Σημαντική ανακοίνωση νομικού περιεχομένου

|

52008SC0573

Σύσταση για Απόφαση του Συμβουλίου για την κατάργηση της απόφασης 2005/730/ΕΚ σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία  /* SEC/2008/0573 τελικό */

         El
            (...PICT...)|ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ|
            Βρυξέλλες, 7.5.2008
            SEC(2008) 573 τελικό

            Σύσταση για
            ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            για την κατάργηση της απόφασης 2005/730/ΕΚ σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία
            (υποβληθείσα από την Επιτροπή)
            ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
            1. Ιστορικο
            Το άρθρο 104 της συνθήκης ορίζει ότι τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα και προβλέπει διαδικασία για τη διαπίστωση και τη διόρθωσή τους. Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) προσδιορίζεται αναλυτικότερα στον κανονισμό ΕΚ 1467/97 του Συμβουλίου «για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος» ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1056/2005 (ΕΕ L 174, 7.7.2005, σ. 5). , που αποτελεί μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 2 της συνθήκης, η Επιτροπή παρακολουθεί την τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας με βάση δύο κριτήρια, συγκεκριμένα: α) κατά πόσο το προβλεπόμενο ή υφιστάμενο δημοσιονομικό έλλειμμα υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ (εκτός εάν ο δείκτης χρέους σημειώνει ουσιαστική και συνεχή πτώση και έχει φθάσει σε επίπεδο παραπλήσιο της τιμής αναφοράς· ή, εναλλακτικά, η υπέρβαση της τιμής αναφοράς είναι απλώς έκτακτη και προσωρινή και ο δείκτης παραμένει κοντά στην τιμή αναφοράς), και β) κατά πόσο το δημόσιο χρέος υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ (εκτός εάν ο δείκτης χρέους μειώνεται επαρκώς και πλησιάζει την τιμή αναφοράς με ικανοποιητικό ρυθμό) .[1]
            ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1056/2005 (ΕΕ L 174, 7.7.2005, σ. 5).
            Σύμφωνα με το πρωτόκολλο για τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος που προσαρτάται στη συνθήκη, η Επιτροπή παρέχει τα στοιχεία για την εφαρμογή της ΔΥΕ. Στο πλαίσιο της εφαρμογής του εν λόγω πρωτοκόλλου, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να κοινοποιούν στοιχεία για τα δημοσιονομικά ελλείμματα και το δημόσιο χρέος και άλλες συναφείς μεταβλητές δύο φορές το χρόνο, δηλαδή πριν από την 1η Απριλίου και πριν από την 1η Οκτωβρίου, σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού ΕΚ αριθ. 3605/93 του Συμβουλίου. ΕΕ L 332 της 31.12.1993, σ. 7. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ 2103/2005 (ΕΕ L 337 της 22.12.2005, σ. 1). , Η τελευταία κοινοποίηση της Πορτογαλίας μπορεί να αναζητηθεί στη διεύθυνση: http://epσ.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=2373,58110711&_dad=portal&_schema=portal .[2][3]
            ΕΕ L 332 της 31.12.1993, σ. 7. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ 2103/2005 (ΕΕ L 337 της 22.12.2005, σ. 1).
            Η τελευταία κοινοποίηση της Πορτογαλίας μπορεί να αναζητηθεί στη διεύθυνση:
            http://epσ.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=2373,58110711&_dad=portal&_schema=portal .
            Στις 22 Ιουνίου 2005, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για την Πορτογαλία με τη σύνταξη έκθεσης βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3, δεδομένου ότι το 2005 το μεν γενικό δημοσιονομικό έλλειμμα προβλεπόταν να φθάσει στο 6,2% του ΑΕΠ, το δε δημόσιο χρέος αναμενόταν να φθάσει στο 66,5% του ΑΕΠ ενώ ήδη κατά το 2003 και 2004 ήταν πάνω από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ σύμφωνα με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Ιουνίου 2005. SEC(2005) 836 .  Στις 20 Σεπτεμβρίου 2005, το Συμβούλιο αποφάσισε, ύστερα από σύσταση της Επιτροπής, ότι η Πορτογαλία παρουσίαζε υπερβολικό έλλειμμα σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6. ΕΕ L 274 της 20.10.2005, σ. 91.  Ταυτόχρονα, επίσης έπειτα από σύσταση της Επιτροπής, το Συμβούλιο απηύθυνε στην Πορτογαλία συστάσεις βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7 προκειμένου να θέσει τέρμα στην κατάσταση του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος, το αργότερο έως το 2008 Όλα τα έγγραφα που αφορούν τη ΔΥΕ για την Πορτογαλία μπορούν να αναζητηθούν στην ακόλουθη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/economy_finance/sg_pact_fiscal_policy/excessive_deficit9109_en.htm. .[4][5][6]
            SEC(2005) 836 .
            ΕΕ L 274 της 20.10.2005, σ. 91.
            Όλα τα έγγραφα που αφορούν τη ΔΥΕ για την Πορτογαλία μπορούν να αναζητηθούν στην ακόλουθη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/economy_finance/sg_pact_fiscal_policy/excessive_deficit9109_en.htm.
            Στη σύστασή του βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, το Συμβούλιο συνιστούσε τα εξής: « Οι πορτογαλικές αρχές πρέπει να μειώσουν το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης κάτω από το 3% του ΑΕΠ με αξιόπιστο και βιώσιμο τρόπο έως το 2008 αναλαμβάνοντας δράση μέσα σε ένα μεσοπρόθεσμο πλαίσιο. Συγκεκριμένα, για το σκοπό αυτό, οι πορτογαλικές αρχές πρέπει: να περιορίσουν την επιδείνωση της δημοσιονομικής κατάστασης το 2005, με την αυστηρή εφαρμογή των εξαγγελθέντων διορθωτικών μέτρων .  να εφαρμόσουν με επιμέλεια τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλισθεί συνεχής και αισθητή διόρθωση του διαρθρωτικού ελλείμματος, χωρίς έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα, με μια πολύ σημαντική μείωση του ελλείμματος το 2006 κατά 1,5% του ΑΕΠ σε σχέση με το 2005, ακολουθούμενη από τον σημαντικό περιορισμό του, τουλάχιστον κατά 0,75% του ΑΕΠ για καθένα από τα δύο επόμενα χρόνια .  να εκμεταλλευτούν κάθε δυνατή ευκαιρία προκειμένου να επισπεύσουν τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και να είναι σε ετοιμότητα προκειμένου να λάβουν τα πρόσθετα μέτρα που ενδέχεται να αποδειχθούν αναγκαία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2008 .» Το Συμβούλιο συνιστούσε επίσης « Οι πορτογαλικές αρχές πρέπει να εξασφαλίσουν ότι ο δείκτης ακαθάριστου δημόσιου χρέους βρίσκεται σε σταθερή καθοδική πορεία και ότι πλησιάζει την τιμή αναφοράς με ικανοποιητικό ρυθμό, καθώς και ότι η εξέλιξη του χρέους αντικατοπτρίζει την επιτελούμενη πρόοδο όσον αφορά τη μείωση του ελλείμματος. Προς τούτο, αποφεύγουν τις δημοσιονομικές ενέργειες που αυξάνουν το χρέος και εξετάζουν προσεκτικά τον αντίκτυπο που ενδέχεται να έχουν στο χρέος τα μεγάλα δημόσια επενδυτικά σχέδια, περιλαμβανομένων και εκείνων που πραγματοποιούνται σε σύμπραξη με τον ιδιωτικό τομέα . » Το Συμβούλιο ζήτησε από τις πορτογαλικές αρχές « να βελτιώσουν περαιτέρω τη συλλογή και την επεξεργασία των στοιχείων γενικής κυβέρνησης ».
            Επιπλέον, το Συμβούλιο κάλεσε τις πορτογαλικές αρχές « να μεριμνήσουν όπως συνεχισθούν οι προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης προς μια σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση μεσοπρόθεσμα και μετά τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, ιδίως με τη μείωση του κυκλικά προσαρμοσμένου κατά τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ ετησίως, χωρίς τη λήψη έκτακτων ή άλλων προσωρινών μέτρων .»
            Πίνακας 1: Απαιτούμενη προσαρμογή βάσει της απόφασης του Συμβουλίου της 20ής Σεπτεμβρίου 2005
            % του ΑΕΠ, εκτός αν προσδιορίζεται διαφορετικά|2005|2006|2007|2008|
            Γενικό δημοσιονομικό ισοζύγιομεταβολή στο διαρθρωτικό ισοζύγιοπ.υ.: Πραγματική αύξηση ΑΕΠ (%)|έλλειμμα (το πολύ) 6,20,8|-4,8+1,51,4|έλλειμμα < 4+¾ (τουλάχ.)2,2|έλλειμμα < 3+¾ (τουλάχ.)2,6|
            Σημείωση : διαρθρωτικό ισοζύγιο = κυκλικώς προσαρμοσμένο ισοζύγιο χωρίς έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα
            Πηγή : Σύσταση του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, στην οποία αναφέρεται το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Ιουνίου 2005
            Στις 22 Ιουνίου 2006, δηλ. μετά τη λήξη της εξάμηνης προθεσμίας για τη λήψη μέτρων που ετίθετο στη σύσταση του Συμβουλίου, η Επιτροπή προέβη σε αξιολόγηση των μέτρων που είχαν λάβει οι πορτογαλικές αρχές με σκοπό να τεθεί τέρμα στην κατάσταση του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος. Βάσει αυτής, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση προς το Συμβούλιο, στην οποία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η Πορτογαλία είχε λάβει μέτρα που σηματοδοτούσαν ικανή πρόοδο προς την κατεύθυνση της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος εντός των προθεσμιών που είχε θέσει το Συμβούλιο και ότι προς το παρόν δεν απαιτούνταν περαιτέρω ενέργειες στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος της Πορτογαλίας. SEC(2006) 786 .  Στη συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2006, το Συμβούλιο συμφώνησε με την εκτίμηση αυτή.[7]
            SEC(2006) 786 .
            Βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 12 της συνθήκης, η απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος καταργείται όταν, κατά τη γνώμη του Συμβουλίου, το υπερβολικό έλλειμμα στο συγκεκριμένο κράτος μέλος έχει διορθωθεί.
            2. Προσφατεσ εξελιξεισ στο ελλειμμα
            Από στοιχεία που υπέβαλε η Επιτροπή (Eurostat), μετά την κοινοποίηση των στοιχείων της Πορτογαλίας πριν από την 1η Απριλίου 2008, διαπιστώνεται ότι το γενικό δημοσιονομικό έλλειμμα το 2007 ανήλθε σε 2,6% του ΑΕΠ Ανακοίνωση τύπου της Εurostat αριθ. 54 της 18ης Απριλίου 2008. , ενώ το 2005 ανερχόταν σε 6,1% του ΑΕΠ και το 2006 σε 3,9% του ΑΕΠ (βλ. Πίνακα 2). Με βάση το τρέχον γνωστοποιηθέν έλλειμμα και την τιμή αναφοράς, υπάρχει μικρή πιθανότητα τυχόν μελλοντική αναθεώρηση των δημοσιονομικών λογαριασμών να οδηγήσει σε αύξηση του δείκτη ελλείμματος του 2007 σε επίπεδα άνω του  3% του ΑΕΠ. Οι δείκτες ελλειμμάτων αναθεωρούνται συνήθως – αναπροσαρμοζόμενοι προς τα πάνω ή προς τα κάτω – μετά τη δημοσίευση του πρώτου αποτελέσματος στην εαρινή κοινοποίηση. Για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, οι αναπροσαρμογές είναι συνήθως σχετικά μικρές και κατά μέσον όρο δεν απέχουν πολύ από το μηδέν. Στην περίπτωση της Πορτογαλίας, οι αναπροσαρμογές του δείκτη ελλείμματος προς τα πάνω είναι σχετικά συχνότερες από τις αναπροσαρμογές προς τα κάτω. Αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στην ύπαρξη συστηματικών σφαλμάτων κατά τη συγκέντρωση των πρώτων αποτελεσμάτων. Ωστόσο, έστω κι αν δεν μπορούν να αποκλειστούν μελλοντικές αναθεωρήσεις στους πορτογαλικούς δημοσιονομικούς λογαριασμούς, τα στοιχεία των τελευταίων ετών εμφανίζονται περισσότερο αξιόπιστα από εκείνα του παρελθόντος. [8][9]
