               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 20.5.2020
            COM(2020) 511 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Κροατίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Κροατίας του 2020

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Κροατίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Κροατίας του 2020

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
                  2
               , και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Λήφθηκε δεόντως υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων που διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή εξέδωσε και την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Κροατία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2020 για την Κροατία
                  3
                δημοσιεύθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν η πρόοδος της Κροατίας στην εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019
                  4
               , η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Κροατίας στην επίτευξη των εθνικών στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επιπλέον, η έκθεση περιλάμβανε εμπεριστατωμένη επισκόπηση δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν επίσης στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Με βάση την ανάλυσή της, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Κροατία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες που συνδέονται με τα υψηλά επίπεδα δημόσιου, ιδιωτικού και εξωτερικού χρέους σε ένα πλαίσιο χαμηλής δυνητικής ανάπτυξης.

               (3)Στις 11 Μαρτίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε επισήμως παγκόσμια πανδημία την έξαρση της νόσου COVID-19. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, κλυδωνισμούς στην καταναλωτική ζήτηση και έχει αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών, καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων. Η πανδημία προκάλεσε μεγάλο οικονομικό σοκ, το οποίο έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση
                  5
                με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

               (4)Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρά αναλογικά, αναγκαία, περιορισμένα χρονικά και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκεινται σε δημοκρατική εποπτεία και σε ανεξάρτητο δικαστικό έλεγχο.

               (5)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  6
               . Η ρήτρα διαφυγής, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της ότι, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.

               (6)Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών συνεπειών μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στον τόπο εργασίας με σκοπό την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να προετοιμάσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, με ενσωμάτωση, μεταξύ άλλων, της πράσινης μετάβασης και του ψηφιακού μετασχηματισμού, καθώς και να αντλήσουν όλα τα διδάγματα από την κρίση.

               (7)Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέδειξε την ευελιξία που παρέχει η ενιαία αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστούν η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση κατέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας, τα οποία να περιλαμβάνουν ιδίως βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών. Πρόκειται για καθοριστικά στοιχεία όσον αφορά την κατάρτιση ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

               (8)Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια
                  7
                για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις εξαιρετικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παρέχουν πρόσθετη ευελιξία, καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για το λογιστικό έτος 2020-2021. Η Κροατία ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως αυτές τις δυνατότητες για να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που πλήττονται περισσότερο από τις προκλήσεις.

               (9)Οι κοινωνικοοικονομικές συνέπειες της πανδημίας είναι πιθανό να είναι σημαντικές και άνισα κατανεμημένες στις κροατικές περιφέρειες λόγω διαφορών στην εξειδίκευση. Οι παράκτιες περιφέρειες και τα νησιά που εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από τον τουρισμό θα πληγούν ιδιαίτερα. Ως εκ τούτου, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής.

               (10)Στις 30 Απριλίου 2020, η Κροατία υπέβαλε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους.

               (11)Η Κροατία επί του παρόντος υπάγεται στο προληπτικό σκέλος του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και υπόκειται στον κανόνα για το χρέος.

               (12)Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης του 2020, η κυβέρνηση αναμένει ότι το ονομαστικό ισοζύγιο θα επιδεινωθεί από πλεόνασμα 0,4 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 6,8 % του ΑΕΠ το 2020 και θα βελτιωθεί σε έλλειμμα 2,4 % του ΑΕΠ το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ, μετά τη μείωσή του στο 73,2 % του ΑΕΠ το 2019, αναμένεται να αυξηθεί στο 86,7 % το 2020 σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από υψηλή αβεβαιότητα που σχετίζεται με την πανδημία COVID-19.

               (13)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19 και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, η Κροατία έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της ικανότητας του συστήματος υγείας της, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των επιχειρήσεων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα ανέρχονται σε 2,8 % του ΑΕΠ. Τα δύο κύρια μέτρα συνίστανται στην επιδότηση που καταβάλλεται σε επιχειρήσεις για τη διατήρηση των εργαζομένων και στις φορολογικές απαλλαγές που χορηγούνται στις επιχειρήσεις που έχουν πληγεί περισσότερο. Επιπλέον, η Κροατία θέσπισε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν άμεση δημοσιονομική επίπτωση, θα συμβάλουν στη στήριξη της ρευστότητας για τις επιχειρήσεις και τα οποία εκτιμώνται από το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020 σε 1,3 % του ΑΕΠ. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν αναβολές καταβολής φόρων όσον αφορά τους φόρους εισοδήματος φυσικών προσώπων και εταιρειών και τις κοινωνικές εισφορές. Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε η Κροατία συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην έξαρση της νόσου COVID-19. Η πλήρης εφαρμογή των εν λόγω μέτρων και στη συνέχεια η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων, όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (14)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και αμετάβλητες πολιτικές, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Κροατίας θα είναι ίσο με -7,1 % του ΑΕΠ το 2020 και -2,2 % το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να ανέλθει στο 88,6 % του ΑΕΠ το 2020 και να μετριαστεί στο 83,4 % το 2021.

               (15)Στις 20 Μαΐου 2020 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης λόγω της αναμενόμενης υπέρβασης από την Κροατία του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτει ότι το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/1997, δεν πληρούται.

               (16)Ως απάντηση στην πανδημία, η Κροατία έλαβε ταχέως μέτρα μεγάλης εμβέλειας για την προστασία των πολιτών της και την ανάσχεση της εξάπλωσης του ιού. Η πανδημία (και τα συναφή μέτρα ανάσχεσης) οδήγησε σε σοβαρή διατάραξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας, με συνακόλουθες αρνητικές επιπτώσεις στην αγορά εργασίας. Το πραγματικό ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά 9,1 % το 2020 και θα ανακάμψει κατά 7,5 % το 2021, ενώ το ποσοστό ανεργίας προβλέπεται να αυξηθεί σε 10,2 % το 2020 και να βελτιωθεί σε 7,4 % το 2021, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής. Ο τομέας του τουρισμού, που αντιπροσωπεύει πολύ σημαντικό μερίδιο της κροατικής οικονομίας, θα επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό. Παράλληλα, η Κροατία χρειάστηκε να αντιμετωπίσει και τις επιπτώσεις ενός μεγάλου σεισμού στο Ζάγκρεμπ στις 22 Μαρτίου 2020. Για να μετριαστεί ο αρνητικός αντίκτυπος στην οικονομία, η Κροατία έλαβε σειρά φιλόδοξων μέτρων, μεταξύ των οποίων μέτρα στήριξης των μισθών, απαλλαγές από φόρους και κοινωνικές εισφορές και αναβολή της καταβολής τους, στήριξη των ΜΜΕ, συμπληρωματικές εγγυήσεις για την ασφάλιση εξαγωγών και αναστολή πληρωμών για δόσεις δανείων, καθώς και ειδικά μέτρα για τον τουρισμό και άλλους τομείς που πλήττονται σε σημαντικό βαθμό.

