               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 20.5.2020
            COM(2020) 527 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας του 2020

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας του 2020

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
                  2
               , και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Λήφθηκε δεόντως υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων που διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Σουηδία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2020 για τη Σουηδία
                  3
                δημοσιεύτηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν η πρόοδος της Σουηδίας στην εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019
                  4
               , η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Σουηδίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επιπλέον, η έκθεση περιλάμβανε εμπεριστατωμένη επισκόπηση δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν επίσης στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Με βάση τη σχετική ανάλυση, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σουηδία παρουσιάζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, τα υπερτιμημένα επίπεδα τιμών των κατοικιών, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη αύξηση του χρέους των νοικοκυριών, ενέχουν κινδύνους άτακτης διόρθωσης. Αυτό θα μπορούσε να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία, καθώς και, ενδεχομένως, στον τραπεζικό τομέα. Τυχόν αρνητικές επιπτώσεις στον τραπεζικό τομέα θα μπορούσαν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις σε γειτονικές χώρες, δεδομένων των συστημικών χρηματοοικονομικών αλληλεξαρτήσεων. Τα τελευταία έτη έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για την αντιμετώπιση αυτών των ανισορροπιών. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά είχαν περιορισμένο αντίκτυπο μέχρι σήμερα. Εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά πολιτικής, ιδίως σε σχέση με τα φορολογικά κίνητρα για τη χρηματοδοτούμενη με δανεισμό απόκτηση κατοικίας, τη λειτουργία της προσφοράς κατοικιών και ιδίως της αγοράς ενοικίασης ακινήτων.

               (3)Στις 11 Μαρτίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε επισήμως παγκόσμια πανδημία την έξαρση της νόσου COVID-19. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σοκ στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών, καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων, ενώ έχει προκαλέσει σοβαρό οικονομικό σοκ που έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση
                  5
                με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

               (4)Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρά αναλογικά, αναγκαία, περιορισμένα χρονικά και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκεινται σε δημοκρατική εποπτεία και σε ανεξάρτητο δικαστικό έλεγχο.

               (5)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  6
               . Η ρήτρα, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, το άρθρο 6 παράγραφος 3, το άρθρο 9 παράγραφος 1 και το άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και το άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της ότι, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική βιωσιμότητα μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.

               (6)Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στον τόπο εργασίας με σκοπό την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να εκπονήσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, ενσωματώνοντας, μεταξύ άλλων, την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, και αντλώντας όλα τα διδάγματα από την κρίση.

               (7)Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 τόνισε την ευελιξία που παρέχει η ενιαία αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση ανέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας, τα οποία περιλαμβάνουν ιδίως βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες  αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών. Πρόκειται για καθοριστικά στοιχεία όσον αφορά την ανάπτυξη ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

               (8)Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια
                  7
                για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις εξαιρετικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παρέχουν πρόσθετη ευελιξία, καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για το λογιστικό έτος 2020-2021. Η Σουηδία ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως αυτές τις δυνατότητες για να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που πλήττονται περισσότερο από τις προκλήσεις.

               (9)Οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας ενδέχεται να είναι άνισα κατανεμημένες στις σουηδικές περιφέρειες λόγω διαφορών στα πρότυπα εξειδίκευσης, ιδίως σε περιοχές που εξαρτώνται σημαντικά από τον τουρισμό και, γενικότερα, από επιχειρηματικές δραστηριότητες με διά ζώσης επαφή με τους καταναλωτές. Αυτό το ενδεχόμενο συνεπάγεται σημαντικό κίνδυνο διεύρυνσης των περιφερειακών και εδαφικών ανισοτήτων στο εσωτερικό της Σουηδίας, δηλαδή επιδείνωση της ήδη παρατηρούμενης τάσης βραδείας διεύρυνσης των ανισοτήτων μεταξύ των αστικών κέντρων και της υπόλοιπης χώρας, καθώς και μεταξύ των αστικών και των αγροτικών περιοχών. Σε συνδυασμό με τον κίνδυνο προσωρινής αποδυνάμωσης της διαδικασίας σύγκλισης μεταξύ κρατών μελών, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής.

               (10)Στις 27 Απριλίου 2020, η Σουηδία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και, στις 28 Απριλίου 2020, το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης του 2020. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους.

               (11)Η Σουηδία υπόκειται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

               (12)Με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020, η κυβέρνηση αναμένει ότι το ονομαστικό ισοζύγιο θα επιδεινωθεί από πλεόνασμα 0,4 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 3,8 % του ΑΕΠ το 2020. Το έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί σε 1,4 % του ΑΕΠ το 2021 και να σημειωθεί πλεόνασμα 1,5 % μέχρι το 2023. Μετά τη μείωση στο 35 % του ΑΕΠ το 2019, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 40 % το 2020 σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από την υψηλή αβεβαιότητα που σχετίζεται με την πανδημία COVID-19.

               (13)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19, και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, η Σουηδία έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της ικανότητας του οικείου συστήματος υγείας, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα ανήλθαν στο 2,4 % του ΑΕΠ. Τα μέτρα περιλαμβάνουν: ενίσχυση των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης (0,1 % του ΑΕΠ), επείγουσα βοήθεια για προβληματικούς τομείς (1,6 % του ΑΕΠ) και μέτρα για την αγορά εργασίας και την κοινωνική πολιτική (0,2 % του ΑΕΠ). Επιπλέον, η Σουηδία ανακοίνωσε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν άμεση δημοσιονομική επίπτωση, θα συμβάλουν στη στήριξη της ρευστότητας για τις επιχειρήσεις. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης, τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν ειδικότερα αναβολές της καταβολής φόρων ύψους έως και 6,9 % του ΑΕΠ, καθώς και διάφορα είδη δανειακών εγγυήσεων και διευρυμένων πιστωτικών διευκολύνσεων που ανέρχονται σε περίπου 4,7 % του ΑΕΠ. Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε η Σουηδία συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην έξαρση της νόσου COVID-19. Η πλήρης εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, και στη συνέχεια η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών προς την επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (14)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και αμετάβλητες πολιτικές, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Σουηδίας θα είναι -5,6 % του ΑΕΠ το 2020 και -2,2 % το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει κάτω του 60 % του ΑΕΠ το 2020 και το 2021.

               (15)Στις 20 Μαΐου 2020 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που καταρτίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης λόγω της αναμενόμενης  υπέρβασης από τη Σουηδία του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτει ότι το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/1997, δεν πληρούται.

               (16)Η οικονομία της Σουηδίας έχει επιβραδυνθεί με πρωτοφανή τρόπο μετά την εκδήλωση πανδημίας COVID-19. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, η ανεργία αναμένεται να ανέλθει στο 9,7 % το 2020 και να επανακάμψει στο 9,3 % το 2021. Η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να μειωθεί σημαντικά, ιδίως στις πιο εκτεθειμένες κατηγορίες κατανάλωσης όπως οι μεταφορές, τα εστιατόρια και τα καταλύματα. Ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου προβλέπεται να μειωθεί ακόμη πιο έντονα απ’ ό, τι η κατανάλωση, γεγονός που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αβεβαιότητα ως προς τον ρυθμό της ανάκαμψης. Οι σουηδικές αρχές άρχισαν να λαμβάνουν μέτρα εγκαίρως και εν συνεχεία, με την εξάπλωση της πανδημίας, κλιμάκωσαν τα μέτρα πολιτικής. Τα μέτρα κάλυπταν την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και αντιμετώπισαν τις οικονομικές επιπτώσεις. Τα μέτρα που σχετίζονται με την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη περιλαμβάνουν οικονομική στήριξη από την κεντρική κυβέρνηση για όλες τις επιπρόσθετες δαπάνες λόγω της έξαρσης της νόσου COVID 19 προς τις περιφέρειες και τις τοπικές αρχές που είναι αρμόδιες για το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Στον οικονομικό τομέα, η κυβέρνηση έλαβε ένα ευρύ φάσμα μέτρων για να ελαφρύνει το κόστος για τον επιχειρηματικό κλάδο (βραχυπρόθεσμες απολύσεις, δαπάνες επιδομάτων ασθενείας, άρση των κοινωνικών εισφορών των εργοδοτών, πιστωτικές εγγυήσεις και μειώσεις ενοικίων), καθώς και για τη διασφάλιση της ρευστότητας των επιχειρήσεων (αναβολή των πληρωμών φόρων, συμπεριλαμβανομένων των πληρωμών ΦΠΑ). Επιπλέον, η Riksbank αποφάσισε να επεκτείνει τα δάνεια σε εταιρείες μέσω τραπεζών, να αγοράσει κρατικά και δημοτικά ομόλογα, καθώς και καλυμμένα ενυπόθηκα ομόλογα, και ομόλογα και εμπορικά χρεόγραφα που εκδίδονται από σουηδικές μη χρηματοδοτικές εταιρείες. Κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής των μέτρων αυτών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα. Η Riksbank έχει επίσης συνάψει συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων (currency swaps) με άλλες κεντρικές τράπεζες, για να διασφαλίσει τη διαθεσιμότητα σημαντικών νομισμάτων για τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η κοινωνική πολιτική και η πολιτική για την αγορά εργασίας επεκτάθηκαν με την αύξηση των παροχών ανεργίας και ασθένειας, τη μείωση των απαιτήσεων για την πρόσβαση στο σύστημα ανεργίας και μέσω ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας και την εκπαίδευση (πράσινες θέσεις εργασίας, επέκταση των «θέσεων εργασίας για μια νέα αρχή», θερινά μαθήματα, περισσότεροι σπουδαστές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση).

