title: Σύσταση (ΕΕ) 2021/1970 της Επιτροπής της 10ης Νοεμβρίου 2021 σχετικά με έναν κοινό ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων για την πολιτιστική κληρονομιά

text:
               12.11.2021

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               L 401/5

      ΣΥΣΤΑΣΗ (ΕΕ) 2021/1970 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
      της 10ης Νοεμβρίου 2021
      σχετικά με έναν κοινό ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων για την πολιτιστική κληρονομιά
      Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
      Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 292,
      Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

                  (1)

                  Οι ψηφιακές τεχνολογίες μεταβάλλουν τη ζωή μας με γρήγορους ρυθμούς, παρέχοντας νέες ευκαιρίες στην κοινωνία, συμπεριλαμβανομένων των ιδρυμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι ψηφιακές τεχνολογίες παρέχουν στα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς πιο αποτελεσματικά εργαλεία με τα οποία μπορούν να ψηφιοποιήσουν αγαθά πολιτιστικής κληρονομιάς και να προσεγγίσουν ευρύτερο κοινό. Το γεγονός αυτό προσφέρει στο κοινό περισσότερους τρόπους πρόσβασης, ανακάλυψης, εξερεύνησης και εκμετάλλευσης των πολιτιστικών αγαθών και δημιουργεί περισσότερες δυνατότητες επαναχρησιμοποίησης των πολιτιστικών αγαθών για καινοτόμες και δημιουργικές υπηρεσίες και προϊόντα σε διάφορους τομείς, όπως άλλοι τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας, καθώς και ο τουρισμός.

                  (2)

                  Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση «Ψηφιακή Πυξίδα 2030: η ευρωπαϊκή οδός για την ψηφιακή δεκαετία» (1), οι ψηφιακές τεχνολογίες έχουν καταστεί, περισσότερο από ποτέ, απαραίτητες για την εργασία, τη μάθηση, τις κοινωνικές επαφές, την ψυχαγωγία και την πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών και προϊόντων, από τις υπηρεσίες υγείας έως τον πολιτισμό.

                  (3)

                  Η πανδημία COVID-19 ανέδειξε τα δυνατά και τα τρωτά σημεία του τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και την ανάγκη επιτάχυνσης του ψηφιακού μετασχηματισμού του προκειμένου να αξιοποιηθούν στο έπακρο οι παρεχόμενες ευκαιρίες. Πολλά πολιτιστικά ιδρύματα υπέστησαν μεγάλη οικονομική ζημία ή αναγκάστηκαν να κλείσουν. Ωστόσο, παρά τις δημοσιονομικές προκλήσεις τις οποίες επέφερε η πανδημία, πολλά ιδρύματα κατάφεραν επίσης να διατηρήσουν ή ακόμη και να διευρύνουν το κοινό τους μέσω της αύξησης των ψηφιακών υπηρεσιών τους (π.χ. αλληλεπίδραση με το κοινό, κοινή χρήση συλλογών, προσφορά ψηφιακών εργαλείων), αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά την υψηλή αξία τους για την κοινωνία και την ευρωπαϊκή οικονομία.

                  (4)

                  Η πολιτιστική κληρονομιά δεν αποτελεί μόνο βασικό στοιχείο για την οικοδόμηση μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας η οποία στηρίζεται σε κοινές αξίες, αλλά και έναν σημαντικό συντελεστή στην ευρωπαϊκή οικονομία ο οποίος προωθεί την καινοτομία, τη δημιουργικότητα και την οικονομική ανάπτυξη. Για παράδειγμα, ο πολιτιστικός τουρισμός αντιπροσωπεύει έως και το 40 % του συνολικού τουρισμού στην Ευρώπη (2) και η πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του πολιτιστικού τουρισμού. Η προηγμένη ψηφιοποίηση των αγαθών πολιτιστικής κληρονομιάς και η περαιτέρω χρήση τέτοιου είδους περιεχομένου μπορούν να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας όχι μόνο στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και σε άλλους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας, μεταξύ άλλων, για παράδειγμα, στη βιομηχανία βιντεοπαιχνιδιών και στον κινηματογράφο. Οι κλάδοι του πολιτισμού και της δημιουργίας συμβάλλουν στο 3,95 % της ενωσιακής προστιθέμενης αξίας (477 δισ. EUR), απασχολούν 8,02 εκατομμύρια άτομα και αφορούν 1,2 εκατομμύρια επιχειρήσεις, εκ των οποίων το 99,9 % είναι ΜΜΕ (3).

                  (5)

                  Στην αξιολόγηση (4) της σύστασης της Επιτροπής για την ψηφιοποίηση και την επιγραμμική προσβασιμότητα πολιτιστικού υλικού και για την ψηφιακή διαφύλαξη (2011/711/ΕΕ) εξάγεται το συμπέρασμα ότι αρκετές από τις προκλήσεις που αντιμετώπιζε ο τομέας της πολιτιστικής κληρονομιάς πριν από 10 έτη εξακολουθούν να υφίστανται σήμερα, όπως η επιτακτική ανάγκη προστασίας και διαφύλαξης της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, και, κυρίως, της επαπειλούμενης πολιτιστικής κληρονομιάς. Ωστόσο, στην αξιολόγηση αναγνωρίστηκε επίσης ότι το τοπίο της πολιτιστικής κληρονομιάς είχε αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με νέες ανάγκες, αλλά κυρίως, με νέες ευκαιρίες, οι οποίες θα μπορούσαν να αυξήσουν περαιτέρω τη συμβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς στην ευρωπαϊκή οικονομία. Είναι συνεπώς απαραίτητο να υπάρξει η κατάλληλη απάντηση πολιτικής η οποία να ανταποκρίνεται στις εν λόγω νέες ανάγκες και προσδοκίες του τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, των τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας και της κοινωνίας γενικότερα.

                  (6)

                  Η παρούσα σύσταση ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν κατάλληλα πλαίσια προκειμένου να ενισχυθεί η ανάκαμψη και ο μετασχηματισμός του τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς και να υποστηρίξουν τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς προκειμένου να καταστούν πιο ισχυρά και πιο ανθεκτικά στο μέλλον. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την υψηλότερη ποιότητα ψηφιοποίησης, περαιτέρω χρήση και ψηφιακή διαφύλαξη σε ολόκληρη την ΕΕ, ενώ θα έχει δευτερογενείς συνέπειες σε άλλους βασικούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας, όπως ο τουρισμός, η έρευνα και άλλοι τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας.

                  (7)

                  Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν διάφορες προσεγγίσεις ως προς την πολιτιστική κληρονομιά, καθώς αντιμετωπίζουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες των ιδρυμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς σε διαφορετικό βαθμό. Μια ολοκληρωμένη ψηφιακή στρατηγική στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, η οποία θα καθορίζει ένα σαφές και συγκεκριμένο όραμα και τα πλέον κατάλληλα μέσα για την εφαρμογή του, θα διασφάλιζε μια πιο αποτελεσματική απάντηση πολιτικής και θα καθιστούσε τον τομέα ισχυρότερο. Προκειμένου να επιτευχθεί ένας αποτελεσματικός ψηφιακός μετασχηματισμός, να εδραιωθεί εμπιστοσύνη και ισχυρή συνεργασία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιδιώξουν τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών στην κατάρτιση της στρατηγικής.