               (17)Η έξαρση της νόσου COVID-19 αποτελεί δοκιμή για την ανθεκτικότητα του κροατικού συστήματος υγείας. Αν και η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη είναι εν γένει ικανοποιητική στην Κροατία, οι ιατρικές ανάγκες που δεν καλύπτονται λόγω απόστασης είναι μεταξύ των υψηλότερων στην Ένωση. Μια πιο ισόρροπη γεωγραφική κατανομή των εργαζομένων στον τομέα της υγείας και των εγκαταστάσεων θα επέτρεπε την ευκολότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Η κατανομή της αρμοδιότητας για τις εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης στην Κροατία μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης και των επαρχιακών αρχών επιδέχεται βελτίωση. Η κεντρική κυβέρνηση υποχρεούται να καλύπτει τα χρέη των νοσοκομείων που ανήκουν σε επαρχίες, αλλά διαθέτει περιορισμένα μέσα επηρεασμού του τρόπου διαχείρισής τους. Η στενότερη συνεργασία μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης και των επαρχιών είναι ζωτικής σημασίας για να εξασφαλιστεί η προμήθεια κρίσιμων ιατρικών προϊόντων και για να είναι δυνατή η λήψη μέτρων περιορισμού της διασποράς της COVID-19. Η χρήση εργαλείων ηλεκτρονικής υγείας καθιστά δυνατή τη μείωση των άμεσων επαφών μεταξύ των εργαζομένων στον τομέα της υγείας και των ασθενών, μειώνοντας επίσης τον κίνδυνο λοιμώξεων. Η χρήση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης είναι διαδεδομένη, αλλά πολύ χαμηλό ποσοστό των παραπεμπτικών και των μητρώων υγείας είναι σε ψηφιακή μορφή.

               (18)Λόγω της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας, οι εργοδότες αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην καταβολή των μισθών, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση των επιπέδων της ανεργίας και της φτώχειας, με ακόμη πιο έντονες εδαφικές ανισότητες. Παραδοσιακά, η συμμετοχή σε ενεργητικά μέτρα πολιτικής για την αγορά εργασίας ήταν πολύ χαμηλή, αλλά υπό τις παρούσες συνθήκες τα εν λόγω προγράμματα αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα. Για την παροχή στήριξης στους εργοδότες και την ελαχιστοποίηση του αριθμού των απολύσεων, τα μέτρα αυτά, αλλά και άλλα καθεστώτα στήριξης περιορισμένης χρονικής διάρκειας, ιδίως τα καθεστώτα μειωμένου ωραρίου εργασίας, θα πρέπει να ενισχυθούν. Βραχυπρόθεσμα, συμβάλλουν στη διατήρηση θέσεων εργασίας, αλλά και μεσοπρόθεσμα υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης της πρόβλεψης των αναγκών της αγοράς εργασίας κατά τη φάση της ανάκαμψης. Η κροατική δημόσια υπηρεσία απασχόλησης θα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της για να στηρίξει το εργατικό δυναμικό στην ανάπτυξη κατάλληλων δεξιοτήτων (π.χ. ψηφιακές δεξιότητες), να καταρτίσει στρατηγικές προσέγγισης του μη ενεργού πληθυσμού και να καταπολεμήσει την αδήλωτη εργασία. Το επίδομα ανεργίας δεν παρέχει δίχτυ ασφαλείας για τους απολυμένους εργαζομένους, καθώς τόσο η κάλυψη όσο και η επάρκεια είναι περιορισμένες. Η ικανότητα μείωσης της φτώχειας που προκύπτει από το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα αξιολογείται επίσης ως χαμηλή σε ένα πλαίσιο υψηλών ποσοστών φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, εδαφικών ανισοτήτων και παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με την ηλικία, το φύλο και την αναπηρία.

               (19)Η αξιοπιστία της συνδεσιμότητας στο διαδίκτυο δημιουργεί ανησυχίες. Τα νοικοκυριά στην Κροατία δεν διαθέτουν ευρεία πρόσβαση σε διαδίκτυο υψηλής ταχύτητας στο σπίτι. Περίπου το 70 % των νοικοκυριών διαθέτει σταθερή ευρυζωνική σύνδεση, ενώ μόνο το 6 % έχει σταθερή ευρυζωνική σύνδεση τουλάχιστον 100 Mbps. Αυτό, ιδίως στις αγροτικές περιοχές, θα μπορούσε να αποτρέψει την τηλεργασία και την εξ αποστάσεως μάθηση, ιδίως μεταξύ των ευάλωτων ομάδων, όπως οι φοιτητές από μειονεκτούσες οικογένειες ή τα άτομα με αναπηρία. Οι ομάδες αυτές κινδυνεύουν να αποκλειστούν από την αιφνίδια μετάβαση σε μια πιο ψηφιοποιημένη κοινωνία. Θα πρέπει να ενισχυθούν οι εναλλακτικές εργασιακές ρυθμίσεις που προβλέπουν τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας, σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, δεδομένου ότι το ποσοστό των εργαζομένων που τηλεργάζονται (6 έως 7 %) ανέρχεται στο ήμισυ του μέσου όρου της ΕΕ.