               (17)Η βραχυπρόθεσμη απάντηση της Σουηδίας σε επίπεδο πολιτικής στην έξαρση της νόσου COVID-19 εξαρτάται από την εξασφάλιση των κατάλληλων πόρων και αποθεμάτων ικανοτήτων και από την προσαρμογή των ρόλων και των ευθυνών των εργαζομένων στον τομέα της υγείας. Μεσοπρόθεσμα, αυτό αναμένεται επίσης να οδηγήσει σε έγκαιρη και γεωγραφικά ισορροπημένη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, στην κατάλληλη αναδιάταξη των εργαζομένων στον τομέα της υγείας στα διάφορα πλαίσια (για παράδειγμα, στην εξωνοσοκομειακή και την ενδονοσοκομειακή περίθαλψη), καθώς και να συμβάλει στην αποφυγή διαρθρωτικών ελλείψεων σε ιατρικό προσωπικό. Η αξιοποίηση του ισχυρού τομέα έρευνας και καινοτομίας της Σουηδίας για δράσεις με γνώμονα την επιστήμη μπορεί να συμβάλει στην πρόοδο όσον αφορά την ανάπτυξη εμβολίων, τις θεραπείες και τη διάγνωση, και στη μετουσίωση των πορισμάτων της έρευνας σε πολιτική για τη δημόσια υγεία.

               (18)Η στήριξη της διαθεσιμότητας δεξιοτήτων και ιδίως ψηφιακών δεξιοτήτων, μπορεί να διατηρήσει την αύξηση της παραγωγικότητας μέσω της έρευνας και καινοτομίας σε τομείς υψηλής τεχνολογίας και να συμβάλει στην επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Σουηδίας για το κλίμα και την ενέργεια που περιλαμβάνονται στο εθνικό της σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα. Απαιτούνται επίσης επενδύσεις ώστε να μειωθεί η διαφορά όσον αφορά τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα μεταξύ των εκπαιδευομένων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών και εκείνων που προέρχονται από οικογένειες γηγενών. Η υψηλή ποιότητα της εργασίας συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, η συμβολή της, ωστόσο, είχε σταματήσει πριν από την κρίση της COVID 19. Θα είναι επίσης αναγκαία η ένταξη στην αγορά εργασίας ομάδων των οποίων οι δυνατότητες δεν αξιοποιήθηκαν πλήρως πριν από την κρίση, όπως οι μετανάστες από χώρες εκτός ΕΕ και τα άτομα με αναπηρίες. Οι ελλείψεις δεξιοτήτων είναι ιδιαίτερα έντονες στην εκπαίδευση, την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, την κοινωνική εργασία, την τεχνολογία των πληροφοριών και των επικοινωνιών, τη βιομηχανία και τις κατασκευές.

               (19)Για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Στον ψηφιακό τομέα και στον τομέα της μικροηλεκτρονικής, πάνω από το 50 % των εργοδοτών αναφέρουν ελλείψεις σε δεξιότητες που επηρεάζουν την ανάπτυξη. Η διατήρηση του υψηλού ποσοστού των δημόσιων δαπανών στην έρευνα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη βελτίωση της παραγωγικότητας. Απαιτούνται ακόμη η ενίσχυση της κεφαλαιακής έντασης και μεγαλύτερες επενδύσεις σε τομείς υψηλής τεχνολογίας και καινοτομίας προκειμένου να αποκατασταθεί η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας. Η διάδοση των νέων ψηφιακών τεχνολογιών μεταξύ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων θα συμβάλει στην τόνωση της παραγωγικότητας. Η κρίση ανέδειξε πόσο σημαντικές είναι οι ψηφιακές υποδομές και ότι πρέπει να υπάρχει διαθέσιμη ταχεία και σταθερή συνδεσιμότητα σε όλους τους χώρους διαβίωσης ή εργασίας των ανθρώπων. Η επέκταση των κινητών ευρυζωνικών επικοινωνιών στη ζώνη των 700 MHz θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, όπως και η δυνατότητα χρηματοδοτικής στήριξης για την ανάπτυξη σταθερών ευρυζωνικών επικοινωνιών. Ο επικείμενος πλειστηριασμός του φάσματος 5G θα δώσει επιπλέον ώθηση στην ψηφιοποίηση της σουηδικής οικονομίας. Ο στόχος της επίτευξης μιας κλιματικά ουδέτερης κοινωνίας το 2045 θα απαιτήσει επίσης επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία που θα επιτρέψουν την ανάπτυξη και εφαρμογή καινοτόμων, ανταγωνιστικών λύσεων για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και συντονισμένων κοινωνικών δράσεων και δράσεων πολιτικής. Οι μεταφορές αποτελούν πρωταρχικό στόχο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τη Σουηδία. Μια συνολική και σχετικά ταχεία μετατροπή του στόλου των οχημάτων σε οχήματα με χαμηλές εκπομπές βρίσκεται στην πολιτική ημερήσια διάταξη. Οι σχεδιαζόμενες επενδύσεις σε σιδηροδρομικές υποδομές είναι σημαντικές για τη διευκόλυνση της κατανομής του μεριδίου των τρόπων μεταφοράς και την επίτευξη του φιλόδοξου στόχου της Σουηδίας για το κλίμα. Ο εξηλεκτρισμός των μεταφορών και της βιομηχανίας θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις στην παραγωγή και τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2021-2027 θα μπορούσε να βοηθήσει τη Σουηδία να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στις περιοχές που καλύπτονται από το παράρτημα Δ της έκθεσης χώρας
                  8
               . Με τον τρόπο αυτό η Σουηδία θα μπορέσει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν καλύτερα το εν λόγω ταμείο.

               (20)Οι επίμονες καταγγελίες για εικαζόμενη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες έχουν επηρεάσει τη φήμη των σουηδικών τραπεζών και η πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα για τη Σουηδία. Η αποτελεσματική εποπτεία απαιτεί αυξημένους πόρους και κατάλληλες διαδικασίες για την εφαρμογή της προσέγγισης βάσει κινδύνου. Η Σουηδία έχει αναγνωρίσει ότι απαιτούνται περισσότεροι πόροι για την άσκηση κατάλληλης εποπτείας και ερευνών και έχει ενισχύσει την ικανότητα της οικείας Αρχής Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας. Ωστόσο, η ικανότητα της Αρχής παραμένει χαμηλή σε σύγκριση με το μέγεθος του σουηδικού χρηματοπιστωτικού τομέα. Εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις και απομένει ακόμη να εφαρμοστεί πλήρως η προσέγγιση βάσει κινδύνου.

               (21)Ενώ οι παρούσες συστάσεις επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019, κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων έως και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι εν λόγω συστάσεις εξακολουθούν να ισχύουν και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Το ίδιο ισχύει και για τις συστάσεις που αφορούν οικονομικές πολιτικές σχετικές με επενδύσεις. Αυτές οι τελευταίες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων για μέτρα άμβλυνσης και στρατηγικές εξόδου όσον αφορά την τρέχουσα κρίση.

               (22)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα κράτη μέλη έχουν καταγράψει, στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των κατωτέρω συστάσεων, η Σουηδία θα συμβάλει στην πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

               (23)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Σουηδίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2020 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς τη Σουηδία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Σουηδία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της Ένωσης, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο Ένωσης κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (24)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2020 και η γνώμη του
                  9
                αποτυπώνεται ειδικότερα στη σύσταση 1 κατωτέρω.

               (25)Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της εν λόγω αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020. Στις παρούσες συστάσεις λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη αντιμετώπισης της πανδημίας και διευκόλυνσης της οικονομικής ανάκαμψης ως πρώτο απαραίτητο βήμα για να καταστεί δυνατή η προσαρμογή των ανισορροπιών. Μετά την επανεστίαση των συστάσεων στον στόχο της αντιμετώπισης των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, καμία από τις παρούσες συστάσεις δεν αντιμετωπίζει άμεσα τις μακροοικονομικές ανισορροπίες που εντοπίστηκαν από την Επιτροπή βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στη Σουηδία να μεριμνήσει, το 2020 και το 2021, προκειμένου:

               1.να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής,  για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, τη βιωσιμότητα της οικονομίας και, ακολούθως, τη στήριξη της ανάκαμψης· όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, ενώ ενισχύουν συγχρόνως τις επενδύσεις· να διασφαλίσει την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας, μεταξύ άλλων μέσω επαρκών προμηθειών ιατρικών προϊόντων κρίσιμης σημασίας, υποδομών και εργατικού δυναμικού·

               2.να προωθήσει την καινοτομία και να στηρίξει την εκπαίδευση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων· να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης· να εστιάσει τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως στην καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας, σε καινοτόμους τομείς υψηλού τεχνολογικού περιεχομένου, σε δίκτυα 5G και σε βιώσιμες μεταφορές·

               3.να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της εποπτείας της καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και να εφαρμόσει αποτελεσματικά το πλαίσιο για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 526 final.

                     (4)

                        ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 117.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης του COVID-19 (Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5) και κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

                     (8)

                        SWD(2020) 526 final.