                  (8)

                  Η ανάπτυξη προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών, όπως η 3D τεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη, η μηχανική εκμάθηση, η νεφοϋπολογιστική, οι τεχνολογίες δεδομένων, η εικονική πραγματικότητα και η επαυξημένη πραγματικότητα, δημιούργησε μοναδικές ευκαιρίες ψηφιοποίησης, επιγραμμικής πρόσβασης και ψηφιακής διαφύλαξης. Οι προηγμένες ψηφιακές τεχνολογίες οδηγούν σε πιο αποτελεσματικές διαδικασίες (π.χ. αυτοματοποιημένη παραγωγή μεταδεδομένων, εξαγωγή γνώσης, αυτόματη μετάφραση, αναγνώριση κειμένου από συστήματα οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων) και περιεχόμενο υψηλότερης ποιότητας. Καθιστούν δυνατές τις καινοτόμες μορφές καλλιτεχνικής δημιουργίας, ενώ παράλληλα διαμορφώνουν νέους τρόπους ψηφιακής ενασχόλησης και εκμετάλλευσης του πολιτιστικού περιεχομένου μέσω της από κοινού επιμέλειας, του από κοινού σχεδιασμού και του πληθοπορισμού, που ενισχύουν τη συμμετοχή του κοινού. Η τεχνητή νοημοσύνη, η αλυσίδα συστοιχιών «blockchain» και άλλες προηγμένες τεχνολογίες μπορούν επίσης να διερευνηθούν για τον αυτόματο εντοπισμό πολιτιστικών αγαθών τα οποία διακινούνται παράνομα. Η χρήση τέτοιου είδους προηγμένων τεχνολογιών έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή ανάκαμψη και ανάπτυξη μετά την πανδημία COVID-19 και τα κράτη μέλη θα πρέπει να την υποστηρίξουν με τη λήψη κατάλληλων μέτρων.

                  (9)

                  Επιπλέον, τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς θα πρέπει να αξιοποιήσουν τις μοναδικές ευκαιρίες τις οποίες παρέχουν οι προηγμένες ψηφιακές τεχνολογίες, ώστε να προωθήσουν τη δράση για το κλίμα και να υποστηρίξουν τη μετάβαση σε μια πιο πράσινη και πιο βιώσιμη ενωσιακή οικονομία, όπως ορίζεται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (5). Για παράδειγμα, τα αγαθά πολιτιστικής κληρονομιάς τα οποία έχουν ψηφιοποιηθεί σε 3D μπορούν να αποτελέσουν πηγή σχετικής γνώσης για τις επιπτώσεις, την προσαρμογή και την ανθεκτικότητα που σχετίζονται με το κλίμα (π.χ. η 3D τεχνολογία καθιστά δυνατή τη μη καταστροφική ανάλυση αγαθών, την οπτικοποίηση ζημιών και πληροφοριών για αποκατάσταση, τη συντήρηση κ.λπ.). Ομοίως, τα ψηφιακά δίδυμα και οι τεχνολογίες γεωσκόπησης μπορεί να έχουν καίρια σημασία για την αύξηση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή και την υποστήριξη της προληπτικής συντήρησης μνημείων, κτιρίων και χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς. Σε αυτό το πλαίσιο, η ψηφιοποίηση αποτελεί επίσης παράγοντα υποστήριξης των εμπειρογνωμόνων για την καταπολέμηση του περιβαλλοντικού εγκλήματος σε συγκεκριμένους χώρους.

                  (10)

                  Είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για την ψηφιοποίηση (6) και την ψηφιακή διαφύλαξη των αγαθών πολιτιστικής κληρονομιάς. Ο καθορισμός συγκεκριμένων στόχων για την ψηφιοποίηση και τη διαφύλαξη, με βάση την εκτίμηση των αναγκών και με σαφή και αντικειμενικά κριτήρια, θα οδηγούσε σε απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα. Αυτό θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για την πολιτιστική κληρονομιά η οποία βρίσκεται σε κίνδυνο. Σε τέτοιου είδους περιπτώσεις, η 3D ψηφιοποίηση με το υψηλότερο επίπεδο λεπτομέρειας μπορεί να είναι ακόμη και απαραίτητη, για παράδειγμα, για σκοπούς συντήρησης και αποκατάστασης. Ωστόσο, ακόμη και όταν ο κίνδυνος φθοράς ή καταστροφής είναι χαμηλός, θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα, δεδομένης της υψηλής δυνατότητας περαιτέρω χρήσης των ψηφιοποιημένων αγαθών πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως για καινοτόμες εμπειρίες και βιώσιμο τουρισμό, για τη στήριξη της συνολικής ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της οικονομίας, σύμφωνα με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους στους λιγότερο ψηφιοποιημένους τομείς, όπως κτίρια, μνημεία και χώροι και η άυλη πολιτιστική κληρονομιά.

                  (11)

                  Εκτός από την εξυπηρέτηση σκοπών διαφύλαξης και αποκατάστασης, οι 3D τεχνολογίες μπορούν επίσης να παρέχουν αυξημένες ευκαιρίες στα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς προκειμένου να προσεγγίσουν ευρύτερο κοινό με πιο συναρπαστικές εμπειρίες, οι οποίες περιλαμβάνουν εικονική πρόσβαση σε μέρη τα οποία είναι συνήθως μη προσβάσιμα (π.χ. υποβρύχια) ή προσωρινά κλειστά, ή να προσεγγίσουν άτομα με προβλήματα όρασης προσφέροντας, για παράδειγμα, προσβάσιμες απτικές εμπειρίες. Ως εκ τούτου, η ιδιαίτερη έμφαση στη 3D ψηφιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς που βρίσκεται σε κίνδυνο και των μνημείων, κτιρίων και χώρων πολιτισμού και πολιτιστικής κληρονομιάς με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα θα ενίσχυε την αξία και τις δυνατότητες της πολιτιστικής κληρονομιάς. Αυτό θα εναρμονιζόταν επίσης με τη δήλωση σχετικά με τη «Συνεργασία για την προώθηση της ψηφιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς» («Cooperation on advancing digitisation of cultural heritage») του Απριλίου του 2019 (7), με την οποία τα κράτη μέλη συμφώνησαν να εντείνουν τις προσπάθειες και να επιδιώξουν την πρόοδο από κοινού, στο πλαίσιο του πυλώνα μιας πανευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τη 3D ψηφιοποίηση των αντικειμένων, των μνημείων και των χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς.

                  (12)

                  Παρόλα αυτά, η ψηφιοποίηση δεν συνεπάγεται εξ ορισμού ψηφιακή διαφύλαξη. Για να διασφαλιστεί μακροπρόθεσμα η πρόσβαση στα ψηφιοποιημένα αγαθά, τα κράτη μέλη πρέπει να σχεδιάσουν και να πραγματοποιήσουν προσεκτικά την ψηφιακή διαφύλαξη των αγαθών τους, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις σχετικές οικονομικές, οργανωτικές και τεχνικές προκλήσεις σε μακροπρόθεσμη βάση. Οι στόχοι της ψηφιακής διαφύλαξης μπορεί να περιλαμβάνουν όχι μόνο τα αγαθά της πολιτιστικής κληρονομιάς τα οποία θεωρούνται ότι έχουν προτεραιότητα για ψηφιοποίηση (π.χ. αγαθά που βρίσκονται σε κίνδυνο, μνημεία και χώροι με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα ή λιγότερο ψηφιοποιημένοι τομείς), αλλά και αγαθά τα οποία έχουν ψηφιοποιηθεί στο παρελθόν.

