title: Recommendation for a Council opinion on the updated stability programme of Cyprus, 2009-2013

text:
   EL
EL    EL
 ---pagebreak---                   ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
                                               Βρυξέλλες, 12.5.2010
                                               SEC(2010) 595 τελικό
                                    Σύσταση για
                           ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
   σχετικά µε το επικαιροποιηµένο πρόγραµµα σταθερότητας της Κύπρου, 2009-2013
EN                                                                             EN
 ---pagebreak---                                        ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
   1.       ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
   Το Σύµφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης βασίζεται στον στόχο της επίτευξης υγιών
   δηµοσίων οικονοµικών, ως µέσου ενίσχυσης των συνθηκών για σταθερότητα τιµών και
   ισχυρή διατηρήσιµη ανάπτυξη που ευνοούν τη δηµιουργία απασχόλησης. Η µεταρρύθµιση
   του Συµφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης το 2005, αναγνωρίζοντας τη χρησιµότητά του
   για την εδραίωση της δηµοσιονοµικής πειθαρχίας, επεδίωξε την ενίσχυση της
   αποτελεσµατικότητάς του και των οικονοµικών του ερεισµάτων, καθώς επίσης και τη
   διασφάλιση της µακροπρόθεσµης διατηρησιµότητας των δηµόσιων οικονοµικών. Ειδικότερα,
   δόθηκε µεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρµογή των κανόνων που διέπουν τη διαδικασία
   υπερβολικού ελλείµµατος, ιδίως όσον αφορά τον ορισµό των «εξαιρετικών περιστάσεων» και
   τον καθορισµό των προθεσµιών για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείµµατος.
   Ο κανονισµός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συµβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της
   δηµοσιονοµικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισµό των οικονοµικών
   πολιτικών1, ο οποίος αποτελεί µέρος του Συµφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, ορίζει ότι
   κάθε κράτος µέλος υποβάλλει στο Συµβούλιο και την Επιτροπή πρόγραµµα σταθερότητας ή
   σύγκλισης και ετήσιες αναπροσαρµογές αυτών. Τα κράτη µέλη που έχουν ήδη υιοθετήσει το
   ενιαίο νόµισµα υποβάλλουν (επικαιροποιηµένα) προγράµµατα σταθερότητας, ενώ τα κράτη
   µέλη που δεν το έχουν υιοθετήσει ακόµη υποβάλλουν (επικαιροποιηµένα) προγράµµατα
   σύγκλισης.
   Κατ’ εφαρµογή του κανονισµού, το Συµβούλιο εξέδωσε γνώµη σχετικά µε το πρώτο
   πρόγραµµα σταθερότητας της Κύπρου στις 4 Μαρτίου 2008, µε βάση σύσταση της Επιτροπής
   και µετά από διαβουλεύσεις µε την Οικονοµική και ∆ηµοσιονοµική Επιτροπή. Όσον αφορά
   τα επικαιροποιηµένα προγράµµατα σταθερότητας και σύγκλισης, ο κανονισµός προβλέπει ότι
   αυτά εκτιµώνται από την Επιτροπή και εξετάζονται από την προαναφερόµενη Οικονοµική
   και ∆ηµοσιονοµική Επιτροπή και ότι, µε βάση την ίδια διαδικασία µε την προαναφερόµενη,
   τα επικαιροποιηµένα προγράµµατα µπορούν να εξετασθούν από το Συµβούλιο.
   2.       ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
   Η Επιτροπή εξέτασε την πλέον πρόσφατη επικαιροποίηση του προγράµµατος σταθερότητας
   της Κύπρου, που υποβλήθηκε την 1η Απριλίου 2010, και εξέδωσε σύσταση για την έκδοση
   σχετικής γνώµης του Συµβουλίου.
   Προκειµένου να καθοριστεί το πλαίσιο εντός του οποίου εκτιµάται η δηµοσιονοµική
   στρατηγική στο επικαιροποιηµένο πρόγραµµα σταθερότητας, στις παραγράφους που
   ακολουθούν παρουσιάζονται συνοπτικά τα εξής:
   (1)    η ανακοίνωση της Επιτροπής της 26ης Νοεµβρίου 2008 («Ένα Ευρωπαϊκό σχέδιο για
          την ανάκαµψη της οικονοµίας»),
   1
          ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1. Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείµενο διατίθενται στην εξής
          διεύθυνση:
          http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_el.htm
EL                                                     2                                                  EL
 ---pagebreak---    (2)    τα συµπεράσµατα του Συµβουλίου Οικονοµικών και ∆ηµοσιονοµικών Υποθέσεων της
          20ής Οκτωβρίου 2009 σχετικά µε τη «στρατηγική εξόδου»,
   (3)    η πλέον πρόσφατη αξιολόγηση της κατάστασης της χώρας βάσει του προληπτικού
          σκέλους του Συµφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (σύνοψη της γνώµης του
          Συµβουλίου σχετικά µε την προηγούµενη επικαιροποίηση του προγράµµατος
          σταθερότητας).
   2.1.    Η ανακοίνωση της Επιτροπής της 26ης Νοεµβρίου 2008 («Ένα ευρωπαϊκό
           σχέδιο για την ανάκαµψη της οικονοµίας»)
   Λόγω της πρωτοφανούς παγκόσµιας κρίσης που έπληξε τις χρηµατοπιστωτικές αγορές και
   την παγκόσµια οικονοµία την περίοδο 2008-2009, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε την
   κατάρτιση ενός ευρωπαϊκού σχεδίου για την ανάκαµψη της οικονοµίας («ΕΣΑΟ»)2. Το
   σχέδιο πρότεινε µια συντονισµένη αντικυκλική µακροοικονοµική αντιµετώπιση της κρίσης
   µε τη µορφή µιας φιλόδοξης δέσµης δράσεων για τη στήριξη της οικονοµίας, η οποία
   περιλαµβάνει (i) άµεση παροχή δηµοσιονοµικής ώθησης ύψους 200 δισ. ευρώ (1,5% του
   ΑΕΠ της ΕΕ), αποτελούµενης από αύξηση του προϋπολογισµού των κρατών µελών κατά 170
   δισ. ευρώ (περίπου 1,2% του ΑΕΠ της EE), και χρηµατοδότηση της ΕΕ για άµεσες δράσεις
   της τάξης των 30 δισ. ευρώ (περίπου 0,3% του ΑΕΠ της ΕΕ)· και (ii) µια σειρά δράσεων
   προτεραιότητας που στηρίζονται στη στρατηγική της Λισαβόνας και αποβλέπουν στην
   προσαρµογή των οικονοµιών µας σε µακροπρόθεσµες προκλήσεις, συνεχίζοντας την
   υλοποίηση των διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων που αποσκοπούν στην αύξηση της δυνητικής
   ανάπτυξης Το σχέδιο προέβλεπε τη διαφοροποίηση της δηµοσιονοµικής ώθησης στα διάφορα
   κράτη µέλη ανάλογα µε την κατάστασή τους από άποψη διατηρησιµότητας των δηµοσίων
   οικονοµικών τους και της ανταγωνιστικής τους θέσης. Ειδικότερα, για τα κράτη µέλη εκτός
   της ζώνης του ευρώ τα οποία αντιµετωπίζουν σηµαντικές εξωτερικές και εσωτερικές
   ανισορροπίες, η δηµοσιονοµική πολιτική πρέπει ουσιαστικά να αποσκοπεί στη διόρθωση των
   εν λόγω ανισορροπιών. Το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο ενέκρινε το σχέδιο στις 11 ∆εκεµβρίου
   2008.
   2.2.    Τα συµπεράσµατα του Συµβουλίου Οικονοµικών και ∆ηµοσιονοµικών
           Υποθέσεων της 20ής Οκτωβρίου 2009 σχετικά µε τη «στρατηγική εξόδου»
   Μετά τις πρώτες ενδείξεις ανάκαµψης από την κρίση, και ιδίως την αναχαίτιση της
   κατακόρυφης υποχώρησης της οικονοµικής δραστηριότητας, τη σταθεροποίηση των
   χρηµατοπιστωτικών αγορών και τη βελτίωση της εµπιστοσύνης, το Συµβούλιο συµπέρανε,
   στις 20 Οκτωβρίου 2009, ότι ενώ η ανάκαµψη παρέµενε εύθραυστη και θα ήταν πρόωρο να
   τερµατιστεί η στήριξη που παρείχαν οι κυβερνήσεις στην οικονοµία και στον
   χρηµατοπιστωτικό τοµέα, ήταν απαραίτητο να εκπονηθεί µία συντονισµένη στρατηγική για
   έξοδο από τις ευρείας εφαρµογής πολιτικές τόνωσης της οικονοµίας. Μία τέτοια στρατηγική
   θα πρέπει να επιτυγχάνει ισορροπία µεταξύ της µέριµνας για σταθερότητα και της µέριµνας
   για διατηρησιµότητα, να λαµβάνει υπόψη τις διαδράσεις µεταξύ των διαφόρων µέσων
   πολιτικής, καθώς και τις συζητήσεις σε παγκόσµιο επίπεδο. Ο έγκαιρος σχεδιασµός και η
   εξαγγελία µιας τέτοιας στρατηγικής θα συνέβαλλαν στην ενίσχυση της εµπιστοσύνης στις
   µεσοπρόθεσµες πολιτικές και στη στήριξη των προσδοκιών. Πέρα από την απόσυρση των
   µέτρων ώθησης που προβλέπει το ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαµψη της οικονοµίας, ήταν
   αναγκαία σηµαντική δηµοσιονοµική εξυγίανση ούτως ώστε να σταµατήσει και τελικά να
   2
          Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο της 26ης Νοεµβρίου 2008.
EL                                                 3                                       EL
 ---pagebreak---    αντιστραφεί η αύξηση του χρέους και να αποκατασταθούν υγιείς δηµοσιονοµικές θέσεις. Το
   ζητούµενο ήταν να αυξηθεί η αποτελεσµατικότητα και η αποδοτικότητα των δηµόσιων
   οικονοµικών και να ενταθούν οι διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις έστω και βραχυπρόθεσµα,
   δεδοµένου ότι θα συνέβαλλαν στη βελτίωση των δυνατοτήτων αύξησης της παραγωγής και
   µείωσης του χρέους. Το Συµβούλιο συµφώνησε ως προς τις ακόλουθες αρχές όσον αφορά τη
   δηµοσιονοµική στρατηγική εξόδου: (i) η στρατηγική εξόδου θα πρέπει να συντονιστεί στις
   διάφορες χώρες στο πλαίσιο συνεκτικής εφαρµογής του Συµφώνου Σταθερότητας και
   Ανάπτυξης· (ii) απαιτείται η έγκαιρη απόσυρση των δηµοσιονοµικών µέτρων ώθησης,
   λαµβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας· (iii) ο ρυθµός της δηµοσιονοµικής
   εξυγίανσης θα πρέπει να είναι φιλόδοξος, και να υπερβαίνει το όριο του 0,5% του ΑΕΠ
   ετησίως σε διαρθρωτικούς όρους στα περισσότερα κράτη µέλη· και (iv) η αξιοπιστία της
   στρατηγικής πρέπει να ενισχυθεί µε µέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας των δηµόσιων
   οικονοµικών και µε φιλόδοξες προσπάθειες διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων για την αύξηση
   της απασχόλησης και του δυναµικού ανάπτυξης.
   2.3.     Αξιολόγηση του προηγούµενου επικαιροποιηµένου προγράµµατος στη γνώµη
            του Συµβουλίου
   Στη γνώµη που εξέδωσε στις 3 Απριλίου 2009, το Συµβούλιο συνόψισε την εκτίµησή του
   σχετικά µε το προηγούµενο επικαιροποιηµένο πρόγραµµα σταθερότητας για την περίοδο
   2008-2012, ως εξής. Το Συµβούλιο έκρινε ότι ο δηµοσιονοµικός προσανατολισµός το 2009
   θα είναι επεκτατικός λόγω της υιοθέτησης σηµαντικών µέτρων τόνωσης το 2009, σύµφωνα
   µε το ΕΣΑΟ. Τα επόµενα έτη, προβλέπεται ότι το δηµοσιονοµικό ισοζύγιο θα συνεχίσει να
   επιδεινώνεται. Η υποδηλούµενη δηµοσιονοµική χαλάρωση δεν φαίνεται να είναι
   αιτιολογηµένη ενόψει των σχετικά καλών οικονοµικών προοπτικών και της ύπαρξης µεγάλης
   εξωτερικής ανισορροπίας. Επιπλέον, λόγω της δριµείας επιδείνωσης του παγκόσµιου
   οικονοµικού περιβάλλοντος, η δηµοσιονοµική στρατηγική υπόκειται σε µεγάλους καθοδικούς
   κινδύνους, µε τις υποκείµενες παραδοχές ανάπτυξης στο µακροοικονοµικό σενάριο του
   προγράµµατος να είναι ευνοϊκές. ∆εδοµένων των µεγάλων εξωτερικών ανισορροπιών, η
   διατήρηση συνετών πολιτικών και η ενίσχυση της δηµοσιονοµικής διατηρησιµότητας πρέπει
   να αποτελούν ύψιστη προτεραιότητα. Συνεπώς, ο έλεγχος των τρεχουσών δαπανών και η
   αποφυγή προκυκλικών µέτρων αποτελούν µεγάλη πρόκληση για τη δηµοσιονοµική πολιτική
   της Κύπρου. Επίσης, η βελτίωση της ποιότητας των δηµοσίων οικονοµικών είναι σηµαντική
   και για την στήριξη της οµαλής προσαρµογής της οικονοµίας, λόγω των ανισορροπιών που
   αντιµετωπίζει η Κύπρος. Εν όψει αυτής της εκτίµησης, το Συµβούλιο κάλεσε την Κύπρο «i)
   να εφαρµόσει το 2009 τη δηµοσιονοµική πολιτική όπως είναι προγραµµατισµένη σύµφωνα
   µε το ΕΣΑΟ και εντός του πλαισίου του Συµφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης,
   αποφεύγοντας παράλληλα την περαιτέρω επιδείνωση των δηµοσίων οικονοµικών το 2009 σε
   σύγκριση µε τον στόχο· (ii) να αντιστρέψει την προβλεπόµενη αύξηση του δηµοσιονοµικού
   ελλείµµατος από το 2010 και µετά, περιορίζοντας την αύξηση των δαπανών προκειµένου να
   εξασφαλίσει υγιή δηµοσιονοµική θέση µεσοπρόθεσµα· iii) λόγω του προβλεπόµενου
   αντίκτυπου της δηµογραφικής γήρανσης στις δηµόσιες δαπάνες, να ενισχύσει τη
   µακροπρόθεσµη διατηρησιµότητα των δηµοσίων οικονοµικών, επιδιώκοντας τη
   µεταρρύθµιση του συνταξιοδοτικού συστήµατος και του συστήµατος υγειονοµικής
   περίθαλψης».
EL                                             4                                          EL
 ---pagebreak---                                                  Σύσταση για
                                     ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
       σχετικά µε το επικαιροποιηµένο πρόγραµµα σταθερότητας της Κύπρου, 2009-2013
   ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
   Έχοντας υπόψη:
   τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
   τον κανονισµό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συµβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση
   της εποπτείας της δηµοσιονοµικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισµό των
   οικονοµικών πολιτικών3, και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3 (για τα προγράµµατα
   σταθερότητας),
   τη σύσταση της Επιτροπής,
   Έπειτα από διαβουλεύσεις µε την Οικονοµική και ∆ηµοσιονοµική Επιτροπή,
   ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:
   (1)       Στις [ΗΗ Μήνας 2010], το Συµβούλιο εξέτασε το επικαιροποιηµένο πρόγραµµα
             σταθερότητας της Κύπρου, που καλύπτει την περίοδο 2009 έως 2013.
   (2)       Το 2009, η οικονοµική δραστηριότητα συρρικνώθηκε κατά 1,7%. Είναι η πρώτη
             φορά εδώ και τριάντα πέντε χρόνια που η Κύπρος σηµειώνει αρνητικό ρυθµό
             ανάπτυξης. Η χαµηλή εγχώρια ζήτηση και το αντίξοο εξωτερικό περιβάλλον
             επιβράδυναν έντονα την ανάπτυξη. Ειδικότερα, η υψηλή δανειακή επιβάρυνση των
             νοικοκυριών σε συνδυασµό µε τους αυστηρούς όρους χορήγησης δανείων, οι
             επιδεινούµενες προοπτικές στην αγορά εργασίας και η κάµψη της εµπιστοσύνης,
             οδήγησαν σε µείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Ταυτόχρονα, οι επενδύσεις
             κατέγραψαν ισχυρή διόρθωση, στο πλαίσιο της πτώσης της ζήτησης στέγης από το
             εξωτερικό, της χαµηλής χρήσης της παραγωγικής ικανότητας και της
             αναδιάρθρωσης των εταιρικών ισολογισµών. Η δηµόσια κατανάλωση ήταν η µόνη
             συνιστώσα της ζήτησης που στήριξε την οικονοµική δραστηριότητα, κυρίως λόγω
             της δέσµης µέτρων τόνωσης της οικονοµικής δραστηριότητας, που
             αντιπροσωπεύουν το 1% του ΑΕΠ, τα οποία εφαρµόστηκαν σύµφωνα µε το ΕΣΑΟ.
             Πέρα από αυτά τα µέτρα κατά διακριτική ευχέρεια, η συρρίκνωση της οικονοµικής
             δραστηριότητας, η βαθµιαία υποχώρηση στην αγορά περιουσιακών στοιχείων και
             ένα µοντέλο ανάπτυξης µε λιγότερους φόρους ασκεί έντονη πίεση στα δηµόσια
   3
           ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1. Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείµενο διατίθενται στον
           ακόλουθο δικτυακό τόπο:
           http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_el.htm.
EL                                                      5                                             EL
 ---pagebreak---         οικονοµικά. Το αποτέλεσµα ήταν να παρουσιαστεί έλλειµµα 6,1% του ΑΕΠ στα
        δηµόσια οικονοµικά από πλεόνασµα 0,9% το 2008. Η κρίση κατέστησε επίσης
        αισθητή τη συσσώρευση υψηλής εξωτερικής ανισορροπίας, που αντικατοπτρίζει όχι
        µόνο το χαµηλό επίπεδο καθαρών αποταµιεύσεων στον ιδιωτικό τοµέα αλλά επίσης
        την επιδείνωση της καθαρή θέσης της γενικής κυβέρνησης καθώς και απώλειες από
        την άποψη της ανταγωνιστικότητας. Η χαµηλή εγχώρια ζήτηση και η βραδεία
        εξωτερική ανάκαµψη αναµένεται να επηρεάσουν δυσµενώς τις προοπτικές
        ανάκαµψης. Η αύξηση του ΑΕΠ προβλέπεται να υποχωρήσει ακόµη περισσότερο,
        αν και σε µικρότερο βαθµό, το 2010 και να σηµειωθεί ελαφρά ανάκαµψη το 2011.
        Κατά συνέπεια, µεσοπρόθεσµα, η Κύπρος αντιµετωπίζει την πρόκληση της τόνωσης
        της ανάπτυξής της εν µέσω της εύθραυστης ανάκαµψης της παγκόσµιας οικονοµίας,
        ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να αντιµετωπίσει τις υπάρχουσες µακροοικονοµικές
        ανισορροπίες µέσω της διατήρησης συνετών δηµοσιονοµικών πολιτικών.
        Μακροπρόθεσµα, η χώρα είναι αντιµέτωπη µε την ανάγκη ενίσχυσης της
        διατηρησιµότητας των δηµοσίων οικονοµικών ενόψει της δηµογραφικής γήρανσης.
   (3)  Μολονότι η παρατηρούµενη µείωση του πραγµατικού ΑΕΠ στο πλαίσιο της κρίσης
        είναι κυκλικού χαρακτήρα, το επίπεδο δυνητικής παραγωγής έχει επίσης επηρεαστεί
        αρνητικά. Επιπλέον, η κρίση µπορεί να επηρεάσει µεσοπρόθεσµα τη δυνητική
        ανάπτυξη λόγω χαµηλότερων επενδύσεων, πιστοδοτικών περιορισµών και αύξησης
        της διαρθρωτικής ανεργίας. Ακόµη, ο αντίκτυπος της οικονοµικής κρίσης
        επιδεινώνει τις αρνητικές συνέπειες της δηµογραφικής γήρανσης στη δυνητική
        παραγωγή και στη διατηρησιµότητα των δηµοσίων οικονοµικών. Στη βάση αυτή,
        είναι σηµαντικό να επιταχυνθεί ο ρυθµός των διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων, µε
        σκοπό τη στήριξη της δυνητικής ανάπτυξης. Πιο συγκεκριµένα, είναι σηµαντικό για
        την Κύπρο να δροµολογήσει µεταρρυθµίσεις στον τοµέα της αγοράς εργασίας,
        κυρίως όσον αφορά την ενίσχυση των ευκαιριών διά βίου µάθησης, ιδίως για τους
        εργαζοµένους χαµηλού επιπέδου προσόντων και µεγαλύτερης ηλικίας, καθώς επίσης
        να διασφαλίσει την έγκαιρη και αποτελεσµατική υλοποίηση των σχεδιαζόµενων
        µεταρρυθµίσεων στην τεχνική και επαγγελµατική εκπαίδευση. Επιπλέον, πρέπει να
        εναρµονιστούν αποτελεσµατικότερα οι αυξήσεις των µισθών µε την
        παραγωγικότητα, την αύξηση της απασχόλησης και την ανταγωνιστικότητα.
   (4)  Το µακροοικονοµικό σενάριο στο οποίο βασίζεται το πρόγραµµα προβλέπει αύξηση
        του πραγµατικού ΑΕΠ από -1.7% το 2009 σε 0,5 % το 2010, και στη συνέχεια
        ανάκαµψη µε µέσο ρυθµό σχεδόν 2,6% για το υπόλοιπο της προγραµµατικής
        περιόδου. Αξιολογούµενο µε βάση τα στοιχεία που είναι διαθέσιµα σήµερα4, το εν
        λόγω σενάριο φαίνεται να βασίζεται σε ευνοϊκές αναπτυξιακές παραδοχές καθ’ όλη
        τη διάρκεια της προγραµµατικής περιόδου. Πιο συγκεκριµένα, η ιδιωτική
        κατανάλωση αναµένεται να ακολουθήσει ευνοϊκή πορεία, ωθούµενη από τη σχετικά
        αισιόδοξη αύξηση της απασχόλησης και των µισθών. Το πρόγραµµα προβλέπει ότι η
        πραγµατική αύξηση των επενδύσεων στον κατασκευαστικό κλάδο θα παραµείνει
        αρνητική βραχυπρόθεσµα και στη συνέχεια θα ανακάµψει στο δεύτερο µισό της
        προγραµµατικής περιόδου. Ωστόσο, οι µελλοντικοί δείκτες υποδηλώνουν µια
        ισχυρότερη διορθωτική τάση στον κατασκευαστικό κλάδο µεσοπρόθεσµα, σε σχέση
        µε αυτή που προβλέπει το πρόγραµµα. Επίσης, παρά τη βελτίωση των οικονοµικών
        προοπτικών, ο ευάλωτος χαρακτήρας της ανάκαµψης στους βασικούς εµπορικούς
   4
       Η αξιολόγηση λαµβάνει ιδίως υπόψη τις προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής της άνοιξης 2010,
       αλλά και άλλες πληροφορίες που έγιναν γνωστές στη συνέχεια.
EL                                                6                                                   EL
 ---pagebreak---        εταίρους της Κύπρου έχει ως αποτέλεσµα µη αµελητέους καθοδικούς κινδύνους στο
       µακροοικονοµικό σενάριο που προβλέπει το πρόγραµµα. Λόγω της συρρίκνωσης της
       οικονοµικής δραστηριότητας το 2009 υπήρξε σηµαντική, αν και µερική, διόρθωση
       του εξωτερικού ελλείµµατος, το οποίο παραµένει ωστόσο υψηλό, στο 8,5% του
       ΑΕΠ, και σύµφωνα µε το πρόγραµµα αναµένεται να αυξηθεί εκ νέου φτάνοντας στο
       12,9% του ΑΕΠ έως το 2013 λόγω της αναµενόµενης αύξησης των εισαγωγών. Η
       εξωτερική ανισορροπία θα επηρεάσει κατά πάσα πιθανότητα αρνητικά την
       οικονοµική ανάπτυξη µεσοπρόθεσµα. Το υψηλό δηµοσιονοµικό έλλειµµα θα πρέπει
       να χρηµατοδοτηθεί µέσω εξωτερικού δανεισµού ή εγχώριας ιδιωτικής αποταµίευσης.
       Συνεπώς, η προσαρµογή της ανισορροπίας που παρατηρείται στο ισοζύγιο
       τρεχουσών συναλλαγών θα απαιτήσει είτε υψηλότερο κόστος χρηµατοδότησης µέσω
       δανεισµού είτε υψηλότερη αποταµίευση από τον ιδιωτικό τοµέα. Στη δεύτερη
       περίπτωση το αποτέλεσµα θα είναι η µικρότερη αύξηση της παραγωγής λόγω της
       µείωσης της ιδιωτικής κατανάλωσης και επένδυσης (εκτόπιση του ιδιωτικού τοµέα).
       Οι προβλέψεις του προγράµµατος σχετικά µε τον πληθωρισµό φαίνονται
       ρεαλιστικές.
   (5) Σύµφωνα µε το πρόγραµµα, το έλλειµµα γενικής κυβέρνησης παρουσίασε σοβαρή
       επιδείνωση, από πλεόνασµα 0,9% του ΑΕΠ το 2008 σε έλλειµµα 6,1% του ΑΕΠ το
       2009, αντανακλώντας σε µεγάλο βαθµό τον αντίκτυπο της κρίσης στα δηµόσια
       οικονοµικά, αλλά και λόγω των µέτρων ανάκαµψης που αντιπροσωπεύουν το 1½%
       του ΑΕΠ, τα οποία έλαβε η κυβέρνηση σύµφωνα µε το ευρωπαϊκό σχέδιο για την
       ανάκαµψη της οικονοµίας (ΕΣΑΟ). Σύµφωνα µε το πρόγραµµα, η δηµοσιονοµική
       πολιτική αναµένεται να είναι περιοριστική µε στόχο τη διόρθωση του υπερβολικού
       ελλείµµατος έως το 2013 στο πλαίσιο του σεναρίου προσδοκώµενης ανάπτυξης.
   (6) Σύµφωνα µε το επικαιροποιηµένο πρόγραµµα, ο δηµοσιονοµικός στόχος για το
       έλλειµµα το 2010 καθορίζεται στο 6% του ΑΕΠ. Ο προϋπολογισµός του 2010 (που
       ψηφίστηκε από το Κοινοβούλιο στις 24 ∆εκεµβρίου 2009) έθεσε ως στόχο έλλειµµα
       ύψους 4,5% του ΑΕΠ βάσει προβλεπόµενου ελλείµµατος για το 2009 ίσου µε
       περίπου 3% του ΑΕΠ. ∆εδοµένου ότι τελικά το έλλειµµα για το 2009 ήταν 6% του
       ΑΕΠ, ο ψηφισθείς προϋπολογισµός εµπεριέχει υψηλότερα επίπεδα ελλείµµατος.
       Ωστόσο, το πρόγραµµα περιλαµβάνει µέτρα που αποσκοπούν στην ανάσχεση της
       δηµοσιονοµικής επιδείνωσης και στη σταθεροποίηση του ελλείµµατος στα επίπεδα
       του 2009. Το επικαιροποιηµένο πρόγραµµα προβλέπει ότι ο δείκτης των εσόδων
       προς το ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά περίπου 1¼ ποσοστιαία µονάδα το 2010 σε σύγκριση
       µε την τελική τιµή του 2009. Οι δηµόσιες δαπάνες αναµένεται να αυξηθούν κατά 1¼
       ποσοστιαία µονάδα του ΑΕΠ. Οι πρωτογενείς δαπάνες πρόκειται να αυξηθούν
       περαιτέρω κυρίως λόγω της περαιτέρω ανόδου στις κοινωνικές µεταβιβάσεις, τις
       επιδοτήσεις και το µισθολογικό κόστος του δηµοσίου. Σύµφωνα µε το
       επικαιροποιηµένο πρόγραµµα, οι πληρωµές τόκων θα διατηρήσουν την πτωτική τους
       τάση, µειούµενες κατά ¼ ποσοστιαίας µονάδας του ΑΕΠ, παρά το αυξανόµενο
       χρέος. Οι δηµόσιες επενδύσεις προγραµµατίζεται να παραµείνουν στα επίπεδα του
       2009. Συνολικά, ο προσανατολισµός της δηµοσιονοµικής πολιτικής, όπως προκύπτει
       από το διαρθρωτικό ισοζύγιο (δηλαδή κυκλικά προσαρµοσµένο αποτέλεσµα µείον
       έκτακτα και προσωρινά µέτρα) και όπως διαφαίνεται στο πρόγραµµα, θα είναι
       περιοριστικός το 2010 κατά περίπου ½% του ΑΕΠ.
   (7) Ο κύριος στόχος της µεσοπρόθεσµης δηµοσιονοµικής στρατηγικής του
       προγράµµατος είναι να µειωθεί το έλλειµµα της γενικής κυβέρνησης κάτω από την
       τιµή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ µέχρι το 2013. Το πρόγραµµα προβλέπει ότι το
EL                                         7                                           EL
 ---pagebreak---        ονοµαστικό έλλειµµα του προϋπολογισµού θα µειωθεί στο 4,5% το ΑΕΠ το 2011
       (από 6,1% το προηγούµενο έτος) και στο 3,4% το 2012, προτού τελικά φτάσει το
       2,5% το 2013. Το πρωτογενές ισοζύγιο αναµένεται να ακολουθήσει ανάλογη πορεία
       και να ισοσκελιστεί στο τέλος της περιόδου, από έλλειµµα 3,7% του ΑΕΠ το 2010.
       Το διαρθρωτικό έλλειµµα, το οποίο υπολογίζεται σύµφωνα µε την από κοινού
       συµφωνηθείσα µέθοδο, θα συνεχίσει να βελτιώνεται µετά το 2010, φτάνοντας το
       3½% περίπου του ΑΕΠ το 2011, ελάχιστα κάτω από 3% το 2012 και 2¼% το 2013.
       Η ετήσια δηµοσιονοµική προσπάθεια αναµένεται ότι θα φτάσει κατά µέσο όρο το
       3/4% του ΑΕΠ ετησίως στο διάστηµα 2010-2013. Η προσαρµογή φαίνεται ότι
       συγκεντρώνεται στην αρχή της περιόδου, αν και τα µέτρα που λαµβάνονται στο
       2010 θα παραγάγουν πλήρως το αποτέλεσµά τους το 2011. Επίσης, τα µέτρα που
       λαµβάνονται στο πλαίσιο του ΕΣΑΟ δεν θα έχουν ολοκληρωθεί πριν από το τέλος
       του 2010. Η δηµοσιονοµική εξυγίανση αναµένεται να επιτευχθεί κυρίως από το
       σκέλος των εσόδων του προϋπολογισµού, που προβλέπεται να αυξηθεί κατά 2,6
