici, agus cuirfidh an Coimisiún sin in iúl don údarás buiséid.Airteagal 162 Gealltanais shealadacha fhoriomlána leithreasaí CERT1. Aisíocfaidh an Coimisiún an caiteachas a thabhóidh na Ballstáit.2. Na cinntí ón gCoimisiún lena socraítear méideanna na n-íocaíochtaí sin, is gealltanais shealadacha fhoriomlána a bheidh iontu, agus ní fhéadfaidh siad na leithreasaí iomlána a iontráladh do CERT a shárú.3. Ón 15 Samhain, féadfar gnáthchaiteachas bainistíochta do CERT a ghealladh roimh ré i gcoinne na leithreasaí dár bhforáladh don bhliain airgeadais ina dhiaidh sin. Ní fhéadfaidh na gealltanais sin, áfach, trí cheathrú de na leithreasaí comhfhreagracha iomlána don bhliain airgeadais reatha a shárú. Ní fhéadfaidh feidhm a bheith acu ach maidir le caiteachas a bhfuil an prionsabal leagtha síos dó i mbunghníomh atá ann cheana.Airteagal 163 Sceideal agus uainiú ghealltanais bhuiséadacha chistí CERT1. Laistigh de dhá mhí ón dáta a bhfaighfear na ráitis arna gcur isteach ag na Ballstáit, beidh an caiteachas a dhéanfaidh na húdaráis agus na comhlachtaí dá dtagraítear sna rialacha a bhaineann le CERT ina ábhar gealltanais de réir caibidle, de réir airteagail agus de réir ítime. Féadfar an gealltanas sin a thabhairt nuair a bheidh an tréimhse dhá mhí sin caite aon uair a bhfuil gá le nós imeachta um aistriú leithreasaí maidir leis na línte buiséid ábhartha. Déanfar na méideanna a mhuirearú mar íocaíochtaí laistigh den tréimhse dhá mhí chéanna, seachas i gcás nach mbeidh íocaíocht déanta go fóill ag na Ballstáit nó i gcás ina mbeidh amhras faoi cháilitheacht.Déanfar an gealltanas buiséadach sin a asbhaint ón ngealltanas sealadach foriomlán dá dtagraítear in Airteagal 162.2. Na gealltanais shealadacha fhoriomlána a tugadh i ndáil le bliain airgeadais agus nach raibh aon ghealltanas ar línte sonracha san ainmníocht bhuiséadach tagtha dá mbarr faoin 1 Feabhra den bhliain airgeadais ina dhiaidh sin, cuirfear ar ceal iad i dtaca leis an mbliain bhunaidh airgeadais.3. Beidh feidhm ag mír 1 agus ag mír 2 faoi réir imréiteach na gcuntas.Airteagal 164 Cuntasaíocht chistí CERTSa chuntasaíocht bhuiséadach, cuirfear caiteachas sna cuntais do bhliain airgeadais ar bhonn na n-íocaíochtaí a dhéanfaidh an Coimisiún leis na Ballstáit faoin 31 Nollaig ar a dhéanaí den bhliain i dtrácht, ar choinníoll go mbeidh an t-ordú íocaíochta faighte ag an oifigeach cuntasaíochta faoin 31 Eanáir ar a dhéanaí den bhliain airgeadais ina dhiaidh sin.Airteagal 165 Leithreasaí CERT a aistriú1. I gcás ina bhféadfaidh an Coimisiún leithreasaí a aistriú de bhun Airteagal 23(1), déanfaidh sé a chinneadh faoin 31 Eanáir ar a dhéanaí den bhliain airgeadais ina dhiaidh sin agus cuirfidh sé an t-údarás buiséid ar an eolas mar a fhoráiltear in Airteagal 23(1).2. I gcásanna seachas na cásanna dá dtagraítear i mír 1, cuirfidh an Coimisiún tograí aistrithe faoi bhráid an údaráis bhuiséid faoin 10 Eanáir ar a dhéanaí den bhliain ina dhiaidh sin.Déanfaidh an t-údarás buiséid cinntí faoi na haistrithe sin i gcomhréir leis an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 24, ach laistigh de theorainn ama trí seachtaine.Airteagal 166 Ioncam sannta chistí CERT1. Ioncam atá sannta faoin Teideal seo, déanfar é a shannadh de réir a thionscnaimh i gcomhréir le hAirteagal 18(4).2. Toradh na gcinntí ar imréiteach na gcuntas, dá dtagraítear in Airteagal 30 de Rialachán (CE) Uimh. 1290/2005, déanfar é a iontráil in Airteagal aonair.TEIDEAL IINA CISTÍ STRUCHTÚRTHA, AN CISTE COMHTHÁTHAITHE, AN CISTE EORPACH IASCAIGH, AN CISTE EORPACH TALMHAÍOCHTA UM FHORBAIRT TUAITHE AGUS CISTÍ I RÉIMSE NA SAOIRSE, NA SLÁNDÁLA AGUS AN CHEARTAIS ARNA mBAINISTIÚ FAOIN gCOMHBHAINISTÍOCHTAirteagal 167 Raon feidhme na bhforálacha speisialta maidir le cistí eile de chuid an Aontais1. Beidh feidhm ag Cuid a hAon agus ag Cuid a Trí den Rialachán seo maidir le caiteachas a dhéanfaidh na húdaráis agus na comhlachtaí dá dtagraítear i Rialachán (CE) Uimh. 1290/2005 maidir leis an gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe, Rialachán (CE) Uimh. 1080/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle[23] maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Rialachán (CE) Uimh. 1081/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle[24] maidir le Ciste Sóisialta na hEorpa, Rialachán (CE) Uimh. 1084/2006 ón gComhairle[25] maidir leis an gCiste Comhtháthaithe, Rialachán (CE) Uimh. 1198/2006 ón gComhairle[26] maidir leis an gCiste Eorpach Iascaigh, agus cistí i réimse na Saoirse, na Slándála agus an Cheartais arna mbainistiú faoin gcomhbhainistíocht de bhun Airteagal 56, (dá ngairtear 'na Cistí' anseo feasta), agus beidh feidhm acu maidir lena n-ioncam, mura bhforáiltear a mhalairt sa Teideal seo.2. Oibríochtaí arna mbainistiú go díreach ag an gCoimisiún, déanfar iad a chur chun feidhme chomh maith i gcomhréir leis na rialacha atá leagtha síos i gCuid a hAon agus i gCuid a Trí den Rialachán seo.Airteagal 168 Na leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí a urramúGeallann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na leithdháiltí do leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí dá bhforáiltear sna gníomhartha bunúsacha ábhartha um oibríochtaí struchtúrtha, um an bhforbairt tuaithe agus um an gCiste Eorpach Iascaigh a urramú.Airteagal 169 Ranníocaíochtaí a íoc, íocaíochtaí eatramhacha agus aisíocaíochtaí i ndáil le cistí eile de chuid an Aontais1. Is i gcomhréir leis na rialacháin dá dtagraítear in Airteagal 167 a íocfaidh an Coimisiún ranníocaíochtaí airgeadais ó na Cistí.2. Is i gcomhréir leis na rialacháin dá dtagraítear in Airteagal 167 a leagfar síos an teorainn ama d'íocaíochtaí eatramhacha an Choimisiúin.3. Is leis na rialacháin dá dtagraítear in Airteagal 167 a rialófar an bealach a chaithfear le haisíocaíochtaí ó na Ballstáit chomh maith leis na himpleachtaí do mhéid na ranníocaíochtaí ó na Cistí.4. De mhaolú ar Airteagal 10, féadfar leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí atá le fáil an 31 Nollaig, ar leithreasaí iad a thagann as íocaíochtaí ar cuntas a aisíoc, a thabhairt anonn go dtí tráth dúnta an chláir agus a úsáid nuair is gá ar an gcoinníoll nach bhfuil leithreasaí eile faoi chomhair oibleagáidí le fáil a thuilleadh.Airteagal 170 Leithreasú chistí eile de chuid an Aontais a shaoradhSaorfaidh an Coimisiún go huathoibríoch na leithreasaí a gealladh, mar a fhoráiltear sna rialacháin dá dtagraítear in Airteagal 167.Féadfar na leithreasaí arna saoradh a chur ar fáil arís i gcás earráid shoiléir is inchurtha go hiomlán i leith an Choimisiúin.Chun na críche sin, déanfaidh an Coimisiún na gealltanais a saoradh le linn na bliana roimhe sin a scrúdú agus cinnfidh sé, faoin 15 Feabhra den bhliain i gceist, ar bhonn na riachtanas a bheidh ann, an gá na leithreasaí comhfhreagracha a chur ar fáil arís.Airteagal 171 Leithreasú a aistriú idir cistí eile de chuid an AontaisMaidir leis an gcaiteachas oibríochtúil dá dtagraítear sa Teideal seo, féadfaidh an Coimisiún, ach amháin i gcás an Chiste Eorpaigh Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe, aistrithe a dhéanamh ó theideal amháin go teideal eile, ar choinníoll gurb ionann cuspóir na leithreasaí lena mbaineann de réir bhrí na Rialachán lena rialaítear na cistí dá dtagraítear in Airteagal 167, nó ar choinníoll gur caiteachas é a bhaineann le Cúnamh Teicniúil.Airteagal 172 Bainistíocht, roghnú agus iniúchóireacht chistí eile de chuid an AontaisGnéithe a bhaineann le bainistíocht agus le roghnú tionscadal agus le hiniúchóireacht, beidh siad faoi rialú ag na rialacháin dá dtagraítear in Airteagal 167.TEIDEAL IIITAIGHDEAirteagal 173 Cistí taighde1. Beidh