                  (13)

                  Το τρέχον δημοσιονομικό πλαίσιο παρέχει μοναδικές ευκαιρίες στα κράτη μέλη προκειμένου να χρησιμοποιήσουν διαφορετικές πηγές χρηματοδότησης, ώστε να ενισχυθεί σημαντικά η ψηφιοποίηση και η διαφύλαξη και να δημιουργηθούν σημαντικά μεγαλύτερες δυνατότητες στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενημερώσουν περισσότερο τους παράγοντες του τομέα σχετικά με τις ευκαιρίες χρηματοδότησης τις οποίες παρέχουν τα προγράμματα «Ψηφιακή Ευρώπη» και «Ορίζων Ευρώπη» (8), τα ταμεία πολιτικής συνοχής (9), το REACT-EU (10), το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης (11) και ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (12), για να στηρίξουν τις επενδύσεις οι οποίες είναι αναγκαίες για την ανάκαμψη του τομέα και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, ώστε να δοθεί ευρύτερη πρόσβαση στον πολιτισμό και να δημιουργηθεί θετικός αντίκτυπος στις τοπικές κοινότητες.

                  (14)

                  Η ψηφιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης απαιτεί σημαντικούς οικονομικούς πόρους. Τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς, προκειμένου να επιμεριστούν τις οικονομικές προσπάθειες και ταυτόχρονα να επιταχύνουν την πρόσβαση του κοινού στην πολιτιστική κληρονομιά, συνεργάζονται με ιδιωτικούς παράγοντες. Ωστόσο, πολλές από αυτές τις συμφωνίες συνεργασίας χορηγούν αποκλειστικά δικαιώματα σε ιδιώτες εταίρους. Η οδηγία (ΕΕ) 2019/1024 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13) θεσπίζει μια δέσμη ελάχιστων κανόνων που διέπουν την περαιτέρω χρήση και καθορίζει πρακτικές ρυθμίσεις οι οποίες διευκολύνουν την περαιτέρω χρήση υφιστάμενων εγγράφων που βρίσκονται στην κατοχή φορέων του δημόσιου τομέα των κρατών μελών. Ειδικότερα, απαιτεί από τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της (π.χ. μουσεία, αρχεία, βιβλιοθήκες) να συμμορφώνονται με ειδικές διατάξεις περί αποκλειστικών ρυθμίσεων, όπως ορίζονται στο άρθρο 12 της οδηγίας. Προκειμένου να διευκολυνθεί η δίκαιη και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση για όλες και όλους στα αγαθά πολιτιστικής κληρονομιάς, τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς τα οποία συνεργάζονται με τον ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της προαναφερθείσας οδηγίας, θα πρέπει να στοχεύουν στην εφαρμογή των αρχών που καθορίζονται στο προαναφερόμενο άρθρο 12.

                  (15)

                  Όπως αναφέρεται στο Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο δεξιοτήτων (14), η πανδημία της COVID-19 έχει διευρύνει το ήδη υπάρχον χάσμα ψηφιακών δεξιοτήτων, ενώ νέες ανισότητες έχουν εμφανιστεί, καθώς πολλοί επαγγελματίες δεν διαθέτουν το απαιτούμενο επίπεδο ψηφιακών δεξιοτήτων το οποίο είναι απαραίτητο στους χώρους εργασίας. Αυτό ισχύει επίσης για τον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπου το ψηφιακό χάσμα αφήνει τα μικρά ιδρύματα κυρίως (π.χ. μουσεία) να πασχίζουν να χρησιμοποιήσουν προηγμένες τεχνολογίες, όπως η 3D τεχνολογία ή η τεχνητή νοημοσύνη. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό θεματολόγιο δεξιοτήτων και την πρώτη εμβληματική πρωτοβουλία του, το σύμφωνο για τις δεξιότητες, και προς υποστήριξη του σχεδίου δράσης για τον Ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (15), τα κράτη μέλη θα πρέπει να θέσουν συγκεκριμένους στόχους για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων ή την επανειδίκευση των επαγγελματιών στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς. Συμπληρωματικά προς αυτό, και με βάση το σχέδιο στρατηγικής — Συμμαχία για την πολιτιστική κληρονομιά (CHARTER), οι κλάδοι του πολιτισμού και της δημιουργίας, ως ένα από τα 14 οικοσυστήματα τα οποία προσδιορίζονται από τη στρατηγική της ενιαίας αγοράς, οικοδομούν επί του παρόντος μια εταιρική σχέση μεγάλης κλίμακας για την ανάπτυξη δεξιοτήτων, η οποία θα ενταχθεί στο Σύμφωνο για τις δεξιότητες.

                  (16)

                  Τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς έχουν αντιμετωπίσει διάφορα εμπόδια σχετικά με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας κατά την ψηφιοποίηση και την κοινή χρήση της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως το κόστος σε σχέση με την εκκαθάριση δικαιωμάτων, η έλλειψη επαρκούς εμπειρογνωσίας σχετικά με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας μεταξύ των επαγγελματιών του τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, οι περιορισμοί στη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων. Ως εκ τούτου, έχουν ληφθεί ειδικά μέτρα σε επίπεδο ΕΕ για την αντιμετώπιση τέτοιου είδους προκλήσεων. Για παράδειγμα, η οδηγία (ΕΕ) 2019/790 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (16) για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα στην ψηφιακή ενιαία αγορά θεσπίζει διάφορες διατάξεις οι οποίες εκσυγχρονίζουν το πλαίσιο των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας το οποίο διέπει τον τρόπο λειτουργίας των ιδρυμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς στο ψηφιακό περιβάλλον. Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εισήγαγε η οδηγία είναι ένα σαφές πλαίσιο για την ψηφιοποίηση και τη διάδοση μη διαθέσιμων στο εμπόριο έργων τα οποία διαθέτουν τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς στις συλλογές τους. Επιπλέον, η οδηγία εισάγει εναρμονισμένες και υποχρεωτικές εξαιρέσεις για τη δημιουργία αντιγράφων διαφύλαξης από τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς και για την εξόρυξη κειμένων και δεδομένων για επιστημονική έρευνα. Τέλος, η οδηγία διευκρινίζει το καθεστώς των έργων εικαστικών τεχνών που έχουν καταστεί κοινό κτήμα με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου. Συγκεκριμένα, οι νέοι κανόνες για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας θα διευκολύνουν μια βασική αποστολή δημοσίου συμφέροντος των ιδρυμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς, ενισχύοντας τη διαφύλαξη και τη διαθεσιμότητα της πολιτιστικής κληρονομιάς και διευκολύνοντας σημαντικά τη χρήση έργων τα οποία δεν είναι πλέον διαθέσιμα στο εμπόριο, προς όφελος του ευρωπαϊκού πολιτισμού και όλων των πολιτών. Συνεπώς, τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν την αποτελεσματική εκτέλεση και εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, έτσι ώστε τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς να μπορούν να επωφεληθούν πλήρως από το πλαίσιο δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, όπως αυτό επικαιροποιήθηκε κυρίως από την οδηγία (ΕΕ) 2019/790.