                     (9)

                        Βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 20.5.2020
            COM(2020) 523 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ρουμανίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Ρουμανίας του 2020

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ρουμανίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Ρουμανίας του 2020

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
                  2
               , και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής, Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Λήφθηκε δεόντως υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων που διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Ρουμανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2020 για τη Ρουμανία
                  3
                δημοσιεύθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν η πρόοδος της Ρουμανίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019
                  4
               , η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη, καθώς και η πρόοδος της Ρουμανίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων της στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επιπλέον, η έκθεση περιλάμβανε εμπεριστατωμένη επισκόπηση δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν επίσης στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Με βάση την ανάλυσή της, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ρουμανία εμφανίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες συνδέονται με την ανταγωνιστικότητα κόστους και με τη διεύρυνση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών σε ένα πλαίσιο επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής και απρόβλεπτου επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

               (3)Στις 11 Μαρτίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε επισήμως παγκόσμια πανδημία την έξαρση της νόσου COVID-19. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, κλυδωνισμούς στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών, καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων, ενώ έχει προκαλέσει σημαντικό οικονομικό σοκ, το οποίο έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση
                  5
                με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

               (4)Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρά αναλογικά, αναγκαία, περιορισμένα χρονικά και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκεινται σε δημοκρατικό έλεγχο και σε έλεγχο από ανεξάρτητη δικαστική αρχή.

               (5)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  6
               . Η ρήτρα διαφυγής, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της σύμφωνα με την οποία, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική βιωσιμότητα μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από τις δημοσιονομικές απαιτήσεις που θα ίσχυαν κανονικά, επιτρέποντας παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.

               (6)Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στον τόπο εργασίας με σκοπό την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να εκπονήσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, ενσωματώνοντας, μεταξύ άλλων, την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, και αντλώντας όλα τα διδάγματα από την κρίση.

               (7)Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέδειξε την ευελιξία που παρέχει η ενιαία αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση ανέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας, τα οποία περιλαμβάνουν ιδίως βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών. Πρόκειται για καθοριστικά στοιχεία όσον αφορά την ανάπτυξη ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

               (8)Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια
                  7
                για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις εξαιρετικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παρέχουν πρόσθετη ευελιξία, καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για το λογιστικό έτος 2020-2021. Η Ρουμανία ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως αυτές τις δυνατότητες για να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που έχουν πληγεί περισσότερο από τα εν λόγω προβλήματα.

               (9)Οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας ενδέχεται να είναι άνισα κατανεμημένες μεταξύ των περιφερειών της Ρουμανίας λόγω σημαντικών διαφορών στις επενδύσεις και στην παραγωγικότητα της εργασίας, καθώς και διαφορετικών προτύπων εξειδίκευσης. Αυτό το ενδεχόμενο συνεπάγεται σημαντικό κίνδυνο διεύρυνσης των περιφερειακών ανισοτήτων στο εσωτερικό της Ρουμανίας, δηλαδή αντιστροφή της ήδη παρατηρούμενης τάσης ελαφράς μείωσης των ανισοτήτων μεταξύ της πρωτεύουσας και των υπόλοιπων περιφερειών ή μεταξύ των αστικών και των αγροτικών περιοχών. Σε συνδυασμό με τον κίνδυνο προσωρινής αποδυνάμωσης της διαδικασίας σύγκλισης μεταξύ κρατών μελών, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής.

               (10)Στις 8 Μαΐου 2020, η Ρουμανία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και, στις 14 Μαΐου 2020, το εθνικό της πρόγραμμα σύγκλισης του 2020. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (11)Η Ρουμανία υπάγεται επί του παρόντος στο διορθωτικό σκέλος του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

               (12)Στις 3 Απριλίου 2020, το Συμβούλιο αποφάσισε ότι υπήρχε υπερβολικό έλλειμμα στη Ρουμανία λόγω μη συμμόρφωσης με το κριτήριο του ελλείμματος το 2019. Η απόφαση βασίστηκε στους επικαιροποιημένους δημοσιονομικούς στόχους της κυβέρνησης, οι οποίοι αντανακλούσαν τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού από την αρχή του έτους μέχρι σήμερα. Το αποτέλεσμα για το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2019, που ανέρχεται σε 4,3 % του ΑΕΠ, επιβεβαίωσε την παράβαση του κριτηρίου. Η παράβαση οφείλεται στη συνεχή συσσώρευση δημοσιονομικών ανισορροπιών λόγω της επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής από το 2016, σε μια περίοδο έντονης οικονομικής ανάπτυξης. Οι συστηματικές και επανειλημμένες παρεκκλίσεις από τους εθνικούς δημοσιονομικούς κανόνες κατά την περίοδο αυτή τους κατέστησαν σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικούς. Επιπλέον, η Ρουμανία έχει επανειλημμένα αποτύχει να λάβει αποτελεσματικά μέτρα για να ανταποκριθεί στις συστάσεις που της απηύθυνε το Συμβούλιο στο πλαίσιο της διαδικασίας σημαντικής απόκλισης. Στις 3 Απριλίου 2020, το Συμβούλιο εξέδωσε επίσης σύσταση προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στη Ρουμανία έως το 2022 το αργότερο.

               (13)Η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών της Ρουμανίας βρισκόταν ήδη σε κίνδυνο πριν από την έξαρση της νόσου COVID-19, ως αποτέλεσμα των υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων και της προβλεπόμενης σημαντικής αύξησης των δαπανών λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, ιδίως των συντάξεων. Οι συντάξεις γήρατος αυξήθηκαν κατά 15 % τον Σεπτέμβριο του 2019 και, βάσει ενός συνταξιοδοτικού νόμου που εγκρίθηκε το καλοκαίρι του 2019, προβλέπεται να αυξηθούν κατά 40 % τον Σεπτέμβριο του 2020 και να συνεχίσουν την ανοδική πορεία κατά τον επανυπολογισμό τους τον Σεπτέμβριο του 2021. Ως εκ τούτου, οι συνταξιοδοτικές δαπάνες θα αυξηθούν σημαντικά την περίοδο 2020-2022. Οι κίνδυνοι για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα εντείνονται περαιτέρω λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 στην οικονομική δραστηριότητα και της δημοσιονομικής προσπάθειας που απαιτείται για την άμβλυνσή τους. Λόγω προηγούμενων αποφάσεων δημοσιονομικής πολιτικής, η Ρουμανία διαθέτει μικρά δημοσιονομικά αποθέματα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της έξαρσης της νόσου COVID-19.

               (14)Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης του 2020, το ονομαστικό ισοζύγιο της κυβέρνησης αναμένεται να επιδεινωθεί από έλλειμμα 4,3 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 6,7 % του ΑΕΠ το 2020, ενώ ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 35,2 % το 2019 σε 40,9% το 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από τη μεγάλη αβεβαιότητα που οφείλεται στην πανδημία COVID-19. Επιπλέον, υπάρχουν ειδικοί ανά χώρα κίνδυνοι στους οποίους βασίζονται οι δημοσιονομικές προβλέψεις, συγκεκριμένα: ορισμένα στοιχεία εσόδων δεν φαίνεται να εκτιμώνται σύμφωνα με τις υποκείμενες μακροοικονομικές προβλέψεις, ενώ η συγκράτηση ορισμένων στοιχείων των τρεχουσών δαπανών φαίνεται να βασίζεται σε μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης τα οποία δεν διευκρινίζονται στο πρόγραμμα.

               (15)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19, και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, η Ρουμανία έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της ικανότητας του οικείου συστήματος υγείας, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα ανέρχονται σε 1,2 % του ΑΕΠ. Τα μέτρα περιλαμβάνουν επίδομα τεχνικής ανεργίας για τους μισθωτούς και παρόμοια επιδόματα για άλλες κατηγορίες εργαζομένων, ιατρικό εξοπλισμό και άλλες δαπάνες που θα συμβάλουν στην καταπολέμηση της COVID-19 και επιδόματα για τους εργαζομένους στον τομέα της υγείας οι οποίοι ασχολούνται με ασθενείς που έχουν προσβληθεί από τη νόσο COVID-19. Επιπλέον, η κυβέρνηση ανακοίνωσε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν άμεση δημοσιονομική επίπτωση, θα συμβάλουν στη στήριξη της ρευστότητας για τις επιχειρήσεις. Τα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνουν αναβολές της καταβολής των φόρων, επίσπευση των επιστροφών ΦΠΑ, δανειακές εγγυήσεις για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), προσωρινή αναστολή της εξόφλησης των δόσεων τραπεζικών δανείων για τα νοικοκυριά και τις ΜΜΕ και αναβολή της πληρωμής ενοικίων και λογαριασμών υπηρεσιών κοινής ωφελείας για τις ΜΜΕ. Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση της Ρουμανίας συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην έξαρση της νόσου COVID-19.

               (16)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και αμετάβλητες πολιτικές, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης της Ρουμανίας θα είναι -9,2 % του ΑΕΠ το 2020 και -11,4 % του ΑΕΠ το 2021. Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ προβλέπεται να ανέλθει σε 46,2 % το 2020.