feidhm ag Cuid a hAon agus ag Cuid a Trí maidir leis na leithreasaí um thaighde agus um fhorbairt theicneolaíoch, mura bhforáiltear a mhalairt sa Teideal seo.Déanfar na leithreasaí sin a iontráil i gceann de na teidil sa bhuiséad a bhaineann le taighde sa réimse beartais trí ghníomhaíocht dhíreach nó indíreach nó i gcaibidil a bhaineann le gníomhaíochtaí taighde i dteideal eile.Bainfear feidhm astu trí na gníomhaíochtaí atá liostaithe sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 a chur chun feidhme.2. Na leithreasaí a bhaineann leis an ioncam arna ghiniúint ag an gCiste Taighde um Ghual agus Cruach a bunaíodh leis an bPrótacal atá i gceangal leis an CFAE maidir leis na hiarmhairtí airgeadais toisc Conradh CEGC a dhul in éag, agus maidir leis an gCiste Taighde um Ghual agus Cruach, déileálfar leo mar ioncam sannta de réir bhrí Airteagal 18. Na leithreasaí gealltanais arna nginiúint ag an ioncam seo, cuirfear ar fáil iad a luaithe a dhéanfar an méid is infhaighte a mheas agus cuirfear ar fáil na leithreasaí íocaíochta a luaithe a gheofar an t-ioncam.3. Maidir leis an gcaiteachas oibríochtúil dá dtagraítear sa Teideal seo, féadfaidh an Coimisiún aistrithe a dhéanamh ó theideal amháin go chéile, ar choinníoll gur chun na críche céanna a bhainfear úsáid as na leithreasaí.4. Na saineolaithe arna n-íoc ó na leithreasaí um thaighde agus um fhorbairt theicneolaíoch, earcófar iad i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagfaidh an Chomhairle síos nuair a bheidh gach ceann de na cláir réime taighde á nglacadh aici.Airteagal 174 Gealltanais maidir leis an gCiste Taighde1. I gcásanna eisceachtúla a bhfuil bunús cuí tugtha leo, na leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí a chomhfhreagraíonn do mhéid an ghealltanais a saoradh de bharr nár cuireadh chun feidhme ina n-iomláine nó in aon chor na tionscadail bainteach le taighde a raibh na leithreasaí seo curtha in áirithe dóibh, féadfar iad a chur ar fáil arís i gcás ina mbeidh sé riachtanach an clár a bhí beartaithe i dtosach a chur i gcrích, mura mbeidh cistí chun na críche sin i mbuiséad na bliana reatha airgeadais.2. Chun críocha mhír 1, déanfaidh an Coimisiún, ag tús gach bliana airgeadais, scrúdú ar na gealltanais a saoradh i gcaitheamh na bliana airgeadais roimhe sin agus déanfaidh sé measúnú, i bhfianaise na riachtanas, ar an ngá atá leis na leithreasaí a chur ar fáil arís.Ar bhonn an mheasúnaithe sin, féadfaidh an Coimisiún tograí iomchuí a chur faoi bhráid an údaráis bhuiséid faoin 15 Feabhra gach bliain airgeadais, ar tograí iad ina luafar le gach ítim sa bhuiséad na cúiseanna a bhaineann leis na leithreasaí sin a chur ar fáil arís.3. Déanfaidh an t-údarás buiséid cinneadh laistigh de shé seachtaine maidir leis na tograí ón gCoimisiún. I gcás nach ndéanfar cinneadh laistigh den teorainn ama sin, measfar gur ceadaíodh na tograí.Ní sháróidh méid na leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí a chuirfear ar fáil arís i mbliain n , i gcás ar bith, 25 % den iomlán a saoradh ó oibleagáidí ar an líne chéanna buiséid sa bhliain n- 1.4. Leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí a chuirfear ar fáil arís, ní dhéanfar iad a thabhairt anonn.Na gealltanais dhlíthiúla a bhaineann leis na leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí a cuireadh ar fáil arís, tabharfar i gcrích faoin 31 Nollaig de bhliain n iad.I ndeireadh bhliain n , déanfaidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach fuílleach na leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí a cuireadh ar fáil arís ach nár úsáideadh a shaoradh go cinntitheach.Airteagal 175 Rannpháirtíocht an Airmheáin Chomhpháirtigh Taighde i ngníomhaíochtaí nach mbaineann leis an gCiste Taighde1. Féadfaidh an tArmheán Comhpháirteach Taighde (ACT) glacadh le maoiniú arna mhuirearú do leithreasaí a iontráladh lasmuigh de na teidil agus lasmuigh de na caibidlí dá dtagraítear in Airteagal 173(1) maidir lena rannpháirtíocht i nósanna imeachta soláthair agus deontais, de réir Theideal V agus VI de Chuid a hAon, ar nósanna imeachta iad a mhaoinítear ina n-iomláine nó i bpáirt ón mbuiséad ginearálta.Chun críocha rannpháirtíochta sna nósanna imeachta um soláthar agus um dheontas, measfar an ACT a bheith ina eintiteas dlíthiúil atá bunaithe i mBallstát.2. Caithfear leis na leithreasaí seo a leanas mar ioncam sannta, de réir bhrí Airteagal 18(2):(a) leithreasaí a bhaineann le nósanna imeachta um dheontas agus um sholáthar ina bhfuil an ACT rannpháirteach; nó(b) leithreasaí a bhaineann le gníomhaíochtaí an ACT ar son tríú páirtithe nó;(c) leithreasaí a bhaineann le gníomhaíochtaí a dhéantar faoi chomhaontú riaracháin le hinstitiúidí eile nó le ranna eile an Choimisiúin d'fhonn seirbhísí teicniúla-eolaíocha a chur ar fáil.Na leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí a ghinfear leis an ioncam dá dtagraítear i bpointí (a) agus (c), cuirfear ar fáil iad a luaithe a bheidh an méid is infhaighte measta.Maidir leis na gníomhaíochtaí dá dtagraítear i bpointe (c), cuirfear ar ceal leithreasaí nach n-úsáidtear laistigh de chúig bliana.Léireofar úsáid na leithreasaí sin i dtacar de chuntais anailíseacha i gcuntas cur chun feidhme an bhuiséid do gach catagóir gníomhaíochta lena mbaineann; scarfar í ó ioncam de thionscnamh airgeadais ó thríú páirtithe (poiblí nó príobháideach) agus ó ioncam ó sheirbhísí eile a dhéanfaidh an Coimisiún do thríú páirtithe.3. Agus é rannpháirteach i nósanna imeachta um dheontais nó um thairiscintí i gcomhréir le mír 1 den Airteagal seo, ní bheidh an ACT faoi réir na gcoinníollacha atá leagtha amach in Airteagal 100, i bpointe (b) agus i bpointe (c) d'Airteagal 101, in Airteagail 102, 103, 122(3) agus 122(4) maidir le forálacha d'eisiamh agus do smachtbhannaí i ndáil le soláthair agus deontais.Glacfar leis go gcomhlíonann an ACT na ceanglais maidir le hacmhainn eacnamaíoch agus airgeadais.Díolmhófar an ACT ó ráthaíochtaí a thaisceadh mar a fhoráiltear in Airteagal 109 agus in Airteagal 125.4. Na rialacha maidir le soláthar atá i dTeideal V de Chuid a hAon, ní bheidh feidhm acu maidir le gníomhaíochtaí an ACT thar ceann tríú páirtithe.5. De mhaolú ar Airteagal 23, féadfaidh an Coimisiún, laistigh de theideal an bhuiséid a bhaineann leis an réimse beartais 'Taighde ar Ghníomhaíocht Dhíreach', aistrithe a dhéanamh idir caibidlí suas le 15 % den leithreasú sa líne óna ndéantar an t-aistriú.TEIDEAL IVGNÍOMHAÍOCHTAÍ SEACHTRACHACAIBIDIL I Forálacha ginearáltaAirteagal 176 Gníomhaíochtaí seachtracha1. Beidh feidhm ag Cuid a hAon agus ag Cuid a Trí maidir leis na gníomhaíochtaí seachtracha arna maoiniú ón mbuiséad, mura bhforáiltear a mhalairt sa Teideal seo.2. Úsáidfidh an Coimisiún na leithreasaí do na gníomhaíochtaí dá dtagraítear i mír 1:(a) faoi chuimsiú na cabhrach arna deonú ar bhonn neamhspleách; nó(b) i gcomhpháirtíocht le tríú tír dá dtagraítear i bpointe (i) d'Airteagal 55(1)(b), trí chomhaontú airgeadais a shíniú;CAIBIDIL 2Gníomhaíochtaí a chur chun feidhmeAirteagal 177 Gníomhaíochtaí Seachtracha a chur chun feidhmeFéadfaidh an Coimisiún na gníomhaíochtaí dá dtagraítear sa Teideal seo a chur chun feidhme go díreach de bhun phointe (a) d'Airteagal 55(1), nó féadfaidh aon cheann de na heintitis nó de na daoine atá liostaithe i bpointe (b) d'Airteagal 55(1) iad a chur chun feidhme go hindíreach i gcomhréir le forálacha ábhartha Airteagal 55 go hAirteagal 60. Féadfar leithreasaí do ghníomhaíochtaí seachtracha a chomhcheangal le cistí ó fhoinsí eile chun comhchuspóir a chur i gcrích.Airteagal 178 Cistí iontaobhais le haghaidh gníomhaíochtaí seachtrachaMaidir le gníomhaíochtaí éigeandála, iar-éigeandála