                  (17)

                  Η Europeana (17) έχει συντελέσει καθοριστικά στην ενίσχυση των διασυνοριακών δραστηριοτήτων συνεργασίας και τυποποίησης στην ΕΕ και πέραν αυτής. Τα τυποποιημένα πλαίσια για την κοινή χρήση ψηφιακού περιεχομένου και μεταδεδομένων στο διαδίκτυο, συγκεκριμένα, το πρότυπο δεδομένων Europeana (18), οι δηλώσεις δικαιωμάτων (19) και το πλαίσιο δημοσιεύσεων Europeana (20) έχουν υιοθετηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς τόσο στην Ευρώπη όσο και διεθνώς. Για παράδειγμα, το πρότυπο δεδομένων Europeana καθιστά δυνατή μια τυποποιημένη αναπαράσταση των δεδομένων τα οποία διαβιβάζονται στην Europeana από ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς, από διαφορετικούς τομείς, με τη χρήση διαφορετικών μορφών. Το πλαίσιο RightsStatements.org παρέχει ένα σύνολο τυποποιημένων δηλώσεων δικαιωμάτων, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν από ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς για να παρουσιάσουν στο κοινό το καθεστώς δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και περαιτέρω χρήσης των ψηφιακών αντικειμένων. Ωστόσο, η διαλειτουργικότητα παραμένει μια συνεχής προσπάθεια όσον αφορά τις μορφές και τα πρότυπα για το ψηφιακό περιεχόμενο και τα μεταδεδομένα, όπως στην περίπτωση της 3D τεχνολογίας ή της χρήσης συναφών οντοτήτων και φακέλων αρχών για σημασιολογική διαλειτουργικότητα. Στη δήλωση σχετικά με τη «Συνεργασία για την προώθηση της ψηφιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς» του Απριλίου του 2019, τα κράτη μέλη συμφώνησαν να εντείνουν τις προσπάθειές τους για περαιτέρω ανάπτυξη και προώθηση προτύπων και πλαισίων διαλειτουργικότητας όσον αφορά τις πρωτοβουλίες ψηφιοποίησης. Τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς θα πρέπει συνεπώς να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους ώστε να υποστηρίξουν ή να τηρήσουν τα σχετικά πρότυπα και πλαίσια, προκειμένου να επιταχυνθεί η κοινή χρήση και η περαιτέρω χρήση των δεδομένων.

                  (18)

                  Η δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την πολιτιστική κληρονομιά θα δώσει στα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς τη δυνατότητα να βασιστούν στην κλίμακα της ενιαίας αγοράς, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δεδομένα (21). Θα προωθήσει την επαναχρησιμοποίηση των περιεχομένων και θα τονώσει τη δημιουργικότητα σε διάφορους τομείς, ωφελώντας το σύνολο της οικονομίας και την κοινωνία. Συγκεκριμένα, θα παρέχει υψηλής ποιότητας περιεχόμενο και αποτελεσματική, αξιόπιστη και εύχρηστη πρόσβαση στα αγαθά της ευρωπαϊκής ψηφιακής πολιτιστικής κληρονομιάς. Θα ενισχύσει περαιτέρω συνεργασίες, συμπράξεις και τη δέσμευση με το δίκτυο των συνεργατών διαχείρισης δεδομένων (π.χ. μουσεία, αίθουσες τέχνης, βιβλιοθήκες, αρχεία σε όλη την Ευρώπη), συσσωρευτές και εμπειρογνώμονες οι οποίοι εργάζονται στον τομέα της ψηφιακής πολιτιστικής κληρονομιάς. Ο χώρος δεδομένων θα βασιστεί στην τρέχουσα στρατηγική Europeana για την περίοδο 2020-2025 (22), σκοπός της οποίας είναι να ενδυναμώσει τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς στον ψηφιακό τους μετασχηματισμό.

                  (19)

                  Επί του παρόντος, η Europeana παρέχει πρόσβαση σε 52 εκατομμύρια αγαθά πολιτιστικής κληρονομιάς, το 45 % των οποίων μπορεί να χρησιμοποιηθεί περαιτέρω σε διάφορους τομείς. Οι εικόνες και τα κείμενα αποτελούν το 97,5 % των αγαθών, με μόλις 2,47 % οπτικοακουστικό περιεχόμενο και 0,03 % σε 3D. Η αυξημένη συμβολή αγαθών με υψηλή ποιότητα ψηφιοποίησης, όπως σε 3D, θα ενισχύσει την καινοτομία και τη δημιουργία μέσω της χρήσης και της περαιτέρω χρήσης των ψηφιοποιημένων αγαθών πολιτιστικής κληρονομιάς σε διάφορους σημαντικούς τομείς (π.χ. εκπαίδευση, έξυπνες πόλεις και κατάρτιση περιβαλλοντικών μοντέλων, βιώσιμος τουρισμός και κλάδοι του πολιτισμού και της δημιουργίας). Η προσθήκη 40 επιπλέον εκατομμυρίων υψηλής ποιότητας, ψηφιοποιημένων και διαφοροποιημένων τύπων αγαθών μέσω του χώρου δεδομένων θα αυξήσει τον πλούτο του διαθέσιμου υλικού στο διαδίκτυο, ενώ θα προωθήσει περαιτέρω την ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά μας. Η εν λόγω αύξηση θα καταστήσει επίσης δυνατή την ενίσχυση της περαιτέρω χρήσης και συνεπώς πιθανές νέες υπηρεσίες και εφαρμογές. Είναι σημαντικό τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς να συμβάλουν σημαντικά στον χώρο δεδομένων, με την υποστήριξη των κρατών μελών.

                  (20)

                  Οι εθνικοί και τομεακοί ή θεματικοί συσσωρευτές διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στο τοπίο της πολιτιστικής κληρονομιάς, οικοδομώντας γέφυρες μεταξύ των διαφόρων παραγόντων στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς και, πέραν αυτού, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Για παράδειγμα, οι εθνικοί συσσωρευτές συσσωρεύουν και εμπλουτίζουν το περιεχόμενο της Europeana, παρέχουν πρόσβαση και προωθούν τα αγαθά πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας τους και συγκεντρώνουν πολύτιμους πόρους και γνώσεις για τον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς. Ωστόσο, παρόλο που οι περισσότεροι συσσωρευτές σε ολόκληρη την ΕΕ έχουν επίσημη ανάθεση για τις δραστηριότητές τους, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλοί άλλοι που χρήζουν ανάθεσης και πασχίζουν να εξασφαλίσουν επαρκείς και βιώσιμους πόρους ή οργανωτική υποστήριξη. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την εν λόγω πρόκληση ενισχύοντας τον ρόλο των συσσωρευτών, παρέχοντας επαρκή υποστήριξη και υποστηρίζοντας τη συμβολή τους στον κοινό ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων για την πολιτιστική κληρονομιά.

                  (21)

                  Η αναμενόμενη αύξηση του αριθμού και της πολυπλοκότητας των ψηφιακών αγαθών θα απαιτήσει ασφαλείς, ανθεκτικές, αποδοτικές και βιώσιμες λύσεις, οι οποίες βασίζονται σε υπολογιστικό νέφος, για την επεξεργασία, την πρόσβαση και τη διαχείριση τέτοιου είδους συνόλων δεδομένων. Ως εκ τούτου, η υποστήριξη των κρατών μελών (23) στην ευρωπαϊκή ομοσπονδία υποδομών και υπηρεσιών από το νέφος στις παρυφές θα είναι καίριας σημασίας για την αποτελεσματική πρόσβαση σε ψηφιοποιημένα αγαθά πολιτιστικής κληρονομιάς.