               (20)Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού επηρεάζουν σε συνεχή βάση ορισμένους τομείς της οικονομίας, κυρίως λόγω των ελλείψεων δεξιοτήτων. Η προώθηση της απόκτησης επαρκών δεξιοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών δεξιοτήτων, κατά τη διάρκεια της αρχικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και εν συνεχεία με την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγικότητα και να καλύψει τα κενά σε δεξιότητες. Η ποιότητα και η συμμετοχικότητα του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να βελτιωθούν σε όλα τα επίπεδα, και η μεταρρύθμιση των προγραμμάτων σπουδών πρέπει να συνεχιστεί. Η εισαγωγή της ψηφιακής εκπαίδευσης έχει ήδη αποδείξει την αξία της στην παρούσα κρίση· χρειάζεται περαιτέρω ανάπτυξη των υποδομών και του υλικού για την ψηφιακή εκπαίδευση και κατάρτιση, καθώς και των ψηφιακών δεξιοτήτων των εκπαιδευτικών, των μαθητών και των ενηλίκων.

               (21)Η Κροατία θα πρέπει να στηρίξει τη συνεχή ροή πιστώσεων και άλλων χρηματοδοτήσεων, συμπεριλαμβανομένης της μη τραπεζικής χρηματοδότησης, προς βιώσιμους δανειολήπτες που πλήττονται από την κρίση. Η Κροατία έχει θεσπίσει σειρά προγραμμάτων παροχής κινήτρων και στήριξης για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Θα πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες παροχής ταχείας και συνεχούς στήριξης ρευστότητας στις επιχειρήσεις μέσω δανείων και εγγυήσεων, ιδίως κρατικών εγγυήσεων, με έμφαση στις ΜΜΕ, ώστε να ξεπεραστεί η κρίση και να διευκολυνθεί η ανάκαμψη. Οι επιχειρήσεις στην Κροατία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στα τραπεζικά δάνεια και τις ταμειακές ροές για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών τους. Το τραπεζικό σύστημα θα πρέπει να υποστηρίζεται με εγγυήσεις προκειμένου να ανοίξουν νέες χρηματοδοτήσεις για τις ΜΜΕ και να βελτιωθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής των μέτρων αυτών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα. Η απαλλαγή από την καταβολή φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και η δυνατότητα αναβολής τους συνέβαλε επίσης στη βελτίωση της ρευστότητας των επιχειρήσεων.

               (22)Έχουν καταβληθεί νέες προσπάθειες για τη μείωση του διοικητικού φόρτου και των κανονιστικών περιορισμών. Ωστόσο, η λειτουργία των επιχειρήσεων εν γένει εξακολουθεί να παρεμποδίζεται από τον ακόμη υψηλό κανονιστικό και διοικητικό φόρτο, για παράδειγμα όσον αφορά τις άδειες, τις απαιτήσεις υποβολής αναφορών και τις φορολογικές διαδικασίες. Ο προσδιορισμός των διοικητικών και οικονομικών επιβαρύνσεων προχωρεί μέσω διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη και μέσω ειδικού δικτυακού τόπου, ενώ θεσπίζονται μέτρα για τη μείωση των πιο επαχθών υποχρεώσεων. Η διασφάλιση της ομαλής πρόσβασης στα επαγγέλματα και της άσκησής τους, μέσω του εξορθολογισμού των ρυθμιστικών τους πλαισίων και των σχετικών διοικητικών διαδικασιών, είναι επίσης ζωτικής σημασίας, ιδίως για τις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μεμονωμένων επαγγελματιών. Πραγματοποιήθηκε επανεξέταση των φόρων υπέρ τρίτων και εγκρίθηκε ένα πρώτο σχέδιο δράσης από την κυβέρνηση τον Μάιο του 2020.

               (23)Για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Η Κροατία θα πρέπει να προωθήσει τις επενδύσεις σε τομείς που ενισχύουν την ανάπτυξη, συμβάλλοντας στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Μια σύγχρονη και εύρωστη ψηφιακή υποδομή είναι βασικής σημασίας για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της δημόσιας διοίκησης και των επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο της ψηφιακής μετάβασης, οι επενδύσεις σε δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότητας, συμπεριλαμβανομένου του δικτύου 5G, αποτελούν προαπαιτούμενο. Οι επενδύσεις θα πρέπει να υποστηρίζουν τους στόχους της Κροατίας για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και την ενεργειακή μετάβαση που περιγράφονται στο εθνικό σχέδιο της Κροατίας για την ενέργεια και το κλίμα. Η Κροατία διαθέτει ιδιαίτερο περιθώριο και την ευκαιρία να επενδύσει σε βιώσιμες αστικές και σιδηροδρομικές μεταφορές, στην ενεργειακή απόδοση, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στις περιβαλλοντικές υποδομές. Επιπλέον, όσον αφορά τη διαχείριση των υδάτων και των αποβλήτων, η Κροατία υστερεί σημαντικά σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ και απαιτούνται επενδύσεις για τη διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης της Κροατίας. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2021-2027 θα μπορούσε να βοηθήσει την Κροατία να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στις περιοχές που καλύπτονται από το παράρτημα Δ της έκθεσης χώρας. Με τον τρόπο αυτό η Κροατία θα μπορέσει να αξιοποιήσει με τον καλύτερο τρόπο το εν λόγω ταμείο.

               (24)Η αποδοτικότητα της δημόσιας διοίκησης στην Κροατία κατατάσσεται κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η περιορισμένη ικανότητα σχεδιασμού και εφαρμογής πολιτικών και έργων εμποδίζει την αποτελεσματικότητα και την ταχύτητα, όπως κατέστη φανερό κατά τη διάρκεια της κρίσης στην εφαρμογή των διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων, τα οποία για την Κροατία αποτελούν σημαντική ευκαιρία να αμβλύνει τις συνέπειες της κρίσης και να στηρίξει την ανάκαμψη της οικονομίας. Η εφαρμογή του νέου συστήματος στρατηγικού σχεδιασμού, καθώς και η ανακοινωθείσα εθνική αναπτυξιακή στρατηγική, δεν προχωρούν. Επιπλέον, υπάρχει μεγάλος εδαφικός κατακερματισμός της δημόσιας διοίκησης και ανισορροπία μεταξύ αρμοδιοτήτων και πόρων σε τοπικό επίπεδο. Αυτό συμβάλλει στην άνιση ποιότητα των παρεχόμενων δημόσιων υπηρεσιών ανά τη χώρα και αυξάνει το διοικητικό κόστος.

