title: Σύσταση (ΕΕ) 2021/2122 του Συμβουλίου της 26ης Νοεμβρίου 2021 σχετικά με ένα σύμφωνο για την Έρευνα και την Καινοτομία στην Ευρώπη

text:
               2.12.2021

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               L 431/1

      ΣΥΣΤΑΣΗ (ΕΕ) 2021/2122 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
      της 26ης Νοεμβρίου 2021
      σχετικά με ένα σύμφωνο για την Έρευνα και την Καινοτομία στην Ευρώπη
      ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
      Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 292, σε συνδυασμό με το άρθρο 182 παράγραφος 5,
      Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
      Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

                  (1)

                  Στις 30 Σεπτεμβρίου 2020 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Ένας νέος ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία», στην οποία καθορίζει ένα νέο όραμα για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας (ΕΧΕ) και ανακοινώνει την πρόθεση να προτείνει σύμφωνο για την Έρευνα και την Καινοτομία (Ε&Κ) στην Ευρώπη.

                  (2)

                  Στα συμπεράσματά του σχετικά με τον νέο Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας, τα οποία εγκρίθηκαν την 1η Δεκεμβρίου 2020, το Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να αναπτύξουν, εντός του 2021, θεματολόγιο πολιτικής για τον ΕΧΕ και μοντέλο πολυεπίπεδης διακυβέρνησης με στόχο να γίνει πράξη η νέα φιλοδοξία για τον ΕΧΕ.

                  (3)

                  Κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες η υλοποίηση του ΕΧΕ συνέβαλε σε ορισμένα σημαντικά επιτεύγματα σε τομείς όπως οι ερευνητικές υποδομές, η ανοικτή επιστήμη, η διακρατική και η διεθνής συνεργασία, η ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στην Ε&Κ, ο κοινός προγραμματισμός, οι σταδιοδρομίες στον τομέα της έρευνας και η κινητικότητα των ερευνητών, καθώς και σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, ο ρυθμός προόδου σε ό,τι αφορά τις επενδύσεις σε Ε&Κ σε επίπεδο Ένωσης έχει συνολικά επιβραδυνθεί το τελευταίο διάστημα και πρέπει να γίνουν περισσότερα ώστε να αντιστραφεί η εν λόγω τάση.

                  (4)

                  Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι παγκόσμιες προκλήσεις και να στηριχθεί η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, η διεθνής συνεργασία μέσω του ΕΧΕ θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις προτεραιότητες των εξωτερικών σχέσεων της Ένωσης, οι οποίες βασίζονται στην πολυμέρεια και σε μια ισορροπημένη και αμοιβαία ανοικτή στάση, καθώς και να προωθεί ισότιμους όρους ανταγωνισμού και αμοιβαιότητα που βασίζονται σε θεμελιώδεις αξίες και σε κοινές συνθήκες πλαισίου.

                  (5)

                  Για να επιτευχθεί ένας ΕΧΕ κατάλληλος για το μέλλον, είναι απαραίτητο να ενισχυθούν ο συντονισμός και η συνοχή μεταξύ των ενωσιακών, των εθνικών και των περιφερειακών πολιτικών. Ως εκ τούτου, η ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ένας νέος ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία» απαιτεί την κινητοποίηση των κρατών μελών γύρω από βασικές κοινές αρχές και αξίες, και τον προσδιορισμό κοινών τομέων προτεραιότητας για δράση. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια εποχή κατά την οποία απαιτούνται αυξημένη και πιο εστιασμένη εθνική και περιφερειακή χρηματοδότηση και μεταρρυθμίσεις ώστε να επιταχυνθούν η συμβολή στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), η πράσινη μετάβαση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός και να υλοποιηθούν οι στόχοι της συμφωνίας του Παρισιού, οι οποίοι ευθυγραμμίζονται με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.

                  (6)

                  Απαιτείται ένα κοινό σύνολο αρχών και αξιών ώστε να επιβεβαιωθεί ότι η Ε&Κ στην Ένωση εδράζεται σε γερά θεμέλια, που θα αναδεικνύει αρχές (ηθική και ακεραιότητα· ελευθερία της επιστημονικής έρευνας· ισότητα των φύλων και ίσες ευκαιρίες), θα καθορίζει καλύτερες συνθήκες εργασίας (ελεύθερη κυκλοφορία των ερευνητών, της γνώσης και της τεχνολογίας σε ολόκληρη την Ένωση· επιδίωξη της αριστείας· δημιουργία αξίας και αντίκτυπος της Ε&Κ) και θα αυξάνει τη συνεργασία (συντονισμός, συνοχή, προσήλωση· παγκόσμια διάσταση· συμπεριληπτικότητα· κοινωνική ευθύνη).

                  (7)

                  Οι κοινοί τομείς προτεραιότητας θα πρέπει να καθιστούν σαφές στους ενδιαφερόμενους ποιοι είναι οι τομείς και οι δράσεις που η Ένωση και τα κράτη μέλη της θεωρούν κοινές προτεραιότητές τους και για τις οποίες δεσμεύονται να συνεργαστούν βάσει μιας μεταβλητής γεωμετρίας, δημιουργώντας ένα σταθερό πλαίσιο για τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής, τους δημόσιους φορείς χρηματοδότησης, τους ιδιώτες επενδυτές και τους φορείς υλοποίησης.

                  (8)

                  Στα συμπεράσματά του σχετικά με το νέο Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας, το Συμβούλιο επιβεβαίωσε τον στόχο της επένδυσης του 3 % του ΑΕΠ της Ένωσης σε έρευνα και ανάπτυξη (Ε & Α). Προκειμένου να δοθεί προτεραιότητα στις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να επικαιροποιήσουν τον εθνικό στόχο τους ώστε να αντικατοπτρίζει τις νέες προτεραιότητες της Ένωσης και τις εθνικές συνθήκες.

                  (9)

                  Για να προσανατολίσουν την εθνική στρατηγική τους προς την επίτευξη του στόχου του 3 %, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να εξετάσουν το ενδεχόμενο χρήσης πρόσθετων επιμέρους στόχων, ώστε το θεματολόγιο για τον ΕΧΕ να είναι επαρκώς φιλόδοξο και ταυτόχρονα να είναι εφικτό και ρεαλιστικό και για τα κράτη μέλη σε εθνικό επίπεδο.

                  (10)

                  Η ενίσχυση του ΕΧΕ απαιτεί στενότερη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη δημιουργία και τη διατήρηση ενός απλουστευμένου συστήματος παρακολούθησης και συντονισμού από την Επιτροπή για αμοιβαία μάθηση και ενισχυμένο διμερή και πολυμερή διάλογο.

                  (11)

                  Ο συντονισμός των ενωσιακών και εθνικών επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών, και των μεταρρυθμίσεων θα πρέπει να αυξηθεί προκειμένου να ενισχυθούν τα εθνικά συστήματα Ε&Κ και να αυξηθεί ο αντίκτυπός τους σε επίπεδο Ένωσης: ενώ οι εθνικές πολιτικές Ε&Κ καθοδηγούν την ανάπτυξη των εθνικών συστημάτων ως προς τους εθνικούς στόχους, συμβάλλουν επίσης στους στόχους του ΕΧΕ και σε άλλες κοινές προτεραιότητες της Ένωσης σε στρατηγικούς τομείς κοινού ενδιαφέροντος,

            ΣΥΝΙΣΤΑ ΤΑ ΕΞΗΣ:
      Ι.   Αξίες και αρχές για την έρευνα και την καινοτομία στην Ένωση

                  1.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν στα οικεία συστήματα Ε&Κ το ακόλουθο κοινό σύνολο αξιών και αρχών για την Ε&Κ στην Ένωση, σε στενή συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Οι εν λόγω αξίες και αρχές θα πρέπει επίσης να προωθούνται από τα κράτη μέλη και την Ένωση στη συνεργασία τους με τρίτες χώρες προκειμένου να επιτυγχάνονται ισότιμοι όροι ανταγωνισμού και κοινές συνθήκες πλαισίου.