                  (22)

                  Η παρούσα σύσταση βασίζεται στη σύσταση 2011/711/ΕΕ και την αντικαθιστά,

            ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΣΤΑΣΗ:
      ΚΕΦΑΛΑΙΟ I

         ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

         Σκοπός και πεδίο εφαρμογής

                  1.

                  Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να διανοίξει τον δρόμο για έναν κοινό ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων για την πολιτιστική κληρονομιά (στο εξής: χώρος δεδομένων), δια του οποίου τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς θα βοηθηθούν ώστε να επιταχύνουν τις προσπάθειές τους για ψηφιοποίηση και διαφύλαξη και να αδράξουν τις ευκαιρίες που δημιουργούνται από τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Η παρούσα σύσταση ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν κατάλληλα πλαίσια για την ενίσχυση της ανάκαμψης και του μετασχηματισμού του τομέα και να συνδράμουν τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς προκειμένου να καταστούν πιο ανθεκτικά στο μέλλον.

                  2.

                  Η παρούσα σύσταση καλύπτει όλους τους τύπους πολιτιστικής κληρονομιάς (υλική, άυλη, φυσική, εκ γενετής ψηφιακή), συμπεριλαμβανομένων όλων των κατηγοριών πολιτιστικής κληρονομιάς που βρίσκονται σε κίνδυνο.

         Ορισμοί

                  3.

                  Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

                              1)

                              «αγαθά πολιτιστικής κληρονομιάς»: αγαθά

                                          α)

                                          υλικής πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως μνημεία, αρχαιολογικοί χώροι, ηχητικό και οπτικοακουστικό υλικό, βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες, φωτογραφίες, μουσειακά αντικείμενα, αρχειακά έγγραφα·

                                          β)

                                          άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς·

                                          γ)

                                          φυσικής κληρονομιάς, όπως τοπία και φυσικοί χώροι, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 της σύμβασης για την προστασία της παγκόσμιας πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς (24)·

                                          δ)

                                          εκ γενετής ψηφιακής κληρονομιάς.

                              2)

                              «άυλη πολιτιστική κληρονομιά»: πρακτικές, αναπαραστάσεις, εκφράσεις, γνώσεις, δεξιότητες —καθώς και τα όργανα, αντικείμενα, τεχνουργήματα και πολιτιστικοί χώροι οι οποίοι σχετίζονται με αυτά— που οι κοινότητες, οι ομάδες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα άτομα αναγνωρίζουν ως μέρος της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, κατά την έννοια του άρθρου 2 της σύμβασης για την προστασία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς (25).

                              3)

                              «εκ γενετής ψηφιακά»: αγαθά τα οποία δημιουργούνται σε ψηφιακή μορφή, όπως ψηφιακή τέχνη ή ψηφιακές κινούμενες εικόνες, εικονικά μουσεία, χωρίς αναλογικό ισοδύναμο ή πολιτιστικό περιεχόμενο το οποίο δημιουργείται εκτός ιδρυμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή τη βιομηχανία ηλεκτρονικών παιχνιδιών.

                              4)

                              «ίδρυμα πολιτιστικής κληρονομιάς»: προσιτή στο κοινό βιβλιοθήκη ή μουσείο, αρχείο ή ίδρυμα κινηματογραφικής ή ακουστικής κληρονομιάς, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 σημείο 3) της οδηγίας (ΕΕ) 2019/790.

                              5)

                              «ψηφιοποίηση»: η μετατροπή αγαθών από αναλογική μορφή σε ψηφιακή.

                              6)

                              «ψηφιακός μετασχηματισμός»: τόσο η διαδικασία όσο και το αποτέλεσμα της αξιοποίησης ψηφιακών τεχνολογιών για τον μετασχηματισμό του τρόπου λειτουργίας και δημιουργίας αξίας ενός οργανισμού.

                              7)

                              «ψηφιακή διαφύλαξη»: σύνολο δραστηριοτήτων οι οποίες είναι απαραίτητες προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα ψηφιακά αντικείμενα μπορούν να εντοπιστούν, να αποδοθούν, να χρησιμοποιηθούν και να είναι κατανοητά στο μέλλον.

            ΚΕΦΑΛΑΙΟ II

         ΠΡΟΗΓΜΕΝΗ ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΗ ΔΙΑΦΥΛΑΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

                  4.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέπουν και/ή να επικαιροποιούν τακτικά μια ολοκληρωμένη και μελλοντοστραφή ψηφιακή στρατηγική για την πολιτιστική κληρονομιά στο σχετικό εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο προκειμένου να επιταχύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό του τομέα. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργάζονται ή να μεριμνούν για τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων/ενδιαφερόμενων μερών, όπως τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς και οι αρμόδιες αρχές, για την κατάρτιση της ψηφιακής στρατηγικής και θα πρέπει να παρέχουν πόρους/υποστήριξη για την εφαρμογή της.

                  5.

                  Η εθνική στρατηγική θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα για τη στήριξη των ιδρυμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς όσον αφορά την αφομοίωση προηγμένων τεχνολογιών, όπως η 3D τεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη, η διευρυμένη πραγματικότητα, η νεφοϋπολογιστική, οι τεχνολογίες δεδομένων και η αλυσίδα συστοιχιών «blockchain», προκειμένου να διασφαλιστεί μια πιο αποτελεσματική διαδικασία ψηφιοποίησης και ψηφιακής διαφύλαξης και περιεχόμενο υψηλότερης ποιότητας για ευρύτερη πρόσβαση, χρήση και περαιτέρω χρήση.

                  6.

                  Η ψηφιακή στρατηγική θα πρέπει να θέτει σαφείς στόχους ψηφιοποίησης και ψηφιακής διαφύλαξης. Οι εν λόγω στόχοι θα πρέπει να βασίζονται σε αντικειμενικά και σαφή κριτήρια, μεταξύ άλλων:

                              α)

                              στην πολιτιστική κληρονομιά που βρίσκεται σε κίνδυνο,

                              β)

                              στα μνημεία, κτίρια και χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς με τη μεγαλύτερη φυσική επισκεψιμότητα και

                              γ)

                              στο χαμηλό επίπεδο ψηφιοποίησης σε συγκεκριμένες κατηγορίες αγαθών πολιτιστικής κληρονομιάς.

                        Έως το 2030 τα κράτη μέλη θα πρέπει να ψηφιοποιήσουν σε 3D όλα τα μνημεία και τους χώρους που εμπίπτουν στην περίπτωση α) και το 50 % όσων εμπίπτουν στην περίπτωση β).
                  Έως το 2025 τα κράτη μέλη θα πρέπει να ψηφιοποιήσουν το 40 % των συνολικών στόχων για το 2030.
                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν ότι όλα τα ψηφιοποιημένα πολιτιστικά αγαθά τα οποία αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 6 στοιχεία α), β) και γ) διαφυλάσσονται επίσης σε ψηφιακή μορφή.

                  7.