nó téamacha, féadfaidh an Coimisiún cistí iontaobhais a chruthú tar éis comhaontú a thabhairt i gcrích le deontóirí eile. Saineoidh gníomh bunaidh gach ciste iontaobhais cuspóirí an chiste iontaobhais.Cuirfear ranníocaíochtaí an Aontais agus na ndeontóirí isteach i gcuntas sonrach bainc. Níl na ranníocaíochtaí sin ionchorpraithe sa bhuiséad agus bainistíonn an Coimisiún iad faoi fhreagracht an oifigigh údarúcháin trí tharmligean. Féadfar cúraimí chur chun feidhme an bhuiséid a chur ar na heintitis agus na daoine dá dtagraítear i bpointe (b) d'Airteagal 55(1) i gcomhréir leis na rialacha ábhartha maidir le bainistíocht indíreach.Is ionann oifigeach cuntasaíochta an chiste iontaobhais agus oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin. Tá sé freagrach as na nósanna imeachta cuntasaíochta agus cairt na gcuntas a leagan síos.Feidhmeoidh iniúchóir inmheánach an Choimisiúin agus an Chúirt Iniúchóirí na cumhachtaí céanna ar an gciste iontaobhais is a fheidhmíonn siad i ndáil le gníomhaíochtaí eile arna ndéanamh ag an gCoimisiún.Is é an t-oifigeach cuntasaíochta a osclóidh agus a dhúnfaidh an cuntas sonrach bainc.Áiritheoidh an Coimisiún go mbeidh deighilt dhocht ann idir dualgais an chuntasóra agus na n-oifigeach údarúcháin.Bunaítear bord a bhfuil an Coimisiún ina chathaoirleach air do gach ciste iontaobhais ionas go ndéanfar ionadaíocht ar dheontóirí agus chun an úsáid a bhainfear as na cistí a chinneadh.Bainistítear na cistí atá comhthiomsaithe sna cistí iontaobhais i gcomhréir le bainistíocht fhónta airgeadais agus le trédhearcacht. Is iad gníomhairí airgeadais an Choimisiúin a gheallann agus a íocann na cistí.Tugtar údarás don Choimisiún uasmhéid 7 % de na méideanna a chomhthiomsaítear sa chiste iontaobhais a aistarraingt d'fhonn a chostais bhainistíochta a chlúdach. Fad an chiste iontaobhais, comhshamhlaítear na táillí bainistíochta sin le hioncaim sannta de réir bhrí phointe (b) d'Airteagal 18(2) den Rialachán Airgeadais.Gníomhóidh an t-oifigeach cuntasaíochta ar bhonn na n-orduithe gnóthúcháin a bhaineann le gníomhaíochtaí arna maoiniú ag an gciste iontaobhais. Cuirfear ar ais chuig cuntas sonrach bainc an chiste iontaobhais aon ioncam a thagann as aisíocaíocht na n-orduithe gnóthúcháin sin. Déanfar na horduithe gnóthúcháin a chur ar ceal agus a tharscaoileadh faoi na rialacha dá dtagraítear in Airteagal 77 den Rialachán Airgeadais.Cruthaítear cistí iontaobhais go ceann tréimhse teoranta a chinntear sa chomhaontú bunaidh. Féadfar an tréimhse sin a shíneadh le cinneadh ón gCoimisiún arna iarraidh sin don bhord.Cinneann an Coimisiún an ciste iontaobhais a leachtú tar éis don tréimhse sin dul in éag.Déantar módúlachtaí bhainistíocht, thuairisciú agus rialú na gcistí iontaobhais sin a mhionsonrú sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199..Airteagal 179 Gníomhaíochtaí seachtracha a chur chun feidhme trí bhainistíocht indíreachTá cur chun feidhme gníomhaíochtaí a chuirtear chun feidhme go hindíreach faoi réir grinnscrúdú an Choimisiúin agus Thoscaireachtaí an Aontais i gcomhréir leis an dara mír d'Airteagal 53. Déanfar an grinnscrúdú sin trí fhormheas roimh ré, trí sheiceálacha ex post nó trí nós imeachta comhcheangailte.Airteagal 180 Comhaontuithe ar chur chun feidhme gníomhaíochtaí seachtracha1. Beidh mar thoradh ar na gníomhaíochtaí a chuirfear i gcrích na hionstraimí seo a leanas:(a) comhaontú idir an Coimisiún agus eintiteas dá dtagraítear in Airteagal 177;(b) conradh nó comhaontú deontais idir an Coimisiún agus daoine nádúrtha nó dlítheanacha atá freagrach as na gníomhaíochtaí a chur i gcrích.Leagfar síos na téarmaí faoina dtabharfar cabhair sheachtrach san ionstraim lena ndéanfar bainistíocht ar na comhaontuithe nó ar na conarthaí nó ar na deontais dá bhforáiltear i bpointe (a) agus i bpointe (b).2. Tabharfar comhaontuithe leis na heintitis dá dtagraítear i mír 1(a) i gcrích faoin 31 Nollaig de bhliain n +1 ar a dhéanaí, nuair is ionann bliain n agus an bhliain ar tugadh an gealltanas buiséid.Leagfar síos sna comhaontuithe an tréimhse a ndéanfaidh na heintitis dá dtagraítear i mír 1(a) na conarthaí agus na deontais aonair ar fad a chuireann an ghníomhaíocht chun feidhme a thabhairt i gcrích lena linn. Ach amháin i gcás gníomhaíochtaí ildeontóirí, ní bheidh tréimhse níos faide ná trí bliana tar éis an dáta ar a thugtar an comhaontú i gcrích i gceist, seachas:(a) conarthaí aonair a bhaineann le hiniúchóireacht agus le meastóireacht;(b) faoi dhálaí eisceachtúla sna cásanna seo a leanas:(i) aguisíní le conarthaí atá tugtha i gcrích cheana féin;(ii) conarthaí aonair atá le tabhairt i gcrích nuair a chuirfear deireadh luath le conradh reatha;(iii) athruithe ar eintiteas ar cuireadh na cúraimí orthu.3. Ní bheidh feidhm ag mír 2 maidir leis na cláir ilbhliantúla a chuirtear chun feidhme trí ghealltanais scoilte sna cásanna seo a leanas:(a) comhchodanna den Chúnamh Réamhaontachais a bhaineann le cúnamh aistrithe agus tógáil institiúidí, comhar trasteorann, forbairt réigiúnach, forbairt acmhainní daonna agus forbairt tuaithe;(b) comhchuid an chomhair trasteorann den bheartas Eorpach um Chomharsanacht agus um Chomhpháirtíocht.Sna cásanna sin, déanfaidh an Coimisiún na leithreasaí a shaoradh go huathoibríoch i gcomhréir leis na rialacha earnáilsonracha.CAIBIDIL 3SolátharAirteagal 181 Gníomhaíocht sheachtrach maidir le soláthar1. Forálacha Chaibidil 1 de Theideal V de Chuid a hAon a bhaineann leis na forálacha ginearálta maidir le soláthar, beidh siad infheidhme maidir le conarthaí a chumhdaítear leis an Teideal seo faoi réir na bhforálacha speisialta a bhaineann le tairseacha agus na socruithe maidir le dámhachtain conarthaí seachtracha atá leagtha síos sa Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199. Is iad na húdaráis chonarthacha a bheidh i gceist chun críche na caibidle seo:(a) an Coimisiún thar ceann agus do chuntas tríú tír amháin nó níos mó;(b) eintitis dá dtagraítear in Airteagal 177 agus ar cuireadh na cúraimí comhfhreagracha maidir le cur chun feidhme an bhuiséid orthu.2. Ní mór na nósanna imeachta um sholáthar a leagan amach sna comhaontuithe dá bhforáiltear in Airteagal 180.3. Ní bheidh feidhm ag forálacha na Caibidle seo maidir le gníomhaíochtaí faoi bhunghníomhartha earnáilsonracha a bhaineann le cabhair um bainistiú géarchéime, le hoibríochtaí cosanta sibhialta agus le hoibríochtaí cabhrach daonnúla, dá dtagraítear in Airteagal 118.Airteagal 182 Rialacha maidir le rannpháirtíocht i nósanna imeachta um thairiscintí1. Beidh rannpháirtíocht sna nósanna imeachta um thairiscintí oscailte, ar théarmaí comhionanna, do na daoine go léir a thagann faoi réim na gConarthaí agus do dhaoine nádúrtha nó dlítheanacha eile i gcomhréir leis na forálacha sonracha sna bunionstraimí a rialaíonn an earnáil comhair i dtrácht.2. Sna cásanna dá dtagraítear in Airteagal 51, féadfar a chinneadh, in imthosca eisceachtúla a bhfuil foras cuí tugtha ag an oifigeach údarúcháin leo, go ligfear do náisiúnaigh tríú tíortha seachas iad siúd dá dtagraítear i mír 1 tairiscint a chur isteach ar chonarthaí.3. I gcás ina mbeidh feidhm ag comhaontú ar leathnú an mhargaidh i ndáil le soláthar earraí nó seirbhísí ar páirtí dó an tAontas, beidh na conarthaí soláthair arna maoiniú ón mbuiséad oscailte do náisiúnaigh tríú tíortha seachas iad siúd dá dtagraítear i mír 1 agus i mír 2, faoi na coinníollacha atá leagtha síos sa chomhaontú seo.CAIBIDIL 4DeontaisAirteagal 183 Gníomhaíocht sheachtrach a mhaoiniú ina hiomláineNí fhéadfar gníomhaíocht a mhaoiniú ina hiomláine ón mbuiséad mura gcruthaítear go bhfuil sé sin fíor-riachtanach chun í a chur i gcrích.Airteagal 184 