            Ανακοίνωση τύπου της Εurostat αριθ. 54 της 18ης Απριλίου 2008.
            Οι δείκτες ελλειμμάτων αναθεωρούνται συνήθως – αναπροσαρμοζόμενοι προς τα πάνω ή προς τα κάτω – μετά τη δημοσίευση του πρώτου αποτελέσματος στην εαρινή κοινοποίηση. Για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, οι αναπροσαρμογές είναι συνήθως σχετικά μικρές και κατά μέσον όρο δεν απέχουν πολύ από το μηδέν. Στην περίπτωση της Πορτογαλίας, οι αναπροσαρμογές του δείκτη ελλείμματος προς τα πάνω είναι σχετικά συχνότερες από τις αναπροσαρμογές προς τα κάτω. Αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στην ύπαρξη συστηματικών σφαλμάτων κατά τη συγκέντρωση των πρώτων αποτελεσμάτων. Ωστόσο, έστω κι αν δεν μπορούν να αποκλειστούν μελλοντικές αναθεωρήσεις στους πορτογαλικούς δημοσιονομικούς λογαριασμούς, τα στοιχεία των τελευταίων ετών εμφανίζονται περισσότερο αξιόπιστα από εκείνα του παρελθόντος.
            Οι πρόσφατες εξελίξεις στο δημοσιονομικό έλλειμμα επήλθαν στο πλαίσιο μιας χαμηλής αλλά προοδευτικά βελτιούμενης οικονομικής ανάπτυξης, με τις πραγματικές τιμές αύξησης του ΑΕΠ να κινούνται από 0,9% το 2005 σε 1,3% το 2007. Το αρνητικό κενό παραγωγής εκτιμάται ότι μειώθηκε κάπως κατά την ίδια περίοδο.
            Η εκτέλεση του προϋπολογισμού το 2006 και 2007 αποδείχθηκε καλύτερη απ’ ότι προβλεπόταν κατά το χρόνο έκδοσης της σύστασης του άρθρου 104 παράγραφος 7. Συγκρινόμενη με τους δημοσιονομικούς στόχους που είχαν παρουσιαστεί στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Ιουνίου 2005, βάσει των οποίων κινήθηκε η παρούσα διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, όπως περιγράφεται στο τμήμα 1.  Χαρακτηριστικά, οι τιμές του ελλείμματος τα δύο αυτά χρόνια ήταν περίπου 1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ χαμηλότερες από εκείνες που προβλέπονταν αρχικά στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Ιουνίου 2005. Οι αναθεωρήσεις των στοιχείων για το ΑΕΠ στα τέλη του 2005 και στις αρχές του 2006 οδήγησαν σε υψηλότερα επίπεδα ΑΕΠ, με τελικό μηχανικό αποτέλεσμα τη μείωση του δείκτη ελλείμματος κατά 0,25 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ.  Το δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2007 αντιπαραβάλλεται επίσης με την εκτίμηση του 3% του ΑΕΠ που περιλαμβανόταν στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Δεκεμβρίου 2007. Γενικά, η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος σε επίπεδα κάτω της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ επιτεύχθηκε ένα χρόνο πριν από την προθεσμία που είχε τεθεί από το Συμβούλιο. Πράγματι, η παρότρυνση του Συμβουλίου προς τις πορτογαλικές αρχές στο πλαίσιο της σύστασης του άρθρου 104 παράγραφος 7 να εκμεταλλευτούν κάθε δυνατή ευκαιρία προκειμένου να επιταχύνουν τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος εισακούστηκε, κυρίως με τη βελτίωση των επιπέδων των εσόδων σε επίπεδα πέραν από τα αναμενόμενα.[10][11]
            Συγκρινόμενη με τους δημοσιονομικούς στόχους που είχαν παρουσιαστεί στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Ιουνίου 2005, βάσει των οποίων κινήθηκε η παρούσα διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, όπως περιγράφεται στο τμήμα 1.
            Οι αναθεωρήσεις των στοιχείων για το ΑΕΠ στα τέλη του 2005 και στις αρχές του 2006 οδήγησαν σε υψηλότερα επίπεδα ΑΕΠ, με τελικό μηχανικό αποτέλεσμα τη μείωση του δείκτη ελλείμματος κατά 0,25 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ.
            Η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος που επιτεύχθηκε το 2006 και 2007 οφείλεται τόσο στη μείωση του λόγου των κρατικών δαπανών προς το ΑΕΠ όσο και στην αύξηση του λόγου των εσόδων προς το ΑΕΠ. Ο δείκτης των δαπανών μειώθηκε το 2006 κατά περίπου 1¼ εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ και το 2007 σχεδόν κατά ½ ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ. Παράλληλα, ο δείκτης των κρατικών εσόδων, τόσο το 2006 όσο και το 2007, αυξήθηκε κατά περίπου 0,75 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Η δημοσιονομική εξυγίανση στηρίχθηκε κυρίως σε διαρθρωτικά μέτρα, με οριακή συμμετοχή μιας έκτακτης πράξης το 2007 που αντιστοιχούσε σε 0,1% του ΑΕΠ. Η πράξη αυτή αφορούσε σύμβαση μακροπρόθεσμης παραχώρησης για την εκμετάλλευση φράγματος και εγγράφηκε ως μείωση άλλων κεφαλαιακών δαπανών σύμφωνα με τους κανόνες ΕΣΟΛ95.[12]
            Η πράξη αυτή αφορούσε σύμβαση μακροπρόθεσμης παραχώρησης για την εκμετάλλευση φράγματος και εγγράφηκε ως μείωση άλλων κεφαλαιακών δαπανών σύμφωνα με τους κανόνες ΕΣΟΛ95.
            Από πλευράς δαπανών, τόσο το 2006 όσο και το 2007 επιτεύχθηκε σταθεροποίηση σε πραγματικούς όρους των τρεχουσών πρωτογενών δαπανών. Ειδικότερα, οι μειώσεις στις δαπάνες μισθοδοσίας των δημοσίων υπαλλήλων έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην παρατηρηθείσα συγκράτηση των δαπανών με τη μορφή της μείωσης των προσλήψεων στο δημόσιο τομέα και, σε μικρότερο βαθμό, μέσω συγκράτησης των μισθών με αναπροσαρμογή των ετήσιων αποδοχών σε επίπεδα κάτω του πληθωρισμού και πάγωμα των αυξήσεων στα χρονοεπιδόματα. Ταυτόχρονα, οι κοινωνικές παροχές εκτός των παροχών σε είδος επιβραδύνθηκαν κάπως σε σχέση με τους πολύ υψηλούς ρυθμούς αύξησης των προηγούμενων ετών. Στο αποτέλεσμα αυτό συνέβαλε και μια επιβράδυνση στις δαπάνες για συνταξιοδοτήσεις γήρατος, κυρίως με τη μορφή συγκράτησης στον αριθμό των συνταξιοδοτούμενων υπαλλήλων και, το 2007, με μείωση των επιδομάτων ανεργίας. Η μείωση στις δημόσιες επενδύσεις συνέβαλε περαιτέρω στη μείωση των δαπανών και στην επακόλουθη μείωση του ελλείμματος κατά περίπου 0,5% του ΑΕΠ το 2006. Γενικά, οι αριθμοί αυτοί συμβαδίζουν με τη σύσταση του Συμβουλίου για εφαρμογή μέτρων συγκράτησης των δαπανών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη μεταρρύθμιση στα συστήματα συνταξιοδότησης λόγω γήρατος.
            Από πλευράς εσόδων, τα φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν με ταχύ ρυθμό, ιδίως αν ληφθεί υπόψη η συγκυρία της χαμηλής οικονομικής ανάπτυξης (και, ειδικότερα, της εγχώριας ζήτησης). Η εξέλιξη αυτή φαίνεται ότι ήταν αποτέλεσμα της αύξησης τον Ιούλιο του 2005 του κανονικού συντελεστή ΦΠΑ κατά 2 εκατοστιαίες μονάδες (στο 21% από 19%), της λήψης επιλεκτικών μέτρων αύξησης των συντελεστών ορισμένων φόρων (ειδικοί φόροι κατανάλωσης, εισφορές κοινωνικής ασφάλισης για ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων, νέος οριακός φορολογικός συντελεστής ατομικού εισοδήματος για υψηλά εισοδήματα) και χαμηλότερων πιστώσεων σε ορισμένους άμεσους φόρους. Επιπλέον, ένα σημαντικό μέρος της ανοδικής πορείας των φόρων μπορεί να αποδοθεί στα οφέλη από τη βελτίωση της φορολογικής διαχείρισης και συμμόρφωσης, που φαίνεται ότι οδήγησε σε διεύρυνση των φορολογικών βάσεων, η οποία σε μεγάλο βαθμό διατηρήθηκε και στη συνέχεια. Επιπλέον, η αποτελεσματικότερη φορολογική διαχείριση οδήγησε σε αύξηση των εσόδων από την είσπραξη καθυστερούμενων φόρων. Το 2007, υπήρξαν πρόσθετα φορολογικά έσοδα από την ανάκαμψη της κερδοφορίας ορισμένων μεγάλων εταιριών υποκείμενων σε φορολογία και από φόρους στην ακίνητη περιουσία. Άλλα έσοδα (συμπεριλαμβανομένων πωλήσεων αγαθών και υπηρεσιών από το κράτος) αυξήθηκαν κατά περίπου ½ ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ αθροιστικά το 2006 και 2007. Σε ένα βαθμό, αυτό ήταν επίσης αποτέλεσμα της ανάκαμψης που παρατηρήθηκε το 2005 στο ύψος των μερισμάτων που κατέβαλαν οι κρατικές επιχειρήσεις στην κυβέρνηση.
            Οι δημοσιονομικές και οικονομικές εξελίξεις που περιγράφτηκαν παραπάνω, είχαν ως αποτέλεσμα μια σημαντική μείωση του διαρθρωτικού ελλείμματος (δηλ. του κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος χωρίς  έκτακτα και λοιπά προσωρινά  μέτρα) το 2006 και 2007. Τον πρώτο χρόνο, επιτεύχθηκε μείωση κατά 2 περίπου εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, με περαιτέρω μείωση κατά 1 περίπου ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ τον επόμενο χρόνο (βλ. Πίνακα 2). Τα αποτελέσματα αυτά φαίνεται να υπερκαλύπτουν τη σύσταση του Συμβουλίου του άρθρου 104 παράγραφος 7, στην οποία ζητείται μείωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά 1,5% του ΑΕΠ το 2006 σε σχέση με το 2005 και κατά 0,75% τουλάχιστον του ΑΕΠ το 2007.
            3. Προβλεψεισ για το ελλειμμα για το 2008 και μετα
            Σύμφωνα με τις εαρινές οικονομικές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, με προβλεπόμενη πραγματική αύξηση ΑΕΠ 1,7%, το γενικό δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να πέσει σε 2,2% του ΑΕΠ το 2008. Η πρόβλεψη αυτή αντ ιπαραβάλλεται  με τον δημοσιονομικό στόχο του 2,4% του ΑΕΠ που τίθεται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Δεκεμβρίου 2007 (με την υπόθεση πραγματικής αύξησης του ΑΕΠ στο επίπεδο του 2,2%) και τον αναθεωρημένο στόχο του 2,2% του ΑΕΠ, που ανακοινώθηκε στις 26 Μαρτίου μετά τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων του προϋπολογισμού του 2007.
