               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 13.5.2015
            COM(2015) 259 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων της Ισπανίας για το 2015και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το Πρόγραμμα Σταθερότητας της Ισπανίας για το 2015

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων της Ισπανίας για το 2015

                  και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το Πρόγραμμα Σταθερότητας της Ισπανίας για το 2015

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
                  2
               , και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
                  3
               ,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
                  4
               ,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 26 Μαρτίου 2010, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε με την πρόταση της Επιτροπής να δρομολογηθεί νέα στρατηγική για την ανάπτυξη και την απασχόληση, με την ονομασία «Ευρώπη 2020», η οποία να βασίζεται στον βελτιωμένο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Η στρατηγική εστιάζει στους νευραλγικούς τομείς στους οποίους απαιτείται δράση ώστε να ενισχυθεί το δυναμικό βιώσιμης ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.

               (2)Στις 13 Ιουλίου 2010, το Συμβούλιο, βάσει προτάσεων της Επιτροπής, εξέδωσε σύσταση σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς της οικονομικής πολιτικής των κρατών μελών και της Ένωσης (2010 έως 2014) και στις 21 Οκτωβρίου 2010 εξέδωσε απόφαση σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών. Από κοινού αποτελούν τις «ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές» τις οποίες τα κράτη μέλη κλήθηκαν να λάβουν υπόψη στις εθνικές οικονομικές πολιτικές και τις πολιτικές απασχόλησης.

               (3)Στις 8 Ιουλίου 2014, το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ισπανίας για το 2014 και διετύπωσε τη γνώμη του σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Ισπανίας για το 2014. Στις 28 Νοεμβρίου 2014, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 473/2013
                  5
               , η Επιτροπή διετύπωσε τη γνώμη της σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος της Ισπανίας για το 2015
                  6
               .

               (4)Στις 28 Νοεμβρίου 2014, η Επιτροπή εξέδωσε την Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης
                  7
               , με την οποία σηματοδοτήθηκε η έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2015 σχετικά με τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Την ίδια ημέρα, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή εξέδωσε την Έκθεση του Μηχανισμού Επαγρύπνησης
                  8
               , στην οποία διαπίστωσε ότι η Ισπανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση.

               (5)Στις 18 Δεκεμβρίου 2014, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες για ώθηση των επενδύσεων, επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και υλοποίηση υπεύθυνης, ευνοϊκής για την ανάπτυξη δημοσιονομικής εξυγίανσης.

               (6)Στις 26 Φεβρουαρίου 2015, η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση του 2015 για την Ισπανία
                  9
               . Στην έκθεση αξιολογήθηκε η πρόοδος της Ισπανίας όσον αφορά την αντιμετώπιση προβλημάτων που περιέχονται στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις οι οποίες εκδόθηκαν στις 8 Ιουλίου 2014. Η έκθεση για τη χώρα περιλαμβάνει επίσης τα αποτελέσματα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011. Από την ανάλυση της Επιτροπής προκύπτει το συμπέρασμα ότι η Ισπανία εμφανίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες που απαιτούν τη λήψη αποφασιστικών μέτρων πολιτικής και ειδική παρακολούθηση. Ειδικότερα, παρά κάποια βελτίωση στην επανεξισορρόπηση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, οι κίνδυνοι που συνδέονται με τα υψηλά επίπεδα ιδιωτικού και δημόσιου χρέους και η ιδιαίτερα αρνητική καθαρή διεθνής επενδυτική θέση εξακολουθούν να χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, δεδομένης της πολύ υψηλής ανεργίας. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ανάγκη λήψης μέτρων για τον περιορισμό του κινδύνου δυσμενών επιπτώσεων στη ισπανική οικονομία και, δεδομένου του μεγέθους της, μετάδοσης των αρνητικών δευτερογενών αποτελεσμάτων στην οικονομική και νομισματική ένωση.

               (7)Στις 30 Απριλίου 2015, η Ισπανία υπέβαλε το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων για το 2015 και το Πρόγραμμα Σταθερότητας για το 2015. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (8)Η Ισπανία σήμερα βρίσκεται στο διορθωτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Στο Πρόγραμμα Σταθερότητας του 2015, η κυβέρνηση σχεδιάζει βελτίωση του ονομαστικού ελλείμματος σε 4,2 % του ΑΕΠ το 2015 και σταδιακά σε 2,8 % του ΑΕΠ το 2016. Η κυβέρνηση σχεδιάζει επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου για ισοσκελισμένη δημοσιονομική θέση σε διαρθρωτικούς όρους, το 2019. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σταθερότητας, ο δείκτης δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να κορυφωθεί στο 98,9 % το 2015 και να μειωθεί σταδιακά στο 93,2 % το 2018. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές αυτές προβλέψεις είναι ευλογοφανές για το 2015 και ευνοϊκό στη συνέχεια. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2015, προβλέπεται έλλειμμα ύψους 4,5 % και 3,5 % του ΑΕΠ για το 2015 και το 2016 αντίστοιχα. Ως εκ τούτου, υπάρχει κίνδυνος να μην επιτευχθούν οι στόχοι ως προς το ονομαστικό έλλειμμα για τα έτη 2015 και 2016. Επιπλέον, η προβλεπόμενη δημοσιονομική προσπάθεια της Ισπανίας κατά το διάστημα 2013-2016 αναμένεται να υπολείπεται της συνιστώμενης, ενώ θα χρειαστούν περαιτέρω διαρθρωτικά μέτρα το 2015 και το 2016. Με βάση την αξιολόγηση του Προγράμματος Σταθερότητας στην οποία προέβη και λαμβάνοντας υπόψη τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2015, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι υπάρχει κίνδυνος μη συμμόρφωσης της Ισπανίας με τις διατάξεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Η Ισπανία σημείωσε κάποια πρόοδο όσον αφορά την εξάλειψη εμπορικών οφειλών του δημόσιου τομέα. Το 2014, η Ισπανία σημείωσε επίσης κάποια πρόοδο όσον αφορά την υποβολή προτάσεων για τον εξορθολογισμό της περίθαλψης υγείας, της εκπαίδευσης και των κοινωνικών δαπανών σε περιφερειακό επίπεδο, παρά το γεγονός ότι τελικά δεν εγκρίθηκαν. Ωστόσο, έχει επί του παρόντος υποβληθεί στο Κοινοβούλιο νομοσχέδιο για τη θέσπιση κανόνα που διέπει τις φαρμακευτικές δαπάνες και δαπάνες περίθαλψης υγείας σε περιφερειακό επίπεδο.

               (9)Η εφαρμογή των μέτρων πρόληψης, διόρθωσης και επιβολής που προβλέπονται στον οργανικό νόμο περί δημοσιονομικής σταθερότητας και οικονομικής βιωσιμότητας προχωρεί με αργούς ρυθμούς. Η σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας στον τομέα της περίθαλψης υγείας έχει βελτιωθεί, αλλά εξακολουθεί να είναι ουσιαστικής σημασίας ο έλεγχος της αύξησης των φαρμακευτικών δαπανών και, ειδικότερα, η παρακολούθηση των νοσοκομειακών φαρμακευτικών δαπανών. Το έλλειμμα του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας έχει ουσιαστικά εξαλειφθεί από το 2014 και το πρόβλημα των αφερέγγυων αυτοκινητοδρόμων με διόδια έχει αντιμετωπιστεί, μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το κόστος για το κράτος . Η Ισπανία ωστόσο δεν έχει καθιερώσει ένα σύστημα διενέργειας ανεξάρτητης αξιολόγησης μελλοντικών έργων υποδομής μεγάλης κλίμακας.

               (10)Παρατηρήθηκε κάποια πρόοδος στον τομέα της φορολογίας, με την εισαγωγή εκτενούς φορολογικής μεταρρύθμισης με σκοπό το φορολογικό σύστημα να καταστεί απλούστερο και ευνοϊκότερο για την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Στις 20 Νοεμβρίου 2014 εγκρίθηκε φορολογική μεταρρύθμιση με έναρξη ισχύος τον Ιανουάριο του 2015, η οποία καλύπτει τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων. Παρατηρήθηκε επίσης σχετική πρόοδος στον τομέα της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, όμως καμία πρόοδος δεν υπήρξε στον τομέα της περιβαλλοντικής φορολογίας. Η αναδιάρθρωση του ισπανικού τραπεζικού τομέα και ιδίως των τραπεζών που έχουν λάβει κρατική ενίσχυση, εξελίσσεται ικανοποιητικά. Ταυτοχρόνως, τα πρόσφατα μέτρα για την προώθηση της πρόσβασης σε εξωτραπεζική χρηματοδότηση έχουν βελτιώσει - τουλάχιστον έως έναν βαθμό - την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, ιδίως λόγω του υψηλού επιπέδου εξάρτησης των ισπανικών επιχειρήσεων από τραπεζικές πιστώσεις. Η πλήρης υλοποίηση αυτών των μεταρρυθμίσεων είναι ζωτικής σημασίας για τη διευκόλυνση της ανακατανομής των πόρων και τη στήριξη της διαδικασίας προσαρμογής. Προβλήματα που δεν έχουν αντιμετωπιστεί μέχρι σήμερα από τις μεταρρυθμίσεις πρέπει επίσης να διευθετηθούν. Σημειώθηκε σχετική πρόοδος όσον αφορά την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης που έχουν απομείνει στο σύστημα χειρισμού των περιπτώσεων αφερεγγυότητας νομικών προσώπων ενώ, στις 27 Φεβρουαρίου 2015, εκδόθηκε βασιλικό νομοθετικό διάταγμα περί αφερεγγυότητας φυσικών προσώπων. Ωστόσο, εξακολουθεί να χρειάζεται περαιτέρω βελτίωση της διοικητικής και δικαστικής ικανότητας για τον χειρισμό υποθέσεων αφερεγγυότητας.