               (25)Ο σημαντικός αριθμός συσσωρευμένων υποθέσεων και οι χρονοβόρες διαδικασίες στα αστικά και εμπορικά δικαστήρια εξακολουθούν να επηρεάζουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και την αποτελεσματική διευθέτηση των περιπτώσεων αφερεγγυότητας, ενώ οι προκλήσεις για την ποιότητα και την αποδοτικότητα της ποινικής δικαιοσύνης παρεμποδίζουν την καταπολέμηση των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών αδικημάτων. Σημειώθηκε πρόοδος στην επίλυση των παλαιότερων εκκρεμών δικαστικών υποθέσεων και στη χρήση ηλεκτρονικής επικοινωνίας στα δικαστήρια, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο βελτίωσης.

               (26)Ενώ οι παρούσες συστάσεις επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019, κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων έως και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι εν λόγω συστάσεις παραμένουν επίκαιρες και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Το ίδιο ισχύει και για τις συστάσεις που αφορούν οικονομικές πολιτικές σχετικές με επενδύσεις. Αυτές οι τελευταίες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων για μέτρα άμβλυνσης και στρατηγικές εξόδου όσον αφορά την τρέχουσα κρίση.

               (27)Ο χρηματοπιστωτικός τομέας της Κροατίας εμφανίζει επαρκή κεφαλαιοποίηση και κερδοφορία, ενώ η ποιότητα των στοιχείων ενεργητικού στον τραπεζικό τομέα έχει βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν ορισμένες πιέσεις λόγω των ανοιγμάτων τους στους πλέον ευάλωτους τομείς στην έξαρση της νόσου COVID-19. Έχουν θεσπιστεί μέτρα για την άμβλυνση των αρνητικών επιπτώσεων των μέτρων ανάσχεσης στις επιχειρήσεις. Είναι ζωτικής σημασίας τα μέτρα αυτά να είναι προσωρινά, να συνδέονται αυστηρά με την έξαρση της νόσου και να παρέχουν κατάλληλη βοήθεια στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες για να επανέλθουν στη βιωσιμότητα. Η προσέγγιση αυτή θα στηρίξει τις επιχειρήσεις, χωρίς να υπονομεύεται η πρόοδος που έχει σημειώσει η Κροατία ως προς τη βελτίωση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού τομέα της.

               (28)Η συνέχιση των προσπαθειών ενίσχυσης του πλαισίου πρόληψης και επιβολής κυρώσεων όσον αφορά τη διαφθορά είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της ανάκαμψης μετά το πέρας της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19 και για την επίτευξη αποδοτικής, υποκείμενης σε λογοδοσία και διαφανούς διάθεσης και κατανομής κονδυλίων και πόρων. Παρά τη μερική εφαρμογή διαφόρων σχεδίων δράσης, τα ζητήματα διαφθοράς και σύγκρουσης συμφερόντων εξακολουθούν να είναι διαδεδομένα για τις επιχειρήσεις. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την ενίσχυση του πλαισίου πρόληψης και επιβολής κυρώσεων σε περιπτώσεις διαφθοράς προκειμένου να διασφαλιστεί η διαφανής και αποδοτική χρήση των δημόσιων πόρων. Χρειάζονται πιο αποτελεσματικά εργαλεία για την πρόληψη και την πάταξη της διαφθοράς, ιδίως σε τοπικό επίπεδο. Η ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών εποπτείας των τοπικών υπαλλήλων και των διορισμών σε τοπικές δημόσιες επιχειρήσεις εξακολουθεί να υπάρχει, όπως και η ανάγκη διασφάλισης της δυνατότητας της Επιτροπής Συγκρούσεων Συμφερόντων να εκπληρώνει τον ουσιαστικό αποτρεπτικό της ρόλο. Οι πρωτοβουλίες για την αύξηση της διαφάνειας, όπως η δημοσίευση των περιουσιακών στοιχείων δικαστών και εισαγγελέων, αναμένεται να αρχίσουν το 2020.

               (29)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα κράτη μέλη έχουν συνεκτιμήσει, στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των κατωτέρω συστάσεων, η Κροατία θα συμβάλει στην πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

               (30)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Κροατίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2020 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς την Κροατία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Κροατία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους ενωσιακούς κανόνες και κατευθύνσεις, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (31)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020 και η γνώμη του
                  8
                αποτυπώνεται ειδικότερα στη σύσταση 1 κατωτέρω.

               (32)Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της εν λόγω αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020. Στις παρούσες συστάσεις λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη αντιμετώπισης της πανδημίας και διευκόλυνσης της οικονομικής ανάκαμψης ως πρώτο απαραίτητο βήμα για να καταστεί δυνατή η προσαρμογή των ανισορροπιών. Οι συστάσεις που αφορούν άμεσα την αντιμετώπιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών οι οποίες εντοπίστηκαν από την Επιτροπή βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις 1, 2, 3 και 4,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στην Κροατία να μεριμνήσει το 2020 και το 2021 προκειμένου:

               1.να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, τη βιωσιμότητα της οικονομίας και ακολούθως τη στήριξη της ανάκαμψης· όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να συνεχίσει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων· να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας· να προωθήσει την ισόρροπη γεωγραφική κατανομή των εργαζομένων και των εγκαταστάσεων στον τομέα της υγείας, τη στενότερη συνεργασία μεταξύ όλων των βαθμίδων διοίκησης και τις επενδύσεις στην ηλεκτρονική υγεία·

               2.να ενισχύσει τα μέτρα και τους θεσμούς της αγοράς εργασίας και να βελτιώσει την επάρκεια των επιδομάτων ανεργίας και των συστημάτων ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος· να αυξήσει την πρόσβαση σε ψηφιακές υποδομές και υπηρεσίες· να προωθήσει την απόκτηση δεξιοτήτων·

               3.να διατηρήσει σε ισχύ μέτρα για την παροχή ρευστότητας σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και σε αυτοαπασχολούμενους· να μειώσει περαιτέρω τις επιβαρύνσεις υπέρ τρίτων και τους περιορισμούς που προβλέπονται στις ρυθμίσεις για τις αγορές αγαθών και υπηρεσιών· να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης· να εστιάσει σε επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως σε περιβαλλοντικές υποδομές, βιώσιμες αστικές και σιδηροδρομικές μεταφορές, καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας και ευρυζωνικές συνδέσεις υψηλής ταχύτητας·

               4.να ενισχύσει την ικανότητα και την αποδοτικότητα της δημόσιας διοίκησης στο να σχεδιάζει και να υλοποιεί δημόσια έργα και πολιτικές σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο· να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 510 final.