               (17)Η Ρουμανία κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στις 16 Μαρτίου 2020. Από τις 25 Μαρτίου 2020, διατάχθηκαν να κλείσουν όλα τα σχολεία και τα καταστήματα, εκτός από όσα πωλούν προϊόντα πρώτης ανάγκης, και επιβλήθηκαν περιορισμοί στα σημεία διέλευσης των συνόρων. Η κυκλοφορία σε δημόσιους χώρους επιτρεπόταν μόνο σε περιορισμένες περιπτώσεις, με αυστηρότερα μέτρα για τα άτομα άνω των 65. Η Ρουμανία εισήγαγε επίσης απαγόρευση των διεθνών ταξιδιών σε ορισμένες χώρες και έθεσε πολλές πόλεις σε αυστηρή καραντίνα. Η κατάσταση αυτή έχει πλήξει τον παραγωγικό τομέα της οικονομίας, δεδομένου ότι τα μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας είχαν σοβαρό αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομική δραστηριότητα. Στον βιομηχανικό τομέα, αρκετοί κατασκευαστές διέκοψαν την παραγωγή τον Μάρτιο, με έντονες δευτερογενείς επιπτώσεις σε βασικούς τομείς, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία. Παρόμοιες εξελίξεις παρατηρούνται στους τομείς του λιανικού εμπορίου και της φιλοξενίας. Το σωρευτικό αποτέλεσμα θα οδηγήσει την οικονομία σε ύφεση το 2020. Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης έληξε στις 14 Μαΐου 2020 και η Ρουμανία ανακοίνωσε ότι θα άρει σταδιακά τα μέτρα περιορισμού. Από τις 15 Μαΐου 2020, ελήφθησαν μέτρα για τη χαλάρωση των περιορισμών κυκλοφορίας εντός των πόλεων, τη μερική επαναλειτουργία του λιανικού εμπορίου και την υποχρεωτική χρήση προστατευτικής μάσκας σε κλειστούς δημόσιους και εμπορικούς χώρους, στα δημόσια μέσα μεταφοράς και στους χώρους εργασίας. Ορισμένοι κατασκευαστές της αυτοκινητοβιομηχανίας ξανάρχισαν σταδιακά τις δραστηριότητές τους στις αρχές Μαΐου 2020. Η κυβέρνηση ετοιμάζει περαιτέρω μέτρα για την ανάκαμψη της οικονομίας.

               (18)Η πανδημία έχει ασκήσει πρωτόγνωρη πίεση στο σύστημα υγείας. Η κρίση έπληξε ένα σύστημα που χαρακτηριζόταν από διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως χαμηλές δαπάνες και άνιση πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Στο πλαίσιο αυτό, η βελτίωση της ανθεκτικότητας του συστήματος υγείας και της ικανότητάς του να ανταποκρίνεται σε κλυδωνισμούς αποτελεί βασική πρόκληση. Στο πλαίσιο της άμεσης ανταπόκρισης, η Ρουμανία αγόρασε ιατρικά προϊόντα κρίσιμης σημασίας και συμπεριέλαβε τα ιατρικά έξοδα λόγω της νόσου COVID-19 στη δέσμη ελάχιστων παροχών για τους ανασφάλιστους. Οι σημαντικές ελλείψεις εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας, συμπεριλαμβανομένων των οικογενειακών ιατρών, καθώς και οι απαρχαιωμένες ιατρικές εγκαταστάσεις, η έλλειψη ιατρικών προϊόντων, η ανεπαρκής κατάρτιση των εργαζομένων στον τομέα της υγείας και η περιορισμένη συνέχεια και ενοποίηση μεταξύ των διαφόρων επιπέδων φροντίδας αποδυναμώνουν την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας. Οι αναφορές για ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες είχαν ήδη αυξηθεί πριν από την κρίση COVID-19 και η πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ενδεχομένως να έχει επιδεινωθεί. Η πανδημία καθιστά ακόμα πιο εμφανείς τις περιφερειακές ανισότητες και τις διαφορές στην ιατροφαρμακευτική κάλυψη για τις ομάδες χαμηλού εισοδήματος και τους ηλικιωμένους. Μακροπρόθεσμα, η γήρανση του πληθυσμού και η μετανάστευση αποτελούν προκλήσεις που αυξάνουν την πίεση στη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας. Υπό το πρίσμα της νόσου COVID-19, είναι εξίσου σημαντικό να αντιμετωπιστούν διαρθρωτικά ζητήματα, όπως η ανάπτυξη της προληπτικής, εξωνοσοκομειακής περίθαλψης και φροντίδας σε επίπεδο τοπικής κοινότητας, με καλά στοχευμένα μέτρα δημόσιας πολιτικής. Θα απαιτηθούν μακροπρόθεσμες επενδύσεις για την ενίσχυση του ρουμανικού συστήματος υγείας με την εξασφάλιση εργαζομένων και εξοπλισμού στον τομέα της υγείας, την ενίσχυση της τεχνολογικής και εφαρμοσμένης έρευνας και τη βελτίωση της κάλυψης και της προσβασιμότητας των υπηρεσιών υγείας για όλους τους πολίτες, ακόμα και στις μη αστικές περιοχές, μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης υπηρεσιών ηλεκτρονικής υγείας.

               (19)Η ταχεία οικονομική ανάπτυξη των τελευταίων ετών έχει οδηγήσει σε βελτίωση των κοινωνικών συνθηκών. Το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 5,7 % το 2019. Ο κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού ήταν 31,2 % το 2019, μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ, αν και σε σταθερά πτωτική τροχιά. Ωστόσο, ο αντίκτυπος της πανδημίας στην οικονομία ενδέχεται να οδηγήσει στην επιδείνωση των κοινωνικών συνθηκών. Η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός, μεταξύ άλλων η παιδική φτώχεια, η φτώχεια των εργαζομένων και οι εισοδηματικές ανισότητες, αναμένεται να αυξηθούν, με τις ευάλωτες ομάδες, όπως οι εργαζόμενοι με άτυπη απασχόληση, οι αδήλωτοι εργαζόμενοι, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι Ρομά, τα άτομα με αναπηρία, οι ηλικιωμένοι και οι άστεγοι, να είναι οι πλέον εκτεθειμένες. Η κάλυψη και η επάρκεια των μέτρων κοινωνικής προστασίας και η αποτελεσματικότητα του συστήματος φορολογίας και παροχών για την αναδιανομή του εισοδήματος παραμένουν περιορισμένες. Τα παιδιά σε αγροτικές περιοχές και σε άτυπους καταυλισμούς έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε καλής ποιότητας προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, κατάλληλη διατροφή, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στέγαση. Οι κοινωνικές μεταβιβάσεις έχουν πολύ περιορισμένο αντίκτυπο στη μείωση της φτώχειας και ο κοινωνικός δείκτης αναφοράς που χρησιμοποιείται ως βάση για τις περισσότερες κοινωνικές παροχές δεν έχει επικαιροποιηθεί από το 2008. Η επάρκεια της στήριξης του ελάχιστου εισοδήματος παραμένει από τις χαμηλότερες στην ΕΕ. Παρόλο που εγκρίθηκε το 2016, η μεταρρύθμιση του ελάχιστου εισοδήματος ένταξης αναβλήθηκε περαιτέρω για το 2021. Η παροχή κοινωνικών και βασικών υπηρεσιών παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκής, μεταξύ άλλων σε τομείς όπως η ύδρευση και η αποχέτευση, η ενέργεια και η στέγαση. Επιπλέον, η εδαφική κατανομή είναι άνιση και χαρακτηρίζεται από σημαντικές διαφορές μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών και μεταξύ περιφερειών. Το γεγονός αυτό μπορεί να περιορίσει την ικανότητα αντιμετώπισης των επιπτώσεων της πανδημίας. Οι δυνατότητες της κοινωνικής οικονομίας για τη βελτίωση των κοινωνικών συνθηκών παραμένουν αναξιοποίητες.

               (20)Το 2019, οι εξελίξεις στην αγορά εργασίας παρέμειναν θετικές, αλλά εξακολουθούν να υφίστανται διαφορές μεταξύ των περιφερειών, των αγροτικών και των αστικών περιοχών και των κοινωνικοοικονομικών ομάδων. Υψηλά επίπεδα αεργίας καταγράφονται ιδίως στις γυναίκες, τους νέους, τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης, τα άτομα με αναπηρία και τους ηλικιωμένους. Στο πλαίσιο της έξαρσης της νόσου COVID-19, οι υφιστάμενες προκλήσεις είναι πιθανό να εμβαθυνθούν, σε συνδυασμό με την ταχεία αύξηση της ανεργίας και της αεργίας. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, η ανεργία αναμένεται να ανέλθει στο 6,5 % το 2020 και να υποχωρήσει στο 5,4 % το 2021. Η αδήλωτη εργασία εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση και ο αρνητικός της αντίκτυπος μπορεί να επιδεινωθεί στο τρέχον πλαίσιο, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη να υποστηριχθεί η μετάβαση στη δηλωμένη εργασία. Ως εκ τούτου, είναι ουσιαστικής σημασίας να παρέχονται εγκαίρως εξατομικευμένες υπηρεσίες για την αντιμετώπιση των αναγκών των ευάλωτων ομάδων και των εργαζομένων που πλήττονται από την κρίση. Εκτός από το σύστημα τεχνικής ανεργίας που ξεκίνησε πρόσφατα, η ανάπτυξη της πρόσβασης σε συστήματα μειωμένου ωραρίου εργασίας, η προώθηση μέτρων στήριξης του εισοδήματος, καθώς και οι ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας και η τηλεργασία για τους εργαζομένους που πλήττονται, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της αγοράς εργασίας βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

               (21)Οι συνεχιζόμενες αναντιστοιχίες και ελλείψεις δεξιοτήτων, που οφείλονται στις δημογραφικές εξελίξεις και την περιορισμένη συνάφεια της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με την αγορά εργασίας, περιόριζαν το δυναμικό οικονομικής ανάπτυξης της Ρουμανίας, ακόμα και πριν από την πανδημία. Το ποσοστό συμμετοχής ενηλίκων σε δραστηριότητες μάθησης, μόλις 1,3 % το 2019, είναι ένα από τα χαμηλότερα στην ΕΕ. Η χαμηλή συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα διευρύνει την ανισότητα των ευκαιριών μεταξύ των μαθητών. Η ισότητα, η συμμετοχικότητα και η ποιότητα της εκπαίδευσης εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές προκλήσεις και απαιτούνται στρατηγικές μεταρρυθμίσεις σε αυτόν τον τομέα. Στη Ρουμανία παρατηρείται υψηλό ποσοστό ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και κατάρτιση (15,3 % το 2019), καθώς και νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (14,7 %, ελαφρά αυξημένο σε σύγκριση με το 2018). Δεν υπάρχει ακόμα ολοκληρωμένος μηχανισμός σε εθνικό επίπεδο που να ασχολείται με την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου. Τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα, ιδίως σε αγροτικές και οικονομικά υποβαθμισμένες περιοχές, δεν βελτιώνονται. Η συμμετοχή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι χαμηλή και εξακολουθεί να μην είναι επαρκώς ευθυγραμμισμένη με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Ο αριθμός πτυχιούχων στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) παραμένει ιδιαίτερα χαμηλός. Η Ρουμανία έχει χαμηλές επιδόσεις σε πολλές συνιστώσες του Δείκτη Ψηφιακής Οικονομίας και Κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών, των ψηφιακών δεξιοτήτων του συνολικού πληθυσμού και της ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων. Οι βασικές ψηφιακές δεξιότητες και οι βασικές δεξιότητες χρήσης λογισμικού είναι από τις χαμηλότερες στην ΕΕ. Λόγω ανεπαρκών ψηφιακών υποδομών, διδακτικού υλικού και ψηφιακών δεξιοτήτων, η μετάβαση στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση εξαιτίας της έξαρσης της νόσου COVID-19 προκαλεί προβλήματα στα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, στους εκπαιδευτικούς και τους σπουδαστές, ιδίως όσον αφορά τους μειονεκτούντες σπουδαστές και τους Ρομά.