               (11)Τα υψηλά ποσοστά μακροχρόνιας ανεργίας και ο κατακερματισμός της αγοράς εργασίας εξακολουθούν να εμποδίζουν την αύξηση της παραγωγικότητας και έχουν επιζήμιες συνέπειες στις συνθήκες εργασίας στην Ισπανία. Οι κοινωνικοί εταίροι εξετάζουν το ενδεχόμενο σφαιρικής διεπαγγελματικής συμφωνίας για το διάστημα 2015-2017. Στο πλαίσιο αυτό, και δεδομένου του πολύ υψηλού ποσοστού ανεργίας, οι μισθοί για ορισμένους τομείς και επιχειρήσεις ενδέχεται να πρέπει βραχυπρόθεσμα να αυξάνονται με χαμηλότερο ρυθμό σε σχέση με την παραγωγικότητα, ώστε να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας και να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα. Υπολογίζεται ότι αυτό θα τονίσει τη σημασία της καθιέρωσης, μέσω τομεακών και επιχειρηματικών διαπραγματεύσεων, της αρχής της εξέλιξης των μισθών σε συνάρτηση με τις διεπιχειρησιακές διαφορές παραγωγικότητας. Παρά τις μεταρρυθμίσεις του κανονιστικού πλαισίου, το ποσοστό του εργατικού δυναμικού σε προσωρινή απασχόληση αυξήθηκε εκ νέου το 2014 υπερβαίνοντας το 24 % και πλήττοντας κυρίως τους νέους και τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης. Επιπλέον, φαίνεται ότι δεν αξιοποιούνται πλήρως οι νέες μορφές συμβάσεων που έχουν θεσπιστεί και τα κίνητρα ενθάρρυνσης των εργοδοτών να προσλαμβάνουν προσωπικό με σύμβαση αορίστου χρόνου. Οι ισπανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι τον Μάιο του 2016 θα προβούν σε αξιολόγηση των επιδοτήσεων που χορηγούνται στους εργοδότες για την πρόσληψη νέου προσωπικού. Η επιχειρησιακή ικανότητα της δημόσιας υπηρεσίας απασχόλησης και των οργανισμών στους οποίους έχουν ανατεθεί υπηρεσίες είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας και της κατάλληλης στοχοθέτησης ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας και την εργασιακή ενεργοποίηση , καθώς και για την αποτελεσματική μετεκπαίδευση που θα συμβάλει στη μετακίνηση ατόμων σε τομείς όπου δημιουργούνται περισσότερες θέσεις εργασίας. Η Ισπανία έχει σημειώσει περιορισμένη πρόοδο όσον αφορά την επιτάχυνση του εκσυγχρονισμού των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης και την αντιμετώπιση των περιφερειακών ανισοτήτων.

               (12)Στην Ισπανία η ανεργία των νέων παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα (άνω του 53 %) και το ποσοστό πρόωρης εγκατάλειψης της σχολικής εκπαίδευσης είναι από τα υψηλότερα στην ΕΕ. Η Ισπανία εφαρμόζει τα νέα εκπαιδευτικά συστήματα που θεσπίστηκαν με τον νόμο αριθ. 8/2013 για την ποιότητα της εκπαίδευσης, τα οποία έχουν στόχο την αύξηση της ποιότητας της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Περιορισμένη πρόοδος σημειώθηκε όσον αφορά την αύξηση της σύνδεσης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, ενώ έχουν καθυστερήσει οι προσπάθειες για τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και εργοδοτών. Σχεδιάζεται επέκταση του συστήματος διπλής επαγγελματικής κατάρτισης το 2015, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές όσον αφορά την εφαρμογή του σε όλες τις περιοχές. Συστάθηκε ειδική επιτροπή που θα εξετάζει την αντιστοιχία των προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης προς τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

               (13)Η Ισπανία σημείωσε περιορισμένη πρόοδο όσον αφορά τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος κοινωνικής προστασίας. Έχει θεσπίσει νέο πρόγραμμα εργασιακής ενεργοποίησης για τους μακροχρόνια ανέργους, το οποίο συνδυάζει την εισοδηματική στήριξη με την παροχή βοήθειας στην αναζήτηση εργασίας. Ωστόσο, ο περιορισμένος συντονισμός μεταξύ υπηρεσιών απασχόλησης και κοινωνικών υπηρεσιών, και η ασυμβατότητα των διαφόρων καθεστώτων ελάχιστου εισοδήματος έχουν μειώσει την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων κοινωνικής αρωγής. Η Ισπανία αντιμετωπίζει υψηλά επίπεδα φτώχειας, ιδίως σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος με παιδιά, ενώ η πρόοδος όσον αφορά τη βελτίωση της στοχοθέτησης των συστημάτων οικογενειακής υποστήριξης και των υπηρεσιών περίθαλψης ήταν περιορισμένη.

               (14)Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις πρέπει μεταξύ άλλων να εξαλείψουν τα εμπόδια στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων, να βοηθήσουν τις ΜΜΕ στη διεύρυνση των αγορών τους και στην προώθηση της καινοτομίας, να ενισχύσουν την εξαγωγική ικανότητα, να τονώσουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας και να συμβάλουν στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, μεταξύ άλλων και στις εσωτερικές αγορές, και να βελτιώσουν συνολικά την παραγωγικότητα. Η Ισπανία έχει αρχίσει να εξετάζει τους λόγους στους οποίους οφείλεται το υψηλό ποσοστό μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων στην οικονομία της. Η εξέταση των λόγων για τους οποίους οι επιχειρήσεις έχουν παραμείνει μικρές, θα επιτρέψει στην κυβέρνηση να άρει τα ρυθμιστικά εμπόδια που παρακωλύουν την ανάπτυξη επιχειρήσεων. Παρά την πρόοδο που σημειώθηκε στην εφαρμογή του νόμου αριθ. 20/2013 για την ενότητα της αγοράς, εξακολουθούν να υπάρχουν καθυστερήσεις σε επίπεδο περιφερειακής διοίκησης. Ο νόμος για τη ρύθμιση των περιβαλλοντικών αδειών δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί σε όλες τις περιφέρειες. Δεν υπήρξε πρόοδος στην έγκριση της μεταρρύθμισης των επαγγελματικών υπηρεσιών και των επαγγελματικών ενώσεων. Οι διαρθρωτικές αδυναμίες του συστήματος έρευνας και καινοτομίας εξακολουθούν να περιορίζουν το αναπτυξιακό δυναμικό της Ισπανίας. Συνεπώς, παραμένει ουσιαστικής σημασίας ο προσδιορισμός νέων πηγών χρηματοδότησης, η διασφάλιση αποτελεσματικής και αποδοτικής χρήσης των πόρων, η σύσταση νέου οργανισμού έρευνας και η προώθηση μέτρων τα οποία θα καταστήσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον ευνοϊκότερο για την καινοτομία.

               (15)Σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά το σιδηροδρομικό δίκτυο, μετά τη λήψη μέτρων που εξασφαλίζουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στον τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών εμπορευμάτων και επιβατών. Στις 4 Ιουλίου 2014, το Συμβούλιο Υπουργών ενέκρινε το βασιλικό νομοθετικό διάταγμα 8/2014, για τη σύσταση Ταμείου με στόχο τη βελτίωση της από ξηράς προσβασιμότητας σε θαλάσσιους λιμένες.

               (16)Η Ισπανία σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των συστάσεων της επιτροπής μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης σε όλα τα επίπεδα κυβέρνησης. Εντούτοις, μέχρι σήμερα, τα αποτελέσματα της μεταρρύθμισης, από πλευράς αύξησης της αποδοτικότητας και εξοικονόμησης δημοσιονομικών πόρων, είναι εμφανή κυρίως σε εθνικό επίπεδο. Έχουν ληφθεί σημαντικά μέτρα για τη βελτίωση της διαφάνειας των διοικητικών αποφάσεων, αλλά δεν υπήρξε πρόοδος στην ενίσχυση των συστημάτων εποπτείας, ιδίως στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Δεν έχουν ληφθεί μέτρα ενίσχυσης των εποπτικών αρμοδιοτήτων στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων και του πολεοδομικού σχεδιασμού. Περιορισμένη πρόοδος σημειώθηκε όσον αφορά την έγκριση δικαστικών μεταρρυθμίσεων με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος: στις 27 Φεβρουαρίου 2015, υποβλήθηκαν στο Κοινοβούλιο νομοσχέδια για το δικαστικό σώμα και την πολιτική δικονομία, τα οποία περιλαμβάνουν ορισμένες μεταρρυθμίσεις· νομοσχέδια σχετικά με τη νομική συνδρομή και την εκούσια δικαιοδοσία αποτελούν αντικείμενο κοινοβουλευτικής διαδικασίας. Σημειώθηκε κάποια πρόοδος όσον αφορά την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που έχουν εγκριθεί, μεταξύ άλλων της Oficina Judicial (εθνικής δικαστικής αρχής), της μεταρρύθμισης για την ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης, καθώς και όσον αφορά τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας των ηλεκτρονικών συστημάτων διαχείρισης δικαστικών υποθέσεων των περιφερειών. Οι προσπάθειες στον τομέα αυτό πρέπει να συνεχιστούν.

               (17)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή διενήργησε σφαιρική ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Ισπανίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2015 για τη χώρα. Προέβη επίσης σε αξιολόγηση του Προγράμματος Σταθερότητας και του Εθνικού Προγράμματος Μεταρρυθμίσεων, καθώς και των επακόλουθων ενεργειών σε συνέχεια των συστάσεων που διατυπώθηκαν προς την Ισπανία τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνο τη χρησιμότητά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Ισπανία, αλλά και το κατά πόσο συνάδουν με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της ΕΕ, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διαμόρφωση των μελλοντικών εθνικών αποφάσεων. Οι συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου αποτυπώνονται στις συστάσεις 1 έως 4 κατωτέρω.

               (18)Υπό το πρίσμα αυτής της αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το Πρόγραμμα Σταθερότητας της Ισπανίας και η γνώμη του
                  10
                αποτυπώνεται ειδικότερα στην κατωτέρω σύσταση 1.

               (19)Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της παρούσας αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων και το Πρόγραμμα Σταθερότητας. Οι συστάσεις που απηύθυνε σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στις συστάσεις 1 έως 4 κατωτέρω.

               (20)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή προέβη επίσης σε ανάλυση της οικονομικής πολιτικής ολόκληρης της ζώνης του ευρώ. Στη βάση της ανάλυσης αυτής, το Συμβούλιο εξέδωσε ειδικές συστάσεις προς τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ. Η Ισπανία θα πρέπει επίσης να διασφαλίσει την πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή των συστάσεων αυτών,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στην Ισπανία να αναλάβει δράση το 2015 και το 2016 προκειμένου:

               1.Να διασφαλίσει μόνιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2016 μέσω της λήψης των απαιτούμενων διαρθρωτικών μέτρων το 2015 και το 2016 και της χρησιμοποίησης των έκτακτων εσόδων για την ταχύτερη μείωση του ελλείμματος και του χρέους. Να ενισχύσει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στον τομέα των περιφερειακών δημόσιων οικονομικών. Να βελτιώσει τη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας στον τομέα της περίθαλψης υγείας και να εξορθολογίσει τις νοσοκομειακές φαρμακευτικές δαπάνες.

               2.Να ολοκληρώσει τη μεταρρύθμιση για τα ταμιευτήρια, μεταξύ άλλων, μέσω της θέσπισης νομοθετικών μέτρων, καθώς και την αναδιάρθρωση και την ιδιωτικοποίηση των κρατικών τραπεζών καταθέσεων ταμιευτηρίου.

               3.Να προωθήσει την ευθυγράμμιση των μισθών με την παραγωγικότητα, σε διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές ως προς τις δεξιότητες και τις συνθήκες της τοπικής αγοράς εργασίας, καθώς και τις αποκλίσεις όσον αφορά τις οικονομικές επιδόσεις ανά περιοχή και επιχείρηση. Να προβεί σε ενέργειες για την αύξηση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της βοήθειας και της παροχής συμβουλών κατά την αναζήτηση εργασίας, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της ανεργίας των νέων. Να εξορθολογίσει τα συστήματα στήριξης του ελάχιστου εισοδήματος και της οικογένειας και να προωθήσει την περιφερειακή κινητικότητα.