                  Κατά τον σχεδιασμό της ψηφιοποίησης, τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς θα πρέπει να υιοθετήσουν μια ολιστική προσέγγιση. Μια τέτοιου είδους προσέγγιση θα πρέπει, για παράδειγμα, να λάβει υπόψη τον σκοπό της ψηφιοποίησης, τις ομάδες των χρηστών στόχων, την υψηλότερη επιτεύξιμη ποιότητα, την ψηφιακή διαφύλαξη των ψηφιοποιημένων αγαθών πολιτιστικής κληρονομιάς, συμπεριλαμβανομένων πτυχών όπως οι μορφές, η αποθήκευση, οι μελλοντικές μεταφορές, η συνεχής συντήρηση και οι απαραίτητοι μακροπρόθεσμοι οικονομικοί πόροι και πόροι προσωπικού. Η ψηφιακή στρατηγική θα πρέπει να προβλέπει μια σαφή και λεπτομερή εντολή για εθνικούς ή περιφερειακούς συσσωρευτές προκειμένου να συνεργάζονται με τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς για να διαθέτουν ψηφιοποιημένα αγαθά πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω της Europeana και του χώρου δεδομένων. Συγκεκριμένα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν τον ρόλο των συσσωρευτών ως μεσαζόντων μεταξύ της Europeana και των ιδρυμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς και να ενθαρρύνουν την ενεργό συμβολή τους στον χώρο δεδομένων.

                  8.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποστηρίξουν τις εταιρικές σχέσεις μεταξύ του τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλων τομέων, όπως η τριτοβάθμια εκπαίδευση και η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, ο κλάδος της δημιουργικότητας και ο βιώσιμος πολιτιστικός τουρισμός, για την τόνωση της καινοτομίας για νέες υπηρεσίες και εφαρμογές.

                  9.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διευκολύνουν τη συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην υποστήριξη του ψηφιακού μετασχηματισμού του τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, κυρίως ως προς την ψηφιοποίηση και την καινοτομία η οποία βασίζεται στα δεδομένα.

                  10.

                  Όταν τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς συνάπτουν συμπράξεις με τον ιδιωτικό τομέα, θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι καθορίζονται σαφείς και δίκαιοι όροι για την περαιτέρω χρήση των ψηφιοποιημένων αγαθών, σύμφωνα με τους κανόνες ανταγωνισμού και με την οδηγία (ΕΕ) 2019/1024, και κυρίως με τους κανόνες για τις αποκλειστικές ρυθμίσεις οι οποίοι ορίζονται στο άρθρο 12 της εν λόγω οδηγίας, κατά περίπτωση.

                  11.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να αξιολογήσουν το κενό ψηφιακών δεξιοτήτων στον τομέα, έτσι ώστε τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς να είναι σε θέση να εκμεταλλευτούν πλήρως τις ευκαιρίες τις οποίες προσφέρουν οι προηγμένες ψηφιακές τεχνολογίες. Συγκεκριμένα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να θέσουν φιλόδοξους στόχους οι οποίοι πρέπει να επιτευχθούν έως το 2030 για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση επαγγελματιών του τομέα πολιτιστικής κληρονομιάς, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης και της ανάλυσης δεδομένων, της τεχνητής νοημοσύνης, των προηγμένων τεχνολογιών ψηφιοποίησης και διευρυμένης πραγματικότητας.

                  12.

                  Προκειμένου να διευκολύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό των ιδρυμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς και να συμβάλουν στη διεύρυνση της πρόσβασης και στην προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, συνιστάται στα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν πλήρως τις ευκαιρίες τις οποίες προσφέρει το ισχύον πλαίσιο για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας:

                              α)

                              διασφαλίζοντας την ορθή και αποτελεσματική εφαρμογή των σχετικών διατάξεων της ΕΕ για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, κυρίως εκείνων οι οποίες ορίζονται στην οδηγία (ΕΕ) 2019/790,

                              β)

                              επικουρώντας όλα τα μέρη στην αποτελεσματική πρακτική εφαρμογή των εθνικών κανόνων εφαρμογής,

                              γ)

                              παρακολουθώντας στενά τους εθνικούς κανόνες εφαρμογής προκειμένου να διασφαλιστεί η επιτυχής εφαρμογή τους και

                              δ)

                              υποστηρίζοντας τους επαγγελματίες του τομέα πολιτιστικής κληρονομιάς στην απόκτηση δεξιοτήτων και αδειοδότησης σε σχέση με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και παρέχοντας εμπειρογνωσία περί δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

                  13.

                  Προκειμένου να εξευρεθούν κοινές απαντήσεις στις κοινές προκλήσεις της προηγμένης ψηφιοποίησης και διαφύλαξης, καθώς και για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για την ανάδειξη και την προώθηση του ευρωπαϊκού πολιτισμού, των αξιών και των παραδειγμάτων επιτυχίας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν τη διασυνοριακή συνεργασία και τις εταιρικές σχέσεις με ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς σε διεθνές επίπεδο, συμπληρωματικά ως προς τις δράσεις οι οποίες προωθούνται από την UNESCO και το Συμβούλιο της Ευρώπης.

                  14.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αξιοποιήσουν πλήρως όλες τις δυνατότητες χρηματοδότησης σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο προκειμένου να επιταχύνουν τις προσπάθειες ψηφιοποίησης και διαφύλαξης.

            ΚΕΦΑΛΑΙΟ III

         ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΝΑΝ ΚΟΙΝΟ ΕΥΡΩΠΑΚΟ ΧΩΡΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ

                  15.

                  Τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς θα πρέπει να τηρούν τα σχετικά πρότυπα και πλαίσια, όπως αυτά τα οποία χρησιμοποιεί η πρωτοβουλία Europeana για την κοινή χρήση ψηφιακού περιεχομένου και μεταδεδομένων, συμπεριλαμβανομένου του προτύπου δεδομένων Europeana, του RightsStatements.org και του πλαισίου δημοσιεύσεων Europeana, προκειμένου να επιτευχθεί διαλειτουργικότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για την προώθηση και τη διευκόλυνση της τήρησης των εν λόγω υφιστάμενων και μελλοντικών προτύπων και πλαισίων, ενώ θα πρέπει να συνεργαστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την επέκτασή τους στο πλαίσιο του χώρου δεδομένων.

                  16.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρακινούν δραστικά τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς ώστε να διαθέτουν τα ψηφιοποιημένα τους αγαθά μέσω της Europeana και, συνεπώς, να συνεισφέρουν στον χώρο δεδομένων, σύμφωνα με τα πρότυπα και τα πλαίσια που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 15 και με τους ενδεικτικούς στόχους που προβλέπονται στο παράρτημα I και στο παράρτημα II.

                  17.

                  Η συμβολή των ιδρυμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς, η οποία αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 16, θα πρέπει να περιλαμβάνει, κυρίως, 3D ψηφιοποιημένα αγαθά πολιτιστικής κληρονομιάς για την προώθηση ευρωπαϊκών πολιτιστικών θησαυρών, ενίσχυση της πιθανής περαιτέρω χρήσης σε σημαντικούς τομείς, όπως οι κοινωνικές και οι ανθρωπιστικές επιστήμες, ο βιώσιμος πολιτιστικός τουρισμός, ο τομέας του πολιτισμού και της δημιουργίας, ή συνδρομή στον εντοπισμό πολιτιστικών αγαθών τα οποία διακινούνται παράνομα.