            Η προβλεπόμενη βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου το 2008 οφείλεται κυρίως στα έσοδα. Το 2008, τα συνολικά έσοδα από φόρους προβλέπεται ότι θα συνεχίσουν να αυξάνονται ταχύτερα από το ονομαστικό ΑΕΠ, αν και με σαφώς χαμηλότερο περιθώριο από το 2007. Πράγματι, η φορολογική ελαστικότητα αναμένεται να αρχίσει να κινείται πλησιέστερα στον ιστορικό μέσο όρο της μετά τα υψηλά επίπεδα των πρόσφατων ετών, αντικατοπτρίζοντας επίσης την υπόθεση ότι τα οριακά οφέλη από τη βελτίωση της φορολογικής διαχείρισης και συμμόρφωσης ενδέχεται να εισέλθουν σε φάση φθίνουσας πορείας. Το 2008, η ομαλοποίηση των καθαρών εσόδων από το ΦΠΑ μετά τη μείωση της μέγιστης περιόδου επιστροφής που εφαρμόστηκε το 2006 και 2007 θα επιδράσει επωφελώς στα φορολογικά έσοδα. Ωστόσο, η μείωση του κανονικού συντελεστή ΦΠΑ κατά μία εκατοστιαία μονάδα (σε 20% από 21%) από την 1η Ιουλίου 2008 θα επιδράσει πτωτικά στα φορολογικά έσοδα. Επιπλέον, ορισμένα άλλα κρατικά έσοδα προβλέπεται να αυξηθούν σε κάποιο βαθμό ως ποσοστό του ΑΕΠ λόγω αύξησης της εισροής κοινοτικών κονδυλίων, στο πλαίσιο της εφαρμογής του νέου εθνικού στρατηγικού πλαισίου αναφοράς Παράλληλα, οι εισροές αυτές συνεπάγονται και πρόσθετες δαπάνες, μειώνοντας συνεπώς σημαντικά τη συνεισφορά των εσόδων αυτών στο γενικό δημοσιονομικό ισοζύγιο. . Ο δείκτης των δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ προβλέπεται να παραμείνει σταθερός. Ειδικότερα, οι δαπάνες για το προσωπικό αναμένεται να μειωθούν ως ποσοστό του ΑΕΠ κατά περίπου 0,4 εκατοστιαίες μονάδες λόγω της συμπίεσης των μισθών και της μείωσης των απασχολουμένων στον κύριο δημόσιο τομέα. Οι δαπάνες για την πληρωμή τόκων θα μειωθούν από τις αρχές του 2008 λόγω μιας επιλεκτικής μείωσης στη δομή των επιτοκίων των κρατικών αποταμιευτικών ομολόγων. Η ανάθεση έργων παραχώρησης υδροηλεκτρικών φραγμάτων από την κυβέρνηση θα συμβάλει σε έκτακτη μείωση του ελλείμματος κατά περίπου 0,2% του ΑΕΠ. Καταγράφεται ως μείωση άλλων κεφαλαιακών δαπανών σύμφωνα με τους κανόνες ΕΣΟΛ95, μέρος όμως του προϊόντος της εν λόγω παραχώρησης χρησιμοποιείται για την καταβολή αποζημίωσης σε εταιρίες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να υπάρξει βαθμιαία μόνον επίδραση των τιμών παραγωγής στις τιμές καταναλωτή.[13][14]
            Παράλληλα, οι εισροές αυτές συνεπάγονται και πρόσθετες δαπάνες, μειώνοντας συνεπώς σημαντικά τη συνεισφορά των εσόδων αυτών στο γενικό δημοσιονομικό ισοζύγιο.
            Καταγράφεται ως μείωση άλλων κεφαλαιακών δαπανών σύμφωνα με τους κανόνες ΕΣΟΛ95, μέρος όμως του προϊόντος της εν λόγω παραχώρησης χρησιμοποιείται για την καταβολή αποζημίωσης σε εταιρίες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να υπάρξει βαθμιαία μόνον επίδραση των τιμών παραγωγής στις τιμές καταναλωτή.
            Με την υπόθεση ότι δεν θα μεταβληθούν οι σχετικές πολιτικές, οι εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής προβλέπουν για το 2009 ένα δημοσιονομικό έλλειμμα της τάξης του 2,6% του ΑΕΠ με εικαζόμενη πραγματική αύξηση του ΑΕΠ 1,6%. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Δεκεμβρίου 2007 θέτει τον στόχο για το δημοσιονομικό έλλειμμα για το 2009 στο 1,5% του ΑΕΠ με εικαζόμενη πραγματική αύξηση του ΑΕΠ 2,8%. Σύμφωνα με τις εαρινές οικονομικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, οι εξελίξεις στο δημοσιονομικό ισοζύγιο αναμένεται να επηρεαστούν κυρίως από τα μειωμένα φορολογικά έσοδα λόγω της μείωσης του κανονικού συντελεστή ΦΠΑ τον Ιούλιο 2008. Επιπλέον, σημαντικές μακροοικονομικές βάσεις για τα φορολογικά έσοδα όπως η κατανάλωση των νοικοκυριών και οι αμοιβές των υπαλλήλων προβλέπεται ότι θα παρουσιάσουν υστέρηση έναντι του ΑΕΠ, ενώ η εξέλιξη των φορολογικών εσόδων εικάζεται ότι, αντίθετα με τα προηγούμενα χρόνια, θα συμβαδίσει με τα σχετικές φορολογικές βάσεις. Συνεπώς, εικάζεται ότι η διεύρυνση των φορολογικών βάσεων που αναφέρεται στο τμήμα 2 έχει ουσιαστικά μόνιμο χαρακτήρα. Ωστόσο, αν μέρος των οφελών αυτών εμφανίσει εκ των υστέρων έναν πιο προσωρινό ή μη βιώσιμο χαρακτήρα ή επηρεαστεί από την οικονομική επιβράδυνση, τα δημοσιονομικά αποτελέσματα θα είναι χειρότερα. Η μη συνέχιση της έκτακτης ενέργειας που αναλήφθηκε το 2008 θα οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο του ονομαστικού ελλείμματος. Η τρέχουσα συγκυρία χρηματοοικονομικών και οικονομικών εξελίξεων που είναι περισσότερο αβέβαιη από το σύνηθες, δημιουργεί ορισμένους κινδύνους για τα δημόσια οικονομικά.
            Σύμφωνα με τις εαρινές οικονομικές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο αναμένεται να βελτιωθεί κατά 0,25% του ΑΕΠ το 2008. Εφόσον δεν υπάρξει αλλαγή πολιτικών, για το 2009 προβλέπεται μια επιδείνωση κατά 0,25% του ΑΕΠ. Βάσει των ανωτέρω, απαιτείται να γίνει ένα ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση της δημοσιονομικής εξυγίανσης με την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2008 και την κατάρτιση ενός φιλόδοξου προϋπολογισμού για το 2009 για να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση με τις συστάσεις του Συμβουλίου του άρθρου 104 παράγραφος 7 για περαιτέρω μειώσεις στο διαρθρωτικό ισοζύγιο κατά 0,5% τουλάχιστον του ΑΕΠ κατ’ έτος, μετά τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, προκειμένου να επιτευχθεί ισοσκέλιση ή ακόμη και πλεόνασμα στο δημοσιονομικό ισοζύγιο σε μεσοπρόθεσμη βάση.
            Οι στόχοι που θέτει το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Δεκεμβρίου 2007 για το έλλειμμα είναι 0,4% του ΑΕΠ για το 2010 και 0,2% του ΑΕΠ για το 2011. Οι στόχοι αυτοί πρέπει να εξεταστούν σε αντιπαραβολή με τον υποτιθέμενο πραγματικό ρυθμό αύξησης του 3% του ΑΕΠ και για τα δύο χρόνια. Στη γνώμη που εξέδωσε για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα, το Συμβούλιο έκρινε ότι « ο δημοσιονομικός προσανατολισμός του προγράμματος ενδέχεται να μην επαρκεί για την επίτευξη του ΜΔΣ μέχρι το 2010, όπως προβλέπεται στο πρόγραμμα. Μολονότι ο σχεδιαζόμενος ρυθμός εξυγίανσης για την επίτευξη του ΜΔΣ ανταποκρίνεται στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η προσαρμογή μπορεί να απαιτήσει επιπρόσθετες προσπάθειες λόγω των προαναφερόμενων κινδύνων  (…).» ΕΕ C 73 της 19.3.2008, σ. 6. [15]
            ΕΕ C 73 της 19.3.2008, σ. 6.
            4. Εξελιξεισ και προβλέψεισ σχετικα με το χρεοσ
            Ο δείκτης του ακαθάριστου δημόσιου χρέους το 2005 υπερέβη την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ φθάνοντας στο 63,6% του ΑΕΠ από 56,9% του ΑΕΠ το 2004. Οι διαφορές μεταξύ αυτών των επιπέδων χρέους και των επιπέδων που εκτιμήθηκαν κατά την έναρξη της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος αντικατοπτρίζουν κυρίως τις αναθεωρήσεις των στοιχείων για το ΑΕΠ που αναφέρονται στην υποσημείωση 11.  Το 2006, ο δείκτης χρέους αυξήθηκε ακόμη περισσότερο στο 64,7% του ΑΕΠ ενώ το 2007 έπεσε και πάλι στο 63,6% του ΑΕΠ. Η αύξηση του δείκτη δημόσιου χρέους που καταγράφηκε το 2006 ήταν αποτέλεσμα του υψηλού πρωτογενούς δημοσιονομικού ελλείμματος και, σε μικρότερο βαθμό, του γεγονότος ότι το τεκμαιρόμενο επιτόκιο του δημόσιου χρέους υπερέβαινε την ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ (το γνωστό ως «φαινόμενο χιονοστιβάδας»). Το 2007, η μείωση του δείκτη χρέους οφειλόταν κυρίως στην προσαρμογή των αποθεμάτων-ροών με πτωτική επίδραση στο χρέος. Πρόσθετη βοήθεια στη μείωση του δείκτη χρέους, σε μικρότερο βαθμό, προσέφεραν η επιτάχυνση του ΑΕΠ και ένα οριακό πρωτογενές πλεόνασμα.[16]
            Οι διαφορές μεταξύ αυτών των επιπέδων χρέους και των επιπέδων που εκτιμήθηκαν κατά την έναρξη της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος αντικατοπτρίζουν κυρίως τις αναθεωρήσεις των στοιχείων για το ΑΕΠ που αναφέρονται στην υποσημείωση 11.
            Από την πλευρά του δείκτη χρέους, ο οποίος μειώθηκε το 2007, η πορεία που ακολούθησε το δημόσιο χρέος ήταν συνεπής με τη σύσταση του Συμβουλίου του άρθρου 104 παράγραφος 7 της 20ής Σεπτεμβρίου 2005. Επιπλέον, το 2006 και 2007, οι χρηματοοικονομικές πράξεις στο σύνολό τους συνέβαλαν στην αρνητική προσαρμογή των αποθεμάτων-ροών και συνεπώς βοήθησαν στη μείωση του δείκτη δημόσιου χρέους: το 2006, το προϊόν των εσόδων από τις μεγάλες ιδιωτικοποιήσεις έπαιξε καίριο ρόλο στη μείωση των χρηματοοικονομικών στοιχείων. Το 2007, η μείωση στις καταθέσεις και στο συνάλλαγμα ήταν καθοριστική στην περαιτέρω μείωση των χρηματοοικονομικών στοιχείων και στην επακόλουθη προσαρμογή των αποθεμάτων-ροών με πτωτικές επιδράσεις στο χρέος. Αν εξαιρεθεί το προϊόν των καταθέσεων, του συναλλάγματος και των ιδιωτικοποιήσεων, η καθαρή απόκτηση χρηματοοικονομικών στοιχείων παρέμεινε θετική το 2006 και 2007, συμβάλλοντας προσθετικά στο δείκτη χρέους.
            Σύμφωνα με τις εαρινές οικονομικές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, ο δείκτης του δημόσιου χρέους αναμένεται να επανακάμψει οριακά σε επίπεδα πάνω από το 64% του ΑΕΠ το 2008 και το 2009 να φθάσει, με την υπόθεση της μη αλλαγής πολιτικών, στο 64,25% του ΑΕΠ. Οι εξελίξεις αυτές πρέπει να θεωρηθούν στο πλαίσιο μιας χαμηλής ονομαστικής αύξησης του ΑΕΠ και σχετικά υψηλών ακόμη δημοσιονομικών ελλειμμάτων αυτόν και τον επόμενο χρόνο. Το 2008, βάσει των σχεδίων που περιγράφονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Δεκεμβρίου 2007, ο δείκτης χρέους αναμένεται να αντικατοπτρίζει μια θετική προσαρμογή αποθεμάτων-ροών ίση με το 0,4% του ΑΕΠ. Αυτό φαίνεται ότι οφείλεται σε θετική διαφορά μεταξύ ελλειμμάτων σε δεδουλευμένη βάση και ελλειμμάτων σε ταμειακή βάση, όπως εμφαίνεται εμμέσως στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα. Τα στοιχεία προσαρμογής αποθεμάτων-ροών προσαρμόστηκαν ώστε να αντικατοπτρίζουν την πρόσφατη κατάταξη από τις πορτογαλικές αρχές ορισμένων εισροών κεφαλαίων σε ορισμένα κρατικά νοσοκομεία ως μεταβιβάσεις κεφαλαίων αντί χρηματοδοτικές πράξεις.  Η υπόθεση ότι οι εξαγορές χρεών πάνω από την ονομαστική τους αξία θα αυξηθούν σημαντικά στο εγγύς μέλλον λόγω των μεταβολών στην απόδοση των αποταμιευτικών ομολόγων που επήλθαν τον Ιανουάριο του 2008, πιέζει περαιτέρω στην κατεύθυνση της αναπροσαρμογής αποθεμάτων-ροών. Γενικότερα, η πορεία του δείκτη χρέους είναι συνεπής με τη σύσταση του Συμβουλίου δυνάμει του άρθρου 104 παράγραφος 7, υπό την έννοια ότι η εξέλιξή του αντικατοπτρίζει πρόοδο στη μείωση του ελλείμματος και ότι, μεταξύ 2006 και 2009, οι χρηματοοικονομικές πράξεις δεν επιδρούν εν γένει αυξητικά στο δείκτη χρέους. [17]