               4.Να άρει τα εμπόδια που παρακωλύουν την ανάπτυξη των επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των κανονιστικών ρυθμίσεων που εφαρμόζονται αναλόγως του μεγέθους αυτών· να εγκρίνει την προγραμματισμένη μεταρρύθμιση των επαγγελματικών υπηρεσιών· να επιταχύνει την εφαρμογή του νόμου για την ενότητα της αγοράς.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)
                  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)
                  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

                     (3)
                  COM(2015) 259.

                     (4)
                  P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068, P8_TA(2015)0069.

                     (5)
                  ΕΕ L 140 της 27.5.2013, σ. 11.

                     (6)
                  C(2014) 8804 final

                     (7)
                  COM(2014) 902.

                     (8)
                  COM(2014) 904.

                     (9)
                  C(2014) 8804 final.

                     (10)
                  Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 18.5.2016
            COM(2016) 334 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Λετονίας για το 2016 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Λετονίας για το 2016

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Λετονίας για το 2016

                  και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Λετονίας για το 2016

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
                  2
               ,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
                  3
               ,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 26 Νοεμβρίου 2015, η Επιτροπή εξέδωσε την Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης
                  4
               , η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2016 σχετικά με τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Οι προτεραιότητες της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 17-18 Μαρτίου 2016. Στις 26 Νοεμβρίου 2015, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή εξέδωσε την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης
                  5
               , στην οποία δεν προσδιόρισε τη Λετονία ως ένα από τα κράτη μέλη για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ
                  6
               . Η παρούσα σύσταση εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 18-19 Φεβρουαρίου 2016 και εκδόθηκε από το Συμβούλιο στις 8 Μαρτίου 2016. Ως χώρα με νόμισμα το ευρώ και λαμβανομένης υπόψη της στενής διασύνδεσης των οικονομιών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, η Λετονία πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή της σύστασης.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2016 για τη Λετονία
                  7
                δημοσιεύθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2016. Αξιολογήθηκε η πρόοδος της Λετονίας όσον αφορά την υλοποίηση των ειδικών για τη χώρα συστάσεων που είχαν εκδοθεί από το Συμβούλιο στις 14 Ιουλίου 2015 και η πρόοδος της Λετονίας προς την κατεύθυνση της επίτευξης των εθνικών στόχων της στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

               (3)Στις 14 Απριλίου 2016, η Λετονία υπέβαλε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2016 και το πρόγραμμα σταθερότητας του 2016. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (4)Οι συναφείς ειδικές ανά χώρα συστάσεις εξετάστηκαν κατά τον προγραμματισμό των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων για την περίοδο 2014-2020. Όπως προβλέπεται στο άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες είναι αναγκαίο για τη στήριξη της εφαρμογής σχετικών συστάσεων του Συμβουλίου, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από ένα κράτος μέλος να προβεί σε επανεξέταση του οικείου συμφώνου εταιρικής σχέσης και των σχετικών προγραμμάτων και να προτείνει τροποποιήσεις. Η Επιτροπή έχει παράσχει περισσότερες λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο θα κάνει χρήση αυτής της διάταξης στις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων που συνδέουν την αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων με τη χρηστή οικονομική διακυβέρνηση
                  8
               .

               (5)Στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2016, η Λετονία ζήτησε προσωρινή απόκλιση κατά 0,5 % του ΑΕΠ από την απαιτούμενη πορεία προσαρμογής προς την κατεύθυνση της επίτευξης του μεσοπρόθεσμου στόχου το 2017, προκειμένου να ληφθούν υπόψη μεγάλες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις με θετικό αντίκτυπο στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, κυρίως όσον αφορά τη μεταρρύθμιση που είναι σε εξέλιξη στον τομέα της υγείας με βάση τη στρατηγική στον τομέα της υγείας για την περίοδο 2014-2020. Οι λεπτομέρειες της μεταρρύθμισης συνοψίζονται στο πρόγραμμα σταθερότητας. Στόχος είναι να αυξηθεί η δημόσια χρηματοδότηση για τον τομέα της υγείας στο 4 % του ΑΕΠ μέχρι το 2020 σε σύγκριση με ποσοστό 3 % του ΑΕΠ το 2015. Εκτιμάται ότι η πλήρης εφαρμογή της μεταρρύθμισης θα αυξήσει την απασχόληση κατά 0,6 % και το επίπεδο του ΑΕΠ κατά 2,2 % έως το 2023, γεγονός που θα έχει θετικό αντίκτυπο στη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών μακροπρόθεσμα. Ο θετικός αντίκτυπος στην ανάπτυξη και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών εκτιμάται ως εύλογος. Επί του παρόντος η Λετονία μπορεί να αξιολογηθεί ότι πληροί τις προϋποθέσεις για την αιτούμενη προσωρινή απόκλιση το 2017, υπό τον όρο ότι θα εφαρμόσει επαρκώς τις συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις, που θα παρακολουθούνται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Ωστόσο, το ύψος της επιτρεπόμενης προσωρινής απόκλισης εξαρτάται από την τήρηση της ελάχιστης τιμής αναφοράς (ήτοι διαρθρωτικό έλλειμμα της τάξης του 1,7 % του ΑΕΠ). Συνεπώς, από τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2016 προκύπτει ότι υπάρχει περιθώριο για πρόσθετη προσωρινή απόκλιση κατά 0,1 % του ΑΕΠ το 2017.

               (6)Επί του παρόντος η Λετονία υπάγεται στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2016 η κυβέρνηση σχεδιάζει σταδιακή βελτίωση του ονομαστικού ισοζυγίου, προκειμένου αυτό να ανέλθει στο 0,5 % του ΑΕΠ το 2019. Η προγραμματισμένη πορεία προσαρμογής προς την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου — έλλειμμα 1 % του ΑΕΠ σε διαρθρωτικούς όρους — λαμβάνει υπόψη τις αιτούμενες αποκλίσεις που συνδέονται με τη συστημική μεταρρύθμιση του συστήματος συνταξιοδότησης το 2017 και το 2018 και τη μεγάλη διαρθρωτική μεταρρύθμιση στον τομέα της περίθαλψης υγείας για την περίοδο 2017-2019. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας, ο δείκτης δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να ανέλθει στο 40 % το 2016, πριν υποχωρήσει στο 38 % το 2018. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι εν λόγω δημοσιονομικές προβολές είναι εύλογο. Ωστόσο, δεν έχουν προσδιοριστεί επαρκώς τα μέτρα στήριξης των προβλεπόμενων στόχων για το έλλειμμα από το 2017 και μετά. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2016, η συνολική αξιολόγηση επισημαίνει κίνδυνο κάποιας απόκλισης το 2016 και, σε περίπτωση αμετάβλητων πολιτικών, το 2016 και το 2017 από κοινού. Το Συμβούλιο, με βάση την αξιολόγησή του για το πρόγραμμα σταθερότητας και λαμβανομένων υπόψη των εαρινών προβλέψεων του 2016 της Επιτροπής, είναι της γνώμης ότι η Λετονία αναμένεται να συμμορφωθεί σε γενικές γραμμές με τις διατάξεις του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Ωστόσο, θα χρειαστεί να ληφθούν περαιτέρω μέτρα, για να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση το 2016.

               (7)Η προσφορά εργατικού δυναμικού περιορίζεται από τη συρρίκνωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας και η αύξηση των μισθών υπερβαίνει την παραγωγικότητα, με αποτέλεσμα να απειλείται η ανταγωνιστικότητα ως προς το κόστος. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να ληφθούν μέτρα για την αύξηση της απασχολησιμότητας και τη βελτίωση του ανθρώπινου κεφαλαίου, προκειμένου να στηριχθεί η ανταγωνιστικότητα.

               (8)Το ποσοστό των ατόμων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στη Λετονία είναι μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ. Εκτελούνται προπαρασκευαστικές εργασίες προκειμένου να θεσπιστεί ελάχιστο εισόδημα, αλλά η εφαρμογή του είναι αβέβαιη και η καθολική του εφαρμογή αποδυναμώνεται λόγω του δημοσιονομικού κόστους. Επιπλέον, η επάρκεια των παροχών κοινωνικής πρόνοιας δεν έχει βελτιωθεί από το 2009, γεγονός που εμποδίζει την αποτελεσματική μείωση της φτώχειας. Η μεταρρύθμιση σχετικά με το ελάχιστο εισόδημα αναμένεται να μειώσει τον υφιστάμενο κατακερματισμό της κοινωνικής πρόνοιας και να αποτελέσει κίνητρο για την απασχόληση.

               (9)Η κάλυψη των μέτρων ενεργοποίησης εξακολουθεί να είναι χαμηλή, ιδίως για τους μακροχρόνια άνεργους. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την κακή κατάσταση της υγείας και τις ανεπαρκείς κοινωνικές υπηρεσίες, εμποδίζει την αποτελεσματική επανένταξη στην αγορά εργασίας. Η αύξηση της υιοθέτησης μέτρων ενεργοποίησης θα μπορούσε να τονώσει την απασχόληση.

               (10)Η περιορισμένη δημόσια χρηματοδότηση της περίθαλψης υγείας, οι εγγενείς διαρθρωτικές αδυναμίες, οι υψηλές άμεσες πληρωμές από τους ασθενείς και η μη βέλτιστη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας έχουν ως αποτέλεσμα να μην καλύπτονται πολλές από τις ανάγκες περίθαλψης υγείας του πληθυσμού. Αν και έχει δοθεί προτεραιότητα στην πρόσβαση σε περίθαλψη για κρίσιμες ιατρικές περιπτώσεις, οι δημοσιονομικοί περιορισμοί περιορίζουν την παροχή υπηρεσιών εν γένει.

               (11)Παρόλο που η Λετονία έχει σημειώσει πρόοδο ως προς τη μεταρρύθμιση του συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, συγκεκριμένα παρέχοντας κίνητρα με τα οποία επιβραβεύεται η ποιότητα και καθιερώνοντας ανεξάρτητο σύστημα διαπίστευσης, είναι απαραίτητη η βελτίωση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ιδίως όσον αφορά τη μεταρρύθμιση των προγραμμάτων σπουδών και τη δημιουργία ρυθμιστικού πλαισίου για τα προγράμματα μαθητείας, με σκοπό να βελτιωθεί η ποιότητα και η διαθεσιμότητά τους. Οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο στην ανάπτυξη των προγραμμάτων μαθητείας, όπως προβλέπεται στον νόμο για την επαγγελματική εκπαίδευση.