         Υποστήριξη αξιών

                  α)

                  Δεοντολογία και ακεραιότητα της Ε&Κ: Οι ερευνητές, οι ερευνητικές διαδικασίες και το σύστημα Ε&Κ στο σύνολό του θα πρέπει να συμμορφώνονται με αυστηρούς κανόνες και πρακτικές δεοντολογίας και ακεραιότητας, που αποτελούν το θεμέλιο της υπεύθυνης και αξιόπιστης έρευνας χωρίς αθέμιτες παρεμβάσεις —που συνιστά προαπαιτούμενο για την επίτευξη αριστείας— και τη βάση της ευθύνης των ερευνητών να προφυλάσσονται έναντι προκαταλήψεων και μεθοδολογικών απλουστεύσεων, και δρουν ενάντια την εξάπλωση της ψευδοεπιστήμης και της παραπληροφόρησης αυξάνοντας την προσπάθεια διάδοσης της επιστήμης και της παιδαγωγικής της·

                  β)

                  Ελευθερία της επιστημονικής έρευνας: Στο πλαίσιο μιας ερευνητικής νοοτροπίας εγγενούς στον ΕΧΕ, και ως απαραίτητη προϋπόθεση ώστε οι ερευνητές να καθορίζουν ελεύθερα τα ερευνητικά ερωτήματα, τις θεωρίες και τις μεθόδους τους κατά τρόπο ανοικτό και ασφαλή, και να παράγουν, να μοιράζονται και να διαδίδουν γνώσεις, δεδομένα και άλλα αποτελέσματα·

                  γ)

                  Ισότητα των φύλων και ίσες ευκαιρίες για όλους: Περιλαμβάνεται η ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων σε ερευνητικές ομάδες σε όλα τα επίπεδα, μεταξύ άλλων στη διοίκηση και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, η καταπολέμηση της έμφυλης βίας και της παρενόχλησης και η αντιμετώπισης της προκατάληψης με βάση το φύλο, και η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στο περιεχόμενο της Ε&Κ, λαμβάνεται δε υπόψη η πολυμορφία υπό την ευρύτερη έννοια, συμπεριλαμβανομένης, μεταξύ άλλων, της πολυμορφίας ως προς το φύλο, τη φυλετική και την εθνοτική καταγωγή, τη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις, την κοινωνική προέλευση, την αναπηρία, την ηλικία και τον σεξουαλικό προσανατολισμό, καθώς και η καταπολέμηση κάθε μορφής διακρίσεων·

         Καλύτερη εργασία

                  δ)

                  Ελεύθερη κυκλοφορία: Θα πρέπει να προαχθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των ερευνητών και του προσωπικού υποστήριξης, των επιστημονικών γνώσεων και της τεχνολογίας, η προσέλκυση ταλέντων και η αποφυγή της διαρροής δυνητικών ταλέντων. Τούτο συνεπάγεται ανταλλαγή επιστημονικών γνώσεων, δεδομένων και εργαλείων όσο το δυνατό νωρίτερα, ιδίως μέσω πρακτικών ανοικτής επιστήμης, ελκυστικές και αξιοκρατικές σταδιοδρομίες, αναγνώριση των δεξιοτήτων των ερευνητών και του προσωπικού υποστήριξης καθ’ όλη τη σταδιοδρομία τους, ενίσχυση των συνθηκών πλαισίου για την κινητικότητα των ερευνητών, συμβολή στην κυκλοφορία των ερευνητών σε ολόκληρη την Ένωση, ενθάρρυνση των ανταλλαγών μεταξύ της πανεπιστημιακής κοινότητας και του βιομηχανικού τομέα (καθώς και άλλων τομέων), διάδοση της καινοτομίας και υποστήριξη της ανοικτής πρόσβασης σε ερευνητικές και τεχνολογικές υποδομές και τις υπηρεσίες τους·

                  ε)

                  Επιδίωξη της αριστείας: Η προσήλωση στον προγραμματισμό, τη διενέργεια ή την υποστήριξη έρευνας της υψηλότερης δυνατής ποιότητας, με στόχο την επίτευξη αριστείας και την επιβράβευσή της ως προϋπόθεσης για επιστημονικό, τεχνολογικό, οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό αντίκτυπο, και κατ’ επέκταση τη διεύρυνση της συνολικής βάσης γνώσεων της Ευρώπης. Τούτο συνεπάγεται ότι η δημόσια στήριξη για την Ε&Κ θα πρέπει να στοχεύει στην επιλογή και τη χρηματοδότηση πρωτοβουλιών υψηλής ποιότητας, που σημαίνει ότι η έρευνα είναι παγκόσμιας κλάσης, παράγει επαληθεύσιμα και αναπαραγώγιμα αποτελέσματα, και διεξάγεται μέσω διαφανών ερευνητικών διαδικασιών και μεθοδολογιών και μέσω διαχείρισης της έρευνας που επιτρέπει τη συστηματική επαναχρησιμοποίηση προηγούμενων αποτελεσμάτων. Το σύστημα αξιολόγησης της έρευνας —για την έρευνα, τους ερευνητές, τις ομάδες και τα ιδρύματα— θα πρέπει να συμμορφώνεται με την αρχή αυτή και να επιβραβεύει αναλόγως την ποιότητα. Η δημόσια στήριξη θα πρέπει να αναγνωρίζει ότι η βασική έρευνα είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της αριστείας, της ελκυστικότητας και του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος των οικοσυστημάτων Ε&Κ, ενώ θα πρέπει να επιτυγχάνει τη σωστή ισορροπία μεταξύ της έρευνας με κινητήριο μοχλό την περιέργεια και της έρευνας με προσανατολισμό σε συγκεκριμένη αποστολή·

                  στ)

                  Δημιουργία αξίας και κοινωνικός και οικονομικός αντίκτυπος: Αύξηση του αντικτύπου της Ε&Κ μέσω του μετασχηματισμού της ηγετικής θέσης που κατέχει η Ευρώπη στη δημιουργία γνώσης με την αξιοποίηση των γνώσεων στην κοινωνία, λόγου χάρη μέσω προϊόντων, υπηρεσιών, διαδικασιών και λύσεων που στηρίζουν την ευημερία των πολιτών σε έναν βιώσιμο πλανήτη, την οικονομική ευημερία, την ανοικτή καινοτομία, την τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής και τη στρατηγική αυτονομία, με παράλληλη διατήρηση μιας ανοικτής οικονομίας· τούτο συνεπάγεται δε, μεταξύ άλλων, εργασίες σε ένα φάσμα διαφόρων πολιτικών, ενθάρρυνση και επιβράβευση της στενότερης διασύνδεσης μεταξύ παραγόντων σε πλαίσια διεπιστημονικής και διατομεακής συνεργασίας, επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό, διαθεσιμότητα ερευνητικών και τεχνολογικών υποδομών, αλληλεπίδραση με τον βιομηχανικό τομέα και άλλους φορείς, και προώθηση της βασικής έρευνας που διεξάγεται με πρωτοβουλία του ερευνητή και του ρόλου της στην επίτευξη ρηξικέλευθης προόδου και στη δημιουργία ευρύτερης βάσης γνώσεων·

         Συνεργασία

                  ζ)

                  Συντονισμός, συνοχή και προσήλωση: Τα κράτη μέλη μεταφέρουν την ευρωπαϊκή διάσταση στις εθνικές και περιφερειακές πολιτικές Ε&Κ και εξασφαλίζουν μεγαλύτερη εθνική συμμετοχή και προσήλωση στην επιτυχή εφαρμογή των προτεραιοτήτων του ΕΧΕ. Τα κράτη μέλη, με τη στήριξη της Ένωσης, συντονίζουν τις οικείες πολιτικές και τα προγράμματα Ε&Κ σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος, μεταξύ άλλων εξασφαλίζοντας συμπληρωματικότητα και προωθώντας συνέργειες με τα προγράμματα-πλαίσια της Ένωσης για την Ε&Κ και με άλλα προγράμματα και ταμεία της Ένωσης, ώστε να διευκολυνθεί η διακρατική συνεργασία στον ΕΧΕ, κατευθύνουν τις επενδύσεις στην Ε&Κ και τις σχετικές μεταρρυθμίσεις προς την επίτευξη του ΕΧΕ και επιταχύνουν την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό·

                  η)