       ποσοστιαίες µονάδες του ΑΕΠ µεταξύ 2010 και 2013, ενώ µέσω της περικοπής των
       δαπανών αναµένεται να εξασφαλιστεί µία επιπλέον ποσοστιαία µονάδα του ΑΕΠ.
       Τα µέτρα στήριξης των εσόδων περιλαµβάνουν την καταπολέµηση της
       φοροδιαφυγής, τη νοµιµοποίηση παράνοµων κτισµάτων, την εναρµόνιση των
       ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης σε πετρελαιοειδή και την εφαρµογή
       µειωµένου ΦΠΑ σε τρόφιµα και φαρµακευτικά προϊόντα καθώς και σε µερισµατικό
       εισόδηµα από ηµικρατικούς οργανισµούς. Όσον αφορά τα µέτρα στο σκέλος των
       δαπανών, ο κύριος όγκος των προσαρµογών του προγράµµατος προέρχεται από τον
       έλεγχο των λειτουργικών δαπανών και τη µείωση των τρεχουσών µεταβιβάσεων. Το
       πρόγραµµα στοχεύει τις κοινωνικές µεταβιβάσεις και τον περιορισµό του µεγέθους
       και του ρυθµού αύξησης του µισθολογικού κόστους στο δηµόσιο τοµέα ως
       κατηγορίες δαπανών στο πλαίσιο της δηµοσιονοµικής εξυγίανσης, εφόσον
       επιτευχθεί συναίνεση µεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Το επικαιροποιηµένο
       πρόγραµµα επιβεβαιώνει την προσήλωση στον µεσοπρόθεσµο δηµοσιονοµικό στόχο
       (Μ∆Σ) της χώρας, ήτοι την ισοσκελισµένη δηµοσιονοµική θέση από διαρθρωτικής
       άποψης (δηλαδή κυκλικά προσαρµοσµένο αποτέλεσµα µείον έκτακτα και
       προσωρινά µέτρα). Ο Μ∆Σ αντικατοπτρίζει επαρκώς τους στόχους του Συµφώνου.
       Τα διαρθρωτικά ισοζύγια που αντιστοιχούν στους στόχους του προγράµµατος όσον
       αφορά το έλλειµµα υποδηλώνουν ότι ο Μ∆Σ δεν θα επιτευχθεί εντός της
       προγραµµατικής περιόδου.
   (8) Τα δηµοσιονοµικά αποτελέσµατα ενδέχεται να αποδειχθούν χειρότερα από αυτά που
       τίθενται ως στόχος στο πρόγραµµα· ειδικότερα, το µακροοικονοµικό σενάριο το
       οποίο προβλέπεται στο επικαιροποιηµένο πρόγραµµα φαίνεται να βασίζεται σε
       ευνοϊκές παραδοχές ανάπτυξης καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράµµατος. Όσον
       αφορά τα έσοδα, οι κίνδυνοι για τα δηµόσια οικονοµικά, ιδίως τα έτη 2010-2011,
       είναι υψηλότεροι απ’ ό,τι τα προηγούµενα έτη και σχετίζονται µε µια πιθανή
       δριµύτερη κάµψη της οικονοµικής δραστηριότητας και εκ νέου εξισορρόπηση της
       οικονοµικής ανάπτυξης προς την κατεύθυνση ανάπτυξης µε µικρότερη φορολογική
       συνιστώσα. Με γνώµονα την αναµενόµενη µέτρια οικονοµική ανάκαµψη και την
       πίεση για τόνωση της εγχώριας ζήτησης µέσω αυξηµένων δηµοσίων δαπανών, οι
       κίνδυνοι πιθανών υπερβάσεων δεν είναι αµελητέοι. Αυτοί οι κίνδυνοι συνδέονται
       κυρίως µε την πρακτική της υποβολής συµπληρωµατικών προϋπολογισµών µε
       αυξηµένες δαπάνες κατά τη διάρκεια του έτους, που συνεπάγονται αύξηση των
       τρεχουσών δαπανών πέρα από τη σκοπούµενη ανακατανοµή των κονδυλίων. Επίσης,
       οι κοινωνικές µεταβιβάσεις ενδέχεται να αποδειχθούν υψηλότερες από τις
EL                                         8                                          EL
 ---pagebreak---          αναµενόµενες, δεδοµένων των επιδόσεων του πρόσφατου παρελθόντος και της
         απουσίας µηχανισµού καθορισµού στόχων, καθώς και των σχετικά αισιόδοξων
         προβλέψεων για την αύξηση της απασχόλησης (και άρα αύξησης της ανεργίας).
   (9)   Το ακαθάριστο δηµόσιο χρέος υπολογίζεται σε 56,2% του ΑΕΠ το 2009, από 48,4%
         το προηγούµενο έτος. Πέρα από την αύξηση του ελλείµµατος και τη µείωση του
         ρυθµού αύξησης του ΑΕΠ, µια σηµαντική προσαρµογή των αποθεµάτων-ροών που
         αντιστοιχεί σε 1 ποσοστιαία µονάδα του ΑΕΠ συνέβαλε στην αύξηση του δείκτη του
         χρέους. Το δεύτερο στοιχείο αντικατοπτρίζει τη συσσώρευση περιουσιακών
         στοιχείων του δηµοσίου λόγω υπερχρηµατοδότησης στα τέλη του 2009 προκειµένου
         να εκπληρωθούν υποχρεώσεις του κράτους που έληγαν στις αρχές Ιανουαρίου 2010.
         Ο δείκτης χρέους αναµένεται να αυξηθεί κατά τη διάρκεια της περιόδου του
         προγράµµατος, κυρίως λόγω των συνεχιζόµενων, αν και µε πτωτικές τάσεις,
         πρωτογενών ελλειµµάτων. Ο δείκτης χρέους θα ξεπεράσει την τιµή αναφοράς του
         60% του ΑΕΠ το 2010 και προβλέπεται ότι θα παραµείνει πάνω από την τιµή
         αναφοράς καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραµµατικής περιόδου. Προβλέπεται ότι θα
         αυξηθεί σε περίπου 63% του ΑΕΠ το 2011 και το 2012, σηµειώνοντας στη συνέχεια
         µικρή πτώση. ∆εδοµένων των καθοδικών κινδύνων που ενέχονται στο
         µακροοικονοµικό σενάριο και των δηµοσιονοµικών στόχων, η εξέλιξη του δείκτη
         του χρέους µπορεί να είναι λιγότερο ευνοϊκή από όσο προβλέπεται στο πρόγραµµα.
   (10)  Ο µακροπρόθεσµος αντίκτυπος της δηµογραφικής γήρανσης στον προϋπολογισµό
         είναι αρκετά υψηλότερος από τον µέσο όρο της ΕΕ, κυρίως λόγω της σχετικά
         υψηλής αύξησης των συνταξιοδοτικών δαπανών ως ποσοστού του ΑΕΠ κατά τις
         προσεχείς δεκαετίες, κάτι που εν µέρει οφείλεται στο γεγονός ότι το συνταξιοδοτικό
         σύστηµα εξακολουθεί να βρίσκεται σε στάδιο ωρίµανσης. Το πρόγραµµα αναλύει
         µια µεταρρύθµιση του συνταξιοδοτικού συστήµατος που τέθηκε σε εφαρµογή τον
         Απρίλιο του 2009 και η οποία προβλέπεται ότι θα µειώσει ελαφρώς την αύξηση των
         συνταξιοδοτικών δαπανών και, κυρίως, ότι θα αυξήσει τις εισφορές κοινωνικής
         ασφάλισης. Η µεταρρύθµιση αναµένεται να βελτιώσει το µακροπρόθεσµο ισοζύγιο
         του συνταξιοδοτικού συστήµατος και να µειώσει τους κινδύνους για τη
         διατηρησιµότητα, χωρίς ωστόσο να επηρεάσει τη συνολική αξιολόγηση. Η
         δηµοσιονοµική θέση το 2009, όπως εκτιµάται στο πρόγραµµα, επιτείνει τις
         δηµοσιονοµικές        επιπτώσεις      της       δηµογραφικής      γήρανσης      στο    κενό
         διατηρησιµότητας. Η βελτίωση του πρωτογενούς ισοζυγίου µεσοπρόθεσµα και η
         εφαρµογή περαιτέρω µέτρων µε στόχο την κάµψη της σηµαντικής αύξησης των
         σχετικών µε τη γήρανση δαπανών, κυρίως για συντάξεις και περίθαλψη, αναµένεται
         ότι θα συµβάλουν στη µείωση των κινδύνων για τη διατηρησιµότητα των δηµόσιων
         οικονοµικών, οι οποίοι θεωρήθηκαν υψηλοί στην έκθεση της Επιτροπής του 2009
         για τη διατηρησιµότητα.5 Από τις µεσοπρόθεσµες προβλέψεις για το χρέος, που
         βασίζονται στην παραδοχή ότι οι ρυθµοί αύξησης του ΑΕΠ θα επιστρέψουν
         βαθµιαία στις τιµές οι οποίες προβλέπονταν πριν από την κρίση και ότι οι δείκτες
         φορολογικών εσόδων θα επανέλθουν στα επίπεδα πριν από την κρίση, και οι οποίες
   5
        Στα συµπεράσµατα του Συµβουλίου της 10ης Νοεµβρίου 2009 σχετικά µε τη διατηρησιµότητα των
        δηµόσιων οικονοµικών «το Συµβούλιο καλεί τα κράτη µέλη να εστιάσουν την προσοχή τους σε
        στρατηγικές µε γνώµονα τη διατηρησιµότητα στα προσεχή προγράµµατά τους σταθερότητας και
        σύγκλισης» και περαιτέρω «καλεί την Επιτροπή, από κοινού µε την Επιτροπή Οικονοµικής Πολιτικής
        και την Οικονοµική και ∆ηµοσιονοµική Επιτροπή, να αναπτύξουν περαιτέρω µεθοδολογίες για την
        εκτίµηση της µακροπρόθεσµης βιωσιµότητας των δηµόσιων οικονοµικών εγκαίρως για την επόµενη
        έκθεση για τη βιωσιµότητα», που προβλέπεται για το 2012.
EL                                                 9                                                   EL
 ---pagebreak---         περιλαµβάνουν την προβλεπόµενη αύξηση στις σχετικές µε τη γήρανση δαπάνες,
        συνάγεται ότι η δηµοσιονοµική στρατηγική που προβλέπει το πρόγραµµα, εκ πρώτης
        όψεως, και χωρίς να υπάρξει αλλαγή πολιτικής, θα είναι οριακά αρκετή για να
        σταθεροποιηθεί ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ µέχρι το 2020.
   (11) Τα τελευταία χρόνια η Κύπρος έχει υπερκαλύψει τους δηµοσιονοµικούς της
        στόχους, αν και αυτό συνέβη σε ένα πλαίσιο έντονης οικονοµικής δραστηριότητας,
        µε µεγάλη συµµετοχή της φορολογικής συνιστώσας. Κατά το πρόσφατο παρελθόν,
        το πλαίσιο βελτιώθηκε µε την υιοθέτηση του Λογιστικού Συστήµατος
        ∆ηµοσιονοµικής ∆ιαχείρισης (FIMAS - Financial Management Accounting System),
        τη σταδιακή υιοθέτηση ενός τριετούς µεσοπρόθεσµου δηµοσιονοµικού πλαισίου
        (Μ∆Π) και την καθιέρωση της κατάρτισης προϋπολογισµού βάσει επιδόσεων και
        προγραµµάτων (Programme and Performance Budgeting-PPB). Ωστόσο, η πρακτική
        της έγκρισης συµπληρωµατικών προϋπολογισµών κατά τη διάρκεια του έτους
        οδήγησε σε αύξηση των τρεχουσών δαπανών πέρα από τη σκοπούµενη
        ανακατανοµή των κονδυλίων. Σύµφωνα µε το πρόγραµµα, το νέο δηµοσιονοµικό
        πλαίσιο αναµένεται να θέσει τέλος σε αυτήν την πρακτική, όταν εφαρµοστεί πλήρως,
        και να οδηγήσει στην πιο αποτελεσµατική και αποδοτική διαδικασία κατάρτισης του
        προϋπολογισµού, συµβάλλοντας στη συγκράτηση των δαπανών. Παράλληλα, η νέα
        διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισµού θα θέσει υγιή βάση για την
        ανακατανοµή των δαπανών υπέρ της ανάπτυξης, προωθώντας δραστηριότητες
        συνεπείς µε τις προτεραιότητες του Εθνικού Προγράµµατος Μεταρρυθµίσεων.
        Ωστόσο, το νέο πλαίσιο βρίσκεται ακόµη σε πρώιµο στάδιο εφαρµογής και δεν
        προβλέπεται να έχει τεθεί πλήρως σε λειτουργία πριν από το 2012. Κατά συνέπεια, ο
        αντίκτυπός του θα γίνει αισθητός µόνο µεσοπρόθεσµα. Η έγκαιρη εφαρµογή του
        νέου πλαισίου είναι κρίσιµης σηµασίας για την επιτυχή και διαρκή εξυγίανση των
        δηµόσιων οικονοµικών.
   (12) Όσον αφορά την ποιότητα των δηµόσιων οικονοµικών, το πρόγραµµα αναγνωρίζει
        τη σηµασία της ως µέσου για τη στήριξη της δυνητικής ανάπτυξης και τη
        διασφάλιση της µακροπρόθεσµης διατηρησιµότητας των δηµόσιων οικονοµικών.
        Ειδικότερα, το πρόγραµµα σηµειώνει τον αντίκτυπο του Μ∆Π και του ΚΠΕΠ στην
        πλήρη εφαρµογή της αρτιότερης κατανοµής των πόρων σε τοµείς υψηλής
        προτεραιότητας που προάγουν την ανάπτυξη παράλληλα µε τον αποτελεσµατικότερο
        έλεγχο των µη παραγωγικών δαπανών. Ως προς το σκέλος των δαπανών, το
        πρόγραµµα περιλαµβάνει επισκόπηση των πρόσφατων έργων που έχουν ως στόχο τη
        βελτίωση των υποδοµών µέσω συµπράξεων δηµόσιου και ιδιωτικού τοµέα (Σ∆ΙΤ),
        καθώς και των µέτρων για τη βελτίωση της εκπαίδευσης µέσω της αύξησης της
        χρήσης ηλεκτρονικών υπολογιστών στην πρωτοβάθµια και τη δευτεροβάθµια
        εκπαίδευση και της λήψης µέτρων προς όφελος της έρευνας και των ακαδηµαϊκών
        ιδρυµάτων. Το επικαιροποιηµένο πρόγραµµα προβλέπει επίσης τη διάθεση
        κονδυλίων για την αναδιοργάνωση των δηµόσιων νοσοκοµείων ως αυτόνοµων
        µονάδων και τη θέσπιση ενός εθνικού συστήµατος υγείας, µε στόχο τη βελτίωση της
        αποτελεσµατικότητας µέσω ρυθµιζόµενου ανταγωνισµού και περιστολής του
        κόστους. Αυτό θεωρείται αναγκαίο ως µέσο για τον έλεγχο των αναµενόµενων
        αυξήσεων των δαπανών που συνδέονται µε τη γήρανση του πληθυσµού. Από την
        άποψη των εσόδων, το πρόγραµµα δίνει έµφαση στον θετικό αντίκτυπο που θα έχει
        το Μ∆Π στη βελτίωση της ακρίβειας και της ευαισθησίας των προβλέψεων των
        εσόδων µεσοπρόθεσµα. Οι αρχές σηµειώνουν ότι δεδοµένης της µεταβλητότητας
        που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια στην ελαστικότητα της φορολογίας λόγω
        της έκρηξης που σηµειώθηκε στην αγορά περιουσιακών στοιχείων , οι προβλέψεις
EL                                         10                                             EL
 ---pagebreak---            των εσόδων προσαρµόστηκαν ώστε να ληφθεί υπόψη ο αντίκτυπος των τιµών των
           περιουσιακών στοιχείων και η σύνθεση της αύξησης του ΑΕΠ. Το πρόγραµµα
           σηµειώνει επίσης τη διαρκή παρακολούθηση του συστήµατος φορολόγησης-
           παροχών από τις αρχές, προκειµένου να διασφαλιστεί ότι υπάρχει οικονοµικό
           κίνητρο για εργασία, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη στήριξη των ευάλωτων