               (12)Οι επενδύσεις παρουσιάζουν στασιμότητα λόγω προβλημάτων όσον αφορά την καινοτομία, αδυναμιών του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και της μείωσης του μεγέθους του εργατικού δυναμικού. Η χαμηλή ώθηση της καινοτομίας και ο κατακερματισμός της ερευνητικής βάσης παρεμποδίζουν την ταχεία και αποτελεσματική μετάβαση της Λετονίας προς δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και μεγαλύτερης έντασης γνώσης. Το χαμηλό επίπεδο προστασίας των επενδυτών κατά την εφαρμογή του συστήματος αφερεγγυότητας, σε συνδυασμό με τις ανεπάρκειες της δημόσιας διοίκησης, συνιστούν πρόσθετο εμπόδιο για τις επενδύσεις.

               (13)Η κυβέρνηση έχει λάβει μέτρα για τη μείωση του υφιστάμενου κατακερματισμού της δημόσιας ερευνητικής βάσης, τη βελτίωση της ποιότητάς της και την ενίσχυση της ικανότητας καινοτομίας του επιχειρηματικού τομέα. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, τόσο οι δημόσιες επενδύσεις όσο και οι επενδύσεις των επιχειρήσεων σε έρευνα και καινοτομία εξακολουθούν να είναι πολύ χαμηλές σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ. Πρέπει να συνεχιστεί η ενοποίηση της ερευνητικής βάσης, παράλληλα με την αύξηση του αριθμού των ερευνητών και την ποιότητα της έρευνας. Η πλήρης εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων με βάση τη στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης και η πλήρης χρήση όλων των υφιστάμενων εργαλείων πολιτικής θα μπορούσε να παράσχει κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις στην καινοτομία.

               (14)Το καθεστώς αφερεγγυότητας θεωρείται από τις επιχειρήσεις εμπόδιο για τις επενδύσεις, δεδομένου ότι τα ποσοστά ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων είναι χαμηλά και οι διαχειριστές υπόκεινται σε ελάχιστη εποπτεία.

               (15)Η Λετονία ανέλαβε αρκετές πετυχημένες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας του δικαστικού συστήματος. Ωστόσο, το καθεστώς πρόληψης της σύγκρουσης συμφερόντων των δημοσίων υπαλλήλων, μολονότι ολοκληρωμένο, είναι περίπλοκο και δύσκαμπτο, καθώς δίνει προτεραιότητα στην τυπική συμμόρφωση και όχι στην ουσία της εκάστοτε περίπτωσης. Επιπλέον, η υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς έχει αποδυναμωθεί λόγω εσωτερικών εντάσεων, με αποτέλεσμα να αποσταθεροποιηθεί και να μειωθεί η εμπιστοσύνη του κοινού στο έργο της και στην πρόθεσή της να δοθεί προτεραιότητα σε πολύκροτες υποθέσεις.

               (16)Οι γενικές ανεπάρκειες της δημόσιας διοίκησης, που οφείλονται κατά κύριο λόγο στη μεγάλη εναλλαγή προσωπικού, οι καθυστερήσεις στη μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα και οι αδυναμίες στη διαχείριση έργων δεν συμβάλλουν στη δημιουργία ευνοϊκού επενδυτικού περιβάλλοντος. Δεν υφίσταται κατάλληλη σύνδεση των αποδοχών του δημόσιου τομέα με τις ευθύνες.

               (17)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή προέβη σε συνολική ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Λετονίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2016 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς τη Λετονία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Λετονία αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της ΕΕ, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων. Οι συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου αποτυπώνονται στις συστάσεις 1 έως 3 κατωτέρω.

               (18)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας και η γνώμη του
                  9
                αποτυπώνεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω.

               ΣΥΝΙΣΤΑ στη Λετονία να λάβει μέτρα το 2016 και το 2017 προκειμένου:

               1.Να διασφαλίσει ότι η απόκλιση από την πορεία προσαρμογής προς την κατεύθυνση της επίτευξης του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου το 2016 και το 2017 θα περιοριστεί στο επίδομα που συνδέεται με τη συστημική μεταρρύθμιση του συστήματος συνταξιοδότησης και τη μεγάλη διαρθρωτική μεταρρύθμιση στον τομέα της περίθαλψης υγείας. Να μειώσει τη φορολογική επιβάρυνση των χαμηλών εισοδημάτων με την αξιοποίηση μιας ευνοϊκής για την ανάπτυξη μετατόπισης της φορολογίας προς περιβαλλοντικούς φόρους και φόρους ακίνητης περιουσίας και με την αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης.

               2.Να βελτιώσει την επάρκεια των παροχών κοινωνικής πρόνοιας και να επιταχύνει τη λήψη μέτρων στήριξης των αποδεκτών για εύρεση και διατήρηση εργασίας, μεταξύ άλλων με αυξημένη κάλυψη των μέτρων ενεργοποίησης. Να επιταχύνει τη μεταρρύθμιση των προγραμμάτων σπουδών στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης, να θεσπίσει ρυθμιστικό πλαίσιο για τα προγράμματα μαθητείας με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και να αυξήσει την προσφορά τους. Να βελτιώσει την προσβασιμότητα, την ποιότητα και την οικονομική αποδοτικότητα του συστήματος περίθαλψης υγείας.

               3.Να συνεχίσει την ενοποίηση των ερευνητικών ιδρυμάτων και να παράσχει κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα της καινοτομίας. Να ενισχύσει το καθεστώς πρόληψης της σύγκρουσης συμφερόντων και να θεσπίσει κοινό νομικό πλαίσιο για όλους τους δημόσιους υπαλλήλους. Να αυξήσει τη λογοδοσία και τη δημόσια εποπτεία των διαχειριστών αφερεγγυότητας.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)
                  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)
                  COM(2016) 334 final.

                     (3)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059 και P8_TA(2016)0060.

                     (4)
                  COM(2015) 690 final.

                     (5)
                  COM(2015) 691 final.

                     (6)
                  COM(2015) 692 final.

                     (7)
                  SWD(2016) 82 final.

                     (8)
                  COM(2014) 494 final.

                     (9)
                  Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 18.5.2016
            COM(2016) 329 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ισπανίας για το 2016και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Ισπανίας για το 2016

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ισπανίας για το 2016

                  και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Ισπανίας για το 2016

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
                  2
               , και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
                  3
               ,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
                  4
               ,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 26 Νοεμβρίου 2015, η Επιτροπή εξέδωσε την Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης
                  5
               , με την οποία σηματοδοτήθηκε η έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2016 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Οι προτεραιότητες της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 17-18 Μαρτίου 2016. Στις 26 Νοεμβρίου 2015, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή εξέδωσε την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης
                  6
               , στην οποία διαπίστωσε ότι η Ισπανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ
                  7
               . Η εν λόγω σύσταση εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 18-19 Φεβρουαρίου 2016 και εκδόθηκε από το Συμβούλιο στις 8 Μαρτίου 2016. Ως χώρα με νόμισμα το ευρώ και λαμβανομένης υπόψη της στενής διασύνδεσης των οικονομιών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, η Ισπανία θα πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή της σύστασης.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2016 για την Ισπανία
                  8
                δημοσιεύθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2016. Στην έκθεση αξιολογείται η πρόοδος που επετεύχθη από την Ισπανία σε σχέση με τις ειδικές για τη χώρα συστάσεις που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 14 Ιουλίου 2015, καθώς και η πρόοδος της Ισπανίας όσον αφορά την επίτευξη των εθνικών της στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Περιελάμβανε επίσης τα αποτελέσματα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011. Στις 8 Μαρτίου 2016, η Επιτροπή παρουσίασε τα αποτελέσματα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης.
                  9
                Από την ανάλυσή της, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Ισπανία εμφανίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, το υψηλό εξωτερικό και εσωτερικό χρέος, τόσο το δημόσιο όσο και το ιδιωτικό, εξακολουθούν να αποτελούν αδυναμίες σε ένα πλαίσιο υψηλής ανεργίας. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ανάγκη λήψης μέτρων για τον περιορισμό του κινδύνου δυσμενών επιπτώσεων στην ισπανική οικονομία και, δεδομένου του μεγέθους της, μετάδοσης των αρνητικών δευτερογενών αποτελεσμάτων στην οικονομική και νομισματική ένωση. Παρά τη βελτίωση στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, οι καθαρές εξωτερικές υποχρεώσεις δεν προβλέπεται να μειωθούν σε συνετά επίπεδα βραχυπρόθεσμα. Η απομόχλευση του ιδιωτικού τομέα συνεχίζεται, υποστηριζόμενη εν μέρει από τις ευνοϊκές συνθήκες ανάπτυξης, αλλά οι ανάγκες απομόχλευσης είναι μεγάλες και το δημόσιο χρέος εξακολουθεί να είναι υψηλό. Έχουν ληφθεί μέτρα στον χρηματοπιστωτικό τομέα και στα πλαίσια αφερεγγυότητας εταιρειών και φυσικών προσώπων, αλλά απαιτείται η ανάληψη περαιτέρω δράσης όσον αφορά την καινοτομία και τις δεξιότητες, καθώς και τη συμμόρφωση με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

               (3)Στις 29 Απριλίου 2016, η Ισπανία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2016 και στις 30 Απριλίου 2016 υπέβαλε το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας για το 2016. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (4)Κατά τον προγραμματισμό των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την περίοδο 2014-2020 συνυπολογίστηκαν οι σχετικές ειδικές για τη χώρα συστάσεις. Όπως προβλέπεται στο άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, όπου είναι αναγκαίο για τη στήριξη της εφαρμογής σχετικών συστάσεων του Συμβουλίου, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από ένα κράτος μέλος να επανεξετάσει και να προτείνει τροποποιήσεις του οικείου συμφώνου εταιρικής σχέσης και των σχετικών προγραμμάτων. Η Επιτροπή έχει παράσχει περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται να κάνει χρήση της εν λόγω διάταξης σε κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων που συνδέουν την αποτελεσματικότητα των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων με τη χρηστή οικονομική διακυβέρνηση
                  10
               .