                  Παγκόσμια διάσταση: Τα κράτη μέλη συμμετέχουν σε αμοιβαία επωφελείς συνεργασίες και κοινές δραστηριότητες Ε&Κ με εταίρους από τρίτες χώρες και περιφέρειες, βάσει των στρατηγικών συμφερόντων και αξιών της Ένωσης και των αρχών που καθορίζονται στην παρούσα σύσταση, στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και σε άλλες σχετικές διεθνείς πράξεις·

                  θ)

                  Συμπεριληπτικότητα: Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για να αναπτύξουν το πλήρες δυναμικό του ΕΧΕ προκειμένου να είναι ανταγωνιστικά σε παγκόσμιο επίπεδο· κατά συνέπεια, θα πρέπει να παρέχονται συμβουλές και στήριξη στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες με χαμηλότερες επιδόσεις, προκειμένου να εντείνουν τις προσπάθειές τους ώστε να αυξήσουν τις επιδόσεις και το μέγεθος των οικείων συστημάτων Ε&Κ και να αναπτύξουν τις ικανότητές τους, τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε υποδομές, μεταξύ άλλων αξιοποιώντας συνέργειες μεταξύ της εθνικής και περιφερειακής τους χρηματοδότησης και των ενωσιακών πόρων. Θα πρέπει να στηριχθούν προσπάθειες σε επίπεδο Ένωσης για την απελευθέρωση του δυναμικού αριστείας στα κράτη μέλη και τη σύνδεση φορέων Ε&Κ από περιφέρειες χαμηλότερων επιδόσεων με άριστα ευρωπαϊκά δίκτυα σε ολόκληρη την Ένωση

                  ι)

                  Κοινωνική ευθύνη: Προσπάθεια κάλυψης των αναγκών της κοινωνίας για επέκταση των συλλογικών ικανοτήτων και επίτευξη μεγαλύτερου κοινωνικού και περιβαλλοντικού αντικτύπου, καθώς και για αύξηση της εμπιστοσύνης και της προσήλωσης στην επιστήμη και στην καινοτομία με τη συμμετοχή ενδιαφερόμενων μερών, τοπικών κοινοτήτων και πολιτών στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή πολιτικών Ε&Κ, με την ενίσχυση των δραστηριοτήτων επικοινωνίας στον τομέα της επιστήμης και με τη διασφάλιση της προσαρμοστικότητας, της ευελιξίας και της ικανότητας των πολιτικών να ανταποκρίνονται σε απροσδόκητες προκλήσεις.

            ΙΙ.   Τομείς προτεραιότητας για κοινή δράση στην Ένωση

                  2.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υιοθετήσουν οικειοθελώς τους ακόλουθους τομείς προτεραιότητας για κοινή δράση προς υποστήριξη του ΕΧΕ, βάσει των οποίων θα σχεδιαστούν οι δράσεις του ΕΧΕ στο θεματολόγιο πολιτικής για τον ΕΧΕ. Οι εν λόγω δράσεις θα πρέπει να διασφαλίζουν τη στενή ευθυγράμμιση με τις αξίες και τις αρχές για την Ε&Κ στην Ένωση, όπως καθορίζονται στην παρούσα σύσταση, καθώς και την κατάλληλη στήριξή τους:

         Εμβάθυνση μιας πραγματικά λειτουργικής εσωτερικής αγοράς γνώσης

                  α)

                  Ανοικτή επιστήμη: Υποστήριξη και επιβράβευση μιας πραγματικής νοοτροπίας ανοικτής επιστήμης σε ολόκληρη την Ένωση, μεταξύ άλλων με την ενσωμάτωση της ανοικτής πρόσβασης σε επιστημονικές δημοσιεύσεις και ερευνητικά δεδομένα (δηλαδή ακολουθώντας την αρχή «ανοικτή στο μέτρο του δυνατού, κλειστή στο μέτρο του αναγκαίου») και με τη διάδοση και υιοθέτηση των αρχών και πρακτικών της ανοικτής επιστήμης· παράλληλα, συνεκτίμηση των επιστημονικών και πολιτιστικών διαφορών, μεταξύ άλλων της πολυγλωσσίας, υποστήριξη της ανάπτυξης δεξιοτήτων ανοικτής επιστήμης και περαιτέρω ανάπτυξη και ολοκλήρωση των υποστηρικτικών ψηφιακών υποδομών και υπηρεσιών·

                  β)

                  Ερευνητικές υποδομές: Περαιτέρω ανάπτυξη της ανοικτής πρόσβασης στις υφιστάμενες και τις νέες ευρωπαϊκές και εθνικές ερευνητικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών υποδομών, καθώς και βελτίωση της αξιοποίησης και της διασύνδεσής τους, σε όλους τους τομείς της επιστήμης· καλύτερη αξιοποίηση της ενοποιητικής λειτουργίας τους στο οικοσύστημα γνώσης και καινοτομίας, των δυνατοτήτων τους να παρέχουν λύσεις σε παγκόσμιες προκλήσεις, να δημιουργούν συμπράξεις και να συγκεντρώνουν πόρους, καθώς και της σύνδεσής τους με το ευρωπαϊκό νέφος ανοικτής επιστήμης· βελτίωση της σύνδεσης και της αλληλεπίδρασής τους με τις τεχνολογικές υποδομές και τη βιομηχανία, ώστε να αυξήσουν τον αντίκτυπό τους· προώθηση της δημιουργίας νέων ικανοτήτων σε επίπεδο υποδομών σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Τα παραπάνω θα δημιουργήσουν τις βάσεις για επιστημονική αριστεία, θα βοηθήσουν την ευρωπαϊκή επιστήμη να αναπτύξει συνεργασίες και να ανταγωνιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο, θα συμβάλουν στη γεφύρωση του χάσματος στον τομέα της Ε&Κ και θα ενισχύσουν τη συμπεριληπτικότητα στον ΕΧΕ· για να επιτευχθεί αυτό θα χρειαστεί, μεταξύ άλλων, να αξιοποιηθεί ένα ευρύτερο φάσμα πηγών χρηματοδότησης για κορυφαίες ερευνητικές υποδομές παγκόσμιας κλάσης και να διερευνηθούν νέοι τρόποι χρηματοδότησης της διακρατικής και εικονικής πρόσβασης·

                  γ)

                  Ισότητα των φύλων, ίσες ευκαιρίες για όλους και συμπεριληπτικότητα: Εξασφάλιση δίκαιων, ανοικτών και συμπεριληπτικών προοπτικών σταδιοδρομίας στην έρευνα, με ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων, ώστε να διευκολυνθεί η συστημική θεσμική και δομική αλλαγή των οργανισμών που χρηματοδοτούν και υλοποιούν δραστηριότητες Ε&Κ· καταπολέμηση της έμφυλης βίας και της σεξουαλικής παρενόχλησης· εξάλειψη των ανισοτήτων ανεξάρτητα από το φύλο, τη φυλετική ή εθνοτική καταγωγή, τη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις, την αναπηρία, την ηλικία ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό· παρακολούθηση και αξιολόγηση των εθνικών πολιτικών και σχεδίων για την ισότητα των φύλων στον τομέα της Ε&Κ·

                  δ)