                     (4)

                        ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 117.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης του COVID-19 (Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5) και κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

                     (8)

                        Βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 20.5.2020
            COM(2020) 516 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του Λουξεμβούργου του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας του Λουξεμβούργου του 2020

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του Λουξεμβούργου του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας του Λουξεμβούργου του 2020

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στην εν λόγω επισκόπηση ελήφθη δεόντως υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων που διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία το Λουξεμβούργο δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2020 για το Λουξεμβούργο
                  2
                δημοσιεύτηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν η πρόοδος του Λουξεμβούργου όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019
                  3
               , η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί τα προηγούμενα έτη, καθώς και η πρόοδος του Λουξεμβούργου ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων του στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

               (3)Στις 11 Μαρτίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε επισήμως παγκόσμια πανδημία την έξαρση της νόσου COVID-19. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, κλυδωνισμούς στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών, καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων, ενώ έχει προκαλέσει μεγάλο οικονομικό σοκ που έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση
                  4
                με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

               (4)Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Κάθε μέτρο έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρά αναλογικό, αναγκαίο, περιορισμένο χρονικά και σύμφωνο με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκειται σε δημοκρατικό έλεγχο και σε έλεγχο από ανεξάρτητη δικαστική αρχή.

               (5)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  5
               . Η ρήτρα, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της ότι, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Επιτρέπει στα κράτη μέλη να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.

               (6)Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών συνεπειών μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στον τόπο εργασίας με σκοπό την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να εκπονήσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, με ενσωμάτωση, μεταξύ άλλων, του πράσινου και του ψηφιακού μετασχηματισμού, αλλά και να αντλήσουν όλα τα διδάγματα από την κρίση.

               (7)Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέδειξε την ευελιξία που παρέχει η ενιαία αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση κατέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας, τα οποία να περιλαμβάνουν ιδίως βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών. Πρόκειται για καθοριστικά στοιχεία όσον αφορά την κατάρτιση ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

               (8)Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια
                  6
                για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις εξαιρετικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παρέχουν πρόσθετη ευελιξία, καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για το λογιστικό έτος 2020-2021. Το Λουξεμβούργο ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως αυτές τις δυνατότητες για να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που πλήττονται περισσότερο από τα εν λόγω προβλήματα.

               (9)Στις 30 Απριλίου 2020, το Λουξεμβούργο υπέβαλε το εθνικό του πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και, στις 29 Απριλίου 2020, το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (10)Το Λουξεμβούργο υπάγεται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

               (11)Στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, η κυβέρνηση αναμένει ότι το ονομαστικό ισοζύγιο θα επιδεινωθεί από πλεόνασμα 2,2 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 8,5 % του ΑΕΠ το 2020. Το έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί σε 3,0 % του ΑΕΠ το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ, μετά την αύξησή του στο 22,1 % του ΑΕΠ το 2019, αναμένεται να αυξηθεί στο 28,7 % το 2020 σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από την υψηλή αβεβαιότητα που σχετίζεται με την πανδημία COVID-19.

               (12)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19 και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, το Λουξεμβούργο έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της δυναμικότητας του συστήματος υγείας του, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα ανέρχονται στο 5,5 % του ΑΕΠ. Τα μέτρα περιλαμβάνουν: ενίσχυση των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης, στήριξη επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν οικονομική δυσχέρεια, δάνεια και ρυθμίσεις μειωμένου ωραρίου εργασίας, μεταξύ άλλων και για αυτοαπασχολούμενους και διασυνοριακούς εργαζομένους. Επιπλέον, το Λουξεμβούργο ανακοίνωσε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν άμεση δημοσιονομική επίπτωση, θα συμβάλουν στη στήριξη της ρευστότητας των επιχειρήσεων. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται αναβολές καταβολής φόρων, δάνεια σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν προσωρινά οικονομικά προβλήματα και εγγυήσεις. Σε αντίθεση με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι επιπτώσεις της δέσμης μέτρων θα είναι μικρότερες, δεδομένου ότι δεν θεωρεί ότι οι αναβολές καταβολής φόρων και η χορήγηση δανείων συνιστούν μέτρα διακριτικής ευχέρειας με δημοσιονομικές επιπτώσεις. Ωστόσο, οι αρχές θεωρούν ότι μέρος των αναβολών καταβολής άμεσων φόρων θα έχει εντέλει δημοσιονομικές επιπτώσεις, οι οποίες έχουν συνυπολογισθεί στο προαναφερόμενο ποσοστό του 5,5 % του ΑΕΠ. Επιπλέον, ένα μερίδιο των δαπανών που συνδέονται με τα συστήματα μειωμένου ωραρίου εργασίας θεωρήθηκε μέρος της λειτουργίας των αυτόματων σταθεροποιητών. Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε το Λουξεμβούργο συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην έξαρση της νόσου COVID-19. Η πλήρης εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, και στη συνέχεια η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (13)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και αμετάβλητες πολιτικές, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης του Λουξεμβούργου θα εμφανίσει έλλειμμα ύψους 4,8 % του ΑΕΠ το 2020 και πλεόνασμα ύψους 0,1 % το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει κάτω του 60 % του ΑΕΠ το 2020 και το 2021. Σε σύγκριση με τις προβλέψεις της Επιτροπής, το πρόγραμμα σταθερότητας βασίζεται σε πιο συνετές παραδοχές όσον αφορά τόσο το σκέλος των εσόδων όσο και το σκέλος των δαπανών.