               (5)Επί του παρόντος, η Ισπανία υπάγεται στο διορθωτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2016, η Ισπανία σχεδιάζει να επιτύχει στόχους για ονομαστικό έλλειμμα 3,6% του ΑΕΠ το 2016 και 2,9% του ΑΕΠ το 2017. Συνεπώς, το υπερβολικό έλλειμμα προβλέπεται να διορθωθεί ένα έτος αργότερα απ’ ό,τι συνιστά επί του παρόντος το Συμβούλιο, ενώ οι στόχοι για τη δημοσιονομική προσπάθεια και το ονομαστικό έλλειμμα δεν τηρήθηκαν το 2014 και το 2015. Οι εν λόγω στόχοι προϋποθέτουν την πλήρη εφαρμογή μόνιμων οικονομιών ύψους 0,4% του ΑΕΠ σε επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης και περιφερειακών κυβερνήσεων, που ανακοινώθηκαν ως απάντηση στην αυτόνομη σύσταση της Επιτροπής της 9ης Μαρτίου 2016. Το έλλειμμα προβλέπεται να εξακολουθήσει να μειώνεται στη συνέχεια, φθάνοντας το 1,6% του ΑΕΠ το 2019. Ωστόσο, ο μεσοπρόθεσμος στόχος για ισοσκελισμένη δημοσιονομική θέση σε διαρθρωτικούς όρους δεν προβλέπεται να επιτευχθεί εντός του χρονικού ορίζοντα του προγράμματος σταθερότητας. Ειδικότερα, το εκ νέου υπολογισθέν διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να βελτιωθεί μόνο οριακά το 2016 και το 2017, σε ποσοστό περίπου -2,5% του ΑΕΠ, και να φθάσει με αργούς ρυθμούς στο -2,75% του ΑΕΠ το 2019. Ο δείκτης δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ μειώθηκε μόνο οριακά το 2015 στο 99,2% του ΑΕΠ και αναμένεται να μειωθεί ελαφρώς το 2016 και το 2017 και πιο αποφασιστικά τα δύο επόμενα έτη, στο 96% του ΑΕΠ το 2019, καθώς το πρωτογενές ισοζύγιο μετατρέπεται σε πλεονασματικό. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι εν λόγω δημοσιονομικές προβολές είναι εύλογο για το 2016 και το 2017, και κάπως αισιόδοξο για τη συνέχεια· το σενάριο αυτό έχει εγκριθεί από την Ανεξάρτητη Δημοσιονομική Αρχή (AIReF) της Ισπανίας. Οι εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2016 τοποθετούν το έλλειμμα στο 3,9% του ΑΕΠ το 2016 και στο 3,1% του ΑΕΠ το 2017, πάνω από τους στόχους για το ονομαστικό έλλειμμα που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα σταθερότητας. Συνεπώς, η Ισπανία δεν προβλέπεται να διορθώσει το υπερβολικό έλλειμμα έως το 2016, όπως συνιστάται από το Συμβούλιο. Οι κίνδυνοι όσον αφορά τους στόχους για το έλλειμμα που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα απορρέουν κυρίως από τις αβεβαιότητες γύρω από την εφαρμογή των οικονομιών που περιλαμβάνονται στα μέτρα του Μαρτίου/Απριλίου 2016. Δεδομένου ότι το διαρθρωτικό έλλειμμα προβλέπεται να αυξηθεί ελαφρώς κατά τη διάρκεια και των δύο ετών, η δημοσιονομική προσπάθεια δεν ευθυγραμμίζεται με τις απαιτήσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Με βάση την αξιολόγηση του προγράμματος σταθερότητας και λαμβάνοντας υπόψη τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2016, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι η Ισπανία ενδέχεται να μην συμμορφωθεί με τις διατάξεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, χρειάζονται περαιτέρω μέτρα για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση το 2016 και το 2017.

               (6)Σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, η Επιτροπή θα παρακολουθεί τακτικά την εκτέλεση των μέτρων τα οποία λαμβάνει η Ισπανία, ανταποκρινόμενη στην τελευταία σύσταση του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ: ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα συστήσει στο Συμβούλιο τα κατάλληλα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος.

               (7)Από το 2012, το δημοσιονομικό πλαίσιο της Ισπανίας έχει ενισχυθεί προκειμένου, μεταξύ άλλων, να αποφευχθούν αποκλίσεις και να διασφαλιστεί η συμμόρφωση, σε όλες τις βαθμίδες της δημόσιας διοίκησης, με τους αντίστοιχους στόχους τους για το έλλειμμα, το χρέος και τις δαπάνες. Επιπλέον, στα μέσα του 2015, εγκρίθηκε κανόνας που θα εφαρμοστεί (σε εθελοντική βάση) σε περιφερειακό επίπεδο προκειμένου να περιοριστεί η αύξηση των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης και της φαρμακευτικής δαπάνης και, τον Νοέμβριο του 2015, υπογράφηκε συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και της φαρμακευτικής βιομηχανίας με σκοπό τον εξορθολογισμό των φαρμακευτικών δαπανών. Παρ’ όλα αυτά, το 2015, οι περισσότερες περιφέρειες καθώς και ο τομέας της κοινωνικής ασφάλισης δεν τήρησαν, σε μεγάλο βαθμό, τους οικείους δημοσιονομικούς στόχους. Οι υποτομείς της κεντρικής κυβέρνησης, των περιφερειακών κυβερνήσεων και της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν τήρησαν τον κανόνα για τις δαπάνες του νόμου περί σταθερότητας και η αύξηση των δαπανών για φαρμακευτικά προϊόντα, ιδίως στα νοσοκομεία, ενισχύθηκε περαιτέρω, ακόμη και αν δεν ληφθεί υπόψη ο αντίκτυπος των νέων θεραπειών για την ηπατίτιδα C.

               (8)Στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, η Ισπανία έχει καλές επιδόσεις όσον αφορά την ποιότητα της νομοθεσίας και τη διαθεσιμότητα των διαδικασιών προσφυγής. Έχουν καταβληθεί προσπάθειες για τον εξορθολογισμό των δημόσιων προμηθειών, ιδίως μέσω μηχανισμών σύναψης συμβάσεων ομαδοποιημένων προμηθειών. Ωστόσο, υπάρχουν διαφορές όσον αφορά την εκτέλεση των δημοσίων συμβάσεων μεταξύ των διοικήσεων και οι ανεπαρκείς μηχανισμοί ελέγχου δυσχεραίνουν την ορθή εφαρμογή των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις. Ο αριθμός των εικαζόμενων παραβάσεων της ενωσιακής νομοθεσίας για τις δημόσιες συμβάσεις που περιήλθε σε γνώση της Επιτροπής τα τελευταία έτη ήταν σχετικά υψηλός. Επιπλέον, το ισπανικό Ελεγκτικό Συνέδριο επισήμανε ορισμένες αδυναμίες, όπως η συχνή χρήση της διαδικασίας με διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση, η επανειλημμένη τροποποίηση των συμβάσεων, η διάσπαση των συμβάσεων σε μικρότερες συμβάσεις και η έλλειψη ακρίβειας και σαφήνειας ορισμένων τευχών δημοπράτησης και διοικητικών αποφάσεων.

               (9)Η Ισπανία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την αναδιάρθρωση του χρηματοπιστωτικού τομέα. Έχει τεθεί σε εφαρμογή ο νόμος περί ταμιευτηρίων για την ενίσχυση της διακυβέρνησής τους και τη μείωση των συμμετοχών ελέγχου που κατέχουν τα τραπεζικά ιδρύματα. Η υλοποίηση των σχεδίων για την αναδιάρθρωση των τραπεζών που έχουν λάβει κρατική ενίσχυση έχει προχωρήσει αρκετά. Η Τράπεζα της Ισπανίας τροποποίησε το υφιστάμενο λογιστικό καθεστώς για τα πιστωτικά ιδρύματα και ενέκρινε ένα νέο πλαίσιο για τη SAREB, την ισπανική εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. Το νέο πλαίσιο θα δώσει στη SAREB τη δυνατότητα να προβεί σε ορθή μεταχείριση των απομειώσεων και θα τη βοηθήσει να προσαρμόσει τις οικείες πολιτικές απομόχλευσης σε αξιόπιστες παραδοχές όσον αφορά την αγορά.

               (10)Οι μεταρρυθμίσεις που έγιναν στην αγορά εργασίας τα τελευταία έτη είχαν ως αποτέλεσμα η απασχόληση να ανταποκρίνεται περισσότερο στην ανάπτυξη και έχει αρχίσει εκ νέου η δημιουργία θέσεων εργασίας, υποστηριζόμενη από την αυξημένη ευελιξία και τη συνεχιζόμενη συγκράτηση των μισθών. Οι συλλογικές συμβάσεις στήριξαν επίσης αυτήν την τάση, μεταξύ άλλων και χάρη στη διεπαγγελματική συμφωνία που υπογράφηκε τον Ιούνιο του 2015. Η πρόσφατη αύξηση της συνολικής απασχόλησης οφείλεται κυρίως στις συμβάσεις ορισμένου χρόνου, αν και αυξάνεται με αργούς ρυθμούς ο αριθμός των συμβάσεων αορίστου χρόνου που υπογράφηκαν πρόσφατα. Ωστόσο, η χρησιμοποίηση των κινήτρων για πρόσληψη νέων μόνιμων υπαλλήλων εξακολουθεί να είναι περιορισμένη και το ποσοστό των προσωρινά απασχολουμένων παραμένει ένα από τα υψηλότερα στην ΕΕ, ενώ οι δυνατότητες για μετάβαση των προσωρινά απασχολουμένων σε συμβάσεις αορίστου χρόνου συνεχίζουν να είναι ελάχιστες. Η μικρή διάρκεια των συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου περιορίζει τα κίνητρα για επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο, παρεμποδίζοντας την αύξηση της παραγωγικότητας. Αν και μειώνεται με ταχύ ρυθμό, η ανεργία παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα, ιδίως μεταξύ των νέων, και η μέση διάρκειά της αυξάνεται. Τα μονίμως υψηλά ποσοστά μακροχρόνιας ανεργίας υποδηλώνουν ότι η ανεργία ενδεχομένως να παγιώνεται, επηρεάζοντας αρνητικά τις εργασιακές και κοινωνικές συνθήκες. Σχεδόν το 60% των μακροχρόνια ανέργων είναι άτομα χαμηλής ειδίκευσης, γεγονός που απαιτεί τη θέσπιση κατάλληλων ενεργητικών και παθητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας και την κατάρτιση, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η διάχυτη αναντιστοιχία δεξιοτήτων και να αποτραπεί η απαξίωση των δεξιοτήτων εντός της ομάδας αυτής. Η αλληλεπίδραση με τους εργοδότες για τον σχεδιασμό των προγραμμάτων κατάρτισης εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής.

               (11)Η αποτελεσματικότητα της ενεργοποίησης και των ενεργητικών μέτρων για την αγορά εργασίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα των υπηρεσιών απασχόλησης να σχεδιάζουν και να παρέχουν εξατομικευμένη υποστήριξη στους δικαιούχους. Η υλοποίηση των πρόσφατων μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας εξελίσσεται αργά και η ικανότητα των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης να παρέχουν αποτελεσματικές, εξατομικευμένες συμβουλές και βοήθεια για την αναζήτηση εργασίας είναι ακόμη περιορισμένη. Η συνεργασία μεταξύ των περιφερειακών δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης και των ιδιωτικών γραφείων εύρεσης εργασίας εξακολουθεί να είναι περιορισμένη. Επιπλέον, η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών απασχόλησης και των κοινωνικών υπηρεσιών είναι άνιση μεταξύ των περιφερειών, παρεμποδίζοντας την παροχή συντονισμένης βοήθειας σε όσους είναι πιο απομακρυσμένοι από την αγορά εργασίας, ιδίως τους δικαιούχους του ελάχιστου εισοδήματος. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιφερειών όσον αφορά τα συστήματα στήριξης του εισοδήματος, για παράδειγμα όσον αφορά τις ρυθμίσεις παροχής, τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας, την κάλυψη και την επάρκεια, ενώ οι δυσκολίες στη μεταφορά των κοινωνικών παροχών παρεμποδίζουν την επαγγελματική κινητικότητα μεταξύ των περιφερειών. Επιπλέον, είναι πολύ περιορισμένες οι πληροφορίες σχετικά με τη μετάβαση από τα συστήματα ελάχιστου εισοδήματος στην απασχόληση. Η Ισπανία επεξεργάζεται επί του παρόντος έναν χάρτη των εθνικών και περιφερειακών συστημάτων στήριξης του εισοδήματος στη χώρα, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Παρόλο που έχουν θεσπιστεί ορισμένα μέτρα, η αποτελεσματικότητα των οικογενειακών και στεγαστικών παροχών όσον αφορά τη μείωση της φτώχειας εξακολουθεί να είναι περιορισμένη και η έλλειψη κατάλληλης και οικονομικά προσιτής παιδικής φροντίδας και μακροχρόνιας περίθαλψης αποθαρρύνει τις γυναίκες, ιδίως, από την ανάληψη επαγγελματικής δραστηριότητας.