                  Σταδιοδρομίες και κινητικότητα των ερευνητών και συστήματα αξιολόγησης και επιβράβευσης της έρευνας: Απόδοση μεγαλύτερης προσοχής στις σταδιοδρομίες των ερευνητών γενικότερα και ειδικότερα στην αρχή και στη μέση των σταδιοδρομιών των ερευνητών, συμπεριλαμβανομένων των συγκεκριμένων εμποδίων που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στα εν λόγω στάδια, μέτρα για να γίνουν οι σταδιοδρομίες τους πιο ελκυστικές και για να παρέχονται στους ερευνητές η κατάρτιση και οι δεξιότητες που απαιτούνται ώστε να ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες του ρόλου του ερευνητή σε ολόκληρη την Ένωση, μεταξύ άλλων όσον αφορά την ηγεσία και τη διδασκαλία· με την αξιοποίηση και την εξασφάλιση συνοχής με καταλυτικής σημασίας προγράμματα όπως οι δράσεις Marie-Skłodowska-Curie. Αυτό θα επιτευχθεί με τη δημιουργία σταθερών, ελκυστικών, υποστηρικτικών και διαφανών συνθηκών εργασίας και απασχόλησης χωρίς αποκλεισμούς και με την παροχή σαφών και πιο ποικίλων προοπτικών σταδιοδρομίας, αλλά και καθοδήγησης, ώστε να γίνονται τεκμηριωμένες επιλογές σταδιοδρομίας. Αντιμετώπιση της μη ισορροπημένης κυκλοφορίας των ερευνητών σε ολόκληρη την Ένωση, καθώς και σε διάφορους τομείς και δημόσιες διοικήσεις, και παράλληλη αποτροπή της διαρροής ταλέντων και αύξηση της ελκυστικότητας για τα ταλέντα από τον υπόλοιπο κόσμο. Περαιτέρω ανάπτυξη των ισχυόντων συστημάτων αξιολόγησης για την έρευνα, τους ερευνητές, τις ομάδες και τα ιδρύματα, ώστε να επιβραβεύονται η ποιότητα, ο αντίκτυπος, οι πρακτικές ανοικτής επιστήμης, η ηγετική ικανότητα, η επαφή με την κοινωνία και η συνεργασία με τον βιομηχανικό τομέα και άλλους τομείς δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένης της παροχής ανεξάρτητων επιστημονικών συμβουλών σε υπευθύνους χάραξης πολιτικής βάσει στοιχείων· εξέταση ενός ευρέος φάσματος ερευνητικών αποτελεσμάτων και δραστηριοτήτων, με παράλληλη συνεκτίμηση της διδασκαλίας σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, και πρόβλεψη για ποικίλες προοπτικές σταδιοδρομίας. Τα συστήματα επιβράβευσης θα πρέπει να δίνουν τη δέουσα προσοχή στη διασφάλιση της διαφάνειας, του ανοικτού χαρακτήρα και της αξιοκρατίας, και στην αποφυγή των προκαταλήψεων, των διακρίσεων και της άνισης μεταχείρισης. Τα παραπάνω θα πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή και να παρακολουθούνται τακτικά με τη χρήση κατάλληλων δεικτών και μέσω του παρατηρητηρίου σταδιοδρομιών στον τομέα της έρευνας·

                  ε)

                  Αξιοποίηση της γνώσης: Αύξηση της συνεργασίας και των διασυνδέσεων μεταξύ φορέων Ε&Κ, και καλύτερος συντονισμός των πολιτικών και των προγραμμάτων σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, ιδίως μέσω πλαισίων φιλικών προς την Ε&Κ, μεταξύ άλλων με στήριξη μέσω κανονιστικών ρυθμίσεων και πολιτικών, με σκοπό την αξιοποίηση της γνώσης, τη βελτίωση της αφομοίωσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων και την πρόσβαση σε αυτά, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και τη διαχείριση των στοιχείων διανοητικής ιδιοκτησίας·

                  στ)

                  Επιστημονική υπεροχή: Ενίσχυση των ικανοτήτων και της χρηματοδότησης για βασική έρευνα από τη βάση προς την κορυφή, και για εφαρμοσμένη έρευνα. Τούτο θα βοηθήσει την Ένωση να αποκτήσει ηγετική θέση ως κοινωνία της γνώσης και ως παγκόσμια υπερδύναμη στον τομέα της επιστήμης, πράγμα που αποτελεί προϋπόθεση για αποτελεσματικές πολιτικές καινοτομίας και για την ικανότητα της Ένωσης να κατανοεί, να προετοιμάζεται και να αντιδρά σε μελλοντικές προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή ή οι κρίσεις στον τομέα της υγείας·

                  ζ)

                  Δραστηριοποίηση σε παγκόσμιο επίπεδο: Ανάπτυξη μιας συνεκτικής στρατηγικής δραστηριοποίησης σε παγκόσμιο επίπεδο και κοινών εργαλείων, με την προώθηση κοινών ευρωπαϊκών αξιών και αρχών για την Ε&Κ στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας, και με την αξιοποίηση της ελκυστικότητας της έρευνας στην Ένωση· εξασφάλιση της στρατηγικής αυτονομίας της Ένωσης στον τομέα της επιστήμης και της καινοτομίας, με παράλληλη διατήρηση μιας ανοικτής οικονομίας· προώθηση ίσων όρων ανταγωνισμού και αμοιβαιότητας με βάση θεμελιώδεις αξίες· ενίσχυση των συμπράξεων Ε&Κ, και ενδυνάμωση, διεύρυνση και εμβάθυνση της συνεργασίας με τρίτες χώρες και περιφερειακούς οργανισμούς.

         Από κοινού αντιμετώπιση της πράσινης μετάβασης και του ψηφιακού μετασχηματισμού και άλλων προκλήσεων με αντίκτυπο στην κοινωνία, και αύξηση της συμμετοχής της κοινωνίας στον ΕΧΕ

                  η)

                  Δράσεις του ΕΧΕ βάσει προκλήσεων: Οι δράσεις αυτές φέρνουν σε επαφή τα κράτη μέλη και την Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειών και της τοπικής αυτοδιοίκησής, καθώς και τρίτες χώρες, ενδιαφερόμενα μέρη του τομέα της Ε&Κ, και τον βιομηχανικό τομέα, ενώνοντας τις δυνάμεις τους μέσω στενού συντονισμού, από κοινού σχεδιασμού, συνεργασίας, ανταλλαγής δεδομένων και κοινής χρηματοδότησης, με στόχο την προώθηση λύσεων που βασίζονται στην Ε&Κ και περιορίζουν τους μελλοντικούς κινδύνους ενόψει της ανάπτυξης τομεακών πολιτικών για την υποστήριξη των στόχων ανθεκτικότητας και βιωσιμότητας της Ευρώπης όσον αφορά την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Οι εν λόγω δράσεις του ΕΧΕ θα πρέπει:

                              —

                              να αξιοποιούν προγράμματα-πλαίσια και μέσα έρευνας της Ένωσης, όπως οι αποστολές Ε&Κ, οι ευρωπαϊκές συμπράξεις, συμπεριλαμβανομένων των κοινοτήτων γνώσης και καινοτομίας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΚΓΚ του ΕΙΤ), οι πρωτοβουλίες κοινού προγραμματισμού, καθώς και άλλες δράσεις πέραν των ερευνητικών προγραμμάτων-πλαισίων της Ένωσης, όπως οι πολυμερείς συμμαχίες Ε&Κ·

                              —

                              να αντιμετωπίζουν νέες και συνεχιζόμενες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας και η διατήρηση της βιοποικιλότητας, η ενεργειακή και η ψηφιακή μετάβαση, η μετανάστευση, η ρύπανση από πλαστικά, ο καρκίνος, οι νόσοι που συνδέονται με την ηλικία και οι σπάνιες νόσοι ή οι απειλές για τη δημόσια υγεία, συμπεριλαμβανομένων των νεοεμφανιζόμενων ή επανεμφανιζόμενων λοιμωδών νόσων·

                              —

                              να βασίζονται στη συμβολή όλων των πεδίων της επιστήμης, καθιστώντας δυνατή την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση των προκλήσεων·

                              —

                              να λαμβάνουν υπόψη εμπειρίες από υφιστάμενες πρωτοβουλίες συντονισμού, όπως το στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών, τα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα, και το παράδειγμα της πρωτοβουλίας ERAvsCorona·

                  θ)

                  Συνέργειες με την εκπαίδευση και το θεματολόγιο δεξιοτήτων της Ευρώπης: Η Ε&Κ και η τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτελούν βασικούς παράγοντες καινοτομίας και δημιουργίας, διάδοσης και χρήσης γνώσεων. Οι δράσεις θα πρέπει:

                              —

                              να αναπτύσσουν, να στηρίζουν και να αξιοποιούν συνέργειες μεταξύ του ΕΧΕ και του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ιδίως μέσω ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ερευνητικών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών υποδομών, ενισχύοντας αμοιβαία τις πολιτικές ανοικτής επιστήμης και ανοικτής εκπαίδευσης, καθώς και του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας και των ΚΓΚ του ΕΙΤ·

                              —

                              να παρέχουν καθοδήγηση και στήριξη στα ενδιαφερόμενα μέρη για τη μετάβαση του συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με γνώμονα την αυξημένη συνεργασία, τη συμπεριληπτικότητα, την αριστεία και την ψηφιοποίηση, μεταξύ άλλων υποστηρίζοντας με συντονισμένο τρόπο σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο την περαιτέρω ανάπτυξη της πρωτοβουλίας «Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο» ως καταλύτη για σύγχρονα, συμπεριληπτικά και μελλοντοστραφή ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ένωση·