               (22)Λόγω της πανδημίας και των επακόλουθων μέτρων περιορισμού της κυκλοφορίας, οι αλυσίδες εφοδιασμού διακόπηκαν σε όλη τη χώρα και οι επιχειρήσεις αναγκάστηκαν να μειώσουν τις δραστηριότητές τους ή ακόμη και να κλείσουν, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να μην μπορούν να εργαστούν. Οι επιχειρήσεις όλων των μεγεθών —ιδίως οι ΜΜΕ—  επηρεάζονται έντονα από τη διατάραξη του εμπορίου και τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας και αντιμετωπίζουν περιορισμούς ρευστότητας και κινδύνους πτώχευσης. Η κυβέρνηση ενέκρινε σειρά μέτρων που συνδυάζουν την παροχή εξατομικευμένης βοήθειας στις επιχειρήσεις και την προστασία του εισοδήματος για όλους τους πληττόμενους εργαζομένους. Για την ανάκαμψη από την κρίση, θα χρειαστούν πρόσθετοι πόροι για να συνεχιστεί η στήριξη των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στον τομέα των υπηρεσιών, δεδομένου ότι έχει πληγεί περισσότερο και ορισμένοι επιμέρους τομείς αναμένεται να συρρικνωθούν για μεγαλύτερο διάστημα σε σχέση με τον τομέα της μεταποίησης. Τα μέτρα αντίδρασης της κυβέρνησης περιλαμβάνουν τη δημιουργία καθεστώτος κρατικών εγγυήσεων («IMM Invest») με κονδύλιο 15 δισ. RON για την παροχή κρατικών εγγυήσεων σε ΜΜΕ που συνάπτουν άτοκα δάνεια για τη χρηματοδότηση επενδύσεων και την παροχή κεφαλαίων κίνησης. Από τις εγγυήσεις αυτές θα επωφεληθούν και οι τράπεζες, οι οποίες πρέπει να εξακολουθούν να παρουσιάζουν ικανοποιητικά επίπεδα κεφαλαιοποίησης και ρευστότητας, ώστε να εξασφαλίζεται η αναγκαία ροή πιστώσεων προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Επίσης, λόγω του μάλλον περιορισμένου ρόλου που διαδραμάτισαν έως τώρα οι τράπεζες στη χορήγηση πιστώσεων σε επιχειρήσεις —ιδίως σε καινοτόμες ΜΜΕ— οι δανειακές εγγυήσεις από μόνες τους ενδέχεται να μην είναι αρκετές.

               (23)Για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Η κρίση κατέδειξε ακόμη σαφέστερα ότι η Ρουμανία έχει καίρια ανάγκη επανεκκίνησης των δημόσιων έργων υποδομής σε τομείς όπως οι βιώσιμες μεταφορές, η καθαρή ενέργεια, οι περιβαλλοντικές υποδομές και οι υποδομές ψηφιακών υπηρεσιών. Οι αστικές συγκοινωνίες πάσχουν από ανεπαρκή οργάνωση του τομέα και ασθενή διοικητική ικανότητα των τοπικών παρόχων. Το σύστημα διαχείρισης αποβλήτων εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από πολύ χαμηλό ποσοστό ανακύκλωσης αστικών αποβλήτων και πολύ υψηλά ποσοστά υγειονομικής ταφής. Η εφαρμογή του εθνικού σχεδίου για την ενέργεια και το κλίμα θα απαιτήσει επενδύσεις στην καθαρή παραγωγή και χρήση ενέργειας, καθώς και την αναπροσαρμογή μονοβιομηχανικών περιφερειών και περιφερειών με υψηλή ένταση άνθρακα. Πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες για την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών πόσιμου νερού και λυμάτων. Οι επενδύσεις στο δίκτυο παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα είναι επίσης απαραίτητες, λόγω σοβαρών διαρθρωτικών ελλείψεων. Πρέπει επίσης να εκσυγχρονιστούν όλες οι ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες στο πλαίσιο των οποίων ανταλλάσσονται πληροφορίες και να εξασφαλιστεί η διαλειτουργικότητά τους, μεταξύ άλλων στους τομείς των κοινωνικών υπηρεσιών, της εκπαίδευσης και της υγείας. Οι μεγάλες περιφερειακές ανισότητες και η χαμηλή παραγωγικότητα ορισμένων τομέων είναι επιζήμιες για τη μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξη. Εξίσου σημαντικές είναι οι επενδύσεις για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μέσω της στήριξης δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης (Ε&Α), καινοτόμων ΜΜΕ και της ένταξης στις στρατηγικές αξιακές αλυσίδες της Ένωσης. Οι επενδύσεις των επιχειρήσεων στην Ε&Α παραμένουν υποτονικές και περιορισμένες σε έναν μικρό αριθμό επιμέρους τομέων που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις άμεσες ξένες επενδύσεις. Η μείωση της δημόσιας χρηματοδότησης της Ε&Α οδηγεί σε χαμηλή επιστημονική και τεχνολογική ποιότητα και σε ασθενείς δεσμούς μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2021-2027 θα μπορούσε να βοηθήσει τη Ρουμανία να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στις περιοχές που καλύπτονται από το παράρτημα Δ της έκθεσης χώρας
                  8
               . Με τον τρόπο αυτό, η Ρουμανία θα μπορέσει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν καλύτερα το εν λόγω ταμείο.

               (24)Η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης παραμένει στάσιμη. Η έλλειψη αποτελεσματικού πλαισίου για στρατηγικό και δημοσιονομικό προγραμματισμό έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις στο στρατηγικό όραμα για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της χώρας, την ιεράρχηση των δράσεων και τον συντονισμό των πολιτικών σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο. Το τομεακό στρατηγικό πλαίσιο είναι κατακερματισμένο και ενίοτε αλληλεπικαλυπτόμενο, ενώ δεν υπάρχει ιεράρχηση των δράσεων που πρέπει να αναληφθούν εντός των τομέων. Ο στρατηγικός ρόλος διαχείρισης της γενικής γραμματείας της κυβέρνησης δεν έχει ενισχυθεί ακόμα. Ο μεγάλος κατακερματισμός των αρμοδιοτήτων και των πόρων εξακολουθεί να επηρεάζει την παροχή δημόσιων υπηρεσιών, ιδίως σε τοπικό επίπεδο και σε φτωχές κοινότητες. Η γραφειοκρατία και η ανεπαρκής ικανότητα παροχής ποιοτικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών υπηρεσιών, επηρεάζουν αρνητικά τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, ιδίως κατά τη διάρκεια της κρίσης. Οι επαχθείς διοικητικές διαδικασίες για τη σύσταση επιχειρήσεων, καθώς και οι κανονιστικές απαιτήσεις που επιβάλλονται στους παρόχους υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων, εμποδίζουν περαιτέρω την ανάπτυξη της αγοράς. Η ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ των αρχών εποπτείας της αγοράς και των τελωνειακών αρχών της Ρουμανίας μπορεί να συμβάλει στη μείωση του όγκου των μη συμμορφούμενων προϊόντων που εισάγονται από χώρες εκτός της Ένωσης. Οι συχνές αναδιοργανώσεις και η υπερβολική χρήση της προσωρινής διαχείρισης εμποδίζουν την ανεξαρτησία της διοίκησης. Η εφαρμογή της εταιρικής διακυβέρνησης σε κρατικές επιχειρήσεις εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση.