           κοινωνικών οµάδων.
   (13)    Συνολικά, αν ληφθούν υπόψη οι προαναφερθέντες κίνδυνοι για τους
           δηµοσιονοµικούς στόχους, η στρατηγική για τη διατήρηση υποστηρικτικών
           δηµοσιονοµικών πολιτικών µπορεί να θεωρηθεί και το 2010 σύµφωνη µε το ΕΣΑΟ.
           Ωστόσο, µετά τις αρνητικές συνέπειες της οικονοµικής κρίσης, το έλλειµµα της
           γενικής κυβέρνησης θα παραµείνει στο 6% του ΑΕΠ το 2010, πέφτοντας σταδιακά
           κάτω από την τιµή αναφοράς του 3% στη συνέχεια. Αν και η στρατηγική του
           προγράµµατος προβλέπει µέση ετήσια δηµοσιονοµική προσπάθεια ¾ της
           ποσοστιαίας µονάδας του ΑΕΠ στο διάστηµα 2010-2013, αυτό υπόκειται σε
           καθοδικούς κινδύνους. Κατά συνέπεια, ενόψει των κινδύνων, η δηµοσιονοµική
           προσπάθεια ενδέχεται να µην είναι αρκετή για τη µείωση του ελλείµµατος σε
           επίπεδα κάτω από την τιµή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ έως το 2013, όπως έχει
           προβλεφθεί. Επιπλέον, η σύνθεση της στρατηγικής εξυγίανσης του προγράµµατος
           φαίνεται να βασίζεται σε µεγάλο βαθµό σε εισπρακτικά µέσα αύξησης των εσόδων,
           µε την περικοπή των δαπανών να είναι ελάχιστη. Πράγµατι, το πρόγραµµα
           προβλέπει ότι ο δείκτης των δαπανών προς το ΑΕΠ θα σταθεροποιηθεί σε
           υψηλότερο επίπεδο το 2013 από ό,τι το 2009. Τα µέτρα που θα µπορούσαν να
           αντιστρέψουν αυτή την κατάσταση είναι ακόµη υπό συζήτηση µε τους κοινωνικούς
           εταίρους και, άρα, υφίστανται κίνδυνοι όσον αφορά τις µεθόδους και το
           χρονοδιάγραµµα εφαρµογής τους. Ως αποτέλεσµα, η εξέλιξη του δείκτη του χρέους,
           που προβλέπεται να υπερβεί το 60% του ΑΕΠ από το 2010 και µετά, ενδέχεται
           επίσης να είναι λιγότερο ευνοϊκή από ό,τι προβλέπεται στο επικαιροποιηµένο
           πρόγραµµα.
   (14)    Όσον αφορά τις απαιτήσεις δεδοµένων οι οποίες καθορίζονται στον κώδικα
           δεοντολογίας για τα προγράµµατα σταθερότητας και σύγκλισης, το πρόγραµµα
           παρέχει όλα τα απαιτούµενα και τα προαιρετικά στοιχεία.
   Το γενικό συµπέρασµα είναι ότι τα δηµόσια οικονοµικά της Κύπρου επιδεινώθηκαν
   σηµαντικά ως αποτέλεσµα της οικονοµικής ύφεσης και του επεκτατικού δηµοσιονοµικού
   προσανατολισµού, λόγω της εφαρµογής µέτρων τόνωσης της οικονοµίας σε συµµόρφωση µε
   το ΕΣΑΟ. Ως αποτέλεσµα, το δηµοσιονοµικό ισοζύγιο εµφάνισε έλλειµµα ύψους 6,1% του
   ΑΕΠ το 2009, από πλεόνασµα 0,9% του ΑΕΠ το 2008. Το πρόγραµµα περιγράφει συνοπτικά
   µια διαδικασία εξυγίανσης που θα ξεκινήσει το 2010 και αποσκοπεί στη µείωση του
   ελλείµµατος κάτω από την τιµή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ έως το 2013. Ωστόσο, η
   προσαρµογή σχεδιάζεται να επιτευχθεί κυρίως στο σκέλος των εσόδων του προϋπολογισµού,
   ενώ ο δείκτης δαπανών προς ΑΕΠ παραµένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Επιπλέον, λόγω
   της εύθραυστης ανάκαµψης της παγκόσµιας οικονοµίας, η δηµοσιονοµική στρατηγική
   υπόκειται σε µεγάλους καθοδικούς κινδύνους, καθώς οι υποκείµενες παραδοχές ανάπτυξης
   στο µακροοικονοµικό σενάριο του προγράµµατος να είναι ευνοϊκές. Με δεδοµένες τις
   µεγάλες εγχώριες και εξωτερικές ανισορροπίες, η διατήρηση συνετών πολιτικών και η
   ενίσχυση της δηµοσιονοµικής διατηρησιµότητας πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα.
   Κατά συνέπεια, ο έλεγχος των τρεχουσών δαπανών µέσω της εφαρµογής ενός
   αποτελεσµατικού πολυετούς δηµοσιονοµικού πλαισίου θα συνέβαλε ουσιαστικά στην
   επίτευξη των σχεδίων εξυγίανσης και των δηµοσιονοµικών στόχων. Επίσης, η βελτίωση της
EL                                            11                                          EL
 ---pagebreak---    ποιότητας των δηµοσίων οικονοµικών είναι σηµαντική και για την στήριξη της οµαλής
   προσαρµογής της οικονοµίας, δεδοµένων των ανισορροπιών που αντιµετωπίζει , κυρίως
   µέσω της αύξησης του δυνητικού ΑΕΠ, της προαγωγής της ανταγωνιστικότητας και της
   µείωσης της εξωτερικής ανισορροπίας.
   Με βάση την ανωτέρω αξιολόγηση, η Κύπρος καλείται:
   (i)     να περιορίσει το έλλειµµά της για το 2010 σε 6% του ΑΕΠ κατά µέγιστο, µεταξύ
           άλλων µε την ενίσχυση των µέτρων εξυγίανσης, ιδίως εάν οι µακροοικονοµικές
           εξελίξεις αποδειχθούν λιγότερο ευνοϊκές από το σενάριο του προγράµµατος, και να
           λάβει εγκαίρως µέτρα για την εκπόνηση µιας στρατηγικής εξυγίανσης που θα
           εστιάζει περισσότερο στις δαπάνες· να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες, πέραν της
           ανακοινωθείσας δηµοσιονοµικής προσπάθειας, για την επιτάχυνση της
           δηµοσιονοµικής εξυγίανσης και τη µείωση του δείκτη ακαθάριστου δηµόσιου
           χρέους κάτω από την τιµή αναφοράς·
   (ii)    να εφαρµόσει, κατά τα προβλεπόµενα, ένα αποτελεσµατικό πολυετές δηµοσιονοµικό
           πλαίσιο προκειµένου να διασφαλιστεί η τήρηση των δηµοσιονοµικών στόχων και η
           δραστική περιστολή των δαπανών µεσοπρόθεσµα·
   (iii)   να βελτιώσει τη µακροπρόθεσµη διατηρησιµότητα των δηµόσιων οικονοµικών,
           εφαρµόζοντας µεταρρυθµιστικά µέτρα για τον έλεγχο των δαπανών για συντάξεις
           και περίθαλψη, προκειµένου να περιοριστεί η προβλεπόµενη αύξηση στις δαπάνες
           λόγω γήρανσης.
EL                                            12                                           EL
 ---pagebreak---               Σύγκριση βασικών µακροοικονοµικών και δηµοσιονοµικών προβλέψεων
                                                            2008      2009      2010       2011       2012      2013
                                       ΠΣ Απρ, 2010           3,6      -1,7       0,5        1,5        3,0       3,2
           Πραγµατικό ΑΕΠ                 COM Μάι.
                                                              3,6      -1,7      -0,4        1,3     µ.δ.σ.    µ.δ.σ.
             (% µεταβολή)                   2010
                                        ΠΣ Φεβ. 2009          3,8       2,1       2,4        3,0        3,2    µ.δ.σ.
                                       ΠΣ Απρ. 2010           4,4       0,2       2,7        2,0        2,0       2,0
         Πληθωρισµός Εν∆ΤΚ                COM Μάι.
                                                              4,4       0,2       2,7        2,5     µ.δ.σ.    µ.δ.σ.
                   (%)                      2010
                                        ΠΣ Φεβ. 2009          4,4       2,0       2,5        2,5        2,5    µ.δ.σ.
                                       ΠΣ Απρ. 2010           2,9      -1,3      -2,4       -2,5       -1,6      -0,5
           Κενό παραγωγής1                COM Μάι.
                                                              3,4      -0,7      -2,1       -1,6     µ.δ.σ.    µ.δ.σ.
        (% του δυνητικού ΑΕΠ)               2010
                                        ΠΣ Φεβ. 2009          0,8      -0,1      -0,6       -0,5       -0,2    µ.δ.σ.
                                       ΠΣ Απρ. 2010         -17,7      -8,5     -11,5      -12,2      -12,6     -12,9
   Καθαρός δανεισµός έναντι της
                                          COM Μάι.
               αλλοδαπής                                    -17,6      -8,2      -6,8       -6,7     µ.δ.σ.    µ.δ.σ.
                                            2010
             (% του ΑΕΠ)
                                        ΠΣ Φεβ. 2009        -12,4     -12,1     -11,5      -10,9      -10,2    µ.δ.σ.
                                       ΠΣ Απρ. 2010         43,5      40,3       41,6       42,8       43,6      44,2
     Έσοδα γενικής κυβέρνησης             COM Μάι.
                                                            43,5       40,3      41,2       41,3     µ.δ.σ.    µ.δ.σ.
             (% του ΑΕΠ)                    2010
                                        ΠΣ Φεβ. 2009         45,3      43,8      44,0       44,4       44,8    µ.δ.σ.
                                       ΠΣ Απρ. 2010         42,6      46,4       47,6       47,2       47,0      46,7
    ∆απάνες γενικής κυβέρνησης            COM Μάι.
                                                            42,6       46,4      48,3       49,0     µ.δ.σ.    µ.δ.σ.
             (% του ΑΕΠ)                    2010
                                        ΠΣ Φεβ. 2009         44,3      44,6      45,5       46,3       47,1    µ.δ.σ.
                                       ΠΣ Απρ. 2010           0,9      -6,1      -6,0       -4,5       -3,4      -2,5
    Ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης           COM Μάι.
                                                              0,9      -6,1      -7,1       -7,7     µ.δ.σ.    µ.δ.σ.
             (% του ΑΕΠ)                    2010
                                        ΠΣ Φεβ. 2009          1,0      -0,8      -1,4       -1,9       -2,2    µ.δ.σ.
                                       ΠΣ Απρ. 2010           3,7      -3,6      -3,7       -2,1       -1,0       0,1
          Πρωτογενές ισοζύγιο             COM Μάι.
                                                              3,7      -3,6      -4,4       -4,8     µ.δ.σ.    µ.δ.σ.
             (% του ΑΕΠ)                    2010
                                        ΠΣ Φεβ. 2009          3,9       1,5       0,8        0,2       -0,2    µ.δ.σ.
                                       ΠΣ Απρ. 2010          -0,2      -5,6      -5,1       -3,5       -2,8      -2,3
       Κυκλικά προσαρµοσµένο
                                          COM Μάι.
                ισοζύγιο1                                    -0,4      -5,8      -6,3       -7,1     µ.δ.σ.    µ.δ.σ.
                                            2010
             (% του ΑΕΠ)
                                        ΠΣ Φεβ. 2009          0,7      -0,8      -1,2       -1,7       -2,1    µ.δ.σ.
                                       ΠΣ Απρ. 2010          -0,2      -5,6      -5,2       -3,6       -2,9      -2,3
         ∆ιαρθρωτικό ισοζύγιο3            COM Μάι.
                                                             -0,4      -5,8      -6,3       -7,1     µ.δ.σ.    µ.δ.σ.
             (% του ΑΕΠ)                    2010
                                        ΠΣ Φεβ. 2009          0,7      -0,8      -1,2       -1,7       -2,1    µ.δ.σ.
                                       ΠΣ Απρ. 2010         48,4      56,2      61,0       63,2       63,1       62,3
     Ακαθάριστο δηµόσιο χρέος             COM Μάι.
                                                            48,4      56,2      62,3       67,6      µ.δ.σ.    µ.δ.σ.
             (% του ΑΕΠ)                    2010
                                        ΠΣ Φεβ. 2009        49,3      46,8      45,4       44,2       44,2     µ.δ.σ.
      Σηµειώσεις:
      1
        Κενά παραγωγής και κυκλικά προσαρµοσµένα ισοζύγια βάσει των προγραµµάτων, όπως έχουν υπολογιστεί εκ νέου από
   τις υπηρεσίες της Επιτροπής βάσει των πληροφοριών που περιέχονται στα προγράµµατα.
      2
        Βάσει εκτιµώµενης δυνητικής ανάπτυξης 2,0%, 2,8%, 2,8%, 2,8% και 2,8% αντιστοίχως την περίοδο 2009-2013.
      3
        Κυκλικά προσαρµοσµένο ισοζύγιο πλην εκτάκτων και λοιπών προσωρινών µέτρων. Τα έκτακτα και λοιπά προσωρινά
   µέτρα ανέρχονται σε 0,1% στα έτη 2010, 2011 και 2012 (και συνεπάγονται µείωση του ελλείµµατος) σύµφωνα µε το πλέον
   πρόσφατο πρόγραµµα. ∆εν υπάρχουν έκτακτα και λοιπά προσωρινά µέτρα στις εαρινές προβλέψεις του 2010 των
   υπηρεσιών της Επιτροπής.
EL                                                         13                                                         EL
 ---pagebreak---      Πηγή:
     Πρόγραµµα σταθερότητας (ΠΣ)· εαρινές προβλέψεις 2010 των υπηρεσιών της Επιτροπής (COM)· υπολογισµοί των
   υπηρεσιών της Επιτροπής.
EL                                                       14                                                  EL