                              —

                              να αναπτύσσουν και να εφαρμόζουν πρωτοβουλίες με στόχο να παρέχουν στους ερευνητές όλες τις δεξιότητες που απαιτεί η αγορά εργασίας, και με στόχο την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση μέσω στοχευμένης κατάρτισης·

                  ι)

                  Συνέργειες με τομεακές πολιτικές και τη βιομηχανική πολιτική για την ενίσχυση των οικοσυστημάτων καινοτομίας: Η Ε&Κ και μια ευέλικτη βιομηχανία είναι κομβικής σημασίας για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας και την επίτευξη στρατηγικής αυτονομίας με παράλληλη διατήρηση μιας ανοικτής οικονομίας. Οι δράσεις θα πρέπει:

                              —

                              να αναπτύσσουν, να υποστηρίζουν και να αξιοποιούν τις συνέργειες μεταξύ του ΕΧΕ, διατομεακών πολιτικών και της επικαιροποιημένης βιομηχανικής στρατηγικής (1)·

                              —

                              να προωθούν τον συντονισμό πολιτικών και προγραμμάτων Ε&Κ για να στηρίζουν την ανάπτυξη ρηξικέλευθων και επαυξητικών καινοτομιών σε ολόκληρη την Ένωση, ιδίως μέσω έρευνας καθώς και υποδομών τεχνολογίας, ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας, συμπράξεων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», συμπεριλαμβανομένων των ΚΓΚ του ΕΙΤ, βιομηχανικών συμμαχιών, σημαντικών έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, κοινών πρωτοβουλιών συνεργατικών σχηματισμών, θεματικών πλατφορμών έξυπνης εξειδίκευσης και κοινών χαρτών πορείας για τη βιομηχανική τεχνολογία (από τη βασική έρευνα ως την ανάπτυξη) σε βασικούς στρατηγικούς τομείς, ειδικότερα σε αυτούς οι οποίοι σχετίζονται με τα βιομηχανικά οικοσυστήματα που προσδιορίζονται στην ανανεωμένη ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική·

                              —

                              να αναπτυχθούν από κοινού με τα κράτη μέλη, τον βιομηχανικό τομέα (συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων) και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς στους τομείς της Ε&Κ· και

                              —

                              να προσδιορίζουν συγκεκριμένους τομείς προτεραιότητας (ή αξιακές αλυσίδες προτεραιότητας) ώστε να συμβάλουν στην ευθυγράμμιση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων.

                  ια)

                  Ενεργός συμμετοχή των πολιτών και της κοινωνίας στην Ε&Κ σε όλες τους τις διαστάσεις: Η συμβολή των πολιτών και η ικανότητα άντλησης οφελών από τις απόψεις και τη συμβολή τους και προώθησης της συμμετοχής τους, θα ευαισθητοποιήσουν ως προς τα οφέλη και τον αντίκτυπο της Ε&Κ στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, θα εξασφαλίσουν μεγαλύτερη ποικιλία προσεγγίσεων όσον αφορά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών Ε&Κ, και θα καταστήσουν την Ε&Κ πιο σημαντική στην αντίληψη της κοινωνίας, διευκολύνοντας την αποδοχή και την οικονομική προσιτότητα νέων λύσεων·

         Ενίσχυση της πρόσβασης στην αριστεία στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας σε ολόκληρη την Ένωση και ενίσχυση των διασυνδέσεων μεταξύ των οικοσυστημάτων καινοτομίας σε ολόκληρη την Ένωση

                  ιβ)

                  Περισσότερες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις σε χώρες και περιφέρειες με χαμηλότερες επιδόσεις στον τομέα της Ε&Κ: Αποτελεσματική κινητοποίηση ενωσιακής και εθνικής χρηματοδότησης για επενδύσεις στην Ε&Κ, σε συνδυασμό με στήριξη και συνδρομή για την ανάληψη των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας·

                  ιγ)

                  Συνέργειες μεταξύ ενωσιακών, εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων χρηματοδότησης: Οι συνέργειες μεταξύ των χρηματοδοτικών προγραμμάτων της Ένωσης και των εθνικών και περιφερειακών μηχανισμών χρηματοδότησης του τομέα της Ε&Κ θα πρέπει να διέπονται από τις αξίες και τις αρχές που καθορίζονται στην παρούσα σύσταση και να ενθαρρύνονται, να εφαρμόζονται και να ενισχύονται, βάσει σαφών κατευθυντήριων γραμμών για την εφαρμογή τους, ιδίως όσον αφορά τις συνέργειες μεταξύ του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», της πολιτικής για τη συνοχή και του μηχανισμού ανθεκτικότητας και ανάκαμψης·

                  ιδ)

                  Αύξηση των συνεργατικών δεσμών και της ενσωμάτωσης, με βάση την αριστεία, των οργανισμών που διεξάγουν έρευνα από χώρες και εξόχως απόκεντρες περιοχές με χαμηλότερες επιδόσεις στον τομέα της Ε&Κ σε ευρωπαϊκά επιστημονικά δίκτυα και οικοσυστήματα καινοτομίας, πιο ισορροπημένη «κυκλοφορία εγκεφάλων» εντός του ΕΧΕ, κατάλληλες δεξιότητες και κατάρτιση για την ενίσχυση της πρόσβασης στην αριστεία·

         Προώθηση συντονισμένων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων έρευνας και καινοτομίας

                  ιε)

                  Υποστήριξη προκειμένου να λάβουν προτεραιότητα και να εξασφαλιστούν μακροπρόθεσμες επενδύσεις Ε&Κ και μεταρρυθμίσεις πολιτικής: Σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης (ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό), με βελτιωμένο διατομεακό συντονισμό και συμμετοχή, μεταξύ άλλων και με ρυθμιστικά δοκιμαστήρια και ρήτρες πειραματισμού. Ο σχεδιασμός, η εφαρμογή και η αξιολόγησή τους θα πρέπει να συμβαδίζουν ώστε να μεγιστοποιηθούν οι συνέργειες και ο αντίκτυπος·

                  ιστ)

                  Συντονισμός των επενδύσεων στον τομέα της Ε&Κ: Με υποστήριξη του προσδιορισμού και της υλοποίησης συντονισμένων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων προκειμένου να ενισχυθεί η διάσταση του ΕΧΕ σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης στην Ένωση και να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπός του προς όφελος των συστημάτων επιστήμης και καινοτομίας της Ένωσης· και με προώθηση της διαλειτουργικότητας των συστημάτων με βάση τα διδάγματα που έχουν αντληθεί από τον κοινό προγραμματισμό και τις ευρωπαϊκές ερευνητικές υποδομές.

            ΙΙΙ.   Προτεραιότητα στις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις

                  3.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις που εξυπηρετούν τις προτεραιότητες του ΕΧΕ και να παράσχουν τις προϋποθέσεις και τη στήριξη που απαιτούνται για την ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων στον τομέα της Ε&Κ σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, θέτοντας οικειοθελώς ρεαλιστικούς αλλά φιλόδοξους εθνικούς στόχους για τις επενδύσεις και τις εκβάσεις της Ε&A, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών συνθηκών:

                              α)

                              οι δημόσιες δαπάνες για Ε&A και οι ιδιωτικές επενδύσεις σε Ε&Κ απαιτούν κατάλληλο πολιτικό και κανονιστικό πλαίσιο για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητάς τους και τη διασφάλιση οικονομικού και κοινωνικού αντικτύπου· αντιστρόφως, η μεταρρύθμιση του πλαισίου πολιτικής για την Ε&Κ ή η εφαρμογή ενός μετασχηματιστικού θεματολογίου απαιτεί την κινητοποίηση κατάλληλων πόρων (π.χ. χρηματοδότηση, ανθρώπινοι πόροι, δεξιότητες, ερευνητικές θέσεις) για την προώθηση της αλλαγής και τη βελτίωση των επιδόσεων και των αποτελεσμάτων του συστήματος Ε&Κ·

                              β)

                              οι επενδυτικοί στόχοι Ε&A όχι μόνο δίνουν ώθηση στον συνολικό ρυθμό αύξησης των δαπανών για Ε&A, αλλά και αντικατοπτρίζουν πιο ποιοτικούς στόχους σε επίπεδο επιστημονικών, τεχνολογικών, κοινωνικών ή βιομηχανικών προσανατολισμών· αυτό ισχύει ιδίως για τις δημόσιες δαπάνες για Ε&A που στηρίζουν τις προτεραιότητες του ΕΧΕ, συμπεριλαμβανομένων των μεταρρυθμίσεων των εθνικών και περιφερειακών συστημάτων Ε&Κ, μιας βιώσιμης και ανταγωνιστικής οικονομίας και της διττής μετάβασης.