               (25)Η προβλεψιμότητα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων παραμένει σημαντικό ζήτημα. Πριν από την κρίση, τηρήθηκε μόλις το ένα τρίτο περίπου του ετήσιου κυβερνητικού σχεδίου. Ο αριθμός των έκτακτων διαταγμάτων παρέμεινε σε πολύ υψηλά επίπεδα, προκαλώντας αβεβαιότητα και εμποδίζοντας, ενδεχομένως, την πραγματοποίηση επενδύσεων. Για παράδειγμα, το έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα  114/2018 είχε σημαντικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του χρηματοπιστωτικού τομέα. Αν και οι διατάξεις με αρνητικό αντίκτυπο στον τραπεζικό τομέα αντιστράφηκαν, ορισμένα από τα μέτρα που ενδέχεται να επηρεάσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών ταμείων του δεύτερου πυλώνα παραμένουν σε ισχύ. Η προβλεψιμότητα και η σταθερότητα της νομοθεσίας για τις δημόσιες συμβάσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές προκλήσεις. Η αποτελεσματικότητα των δημόσιων συμβάσεων εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα, όπως επίσης και η μη αναστρεψιμότητα ορισμένων μέτρων, ιδίως του εξορθολογισμού του προληπτικού ελέγχου. Ελάχιστη πρόοδος σημειώθηκε ως προς τη βελτίωση της διακυβέρνησης, της ποιοτικής και αποτελεσματικής χρήσης των εκτιμήσεων επιπτώσεων των κανονιστικών ρυθμίσεων. Δεν υπάρχει θεσμικό πλαίσιο για ποιοτικό έλεγχο σε κυβερνητικό επίπεδο και οι επιλογές για τη σύσταση συμβουλίου εκτίμησης επιπτώσεων των κανονιστικών ρυθμίσεων βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της αξιολόγησης. Η λειτουργία του κοινωνικού διαλόγου παραμένει περιορισμένη, ιδίως σε κλαδικό επίπεδο, ενώ η ουσιαστική και συνεχής συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων είναι καίριας σημασίας για την επιτυχία κάθε στρατηγικής εξόδου και ανάκαμψης υπό το πρίσμα της τρέχουσας κρίσης. Το καθιερωμένο θεσμικό πλαίσιο διαβούλευσης δεν χρησιμοποιείται επαρκώς για να τροφοδοτήσει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και δεν ενθαρρύνει αρκετά τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Οι συζητήσεις σχετικά με τις αλλαγές στον νόμο για τον κοινωνικό διάλογο και την αναθεώρηση των οικονομικών τομέων βρίσκονται σε στασιμότητα. Η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας του Απριλίου 2018 παραμένει αβέβαιη. Η απουσία μόνιμου αντικειμενικού μηχανισμού για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού μπορεί να επιβαρύνει το επιχειρηματικό περιβάλλον.

               (26)Ενώ οι παρούσες συστάσεις επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019, κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων έως και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι εν λόγω συστάσεις εξακολουθούν να ισχύουν και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Το ίδιο ισχύει και για τις συστάσεις που αφορούν οικονομικές πολιτικές σχετικές με επενδύσεις. Αυτές οι τελευταίες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων για μέτρα άμβλυνσης και στρατηγικές εξόδου όσον αφορά την τρέχουσα κρίση.

               (27)Μετά από αρκετές αντιξοότητες τα τελευταία χρόνια, οι πιέσεις στον τραπεζικό τομέα υποχώρησαν, καθώς διάφορα μέτρα που προκάλεσαν ανησυχία στο παρελθόν, μεταξύ άλλων και ο τραπεζικός φόρος, αντιστράφηκαν στις αρχές του 2020. Πριν την τρέχουσα κρίση COVID-19, ο τραπεζικός τομέας διέθετε ικανοποιητικά επίπεδα κεφαλαιοποίησης και ρευστότητας, ενώ το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων μειώθηκε κάτω από το 5 %. Τα μέτρα που ενέκρινε η κυβέρνηση για τη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ, είναι επίσης σημαντικά για τη διατήρηση της ανθεκτικότητας του τραπεζικού τομέα και της ικανότητας των τραπεζών να απορροφούν τους κραδασμούς. Οι εμπορικές τράπεζες έχουν επίσης λάβει μέτρα για τη στήριξη των πελατών, όπως η αναβολή της πληρωμής κεφαλαίου και τόκων, η παράταση της αποπληρωμής πιστώσεων, η διασφάλιση της ρευστότητας των ATM και η μείωση των τελών για διαδικτυακές υπηρεσίες. Στις 20 Μαρτίου 2020, η Εθνική Τράπεζα της Ρουμανίας μείωσε το επιτόκιο νομισματικής πολιτικής και ανακοίνωσε ότι θα αρχίσει να αγοράζει στη δευτερογενή αγορά κρατικούς τίτλους σε RON, ώστε να εξασφαλιστεί η ομαλή χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και του δημόσιου τομέα. Παρά τα εγκριθέντα μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της ευελιξίας που επιδεικνύουν οι εποπτικές αρχές όσον αφορά την προληπτική εποπτεία, η ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων ενδέχεται να επιδεινωθεί κατά τους προσεχείς μήνες. Στο πλαίσιο αυτό, η διατήρηση των κριτηρίων συνετής δανειοδότησης και η παροχή στήριξης κατά προτεραιότητα σε βιώσιμους δανειολήπτες θα συμβάλουν στη διασφάλιση της ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων στον τραπεζικό τομέα. Επιπλέον, η εξασφάλιση ενός σταθερού και προβλέψιμου κανονιστικού περιβάλλοντος για τις τράπεζες αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για να διατηρηθεί ο ενεργός τους ρόλος στην χορήγηση πιστώσεων προς την οικονομία και στη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης.

               (28)Οι σημαντικές νομικές τροποποιήσεις και η πολιτική πίεση που ασκήθηκε στον δικαστικό τομέα το 2017, το 2018 και το μεγαλύτερο μέρος του 2019 επηρέασαν την αποτελεσματικότητα, την ποιότητα και την ανεξαρτησία του δικαστικού συστήματος και την ικανότητά του να διεξάγει έρευνες και να επιβάλλει κυρώσεις σε υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο. Ενώ η κυβέρνηση υποστηρίζει επί του παρόντος δράσεις για την πρόληψη και την πάταξη της διαφοράς, και έχει επιδείξει προθυμία να αντιστρέψει ορισμένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα μέτρα, η Ρουμανία δεν έχει προβεί ακόμα στις απαραίτητες νομοθετικές αλλαγές. Τα ζητήματα αυτά παρακολουθούνται στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου. Στο πλαίσιο του εν λόγω μηχανισμού, η Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί τη δικαστική μεταρρύθμιση και την καταπολέμηση της διαφθοράς στη Ρουμανία. Συνεπώς, οι τομείς αυτοί δεν καλύπτονται από τις συστάσεις ανά χώρα για τη Ρουμανία, αλλά έχουν σημασία για την ανάπτυξη θετικού κοινωνικοοικονομικού περιβάλλοντος στη χώρα.

               (29)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα κράτη μέλη έχουν συνεκτιμήσει, στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των κατωτέρω συστάσεων, η Ρουμανία θα συμβάλει στην πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

               (30)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020, η Επιτροπή διενήργησε διεξοδική ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Ρουμανίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2020 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς τη Ρουμανία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Ρουμανία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της Ένωσης, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο Ένωσης κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (31)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020 και η γνώμη του
                  9
                αντικατοπτρίζεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω.

               (32)Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της εν λόγω αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020. Στις παρούσες συστάσεις λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη αντιμετώπισης της πανδημίας και διευκόλυνσης της οικονομικής ανάκαμψης ως πρώτο απαραίτητο βήμα για να καταστεί δυνατή η προσαρμογή των ανισορροπιών. Οι συστάσεις που αφορούν άμεσα την αντιμετώπιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών οι οποίες εντοπίστηκαν από την Επιτροπή βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αντικατοπτρίζονται στη σύσταση 4,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στη Ρουμανία να μεριμνήσει, το 2020 και το 2021, προκειμένου:

               1.να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου της 3ης Απριλίου 2020
                  10
               , λαμβάνοντας παράλληλα όλα τα αναγκαία μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, τη βιωσιμότητα της οικονομίας και, ακολούθως, τη στήριξη της ανάκαμψης· να αποφύγει την εφαρμογή μόνιμων μέτρων που θα έθεταν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική βιωσιμότητα· να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας, μεταξύ άλλων όσον αφορά τους εργαζομένους στον τομέα της υγείας και τα ιατρικά προϊόντα, και να βελτιώσει την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας·

               2.να παράσχει επαρκές ποσοστό αναπλήρωσης εισοδήματος και να επεκτείνει τα μέτρα κοινωνικής προστασίας και την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες για όλους· να μετριάσει τον αντίκτυπο της κρίσης στην απασχόληση, μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη ευέλικτων εργασιακών ρυθμίσεων και μέτρων ενεργοποίησης· να ενισχύσει τις δεξιότητες και την ψηφιακή μάθηση και να εξασφαλίσει ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση·

               3.να διασφαλίσει στήριξη της ρευστότητας της οικονομίας, προς όφελος των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών, ιδίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των αυτοαπασχολούμενων· να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης· να εστιάσει τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως όσον αφορά τις βιώσιμες μεταφορές, τις υποδομές ψηφιακών υπηρεσιών, την καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας, και τις περιβαλλοντικές υποδομές, μεταξύ άλλων και στις περιφέρειες εξόρυξης άνθρακα·

               4.να βελτιώσει την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης και την προβλεψιμότητα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, μεταξύ άλλων μέσω επαρκούς συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 522 final.

                     (4)

                        ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 117.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης του COVID-19 (Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5), και κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

                     (8)

                        SWD(2020) 522 final.

                     (9)

                        Δυνάμει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.

                     (10)

                        ΕΕ C 116 της 8.4.2020, σ. 1-3.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 20.5.2020
            COM(2020) 526 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Φινλανδίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας του 2020

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Φινλανδίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας του 2020

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 17 Δεκεμβρίου 2019 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Ελήφθη δεόντως υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων, που διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Φινλανδία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2020 για τη Φινλανδία
                  2
                δημοσιεύθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν η πρόοδος της Φινλανδίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019
                  3
               , η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Φινλανδίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

               (3)Στις 11 Μαρτίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε επισήμως παγκόσμια πανδημία την έξαρση της νόσου COVID-19. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, κλυδωνισμούς στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών, καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων, ενώ έχει προκαλέσει μεγάλο οικονομικό σοκ που έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση
                  4
                με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

               (4)Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρά αναλογικά, αναγκαία, περιορισμένα χρονικά και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκεινται σε δημοκρατικό έλεγχο και σε έλεγχο από ανεξάρτητη δικαστική αρχή.