                  18.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι, ως αποτέλεσμα των πολιτικών τους, τα δεδομένα τα οποία προκύπτουν από έργα ψηφιοποίησης που χρηματοδοτούνται από τον δημόσιο τομέα καθίστανται και παραμένουν προσιτά (findable), προσβάσιμα (accessible), διαλειτουργικά (interoperable) και επαναχρησιμοποιούμενα (reusable) («αρχές FAIR») μέσω ψηφιακών υποδομών (συμπεριλαμβανομένου του χώρου δεδομένων) προκειμένου να επιταχυνθεί η κοινή χρήση δεδομένων.

                  19.

                  Το σύνολο της δημόσιας χρηματοδότησης για μελλοντικά έργα ψηφιοποίησης αγαθών πολιτιστικής κληρονομιάς θα πρέπει να εξαρτάται από τη διάθεση του ψηφιοποιημένου περιεχομένου στην Europeana και στον χώρο δεδομένων, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 16.

                  20.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την υποστήριξη της Europeana και την ενημέρωση του ευρέος κοινού σχετικά με αυτήν και κυρίως στον τομέα της εκπαίδευσης και στα σχολεία, μεταξύ άλλων μέσω εκπαιδευτικού υλικού.

                  21.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εκμεταλλευτούν την ευρωπαϊκή ομοσπονδία υποδομών και υπηρεσιών νέφους προς παρυφές, προκειμένου να αυξήσουν την αποθήκευση, τη διαχείριση και την πρόσβαση σε ψηφιοποιημένα αγαθά πολιτιστικής κληρονομιάς.

            ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV

         ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ

      Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενημερώσουν την Επιτροπή εντός 24 μηνών από τη δημοσίευση της παρούσας σύστασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και στη συνέχεια ανά διετία, σχετικά με τις δράσεις που έχουν αναληφθεί σε σχέση με τη σύσταση.

         Βρυξέλλες, 10 Νοεμβρίου 2021.

               Για την Επιτροπή

            Thierry BRETON

               Μέλος της Επιτροπής

         (1)  COM(2021) 118 final.

         (2)  UNWTO report on Tourism and Culture Synergies.

         (3)  SWD(2021) 351 final.

         (4)  SWD(2021) 15 final.

         (5)  COM(2019) 640 final.

         (6)  Συμπεριλαμβανομένης της 2D ψηφιοποίησης.

         (7)  https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/eu-member-states-sign-cooperate-digitising-cultural-heritage

         (8)  https://ec.europa.eu/info/horizon-europe_el

         (9)  https://ec.europa.eu/regional_policy/el/2021_2027/

         (10)  https://ec.europa.eu/regional_policy/el/newsroom/coronavirus-response/react-eu

         (11)  https://ec.europa.eu/info/overview-funding-programmes/technical-support-instrument-tsi_el

         (12)  https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/recovery-coronavirus/recovery-and-resilience-facility_el

         (13)  Οδηγία (ΕΕ) 2019/1024 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019, για τα ανοικτά δεδομένα και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα (ΕΕ L 172 της 26.6.2019, σ. 56).

         (14)  COM(2020) 274 final.

         (15)  COM(2021) 102 final.

         (16)  Οδηγία (ΕΕ) 2019/790 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2019, για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα στην ψηφιακή ενιαία αγορά και την τροποποίηση των οδηγιών 96/9/ΕΚ και 2001/29/ΕΚ (ΕΕ L 130 της 17.5.2019, σ. 92).

         (17)  COM(2018) 612 final.

         (18)  https://pro.europeana.eu/page/edm-documentation

         (19)  https://rightsstatements.org/

         (20)  https://pro.europeana.eu/post/publishing-framework

         (21)  COM(2020) 66 final.

         (22)  https://op.europa.eu/s/pjHV

         (23)  https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/towards-next-generation-cloud-europe

         (24)  UNESCO Σύμβαση για την προστασία της παγκόσμιας πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, Παρίσι, 16 Νοεμβρίου 1972.

         (25)  UNESCO Σύμβαση για την προστασία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς 2003, Παρίσι, 17 Οκτωβρίου 2003.

         ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I
         Ενδεικτικοί στόχοι για τη διανομή περιεχομένου στην Europeana και τον χώρο δεδομένων έως το 2030 ανά κράτος μέλος (1)

                     Α

                     Β

                     Γ

                     Δ

                     Ε

                     Στ

                     Αριθμός καταχωρίσεων την 1η Φεβρουαρίου 2021

                     Αριθμός καταχωρίσεων υψηλής ποιότητας (2) την 1η Φεβρουαρίου 2021

                     Νέες καταχωρίσεις υψηλής ποιότητας έως το 2030

                     Συνολικός αριθμός καταχωρίσεων έως το 2030
                     [= A+Γ]

                     Συνολικός αριθμός καταχωρίσεων υψηλής ποιότητας έως το 2030 (3)

                     [=B+Γ]

                     3D ψηφιακά στοιχεία έως το 2030 (4)