                  4.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί σε επίπεδο Ένωσης για επενδύσεις ύψους 3 % του ΑΕΠ της Ένωσης για Ε & Α, καθορίζοντας οικειοθελώς εθνικούς στόχους για τις συνολικές δαπάνες τους για Ε & Α.

                  5.

                  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσανατολίσουν τη στρατηγική προς την επίτευξη των εθνικών στόχων τους για τις συνολικές δαπάνες για Ε&Κ καθορίζοντας οικειοθελώς εθνικούς επιμέρους στόχους, για παράδειγμα όσον αφορά:

                              α)

                              τις προβλεπόμενες δημόσιες δαπάνες για Ε&A, εκφραζόμενες ως ποσοστό του ΑΕΠ·

                              β)

                              το ποσοστό των εθνικών δημόσιων δαπανών για Ε&A που έχει δεσμευτεί για κοινά προγράμματα και πρωτοβουλίες, ερευνητικές υποδομές και ευρωπαϊκές συμπράξεις·

                              γ)

                              την αναμενόμενη αύξηση των συνολικών δαπανών για Ε&A, για όσα κράτη μέλη υπολείπονται του μέσου όρου των δαπανών της Ένωσης για Ε&A, εκφραζόμενη ως ποσοστού του ΑΕΠ.

                  6.

                  Τα κράτη μέλη σημειώνουν τις προτάσεις της Επιτροπής να συμπεριληφθεί ένας νέος στόχος δημόσιας προσπάθειας 1,25 % του ΑΕγχΠ της Ένωσης που θα πρέπει να επιτευχθεί από τα κράτη μέλη έως το 2030 με συντονισμένο τρόπο από την Ένωση, και δύο νέοι εθελοντικοί στόχοι για τα κράτη μέλη να δεσμεύσουν το 5 % της εθνικής δημόσιας χρηματοδότησης Ε & Α σε κοινά προγράμματα και ευρωπαϊκές εταιρικές σχέσεις έως το 2030 και να αυξήσουν κατά 50 % τις επενδύσεις Ε & Α σε εκείνα τα κράτη μέλη που βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο έντασης Ε & Α της Ένωσης.

            IV.   Συντονισμός και παρακολούθηση των πολιτικών

                  7.

                  Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν ενισχυμένο μηχανισμό συντονισμού, ώστε να εξασφαλιστεί πρόοδος ως προς τις προτεραιότητες του ΕΧΕ. Τούτο θα πρέπει να περιλαμβάνει συντονισμό και στήριξη σε επίπεδο Ένωσης, από τα στάδια του στρατηγικού προγραμματισμού και σχεδιασμού έως τα στάδια της υλοποίησης και της παρακολούθησης, μέσω μιας σειράς απλούστερων και λιγότερο επαχθών εργαλείων και διαδικασιών πολιτικής:

                              —

                              κοινό θεματολόγιο πολιτικής για τον ΕΧΕ, εγκριθέν από το Συμβούλιο, το οποίο καθορίζει τις δράσεις του ΕΧΕ που πρόκειται να υλοποιηθούν από κοινού και οικειοθελώς κατά τρόπο συντονισμένο και ευέλικτο, χωρίς να αυξηθεί η διοικητική επιβάρυνση των κρατών μελών, προκειμένου να υποστηριχθούν οι αρχές για την Ε&Κ και οι προτεραιότητες του ΕΧΕ που καθορίζονται στην παρούσα σύσταση και να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις ενώπιον των οποίων βρίσκονται οι κοινότητες Ε&Κ σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο και η ευρύτερη κοινωνία στο σύνολό της. Το θεματολόγιο πολιτικής για τον ΕΧΕ θα πρέπει να είναι σαφές και εφαρμόσιμο και να προσδίδει πραγματική ενωσιακή προστιθέμενη αξία, καθορίζοντας και περιγράφοντας κάθε δράση ενόψει της εφαρμογής του (σε επίπεδο Ένωσης και/ή σε εθνικό επίπεδο)·

                              —

                              ειδικά προσαρμοσμένη εθνική διαδικασία ή μέσο πολιτικής, που θα χρησιμοποιείται σε οικειοθελή βάση από κάθε κράτος μέλος, π.χ. με τη μορφή στρατηγικής, εθνικού σχεδίου δράσης ή χάρτη πορείας για τον ΕΧΕ, για τον προσδιορισμό τρεχόντων ή προγραμματισμένων μέτρων σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο που συμβάλλουν στην υλοποίηση του θεματολογίου πολιτικής για τον ΕΧΕ και σε άλλους τομείς προτεραιότητας για κοινή δράση·

                              —

                              ειδική διαδικτυακή πλατφόρμας πολιτικής για τον ΕΧΕ, φιλική προς τον χρήστη, σχετικά με την παροχή πληροφοριών σχετικά με i) την εφαρμογή του θεματολογίου πολιτικής για τον ΕΧΕ σε ενωσιακό και σε εθνικό επίπεδο και ii) άλλες συναφείς επενδύσεις, μεταρρυθμίσεις και δραστηριότητες που υποστηρίζουν τις αρχές και τους τομείς προτεραιότητας του ΕΧΕ, όπως καθορίζονται στην παρούσα σύσταση. Η διαδικτυακή πλατφόρμα πολιτικής για τον ΕΧΕ θα πρέπει να βασίζεται σε υφιστάμενους πόρους και εργαλεία και να μειώνει τη διοικητική επιβάρυνση για τα κράτη μέλη και την Επιτροπή.

                  8.

                  Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα πρέπει να εφαρμόσουν ενισχυμένο μηχανισμό παρακολούθησης, ώστε να εξασφαλίζεται η κατάλληλη βάση για τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής στον ΕΧΕ και να παρέχονται στοιχεία και αναλύσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Ο μηχανισμός αυτός θα πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής:

                              —

                              Πίνακα αποτελεσμάτων ΕΧΕ για την παρακολούθηση της προόδου ως προς την επίτευξη των στόχων του ΕΧΕ σε ενωσιακό επίπεδο, και έναν πιο αναλυτικό πίνακα αποτελεσμάτων για την παρακολούθηση της προόδου ως προς την επίτευξη των στόχων του ΕΧΕ σε εθνικό επίπεδο, μέσω ενός πλούσιου συνδυασμού συναφών δεικτών για τις εισροές, τις εκβάσεις και τον αντίκτυπο καθώς και ποιοτικών αναλύσεων που λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες των κρατών μελών και που σχετίζονται με τις προτεραιότητες του ΕΧΕ. Ο πίνακας αποτελεσμάτων ΕΧΕ θα πρέπει να επικαιροποιείται τακτικά. Ο πίνακας αποτελεσμάτων ΕΧΕ θα πρέπει να αξιολογεί τη συνολική ενοποίηση και τη συλλογική πρόοδο των προτεραιοτήτων του ΕΧΕ και θα πρέπει να παρουσιάζει συγκεντρωτικά δεδομένα μόνο σε επίπεδο Ένωσης·

                              —

                              Τακτικούς διαλόγους πολιτικής μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής —τόσο σε διμερές όσο και σε πολυμερές επίπεδο— για την ενεργό αξιολόγηση και καθοδήγηση της εφαρμογής του θεματολογίου πολιτικής για τον ΕΧΕ, ιδίως μέσω ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών και διαδικασιών αμοιβαίας μάθησης, οι οποίοι θα πραγματοποιούνται και στο φόρουμ του ΕΧΕ, ανεξάρτητα από άλλους διαλόγους πολιτικής στο πλαίσιο της Επιτροπής Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και Καινοτομίας. Η Επιτροπή θα παράσχει περαιτέρω υποστήριξη μέσω του μηχανισμού υποστήριξης πολιτικής του προγράμματος «Ορίζων» και του Μέσου Τεχνικής Υποστήριξης.