               (5)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  5
               . Η ρήτρα, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της ότι, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής οικονομικής επιβράδυνσης που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Επιτρέπει στα κράτη μέλη να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.

               (6)Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών συνεπειών μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στον τόπο εργασίας με σκοπό την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να εκπονήσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, με ενσωμάτωση, μεταξύ άλλων, της πράσινης μετάβασης και του ψηφιακού μετασχηματισμού, αλλά και να αντλήσουν όλα τα διδάγματα από την κρίση.

               (7)Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέδειξε την ευελιξία που παρέχει η ενιαία αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστούν η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση κατέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας, τα οποία να περιλαμβάνουν ιδίως βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών. Πρόκειται για καθοριστικά στοιχεία όσον αφορά την κατάρτιση ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

               (8)Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια
                  6
                για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις εξαιρετικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα προβλέπουν πρόσθετη ευελιξία, καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για το λογιστικό έτος 2020-2021. Η Φινλανδία ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως αυτές τις δυνατότητες για να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που πλήττονται περισσότερο.

               (9)Οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας είναι πιθανό να είναι άνισα κατανεμημένες μεταξύ τομέων και περιφερειών λόγω διαφορών στα πρότυπα εξειδίκευσης. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται κίνδυνο διεύρυνσης των ανισοτήτων εντός της Φινλανδίας. Σε συνδυασμό με τον κίνδυνο προσωρινής αποδυνάμωσης της διαδικασίας σύγκλισης μεταξύ κρατών μελών, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής.

               (10)Στις 30 Απριλίου 2020, η Φινλανδία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (11)Επί του παρόντος η Φινλανδία υπάγεται στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και υπόκειται στον κανόνα για το χρέος.

               (12)Στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, η κυβέρνηση αναμένει ότι το ονομαστικό ισοζύγιο θα επιδεινωθεί από έλλειμμα 1,1 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 7,2 % του ΑΕΠ το 2020. Το έλλειμμα αναμένεται να μειωθεί σε 4,0 % του ΑΕΠ το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ, μετά από αύξηση σε 59,4 % του ΑΕΠ το 2019, αναμένεται να αυξηθεί στο 69,1 % το 2020 σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από τη μεγάλη αβεβαιότητα που οφείλεται στην πανδημία COVID-19.

               (13)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19 και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, η Φινλανδία έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της δυναμικότητας του οικείου συστήματος υγείας, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα ανέρχονται στο 1,7 % του ΑΕΠ. Τα μέτρα περιλαμβάνουν τόσο έκτακτες δαπάνες για την προστασία της υγείας και της δημόσιας τάξης όσο και μέτρα στήριξης των επιχειρήσεων και των εργαζομένων. Επιπλέον, η Φινλανδία ανακοίνωσε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν άμεσο δημοσιονομικό αντίκτυπο, θα συμβάλουν στη στήριξη της ρευστότητας των επιχειρήσεων και τα οποία εκτιμώνται από το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 σε 5 % του ΑΕΠ. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν δανειακές εγγυήσεις για επιχειρήσεις, που στοχεύουν κυρίως τις ΜΜΕ, καθώς και ειδικά καθεστώτα εγγυήσεων για τη Finnair και ναυτιλιακές επιχειρήσεις, για την προστασία της ασφάλειας του εφοδιασμού. Επιπλέον, στη Φινλανδία έχουν εγκριθεί άλλα μέτρα ενίσχυσης της ρευστότητας που δεν αναφέρονται στο πρόγραμμα σταθερότητας, μεταξύ άλλων αναβολές της καταβολής φόρων εισοδήματος επιχειρήσεων. Τα πρόσθετα αυτά μέτρα εκτιμώνται σε 15 % του ΑΕΠ. Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε η Φινλανδία συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην έξαρση της νόσου COVID-19. Η πλήρης εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, και στη συνέχεια η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων, όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (14)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και αμετάβλητες πολιτικές, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Φινλανδίας θα είναι ίσο με -7,4 % του ΑΕΠ το 2020 και -3,4 % το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να ανέλθει στο 69,4 % του ΑΕΠ το 2020 και στο 69,6 % το 2021.

               (15)Στις 20 Μαΐου 2020 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης λόγω της αναμενόμενης υπέρβασης από τη Φινλανδία του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτει ότι δεν πληρούται το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/1997.

               (16)Για την αντιμετώπιση της κρίσης, η Φινλανδία έχει αναλάβει ολοκληρωμένη δράση για να στηρίξει το σύστημα υγείας και την οικονομία της. Για παράδειγμα, η φινλανδική κυβέρνηση ενέκρινε αρκετούς συμπληρωματικούς προϋπολογισμούς και αποφάσισε να βελτιώσει την εργασιακή ασφάλεια των εργαζομένων, ενώ χαλάρωσε τις προϋποθέσεις για τη λήψη παροχών ανεργίας. Η πρόσβαση σε παροχές ανεργίας έχει καταστεί ευκολότερη για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους επιχειρηματίες. Τα μέτρα κοινωνικής ασφάλισης ανέρχονται σε 1,6 δισ. EUR. Έχουν διατεθεί άμεσες επιχορηγήσεις επιχειρήσεων ύψους 1 δισ. EUR επιπλέον των 10 δισ. EUR σε δάνεια εγγυημένα από το κράτος. Η κυβέρνηση έχει μειώσει προσωρινά τις συνταξιοδοτικές εισφορές των εργοδοτών κατά 2,6 ποσοστιαίες μονάδες και έχει διαθέσει τουλάχιστον 1 δισ. EUR σε δέσμη μέτρων στήριξης των τοπικών αρχών. Η φινλανδική αρχή χρηματοπιστωτικής εποπτείας μείωσε τις κεφαλαιακές απαιτήσεις των φινλανδικών πιστωτικών ιδρυμάτων, αφαιρώντας το απόθεμα ασφαλείας συστημικού κινδύνου και προσαρμόζοντας τις ειδικές ανά πιστωτικό ίδρυμα απαιτήσεις. Η κυβέρνηση όρισε ομάδα εργασίας υπό την καθοδήγηση του Υπουργείου Οικονομικών και του Υπουργείου Κοινωνικών Υποθέσεων και Υγείας για την εκπόνηση της στρατηγικής εξόδου της Φινλανδίας από την κρίση COVID-19. Η κυβέρνηση ενέκρινε ένα σχέδιο σταδιακής εξόδου στις αρχές Μαΐου, βάσει της πρώτης έκθεσης της ομάδας εργασίας. Η ομάδα εργασίας θα προτείνει περαιτέρω σχετικά μέτρα για την αντιμετώπιση των υγειονομικών, των κοινωνικών και των οικονομικών επιπτώσεων της κρίσης. Έχει διαβουλευθεί με τους κοινωνικούς εταίρους, τους δήμους, την κοινωνία των πολιτών και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις.

               (17)Ενώ η Φινλανδία έχει επιδείξει σε γενικές γραμμές ετοιμότητα να αντιμετωπίσει την κρίση λόγω της νόσου COVID-19, το σύστημα υγείας της θα μπορούσε να επωφεληθεί από την ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Οι νοσοκομειακές περιφέρειες αναγκάστηκαν να ανακατανείμουν ιατρικό προσωπικό για τη θεραπεία ασθενών με κορονοϊό και να παρεκκλίνουν από τις προηγουμένως καθορισμένες νόμιμες προθεσμίες για μη επείγουσα υγειονομική περίθαλψη. Το τρέχον σύστημα υπηρεσιών υγείας που παρέχονται από διάφορους παρόχους έχει οδηγήσει σε ανομοιογενή πυκνότητα των εργαζομένων στον τομέα της υγείας στη χώρα. Ο κατακερματισμός της παροχής υπηρεσιών και η άνιση πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες και στις υπηρεσίες πρωτοβάθμιας περίθαλψης αναμένεται να παραμείνει ζήτημα προς αντιμετώπιση μετά την κρίση, ιδίως για τους ανέργους και τους συνταξιούχους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία. Με την αύξηση της ανεργίας λόγω της κρίσης COVID-19, τόσο η βραχυπρόθεσμη όσο και η μεσοπρόθεσμη δράση πολιτικής θα πρέπει να επικεντρωθεί στη βελτίωση της ισότιμης πρόσβασης στην πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη. Μεσοπρόθεσμα, εξακολουθεί να είναι σημαντική η υλοποίηση των σχεδίων μεταρρυθμίσεων στον κοινωνικό τομέα και στον τομέα της υγείας που έχουν εξεταστεί από διαδοχικές φινλανδικές κυβερνήσεις, ιδίως καθόσον προετοιμάζουν τη Φινλανδία για εκτεταμένες δημογραφικές αλλαγές και θα βοηθήσουν τη χώρα να διατηρήσει την ποιότητα του συστήματος υγείας της στο μέλλον, βελτιώνοντας παράλληλα την προσβασιμότητα σε αυτό. Η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών της Φινλανδίας εξακολουθεί να βρίσκεται σε κίνδυνο λόγω της αναμενόμενης βάσει των προβολών αύξησης του κόστους γήρανσης του πληθυσμού, ιδίως όσον αφορά την κοινωνική μέριμνα και την υγειονομική περίθαλψη.