            Αυτό φαίνεται ότι οφείλεται σε θετική διαφορά μεταξύ ελλειμμάτων σε δεδουλευμένη βάση και ελλειμμάτων σε ταμειακή βάση, όπως εμφαίνεται εμμέσως στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα. Τα στοιχεία προσαρμογής αποθεμάτων-ροών προσαρμόστηκαν ώστε να αντικατοπτρίζουν την πρόσφατη κατάταξη από τις πορτογαλικές αρχές ορισμένων εισροών κεφαλαίων σε ορισμένα κρατικά νοσοκομεία ως μεταβιβάσεις κεφαλαίων αντί χρηματοδοτικές πράξεις.
            5. Αλλα θεματα
            Βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, το Συμβούλιο σύστησε στην Πορτογαλία να βελτιώσει το σύστημα συλλογής και επεξεργασίας στοιχείων του ευρύτερου Δημοσίου, λόγω προφανών ελλείψεων στην κατάρτιση αξιόπιστων στατιστικών για τα δημόσια οικονομικά.
            Τα τελευταία χρόνια, υπήρξαν θεσμικές αλλαγές και άλλες τεχνικές βελτιώσεις στην κατάρτιση των πορτογαλικών δημοσιονομικών λογαριασμών. Σε αυτές περιλαμβάνεται η βελτιωμένη συνεργασία καθώς και ο σαφέστερος διαχωρισμός αρμοδιοτήτων μεταξύ της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, του Υπουργείου Οικονομικών και της κεντρικής τράπεζας, με αύξηση των πόρων, των καθηκόντων και των ευθυνών της στατιστικής υπηρεσίας. Χαρακτηριστικά, στις αρχές του 2006 υπογράφτηκε συμφωνία μεταξύ των τριών αυτών κρατικών οργάνων, η οποία προβλέπει σχετική συνεργασία μεταξύ τους και τη δημιουργία δύο ομάδων εργασίας για την ανάλυση των δημοσιονομικών λογαριασμών πριν από κάθε κοινοποίηση δημοσιονομικών στοιχείων και την εξέταση μεθοδολογικών θεμάτων. ‘Acordo de Cooperação Institucional no Domínio das Estatísticas das Administrações Públicas’ ( Συμφωνία θεσμικής συνεργασίας στον τομέα των στατιστικών της δημόσιας διοίκησης ) .   Το αγγλικό κείμενο μπορεί να αναζητηθεί στην   http://www.dgo.pt/FP/StatisticsAgreement_INE_BP_DGO.pdf .  Βλ .  επίσης  ‘ Ενοποιημένος   κατάλογος πηγών και μεθόδων  [ για   στατιστικές   ΔΥΕ ]’,  στην : http://ep σ .eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_DS_GFS/PGE_DS_GFS_11/EDPI_PT_2007_REV1.PDF.  Οι αλλαγές αυτές αναμένεται να συμβάλουν στην ποιότητα των δημοσιονομικών στατιστικών. Στην αξιοπιστία και εν γένει ποιότητα των ετήσιων λογαριασμών αναμένεται να συμβάλουν και η κατάρτιση και δημοσίευση τριμηνιαίων δημοσιονομικών λογαριασμών, καθώς θα εντοπίζονται νωρίτερα συναλλαγές που απαιτούν ειδική λογιστική επεξεργασία. Επίσης, φαίνεται ότι έχει υπάρξει μεγαλύτερη ενεργοποίηση και από την πλευρά των κρατικών υπηρεσιών, ώστε να υποβάλουν έγκαιρα τα στοιχεία τους ενώ, επιπλέον, τα στοιχεία για την εκτέλεση του προϋπολογισμού έχουν γίνει λεπτομερέστερα και υποβάλλονται γρηγορότερα. Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, τα στοιχεία των τελευταίων ετών φαίνεται ότι είναι περισσότερο αξιόπιστα απ’ ότι στο παρελθόν. Γενικά, οι εξελίξεις αυτές δείχνουν συμμόρφωση με τη σύσταση του Συμβουλίου.[18]
            ‘Acordo de Cooperação Institucional no Domínio das Estatísticas das Administrações Públicas’ ( Συμφωνία θεσμικής συνεργασίας στον τομέα των στατιστικών της δημόσιας διοίκησης ) .   Το αγγλικό κείμενο μπορεί να αναζητηθεί στην   http://www.dgo.pt/FP/StatisticsAgreement_INE_BP_DGO.pdf .  Βλ .  επίσης  ‘ Ενοποιημένος   κατάλογος πηγών και μεθόδων  [ για   στατιστικές   ΔΥΕ ]’,  στην : http://ep σ .eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_DS_GFS/PGE_DS_GFS_11/EDPI_PT_2007_REV1.PDF.
            6. Συμπερασματα
            Το γενικό δημοσιονομικό έλλειμμα μειώθηκε σημαντικά από 6,1% του ΑΕΠ το 2005 σε 3,9% του ΑΕΠ το 2006 και σε 2,6% του ΑΕΠ το 2007, δηλ. κάτω από την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ. Τα μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος ήταν κατά βάση μόνιμου χαρακτήρα. Το διαρθρωτικό ισοζύγιο, δηλ. το κυκλικά προσαρμοσμένο ισοζύγιο, χωρίς έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα, βελτιώθηκε το 2006 κατά 2 περίπου εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ με περαιτέρω μείωση 1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ το 2007, δηλ. πολύ περισσότερο απ’ ό,τι προέβλεπαν οι συστάσεις του Συμβουλίου (μείωση 1,5% του ΑΕΠ το 2006 και, τουλάχιστον, 0,75% του ΑΕΠ το 2007). Σύμφωνα με τις εαρινές οικονομικές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, το ονομαστικό έλλειμμα αναμένεται να μειωθεί σε 2,2% του ΑΕΠ το 2008 (συμπεριλαμβανομένων και έκτακτων ενεργειών που αντιστοιχούν σε μία μείωση περίπου 0,2% του ΑΕΠ, πράγμα που σημαίνει ότι και χωρίς αυτές το έλλειμμα θα είναι και πάλι κάτω του 3% του ΑΕΠ). Με την υπόθεση ότι δεν θα υπάρξει αλλαγή πολιτικής, το έλλειμμα προβλέπεται να αυξηθεί σε 2,6% του ΑΕΠ το 2009. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι το έλλειμμα μειώθηκε κάτω του ορίου του 3% του ΑΕΠ με αξιόπιστο και βιώσιμο τρόπο.
            Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος μειώθηκε το 2007 σε 63,6% του ΑΕΠ από 64,7% του ΑΕΠ το 2006. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, το χρέος αναμένεται να επανέλθει το 2008 σε επίπεδα ελαφρώς πάνω από το 64% του ΑΕΠ και στο 64,25% του ΑΕΠ το 2009, με την υπόθεση ότι δεν θα υπάρξει αλλαγή πολιτικής, σε ένα πλαίσιο χαμηλών ρυθμών αύξησης του ΑΕΠ και σχετικά υψηλών ακόμη δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
            Από μια γενική αξιολόγηση, συμπεραίνεται ότι η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία διορθώθηκε. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή συστήνει στο Συμβούλιο να καταργήσει την απόφαση για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία.
            Πίνακας  2:  Δημοσιονομικές εξελίξεις,  2005-2009
            % του ΑΕΠ, εκτός αν προσδιορίζεται διαφορετικά|2005|2006|2007|2008|2009|
            ||||COM|SP (2)|COM (3)|SP (2)|
            Γενικό δημοσιονομικό ισοζύγιο|-6,1|-3,9|-2,6|-2,2|-2,4|-2,6|-1,5|
            |||||(-2,2)|||
            -  Συνολικά έσοδα|41,6|42,4|43,1|43,6|42,7|43,3|42,8|
            -  Συνολικές δαπάνες|47,7|46,3|45,7|45,7|45,1|45,9|44,4|
            Εκ των οποίων :|-  δαπάνες τόκων|2,6|2,8|2,8|2,8|2,9|2,7|2,8|
            |-  ακαθάριστες επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου|2,9|2,3|2,4|2,4|2,2|2,4|2,3|
            Πρωτογενές υπόλοιπο|-3,5|-1,1|0.2|0.6|0.5|0.1|1,3|
            Έκτακτα και προσωρινά μέτρα|-0.1|0.0|0.1|0.2|0.0|0.0|0.0|
            Διαρθρωτικό υπόλοιπο (1)|-5,2|-3,2|-2,2|-1,9|-1,6|-2,2|-1,0|
            Διαρθρωτικό πρωτογενές υπόλοιπο (1)|-2,6|-0.4|0.6|0.8|1,3|0.6|1,8|
            Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (4)|63,6|64,7|63,6|64,1|64,1|64,3|62,5|
            Μεταβολή του δείκτη χρέους (a) = (b) + (c) + (d)  (5)|5,3|1,1|-1,1|0.5|-0.3|0.2|-1,6|
            Συνιστώσες :|-  πρωτογενές υπόλοιπο  (b)|3,5|1,1|-0.1|-0.6|-0.5|-0.1|-1,3|
            |-  αποτέλεσμα  “ χιονοστιβάδας ” (c)|0.7|0.3|-0.2|0.4|-0.1|0.3|-0.4|
            |-  προσαρμογή αποθεμάτων-ροών  (d)|1,1|-0.2|-0.8|0.7|0.4|0.0|0.0|
            π.υ πραγματική αύξηση ΑΕΠ (%)|0.9|1,3|1,9|1,7|2,2|1,6|2,8|
            π.υ Κενό παραγωγής|-1,7|-1,6|-1,1|-1,0|-1,8|-1,0|-1,1|
            (...PICT...)(1) Κυκλικώς προσαρμοσμένο (πρωτογενές) υπόλοιπο χωρίς έκτακτα και προσωρινά μέτρα.(2) Κυκλικώς προσαρμοσμένο και διαρθρωτικό υπόλοιπο και κενά παραγωγής σύμφωνα με το πρόγραμμα, όπως υπολογίστηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής με βάση τα στοιχεία του προγράμματος.(3) Με την παραδοχή μη μεταβολής πολιτικής.(4) Η μεταβολή του ακαθάριστου δείκτη χρέους μπορεί να αναλυθεί ως εξής:όπου  t   είναι ο χρόνος,  D ,  PD ,  Y  και  SF  είναι το δημόσιο χρέος, το πρωτογενές έλλειμμα, το ονομαστικό ΑΕΠ και η προσαρμογή αποθεμάτων-ροών, αντίστοιχα, και  i  και   y  αντιπροσωπεύουν το μέσο κόστος του χρέους και την ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ. Ο όρος μέσα στις παρενθέσεις αντιπροσωπεύει το φαινόμενο της ‘χιονοστιβάδας’.(5) Οι συνιστώσες δεν μπορούν να προστεθούν στο σύνολο λόγω στρογγυλοποίησης.Πηγές: Εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2008 (COM) και επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας Δεκεμβρίου 2007 (SP). Στις παρενθέσεις, η νέα επίσημη πρόβλεψη των πορτογαλικών αρχών της 26ης Μαρτίου 2008.|
            Σύσταση για
            ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            για την κατάργηση της απόφασης 2005/730/ΕΚ σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία
            ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
            Έχοντας υπόψη:
            τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 104 παράγραφος 12,
            τη σύσταση της Επιτροπής .
            Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
            (1) Με την απόφαση 2005/730/ΕΚ ΕΕ L 274 της 20.10.2005, σ. 91 , έπειτα από σύσταση της Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6 της συνθήκης, το Συμβούλιο αποφάσισε ότι υπήρχε κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία. Το Συμβούλιο έλαβε υπόψη του ότι το προβλεπόμενο γενικό δημοσιονομικό έλλειμμα για το 2005 ήταν 6,2% του ΑΕΠ, πάνω από την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που προβλέπει η συνθήκη, ενώ το ακαθάριστο δημόσιο χρέος αναμενόταν να φθάσει σε 66,5% του ΑΕΠ, πάνω από την τιμή αναφοράς του 60% που προβλέπει η συνθήκη. [19]
            ΕΕ L 274 της 20.10.2005, σ. 91
            (2) Στις 20 Σεπτεμβρίου 2005, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της συνθήκης και το άρθρο 3 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997 για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1056/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 5). , το Συμβούλιο απηύθυνε, και πάλι έπειτα από σύσταση της Επιτροπής, σύσταση προς την Πορτογαλία προκειμένου να θέσει τέρμα στην κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος το αργότερο έως το 2008. Η σύσταση δημοσιοποιήθηκε.[20]
            ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1056/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 5).
            (3) Βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 12 της συνθήκης, η απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος καταργείται όταν, κατά τη γνώμη του Συμβουλίου, το υπερβολικό έλλειμμα στο συγκεκριμένο κράτος μέλος έχει διορθωθεί.