Rialacha is infheidhme maidir le deontais i ndáil le gníomhaíocht sheachtrachNósanna imeachta deontais a bheidh le cur i bhfeidhm faoi bhainistíocht indíreach ag na heintitis dá dtagraítear in Airteagal 177, leagfar síos iad sna comhaontuithe a thabharfar i gcrích idir an Coimisiún agus na heintitis sin.Airteagal 185 Ioncam a ghintear de bharr gníomhaíochtaFéadfaidh an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach an t-ioncam a ghintear de bharr gníomhaíochta a bhaint ón mbrabús dá dtagraítear in Airteagal 117(4) i gcás ina ndearnadh foráil do ghiniúint ioncaim sa chomhaontú deontais agus i gcás ina ndéantar é a ath-infheistiú d'fhonn inbhuanaitheacht na gníomhaíochta a áirithiú.CAIBIDIL 5Iniúchóireacht a dhéanamh ar chuntaisAirteagal 186 Iniúchóireacht an AE maidir le deontais i ndáil le gníomhaíocht sheachtrachNí mór a fhoráil go sainráite i ngach comhaontú idir an Coimisiún agus eintiteas dá dtagraítear in Airteagal 177, nó i ngach comhaontú deontais nó cinneadh deontais, go mbeidh cumhacht iniúchóireachta ag an gCoimisiún agus ag an gCúirt Iniúchóirí, ar bhonn doiciméad agus ar an láthair, ar gach conraitheoir agus ar gach fochonraitheoir a fuair cistí de chuid an Aontais.TEIDEAL VOIFIGÍ EORPACHAAirteagal 187 Na hOifigí Eorpacha1. Chun críocha an Teidil seo is iad na 'oifigí Eorpacha' na struchtúir riaracháin a bhunaigh institiúid amháin nó níos mó chun cúraimí leathana sonracha a chomhlíonadh.2. Beidh feidhm ag an Teideal seo maidir le hoibriú na hOifige Eorpaí FrithChalaoise, cé is moite d'Airteagail 190, 191 agus 192.3. Beidh feidhm ag Cuid a hAon agus ag Cuid a Trí maidir le hoibriú na n-oifigí Eorpacha, mura bhforáiltear a mhalairt sa Teideal seo.Airteagal 188 Leithreasaí i ndáil leis na hOifigí1. Na leithreasaí do gach oifig Eorpach, a ndéanfar an méid iomlán a bheidh i gceist leo a leagan amach i líne shonrach buiséid laistigh den roinn den bhuiséad a bhaineann leis an gCoimisiún, leagfar amach go mionchruinn iad in Iarscríbhinn a ghabhann leis an roinn sin.Is i bhfoirm ráitis ar ioncam agus ar chaiteachas a bheidh an Iarscríbhinn, agus í foroinnte ar an mbealach céanna leis na ranna den bhuiséad.Na leithreasaí a chuirfear isteach san Iarscríbhinn sin, cumhdófar leo riachtanais airgeadais gach oifige Eorpaí i gcomhlíonadh a dualgas di thar ceann na n-institiúidí.2. Cuirfear an plean bunaíochta a bheidh ag gach oifig Eorpach i gceangal le plean bunaíochta an Choimisiúin.3. Déanfaidh Stiúrthóir gach oifige Eorpaí cinntí ar aistrithe laistigh den Iarscríbhinn dá bhforáiltear i mír 1. Cuirfidh an Coimisiún an t-údarás buiséid ar an eolas faoi na haistrithe sin.4. Is cuid dhílis de chuntais an Aontais dá dtagraítear in Airteagal 132 a bheidh i gcuntais gach oifige Eorpaí.Airteagal 189 Oifigeach Údarúcháin na nOifigí IdirinstitiúideachaMaidir leis na leithreasaí a cuireadh isteach san Iarscríbhinn do gach oifig Eorpach, déanfaidh an Coimisiún cumhachtaí oifigigh údarúcháin a tharmligean chuig Stiúrthóir na hoifige Eorpaí i dtrácht, i gcomhréir le hAirteagal 62.Airteagal 190 Cuntais na nOifigí Idirinstitiúideacha1. Tarraingeoidh gach oifig idirinstitiúideach Eorpach suas cuntais anailíseacha dá caiteachas agus beifear in ann a chinneadh ar an gcaoi sin an céatadán dá seirbhísí a cuireadh ar fáil do gach institiúid. Stiúrthóir na hoifige Eorpaí i dtrácht, glacfaidh sé na critéir ar a mbunófar an corás cuntasaíochta, tar éis dá Coiste Bainistíochta iad a fhormheas.2. Sna nótaí a bhaineann le gach líne shonrach buiséid ina gcuirtear an leithreas iomlán do gach oifig idirinstitiúideach Eorpach, léireofar meastachán ar chostas na seirbhísí a chuireann an oifig ar fáil do gach institiúid. Beidh sé sin bunaithe ar na cuntais anailíseacha dá bhforáiltear i mír 1.3. Tabharfaidh gach oifig idirinstitiúideach Eorpach fógra do na hinstitiúidí i dtrácht faoi thorthaí na gcuntas anailíseach.Airteagal 191 Tarmligean cumhachtaí na nOifigí Idirinstiúideacha1. Féadfaidh gach institiúid cumhachtaí oifigigh údarúcháin a tharmligean chuig stiúrthóir oifige idirinstitiúidí Eorpaí d'fhonn leithreasaí a cuireadh isteach ina roinn a bhainistiú, agus leagfaidh sí amach na teorainneacha agus na coinníollacha don tarmligean cumhachtaí sin.2. Déanfaidh iniúchóir inmheánach an Choimisiúin na freagrachtaí uile atá leagtha síos i gCaibidil 8 de Theideal IV de Chuid a hAon a fheidhmiú.Airteagal 192 Seirbhísí do thríú páirtitheMás cuid de chúram oifige Eorpaí soláthairtí a sholáthar do thríú páirtithe le haghaidh leasa airgid, déanfaidh a Stiúrthóir, tar éis formheas a fháil ón gCoiste Bainistíochta, na forálacha sonracha a leagan síos lena rialaítear soláthar na soláthairtí agus coinneáil na gcuntas comhfhreagrach.TEIDEAL VILEITHREASAÍ RIARACHÁINAirteagal 193 Forálacha ginearáltaBeidh feidhm ag Cuid a hAon agus ag Cuid a Trí maidir leis na leithreasaí riaracháin, mura bhforáiltear a mhalairt sa Teideal seo.Airteagal 194 Gealltanais1. Ón 15 Deireadh Fómhair gach bliain, féadfar gnáthchaiteachas riaracháin a ghealladh roimh ré i gcoinne na leithreasaí dá bhforáiltear don bhliain airgeadais ina dhiaidh sin. Ní fhéadfaidh na gealltanais sin, áfach, aon cheathrú de na leithreasaí a chinneann an t-údarás buiséid ar an líne chomhfhreagrach bhuiséadach don bhliain reatha airgid a shárú. Ní fhéadfaidh feidhm a bheith acu maidir le caiteachas de chineál nach bhfuil formheasta i bprionsabal fós sa bhuiséad deireanach a glacadh mar is iomchuí.2. Caiteachas a chaithfear a íoc roimh ré de bhun forálacha conarthacha nó dlíthiúla, cíosanna mar shampla, ón 1 Nollaig ar aghaidh féadfaidh sé a bheith ina chúis le híocaíochtaí a chur de mhuirear ar na leithreasaí don bhliain airgeadais ina dhiaidh sin. Sa chás sin, ní bheidh feidhm ag an teorainn dá dtagraítear i mír 1.Airteagal 195 Forálacha sonracha maidir le leithreasaí riaracháin1. Is leithreasaí neamhdhifreáilte a bheidh sna leithreasaí riaracháin.2. Caiteachas riaracháin a éireoidh as conarthaí lena gcumhdaítear tréimhsí a leanann níos faide ar aghaidh ná an bhliain airgeadais, i gcomhréir le cleachtas áitiúil nó bainteach le soláthar trealaimh, muirearófar é ar bhuiséad na bliana airgeadais ina dtarlaíonn sé.3. Cuirfidh na hinstitiúidí in iúl don údarás buiséid a luaithe is féidir aon tionscadal tógála a d'fhéadfadh tionchar suntasach airgeadais a bheith aige ar an mbuiséad.Má tá sé ar intinn ag ceachtar brainse den údarás buiséid tuairim a eisiúint, tabharfaidh sé fógra don institiúid i dtrácht, laistigh de choicís tar éis an dáta a fhaightear an fhaisnéis maidir leis an tionscadal foirgníochta, go bhfuil sé ar intinn aige an tuairim sin a eisiúint. In éagmais freagra, féadfaidh an institiúid i dtrácht dul ar aghaidh leis an oibríocht atá beartaithe de bhun a neamhspleáchais riaracháin, faoi réir Airteagal 335 den CFAE agus Airteagal 185 de Chonradh Euratom maidir le hionadaíocht an Aontais.Cuirfear an tuairim sin ar aghaidh chuig an institiúid i dtrácht laistigh de choicís ón dáta a bhfaighfear an fógra sin.Iarrfaidh na hinstitiúidí formheas ón údarás buiséid d'fhonn sócmhainní eastáit réadaigh nó aon tionscadail foirgnimh eile, arna maoiniú le hiasacht, a fháil mar éadáil.TEIDEAL VIISAINEOLAITHEAirteagal 196 SaineolaitheÁireofar leis an Rialachán tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 199 nós imeachta sonrach maidir le daoine nádúrtha a roghnú mar shaineolaithe, cúnamh a thabhairt d'institiúidí chun meastóireacht a dhéanamh ar iarratais ar dheontais, ar thionscadail agus ar thairiscintí, agus tuairimí agus comhairle a sholáthar i gcásanna sonracha. Íocfar na daoine sin ar bhonn méid shocraithe a fhógrófar roimh ré, agus roghnófar iad ar bhonn