                  9.

                  Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα πρέπει να ανταλλάσσουν πληροφορίες, μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας πολιτικής για τον ΕΧΕ, σχετικά με τις υφιστάμενες και τις σχεδιαζόμενες πολιτικές και προγράμματά τους που συμβάλλουν στην υλοποίηση του θεματολογίου πολιτικής για τον ΕΧΕ και συνεισφέρουν ευρύτερα στις αρχές και τις προτεραιότητες που καθορίζονται στην παρούσα σύσταση.

                  10.

                  Η Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάζει την εφαρμογή του θεματολογίου πολιτικής για τον ΕΧΕ κάθε δεκαοκτώ μήνες και να εκδίδει έκθεση που θα εξετάζεται από το Συμβούλιο σχετικά με την πορεία της εφαρμογής του, προκειμένου να καθοδηγεί αναλόγως το τρέχον θεματολόγιο πολιτικής για τον ΕΧΕ και να προετοιμάζει τις επανεξετάσεις και επικαιροποιήσεις του οι οποίες θα συζητούνται και θα εγκρίνονται από το Συμβούλιο. Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλλει ετησίως σε κάθε κράτος μέλος έκθεση σχετικά με την πρόοδό του, προς υποστήριξη των τακτικών διαλόγων πολιτικής μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής.

            V.   Επανεξέταση

                  11.

                  Το Συμβούλιο θα πρέπει να επαναξιολογεί τους τομείς προτεραιότητας για κοινή δράση, που καθορίζονται στη σύσταση (2), το αργότερο κάθε έξι έτη μετά την έκδοση της παρούσας σύστασης.

         Βρυξέλλες, 26 Νοεμβρίου 2021.

               Για το Συμβούλιο

               Η Πρόεδρος

            S. KUSTEC

         (1)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Επικαιροποίηση της νέας βιομηχανικής στρατηγικής του 2020: προς μια ισχυρότερη ενιαία αγορά για την ανάκαμψη της Ευρώπης».


title: Σύσταση του Συμβουλίου της 29ης Νοεμβρίου 2021 σχετικά με τη μικτή μάθηση για πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς 2021/C 504/03

text:
               14.12.2021

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               C 504/21

      ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
      της 29ης Νοεμβρίου 2021
      σχετικά με τη μικτή μάθηση για πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς
      (2021/C 504/03)
      ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
      Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως τα άρθρα 165 και 166,
      Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
      ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ:

                  1.

                  Η πανδημία της νόσου COVID-19 έπληξε τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και τους άσκησε πρωτοφανή πίεση παγκοσμίως και σε ολόκληρη την Ένωση. Οι κοινωνικοί περιορισμοί επέφεραν σημαντικές αλλαγές στη διδασκαλία και τη μάθηση, καθώς και στην επικοινωνία και τη συνεργασία εντός των κοινοτήτων εκπαίδευσης και κατάρτισης (1). Είχαν αντίκτυπο στους εκπαιδευόμενους, τις οικογένειές τους, τους εκπαιδευτικούς, τους εκπαιδευτές και τους επικεφαλής εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, καθώς και σε επαγγελματίες της κοινότητας που υποστηρίζουν την εκπαίδευση, όπως οι κοινωνικοί λειτουργοί, οι ψυχολόγοι, άλλοι ειδικοί παροχής συμβουλών, οι επαγγελματίες του τομέα της υγείας και οι εκπαιδευτικοί σε θέματα πολιτισμού. Τα κράτη μέλη μπόρεσαν να κινητοποιήσουν γρήγορα την εφαρμογή λύσεων και την υποστήριξη της εξ αποστάσεως μάθησης, χρησιμοποιώντας σε πολλές περιπτώσεις τις ψηφιακές τεχνολογίες. Αντλήθηκαν ωφέλιμα διδάγματα σχετικά με τις νέες δυνατότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της σημαντικής ενίσχυσης των ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων των εκπαιδευτικών και των στενότερων δεσμών μεταξύ των σχολείων και της ευρύτερης κοινότητας. Ωστόσο, πολλά κράτη μέλη αντιμετώπισαν αδυναμίες εντός του συστήματος, με ευρεία έλλειψη ετοιμότητας και πόρων για τη μετάβαση προς μια διαφορετική προσέγγιση στη διδασκαλία και τη μάθηση, γεγονός το οποίο ανέδειξε και επιδείνωσε τις υφιστάμενες ανισότητες, τα χάσματα και τις ανάγκες (2). Τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να αντιμετωπίσουν τις αδυναμίες αυτές και να βελτιώσουν την ανθεκτικότητά τους, ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα και να προσαρμόζονται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες στο μέλλον.

                  2.

                  Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου για την αντιμετώπιση της κρίσης της νόσου COVID-19 στην εκπαίδευση και την κατάρτιση καλούνται τα κράτη μέλη να «επανεκκινήσουν τις δραστηριότητες μάθησης και διδασκαλίας διά ζώσης», και επιπλέον να παρέχουν δυνατότητες «για εξ αποστάσεως, ψηφιακή και συνδυαστική μάθηση», δίδοντας παράλληλα «επιπλέον προσοχή στη διασφάλιση ίσων ευκαιριών». Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ψηφιακή εκπαίδευση στις κοινωνίες γνώσης (3) της Ευρώπης καλείται επιπλέον η Επιτροπή «να δώσει συνέχεια, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και βάσει τεκμηρίωσης», στα προαναφερόμενα συμπεράσματα, «με στόχο την κοινή αντίληψη των προσεγγίσεων, σε ενωσιακό επίπεδο, για αποτελεσματικές, χωρίς αποκλεισμούς και συμμετοχικές διαδικασίες εξ αποστάσεως μάθησης».

                  3.

                  Το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027 σκιαγραφεί το όραμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια υψηλής ποιότητας, χωρίς αποκλεισμούς και προσβάσιμη ψηφιακή εκπαίδευση στην Ευρώπη. Είναι μια πρόσκληση για δράση για ισχυρότερη συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να αντληθούν διδάγματα από την πανδημία COVID-19 και να καταστούν τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης κατάλληλα για την ψηφιακή εποχή. Υπογραμμίζει τη δυνατότητα της τεχνολογίας να διευκολύνει μια περισσότερο προσβάσιμη, ευέλικτη, εξατομικευμένη και επικεντρωμένη στους εκπαιδευόμενους μάθηση. Επιδιώκει να αντιμετωπίσει τις ανισότητες στην εκπαίδευση και την κατάρτιση όταν υπάρχει έλλειψη ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων, πρόσβασης σε κατάλληλα εργαλεία και αξιόπιστης διαδικτυακής συνδεσιμότητας. Τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της ψηφιακής ικανότητας στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης.

                  4.

                  Ένας από τους στόχους του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης είναι η προώθηση της ανάπτυξης ικανοτήτων, με σκοπό «να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό της εκπαίδευσης και του πολιτισμού ως κινητήριων δυνάμεων για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την κοινωνική δικαιοσύνη, την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, καθώς και ως μέσων για να βιώσουν την ευρωπαϊκή ταυτότητα σε όλη της την πολυμορφία» (4). Το ψήφισμα του Συμβουλίου περί στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης προς τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και πέραν αυτού (2021-2030) (5) ορίζει, ως κύριο στόχο της ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, την υποστήριξη της περαιτέρω ανάπτυξης των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στα κράτη μέλη, τα οποία αποσκοπούν στη διασφάλιση της προσωπικής, κοινωνικής και επαγγελματικής ολοκλήρωσης όλων των πολιτών, προάγοντας παράλληλα τις δημοκρατικές αξίες, την ισότητα, την κοινωνική συνοχή, την ενεργό συμμετοχή στα κοινά και τον διαπολιτισμικό διάλογο, καθώς και τη βιώσιμη οικονομική ευημερία, την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και την απασχολησιμότητα.

                  5.