            (4) Σύμφωνα με το πρωτόκολλο για τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος που προσαρτάται στη συνθήκη, η Επιτροπή παρέχει τα στοιχεία για την εφαρμογή της διαδικασίας. Στο πλαίσιο της εφαρμογής του εν λόγω πρωτοκόλλου, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να κοινοποιούν στοιχεία για τα δημοσιονομικά ελλείμματα και το δημόσιο χρέος και άλλες συναφείς μεταβλητές δύο φορές το χρόνο, συγκεκριμένα πριν από την 1η Απριλίου και πριν από την 1η Οκτωβρίου, σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3605/93 του Συμβουλίου, της 22ας Νοεμβρίου 1993, για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου σχετικά με τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος το οποίο προσαρτάται στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. ΕΕ L 332 της 31.12.1993, σ. 7. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2103/2005 (ΕΕ L 337 της 22.12.2005, σ. 1).[21]
            ΕΕ L 332 της 31.12.1993, σ. 7. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2103/2005 (ΕΕ L 337 της 22.12.2005, σ. 1).
            (5) Από τα στοιχεία που παρέσχε η Επιτροπή (Eurostat), σύμφωνα με το άρθρο 8ζ παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3605/93 μετά την κοινοποίηση στοιχείων από την Πορτογαλία πριν από την 1η Απριλίου 2008, και τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, εξάγονται τα ακόλουθα συμπεράσματα:
            – το γενικό δημοσιονομικό έλλειμμα μειώθηκε από 6,1% του ΑΕΠ το 2005 σε 3,9% του ΑΕΠ το 2006 και σε 2,6% του ΑΕΠ το 2007, ποσοστό χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ. Το ποσοστό αυτό αντιπαραβάλλεται με το στόχο του 3% του ΑΕΠ που τέθηκε στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Δεκεμβρίου 2007 της Πορτογαλίας,
            – στη βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου συνέβαλαν τόσον η μείωση του λόγου των δημόσιων δαπανών προς το ΑΕΠ όσο και η αύξηση του λόγου των εσόδων προς το ΑΕΠ. Ο δείκτης δαπανών το 2006 μειώθηκε κατά 1,25 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ και σχεδόν κατά ½ ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ το 2007. Παράλληλα, ο δείκτης των δημόσιων εσόδων αυξήθηκε το 2006 και 2007 κατά 0,75 περίπου εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ ετησίως. Η δημοσιονομική εξυγίανση στηρίχθηκε κυρίως σε διαρθρωτικά μέτρα, με οριακή μόνο συνεισφορά μιας έκτακτης πράξης σε ποσοστό 0,1% του ΑΕΠ το 2007. Η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου (δηλ. του κυκλικώς προσαρμοσμένου υπολοίπου χωρίς τα έκτακτα και προσωρινά μέτρα) εκτιμάται σε 2 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ για το 2006 και σε 1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ για το 2007, εξέλιξη που συμβαδίζει με τη σύσταση της Επιτροπής, δυνάμει του άρθρου 104 παράγραφος 7, για μείωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά 1,5% του ΑΕΠ το 2006 και κατά 0,75% τουλάχιστον του ΑΕΠ το 2007,
            – για το 2008, οι εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής συγκλίνουν σε περαιτέρω μείωση του ελλείμματος σε 2,2% του ΑΕΠ, τροφοδοτούμενη κυρίως από ορισμένα πρόσθετα έσοδα, με τον προϋπολογισμό να επωφελείται και από μια έκτακτη πράξη με πτωτική επίδραση 0,2% του ΑΕΠ στο έλλειμμα. Η εξέλιξη αυτή συμβαδίζει γενικά με τον επίσημο στόχο του 2,4% του ΑΕΠ που τέθηκε για το έλλειμμα στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Δεκεμβρίου 2007 και τον αναθεωρημένο στόχο του 2,2% του ΑΕΠ που εξήγγειλαν οι πορτογαλικές αρχές στα τέλη Μαρτίου 2008. Για το 2009, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις, το δημοσιονομικό έλλειμμα προβλέπεται να ανέλθει σε 2,6% του ΑΕΠ, υπό την προϋπόθεση της μη αλλαγής πολιτικής. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι το έλλειμμα έπεσε κάτω από το όριο του 3% του ΑΕΠ με αξιόπιστο και βιώσιμο τρόπο. Το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να βελτιωθεί το 2008 κατά 0,25 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ και, με την υπόθεση ότι δεν θα μεταβληθεί η ακολουθούμενη πολιτική, να επιδεινωθεί κατά 0,25 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2009. Οι προβλέψεις αυτές πρέπει να συνεκτιμηθούν με την ανάγκη επίτευξης του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, ο οποίος για την Πορτογαλία αντιστοιχεί σε διαρθρωτικό έλλειμμα της τάξης του 0,5% του ΑΕΠ,
            – το δημόσιο χρέος μειώθηκε από 64,7% του ΑΕΠ το 2006 σε 63,6% του ΑΕΠ το 2007. Η χαμηλή αύξηση του ΑΕΠ και τα σχετικώς υψηλά ακόμη δημοσιονομικά ελλείμματα σύμφωνα με τις εαρινές οικονομικές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, αναμένεται να έχουν ως αποτέλεσμα για το 2009 ένα δημόσιο χρέος περίπου 64,25% του ΑΕΠ.
            (6) Κατά την άποψη του Συμβουλίου, η κατάσταση στην Πορτογαλία όσον αφορά το υπερβολικό έλλειμμα έχει διορθωθεί και συνεπώς η απόφαση 2005/730/ΕΚ πρέπει να καταργηθεί.
            ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
            Άρθρο 1
            Από τη συνολική αξιολόγηση συνάγεται ότι η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία έχει διορθωθεί.
            Άρθρο 2
            Η απόφαση 2005/730/ΕΚ καταργείται.
            Άρθρο 3
            Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Πορτογαλική Δημοκρατία.
            Βρυξέλλες,
            Για το Συμβούλιο
            Ο πρόεδρος
            [1] ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1056/2005 (ΕΕ L 174, 7.7.2005, σ. 5).
            [2] ΕΕ L 332 της 31.12.1993, σ. 7. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ 2103/2005 (ΕΕ L 337 της 22.12.2005, σ. 1).
            [3] Η τελευταία κοινοποίηση της Πορτογαλίας μπορεί να αναζητηθεί στη διεύθυνση: http://epσ.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=2373,58110711&_dad=portal&_schema=portal .
            [4] SEC(2005) 836 .
            [5] ΕΕ L 274 της 20.10.2005, σ. 91.
            [6] Όλα τα έγγραφα που αφορούν τη ΔΥΕ για την Πορτογαλία μπορούν να αναζητηθούν στην ακόλουθη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/economy_finance/sg_pact_fiscal_policy/excessive_deficit9109_en.htm.
            [7] SEC(2006) 786 .
            [8] Ανακοίνωση τύπου της Εurostat αριθ. 54 της 18ης Απριλίου 2008.
            [9] Οι δείκτες ελλειμμάτων αναθεωρούνται συνήθως – αναπροσαρμοζόμενοι προς τα πάνω ή προς τα κάτω – μετά τη δημοσίευση του πρώτου αποτελέσματος στην εαρινή κοινοποίηση. Για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, οι αναπροσαρμογές είναι συνήθως σχετικά μικρές και κατά μέσον όρο δεν απέχουν πολύ από το μηδέν. Στην περίπτωση της Πορτογαλίας, οι αναπροσαρμογές του δείκτη ελλείμματος προς τα πάνω είναι σχετικά συχνότερες από τις αναπροσαρμογές προς τα κάτω. Αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στην ύπαρξη συστηματικών σφαλμάτων κατά τη συγκέντρωση των πρώτων αποτελεσμάτων. Ωστόσο, έστω κι αν δεν μπορούν να αποκλειστούν μελλοντικές αναθεωρήσεις στους πορτογαλικούς δημοσιονομικούς λογαριασμούς, τα στοιχεία των τελευταίων ετών εμφανίζονται περισσότερο αξιόπιστα από εκείνα του παρελθόντος.
            [10] Συγκρινόμενη με τους δημοσιονομικούς στόχους που είχαν παρουσιαστεί στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Ιουνίου 2005, βάσει των οποίων κινήθηκε η παρούσα διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, όπως περιγράφεται στο τμήμα 1.
            [11] Οι αναθεωρήσεις των στοιχείων για το ΑΕΠ στα τέλη του 2005 και στις αρχές του 2006 οδήγησαν σε υψηλότερα επίπεδα ΑΕΠ, με τελικό μηχανικό αποτέλεσμα τη μείωση του δείκτη ελλείμματος κατά 0,25 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ.
            [12] Η πράξη αυτή αφορούσε σύμβαση μακροπρόθεσμης παραχώρησης για την εκμετάλλευση φράγματος και εγγράφηκε ως μείωση άλλων κεφαλαιακών δαπανών σύμφωνα με τους κανόνες ΕΣΟΛ95.
            [13] Παράλληλα, οι εισροές αυτές συνεπάγονται και πρόσθετες δαπάνες, μειώνοντας συνεπώς σημαντικά τη συνεισφορά των εσόδων αυτών στο γενικό δημοσιονομικό ισοζύγιο.
            [14] Καταγράφεται ως μείωση άλλων κεφαλαιακών δαπανών σύμφωνα με τους κανόνες ΕΣΟΛ95, μέρος όμως του προϊόντος της εν λόγω παραχώρησης χρησιμοποιείται για την καταβολή αποζημίωσης σε εταιρίες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να υπάρξει βαθμιαία μόνον επίδραση των τιμών παραγωγής στις τιμές καταναλωτή.
            [15] ΕΕ C 73 της 19.3.2008, σ. 6.
            [16] Οι διαφορές μεταξύ αυτών των επιπέδων χρέους και των επιπέδων που εκτιμήθηκαν κατά την έναρξη της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος αντικατοπτρίζουν κυρίως τις αναθεωρήσεις των στοιχείων για το ΑΕΠ που αναφέρονται στην υποσημείωση 11.
            [17] Αυτό φαίνεται ότι οφείλεται σε θετική διαφορά μεταξύ ελλειμμάτων σε δεδουλευμένη βάση και ελλειμμάτων σε ταμειακή βάση, όπως εμφαίνεται εμμέσως στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα. Τα στοιχεία προσαρμογής αποθεμάτων-ροών προσαρμόστηκαν ώστε να αντικατοπτρίζουν την πρόσφατη κατάταξη από τις πορτογαλικές αρχές ορισμένων εισροών κεφαλαίων σε ορισμένα κρατικά νοσοκομεία ως μεταβιβάσεις κεφαλαίων αντί χρηματοδοτικές πράξεις.
            [18] ‘Acordo de Cooperação Institucional no Domínio das Estatísticas das Administrações Públicas’ ( Συμφωνία θεσμικής συνεργασίας στον τομέα των στατιστικών της δημόσιας διοίκησης ) .   Το αγγλικό κείμενο μπορεί να αναζητηθεί στην   http://www.dgo.pt/FP/StatisticsAgreement_INE_BP_DGO.pdf .  Βλ .  επίσης  ‘ Ενοποιημένος   κατάλογος πηγών και μεθόδων  [ για   στατιστικές   ΔΥΕ ]’,  στην : http://ep σ .eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_DS_GFS/PGE_DS_GFS_11/EDPI_PT_2007_REV1.PDF.
            [19] ΕΕ L 274 της 20.10.2005, σ. 91
            [20] ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1056/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 5).
            [21] ΕΕ L 332 της 31.12.1993, σ. 7. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2103/2005 (ΕΕ L 337 της 22.12.2005, σ. 1).