               (14)Στις 20 Μαΐου 2020 η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης λόγω της προβλεπόμενης υπέρβασης από το Λουξεμβούργο του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτει ότι το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/1997, δεν πληρούται.

               (15)Το Λουξεμβούργο διαθέτει ένα από τα συστήματα υγείας με τις καλύτερες επιδόσεις στην ΕΕ. Ωστόσο, επειδή το 49 % των ιατρών και το 62 % του εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας είναι αλλοδαποί επαγγελματίες, το σύστημα υπερβαίνει κατά πολύ το κρίσιμο όριο ευπάθειας (σύμφωνα με τον δείκτη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας). Υπό αυτές τις συνθήκες, το σύστημα υγείας του Λουξεμβούργου θα μπορούσε να επηρεαστεί από ενδεχόμενες μονομερείς αποφάσεις γειτονικών χωρών σε περιόδους κρίσης. Το Λουξεμβούργο αναγκάστηκε να λάβει βραχυπρόθεσμα μέτρα σε χρόνο ρεκόρ για να βελτιώσει την ανθεκτικότητα του εθνικού συστήματος υγειονομικής περίθαλψης έναντι της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19, για παράδειγμα, με την κινητοποίηση ιατρικών υποδομών και τη δημιουργία προσωρινής επέκτασης νοσοκομείου, καθώς και με την παροχή καταλύματος στο Λουξεμβούργο σε διασυνοριακούς εργαζόμενους στον τομέα της υγείας και στις οικογένειές τους.

               (16)Το σύστημα υγείας αναμένεται να αντιμετωπίσει αυξανόμενες προκλήσεις στο μέλλον, πέραν του αυξανόμενου αριθμού κενών θέσεων εργασίας στον τομέα της υγείας τα τελευταία έτη. Συγκεκριμένα, αναμένεται να αυξηθεί η ζήτηση υγειονομικής περίθαλψης λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, ενώ προβλέπεται ότι τα προσεχή 15 έτη θα συνταξιοδοτηθεί το 59 % έως 69 % του ιατρικού προσωπικού. Οι καινοτομίες στον συνδυασμό δεξιοτήτων, η επαγγελματική εξέλιξη, η κατανομή εργασιών και η υποκατάσταση καθηκόντων θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ελκυστικότητας του τομέα της υγείας ως χώρου εργασίας. Γενικότερα, υπάρχει περιθώριο βελτίωσης της διακυβέρνησης του συστήματος υγείας, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με τις γειτονικές χώρες, και η κυβέρνηση δρομολόγησε πρόσφατα μια σημαντική μεταρρύθμιση. Αν και οι ψηφιακές υποδομές βρίσκονται ήδη σε προηγμένο στάδιο στο Λουξεμβούργο, εξακολουθούν να καταβάλλονται προσπάθειες για την εφαρμογή λύσεων ηλεκτρονικής υγείας, όπως ψηφιακές λύσεις για την αποζημίωση παρόχων. Το Λουξεμβούργο έχει εστιάσει ιδιαίτερα στις ψηφιακές τεχνολογίες, όπως η υπερυπολογιστική, η τεχνητή νοημοσύνη, η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών και τα μαζικά δεδομένα, και έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει αυτές τις ικανότητες και να συνεργαστεί σε επίπεδο Ένωσης για να συμβάλει σημαντικά στην έρευνα για την εξουδετέρωση του ιού και τη μείωση των λοιμώξεων. Το Λουξεμβούργο θέσπισε επίσης ένα νέο καθεστώς στήριξης επενδυτικών έργων έρευνας και ανάπτυξης για προϊόντα καταπολέμησης της νόσου COVID-19, τα οποία είναι απαραίτητα για την αποδοτική αντιμετώπιση της τρέχουσας έξαρσης με την ανάπτυξη αποτελεσματικής θεραπείας και εμβολίων.

               (17)Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, η ανεργία αναμένεται να ανέλθει στο 6,4 % το 2020 και να υποχωρήσει στο 6,1 % το 2021. Το Λουξεμβούργο έχει λάβει σειρά μέτρων για τη διατήρηση της απασχόλησης, ιδίως όσον αφορά τη μερική ανεργία (chômage partiel). Ωστόσο, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε πιο ευπαθείς ομάδες, όπως οι εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας και οι εργαζόμενοι χαμηλής ειδίκευσης, σε ένα πλαίσιο στο οποίο το νέο σύστημα ελάχιστου εισοδήματος (REVIS, «revenu d'inclusion sociale») έχει ήδη οδηγήσει σε αύξηση των εγγεγραμμένων ανέργων στη δημόσια υπηρεσία απασχόλησης, λόγω της υποχρεωτικής εγγραφής των δικαιούχων από τον Ιανουάριο του 2019. Τα εν λόγω πιο ευπαθή άτομα θα πληγούν περισσότερο από αύξηση του ανταγωνισμού στην αγορά εργασίας που οφείλεται στην κρίση λόγω της νόσου COVID-19. Άλλα ευπαθή άτομα που θα πληγούν από την κρίση ενδέχεται να είναι οι προσωρινά απασχολούμενοι, καθώς και οι εργαζόμενοι χαμηλής ειδίκευσης εν γένει. Όσον αφορά τους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας, το χαμηλό ποσοστό απασχόλησής τους παραμένει διαρθρωτικό πρόβλημα στο Λουξεμβούργο και επηρεάζει επίσης τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος, όπως αναλύεται σε συστάσεις που απευθύνθηκαν στο Λουξεμβούργο τα προηγούμενα έτη. Στη σημερινή συγκυρία, οι εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας αντιμετωπίζουν πρόσθετους κινδύνους απόλυσης λόγω της κρίσης. Επομένως, είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαίο να αυξηθεί η ικανότητα προσαρμογής τους σε άλλες θέσεις εργασίας και σε άλλους τομείς, για παράδειγμα, μέσω αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης. Οι επιδόσεις του Λουξεμβούργου όσον αφορά την κοινωνική ένταξη προσεγγίζουν τον μέσο όρο της ΕΕ, αλλά οι δείκτες για την ανισότητα και τη φτώχεια των εργαζομένων παρουσιάζουν επιδείνωση τα τελευταία έτη και οι ευκαιρίες για τους σπουδαστές εξακολουθούν να επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από το κοινωνικοοικονομικό τους υπόβαθρο. Υπό αυτές τις συνθήκες, θα πρέπει να στηριχθούν περισσότερο οι πιο ευπαθείς ομάδες, ώστε να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης.