               (12)Η ολοένα ταχύτερη μεταβολή στην τομεακή σύνθεση της απασχόλησης που βιώνει η Ισπανία από το 2008 συνοδεύτηκε από αύξηση της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων. Το χαμηλό γενικό επίπεδο δεξιοτήτων αποτελεί τροχοπέδη για τη μετάβαση σε δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και εμποδίζει την αύξηση της παραγωγικότητας. Παρά το υψηλό ποσοστό ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η προσφορά δεξιοτήτων δεν ευθυγραμμίζεται επαρκώς με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα ποσοστά απασχολησιμότητας των πρόσφατων πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι μεταξύ των χαμηλότερων στην Ευρώπη, με σημαντικό μέρος αυτών να απασχολείται σε θέσεις εργασίας που δεν απαιτούν πτυχίο πανεπιστημίου. Επιπλέον, παρά τη μικρή βελτίωση κατά την τελευταία πενταετία, εν μέρει λόγω πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της εκπροσώπησης των επιχειρήσεων στα διοικητικά συμβούλια των πανεπιστημίων, η συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων εξακολουθεί να παρουσιάζει αδυναμίες. Η μειωμένη κινητικότητα των ακαδημαϊκών, η δυσκαμψία του συστήματος διακυβέρνησης των πανεπιστημίων και τα διοικητικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι υπηρεσίες για τη μεταφορά των αποτελεσμάτων της έρευνας (Oficinas de transferencia de resultados de investigación) αποτελούν εμπόδια για τη στενότερη συνεργασία.

               (13)Η πολιτική για την έρευνα και την καινοτομία στην Ισπανία αντιμετωπίζει διάφορες προκλήσεις. Η αλληλεπίδραση μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής έρευνας είναι περιορισμένη. Οι επιδόσεις της Ισπανίας όσον αφορά την ένταση Ε&Α (δαπάνες για Ε&Α σε σχέση με το ΑΕΠ) και την καινοτομία συνεχίζουν να μειώνονται, σε ένα πλαίσιο σχετικά μικρού αριθμού καινοτόμων επιχειρήσεων και περιορισμένων κινήτρων για συνεργασία μεταξύ της δημόσιας έρευνας και των επιχειρήσεων. Η Ισπανία υστερεί σε σχέση με τους περισσότερους δείκτες επιχειρηματικής καινοτομίας. Η διαφορά στις δαπάνες σε δραστηριότητες έντασης Ε&Α σε σύγκριση με το σύνολο της ΕΕ είναι ιδιαίτερα σημαντική όσον αφορά τις επενδύσεις σε Ε&Α από τον ιδιωτικό τομέα (0,6% στην Ισπανία έναντι 1,3% στην ΕΕ συνολικά). Τα επιχειρηματικά κεφάλαια δεν χρησιμοποιούνται ακόμη ευρέως στην Ισπανία, ιδίως στο προλειτουργικό στάδιο. Ο αδύναμος συντονισμός των πολιτικών Ε&Κ στην Ισπανία είχε ως αποτέλεσμα ένα κατακερματισμένο περιφερειακό τοπίο οργανισμών και προγραμμάτων για την προώθηση των δραστηριοτήτων καινοτομίας και την ενίσχυση της συνεργασίας επιστημόνων και επιχειρήσεων, γεγονός που δημιουργεί σημαντικά προβλήματα για τις επιχειρήσεις, ιδίως για τις μικρότερες. Η χαμηλή συμμετοχή των επιχειρήσεων σε δραστηριότητες καινοτομίας θα μπορούσε να συνδέεται με την έλλειψη φιλικών προς την καινοτομία βασικών προϋποθέσεων και κινήτρων. Όπως επισημαίνεται στην αξιολόγηση από ομοτίμους που διεξήγαγε η ERAC (Επιτροπή Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και Καινοτομίας) το 2014 σχετικά με το ισπανικό σύστημα έρευνας και καινοτομίας, τα πιο επιτυχημένα δημόσια συστήματα έρευνας βασίζονται σε υψηλότερο βαθμό αξιολόγησης και λογοδοσίας απ’ ό,τι διαπιστώθηκε στην Ισπανία. Στο πλαίσιο αυτό, η κατανομή δημόσιας χρηματοδότησης για δραστηριότητες Ε&Α στα πανεπιστήμια και τους δημόσιους ερευνητικούς φορείς συνήθως δεν βασίζεται στις επιδόσεις, με αποτέλεσμα να περιορίζονται τα κίνητρα για τη βελτίωση της ποιότητας και της συνάφειας των επιστημονικών αποτελεσμάτων.

               (14)Το μικρό κατά μέσο όρο μέγεθος των ισπανικών επιχειρήσεων εξηγεί τη συνεχιζόμενη χαμηλή παραγωγικότητα της οικονομίας. Η σταθερή ανάπτυξη, σε συνδυασμό με βελτιώσεις όσον αφορά το ανθρώπινο κεφάλαιο, την καινοτομία, την τεχνολογία, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και την αποτελεσματικότητα της δικαιοσύνης, θα μπορούσε να τονώσει τη συνολική παραγωγικότητα. Το 2015, ενισχύθηκαν οι επιχειρηματικές επενδύσεις, υποστηριζόμενες από τις δυναμικές συνθήκες ζήτησης, το χαμηλό κόστος δανεισμού και τη συνεχιζόμενη διόρθωση των ισολογισμών του τομέα των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Η Ισπανία έχει λάβει διάφορα μέτρα για να διευκολύνει την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Για παράδειγμα, ένας πρόσφατος νόμος για τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων αναμένεται να διευκολύνει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Επιπλέον, έχει καταστεί πλέον υποχρεωτική η εκ των προτέρων αξιολόγηση των δυνητικών επιπτώσεων της νέας νομοθεσίας για τις ΜΜΕ. Ωστόσο, ο αριθμός των αδειών που απαιτούνται για την έναρξη επιχείρησης και τη δρομολόγηση ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων παραμένει σχετικά υψηλός και η διαδικασία είναι χρονοβόρα.

               (15)Οι αξιοσημείωτες διαφορές μεταξύ των περιφερειών της Ισπανίας όσον αφορά τις κανονιστικές πρακτικές, μεταξύ άλλων σε σχέση με τη χορήγηση αδειών επιχειρήσεων, ενδέχεται να περιορίζουν την ικανότητα των επιχειρήσεων να αναπτύσσονται. Ο νόμος για την ενότητα της αγοράς έχει ως στόχο να μειώσει τα εμπόδια στην πρόσβαση σε οικονομικές δραστηριότητες και στην άσκηση των δραστηριοτήτων αυτών σε όλες τις περιφέρειες της Ισπανίας, καθώς και να βελτιώσει τη νομοθεσία. Θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις όσον αφορά την άρση των εμποδίων στις επενδύσεις και τη διευκόλυνση της αδειοδότησης επιχειρήσεων, των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και της ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Ωστόσο, κατά το τρίτο έτος εφαρμογής του, οι περιφερειακές κυβερνήσεις τον εφαρμόζουν με αργούς ρυθμούς. Ομοίως, τα οφέλη της μεταρρύθμισης του τομέα του λιανικού εμπορίου του 2014 εξαρτώνται από τη θέσπιση των αναγκαίων εκτελεστικών πράξεων από τις περιφερειακές κυβερνήσεις. Επιπλέον, η αντιμετώπιση των εμποδίων στην πρόσβαση στον τομέα των επαγγελματικών υπηρεσιών ενδέχεται να βελτιώσει την παραγωγικότητα σε άλλους τομείς που χρησιμοποιούν αυτές τις υπηρεσίες. Εκτός από τη μεταφορά της οδηγίας για τις υπηρεσίες στο ισπανικό δίκαιο, δεν σημειώθηκε καμία πρόοδος σε σχέση με την οριζόντια μεταρρύθμιση του κανονιστικού πλαισίου των νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων και επαγγελματικών ενώσεων, με εξαίρεση τον τομέα της πιστοποίησης έργων από επαγγελματικά συμβούλια. Η μεταρρύθμιση που προβλεπόταν σε διαδοχικά εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων δεν έχει εγκριθεί. Η εν λόγω μεταρρύθμιση είχε ως στόχο να προσδιοριστούν τα επαγγέλματα για τα οποία απαιτείται εγγραφή σε επαγγελματική οργάνωση, ώστε να αυξηθεί η διαφάνεια και η λογοδοσία των επαγγελματικών φορέων, να ανοίξουν οι αδικαιολόγητες αποκλειστικές δραστηριότητες και να διασφαλιστεί η ενότητα της αγοράς όσον αφορά την πρόσβαση σε επαγγελματικές υπηρεσίες και την άσκηση των υπηρεσιών αυτών στην Ισπανία.

               (16)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή προέβη σε ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Ισπανίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2016 για τη χώρα. Προέβη επίσης σε αξιολόγηση του προγράμματος σταθερότητας και του εθνικού προγράμματος μεταρρυθμίσεων, καθώς και των επακόλουθων ενεργειών σε συνέχεια των συστάσεων που διατυπώθηκαν προς την Ισπανία τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Ισπανία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της ΕΕ, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων. Οι συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου αποτυπώνονται στις συστάσεις 1 έως 4 κατωτέρω.

               (17)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας και η γνώμη του
                  11
                αποτυπώνεται ιδιαιτέρως στη σύσταση 1 κατωτέρω.

               (18)Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της εν λόγω αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και το πρόγραμμα σταθερότητας. Οι συστάσεις που απηύθυνε σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στις συστάσεις 1 έως 4 κατωτέρω.