title: Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2016, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ρουμανίας για το 2016 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Ρουμανίας για το 2016

text:
               18.8.2016

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               C 299/73

         ΣΫΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
   της 12ης Ιουλίου 2016
   σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ρουμανίας για το 2016 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Ρουμανίας για το 2016
   (2016/C 299/18)
   ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
   Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,
   Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,
   Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
   Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
   Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,
   Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)

               Στις 26 Νοεμβρίου 2015, η Επιτροπή εξέδωσε την ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης, με την οποία σηματοδοτήθηκε η έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2016 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Οι προτεραιότητες της ετήσιας επισκόπησης της ανάπτυξης εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 17-18 Μαρτίου 2016. Στις 26 Νοεμβρίου 2015, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), η Επιτροπή εξέδωσε την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Ρουμανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση.

               (2)

               Η έκθεση χώρας του 2016 για τη Ρουμανία δημοσιεύθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2016. Αξιολογήθηκε η πρόοδος της Ρουμανίας όσον αφορά την υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που είχαν εκδοθεί από το Συμβούλιο στις 14 Ιουλίου 2015 και όσον αφορά την επίτευξη των εθνικών της στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η έκθεση περιελάμβανε επίσης τα αποτελέσματα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011. Στις 8 Μαρτίου 2016, η Επιτροπή παρουσίασε τα αποτελέσματα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης. Από την ανάλυσή της, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Ρουμανία δεν εμφανίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες.

               (3)

               Στις 28 Απριλίου 2016, η Ρουμανία υπέβαλε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2016 και το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2016. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (4)

               Κατά τον προγραμματισμό των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την περίοδο 2014-2020 συνυπολογίστηκαν οι σχετικές ειδικές για τη χώρα συστάσεις. Όπως προβλέπεται στο άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), όπου είναι αναγκαίο για τη στήριξη της εφαρμογής σχετικών συστάσεων του Συμβουλίου, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από ένα κράτος μέλος να επανεξετάσει και να προτείνει τροποποιήσεις του οικείου συμφώνου εταιρικής σχέσης και των σχετικών προγραμμάτων. Η Επιτροπή έχει παράσχει περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται να κάνει χρήση της εν λόγω διάταξης σε κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων που συνδέουν την αποτελεσματικότητα των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων με τη χρηστή οικονομική διακυβέρνηση.

               (5)

               Το τρίτο πρόγραμμα χρηματοδοτικής συνδρομής για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών (2013-2015) έληξε τον Σεπτέμβριο του 2015 χωρίς να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση. Η τρίτη επίσημη αποστολή αξιολόγησης (16-30 Ιουνίου 2015) για να αξιολογηθεί η εφαρμογή των όρων του προγράμματος δεν έχει ολοκληρωθεί. Αν και επιτεύχθηκε μερική πρόοδος σε διάφορους τομείς, τα τρέχοντα και τα προηγούμενα επιτεύγματα του προγράμματος υπονομεύθηκαν σε βασικούς τομείς πολιτικής. Η εποπτεία μετά το πρόγραμμα ξεκίνησε την 1η Οκτωβρίου 2015 και θα συνεχιστεί μέχρι να επιστραφεί τουλάχιστον το 70 % του δανείου που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του πρώτου προγράμματος του ισοζυγίου πληρωμών, δηλαδή τουλάχιστον έως την άνοιξη του 2018.

               (6)

               Η Ρουμανία υπάγεται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2016, η κυβέρνηση σχεδιάζει επιδείνωση του ονομαστικού ισοζυγίου από – 0,7 % το 2015 σε – 2,9 % του ΑΕΠ το 2016 και το 2017. Το διαρθρωτικό ισοζύγιο αναμένεται να επιδεινωθεί επίσης. Το πρόγραμμα σκοπεύει να αποκλίνει από τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο —διαρθρωτικό έλλειμμα 1 % του ΑΕΠ— το οποίο είχε επιτευχθεί το 2014 και το 2015 και δεν σχεδιάζει την επιστροφή σε αυτόν εντός της περιόδου του προγράμματος. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης, ο δείκτης δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να παραμείνει κάτω του 40 %, κατά τον χρονικό ορίζοντα του προγράμματος. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι εν λόγω δημοσιονομικές προβολές είναι εύλογο για το 2016 και ελαφρώς ευνοϊκό για το 2017. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2016, υπάρχει κίνδυνος σημαντικής απόκλισης τόσο το 2016 όσο και, σε περίπτωση αμετάβλητων πολιτικών, το 2017. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2016 προβλέπεται έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της τάξεως του 3,4 % του ΑΕΠ για το 2017, το οποίο υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που προβλέπει η Συνθήκη. Με βάση την αξιολόγηση του προγράμματος σύγκλισης και λαμβάνοντας υπόψη τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2016, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι υπάρχει κίνδυνος μη συμμόρφωσης της Ρουμανίας με τις διατάξεις του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, θα χρειασθούν περαιτέρω μέτρα για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση το 2016 και το 2017.

               (7)

               Το δημοσιονομικό πλαίσιο της Ρουμανίας είναι αποδεκτό όσον αφορά τις διατάξεις, αλλά δεν εφαρμόζεται αποτελεσματικά στην πράξη. Κανένα από τα πρόσφατα δημοσιονομικά μέτρα που αυξάνουν το έλλειμμα δεν εισήχθη ή υιοθετήθηκε ως μέρος της συνήθους διαδικασίας του προϋπολογισμού. Το 2015 δεν τηρήθηκε η απαίτηση οι νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την αύξηση των κρατικών δαπανών ή τη μείωση των δημόσιων εσόδων να συνοδεύονται από εκτίμηση αντικτύπου εγκεκριμένη από το υπουργείο Οικονομικών, να τηρούνται τα ανώτατα όρια δαπανών, και να προτείνονται αντισταθμιστικά μέτρα για τη μείωση των εσόδων. Στην πράξη, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο έχει ελάχιστο χρόνο για να αντιδράσει στις δημοσιονομικές προτάσεις και οι γνώμες και συστάσεις του δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη. Ο προϋπολογισμός του 2016 θέτει ως στόχο δημοσιονομικό έλλειμμα ύψους 2,95 % του ΑΕΠ, οδηγώντας σε σημαντική απόκλιση από τον μεσοπρόθεσμο στόχο. Αυτό αποτελεί απομάκρυνση από το εθνικό δημοσιονομικό πλαίσιο.

               (8)

               Έχουν τεθεί σε εφαρμογή μια σειρά από μέτρα για τη βελτίωση της είσπραξης φόρων και την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι υποχρεωτικές ταμειακές μηχανές, οι ενισχυμένοι κανόνες για τις πληρωμές με μετρητά, μια νέα διαδικασία εγγραφής στα μητρώα ΦΠΑ, η εντατικοποίηση του ελέγχου από τη φορολογική αρχή (ANAF) και η συνεχιζόμενη αναδιοργάνωση της αρχής αυτής. Ωστόσο, το υψηλό επίπεδο της φοροδιαφυγής και το χαμηλό επίπεδο φορολογικής συμμόρφωσης εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση. Η αδήλωτη εργασία και η μη δήλωση όλων των εισοδημάτων εξακολουθούν να επηρεάζουν τα φορολογικά έσοδα και να προκαλούν στρεβλώσεις στην οικονομία. Η αποτελεσματικότητα των μέτρων, μεταξύ των οποίων τα μέτρα από την επιθεώρηση εργασίας, για να περιοριστεί η αδήλωτη εργασία εξακολουθούν να είναι περιορισμένα.