a gcumas gairmiúil. Déanfar an roghnúchán ar bhonn critéar roghnúcháin a urramaíonn prionsabail an neamh-idirdhealaithe, na córa comhionainne agus in éagmais aon choinbhleacht leasa.CUID A TRÍFORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHAAirteagal 197 Forálacha idirthréimhseacha1. Na Cistí dá dtagraítear in Airteagal 167(1) ar aisghaireadh na bunghníomhartha a bhain leo roimh dháta chur i bhfeidhm an Rialacháin seo, féadfar leithreasaí arna saoradh agus Airteagal 170 á chur i bhfeidhm a chur ar fáil arís i gcás earráide soiléire a bheidh inchurtha go hiomlán i leith an Choimisiúin nó i gcás foiche Dé a mbeidh iarmhairtí tromchúiseacha aige maidir le cur chun feidhme na n-oibríochtaí a fhaigheann maoiniú ó na Cistí sin.2. Maidir le haistriú leithreasaí a bhaineann le caiteachas oibríochtúil dá dtagraítear i Rialachán (CE) Uimh. 1290/2005, Rialachán (CE) Uimh. 1080/2006, Rialachán (CE) Uimh. 1081/2006, Rialachán (CE) Uimh. 1084/2006, Rialachán (CE) Uimh. 1198/2006 don tréimhse chláraithe ó 2000 go 2006, ar tréimhse í a gcaithfear íocaíochtaí de chuid an Aontais a dhéanamh fós ina leith chun gealltanas an Aontais gan íoc go dtí tráth dúnta an chúnaimh a shocrú ó thaobh airgeadais de, féadfaidh an Coimisiún aistrithe a dhéanamh ó theideal amháin go dtí teideal eile ar chuntar gurb é an cuspóir céanna atá ag na leithreasaí lena mbaineann nó go bhfuil baint acu le tionscnaimh de chuid an Aontais nó le cúnamh teicniúil agus bearta nuálaíocha agus go n-aistrítear chuig bearta den chineál céanna iad.Airteagal 198 Faisnéis arna hiarraidh ag an Údarás BuiséidTabharfar de chumhacht do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle aon fhaisnéis nó míniú maidir le hábhair bhuiséadacha laistigh dá réimsí inniúlachta a fháil.Airteagal 199 Na rialacha mionsonraithe le haghaidh chur i bhfeidhm an Rialacháin seo a ghlacadhGlacfaidh an Coimisiún Rialachán tarmligthe maidir le rialacha mionsonraithe le haghaidh chur i bhfeidhm an Rialacháin seo i gcomhréir le hAirteagail 202, 203 agus 204. Áireofar sa Rialachán tarmligthe rialacha maidir le cur i bhfeidhm caiteachas riaracháin a bhaineann leis na leithreasaí a sholáthraítear sa bhuiséad do Ghníomhaireacht Soláthair Euratom.Airteagal 200 Rialachán réime airgeadais le haghaidh gníomhaireachtaí agus comhlachtaí arna mbunú faoin CFAE agus faoi Chonradh Euratom1. Glacfaidh an Coimisiún rialachán réime airgeadais le haghaidh comhlachtaí arna mbunú faoin CFAE agus faoi Chonradh Euratom agus a bhfuil pearsantacht dhlítheanach acu agus a fhaigheann ranníocaíochtaí a mhuirearaítear ar an mbuiséad trí bhíthin gnímh tharmligthe i gcomhréir le hAirteagail 202, 203 agus 204 den Rialachán seo.Beidh an rialachán réime airgeadais sin bunaithe ar na prionsabail agus ar na rialacha dá bhforáiltear faoin Rialachán seo.Ní fhéadfaidh rialacha airgeadais na gcomhlachtaí sin imeacht ón rialachán réime airgeadais ach amháin i gcás ina n-éileoidh a sainriachtanais amhlaidh agus le réamhchead ón gCoimisiún. Ní bhainfidh eisceacht dá leithéid leis na prionsabail bhuiséadacha dá dtagraítear i dTeideal II de Chuid a hAon, le prionsabal na comhionainne i ndáil le conas a chaitear le hoibreoirí, agus le forálacha sonracha atá leagtha amach sna bunghníomhartha lena mbunaítear na comhlachtaí sin.2. Is í Parlaimint na hEorpa, ar moladh ón gComhairle, a urscaoilfidh cur chun feidhme bhuiséid na gcomhlachtaí dá dtagraítear i mír 1.3. Feidhmeoidh iniúchóir inmheánach an Choimisiúin na cumhachtaí céanna ar na comhlachtaí dá dtagraítear i mír 1 agus a fheidhmíonn sé i leith ranna an Choimisiúin.4. Mura bhforáiltear a mhalairt sa bhunghníomh dá dtagraítear i mír 1, scrúdóidh an Chúirt Iniúchóirí dlíthiúlacht agus rialtacht an ioncaim agus caiteachas an chomhlachta sin sula gcomhdhlúthófar a gcuntais le cuntais an Choimisiúin. Beidh an scrúdú sin ag brath ar an tuarascáil iniúchóireachta arna bunú ag iniúchóir seachtrach neamhspleách arna ainmniú ag an gcomhlacht agus a bhfuil sé de mhisean aige a fhíorú go gcomhlíonann cuntais an chomhlachta Airteagal 134.Airteagal 201 Eiseamláir de Rialachán Airgeadais le haghaidh comhlachtaí comhpháirtíochta poiblí-príobháideachaNa comhlachtaí a bhfuil pearsantacht dhlítheanach acu arna bunú le bunghníomh agus ar cuireadh cúram cur chun feidhme comhpháirtíochta poiblí-príobháidí orthu de bhun phointe (V) d'Airteagal 55(1)(b), glacfaidh siad na rialacha airgeadais sin .Áireofar leis na rialacha sin sraith prionsabal is gá d'fhonn bainistíocht fhónta airgeadais i ndáil le cistí de chuid an Aontais a áirithiú, agus beidh siad bunaithe ar Airteagal 57 agus eiseamláir de rialachán airgeadais arna ghlacadh ag an gCoimisiún trí bhíthin gnímh tharmligthe i gcomhréir le hAirteagail 202, 203 agus 204.Airteagal 202 An tarmligean a fheidhmiú1. Na cumhachtaí chun an gníomh tarmligthe dá dtagraítear in Airteagail 199, 200 agus 201 a ghlacadh, tabharfar don Choimisiún iad go ceann tréimhse éiginnte ama.2. A luaithe a ghlacfaidh sé an gníomh tarmligthe sin, cuirfidh an Coimisiún Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle ar an eolas faoin méid sin an tráth céanna.3. Tugtar na cumhachtaí chun an gníomh tarmligthe a ghlacadh don Choimisiún faoi réir na gcoinníollacha atá leagtha síos in Airteagal 203 agus Airteagal 204.Airteagal 203 An tarmligean a chúlghairm1. Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na cumhachta dá dtagraítear in Airteagal 199 a chúlghairm tráth ar bith.2. Maidir leis an institiúid a mbeidh tús curtha aici le nós imeachta inmheánach d'fhonn a chinneadh an ndéanfar tarmligean na cumhachta a chúlghairm, tabharfaidh sí fógra ina leith sin don institiúid eile agus don Choimisiún laistigh de thréimhse réasúnta ama sula ndéanfar an cinneadh deiridh, agus luafaidh sí na cumhachtaí tarmligthe a d'fhéadfadh a bheith faoi réir cúlghairme agus na cúiseanna a d'fhéadfadh a bheith leis an gcúlghairm sin.3. Má chinntear an chúlghairm a dhéanamh, cuirfear deireadh le tarmligean na gcumhachtaí atá sonraithe sa chinneadh sin. Beidh éifeacht leis láithreach nó ag dáta níos déanaí a bheidh sonraithe ann. Ní bheidh éifeacht aige ar bhailíocht na ngníomhartha tarmligthe atá i bhfeidhm cheana féin. Foilseofar in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh é.Airteagal 204 Agóidí i gcoinne gníomhartha tarmligthe1. Féadfaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle agóid a dhéanamh i gcoinne an ghnímh tharmligthe laistigh de dhá mhí tar éis an dáta a fhaightear fógra. Ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle cuirfear mí leis an tréimhse sin.2. Más rud é, nuair a thiocfaidh deireadh leis an tréimhse sin, nach ndearna Parlaimint na hEorpa ná an Chomhairle agóid i gcoinne an ghnímh tharmligthe, foilseofar é in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh agus tiocfaidh sé i bhfeidhm ar an dáta arna shonrú ann.Féadfar an gníomh tarmligthe a fhoilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh agus féadfaidh sé teacht i bhfeidhm sula dtiocfaidh deireadh leis an tréimhse sin, más rud é gur chuir Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon an Coimisiún ar an eolas nach bhfuil sé ar intinn acu agóidí a dhéanamh.3. Má dhéanann Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle agóid i gcoinne gnímh tharmligthe, ní thiocfaidh an gníomh sin i bhfeidhm. Luafaidh an institiúid a dhéanann agóid na cúiseanna leis an agóid i gcoinne an ghnímh tharmligthe.Airteagal 205 AthbhreithniúDéanfar athbhreithniú ar an Rialachán seo nuair is gá, i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 322 den CFAE agus in Airteagal 183 de Chonradh Euratom.Airteagal 206 AisghairmDéantar Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002 a aisgharim.Beidh feidhm fós, áfach, ag Airteagal 53b de Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002[27] maidir leis na gealltanais ar fad a dhéanfar roimh an 31 Nollaig 2013 i ndáil leis na cistí dá dtagraítear in Airteagal 167.Déanfar tagairtí don Rialachán aisghairthe a fhorléiriú mar thagairtí don Rialachán seo agus léifear iad i gcomhréir leis an tábla comhghaoil san Iarscríbhinn.Airteagal 207 Athbhreithniú maidir leis an SEGSDéanfar an tríú fomhír d’Airteagal 65(1) agus an tríú fomhír d’Airteagal 92 a athbhreithniú in 2013 agus aird chuí á tabhairt ar shainiúlacht an SEGS agus go háirithe ar shainiúlacht thoscaireachtaí an Aontais, agus, i gcás inarb iomchuí, ar acmhainn leormhaith bainistíochta airgeadais an SEGS.Airteagal 208 Teacht i bhfeidhmTiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an tríú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh .Beidh feidhm aige amhail ón 1 Eanáir 2012.Ní bheidh feidhm ag Airteagal 56 ach maidir le gealltanais arna ndéanamh amhail ón 1 Eanáir 2014 i leith cistí dá dtagraítear in Airteagal 167.Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach sna Ballstáit.Arna dhéanamh [...],Thar ceann Pharlaimint na hEorpa Thar ceann na ComhairleAn tUachtarán An tUachtaránIARSCRÍBHINN – Tábla comhghaoilRialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002 arna leasú ag Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1081/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle | Togra reachtach | Teidil |CUID A hAON | CUID A hAON | FORÁLACHA COITEANNA |TEIDEAL I | TEIDEAL I | ÁBHAR AGUS RAON FEIDHME |Airteagal 1 | Airteagal 1 | Ábhar |Airteagal 2 | Airteagal 2 | Raon feidhme |TEIDEAL II | TEIDEAL II | NA PRIONSABAIL BHUISÉADACHA |Airteagal 3 | Airteagal 3 | Na prionsabail bhuiséadacha |CAIBIDIL 1 | CAIBIDIL 1 | Prionsabal na haontachta agus prionsabal an chruinnis bhuiséadaigh |Airteagal 4 | Airteagal 4 | Sainiú ar an mbuiséad |Airteagal 5 | Airteagal 5 | Na rialacha lena rialaítear prionsabail na haontachta agus an chruinnis bhuiséadaigh |Airteagal 5a | - | - |CAIBIDIL 2 | CAIBIDIL 2 | Prionsabal na bliantúlachta |Airteagal 6 | Airteagal 6 | Sainmhíniú |Airteagal 7 | Airteagal 7 | Cineálacha leithreasaí |Airteagal 8 | Airteagal 8 | Rialacha cuntasaíochta maidir le hioncam agus leithreasaí |Airteagal 9 | Airteagal 9 | Leithreasaí a chur ar ceal agus a thabhairt anonn |Airteagal 10 | Airteagal 10 | Rialacha maidir le hioncam sannta a thabhairt anonn |Airteagal 11 | Airteagal 11 | Leithreasaí a shaoradh |Airteagal 12 | Airteagal 12 | Leithreasaí a chur faoi chomhair oibleagáidí |Airteagal 13 | Airteagal 13 | Na rialacha is infheidhme maidir leis an mbuiséad a ghlacadh go déanach |CAIBIDIL 3 | CAIBIDIL 3 | Prionsabal na cothromaíochta |Airteagal 14 | Airteagal 14 | Sainiú agus raon feidhme |Airteagal 15 | Airteagal 15 | Iarmhéid ón mbliain airgeadais |CAIBIDIL 4 | CAIBIDIL 4 | Prionsabal an aonaid chuntais |Airteagal 16 | Airteagal 16 | Úsáid an Euro |CAIBIDIL 5 | CAIBIDIL 5 | Prionsabal na huilíochta |Airteagal 17 | Airteagal 17 | Sainiú agus raon feidhme |Airteagal 18 | Airteagal 18 | Ioncam sannta |Airteagal 19 | Airteagal 19 | Tabhartais |Airteagal 20 | Airteagal 20 | Rialacha maidir le hasbhaintí agus coigeartuithe ar rátaí malairte |CAIBIDIL 6 | CAIBIDIL 6 | Prionsabal na sonraíochta |Airteagal 21 | Airteagal 21 | Forálacha ginearálta |Airteagal 22 | Airteagal 22 | Aistrithe arna ndéanamh ag institiúidí seachas an Coimisiún |Airteagal 23 | Airteagal 23 | Aistrithe inmheánacha arna ndéanamh ag an gCoimisiún |Airteagal 24 | Airteagal 24 | Aistrithe arna ndéanamh ag an gCoimisiún a chur faoi bhráid an údaráis bhuiséid |Airteagal 25 | - | - |Airteagal 26 | Airteagal 25 | Aistriú faoi réir forálacha speisialta |CAIBIDIL 7 | CAIBIDIL 7 | Prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais |Airteagal 27 | Airteagal 26 | Prionsabail na barainneachta, na héifeachtúlachta agus na héifeachtachta |Airteagal 28 | Airteagal 27 | Ráiteas airgeadais éigeantach |- | Airteagal 28 | Rialú inmheánach ar chur chun feidhme an bhuiséid |- | Airteagal 29 | Riosca inghlactha earráide |CAIBIDIL 8 | CAIBIDIL 8 | Prionsabal na trédhearcachta |Airteagal 29 | Airteagal 30 | Cuntais, buiséid agus tuarascálacha a fhoilsiú |Airteagal 30 | Airteagal 31 | Faighteoirí cistí de chuid an AE agus faisnéis eile a fhoilsiú |TEIDEAL III | TEIDEAL III | BUNÚ AGUS STRUCHTÚR AN BHUISÉID |CAIBIDIL 1 | CAIBIDIL I | An bhuiséid a bhunú |Airteagal 31 | Airteagal 32 | Meastacháin ar ioncam agus ar chaiteachas |Airteagal 32 | Airteagal 33 | Buiséad measta na gcomhlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 204 |Airteagal 33 | Airteagal 34 | Dréachtbhuiséad |Airteagal 34 | Airteagal 35 | An litir leasaitheach a ghabhann leis an dréachtbhuiséad |- | Airteagal 36 | Toradh an Choiste Idir-réitigh a fhormheas |Airteagal 35 | - | - |Airteagal 36 | Airteagal 37 | An buiséad a ghlacadh |Airteagal 37 | Airteagal 38 | Dréachtbhuiséid leasaitheacha |Airteagal 38 | - | - |Airteagal 39 | Airteagal 39 | Meastacháin agus dréachtbhuiséid a tharchur go luath |CAIBIDIL 2 | CAIBIDIL 2 | Struchtúr agus tíolacadh an bhuiséid |Airteagal 40 | Airteagal 40 | Struchtúr an bhuiséid |Airteagal 41 | Airteagal 41 | An buiséad a aicmiú |Airteagal 42 | Airteagal 42 | Toirmeasc ar ioncam diúltach |Airteagal 43 | Airteagal 43 | Forálacha |Airteagal 44 | Airteagal 44 | Cúlchiste diúltach |Airteagal 45 | Airteagal 45 | Cúlchiste le haghaidh cúnaimh éigeandála |Airteagal 46 | Airteagal 46 | Tíolacadh an bhuiséid |Airteagal 47 | Airteagal 47 | Rialacha maidir leis an bPlean Bunaíochta don Fhoireann |- | CAIBIDIL 3 | An smacht buiséadach |- | Airteagal 48 | An buiséad a bheith i gcomhréir leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil |- | Airteagal 49 | Gníomhartha an Aontais a bheith i gcomhréir leis an mbuiséad agus leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil |TEIDEAL IV | TEIDEAL IV | AN BUISÉAD A CHUR CHUN FEIDHME |CAIBIDIL 1 | CAIBIDIL 1 | Forálacha ginearálta |Airteagal 48 | Airteagal 50 | An buiséad a chur chun feidhme de réir bainistíochta fónta airgeadais |Airteagal 49 | Airteagal 51 | An bunghníomh agus eisceachtaí |Airteagal 50 | Airteagal 52 | An buiséad arna chur chun feidhme ag institiúidí eile |Airteagal 51 | Airteagal 53 | Cumhachtaí cur chun feidhme an bhuiséid a tharmligean |Airteagal 52 | Airteagal 54 | Coinbhleachta leasa |CAIBIDIL 2 | CAIBIDIL 2 | Modhanna cur chun feidhme |Airteagal 53 | Airteagal 55 | Modhanna cur chun feidhme an bhuiséid |Airteagal 53a | - | - |Airteagal 53b | Airteagal 56 | Comhbhainistíocht leis na Ballstáit |Airteagal 53c | Airteagal 57 | Bainistíocht indíreach i gcomhar le heintitis agus daoine nach Ballstáit iad |Airteagal 53d | - | - |Airteagal 54 | Airteagal 58 | Rialuithe ex ante agus comhaontuithe faoin mbainistíocht indíreach |Airteagal 55 | Airteagal 59 | Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin |Airteagal 56 | - | - |Airteagal 57 | Airteagal 60 | Teorainneacha le tarmligean cumhachtaí |CAIBIDIL 3 | CAIBIDIL 3 | Gníomhaithe airgeadais |Roinn 1 | Roinn 1 | Prionsabal leithscaradh na ndualgas |Airteagal 58 | Airteagal 61 | Cúraimí a leithscaradh |Roinn 2 | Roinn 2 | An t-oifigeach údarúcháin |Airteagal 59 | Airteagal 62 | An t-oifigeach údarúcháin |Airteagal 60 | Airteagal 63 | Cumhachtaí agus cúraimí an oifigigh údarúcháin |Airteagal 60a | Airteagal 64 | Cumhachtaí agus dualgais Chinn Thoscaireachtaí an Aontais |Roinn 3 | Roinn 3 | An t-oifigeach cuntasaíochta |Airteagal 61 | Airteagal 65 | Cumhachtaí agus cúraimí an oifigigh chuntasaíochta |Airteagal 62 | Airteagal 66 | Cumhachtaí a fhéadfaidh an t-oifigeach cuntasaíochta a tharmligean |Roinn 4 | Roinn 4 | An riarthóir óinchiste |Airteagal 63 | Airteagal 67 | Cuntais óinchiste |CAIBIDIL 4 | CAIBIDIL 4 | Dliteanas na ngníomhaithe airgeadais |Roinn 1 | Roinn 1 | Rialacha Ginearálta |Airteagal 64 | Airteagal 68 | Tarmligean a tugadh d'oifigigh údarúcháin a chur ar fionraí agus a tharraingt siar |Airteagal 65 | Airteagal 69 | Dliteanas an oifigigh údarúcháin maidir le gníomhaíocht neamhdhleathach, calaois, nó éilliú |Roinn 2 | Roinn 2 | Na rialacha is infheidhme maidir le hoifigigh údarúcháin trí tharmligean agus trí fho-tharmligean |Airteagal 66 | Airteagal 70 | Rialacha is infheidhme maidir le hoifigigh údarúcháin |Roinn 3 | Roinn 3 | Na rialacha is infheidhme maidir le hoifigigh cuntasaíochta agus riarthóirí óinchiste |Airteagal 67 | Airteagal 71 | Rialacha is infheidhme maidir le hoifigigh cuntasaíochta |Airteagal 68 | Airteagal 72 | Rialacha is infheidhme maidir le hoifigigh óinchiste |CAIBIDIL 5 | CAIBIDIL 5 | Oibríochtaí ioncaim |Roinn 1 | Roinn 1 | Acmhainní dílse a chur ar fáil |Airteagal 69 | Airteagal 73 | Acmhainní dílse |Roinn 2 | Roinn 2 | Méideanna is infhaighte a mheas |Airteagal 70 | Airteagal 74 | An méid is infhaighte a mheas |Roinn 3 | Roinn 3 | Na méideanna is infhaighte a bhunú |Airteagal 71 | Airteagal 75 | Na méideanna is infhaighte a bhunú |Roinn 4 | Roinn 4 | Gnóthú a údarú |Airteagal 72 | Airteagal 76 | Gnóthú a údarú |Roinn 5 | Roinn 5 | Gnóthú |Airteagal 73 | Airteagal 77 | Rialacha maidir le gnóthú |Airteagal 73a | Airteagal 78 | Tréimhse teorann |- | Airteagal 79 | Conas caitheamh le teidlíochtaí de chuid an Aontais sna Ballstáit |Airteagal 74 | Airteagal 80 | Fíneálacha, pionóis agus ús fabhraithe arna bhforchur ag an gCoimisiún |CAIBIDIL 6 | CAIBIDIL 6 | Oibríochtaí caiteachais |Airteagal 75 | Airteagal 81 | An cinneadh maidir le maoiniú |Roinn 1 | Roinn 1 | Caiteachas a ghealladh |Airteagal 76 | Airteagal 82 | Cineálacha gealltanas |Airteagal 77 | Airteagal 83 | Rialacha is infheidhme maidir le gealltanais |Airteagal 78 | Airteagal 84 | Fíoruithe is infheidhme maidir le gealltanais |Roinn 2 | Roinn 3 | Caiteachas a bhailíochtú |Airteagal 79 | Airteagal 85 | Caiteachas a bhailíochtú |Roinn 3 | Roinn 3 | Caiteachas a údarú |Airteagal 80 | Airteagal 86 | Caiteachas a údarú |Roinn 4 | Roinn 4 | Caiteachas a íoc |Airteagal 81 | Airteagal 87 | Cineálacha íocaíochtaí |Airteagal 82 | Airteagal 88 | Íocaíocht atá teoranta do na cistí atá ar fáil |Roinn 5 | Roinn 5 | Teorainneacha ama d'oibríochtaí caiteachais |Airteagal 83 | Airteagal 89 | Teorainneacha ama do chaiteachas |CAIBIDIL 7 | CAIBIDIL 7 | Córais TF |Airteagal 84 | Airteagal 90 | Oibríochtaí a bhainistiú go leictreonach |- | Airteagal 91 | Tarchur doiciméad idir institiúidí |CAIBIDIL 8 | CAIBIDIL 8 | Iniúchóir inmheánach |Airteagal 85 | Airteagal 92 | Iniúchóir inmheánach a cheapadh |Airteagal 86 | Airteagal 93 | Cumhachtaí agus cúraimí an iniúchóra inmheánaigh |Airteagal 87 | Airteagal 94 | Neamhspleáchas an iniúchóra inmheánaigh |TEIDEAL V | TEIDEAL V | SOLÁTHAR |CAIBIDIL 1 | CAIBIDIL 1 | Forálacha ginearálta |Roinn 1 | Roinn 1 | Raon feidhme agus prionsabail dámhachtana |Airteagal 88 | Airteagal 95 | Conarthaí poiblí a shainiú |Airteagal 89 | Airteagal 96 | Prionsabail is infheidhme maidir le conarthaí poiblí |Roinn 2 | Roinn 2 | Foilsiú |Airteagal 90 | Airteagal 97 | Conarthaí poiblí a fhoilsiú |Roinn 3 | Roinn 3 | Nósanna imeachta um sholáthar |Airteagal 91 | Airteagal 98 | Nósanna imeachta um sholáthar |Airteagal 92 | Airteagal 99 | Ábhar na ndoiciméad tairisceana |Airteagal 93 | Airteagal 100 | Critéir eisiaimh is infheidhme maidir le rannpháirtíocht sna tairiscintí |Airteagal 94 | Airteagal 101 | Critéir eisiaimh is infheidhme le linn an nós imeachta um sholáthar |Airteagal 95 | Airteagal 102 | Bunachar sonraí lárnach maidir le heisiaimh |Airteagal 96 | Airteagal 103 | Pionóis riaracháin agus airgeadais |Airteagal 97 | Airteagal 104 | Critéir maidir le conarthaí a dhámhachtain |Airteagal 98 | Airteagal 105 | Tairiscintí a chur isteach |Airteagal 99 | Airteagal 106 | Prionsabail na córa comhionainne agus na trédhearcachta |Airteagal 100 | Airteagal 107 | Cinneadh na dámhachtana |Airteagal 101 | Airteagal 108 | An nós imeachta um sholáthar a chur ar ceal |Roinn 4 | Roinn 4 | Ráthaíochtaí agus rialú |Airteagal 102 | Airteagal 109 | Ráthaíochtaí |Airteagal 103 | Airteagal 110 | Earráidí, mírialtachtaí agus calaois sa nós imeachta |CAIBIDIL 2 | CAIBIDIL 2 | Forálacha is infheidhme maidir le conarthaí arna ndámhachtain ag na hinstitiúidí a stuaim féin |Airteagal 104 | Airteagal 111 | An t-údarás conarthach |Airteagal 105 | Airteagal 112 | Tairseacha is infheidhme |Airteagal 106 | Airteagal 113 | Rialacha maidir le rannpháirtíocht i dtairiscintí |Airteagal 107 | Airteagal 114 | Rialacha soláthair na hEagraíochta Trádála Domhanda |TEIDEAL VI | TEIDEAL VI | DEONTAIS |CAIBIDIL 1 | CAIBIDIL 1 | Raon feidhme agus foirm na ndeontas |Airteagal 108 | Airteagal 115 | Raon feidhme na ndeontas |Airteagal 108a | Airteagal 116 | Foirmeacha deontas |CAIBIDIL 2 | CAIBIDIL 2 | Prionsabail |Airteagal 109 | Airteagal 117 | Prionsabail ghinearálta is infheidhme maidir le deontais |Airteagal 110 | Airteagal 118 | Trédhearcacht |Airteagal 111 | Airteagal 119 | Prionsabal na dámhachtana neamhcharnaí |Airteagal 112 | Airteagal 120 | Dámhachtain aisghníomhach |Airteagal 113 | Airteagal 121 | Prionsabal na dámhachtana céimlaghadaithí |CAIBIDIL 3 | CAIBIDIL 3 | Nós imeachta um dhámhachtain |Airteagal 114 | Airteagal 122 | Iarratais ar dheontais |Airteagal 115 | Airteagal 123 | Critéir roghnúcháin agus dámhachtana |Airteagal 116 | Airteagal 124 | An nós imeachta meastóireachta |Airteagal 117 | - | - |CAIBIDIL 4 | CAIBIDIL 4 | Íocaíocht agus rialú |Airteagal 118 | Airteagal 125 | Ráthaíocht réamh-mhaoinithe |Airteagal 119 | Airteagal 126 | Deontais agus rialuithe a íoc |CAIBIDIL 5 | CAIBIDIL 5 | Cur chun feidhme |Airteagal 120 | Airteagal 127 | Fochonraitheoireacht agus athdháileadh deontais |- | TEIDEAL VII | DUAISEANNA |- | Airteagal 128 | Sainmhíniú |- | Airteagal 129 | Rialacha Ginearálta |- | TEIDEAL VIII | IONSTRAIMÍ AIRGEADAIS |- | Airteagal 130 | Sainiú agus raon feidhme |- | Airteagal 131 | Prionsabail is infheidhme maidir le hionstraimí airgeadais |TEIDEAL VII | TEIDEAL IX | NA CUNTAIS A THÍOLACADH AGUS CUNTASAÍOCHT |CAIBIDIL 1 | CAIBIDIL 1 | Na cuntais a thíolacadh |Airteagal 121 | Airteagal 132 | Struchtúr chuntais an Aontais |Airteagal 122 | Airteagal 133 | Tuarascáil ar bhainistíocht bhuiséadach agus bainistíocht airgeadais |Airteagal 123 | Airteagal 134 | Na rialacha lena rialaítear na cuntais |Airteagal 124 | Airteagal 135 | Prionsabail chuntasaíochta |Airteagal 125 | - | - |Airteagal 126 | Airteagal 136 | Ráitis airgeadais |Airteagal 127 | Airteagal 137 | Tuarascálacha ar chur chun feidhme an bhuiséid |Airteagal 128 | Airteagal 138 | Cuntais shealadacha |Airteagal 129 | Airteagal 139 | Na cuntais chomhdhlúite deiridh a fhormheas |CAIBIDIL 2 | CAIBIDIL 2 | Faisnéis maidir leis an mbuiséad a chur chun feidhme |Airteagal 130 | Airteagal 140 | Tuarascáil ar na ráthaíochtaí agus ar na rioscaí buiséadacha |Airteagal 131 | Airteagal 141 | Tuarascáil ar chur chun feidhme an bhuiséid |CAIBIDIL 3 | CAIBIDIL 3 | Cuntasaíocht |Roinn 1 | Roinn 1 | Forálacha coiteanna |Airteagal 132 | Airteagal 142 | An córas cuntasaíochta |Airteagal 133 | Airteagal 143 | Foráil choiteann do chóras cuntasaíochta na n-institiúidí |Roinn 2 | Roinn 2 | Cuntais ghinearálta |Airteagal 134 | Airteagal 144 | Na cuntais