               (18)Για να στηριχθούν οι επιχειρήσεις κατά την κρίση λόγω της νόσου COVID-19, ιδίως οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των αυτοαπασχολούμενων και των πολύ μικρών επιχειρήσεων, το Λουξεμβούργο συμπεριέλαβε διάφορα μέτρα στο οικείο «σχέδιο σταθεροποίησης». Το λιανικό εμπόριο είναι ένας από τους πλέον πληττόμενους τομείς, λόγω της κατάρρευσης της ζήτησης και των τρεχόντων μέτρων που ανέστειλαν πλήρως τη λειτουργία πολλών επιχειρήσεων ή περιόρισαν τις δραστηριότητές τους. Η ρυθμιστική ευελιξία θα μπορούσε να ενισχύσει την ανάκαμψη του λιανικού εμπορίου μετά την κρίση. Επιπλέον, θα ήταν χρήσιμο να στηριχθούν οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις στην υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών που εξασφαλίζουν τη συνέχιση των δραστηριοτήτων, όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο. Θα πρέπει να διατηρηθούν κατάλληλα μέτρα καθ’ όλη την περίοδο ανάκαμψης και, ταυτόχρονα, να εφαρμοστεί μια σταδιακή και ευέλικτη προσέγγιση στην κατάργησή τους. Θα πρέπει επίσης να προσδιοριστούν οι τομείς που έχουν πληγεί περισσότερο, ώστε να καταρτιστούν ειδικά σχέδια στήριξης που θα δώσουν τη δυνατότητα στους εν λόγω τομείς να καλύψουν τυχόν υστερήσεις κατά την περίοδο ανάκαμψης. Κατά τη διαδικασία εφαρμογής των μέτρων αυτών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα. Αφού παρέλθει η οξύτερη φάση της κρίσης, για να στηριχθεί η μετάβαση και η δημιουργία νέων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων σε τομείς που ενισχύουν την ανάπτυξη, η μεταρρύθμιση του πλαισίου αφερεγγυότητας του Λουξεμβούργου θα μπορούσε ενδεχομένως να δώσει μια δεύτερη ευκαιρία σε επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο πτώχευσης χωρίς δική τους υπαιτιότητα.

               (19)Για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων, μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων, ιδίως στον ψηφιακό και στον πράσινο τομέα. Το Λουξεμβούργο έχει ήδη δρομολογήσει πρωτοβουλίες για την τόνωση της ψηφιοποίησης και της καινοτομίας, αλλά η τεχνολογική ολοκλήρωση στον επιχειρηματικό τομέα και τις ιδιωτικές επενδύσεις, καθώς και η ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα, σε σύγκριση με τις προοπτικές του περιβάλλοντος και τη φιλοδοξία της χώρας για μετάβαση σε μια οικονομία βασιζόμενη στα δεδομένα. Οι επενδύσεις στην ψηφιοποίηση, στις προηγμένες ψηφιακές δεξιότητες και στην καινοτομία, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ολοκληρωμένης στρατηγικής για την έρευνα και την καινοτομία, θα είναι καθοριστικής σημασίας για τη στήριξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και για την τόνωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας. Η ανάκαμψη θα πρέπει επίσης να στηριχθεί περαιτέρω με την προώθηση βραχυπρόθεσμα φιλόδοξων πράσινων επενδύσεων. Ειδικότερα, οι κύριοι τομείς μπορούν να είναι η ανάληψη περαιτέρω δράσης στον τομέα των βιώσιμων μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των σιδηροδρομικών μεταφορών, στον τομέα των βιώσιμων κατασκευών, ιδίως όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση υφιστάμενων και νέων κτιρίων, και στον τομέα της ανανεώσιμης ενέργειας. Τα εν λόγω μέτρα, αφενός, θα συμβάλουν στην παροχή ισχυρών οικολογικών κινήτρων και θα βοηθήσουν το Λουξεμβούργο να καλύψει το κενό που παρατηρείται στους στόχους του με χρονικό ορίζοντα το 2030 στους τομείς της μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, της ενεργειακής απόδοσης και της ανανεώσιμης ενέργειας και, αφετέρου, θα προετοιμάσουν το έδαφος για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας. Εξακολουθεί να χρειάζεται να προσδιοριστούν περαιτέρω οι επενδυτικές ανάγκες και οι πηγές χρηματοδότησης των επενδύσεων, δεδομένων επίσης των επιπτώσεων της έξαρσης της νόσου COVID-19 στην οικονομία και στα δημόσια οικονομικά. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2021-2027 θα μπορούσε να βοηθήσει το Λουξεμβούργο να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στις περιοχές που καλύπτονται από το παράρτημα Δ της έκθεσης χώρας. Με τον τρόπο αυτόν, το Λουξεμβούργο θα μπορέσει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν καλύτερα το εν λόγω ταμείο.

               (20)Το Λουξεμβούργο αντιμετωπίζει μείζονες κινδύνους νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, εξαιτίας των σημαντικών εισροών άμεσων ξένων επενδύσεων και της παρουσίας περίπλοκων νομικών δομών με αλλοδαπούς χορηγούς. Οι εν λόγω κίνδυνοι αντικατοπτρίζονται στην εθνική εκτίμηση επικινδυνότητας, ιδίως όσον αφορά επαγγελματίες που εμπλέκονται στην παροχή υπηρεσιών σε επιχειρήσεις και καταπιστεύματα ή επενδυτικών υπηρεσιών. Αδυναμίες στην εφαρμογή του πλαισίου για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες από τους προαναφερόμενους επαγγελματίες έχουν ως αποτέλεσμα ανεπαρκείς αναλύσεις επικινδυνότητας και περιορισμένη αναφορά ύποπτων δραστηριοτήτων. Ο βαθμός εποπτείας των προαναφερόμενων επαγγελματιών είναι ανεπαρκής για την αντιμετώπιση αυτών των ελλείψεων. Έχει συσταθεί εθνικό μητρώο πραγματικών ιδιοκτητών για τις επιχειρήσεις, με σκοπό τον περιορισμό του απορρήτου και τον εντοπισμό των πραγματικών ιδιοκτητών. Η ποιότητα των παρεχόμενων πληροφοριών και η αποτελεσματικότητα του μητρώου πρέπει να παρακολουθούνται διαχρονικά.