               (18)Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, η ανεργία αναμένεται να ανέλθει σε 8,3 % το 2020 και να υποχωρήσει σε 7,7 % το 2021. Για να περιοριστεί η αύξηση του ποσοστού ανεργίας και να επανενταχθούν στην αγορά εργασίας όσοι έχασαν τη θέση τους λόγω της κρίσης COVID-19, απαιτούνται αποτελεσματικές βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες δράσεις πολιτικής, σχεδιασμένες σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους. Οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει επίσης να στηρίζουν ομάδες που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, όπως τα άτομα με χαμηλή ειδίκευση, τα άτομα με αναπηρία, τα άτομα με μερική ικανότητα εργασίας και τα άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. Η Φινλανδία διαθέτει συστήματα μειωμένου ωραρίου εργασίας, με τα οποία πολλοί εργαζόμενοι έχουν τεθεί σε καθεστώς προσωρινής αργίας. Οι ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν ταχεία και βιώσιμη επανένταξη στην αγορά εργασίας. Οι επιδοτούμενες αποδοχές θα μπορούσαν να είναι στοχευμένες και να συνδυάζονται με κατάρτιση και παρακολούθηση από δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης. Η επανειδίκευση και η αναβάθμιση των δεξιοτήτων έχουν καίρια σημασία για τη διατήρηση της απασχολησιμότητας του εργατικού δυναμικού σε μια ολοένα και πιο ψηφιακή και πράσινη οικονομία. Η μεταρρύθμιση στον τομέα της συνεχούς μάθησης θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση της ανάγκης αναβάθμισης των δεξιοτήτων των ενηλίκων, συμπεριλαμβανομένων των ενηλίκων με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων, σε τομείς σχετικούς με την αγορά εργασίας, όπως ο τομέας των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ). Για να παρασχεθούν στην αγορά οι δεξιότητες που χρειάζεται σε περιόδους δημογραφικών και τεχνολογικών αλλαγών, θα είναι σημαντικό να διατηρηθεί η συνάφεια της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων με την εξασφάλιση στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση επαρκών θέσεων σύμφωνων με τις προοπτικές απασχόλησης για κάθε τομέα και για κάθε περιφέρεια. Για να αποφευχθεί η επιδείνωση της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης των πλέον ευπαθών ομάδων μετά την κρίση λόγω της COVID-19, η αντιμετώπιση του ψηφιακού χάσματος θα είναι καίριας σημασίας, ιδίως προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση των εκπαιδευόμενων που μειονεκτούν. Το πολύπλοκο σύστημα παροχών δημιουργεί εμπόδια στην επιστροφή στην απασχόληση. Για να ενθαρρυνθεί η ανάληψη εργασίας με μειωμένο ωράριο και μερικής απασχόλησης, το μητρώο εισοδημάτων που περιέχει πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τους μισθούς και τις παροχές θα πρέπει να αναπτυχθεί αποτελεσματικά παράλληλα με την επιτάχυνση της διεκπεραίωσης των παροχών κοινωνικής ασφάλισης. Μεσοπρόθεσμα, σημαντική για τη Φινλανδία θα είναι η μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικών παροχών για να τονωθεί η απασχόληση και να προετοιμαστεί το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας της χώρας για το μέλλον.

               (19)Η παροχή βοήθειας στις επιχειρήσεις, ιδίως στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), ώστε να συνεχίσουν να λειτουργούν κατά τη διάρκεια της κρίσης, είναι ουσιαστικής σημασίας για την τόνωση της οικονομίας μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων που εφαρμόζονται επί του παρόντος. Η προσωρινή στήριξη της ρευστότητας μέσω δανείων, επιχορηγήσεων και εγγυήσεων θα μπορούσε να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να επιβιώσουν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου υψηλής αβεβαιότητας και σημαντικά χαμηλότερων εσόδων. Κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής των μέτρων αυτών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα.

               (20)Για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Οι επενδύσεις στη Φινλανδία παραμένουν κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ για τις κατηγορίες που υποστηρίζουν περισσότερο την αύξηση της παραγωγικότητας, ιδίως τις επενδύσεις σε εξοπλισμό και σε διανοητική ιδιοκτησία. Αυτό μπορεί να περιορίσει το μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό δυναμικό της χώρας και να επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα και την ανάκαμψή της. Η αύξηση των επενδύσεων στην έρευνα και την ανάπτυξη αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη πραγματοποίηση των διαρθρωτικών αλλαγών που θα επιτρέψουν να δοθεί βάρος σε οικονομικούς τομείς έντασης γνώσης και να ενισχυθεί το μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό δυναμικό. Για την προγραμματισμένη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα έως το 2035, η οποία αντικατοπτρίζεται επίσης στο εθνικό σχέδιο της Φινλανδίας για την ενέργεια και το κλίμα, θα απαιτηθούν σημαντικές επενδύσεις, ιδίως στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και στις βιώσιμες μεταφορές. Ένα νέο εθνικό σύστημα μεταφορών για το 2021 βρίσκεται σε στάδιο ανάπτυξης υπό την καθοδήγηση μιας κοινοβουλευτικής διευθύνουσας ομάδας. Εν μέσω ανησυχιών για την υγεία, το περιβάλλον, για περιφερειακά θέματα και για την παραγωγικότητα, απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για την εγκατάσταση ευρυζωνικών δικτύων υψηλής ταχύτητας και για τη βελτίωση άλλων ψηφιακών υποδομών, με σκοπό τον εξορθολογισμό της εφοδιαστικής και τη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας σε απομακρυσμένες περιοχές. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2021-2027 θα μπορούσε να βοηθήσει τη Φινλανδία να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στις περιοχές που καλύπτονται από το παράρτημα Δ της έκθεσης χώρας
                  7
               . Με τον τρόπο αυτό η Φινλανδία θα μπορέσει να αξιοποιήσει με τον καλύτερο τρόπο το εν λόγω ταμείο.

               (21)Η εθνική αξιολόγηση κινδύνου της Φινλανδίας για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες είναι σήμερα παρωχημένη και θα επικαιροποιηθεί το 2020. Η φινλανδική αρχή χρηματοπιστωτικής εποπτείας βελτίωσε πρόσφατα την εποπτική της ικανότητα. Ωστόσο, το προσωπικό εξακολουθεί να είναι ανεπαρκές και δεν εφαρμόζεται ακόμη σωστά η προσέγγιση της εποπτείας με βάση τον κίνδυνο. Ενώ διερευνήθηκαν αρκετές περιπτώσεις εικαζόμενης παραβίασης, η θέσπιση αποτρεπτικής πολιτικής κυρώσεων εξακολουθεί να αποτελεί έναν ακόμα τομέα προτεραιότητας. Η αναφορά ύποπτων συναλλαγών αυξήθηκε ραγδαία κατά τους τελευταίους μήνες και τα μέσα στο πλαίσιο της μονάδας ανάλυσης χρηματοοικονομικών πληροφοριών φαίνονται ανεπαρκή για την ανάλυση αυτών των πληροφοριών. Η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ της μονάδας ανάλυσης χρηματοοικονομικών πληροφοριών και της αρχής χρηματοπιστωτικής εποπτείας παραμένει ανεπαρκής.

               (22)Ενώ οι παρούσες συστάσεις επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019, κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων έως και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι εν λόγω συστάσεις παραμένουν επίκαιρες και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλο τον ετήσιο κύκλο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Το ίδιο ισχύει για τις συστάσεις που αφορούν οικονομικές πολιτικές σχετικές με επενδύσεις. Αυτές οι τελευταίες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων για μέτρα άμβλυνσης και στρατηγικές εξόδου όσον αφορά την τρέχουσα κρίση.

               (23)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα κράτη μέλη έχουν συνεκτιμήσει, στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των κατωτέρω συστάσεων, η Φινλανδία θα συμβάλει στην πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

               (24)Ο στενός συντονισμός μεταξύ των οικονομιών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης έχει καθοριστική σημασία για να επιτευχθεί ταχεία ανάκαμψη από τις οικονομικές επιπτώσεις της COVID-19. Ως κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ —και λαμβάνοντας υπόψη τις πολιτικές κατευθύνσεις της Ευρωομάδας— η Φινλανδία θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι πολιτικές της εξακολουθούν να συνάδουν με τις συστάσεις για τη ζώνη του ευρώ και να συντονίζονται με εκείνες των άλλων κρατών μελών της ζώνης του ευρώ.

               (25)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Φινλανδίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2020 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς την Φινλανδία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Φινλανδία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της Ένωσης, λόγω της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (26)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και η γνώμη του
                  8
                αποτυπώνεται ειδικότερα στη σύσταση 1 κατωτέρω,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στη Φινλανδία να μεριμνήσει το 2020 και το 2021 προκειμένου:

               1.Σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής, να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, τη στήριξη της οικονομίας και τη στήριξη της επακόλουθης ανάκαμψης. Όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων. Να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις εργαζομένων στον τομέα της υγείας για να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας και να βελτιώσει την πρόσβαση σε κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες.

               2.Να ενισχύσει τα μέτρα στήριξης της απασχόλησης και τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας.

               3.Να λάβει μέτρα για την παροχή ρευστότητας στην πραγματική οικονομία, ιδίως στις μικρές και στις μεσαίες επιχειρήσεις. Να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης. Να εστιάσει τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως στην καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας, σε βιώσιμες και αποδοτικές υποδομές, καθώς και στην έρευνα και την καινοτομία.

               4.Να διασφαλίσει την αποτελεσματική εποπτεία και επιβολή του πλαισίου για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 525 final.

                     (3)

                        ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 117.

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης του COVID-19 (Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού) (EE L 99 της 31.3.2020, σ. 5) και κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

                     (7)

                        SWD(2020) 525 final.

                     (8)

                        Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.