title: Σύσταση του Συμβουλίου, της 8ης Ιουλίου 2014 , σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων των Κάτω Χωρών για το 2014 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας των Κάτω Χωρών για το 2014

text:
               29.7.2014

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               C 247/88

         ΣΫΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
   της 8ης Ιουλίου 2014
   σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων των Κάτω Χωρών για το 2014 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας των Κάτω Χωρών για το 2014
   2014/C 247/17
   ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
   Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,
   Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,
   Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,
   Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
   Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
   Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής απασχόλησης,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της οικονομικής και δημοσιονομικής επιτροπής,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής κοινωνικής προστασίας,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής οικονομικής πολιτικής,
   Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)

               Στις 26 Μαρτίου 2010, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε με την πρόταση της Επιτροπής για τη δρομολόγηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», μιας νέας στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η οποία, βασιζόμενη στον μεγαλύτερο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών, εστιάζεται στους νευραλγικούς τομείς στους οποίους απαιτείται δράση ώστε να ενισχυθεί το δυναμικό διατηρήσιμης ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.

               (2)

               Στις 13 Ιουλίου 2010, το Συμβούλιο, με βάση τις προτάσεις της Επιτροπής, εξέδωσε σύσταση σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς της οικονομικής πολιτικής των κρατών μελών και της Ένωσης (2010 έως 2014) και, στις 21 Οκτωβρίου 2010, εξέδωσε απόφαση σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών (3), οι οποίες από κοινού αποτελούν τις «ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές». Τα κράτη μέλη κλήθηκαν να λαμβάνουν υπόψη τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές στις οικονομικές πολιτικές και στις πολιτικές για την απασχόληση.

               (3)

               Στις 29 Ιουνίου 2012, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των κρατών μελών ενέκριναν «Σύμφωνο για την ανάπτυξη και την απασχόληση», το οποίο παρέχει ένα συνεκτικό πλαίσιο δράσης σε επίπεδο κρατών μελών, ΕΕ και ευρωζώνης, με την κινητοποίηση όλων των δυνατών μηχανισμών, μέσων και πολιτικών. Έλαβαν απόφαση σχετικά με τη δράση που πρέπει να αναληφθεί στο επίπεδο των κρατών μελών, ιδίως εκφράζοντας την απόλυτη προσήλωσή τους στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και στην εφαρμογή των συστάσεων ανά χώρα.

               (4)

               Στις 9 Ιουλίου 2013, το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση (4) σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων των Κάτω Χωρών για το 2013 και εξέδωσε τη γνώμη του σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας των Κάτω Χωρών για την περίοδο 2012-2017. Στις 15 Νοεμβρίου 2013, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 473/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5), η Επιτροπή υπέβαλε τη γνώμη της για το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος των Κάτω Χωρών για το 2014.

               (5)

               Στις 13 Νοεμβρίου 2013, η Επιτροπή εξέδωσε την ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης, δίνοντας το εναρκτήριο λάκτισμα για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο του 2014 σχετικά με τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Επίσης, στις 13 Νοεμβρίου 2013, η Επιτροπή, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, εξέδωσε την έκθεση για τον Μηχανισμό Επαγρύπνησης, στην οποία προσδιόρισε τις Κάτω Χώρες ως ένα από τα κράτη μέλη τα οποία θα έπρεπε να υποβληθούν σε εμπεριστατωμένη επισκόπηση.