                        Αυστρία

                     2 372 357

                     1 106 942

                     1 002 892

                     3 375 249

                     2 109 834

                     401 157

                        Βέλγιο

                     2 499 646

                     2 247 432

                     1 215 817

                     3 715 463

                     3 463 249

                     486 327

                        Βουλγαρία

                     94 447

                     62 647

                     329 454

                     423 901

                     392 101

                     131 782

                        Κροατία

                     67 357

                     5 456

                     235 877

                     303 234

                     241 332

                     94 351

                        Κύπρος

                     30 959

                     1 858

                     71 466

                     102 425

                     73 324

                     28 586

                        Τσεχία

                     881 263

                     369 602

                     889 329

                     1 770 592

                     1 258 931

                     355 732

                        Δανία

                     1 032 422

                     662 712

                     676 884

                     1 709 306

                     1 339 596

                     270 754

                        Εσθονία

                     648 205

                     486 024

                     99 825

                     748 030

                     585 849

                     39 930

                        Φινλανδία

                     1 093 297

                     960 899

                     548 428

                     1 641 725

                     1 509 327

                     219 371

                        Γαλλία

                     3 860 232

                     1 779 567

                     6 381 064

                     10 241 296

                     8 160 631

                     2 552 426

                        Γερμανία

                     5 536 786

                     4 107 742

                     8 924 266

                     14 461 052

                     13 032 008

                     3 569 707

                        Ελλάδα

                     661 593

                     383 327

                     642 175

                     1 303 768

                     1 025 502

                     256 870

                        Ουγγαρία

                     732 033

                     571 425

                     637 732

                     1 369 765

                     1 209 157

                     255 093

                        Ιρλανδία

                     86 765

                     44 424

                     856 780

                     943 545

                     901 204

                     342 712

                        Ιταλία

                     2 150 207

                     687 421

                     5 119 900

                     7 270 107

                     5 807 321

                     2 047 960

                        Λετονία

                     128 505

                     113 341

                     117 705

                     246 210

                     231 046

                     47 082

                        Λιθουανία

                     224 359

                     182 337

                     209 875

                     434 234

                     392 212

                     83 950

                        Λουξεμβούργο

                     65 600

                     1 325

                     145 567

                     211 167

                     146 893

                     58 227

                        Μάλτα

                     50 310

                     1 006

                     46 013

                     96 323

                     47 019

                     18 405

                        Κάτω Χώρες

                     9 126 499

                     7 554 003

                     1 992 463

                     11 118 962

                     9 546 466

                     796 985

                        Πολωνία

                     3 040 221

                     936 996

                     2 477 819

                     5 518 040

                     3 414 815

                     991 127

                        Πορτογαλία

                     203 044

                     138 963

                     727 333

                     930 377

                     866 297

                     290 933

                        Ρουμανία

                     135 213

                     84 549

                     1 209 889

                     1 345 102

                     1 294 438

                     483 956

                        Σλοβακία

                     15 106

                     453

                     341 636

                     356 742

                     342 089

                     136 654

                        Σλοβενία

                     598 310

                     382 081

                     166 799

                     765 109

                     548 880

                     66 720

                        Ισπανία

                     2 960 596

                     1 228 351

                     3 851 622

                     6 812 218

                     5 079 973

                     1 540 649

                        Σουηδία

                     4 307 321

                     3 047 430

                     1 098 975

                     5 406 296

                     4 146 404

                     439 590

                        ΕΕ 27

                        42 602 653

                        27 148 311

                        40 017 586

                        82 620 239

                        67 165 896

                        16 007 034

            (1)  Οι ενδεικτικοί στόχοι ανά κράτος μέλος είναι ανάλογοι του πληθυσμού κάθε κράτους μέλους, προσαρμοσμένοι στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ του κράτους μέλους (σε πρότυπα αγοραστικής δύναμης — ΠΑΔ).

            (2)  Οι καταχωρίσεις υψηλής ποιότητας συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της κατηγορίας 2 και άνω (κατηγορία 2+) του πλαισίου δημοσιεύσεων Europeana για το περιεχόμενο, και με τις απαιτήσεις της κατηγορίας Α ή άνω για τα μεταδεδομένα. Τα εν λόγω πρότυπα απαιτούνται για την προώθηση της περαιτέρω χρήσης για διάφορους σκοπούς.

            (3)  Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να βελτιώσουν την ποιότητα των καταχωρίσεων κατηγορίας 1, επομένως ο συνολικός αριθμός καταχωρίσεων υψηλής ποιότητας μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω.

            (4)  Το 40 % των νέων καταχωρίσεων θα πρέπει να αφορά 3D ψηφιακά στοιχεία. Ο αριθμός των 3D ψηφιακών στοιχείων τα οποία διατίθενται επί του παρόντος στην Europeana θεωρείται αμελητέος.

         ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
         Ενδιάμεσοι στόχοι για τη διανομή περιεχομένου στην Europeana και τον χώρο δεδομένων έως το 2025 ανά κράτος μέλος

                     Α

                     Β

                     Γ

                     Δ

                     Ε

                     Στ

                     Αριθμός καταχωρίσεων την 1η Φεβρουαρίου 2021

                     Αριθμός καταχωρίσεων υψηλής ποιότητας (1) την 1η Φεβρουαρίου 2021

                     Νέες καταχωρίσεις έως το 2025 (2)

                     Συνολικός αριθμός καταχωρίσεων έως το 2025
                     [= A+Γ]

                     Συνολικός αριθμός καταχωρίσεων υψηλής ποιότητας έως το 2025 (3)

                     [=B+Γ]

                     Στοιχεία σε 3D έως το 2025 (4)

                        Αυστρία

                     2 372 357

                     1 106 942

                     401 157

                     2 773 514

                     1 508 099

                     60 174

                        Βέλγιο

                     2 499 646

                     2 247 432

                     486 327

                     2 985 973

                     2 733 759

                     72 949

                        Βουλγαρία

                     94 447

                     62 647

                     131 782

                     226 229

                     194 428

                     19 767

                        Κροατία

                     67 357

                     5 456

                     94 351

                     161 708

                     99 807

                     14 153

                        Κύπρος

                     30 959

                     1 858

                     28 586

                     59 545

                     30 444

                     4 288

                        Τσεχία

                     881 263

                     369 602

                     355 732

                     1 236 995

                     725 333

                     53 360

                        Δανία

                     1 032 422

                     662 712

                     270 754

                     1 303 176

                     933 465

                     40 613

                        Εσθονία

                     648 205

                     486 024

                     39 930

                     688 135

                     525 954

                     5 989

                        Φινλανδία

                     1 093 297

                     960 899

                     219 371

                     1 312 668

                     1 180 270

                     32 906

                        Γαλλία

                     3 860 232

                     1 779 567

                     2 552 426

                     6 412 658

                     4 331 993

                     382 864

                        Γερμανία

                     5 536 786

                     4 107 742

                     3 569 707

                     9 106 493

                     7 677 448

                     535 456

                        Ελλάδα

                     661 593

                     383 327

                     256 870

                     918 463

                     640 197

                     38 530

                        Ουγγαρία

                     732 033

                     571 425

                     255 093

                     987 126

                     826 518

                     38 264

                        Ιρλανδία

                     86 765

                     44 424

                     342 712

                     429 477

                     387 136

                     51 407

                        Ιταλία

                     2 150 207

                     687 421

                     2 047 960

                     4 198 167

                     2 735 381

                     307 194

                        Λετονία

                     128 505

                     113 341

                     47 082

                     175 587

                     160 423

                     7 062

                        Λιθουανία

                     224 359

                     182 337

                     83 950

                     308 309

                     266 287

                     12 593

                        Λουξεμβούργο

                     65 600

                     1 325

                     58 227

                     123 827

                     59 552

                     8 734

                        Μάλτα

                     50 310

                     1 006

                     18 405

                     68 715

                     19 411

                     2 761

                        Κάτω Χώρες

                     9 126 499

                     7 554 003

                     796 985

                     9 923 484

                     8 350 988

                     119 548

                        Πολωνία

                     3 040 221

                     936 996

                     991 127

                     4 031 348

                     1 928 124

                     148 669

                        Πορτογαλία

                     203 044

                     138 963

                     290 933

                     493 977

                     429 897

                     43 640

                        Ρουμανία

                     135 213

                     84 549

                     483 956

                     619 169

                     568 504

                     72 593

                        Σλοβακία

                     15 106

                     453

                     136 654

                     151 760

                     137 107

                     20 498

                        Σλοβενία

                     598 310

                     382 081

                     66 720

                     665 030

                     448 800

                     10 008

                        Ισπανία

                     2 960 596

                     1 228 351

                     1 540 649

                     4 501 245

                     2 769 000

                     231 097

                        Σουηδία

                     4 307 321

                     3 047 430

                     439 590

                     4 746 911

                     3 487 019

                     65 938

                        ΕΕ 27

                        42 602 653

                        27 148 311

                        16 007 034

                        58 609 687

                        43 155 345

                        2 401 055

            (1)  Οι καταχωρίσεις υψηλής ποιότητας συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της κατηγορίας 2 ή άνω (κατηγορία 2+) του πλαισίου δημοσιεύσεων Europeana για το περιεχόμενο, και με τις απαιτήσεις της κατηγορίας Α ή άνω για τα μεταδεδομένα. Τα εν λόγω πρότυπα απαιτούνται για την προώθηση της περαιτέρω χρήσης για διάφορους σκοπούς.

            (2)  Ενδιάμεσος στόχος: το 40 % των ενδεικτικών στόχων έως το 2030.

            (3)  Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να βελτιώσουν την ποιότητα των καταχωρίσεων κατηγορίας 1, επομένως ο συνολικός αριθμός καταχωρίσεων υψηλής ποιότητας μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω.

            (4)  Ενδιάμεσος στόχος για τα 3D ψηφιακά στοιχεία: 15 % των στόχων για το 2030.