               (9)

               Ο νόμος για την εξίσωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών εκκρεμεί ενώπιον του Κοινοβουλίου από το 2013. Η έγκρισή του θα οδηγούσε σε αύξηση της συμμετοχής των γυναικών μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας, μειώνοντας τις συνταξιοδοτικές διαφορές μεταξύ των φύλων και περιορίζοντας τον κίνδυνο της φτώχειας μεταξύ των ηλικιωμένων.

               (10)

               Οι συνθήκες της αγοράς εργασίας βελτιώθηκαν το 2015. Η ανεργία είναι χαμηλή και το ποσοστό απασχόλησης έχει αυξηθεί. Η μακροχρόνια ανεργία είναι κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, ιδίως σε σχέση με το υψηλό ποσοστό των νέων εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης, ενώ υπάρχει περιορισμένη ευαισθητοποίηση για την ενεργοποίηση τους με αποτελεσματικό τρόπο.

               (11)

               Ο εθνικός οργανισμός απασχόλησης υστερεί όσον αφορά την παροχή εξατομικευμένων υπηρεσιών σε άτομα που αναζητούν εργασία, και παρέχει περιορισμένες μόνον υπηρεσίες στους εργοδότες, παρά την υποχρεωτική διαβίβαση των κενών θέσεων στον εθνικό οργανισμό απασχόλησης. Έχει θεσπιστεί διαδικασία για την παροχή εξατομικευμένης στήριξης στις διάφορες κατηγορίες ανέργων, αλλά δεν έχει ακόμη τεθεί σε εφαρμογή. Η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών απασχόλησης και των κοινωνικών υπηρεσιών είναι πολύ περιορισμένη, καθιστώντας την ενεργοποίηση των δικαιούχων κοινωνικής βοήθειας ακόμη δυσκολότερη.

               (12)

               Ο κατώτατος μισθός, ο οποίος είναι μεταξύ των χαμηλότερων στην Ένωση, έχει αυξηθεί σημαντικά από το 2013. Η απουσία αντικειμενικών κριτηρίων για τον καθορισμό του δημιουργεί αβεβαιότητα. Συστάθηκε τριμερής ομάδα εργασίας για να ασχοληθεί με τη μεταρρύθμιση της διαδικασίας καθορισμού του κατώτατου μισθού, αλλά εξακολουθούν να μην υπάρχουν σαφείς οδηγίες και κριτήρια που λαμβάνουν υπόψη τον αντίκτυπό του στη δημιουργία θέσεων εργασίας, τις κοινωνικές συνθήκες και την ανταγωνιστικότητα. Συνολικά, ο κοινωνικός διάλογος παραμένει περιορισμένος.

               (13)

               Η Ρουμανία αντιμετωπίζει έναν από τους υψηλότερους κινδύνους φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ένωση. Η ενεργοποίηση της συμμετοχής των ατόμων που λαμβάνουν κοινωνικά βοηθήματα στην αγορά εργασίας είναι πολύ περιορισμένη, ιδίως στις αγροτικές περιοχές. Ο κοινωνικός δείκτης αναφοράς, στον οποίο βασίζονται τα ποσά για κοινωνικές παροχές δεν επικαιροποιείται τακτικά σύμφωνα με το οικονομικό πλαίσιο, γεγονός το οποίο ενδέχεται να επηρεάσει την επάρκεια των παροχών με την πάροδο του χρόνου. Ο νόμος περί ελαχίστου εισοδήματος ένταξης, ο οποίος αναμένεται να βελτιώσει τη στοχοθέτηση και την επάρκεια των παροχών, καθώς και τη συμμετοχή όσων λαμβάνουν το ελάχιστο εισόδημα ένταξης στην αγορά εργασίας, έχει υποβληθεί στο Κοινοβούλιο για έγκριση. Ωστόσο, πολλά από τα μέτρα της κυβέρνησης για την καταπολέμηση της φτώχειας στοχεύουν στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, ακολουθώντας μια συνολική προσέγγιση (εκπαίδευση, υγεία, στέγαση, κοινωνικές παροχές, μεταφορές).

               (14)

               Η Ρουμανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις στον τομέα της εκπαίδευσης. Αρκετές στρατηγικές καλύπτουν τη διά βίου μάθηση, την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου. Ωστόσο, το ποσοστό πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου παραμένει αρκετά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, εν μέρει λόγω των σημαντικών καθυστερήσεων στην υλοποίηση της στρατηγικής που εγκρίθηκε το 2015. Τα προγράμματα πρόληψης και επανόρθωσης είναι περιορισμένα. Ευάλωτες ομάδες, όπως είναι οι Ρομά και τα παιδιά από φτωχές οικογένειες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια όσον αφορά την πρόσβαση και την ολοκλήρωση ποιοτικής εκπαίδευσης, ιδίως σε αγροτικές περιοχές. Στον τομέα της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, η Ρουμανία έχει λάβει μέτρα για τη στήριξη της συμμετοχής των μειονεκτούντων μαθητών στο νηπιαγωγείο (3-6 ετών). Η παροχή υπηρεσιών για παιδιά προσχολικής ηλικίας από 0 έως 3 ετών εξακολουθεί να είναι περιορισμένη. Η πρόσφατη νομοθεσία για την επέκταση των διατάξεων για τις γονικές άδειες, καθώς και τα ανεπαρκή κίνητρα για εργασία, μπορεί να αυξήσουν τα εμπόδια για τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας. Η συμμετοχή στην ανώτερη δευτεροβάθμια επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση είναι πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, αλλά τα ποσοστά εγκατάλειψης της εκπαίδευσης αυτής παραμένουν υψηλά. Το ποσοστό ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αυξάνεται, αλλά η ποιότητα και η συνάφεια της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας είναι περιορισμένη. Η συμμετοχή στην εκπαίδευση των ενηλίκων είναι πολύ χαμηλή.

               (15)

               Τα αποτελέσματα στον τομέα της υγείας στη Ρουμανία είναι πενιχρά. Το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση είναι πολύ κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ, τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες. Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και η υπερβολική εξάρτηση από τη νοσοκομειακή περίθαλψη εξακολουθούν να αποτελούν μείζονες ανησυχίες. Οι ευρέως διαδεδομένες άτυπες πληρωμές μειώνουν την πρόσβαση των ατόμων με χαμηλά εισοδήματα σε υγειονομική περίθαλψη. Η Ρουμανία έχει λάβει μέτρα για τη βελτίωση της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη για τους συνταξιούχους με χαμηλό εισόδημα και τα άτομα σε απομακρυσμένες και απομονωμένες κοινότητες. Ένα δίκτυο κοινωνικών διαμεσολαβητών και διαμεσολαβητών υγείας είναι υπό ανάπτυξη και ένα σχέδιο νόμου έχει προταθεί για τις κοινοτικές υπηρεσίες. Η αποϊδρυματοποίηση των ατόμων με αναπηρία εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση.

               (16)

               Η Ρουμανία έχει λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση της χαμηλής χρηματοδότησης του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης και την αναποτελεσματική χρήση των δημόσιων πόρων. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις περιλαμβάνουν την εκκαθάριση καθυστερούμενων οφειλών στον τομέα της υγείας, την ενίσχυση της βιωσιμότητας των φαρμακευτικών δαπανών, την εφαρμογή λύσεων ηλεκτρονικής υγείας, τη βελτίωση της χρηματοδότησης του συστήματος υγείας, τη χάραξη μιας στρατηγικής για τη μεταφορά πόρων από τη νοσοκομειακή περίθαλψη στην προληπτική και την πρωτοβάθμια περίθαλψη, καθώς και κεντρικές διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Ωστόσο, η έλλειψη διοικητικής ικανότητας καθυστερεί την υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής για την υγεία 2014-2020. Ειδικότερα, η αποτελεσματικότητα του συστήματος υγείας δυσχεραίνεται από καθυστερήσεις στον εξορθολογισμό του νοσοκομειακού τομέα και στη μετάβαση από την ενδονοσοκομειακή στην αποδοτικότερη ως προς το κόστος εξωνοσοκομειακή περίθαλψη.

               (17)

               Οι βασικές αναπτυξιακές ανισότητες στη Ρουμανία παρατηρούνται μεταξύ των αστικών και των αγροτικών περιοχών. Τα αποτελέσματα όσον αφορά την απασχόληση, τον κοινωνικό τομέα, την υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση είναι χαμηλότερα στις αγροτικές περιοχές και οι πολίτες έχουν πολύ πιο περιορισμένη πρόσβαση στην εκπαίδευση, τις ιατρικές υπηρεσίες, τις βασικές υπηρεσίες κοινής ωφελείας και τις δημόσιες υπηρεσίες, λόγω των περιορισμένων και κατακερματισμένων τοπικών διοικητικών ικανοτήτων. Εν τω μεταξύ, η κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών είναι περιορισμένη εξαιτίας των μη ανεπτυγμένων υποδομών μεταφορών και των περιορισμένων δημόσιων και ιδιωτικών μεταφορών, σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος μετακίνησης και την περιορισμένη πρόσβαση σε ευρυζωνικές υποδομές. Η χαμηλή προστιθέμενη αξία στη γεωργία και η έλλειψη οικονομικής διαφοροποίησης στις αγροτικές περιοχές εμποδίζουν την ανάπτυξη μιας βιώσιμης αγροτικής οικονομίας. Υψηλό ποσοστό του αγροτικού εργατικού δυναμικού εργάζεται στη γεωργία μερικής ή ολικής κάλυψης ιδίων αναγκών η οποία συνδέεται με αφανή ανεργία ή μη αμειβόμενη οικογενειακή εργασία, χαμηλή παραγωγικότητα και φτώχεια. Η δέσμη μέτρων για την καταπολέμηση της φτώχειας, η οποία πρόκειται να χρηματοδοτηθεί κυρίως με κονδύλια της ΕΕ, παρέχει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την καταπολέμηση της φτώχειας, μεταξύ άλλων στις αγροτικές περιοχές. Υπάρχουν σχέδια για τη δημιουργία ολοκληρωμένων κοινοτικών ομάδων, οι οποίες θα προσφέρουν διάφορες ολοκληρωμένες υπηρεσίες σε κοινότητες που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, αλλά τα σχέδια αυτά δεν έχουν ακόμη τεθεί σε εφαρμογή.

               (18)

               Το στρατηγικό πλαίσιο για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης ισχύει από το 2014, αλλά ο ρυθμός εκτέλεσής του ήταν αργός το 2015. Ορισμένες βασικές πρωτοβουλίες εγκρίθηκαν το 2016 προκειμένου να αυξηθεί η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα της λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης. Ωστόσο, οι καθυστερήσεις στην υιοθέτηση μιας γενικής και διαφανούς προσέγγισης όσον αφορά τη διαχείριση των ανθρώπινων πόρων, ιδίως όσον αφορά τις προσλήψεις/διορισμούς, την αξιολόγηση, τους μισθούς, την εξέλιξη της σταδιοδρομίας σε όλες τις κατηγορίες προσωπικού, καθώς και την κατάρτιση, αφήνει περιθώρια για μια αυθαίρετη προσέγγιση των βασικών διαδικασιών και αποφάσεων. Το γεγονός αυτό, παράλληλα με τις ασταθείς οργανωτικές δομές, έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ανεξαρτησία και τον επαγγελματισμό της δημόσιας διοίκησης και, ως εκ τούτου, στην αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητά του. Οι πολύπλοκες διοικητικές διαδικασίες, ένα αναποτελεσματικό σύστημα δημόσιων συμβάσεων και η εκτεταμένη διαφθορά περιορίζουν την παροχή υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης), τόσο για το κοινό, όσο και για τις επιχειρήσεις. Ο στρατηγικός σχεδιασμός, η κατάρτιση προϋπολογισμού για κάθε πρόγραμμα, οι πρακτικές διαβούλευσης και η τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής εξακολουθούν να υποχρησιμοποιούνται. Οι προκλήσεις αυτές εμποδίζουν την εφαρμογή σημαντικών πολιτικών σε πολλούς τομείς, όπως την αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων κονδυλίων της ΕΕ και άλλη χρηματοδοτική στήριξη.