               (21)Η αντιμετώπιση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού παραμένει καίριας σημασίας για τη βελτίωση της αποδοτικότητας και της δικαιοσύνης των φορολογικών συστημάτων, όπως αναγνωρίζεται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ του 2020. Οι δευτερογενείς επιπτώσεις των στρατηγικών επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού των φορολογουμένων μεταξύ των κρατών μελών απαιτούν συντονισμένη δράση των εθνικών πολιτικών για να συμπληρωθεί η ενωσιακή νομοθεσία. Το Λουξεμβούργο έχει λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση πρακτικών επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού με την εφαρμογή διεθνών και ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών που έχουν ήδη συμφωνηθεί, πλην όμως τα υψηλά επίπεδα των πληρωμών μερισμάτων, τόκων και δικαιωμάτων ως ποσοστό του ΑΕΠ υποδηλώνουν ότι οι επιχειρήσεις που επιδίδονται σε επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό εκμεταλλεύονται τους φορολογικούς κανόνες της χώρας. Η πλειονότητα των άμεσων ξένων επενδύσεων διακρατείται από «οντότητες ειδικού σκοπού». Η μη παρακράτηση φόρου στην πηγή επί εξερχόμενων (από κατοίκους της ΕΕ προς κατοίκους τρίτων χωρών) πληρωμών τόκων και δικαιωμάτων και η απαλλαγή από την παρακράτηση φόρου στην πηγή επί πληρωμών μερισμάτων, σε ορισμένες περιστάσεις, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την πλήρη αποφυγή της φορολόγησης αυτών των πληρωμών, εάν δεν υπόκεινται σε φορολογία ούτε στη δικαιοδοσία του αποδέκτη τους. Το Λουξεμβούργο υπέβαλε σχέδιο νόμου για τη θέσπιση της μη έκπτωσης πληρωμών τόκων και δικαιωμάτων σε δικαιοδοσίες που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας, σύμφωνα με τη δέσμευση που ανέλαβε να θεσπίσει αμυντικά μέτρα έναντι των εν λόγω δικαιοδοσιών.

               (22)Ενώ οι παρούσες συστάσεις επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019, κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων έως και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι εν λόγω συστάσεις παραμένουν επίκαιρες και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Το ίδιο ισχύει και για τις συστάσεις που αφορούν οικονομικές πολιτικές σχετικές με επενδύσεις. Αυτές οι τελευταίες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων για μέτρα άμβλυνσης και στρατηγικές εξόδου όσον αφορά την τρέχουσα κρίση.

               (23)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα κράτη μέλη έχουν καταγράψει, στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των κατωτέρω συστάσεων, το Λουξεμβούργο θα συμβάλει στην πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να εξασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

               (24)Ο στενός συντονισμός μεταξύ των οικονομιών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης έχει καθοριστική σημασία για να επιτευχθεί ταχεία ανάκαμψη από τις οικονομικές επιπτώσεις της νόσου COVID-19. Ως κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ —και λαμβάνοντας υπόψη τις πολιτικές κατευθύνσεις της Ευρωομάδας— το Λουξεμβούργο θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι πολιτικές του εξακολουθούν να συνάδουν με τις συστάσεις για τη ζώνη του ευρώ και να συντονίζονται με εκείνες των άλλων κρατών μελών της ζώνης του ευρώ.

               (25)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής του Λουξεμβούργου και την δημοσίευσε στην έκθεση του 2020 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί στο Λουξεμβούργο κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στο Λουξεμβούργο, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους ενωσιακούς κανόνες και κατευθύνσεις, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (26)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και η γνώμη του
                  7
                αποτυπώνεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στο Λουξεμβούργο να μεριμνήσει το 2020 και το 2021 προκειμένου:

               1.να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, τη βιωσιμότητα της οικονομίας και, ακολούθως, τη στήριξη της ανάκαμψης· όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων· να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας, μεριμνώντας για τη δέουσα διαθεσιμότητα εργαζομένων στον τομέα της υγείας· να επισπεύσει τις μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της διακυβέρνησης του συστήματος υγείας και της ηλεκτρονικής υγείας·

               2.να μετριάσει τις επιπτώσεις της κρίσης στην απασχόληση με ιδιαίτερη μέριμνα για τα άτομα που βρίσκονται σε δυσχερή θέση στην αγορά εργασίας·

               3.να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή μέτρων στήριξης της ρευστότητας των επιχειρήσεων, ιδίως των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και των αυτοαπασχολούμενων· να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης· να εστιάσει τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως στις βιώσιμες μεταφορές και κτίρια, στην καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας, συμβάλλοντας στη σταδιακή απανθρακοποίηση της οικονομίας· να προωθήσει την καινοτομία και την ψηφιοποίηση, ιδίως στον τομέα των επιχειρήσεων·

               4.να διασφαλίσει την αποτελεσματική εποπτεία και επιβολή του πλαισίου για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες όσον αφορά τους επαγγελματίες που παρέχουν καταπιστευματικές και εταιρικές υπηρεσίες και επενδυτικές υπηρεσίες· να εντείνει τη δράση για την αντιμετώπιση των χαρακτηριστικών του φορολογικού συστήματος που διευκολύνουν τον επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό, ιδίως μέσω εξερχόμενων πληρωμών.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 515 final.

                     (3)

                        ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 117.

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης του COVID-19 (Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5) και κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

                     (7)

                        Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.