               (6)

               Στις 20 Δεκεμβρίου 2013, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες για την εξασφάλιση χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, δημοσιονομικής εξυγίανσης και δράσης για την ενίσχυση της ανάπτυξης. Υπογράμμισε την ανάγκη να επιδιωχθεί διαφοροποιημένη, φιλική προς την ανάπτυξη δημοσιονομική εξυγίανση, να αποκατασταθούν οι κανονικές συνθήκες δανειοδότησης στην οικονομία, να προωθηθούν η ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα, να καταπολεμηθούν η ανεργία και οι κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης και να εκσυγχρονιστεί η δημόσια διοίκηση.

               (7)

               Στις 5 Μαρτίου 2014, η Επιτροπή εξέδωσε τα αποτελέσματα της εμπεριστατωμένης επισκόπησής της για τις Κάτω Χώρες, δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011. Η ανάλυση της Επιτροπής οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι Κάτω Χώρες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μακροοικονομικές ανισορροπίες, οι οποίες απαιτούν παρακολούθηση και δράση σε επίπεδο πολιτικής. Ιδίως, χρήζουν προσοχής οι μακροοικονομικές εξελίξεις όσον αφορά το χρέος του ιδιωτικού τομέα και την εν εξελίξει απομόχλευση, σε συνδυασμό με τις εναπομένουσες ανεπάρκειες στην αγορά στέγης. Μολονότι το μεγάλο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών δεν δημιουργεί κινδύνους ανάλογους με εκείνους των μεγάλων ελλειμμάτων και συνδέεται εν μέρει με την ανάγκη απομόχλευσης, η Επιτροπή θα παρακολουθήσει τις εξελίξεις του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών στις Κάτω Χώρες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

               (8)

               Στις 29 Απριλίου 2014, οι Κάτω Χώρες υπέβαλαν το εθνικό τους πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2014 και στις 30 Απριλίου 2014 το εθνικό πρόγραμμα σταθερότητας του 2014. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η αλληλεξάρτησή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν συγχρόνως.

               (9)

               Στόχος της δημοσιονομικής στρατηγικής που περιγράφεται στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2014 είναι να διασφαλιστεί ότι η διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το 2013 είναι διατηρήσιμη και να επιτευχθεί δημοσιονομική θέση που προσεγγίζει τον μεσοπρόθεσμο στόχο μέχρι το 2015. Σύμφωνα με τον μεσοπρόθεσμο στόχο, το διαρθρωτικό έλλειμμα δεν πρέπει να ξεπερνά το 0,5 % του ΑΕΠ κατ' εφαρμογή των απαιτήσεων του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Παρόλο που εφαρμόστηκαν πρόσθετα σημαντικά δημοσιονομικά μέτρα, το (εκ νέου υπολογισθέν) διαρθρωτικό ισοζύγιο του 2014 αναμένεται να παραμείνει σταθερό σε σχέση με αυτό του 2013, γεγονός που καταδεικνύει σημαντική απόκλιση από την απαιτούμενη ελάχιστη προσαρμογή του 0,5 % του ΑΕΠ. Το 2015, το (εκ νέου υπολογισθέν) διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να βελτιωθεί κατά 0,3 ποσοστιαίες του ΑΕΠ. Οι δαπάνες αναμένεται να αυξηθούν με ρυθμό σύμφωνο προς την τιμή αναφοράς για τις δαπάνες τόσο το 2014 όσο και το 2015. Μετά από συνολική αξιολόγηση της δημοσιονομικής στρατηγικής των Κάτω Χωρών, η πορεία προσαρμογής προς την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου είναι εν μέρει ευθυγραμμισμένη με τις απαιτήσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας, το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να σταθεροποιηθεί το 2015 και στη συνέχεια να μειωθεί. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα είναι εύλογο και καταρτίστηκε από το ανεξάρτητο Γραφείο Αναλύσεων Οικονομικής Πολιτικής των Κάτω Χωρών. Οι κίνδυνοι για τους δημοσιονομικούς στόχους φαίνεται να είναι σημαντικοί αλλά σε γενικές γραμμές ισορροπημένοι. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2014 αναμένεται σταθεροποίηση του διαρθρωτικού ισοζυγίου το 2014 και βελτίωση κατά 0,5 % του ΑΕΠ το 2015. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής οι Κάτω Χώρες θα συμμορφωθούν με τις τιμές αναφοράς για τις δαπάνες το 2014, αλλά όχι το 2015. Για να ενισχυθεί το αναπτυξιακό δυναμικό των Κάτω Χωρών, έχει πρωταρχική σημασία η απαιτούμενη εξυγίανση να διασφαλίζει δαπάνες για τόνωση της ανάπτυξης, για παράδειγμα στους τομείς της καινοτομίας και της έρευνας, συμπεριλαμβανομένων της βασικής έρευνας, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Με βάση την αξιολόγηση του προγράμματος και τις προβλέψεις της Επιτροπής, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι οι Κάτω Χώρες μείωσαν το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης σαφώς κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2013, αλλά υφίσταται κίνδυνος απόκλισης από τις απαιτήσεις του προληπτικού σκέλους από το έτος 2014.

               (10)

               Σημαντική πρόκληση συνιστά η αγορά στέγης όπου επί δεκαετίες έχουν συσσωρευτεί δυσκαμψίες και στρεβλωτικά κίνητρα διαμορφώνοντας συνήθειες όσον αφορά τη χρηματοδότηση στέγης και τις τομεακές αποταμιεύσεις. Η τάση των νοικοκυριών να λαμβάνουν μεγάλα ενυπόθηκα δάνεια με εγγύηση ακίνητα αντανακλά σε μεγάλο βαθμό μακροχρόνια φορολογικά κίνητρα, ιδίως την πλήρη έκπτωση των τόκων ενυπόθηκων δανείων. Από τον Απρίλιο του 2012, έχει εφαρμοστεί μια σειρά από μέτρα ώστε να αντιμετωπιστούν εν μέρει τα εν λόγω κίνητρα. Ορισμένα από αυτά προβλέπουν προσαρμογές της φορολογικής μεταχείρισης της στεγαστικής χρηματοδότησης. Η βαθμιαία πορεία προς τον περιορισμό των φορολογικών απαλλαγών επί των τόκων στα ενυπόθηκα δάνεια και την αύξηση των κινήτρων για αποπληρωμή είναι εγγυημένη, αλλά η σταδιακή εφαρμογή του μέτρου αυτού γίνεται με υπερβολικά αργό ρυθμό ώστε να επηρεάσει αισθητά τη συμπεριφορά αποπληρωμής. Ο δείκτης δανείου - αξίας ύψους 100 %, που προβλέπεται να επιτευχθεί το 2018, παραμένει υψηλός. Η αγορά ενοικίασης ακινήτων υφίσταται περιορισμούς λόγω κανονιστικών ρυθμίσεων και της ύπαρξης ενός πολύ μεγάλου τομέα κοινωνικής στέγης ο οποίος πρέπει να ανταποκριθεί σε μεγάλες λίστες αναμονής. Η πρόσφατη εισαγωγή στον τομέα της κοινωνικής στέγης μιας διαφοροποίησης των ενοικίων που βασίζεται περισσότερο στο εισόδημα, αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά ο αντίκτυπος του μέτρου είναι περιορισμένος. Επιτρέπεται ακόμη στις εταιρείες κοινωνικής στέγης να κτίζουν κατοικίες με μηνιαίο μίσθωμα που υπερβαίνει το ανώτατο όριο του κοινωνικού μισθώματος. Παρόλο που στις συστάσεις του 2013 έγινε έκκληση για στήριξη των νοικοκυριών με τις μεγαλύτερες ανάγκες, ο αναπροσανατολισμός αυτός δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Συνεπώς, ενώ τα προτεινόμενα μέτρα συνιστούν βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, ο συνολικός ρυθμός των μεταρρυθμίσεων είναι αργός στην αντιμετώπιση των υφιστάμενων προβλημάτων και πρέπει συνεπώς να επισπευσθεί, όταν η οικονομία το επιτρέψει, εξακολουθώντας παράλληλα τη διασφάλιση διαθέσιμης κοινωνικής στέγης σε μειονεκτούντες πολίτες που δεν είναι σε θέση να αποκτήσουν στέγη υπό τους όρους της αγοράς, ακόμη και σε τόπους που παρουσιάζουν υψηλή ζήτηση.

               (11)

               Η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος βελτιώθηκε με τη σταδιακή αύξηση της νόμιμης ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 65 έτη το 2012 στα 67 έτη το 2023. Οι Κάτω Χώρες δρομολόγησαν εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις στους υπό δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση πυλώνες του συνταξιοδοτικού συστήματος και στο σύστημα μακροχρόνιας περίθαλψης. Τούτο συμπληρώνεται από μεταρρυθμίσεις που ενθαρρύνουν εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας να παραμένουν ενεργοί για περισσότερα έτη και αυξάνουν την κινητικότητα στην αγορά εργασίας. Με τις μεταρρυθμίσεις στο σύστημα μακροχρόνιας περίθαλψης μεταβιβάστηκαν αρμοδιότητες στους δήμους με μείωση της συνολικής δαπάνης και εστίαση στα οφέλη από την αποτελεσματικότητα. Δεν έχουν ακόμη εγκριθεί τμήματα των ουσιαστικών αυτών μεταρρυθμίσεων. Στις προκλήσεις που απομένει να αντιμετωπιστούν περιλαμβάνεται ο κατάλληλος επιμερισμός του κόστους και των κινδύνων εντός και μεταξύ των γενεών, καθώς και η παρακολούθηση της ποιότητας και της προσβασιμότητας της μακροχρόνιας περίθαλψης. Η εφαρμογή των σχεδίων μεταρρύθμισης της μακροχρόνιας περίθαλψης αναμένεται να συμβάλει στον περιορισμό του ραγδαία αυξανόμενου κόστους λόγω της δημογραφικής γήρανσης και ως εκ τούτου να στηρίξει τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να διατηρηθεί στο κατάλληλο επίπεδο η ποιότητα και η προσβασιμότητα της μακροχρόνιας περίθαλψης.

               (12)

               Οι μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας που προτείνονται από την κυβέρνηση αποσκοπούν στην αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και στην κινητικότητα. Ο νόμος περί συμμετοχής έχει ως στόχο την αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, οι μεταρρυθμίσεις δεν έχουν ακόμη κατοχυρωθεί νομικά. Επιπλέον, χρειάζονται περαιτέρω μέτρα για να περιοριστούν τα φορολογικά αντικίνητρα στον τομέα της εργασίας και να βελτιωθεί η απασχολησιμότητα των ατόμων που βρίσκονται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών, των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών, των μειονεκτούντων ατόμων και των ηλικιωμένων. Οι Κάτω Χώρες ανακοίνωσαν μεταρρυθμίσεις στο σύστημα επιδομάτων ανεργίας και στη σχετικά αυστηρή νομοθεσία τους για την προστασία της απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένου φορολογικού κινήτρου για την αύξηση της συμμετοχής. Ωστόσο, ενώ τα μέτρα αυτά στοχεύουν στη σωστή κατεύθυνση, δεν μπορούν να αξιολογηθούν πλήρως πριν εφαρμοστούν στην πράξη. Η ταχύτερη άρση των υπολειπόμενων αντικινήτρων για το δεύτερο ενεργό μέλος των οικογενειών ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των ωρών εργασίας, διαθέτει δυναμικό για περαιτέρω μείωση μελλοντικών ελλείψεων σε εργατικό δυναμικό. Τέλος, η καλύτερη χρησιμοποίηση της υφιστάμενης ευελιξίας στο θεσμικό πλαίσιο για μεγαλύτερη διαφοροποίηση στις αυξήσεις μισθών δύναται να στηρίξει το συνολικό εισόδημα των νοικοκυριών και, κατ' επέκταση, την εγχώρια ζήτηση χωρίς να πλήξει την ανταγωνιστικότητα.

               (13)

               Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή διενήργησε συνολική ανάλυση της οικονομικής πολιτικής των Κάτω Χωρών. Αξιολόγησε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και το πρόγραμμα σταθερότητας. Έλαβε υπόψη όχι μόνο τη χρησιμότητά τους για την άσκηση διατηρήσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στις Κάτω Χώρες, αλλά και το κατά πόσο συνάδουν με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της ΕΕ, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διαμόρφωση των μελλοντικών εθνικών αποφάσεων. Οι συστάσεις που διατυπώνει στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις 1 έως 4 κατωτέρω.

               (14)

               Βάσει της παρούσας αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης των Κάτω Χωρών και η γνώμη (6) του αντικατοπτρίζεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω.

               (15)

               Βάσει της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της παρούσας αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και το πρόγραμμα σταθερότητας. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις 2 και 4 κατωτέρω.