               (19)

               Οι κρατικές επιχειρήσεις οι οποίες κυριαρχούν στους βασικούς οικονομικούς τομείς τείνουν να έχουν χαμηλές επιδόσεις. Οι επιχειρήσεις αυτές απαντώνται ιδίως σε βασικούς κλάδους υποδομών, αντιπροσωπεύοντας το 44 % του κύκλου εργασιών και το 77 % της απασχόλησης στον τομέα της ενέργειας και το 24 % και 28 % αντίστοιχα στον τομέα των μεταφορών. Το επείγον κυβερνητικό διάταγμα 109/2011 για την εταιρική διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων έγινε νόμος στις 10 Μαΐου 2016 περιλαμβάνοντας τροποποιήσεις ώστε οι διατάξεις να είναι περισσότερο ευθυγραμμισμένες με τις διεθνείς ορθές πρακτικές. Η Ρουμανία επανέλαβε την πρόσληψη επαγγελματικών μάνατζερ σε αντικατάσταση της προσωρινής διοίκησης αρκετών κρατικών επιχειρήσεων, αλλά η πρόοδος ήταν πιο αργή απ' ό,τι είχε ανακοινωθεί αρχικά. Η διαφάνεια και η λογοδοσία των κρατικών επιχειρήσεων θα μπορούσε να βελτιωθεί εάν επιταχυνόταν η έγκριση των ετήσιων προϋπολογισμών και η έγκριση και δημοσίευση των ελεγμένων ετήσιων λογαριασμών. Ένας νέος νόμος περί ιδιωτικοποιήσεων βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας. Ωστόσο, μπορεί να περιλαμβάνει διατάξεις που είναι ασύμβατες με τη νομοθεσία για την εταιρική διακυβέρνηση. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι πιθανές επικαλύψεις όσον αφορά τις ευθύνες του ειδικού διαχειριστή της ιδιωτικοποίησης και της διοίκησης μιας εταιρείας.

               (20)

               Παρά τις προσπάθειες των δικαστικών θεσμών για την αντιμετώπιση της διαφθοράς υψηλού επιπέδου, η διαφθορά εξακολουθεί να υφίσταται σε πολλούς τομείς της οικονομίας και σε αυτήν εμπλέκονται διορισμένοι ή εκλεγμένοι αξιωματούχοι σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, καθώς και δημόσιοι υπάλληλοι και οι υπάλληλοι δημόσιων οργανισμών. Σημαντικές δικαστικές μεταρρυθμίσεις τίθενται σε εφαρμογή, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες για τον υψηλό φόρτο εργασίας στα δικαστήρια, την προβλεψιμότητα και την ορθή εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων καθώς και τις εξωτερικές πιέσεις που δέχονται οι δικαστές. Στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου, η Ρουμανία δέχεται συστάσεις στους τομείς της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς. Οι τομείς αυτοί δεν καλύπτονται, επομένως, από τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις για τη Ρουμανία.

               (21)

               Η ευρωστία του χρηματοπιστωτικού τομέα έχει βελτιωθεί. Ωστόσο, ο τομέας παραμένει ευάλωτος σε εσωτερικές νομικές πρωτοβουλίες. Ο πρόσφατα ψηφισθείς νόμος περί απαλλαγής από χρέη, με αναδρομική εφαρμογή για το υφιστάμενο απόθεμα δανείων, μπορεί να αποτελέσει πρόκληση για πολλά πιστωτικά ιδρύματα και να οδηγήσει σε μείωση των πιστωτικών δραστηριοτήτων. Ο νόμος αυτός μπορεί να αυξήσει τους κινδύνους για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα με συνέπειες για ολόκληρη την οικονομία. Άλλες εξελίξεις που ενδέχεται να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στις τράπεζες είναι μεταξύ άλλων η πρόταση για τη μετατροπή των δανείων που έχουν ληφθεί σε ξένο νόμισμα σε δάνεια σε εγχώριο νόμισμα και ορισμένες δικαστικές αποφάσεις σχετικά με τις καταχρηστικές συμβατικές ρήτρες στις συμβάσεις δανείου.

               (22)

               Οι ανεπαρκείς ή χαμηλής ποιότητας υποδομές αποτελούν έναν από τους παράγοντες που δημιουργούν τα περισσότερα προβλήματα στην επιχειρηματική δραστηριότητα στη Ρουμανία και αποτελούν εμπόδιο για το εμπόριο και την οικονομική ανάπτυξη. Παρά την πρόσφατη ελαφρά βελτίωση, η Ρουμανία εξακολουθεί να κατατάσσεται τελευταία μεταξύ των χωρών της περιοχής όσον αφορά την εκτίμηση της ποιότητας των υποδομών μεταφορών και επικοινωνιών. Το οδικό της δίκτυο είναι μικρό σε σύγκριση με εκείνο των άλλων χωρών της περιοχής και με το μέγεθος της χώρας. Η έκδοση του ρυθμιστικού σχεδίου για τις μεταφορές και της συνοδευτικής μεταρρύθμισης του σιδηροδρομικού τομέα έχει καθυστερήσει επανειλημμένα.

               (23)

               Οι δημόσιες επενδύσεις μειώθηκαν από το 2008, παρά την ευρεία διαθεσιμότητα χρηματοδοτικών πόρων, ιδίως από κονδύλια της ΕΕ. Η τάση αυτή αντιστράφηκε το 2015, όμως οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παρουσιάσουν επιβράδυνση από το 2016 και μετά, καθώς η εφαρμογή του προγράμματος για την περίοδο 2014-2020 δεν έχει αρχίσει πλήρως και δεν έχουν δρομολογηθεί αρκετά ώριμα έργα. Η Ρουμανία κατέβαλε πρόσφατα και συνεχίζει να καταβάλει προσπάθειες για την ενίσχυση της διυπουργικής συνεργασίας, την αναδιοργάνωση του συστήματος δημόσιων συμβάσεων και τη βελτίωση του σχεδιασμού και της υλοποίησης των επενδυτικών σχεδίων. Παρ' όλα αυτά, η προετοιμασία των σχεδίων δημοσίων επενδύσεων εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής και να επιδέχεται εξωτερικής επιρροής. Η επιλογή των σχεδίων εξακολουθεί να δυσχεραίνεται από την έλλειψη μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού καθώς και στρατηγικών προτεραιοτήτων, την ανάγκη να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ πολυάριθμων φορέων λήψης αποφάσεων, την περιορισμένη εξουσία επιβολής του νόμου που διαθέτει η μονάδα αξιολόγησης δημόσιων επενδύσεων του υπουργείου Δημόσιων Οικονομικών και την έλλειψη κριτηρίων επιλογής στο εθνικό πρόγραμμα τοπικής ανάπτυξης.

               (24)

               Παρά τις σημαντικές βελτιώσεις στην ανταγωνιστικότητα του κόστους και τις εμπορικές της επιδόσεις, η μη σχετιζόμενη με το κόστος ανταγωνιστικότητα εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για τη Ρουμανία. Τα διαρθρωτικά εμπόδια παρεμποδίζουν τη μετάβαση προς μια οικονομία υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και περιορίζουν την ικανότητα της Ρουμανίας να προωθήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η πολυπλοκότητα των διοικητικών διαδικασιών, η μεταβλητότητα των δημοσιονομικών και φορολογικών πολιτικών και το υποτονικό επιχειρηματικό περιβάλλον εξακολουθούν να επηρεάζουν τις επενδυτικές αποφάσεις. Το υψηλό επίπεδο της φοροδιαφυγής και της αδήλωτης εργασίας επιφέρει μείωση των φορολογικών εσόδων και στρέβλωση της οικονομίας. Η πρόσβαση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση εξακολουθεί να είναι περιορισμένη.

               (25)

               Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Ρουμανίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2016 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σύγκλισης και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς τη Ρουμανία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Ρουμανία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της ΕΕ, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων. Οι συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου αποτυπώνονται στις συστάσεις 1 έως 4 κατωτέρω.

               (26)

               Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης και η γνώμη του (4) αποτυπώνεται ιδιαιτέρως στη σύσταση 1 κατωτέρω.

         ΣΥΝΙΣΤΑ στη Ρουμανία να λάβει μέτρα το 2016 και το 2017 προκειμένου:

               1.

               Να περιορίσει την απόκλιση από τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο το 2016 και να επιτύχει ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή 0,5 % του ΑΕΠ το 2017 εκτός εάν ο μεσοπρόθεσμος δημοσιονομικός στόχος τηρηθεί με μικρότερη προσπάθεια. Να διασφαλίσει την εφαρμογή του δημοσιονομικού πλαισίου και να ενισχύσει περαιτέρω τη φορολογική συμμόρφωση και την είσπραξη φόρων. Να διασφαλίσει ότι οι νομοθετικές πρωτοβουλίες δεν υπονομεύουν την ασφάλεια δικαίου και δεν θέτουν σε κίνδυνο τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Εφόσον είναι αναγκαίο, να θεσπίσει μέτρα για τον μετριασμό των εν λόγω κινδύνων.

               2.

               Να ενισχύσει τις υπηρεσίες του εθνικού οργανισμού απασχόλησης προς τους εργοδότες και τους αναζητούντες εργασία, ιδίως με την προσαρμογή των υπηρεσιών στο προφίλ των ατόμων που αναζητούν εργασία, βελτιώνοντας τη σύνδεσή τους με το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών υπηρεσιών, και προσεγγίζοντας τους μη εγγεγραμμένους νέους. Να θεσπίσει, σε διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, αντικειμενικά κριτήρια για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού. Να αναλάβει δράση για την πρόληψη της πρόωρης αποχώρησης από το σχολείο και την αύξηση της παροχής ποιοτικής εκπαίδευσης, ιδίως μεταξύ των Ρομά. Να εγκρίνει την εξίσωση της ηλικίας συνταξιοδότησης για τους άνδρες και τις γυναίκες.

               3.

               Να περιορίσει τις άτυπες πληρωμές στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και να αυξήσει τη διαθεσιμότητα της εξωνοσοκομειακής περίθαλψης. Να ενισχύσει την ανεξαρτησία και τη διαφάνεια της διαχείρισης ανθρωπίνων πόρων στη δημόσια διοίκηση. Να απλοποιήσει τις διοικητικές διαδικασίες για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Να ενισχύσει την εταιρική διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων.

               4.

               Να βελτιώσει την πρόσβαση σε ολοκληρωμένες δημόσιες υπηρεσίες, να επεκτείνει τις βασικές υποδομές και να προωθήσει την οικονομική διαφοροποίηση, ιδίως στις αγροτικές περιοχές. Να θεσπίσει και να υλοποιήσει το ρυθμιστικό σχέδιο για τις μεταφορές. Να ενισχύσει την ιεράρχηση και την προετοιμασία του σχεδίου δημόσιων επενδύσεων.

      Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2016.

            Για το Συμβούλιο

            Ο Πρόεδρος

         P. KAŽIMÍR

      (1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

      (2)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

      (3)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 320).

      (4)  Δυνάμει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.