               ΣΥΝΙΣΤΑ στην Ισπανία να λάβει μέτρα το 2016 και το 2017 προκειμένου:

               (1)Να διασφαλίσει μόνιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2017 μέσω της μείωσης του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης στο 3,7% του ΑΕΠ το 2016 και στο 2,5% του ΑΕΠ το 2017, λαμβάνοντας τα αναγκαία διαρθρωτικά μέτρα και χρησιμοποιώντας όλα τα έκτακτα έσοδα για τη μείωση του ελλείμματος και του χρέους. Αυτό συνάδει με βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά 0,25% του ΑΕΠ το 2016 και κατά 0,5% του ΑΕΠ το 2017. Να εφαρμόσει σε όλες τις βαθμίδες της δημόσιας διοίκησης τα εργαλεία που καθορίζονται στον δημοσιονομικό νόμο-πλαίσιο. Να ενισχύσει τους μηχανισμούς ελέγχου για τις δημόσιες συμβάσεις και τον συντονισμό των πολιτικών για τις δημόσιες συμβάσεις σε όλες τις βαθμίδες της δημόσιας διοίκησης.

               (2)Να λάβει περαιτέρω μέτρα για τη βελτίωση της ένταξης στην αγορά εργασίας, δίνοντας έμφαση στην εξατομικευμένη υποστήριξη και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μέτρων κατάρτισης. Να βελτιώσει την ικανότητα των περιφερειακών υπηρεσιών απασχόλησης και να ενισχύσει τον συντονισμό με τις κοινωνικές υπηρεσίες. Να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις και τις διαφορές στα συστήματα ελάχιστου εισοδήματος και να βελτιώσει τα συστήματα στήριξης της οικογένειας, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε ποιοτική παιδική φροντίδα και μακροχρόνια περίθαλψη.

               (3)Να λάβει περαιτέρω μέτρα για τη βελτίωση της διασύνδεσης της αγοράς εργασίας με την τριτοβάθμια εκπαίδευση, μεταξύ άλλων με την παροχή κινήτρων για τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και έρευνας. Να αυξήσει τη βασισμένη στις επιδόσεις χρηματοδότηση των δημόσιων ερευνητικών φορέων και των πανεπιστημίων και να προωθήσει τις επενδύσεις Ε&Κ από τον ιδιωτικό τομέα.

               (4)Να επιταχύνει την εφαρμογή του νόμου για την ενότητα της αγοράς σε περιφερειακό επίπεδο. Να διασφαλίσει ότι οι αυτόνομες περιφέρειες θα εφαρμόσουν τα μεταρρυθμιστικά μέτρα που εγκρίθηκαν για τον τομέα του λιανικού εμπορίου. Να θεσπίσει τη σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση για τις επαγγελματικές υπηρεσίες και ενώσεις.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)
                  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)
                  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

                     (3)
                  COM(2016) 329 final.

                     (4)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059 και P8_TA(2016)0060.

                     (5)
                  COM(2015) 690 final.

                     (6)
                  COM(2015) 691 final.

                     (7)
                  COM(2015) 692 final.

                     (8)
                  SWD(2016) 78 final.

                     (9)
                  COM(2016) 95 final.

                     (10)
                  COM(2014) 494 final.

                     (11)
                  Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 18.5.2016
            COM(2016) 333 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Κύπρου για το 2016και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Κύπρου για το 2016

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Κύπρου για το 2016

                  και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Κύπρου για το 2016

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
                  2
               , και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
                  3
               ,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
                  4
               ,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Η Κύπρος είχε υπαχθεί σε πρόγραμμα μακροοικονομικής προσαρμογής έως τις 31 Μαρτίου 2016, σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 2 της εκτελεστικής απόφασης 2013/463/ΕΕ του Συμβουλίου
                  5
               . Δυνάμει του άρθρου 12 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 472/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου
                  6
               , η Κύπρος είχε εξαιρεθεί από την παρακολούθηση και αξιολόγηση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Δεδομένου ότι η Κύπρος εξήλθε από το πρόγραμμα, έχει πλέον επανενταχθεί πλήρως στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

               (2)Στις 26 Νοεμβρίου 2015, η Επιτροπή εξέδωσε την Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης
                  7
               , με την οποία σηματοδοτήθηκε η έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2016 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Οι προτεραιότητες της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 17-18 Μαρτίου 2016. Στις 26 Νοεμβρίου 2015, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή εξέδωσε την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης
                  8
               , στην οποία ανέφερε ότι η κατάσταση της Κύπρου θα αξιολογηθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών, μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος μακροοικονομικής προσαρμογής. Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ
                  9
               . Η σύσταση αυτή εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 18-19 Φεβρουαρίου 2016 και εκδόθηκε από το Συμβούλιο στις 8 Μαρτίου 2016. Ως χώρα με νόμισμα το ευρώ και λαμβανομένης υπόψη τη στενής διασύνδεσης των οικονομιών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, η Κύπρος θα πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή της σύστασης.

               (3)Η έκθεση χώρας του 2016 για την Κύπρο
                  10
                δημοσιεύθηκε στις 7 Απριλίου 2016. Αξιολογήθηκαν η οικονομική και κοινωνική κατάσταση της Κύπρου και οι προκλήσεις μετά την έξοδό της από το πρόγραμμα μακροοικονομικής προσαρμογής στις 31 Μαρτίου 2016, καθώς και η πρόοδος της Κύπρου όσον αφορά την επίτευξη των εθνικών της στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η έκθεση περιελάμβανε επίσης τα αποτελέσματα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011. Στις 7 Απριλίου 2016, η Επιτροπή παρουσίασε τα αποτελέσματα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης.
                  11
                Από την ανάλυσή της, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Κύπρος εμφανίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, είναι σημαντικό να αντιμετωπίσει τη μεγάλη σώρευση ανισορροπιών με τη μορφή υπερβολικού ιδιωτικού, δημόσιου και εξωτερικού χρέους και το υψηλό επίπεδο των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

               (4)Στις 28 Απριλίου 2016, η Κύπρος υπέβαλε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2016 και στις 13 Μαΐου 2016, μετά τη λήξη της προθεσμίας, το πρόγραμμα σταθερότητας του 2016. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (5)Κατά τον προγραμματισμό των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την περίοδο 2014-2020 συνυπολογίστηκαν οι σχετικές ειδικές για τη χώρα συστάσεις. Όπως προβλέπεται στο άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, όπου είναι αναγκαίο για τη στήριξη της εφαρμογής σχετικών συστάσεων του Συμβουλίου, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από ένα κράτος μέλος να επανεξετάσει και να προτείνει τροποποιήσεις του οικείου συμφώνου εταιρικής σχέσης και των σχετικών προγραμμάτων. Η Επιτροπή έχει παράσχει περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται να κάνει χρήση της εν λόγω διάταξης σε κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων που συνδέουν την αποτελεσματικότητα των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων με τη χρηστή οικονομική διακυβέρνηση
                  12
               .

               (6)[Μετά την κατάργηση της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, η Κύπρος βρίσκεται στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και υπόκειται στον μεταβατικό κανόνα για το χρέος.] Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2016, ο μεσοπρόθεσμος δημοσιονομικός στόχος αναμένεται να επιτευχθεί το 2016. Ωστόσο, με αμετάβλητες πολιτικές, υπάρχει κίνδυνος να σημειωθεί κάποια απόκλιση από τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο το 2017. Το διαρθρωτικό ισοζύγιο της Κύπρου προβλέπεται να επιδεινωθεί περισσότερο από ό, τι επιτρέπεται βάσει του μεταβατικού κανόνα για το χρέος. Με βάση την αξιολόγηση του προγράμματος σταθερότητας και λαμβάνοντας υπόψη τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2016, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι υπάρχει κίνδυνος μη συμμόρφωσης της Κύπρου με τις διατάξεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, θα χρειασθούν περαιτέρω μέτρα για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση το 2017.

               (7)Η Κύπρος έχει εφαρμόσει σημαντικές δημοσιονομικές-διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του προγράμματος μακροοικονομικής προσαρμογής. Θα πρέπει ακόμη να εγκριθούν ορισμένες πράξεις παράγωγου δικαίου σε σχέση με τις διαδικασίες για την κατάρτιση του προϋπολογισμού, τις απαιτήσεις για τις εντός του έτους δημοσιονομικές προσαρμογές και τις αρμοδιότητες των ελεγκτών αναλήψεων υποχρεώσεων. Ο δημόσιος τομέας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από αδυναμίες. Ειδικότερα, το μισθολογικό κόστος της δημόσιας διοίκησης είναι ένα τα υψηλότερα (ως ποσοστό του ΑΕΠ) στη ζώνη του ευρώ, ενώ οι δείκτες αποδοτικότητας παραμένουν σε μέτρια επίπεδα, γεγονός που μπορεί να οφείλεται στην έλλειψη κινητικότητας και κινήτρων επιδόσεων. Οι παρεχόμενες από το κράτος υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (τηλεπικοινωνίες, ενέργεια) χαρακτηρίζονται από υψηλές τιμές και εξακολουθούν να είναι σχετικά προστατευμένες από τον ανταγωνισμό. Στο πλαίσιο του προγράμματος, η Κύπρος έχει δεσμευτεί να υιοθετήσει έναν δεσμευτικό μηχανισμό για τον περιορισμό των αυξήσεων των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, ως μέσο διασφάλισης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών. Ενώ το νομοσχέδιο έχει συνταχθεί και υποβληθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων, δεν έχει ακόμη εγκριθεί. Στο πλαίσιο του προγράμματος προτείνονται οριζόντια μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, σχέδιο μεταρρύθμισης της τοπικής αυτοδιοίκησης και ένας νέος νόμος για τη διακυβέρνηση των κρατικών οντοτήτων, με σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δημόσιου τομέα, πλην όμως οι προτάσεις αυτές δεν έχουν ακόμη εγκριθεί.

               (8)Το χρέος του ιδιωτικού τομέα στην Κύπρο εξακολουθεί να είναι υπερβολικό. Ενώ η μεταρρύθμιση των πλαισίων για τις εκποιήσεις και την αφερεγγυότητα αποτελεί σημαντικό βήμα για την εξισορρόπηση των δικαιωμάτων των δανειοληπτών και των πιστωτών, υπάρχει περιθώριο βελτίωσης της αποτελεσματικότητά τους και επέκτασης της χρήσης τους. Ορισμένες αδυναμίες στη λειτουργία αυτών των πλαισίων δυσχεραίνουν τη θέση του ιδιωτικού χρέους σε σταθερά πτωτική πορεία και την ταχύτερη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Αυτό επηρεάζει επίσης τη δυνατότητα να προσφέρονται δεύτερες ευκαιρίες στους επιχειρηματίες. Εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες αδυναμίες στη λειτουργία των λύσεων που αφορούν την αναδιάρθρωση του χρέους του ιδιωτικού τομέα. Επιπλέον, η έγκριση όλων των αναγκαίων κανονισμών και αποφάσεων των δικαστηρίων είναι σημαντική για την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας περί αφερεγγυότητας. Προκειμένου να καταστεί πλήρως λειτουργική, η Υπηρεσία Αφερεγγυότητας χρειάζεται κατάλληλη στελέχωση, υποδομή ΤΠ και επαρκή αριθμό κατάλληλα καταρτισμένων και αδειοδοτημένων υπευθύνων διαδικασιών αφερεγγυότητας. Επιπλέον, η ύπαρξη αξιόπιστων και ταχύρρυθμων συστημάτων για την έκδοση και μεταβίβαση τίτλων ιδιοκτησίας είναι ζωτικής σημασίας για την αποφυγή καθυστερήσεων και την παροχή εγγυήσεων στους αγοραστές, διασφαλίζοντας τον ορθό προσδιορισμό των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και συμβάλλοντας στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην αγορά κατοικίας.