               (16)

               Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή πραγματοποίησε επίσης ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της ζώνης του ευρώ στο σύνολό της. Επ' αυτής της βάσεως, το Συμβούλιο εξέδωσε ειδικές συστάσεις που απευθύνονται στα κράτη μέλη που έχουν ως νόμισμα το ευρώ (7). Ως κράτος με νόμισμα το ευρώ, οι Κάτω Χώρες θα πρέπει επίσης να διασφαλίσουν την πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή των συστάσεων αυτών,

         ΣΥΝΙΣΤΑ στις Κάτω Χώρες να αναλάβουν δράση κατά την περίοδο 2014-2015 προκειμένου:

               1.

               Μετά τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, να ενισχύσει τα δημοσιονομικά μέτρα για το 2014 δεδομένης της εμφάνισης διαφοράς κατά 0,5 % του ΑΕΠ, με βάση τις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2014, επισημαίνοντας τον κίνδυνο σημαντικής απόκλισης σε σχέση με το προληπτικό σκέλος των απαιτήσεων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Το 2015, να ενισχύσουν σημαντικά τη δημοσιονομική στρατηγική ώστε να εξασφαλίσουν την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου και να τη διατηρήσουν στη συνέχεια, καθώς και να διασφαλίσουν την τήρηση του κανόνα για το χρέος ώστε να διατηρήσουν τον δείκτη χρέους της γενικής κυβέρνησης σε σταθερά πτωτική τροχιά. Να προστατεύσουν τις δαπάνες σε τομείς που συνδέονται άμεσα με την ανάπτυξη, όπως η εκπαίδευση, η καινοτομία και η έρευνα.

               2.

               Όταν το επιτρέπουν οι οικονομικές συνθήκες, να εντείνουν τις προσπάθειες μεταρρύθμισης της αγοράς στέγης επιταχύνοντας τον περιορισμό της έκπτωσης φόρου για τους τόκους ενυπόθηκων δανείων, δημιουργώντας έναν περισσότερο προσανατολισμένο στην αγορά μηχανισμό για τον καθορισμό των ενοικίων, καθώς και συνδέοντας περισσότερο τα ενοίκια με το οικογενειακό εισόδημα στον τομέα κοινωνικής στέγης. Να παρακολουθήσουν τον αντίκτυπο που έχουν οι μεταρρυθμίσεις στον τομέα κοινωνικής στέγης σε στην προσβασιμότητα και την δυνατότητα πρόσβασης από οικονομικά άποψη των νοικοκυριών με χαμηλά εισοδήματα. Να συνεχίσουν τις προσπάθειες επανεστίασης των πολιτικών κοινωνικής στέγης ώστε να στηρίζουν τα νοικοκυριά με τις μεγαλύτερες ανάγκες.

               3.

               Να εφαρμόσουν μεταρρυθμίσεις του δεύτερου πυλώνα του συνταξιοδοτικού συστήματος, διασφαλίζοντας τον κατάλληλο επιμερισμό του κόστους και των κινδύνων εντός και μεταξύ των γενεών. Να στηρίξουν τη σταδιακή αύξηση της νόμιμης ηλικίας συνταξιοδότησης με μέτρα για την βελτίωση της απασχολησιμότητας των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Να εφαρμόσουν την προβλεπόμενη μεταρρύθμιση στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης στοχεύοντας στη διασφάλιση της διατηρησιμότητας, εξασφαλίζοντας παράλληλα δίκαιη πρόσβαση, καθώς και την ποιότητα των υπηρεσιών και την παρακολούθηση των επιπτώσεών τους.

               4.

               Να λάβουν περαιτέρω μέτρα για την ενίσχυση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας ιδίως για τα άτομα που βρίσκονται στα περιθώρια της αγοράς εργασίας και να μειώσουν τα φορολογικά αντικίνητρα για την εργασία. Να εφαρμόσουν τις μεταρρυθμίσεις της νομοθεσίας για την προστασία της απασχόλησης και του συστήματος επιδομάτων ανεργίας και να αντιμετωπίσουν περαιτέρω τις δυσκαμψίες της αγοράς εργασίας. Σε διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και σύμφωνα με την εθνική πρακτική, να επιτρέψουν μεγαλύτερες διαφοροποιήσεις στις μισθολογικές αυξήσεις, αξιοποιώντας πλήρως το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο.

      Βρυξέλλες, 8 Ιουλίου 2014.

            Για το Συμβούλιο

            Ο Πρόεδρος

         P.C. PADOAN

      (1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

      (2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

      (3)  Διατηρούνται για το 2014 με την απόφαση 2014/322/ΕΕ του Συμβουλίου, της 6ης Μαΐου 2014, για τις κατευθυντήριες γραμμές των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών για το 2014 (ΕΕ L 165 της 4.6.2014, σ. 49).

      (4)  ΕΕ C 217 της 30.7.2013, σ. 89.

      (5)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 473/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 2013, σχετικά με κοινές διατάξεις για την παρακολούθηση και την εκτίμηση των σχεδίων δημοσιονομικών προγραμμάτων και τη διασφάλιση της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος των κρατών μελών στη ζώνη του ευρώ (ΕΕ L 140 της 27.5.2013, σ. 11).

      (6)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

      (7)  Βλέπε σελίδα 141 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας.


title: Σύσταση του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2017, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σλοβακίας για το 2017 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Σλοβακίας για το 2017

text:
               9.8.2017

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               C 261/110

         ΣΫΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
   της 11ης Ιουλίου 2017
   σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σλοβακίας για το 2017 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Σλοβακίας για το 2017
   (2017/C 261/24)
   ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
   Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,
   Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,
   Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
   Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
   Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,
   Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)

               Στις 16 Νοεμβρίου 2016 η Επιτροπή εξέδωσε την Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης, με την οποία σηματοδοτήθηκε η έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2017 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Οι προτεραιότητες της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 9-10 Μαρτίου 2017. Στις 16 Νοεμβρίου 2016, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), η Επιτροπή εξέδωσε την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Σλοβακία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημέρα η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ. Η σύσταση αυτή εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 9-10 Μαρτίου 2017. Στις 21 Μαρτίου 2017 το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση για την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ») (3).

               (2)

               Ως κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ και λαμβανομένης υπόψη της στενής διασύνδεσης των οικονομιών της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, η Σλοβακία θα πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή της σύστασης για τη ζώνη του ευρώ, όπως αντικατοπτρίζεται στις κατωτέρω συστάσεις 1 έως 2.

               (3)

               Η έκθεση χώρας του 2017 για τη Σλοβακία δημοσιεύτηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2017. Στην έκθεση αξιολογήθηκε η πρόοδος της Σλοβακίας όσον αφορά την εφαρμογή των συστάσεων ανά χώρα που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 12 Ιουλίου 2016, η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις ανά χώρα που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Σλοβακίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

               (4)

               Στις 26 Απριλίου 2017 η Σλοβακία υπέβαλε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2017 και το πρόγραμμα σταθερότητας για το 2017. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (5)

               Οι σχετικές συστάσεις ανά χώρα ελήφθησαν υπόψη στον προγραμματισμό των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (ΕΔΕΤ) για την περίοδο 2014-2020. Όπως προβλέπεται στο άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), όταν είναι αναγκαίο για τη στήριξη της εφαρμογής των σχετικών συστάσεων του Συμβουλίου, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από ένα κράτος μέλος να επανεξετάσει και να προτείνει τροποποιήσεις στην οικεία συμφωνία εταιρικής σχέσης και στα σχετικά προγράμματα. Η Επιτροπή έχει παράσχει περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με το πώς θα μπορούσε να κάνει χρήση της διάταξης αυτής σε κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των μέτρων που συνδέουν την αποτελεσματικότητα των ΕΔΕΤ με την υγιή οικονομική διακυβέρνηση.

               (6)

               Η Σλοβακία υπόκειται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2017, η κυβέρνηση σχεδιάζει να βελτιώσει το ονομαστικό έλλειμμα στο 1,3 % του ΑΕγχΠ το 2017 και περαιτέρω σταδιακά στο 0 % του ΑΕγχΠ το 2019 και το 2020. Ο μεσοπρόθεσμος δημοσιονομικός στόχος —διαρθρωτικό έλλειμμα της τάξης του 0,5 % του ΑΕγχΠ— αναμένεται να επιτευχθεί το 2018. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας για το 2017, ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕγχΠ αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 46 % έως το 2020. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι εν λόγω δημοσιονομικές προβλέψεις είναι ευλογοφανές.

               (7)

               Στις 12 Ιουλίου 2016 το Συμβούλιο συνέστησε στη Σλοβακία να επιτύχει ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή 0,5 % του ΑΕγχΠ για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου το 2017. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής για το 2017, υπάρχει κίνδυνος κάποιας απόκλισης από τη σύσταση αυτή το 2017.

               (8)

               Το 2018, με βάση τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, αναμένεται περαιτέρω προσαρμογή της Σλοβακίας προς την κατεύθυνση του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου της για διαρθρωτικό έλλειμμα 0,5 % του ΑΕγχΠ. Σύμφωνα με τον από κοινού συμφωνηθέντα πίνακα προσαρμογής στο πλαίσιο του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η εν λόγω προσαρμογή μεταφράζεται σε απαίτηση για ονομαστικό ρυθμό αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών (5) που δεν θα υπερβεί το 2,9 %. Θα αντιστοιχεί σε διαρθρωτική προσαρμογή της τάξης του 0,5 % του ΑΕγχΠ. Σε περίπτωση μη αλλαγής των πολιτικών, υπάρχει κίνδυνος σημαντικής απόκλισης από την απαίτηση αυτή κατά την περίοδο 2017-2018 συνολικά. Γενικά, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι η Σλοβακία πρέπει να είναι έτοιμη να λάβει περαιτέρω μέτρα για να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση το 2017 και ότι το 2018 θα χρειαστούν περαιτέρω μέτρα για τη συμμόρφωση με τις διατάξεις του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ωστόσο, όπως προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97, η αξιολόγηση των δημοσιονομικών προγραμμάτων και των αποτελεσμάτων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το δημοσιονομικό ισοζύγιο του κράτους μέλους υπό το πρίσμα των κυκλικών συνθηκών. Όπως υπενθυμίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο του 2017 που συνοδεύει τις εν λόγω συστάσεις ανά χώρα, η αξιολόγηση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματος του 2018 και η επακόλουθη αξιολόγηση των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων του 2018 θα πρέπει να λάβουν δεόντως υπόψη τον στόχο να επιτευχθεί δημοσιονομικός προσανατολισμός που να συμβάλλει στην ενίσχυση της εν εξελίξει ανάκαμψης και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών της Σλοβακίας. Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο σημειώνει ότι η Επιτροπή προτίθεται να διενεργήσει συνολική αξιολόγηση σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97, ιδίως με βάση την κυκλική κατάσταση της Σλοβακίας.

               (9)

               Τα δημόσια οικονομικά της Σλοβακίας εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν κινδύνους μακροπρόθεσμα. Οι δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης εξακολουθούν να υπονομεύουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών δεδομένου ότι η αύξηση της οικονομικής αποδοτικότητας της υγειονομικής περίθαλψης στη Σλοβακία εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση. Έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για τον εξορθολογισμό της νοσοκομειακής περίθαλψης και τη μείωση του κόστους, αλλά δεν υπάρχουν ακόμη απτά αποτελέσματα. Κατά την επανεξέταση των δαπανών το 2016 εντοπίστηκαν ορισμένες δυνατότητες εξοικονόμησης. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, η έμπρακτη πρόοδος προς τη συνολική μεταρρύθμιση της υγειονομικής περίθαλψης και των δαπανών στον τομέα της υγείας παρουσιάζει καθυστερήσεις ενώ η καθιέρωση του συστήματος κλειστών ενοποιημένων νοσηλίων και η δρομολόγηση συστημάτων ηλεκτρονικής υγείας σημειώνουν βραδεία πρόοδο. Στο μεταξύ, το έλλειμμα του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος αναμένεται να διπλασιαστεί μακροπρόθεσμα, ενώ η ηλικία συνταξιοδότησης στη Σλοβακία είναι μεταξύ των χαμηλότερων στην Ένωση. Οι πρόσφατες προσαρμογές του συνταξιοδοτικού συστήματος είναι σε μεγάλο βαθμό περιστασιακές και βραχυπρόθεσμες.

               (10)

               Η φοροδιαφυγή και η φοροαποφυγή έχουν μειωθεί και καταβάλλονται προσπάθειες για την αύξηση της οικειοθελούς συμμόρφωσης. Χάρη στη βελτίωση της είσπραξης των φόρων έχει μειωθεί σημαντικά αυτό που στο παρελθόν χαρακτηριζόταν ως υψηλό έλλειμμα ΦΠΑ. Ο περιορισμός της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ φαίνεται να είχε επίσης θετικές επιπτώσεις στην είσπραξη των φόρων εισοδήματος εταιρειών. Η οικονομική διοίκηση επικεντρώνεται στη βελτίωση της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία περί ΦΠΑ, ιδίως μέσω του ελέγχου. Παράλληλα, εξετάζονται μη ελεγκτικές ενέργειες για την ενίσχυση της οικειοθελούς φορολογικής συμμόρφωσης.