ghinearálta |Airteagal 135 | Airteagal 145 | Iontrálacha sna cuntais |Airteagal 136 | Airteagal 146 | Coigeartuithe cuntasaíochta |Roinn 3 | Roinn 3 | Cuntais bhuiséadacha |Airteagal 137 | Airteagal 147 | Cuntais bhuiséadacha |CAIBIDIL 4 | CAIBIDIL 4 | Fardail maoine |Airteagal 138 | Airteagal 148 | An fardal |TEIDEAL VIII | TEIDEAL X | INIÚCHÓIREACHT SHEACHTRACH AGUS URSCAOILEADH |CAIBIDIL 1 | CAIBIDIL 1 | Iniúchóireacht sheachtrach |Article 139 | Airteagal 149 | Iniúchóireacht sheachtrach arna déanamh ag an gCúirt Iniúchóirí |Airteagal 140 | Airteagal 150 | Rialacha agus nós imeachta i ndáil leis an iniúchóireacht |Airteagal 141 | Airteagal 151 | Rialuithe maidir le hurrúis agus le hairgead tirim |Airteagal 142 | Airteagal 152 | Ceart rochtana na Cúirte Iniúchóirí |Airteagal 143 | Airteagal 153 | Tuarascáil bhliantúil na Cúirte Iniúchóirí |Airteagal 144 | Airteagal 154 | Tuarascálacha speisialta na Cúirte Iniúchóirí |- | Airteagal 155 | Ráiteas ar réamhchinntí |CAIBIDIL 2 | CAIBIDIL 2 | Urscaoileadh |Airteagal 145 | Airteagal 156 | Amchlár an nós imeachta um urscaoileadh |Airteagal 146 | Airteagal 157 | An nós imeachta um urscaoileadh |Airteagal 147 | Airteagal 158 | Bearta leantacha |Airteagal 147a | Airteagal 159 | Forálacha sonracha maidir leis an SEGS |CUID A DÓ | CUID A DÓ | FORÁLACHA SPEISIALTA |TEIDEAL I | TEIDEAL I | AN COISTE EORPACH UM RÁTHAÍOCHT TALMHAÍOCHTA |Airteagal 148 | Airteagal 160 | Forálacha speisialta maidir leis an gCiste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta |Airteagal 149 | Airteagal 161 | Gealltanais chistí CERT |Airteagal 150 | Airteagal 162 | Gealltanais shealadacha fhoriomlána leithreasaí CERT |Airteagal 151 | Airteagal 163 | Sceideal agus uainiú ghealltanais bhuiséadacha chistí CERT |Airteagal 152 | Airteagal 164 | Cuntasaíocht chistí CERT |Airteagal 153 | Airteagal 165 | Leithreasaí CERT a aistriú |Airteagal 154 | Airteagal 166 | Ioncam sannta chistí CERT |TEIDEAL II | TEIDEAL II | NA CISTÍ STRUCHTÚRTHA, AN CISTE COMHTHÁTHAITHE, AN CISTE EORPACH IASCAIGH, AN CISTE EORPACH TALMHAÍOCHTA UM FHORBAIRT TUAITHE AGUS CISTÍ I RÉIMSE NA SAOIRSE, NA SLÁNDÁLA AGUS AN CHEARTAIS ARNA mBAINISTIÚ FAOIN gCOMHBHAINISTÍOCHT |Airteagal 155 | Airteagal 167 | Raon feidhme na bhforálacha speisialta maidir le cistí eile de chuid an Aontais |- | Airteagal 168 | Na leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí a urramú |Airteagal 156 | Airteagal 169 | Ranníocaíochtaí a íoc, íocaíochtaí eatramhacha agus aisíocaíochtaí i ndáil le cistí eile de chuid an Aontais |Airteagal 157 | Airteagal 170 | Leithreasú chistí eile de chuid an Aontais a shaoradh |Airteagal 158 | Airteagal 171 | Leithreasú a aistriú idir cistí eile de chuid an Aontais |Airteagal 159 | Airteagal 172 | Bainistíocht, roghnú agus iniúchóireacht chistí eile de chuid an Aontais |TEIDEAL III | TEIDEAL III | TAIGHDE |Airteagal 160 | Airteagal 173 | Cistí taighde |Airteagal 160a | Airteagal 174 | Gealltanais maidir leis an gCiste Taighde |Airteagal 161 | Airteagal 175 | Rannpháirtíocht an Airmheáin Chomhpháirtigh Taighde (ACT) i ngníomhaíochtaí nach mbaineann leis an gCiste Taighde |TEIDEAL IV | TEIDEAL IV | GNÍOMHAÍOCHTAÍ SEACHTRACHA |CAIBIDIL I | CAIBIDIL 1 | Forálacha ginearálta |Airteagal 162 | Airteagal 176 | Gníomhaíochtaí seachtracha |CAIBIDIL 2 | CAIBIDIL 2 | Gníomhaíochtaí a chur chun feidhme |Airteagal 163 | Airteagal 177 | Gníomhaíochtaí Seachtracha a chur chun feidhme |Airteagal 164 (aisghairthe) | Airteagal 178 | Cistí iontaobhais le haghaidh gníomhaíochtaí seachtracha |Airteagal 165 | Airteagal 179 | Gníomhaíochtaí seachtracha a chur chun feidhme trí bhainistíocht indíreach |Airteagal 166 | Airteagal 180 | Comhaontuithe ar chur chun feidhme gníomhaíochtaí seachtracha |CAIBIDIL 3 | CAIBIDIL 3 | Soláthar |Airteagal 167 | Airteagal 181 | Gníomhaíocht sheachtrach maidir le soláthar |Airteagal 168 | Airteagal 182 | Rialacha maidir le rannpháirtíocht i nósanna imeachta um thairiscintí |CAIBIDIL 4 | CAIBIDIL 4 | Deontais |Airteagal 169 | Airteagal 183 | Gníomhaíocht sheachtrach a mhaoiniú ina hiomláine |Airteagal 169a | Airteagal 184 | Rialacha is infheidhme maidir le deontais i ndáil le gníomhaíocht sheachtrach |- | Airteagal 185 | Ioncam a ghintear de bharr gníomhaíochta |CAIBIDIL 5 | CAIBIDIL 5 | Iniúchóireacht a dhéanamh ar chuntais |Airteagal 170 | Airteagal 186 | Iniúchóireacht an AE maidir le deontais i ndáil le gníomhaíocht sheachtrach |TEIDEAL V | TEIDEAL V | OIFIGÍ EORPACHA |Airteagal 171 | Airteagal 187 | Na hOifigí Eorpacha |Airteagal 172 | Airteagal 188 | Leithreasaí i ndáil leis na hOifigí |Airteagal 173 | Airteagal 189 | Oifigeach Údarúcháin na nOifigí Idirinstitiúideacha |Airteagal 174 | Airteagal 190 | Cuntais na nOifigí Idirinstitiúideacha |Airteagal 174a | Airteagal 191 | Tarmligean cumhachtaí na nOifigí Idirinstiúideacha |Airteagal 175 | Airteagal 192 | Seirbhísí do thríú páirtithe |Airteagal 176 (aisghairthe) | - | - |TEIDEAL VI | TEIDEAL VI | LEITHREASAÍ RIARACHÁIN |Airteagal 177 | Airteagal 193 | Forálacha ginearálta |Airteagal 178 | Airteagal 194 | Gealltanais |Airteagal 179 | Airteagal 195 | Forálacha sonracha maidir le leithreasaí riaracháin |TEIDEAL VII | TEIDEAL VII | SAINEOLAITHE |Airteagal 179a | Airteagal 196 | Saineolaithe |CUID A TRÍ | CUID A TRÍ | FORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHA |TEIDEAL I | - | - |Airteagal 180 (aisghairthe) | - | - |Airteagal 181 | Airteagal 197 | Forálacha idirthréimhseacha |TEIDEAL II | - | - |Airteagal 182 | Airteagal 198 | Faisnéis arna hiarraidh ag an Údarás Buiséid |Airteagal 183 | Airteagal 199 | Na rialacha mionsonraithe le haghaidh chur i bhfeidhm an Rialacháin seo a ghlacadh |Airteagal 185 | Airteagal 200 | Rialachán réime airgeadais le haghaidh gníomhaireachtaí agus comhlachtaí arna mbunú faoin CFAE agus faoin gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach |- | Airteagal 201 | Eiseamláir de Rialachán Airgeadais le haghaidh comhlachtaí comhpháirtíochta poiblí-príobháideacha |- | Airteagal 202 | An tarmligean a fheidhmiú |- | Airteagal 203 | An tarmligean a chúlghairm |- | Airteagal 204 | Agóidí i gcoinne gníomhartha tarmligthe |Airteagal 184 | Airteagal 205 | Athbhreithniú |Airteagal 186 | Airteagal 206 | Aisghairm |Airteagal 186a | Airteagal 207 | Athbhreithniú maidir leis an SEGS |Airteagal 187 | Airteagal 208 | Teacht i bhfeidhm |[pic][pic][pic][1] Rialachán Uimh. 1605/2002 ón gComhairle an 26.6.2002.[2] Rialachán Uimh. 1081/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24.11.2010[3] Rialachán Uimh. 2342/2002 ón gCoimisiún an 23 Nollaig 2002.[4] Airteagal 2 den RA.[5] Airteagal 310(6) den CFAE.[6] Foráiltear in Airteagal 290 den CFAE nach bhféadfaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle cumhachtaí tarmligthe a chur de chúram ar an gCoimisiún, ach amháin na cumhachtaí tarmligthe "[...] a fhorlíonann nó a leasaíonn gnéithe neamhriachtanacha áirithe den ghníomh reachtach [sin]", i.e. an RA.[7] http://ec.europa.eu/budget/library/consultations/FRconsult2009/draft_report_en.pdf[8] IO XXX[9] IO C […][10] IO L 248, 16.9.2002, lch. 1.[11] IO L 357, 31.12.2002, lch. 1.[12] IO C 139,14.6.2006, lch. 1.[13] COM XXX[14] IO L 134, 30.4.2004, lch. 114.[15] IO L 161, 26.6.1999, lch. 1.[16] IO L 130, 31.5.2000, lch. 1.[17] IO L 281, 23.11.1995, lch. 31.[18] IO L 8, 12.01.2001, lch. 1.[19] IO L 201, 3.8.2010, lch. 30.[20] IO L 11, 16.1.2003, lch. 1.[21] IO L 209, 11.8.2005, lch. 1.[22] IO L 270, 21.10.2003, lch. 1.[23] IO L 210, 31.7.2006, lch. 1.[24] IO L 210, 31.7.2006, lch. 12.[25] IO L 210, 31.7.2006, lch. 79.[26] IO L 223, 15.8.2006, lch. 1.[27] IO L 248, 16.9.2002, lch. 1.