               (9)Η Κύπρος αντιμετωπίζει επίσης σοβαρές προκλήσεις όσον αφορά τη λειτουργία του δικαστικού συστήματος. Αναποτελεσματικές δικαστικές διαδικασίες και περιορισμένο δυναμικό προκαλούν σημαντικές καθυστερήσεις στη διεκπεραίωση δικαστικών υποθέσεων, που παρεμποδίζουν τη λειτουργία του πλαισίου εκποιήσεων και αφερεγγυότητας και αποδυναμώνουν γενικά το επιχειρηματικό περιβάλλον. Ελλείψει μεταρρύθμισης του κώδικα πολιτικής δικονομίας, οι ρυθμοί λήψης και εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων και μείωσης των καθυστερήσεων παραμένουν αργοί.

               (10)Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στο πλαίσιο του προγράμματος για την αναδιάρθρωση και αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της Κύπρου. Ωστόσο, η Κύπρος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την πρόκληση της αποκατάστασης της κανονικής ροής δανειοδότησης στην οικονομία και μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων, τα οποία αντιπροσωπεύουν περίπου το 55% του συνόλου των δανείων προς νοικοκυριά και μη χρηματοοικονομικές εταιρείες. Το υψηλό εταιρικό χρέος καθιστά λιγότερο ανταγωνιστικές τις επιχειρήσεις και επηρεάζει την επενδυτική και αναπτυξιακή ικανότητά τους. Οι προσπάθειες των τραπεζών για την αναδιάρθρωση του χρέους των βιώσιμων δανειοληπτών δεν έχουν ακόμη παράξει απτά αποτελέσματα, ενώ η τροφοδότηση του μη εξυπηρετούμενου ανοίγματός τους εξακολουθεί να είναι σχετικά περιορισμένη. Οι αδυναμίες στην εκτέλεση των συμβάσεων και η πειθαρχία στην αποπληρωμή αποτελούν τροχοπέδη για την ικανότητα αντιμετώπισης της στρατηγικής αθέτησης υποχρεώσεων και περιορισμού της συσσώρευσης μη εξυπηρετούμενων δανείων. Παράλληλα, οι τράπεζες έχουν περιορισμένη πρόσβαση στις πληροφορίες σχετικά με τα εισοδήματα και τα περιουσιακά στοιχεία των οφειλετών, παρά τη δημιουργία του μητρώου πιστώσεων.

               (11)Η Κύπρος έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την έξοδο της οικονομίας από την ύφεση, αλλά οι επενδύσεις παραμένουν χαμηλές και το αναπτυξιακό δυναμικό της οικονομίας είναι περιορισμένο.  Στο πλαίσιο του προγράμματος, η Κύπρος υιοθέτησε ένα σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη, με στόχο τη βελτίωση του ανταγωνισμού, την ενίσχυση των κινήτρων για καινοτομία και τη διευκόλυνση των επενδύσεων με τη δημιουργία ενός πιο διαφανούς και αποδοτικού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη επιχειρηματικής δράσης και την απλούστευση των διαδικασιών έγκρισης και αδειοδότησης. Η εφαρμογή του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων και η ενίσχυση των εθνικών ρυθμιστικών αρχών αποβλέπουν στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων που ενισχύουν την παραγωγικότητα. Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις και οι ΜΜΕ έχουν επί του παρόντος πολύ περιορισμένες δυνατότητες  πρόσβασης σε χρηματοδότηση, λόγω των αυστηρών όρων τραπεζικής δανειοδότησης και της έλλειψης εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης. Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση παρεμποδίζεται επίσης από την έλλειψη συντονισμού στη διαχείριση των μέσων της ΕΕ, όπως τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων και τα ανταγωνιστικά προγράμματα της ΕΕ.

               (12)Η αγορά εργασίας άρχισε να ανακάμπτει το 2015, αλλά η ανεργία παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Ειδικότερα, η ανεργία των νέων και η μακροχρόνια ανεργία αποτελούν πηγή ανησυχίας. Έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα στους τομείς των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας και των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης. Εντούτοις, οι τελευταίες εξακολουθούν να μην διαθέτουν την ικανότητα ανταπόκρισης στη ζήτηση, ποιοτικής υποστήριξης στην αναζήτηση εργασίας και την παροχή συμβουλών και προσέγγισης των μη καταγεγραμμένων ανέργων. Τα σχέδια για την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένης της εξειδίκευσης και της αύξησης του αριθμού των συμβούλων που εξυπηρετούν άμεσα τις ανάγκες των πελατών, έχουν καθυστερήσει. Η αποτελεσματικότητα των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας είναι περιορισμένη λόγω έλλειψης αποτελεσματικής παρακολούθησης της ποιότητας των τρεχόντων προγραμμάτων.

               (13)Η συμμετοχή των νέων στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση παραμένει χαμηλή και χαρακτηρίζεται από την έλλειψη δέσμευσης των εργοδοτών στην εκπαίδευση σπουδαστών. Ωστόσο, εφαρμόζονται επί του παρόντος μέτρα, σύμφωνα με τη στρατηγική για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση.

               (14)Η Κύπρος δεν παρέχει καθολική κάλυψη όσον αφορά την υγειονομική περίθαλψη και το σύστημα υγείας δεν παρέχει κατάλληλη και αποτελεσματική πρόσβαση στην περίθαλψη. Λόγω της χαμηλής δημόσιας χρηματοδότησης για την υγειονομική περίθαλψη, οι μη καλυπτόμενες ανάγκες - λόγω του κόστους καθώς και των απευθείας εκταμιεύσεων από τους ασθενείς - είναι σημαντικά υψηλότερες από ό, τι σε άλλες χώρες της ΕΕ. Υπάρχει περιθώριο για αποδοτικότερη χρήση των πόρων. Η μεγαλύτερη αυτονομία των δημόσιων νοσοκομείων και η δημιουργία ενός εθνικού συστήματος υγείας είναι μεταξύ των μέτρων που θεωρήθηκαν κατάλληλα, αλλά δεν έχουν θεσπιστεί ακόμη, για τη βελτίωση της επάρκειας και της αποτελεσματικότητας από πλευράς κόστους του κυπριακού συστήματος υγείας.

               (15)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Κύπρου και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2016 για τη χώρα. Αξιολόγησε επίσης το πρόγραμμα σταθερότητας και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Κύπρου. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Κύπρο, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της ΕΕ, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων. Οι συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου αποτυπώνονται στις συστάσεις 1 έως 5 κατωτέρω.

               (16)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας και η γνώμη του
                  13
                αποτυπώνεται ιδιαιτέρως στη σύσταση 1 κατωτέρω.

               (17)Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της εν λόγω αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και το πρόγραμμα σταθερότητας. Οι συστάσεις που απηύθυνε σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στις συστάσεις 1 έως 5 κατωτέρω,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στην Κύπρο να λάβει μέτρα το 2016 και το 2017 προκειμένου:

               1.Μετά τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, να τηρήσει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο το 2016 και το 2017. Να θεσπίσει, έως το τέλος του 2016, δεσμευτικό μηχανισμό για τη συγκράτηση του ρυθμού αύξησης των αμοιβών των δημοσίων υπαλλήλων. Να θεσπίσει, έως το τέλος του 2016, την οριζόντια μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και τον νόμο σχετικά με τη διακυβέρνηση των κρατικών οντοτήτων, και να θέσει σε εφαρμογή τη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Να θεσπίσει, έως το τέλος του 2016, τις διατάξεις του παραγώγου δικαίου για τη συμπλήρωση του νέου δημοσιονομικού πλαισίου.

               2.Να εξαλείψει, έως τον Ιούνιο του 2017, τα εμπόδια για την πλήρη εφαρμογή του πλαισίων για την αφερεγγυότητα και τις εκποιήσεις και να εξασφαλίσει επαρκείς πόρους για την Υπηρεσία Αφερεγγυότητας. Να διασφαλίσει αξιόπιστα και ταχύρρυθμα συστήματα για την έκδοση τίτλων ιδιοκτησίας και τη μεταβίβαση των δικαιωμάτων κυριότητας ακίνητης περιουσίας. Να αυξήσει την αποτελεσματικότητα και το δυναμικό του δικαστικού συστήματος. Να μεταρρυθμίσει τον κώδικα πολιτικής δικονομίας.

               3.Να λάβει, έως το τέλος του 2016, μέτρα που να διασφαλίζουν τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και την ακριβή αποτίμηση των εξασφαλίσεων για τη δημιουργία προβλέψεων. Να διευρύνει το φάσμα των διαθέσιμων πληροφοριών για τους πιστωτές ώστε να καταστεί πλήρως λειτουργικό το μητρώο πιστώσεων.

               4.Να εξαλείψει τα εμπόδια στις επενδύσεις, κυρίως με την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την ανάπτυξη, τη συνέχιση του σχεδίου ιδιωτικοποιήσεων και την ενίσχυση των εθνικών ρυθμιστικών αρχών. Να λάβει μέτρα για τη βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

               5.Να ενισχύσει την ικανότητα των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης και τη συνδρομή τους στους μακροχρόνια ανέργους· να βελτιώσει την προσέγγιση των μη καταγεγραμμένων ανέργων. Να θεσπίσει νομοθεσία για τη μεταρρύθμιση της νοσοκομειακής περίθαλψης και σημειώσει πρόοδο όσον αφορά την προγραμματισμένη υλοποίηση της καθολικής κάλυψης της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)
                  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)
                  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

                     (3)
                  COM(2016) 333 final.

                     (4)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059, και P8_TA(2016)0060.

                     (5)
                  Εκτελεστική απόφαση 2013/463/EE του Συμβουλίου, της 13ης Σεπτεμβρίου 2013, για την έγκριση του προγράμματος μακροοικονομικής σταθερότητας για την Κύπρο και την κατάργηση της απόφασης 2013/236/ΕΕ (ΕΕ L 250 της 20.9.2013, σ. 40).

                     (6)
                  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 472/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 2013, για την ενίσχυση της οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας των κρατών μελών στη ζώνη του ευρώ τα οποία αντιμετωπίζουν ή απειλούνται με σοβαρές δυσκολίες αναφορικά με τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα (ΕΕ L 140 της 27.5.2013, σ. 1).

                     (7)
                  COM(2015) 690 final.

                     (8)
                  COM(2015) 691 final.

                     (9)
                  COM(2015) 692 final.

                     (10)
                  SWD(2016) 120 final.

                     (11)
                  COM(2016) 95 final.

                     (12)
                  COM(2014) 494 final.

                     (13)
                  Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.