               (11)

               Παρά τις βελτιώσεις στην αγορά εργασίας χάρη στην ισχυρή οικονομική ανάκαμψη και στην έντονη δημιουργία θέσεων εργασίας, η μακροχρόνια ανεργία παραμένει πρόβλημα. Το ποσοστό της μακροχρόνιας ανεργίας εξακολουθεί να είναι από τα υψηλότερα στην Ένωση. Πλήττει ιδιαίτερα τους περιθωριοποιημένους Ρομά, τα άτομα με χαμηλή ειδίκευση και τους νέους. Επιπλέον, οι περιφερειακές ανισότητες εξακολουθούν να υφίστανται —το ποσοστό ανεργίας στην ανατολική Σλοβακία εξακολουθεί να είναι διπλάσιο από αυτό της Μπρατισλάβα. Η συμμετοχή των ενηλίκων στη διά βίου μάθηση και στην εκπαίδευση δεύτερης ευκαιρίας εξακολουθεί να είναι μικρή. Παρά τη θέσπιση μέτρων ενθάρρυνσης των χαμηλόμισθων στην εργασία, καθώς και την τρέχουσα μεταρρύθμιση των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, εξακολουθούν να υπάρχουν δυσκολίες όσον αφορά την παροχή εξατομικευμένης στήριξης στους μακροχρόνια ανέργους και στις ευάλωτες ομάδες, μεταξύ άλλων και λόγω μεγάλου φόρτου εργασίας. Το σλοβακικό πρόγραμμα δράσης για την ένταξη των μακροχρόνια ανέργων, το οποίο σε μεγάλο βαθμό χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, επιδιώκει να διορθώσει την κατάσταση αυτή μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης για την παροχή εξατομικευμένων υπηρεσιών. Τούτο θα επιτευχθεί μέσω της παροχής εξειδικευμένων συμβουλών, νέου συστήματος καταγραφής προσόντων, της συνεργασίας με ιδιωτικά γραφεία εύρεσης εργασίας και της παροχής στοχευμένων προγραμμάτων κατάρτισης που έχουν σχεδιαστεί από εργοδότες με βάση τις ανάγκες της περιφερειακής αγοράς εργασίας. Η συμμετοχή των Ρομά στη σλοβακική αγορά εργασίας εξακολουθεί να είναι πολύ μικρή και η πρόοδος προς την αύξηση του ποσοστού απασχόλησής τους είναι βραδεία. Τα χαμηλά επίπεδα εκπαίδευσης και δεξιοτήτων καθώς και οι διακρίσεις αποτελούν παράγοντες που συμβάλλουν στις χαμηλές επιδόσεις τους στην αγορά εργασίας. Το μικρό ποσοστό απασχόλησης των γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία αντικατοπτρίζει τις μακρές περιόδους γονικής άδειας (έως τρία έτη), της οποίας σπανίως κάνουν χρήση οι άνδρες, την έλλειψη υπηρεσιών παιδικής μέριμνας, ιδίως για παιδιά ηλικίας κάτω των τριών ετών, και την περιορισμένη υιοθέτηση ευέλικτων εργασιακών ρυθμίσεων.

               (12)

               Το εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι επαρκώς προσανατολισμένο στην αύξηση του οικονομικού δυναμικού της Σλοβακίας. Τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα και το επίπεδο βασικών δεξιοτήτων παραμένουν απογοητευτικά σε σχέση με τα διεθνή πρότυπα και επιδεινώθηκαν κατά την περίοδο 2012-2015. Επιπλέον, εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες διαφορές σε περιφερειακό επίπεδο. Οι κακές επιδόσεις συνδέονται κυρίως με τις έντονες επιδράσεις του κοινωνικοοικονομικού και εθνοτικού υπόβαθρου των μαθητών, με θέματα ισότητας, πρόσβασης και συμμετοχικότητας, καθώς και με τη σχετικά χαμηλή ελκυστικότητα του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού. Παρά την αύξηση των αποδοχών των εκπαιδευτικών σε δύο φάσεις το 2016 (4 % τον Ιανουάριο και 6 % τον Σεπτέμβριο) και τις περαιτέρω αυξήσεις που προβλέπονται για το διάστημα 2017-2020, το μη ανταγωνιστικό μισθολογικό καθεστώς και η περιορισμένη διαρκής κατάρτιση των διδασκόντων είναι ορισμένοι από τους παράγοντες για τους οποίους το επάγγελμα εξακολουθεί να αδυνατεί να προσελκύσει νέους μελλοντικούς εκπαιδευτικούς και εκείνους που κατοικούν σε πιο ανεπτυγμένες περιφέρειες της χώρας. Η προσφάτως θεσπισθείσα νομοθεσία για την εξάλειψη των διαχωρισμών, όσον αφορά την περιθωριοποιημένη κοινότητα των Ρομά, δεν εφαρμόζεται ακόμη πλήρως ώστε να επιτευχθούν θετικές αλλαγές και να αυξηθεί η συμμετοχή τους στην κανονική εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς, με ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση και φροντίδα κατά την πρώιμη παιδική ηλικία, καθώς και στην προσχολική εκπαίδευση.

               (13)

               Η δημόσια διοίκηση της Σλοβακίας εκσυγχρονίζεται, αλλά η διαφθορά εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση. Οι αντιλήψεις περί διαφθοράς παραμένουν έντονα αρνητικές και αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για τις επιχειρήσεις. Οι μηχανισμοί ελέγχου και η επιβολή κανόνων για την καταπολέμηση της διαφθοράς εξακολουθούν να φαίνονται ανεπαρκείς, ενώ οι πρωτοβουλίες πολιτικής σχετικά με καταγγελίες για δυσλειτουργίες στο Δημόσιο και τις εικονικές εταιρείες ενδέχεται να μην επαρκούν για την επίλυση του προβλήματος. Επιπλέον, οι πρακτικές που εφαρμόζονται για τις δημόσιες συμβάσεις υπολείπονται των βέλτιστων πρακτικών σε πολλούς τομείς. Καταρτίζονται μέτρα επιμόρφωσης προκειμένου να εκπαιδευτεί το προσωπικό στη χρήση πιο αποτελεσματικού συστήματος δημοσίων συμβάσεων. Ωστόσο, οι συγκρούσεις συμφερόντων, οι ειδικά σχεδιασμένες συγγραφές υποχρεώσεων και η υπερβολική χρήση των κριτηρίων χαμηλότερης τιμής εξακολουθούν να αποτελούν πηγή ανησυχίας και έχουν ως αποτέλεσμα περιορισμένο ανταγωνισμό με βάση την ποιότητα. Αναφέρεται διαρκώς ότι οι αδυναμίες του τομέα των δημόσιων συμβάσεων επηρεάζουν την αποτελεσματική κατανομή των δημοσίων πόρων.

               (14)

               Είναι δύσκολο και δαπανηρό για τις εταιρείες να συμμορφώνονται με τη νομοθεσία εξαιτίας ενός συχνά μεταβαλλόμενου νομοθετικού περιβάλλοντος, ενώ οι νομοθετικές και κανονιστικές ρυθμίσεις και οι διαδικασίες αφερεγγυότητας δεν θεωρούνται συχνά αρκετά φιλικές προς τις επιχειρήσεις. Προσφάτως συστάθηκε διυπουργική ομάδα εργασίας για την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, με επικεφαλής τον υφυπουργό Οικονομίας, η οποία αναμένεται να υποβάλει έως τα τέλη Ιουνίου 2017 προτάσεις μέτρων για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Παραμένουν σημαντικά κανονιστικά εμπόδια στον τομέα επιχειρηματικών υπηρεσιών της Σλοβακίας. Για την αντιμετώπιση του θέματος, τον Ιανουάριο 2017 διατυπώθηκαν ειδικές κατευθυντήριες γραμμές ανά επάγγελμα σε ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις συστάσεις μεταρρύθμισης για την κανονιστική ρύθμιση των επαγγελματικών υπηρεσιών, στο πλαίσιο δέσμης μέτρων για την αντιμετώπιση των εμποδίων στις αγορές υπηρεσιών.

               (15)

               Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας, καθώς και της ανεξαρτησίας του δικαστικού συστήματος εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για τη Σλοβακία, αν και καταβάλλονται προσπάθειες για την αντιμετώπιση των αδυναμιών. Παραμένουν ωστόσο οι ανησυχίες όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Επιπροσθέτως, η αναποτελεσματικότητα, η ανεπαρκής ικανότητα και ο κατακερματισμός εξακολουθούν να βαρύνουν τη δημόσια διοίκηση. Η έγκριση της στρατηγικής για τη διαχείριση ανθρώπινων πόρων τον Οκτώβριο 2015 και η πρόσφατη ψήφιση του νόμου περί δημόσιας διοίκησης είναι θετικά βήματα προς τα εμπρός. Το νέο πολιτικά ανεξάρτητο Συμβούλιο Δημόσιας Διοίκησης θα εποπτεύει την εφαρμογή των αρχών του νόμου περί δημόσιας διοίκησης καθώς και του κώδικα δεοντολογίας των δημοσίων υπαλλήλων. Το σύνθετο και αδιαφανές κανονιστικό πλαίσιο δυσχεραίνει τις σχέσεις μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών στην αγορά ενέργειας. Οι πρόσφατες αλλαγές στον καθορισμό των τιμολογίων διανομής δηλώνουν συνεχή πολιτική και επιχειρηματική επιρροή. Η ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής για τις τιμές της ενέργειας αναμένεται να μειωθεί μετά την έγκριση νομοθεσίας που παρέχει αφενός στην κυβέρνηση αποκλειστικό δικαίωμα να διορίζει τον πρόεδρο της ρυθμιστικής αρχής και αφετέρου στα Υπουργεία Οικονομίας και Περιβάλλοντος το δικαίωμα να παρεμβαίνουν στις διαδικασίες καθορισμού των τιμών.

               (16)

               Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2017, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Σλοβακίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2017 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας για το 2017 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2017, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς τη Σλοβακία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Σλοβακία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους ενωσιακούς κανόνες και κατευθύνσεις, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (17)

               Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας για το 2017 και η γνώμη (6) του αποτυπώνεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω,

         ΣΥΝΙΣΤΑ στη Σλοβακία να λάβει μέτρα το 2017 και το 2018 προκειμένου:

               1.

               Να καταβάλει ουσιαστική δημοσιονομική προσπάθεια το 2018, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του προληπτικού σκέλους του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να ενισχυθεί η συνεχιζόμενη ανάκαμψη και να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών της Σλοβακίας. Να βελτιώσει τη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, μεταξύ άλλων με την υλοποίηση του έργου αξιοποίησης των πόρων (value for money project).

               2.

               Να βελτιώσει τα μέτρα ενεργοποίησης για τις μειονεκτούσες ομάδες, μεταξύ άλλων με την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τους μακροχρόνια ανέργους και με την παροχή εξατομικευμένων υπηρεσιών και στοχευμένης κατάρτισης. Να αυξήσει τις ευκαιρίες απασχόλησης για τις γυναίκες, ιδίως με την επέκταση οικονομικά προσιτών και ποιοτικών υπηρεσιών παιδικής μέριμνας. Να βελτιώσει την ποιότητα της εκπαίδευσης και να αυξήσει τη συμμετοχή των Ρομά στην κανονική εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς.

               3.

               Να βελτιώσει τον ανταγωνισμό και τη διαφάνεια στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων και να εντείνει την καταπολέμηση της διαφθοράς με αυστηρότερη επιβολή της ισχύουσας νομοθεσίας. Να εγκρίνει και να υλοποιήσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη μείωση των διοικητικών και κανονιστικών εμποδίων που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις. Να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της διάρκειας διεκπεραίωσης των αστικών και εμπορικών υποθέσεων.

      Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2017.

            Για το Συμβούλιο

            Ο Πρόεδρος

         T. TÕNISTE

      (1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

      (2)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

      (3)  ΕΕ C 92 της 24.3.2017, σ. 1.

      (4)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 320).

      (5)  Οι καθαρές δημόσιες δαπάνες αποτελούνται από τις συνολικές δημόσιες δαπάνες εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους, των δαπανών για προγράμματα της Ένωσης που αναπληρώνονται στο σύνολό τους από ενωσιακά κονδύλια και των αλλαγών μη διακριτικής ευχέρειας στη χρηματοδότηση των παροχών ανεργίας. Ο εθνικά χρηματοδοτούμενος ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου εξομαλύνεται σε επίπεδο τετραετίας. Συνυπολογίζονται τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας ή οι αυξήσεις εσόδων που είναι υποχρεωτικές διά νόμου. Έκτακτα μέτρα από πλευράς τόσο εσόδων όσο και δαπανών συμψηφίζονται.

      (6)  Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.