                  Ως πρώτη αρχή στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (6) αναφέρεται ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, κατάρτιση και διά βίου μάθηση, προκειμένου να διατηρήσει και να αποκτήσει δεξιότητες που θα του επιτρέψουν να συμμετέχει πλήρως στην κοινωνία και να διαχειρίζεται με επιτυχία τις αλλαγές στην αγορά εργασίας. Η αρχή 11 του πυλώνα προβλέπει ότι τα παιδιά από μειονεκτούντα περιβάλλοντα έχουν δικαίωμα σε ειδικά μέτρα για την ενίσχυση της ισότητας των ευκαιριών. Η αποτελεσματική εφαρμογή αυτών των αρχών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αποφασιστικότητα και τη δράση των κρατών μελών. Οι δράσεις σε επίπεδο ΕΕ μπορούν να συμπληρώσουν τις εθνικές δράσεις και η Επιτροπή παρουσίασε τη δική της συμβολή στο σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (7).

                  6.

                  Το ευρωπαϊκό θεματολόγιο δεξιοτήτων (8) καθορίζει δράσεις που βοηθούν άτομα και επιχειρήσεις να αναπτύξουν περισσότερες και καλύτερες δεξιότητες και να τις χρησιμοποιήσουν, ενισχύοντας τη βιώσιμη ανταγωνιστικότητα και αναπτύσσοντας ανθεκτικότητα για αντίδραση σε κρίσεις, με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν κατά την πανδημία COVID-19· προτείνει επίσης την προαγωγή της εκπαίδευσης STEM (θετικές επιστήμες, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά) σε δράσεις έρευνας και καινοτομίας.

                  7.

                  Η σύσταση του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκής εγγύησης για τα παιδιά (9) καλεί τα κράτη μέλη να εγγυηθούν αποτελεσματική και δωρεάν πρόσβαση στην εκπαίδευση και τις σχολικές δραστηριότητες για τα παιδιά που έχουν ανάγκη (δηλαδή κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό). Η στρατηγική της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού (10) απαιτεί τη διαμόρφωση ποιοτικής εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς.

                  8.

                  Σε έναν ραγδαία μεταβαλλόμενο και ιδιαίτερα διασυνδεδεμένο κόσμο, κάθε άτομο χρειάζεται ευρύ φάσμα ικανοτήτων που θα πρέπει να αναπτύσσει συνεχώς καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Οι βασικές ικανότητες, όπως ορίζονται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς σχετικά με τις βασικές ικανότητες για τη διά βίου μάθηση (11), αποσκοπούν στο να θέσουν τα θεμέλια για την επίτευξη περισσότερο ισότιμων και πιο δημοκρατικών κοινωνιών. Ανταποκρίνονται στην ανάγκη για βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς και για κοινωνική συνοχή και περαιτέρω καλλιέργεια της δημοκρατικής νοοτροπίας.

                  9.

                  Η σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τις βασικές ικανότητες της διά βίου μάθησης (12) αναφέρει ότι η ανάπτυξη ικανοτήτων διευκολύνεται με την προώθηση ποικίλων προσεγγίσεων και περιβαλλόντων μάθησης, συμπεριλαμβανομένης της κατάλληλης χρήσης των ψηφιακών τεχνολογιών· με την παροχή υποστήριξης προς το εκπαιδευτικό προσωπικό και προς άλλα ενδιαφερόμενα μέρη που στηρίζουν τις μαθησιακές διαδικασίες, μεταξύ άλλων τις οικογένειες· με την υποστήριξη και περαιτέρω ανάπτυξη της αξιολόγησης και επικύρωσης των βασικών ικανοτήτων που αποκτώνται σε διαφορετικά περιβάλλοντα και με την ενίσχυση της συνεργασίας στο πλαίσιο της εκπαίδευσης και μεταξύ των πλαισίων εκπαίδευσης, κατάρτισης και μάθησης σε όλα τα επίπεδα και σε διαφορετικά πεδία.

                  10.

                  Η σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ) για βιώσιμη ανταγωνιστικότητα, κοινωνική δικαιοσύνη και ανθεκτικότητα (13) προτείνει ένα εκσυγχρονισμένο πολιτικό όραμα της ΕΕ για την ΕΕΚ, το οποίο συμπεριλαμβάνει την ψηφιοποίησή της και τη χρήση της μικτής μάθησης. Στη δήλωση του Όσναμπρυκ σχετικά με την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση ως καταλύτη ανάκαμψης και δίκαιης μετάβασης στην ψηφιακή και την πράσινη οικονομία αναφέρεται ότι η ψηφιακή μάθηση μπορεί να έχει σημαντική και συμπληρωματική συμβολή (14).

                  11.

                  Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου για τους Ευρωπαίους εκπαιδευτικούς και εκπαιδευτές για το μέλλον (15) αναγνωρίζουν ότι οι εκπαιδευτικοί, οι εκπαιδευτές και οι διευθυντές σχολείων αποτελούν την απαραίτητη κινητήρια δύναμη της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και θα πρέπει να συμμετέχουν στη δημιουργία των πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης, με αυτονομία στην εφαρμογή αυτών των πολιτικών στην πράξη, αλλά χρειάζονται επίσης την υποστήριξη μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης για την αρχική εκπαίδευση, την εισαγωγή στο επάγγελμα και τη συνεχή επαγγελματική ανάπτυξη.

                  12.

                  Η πανδημία έχει αυξήσει την παραδοσιακή ανησυχία για τη σωματική, ψυχική και συναισθηματική ευεξία των παιδιών και των νέων. Όλα τα παιδιά και οι νέοι θα πρέπει να λαμβάνουν την υποστήριξη που χρειάζονται ώστε να απολαμβάνουν υγιεινό και δραστήριο τρόπο ζωής (16), με την ενθάρρυνση καλών συνηθειών διά βίου, και θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε αθλητικές και άλλες σωματικές δραστηριότητες, οι οποίες ενισχύουν τις κινητικές δεξιότητες και τονώνουν την ψυχική και συναισθηματική ευεξία. Τα παιδιά και οι νέοι χρειάζονται επίσης υποστήριξη για την ψυχική και συναισθηματική τους ευεξία κατά τη διάρκεια της μάθησης, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα μαθησιακά καθήκοντα υπό αυξημένη πίεση και την κατανόηση της ασφαλούς και υπεύθυνης συμπεριφοράς στο διαδίκτυο (17). Απαιτείται επίσης στήριξη προς όσους εκπαιδευόμενους περνούν παρατεταμένες χρονικές περιόδους μακριά από την υποστήριξη των οικογενειών τους, των ομοτίμων ή του προσωπικού των σχολείων. Σημασία έχει επίσης ο προσδιορισμός των τομέων που χρειάζονται βελτίωση και αποκατάσταση για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων μαθησιακών απωλειών και επιπτώσεων στην ευεξία.

                  13.

                  Αναγνωρίζοντας μεν πλήρως την αξία της διά ζώσης μάθησης, η μάθηση με διαφορετικούς τρόπους και σε διαφορετικά περιβάλλοντα, συμπεριλαμβανομένων του σχολικού χώρου, του σπιτιού, των υπαίθριων χώρων, των πολιτιστικών χώρων, των χώρων εργασίας και του ψηφιακού περιβάλλοντος, μπορεί να παρακινήσει παιδιά και νέους να βελτιώσουν την ευρεία ανάπτυξη των ικανοτήτων τους. Αυτό με τη σειρά του μπορεί να τα βοηθήσει να κατανοήσουν τη συνάφεια της επίσημης εκπαίδευσης και κατάρτισης με τη ζωή τους στην κοινωνία και να τους δώσει κίνητρο για μεγαλύτερη δραστήρια συμμετοχή σε τοπικές και παγκόσμιες προκλήσεις, για παράδειγμα όσες σχετίζονται με τη βιωσιμότητα, το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή.

                  14.

                  Η εκπαίδευση αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και δικαίωμα του παιδιού. Πρέπει να διασφαλίζεται η πρόσβαση σε αυτήν, ανεξάρτητα από το περιβάλλον στο οποίο πραγματοποιείται —στον χώρο του σχολείου, άλλα φυσικά περιβάλλοντα, εξ αποστάσεως ή με συνδυασμό όλων αυτών— και ανεξάρτητα από τις διάφορες προσωπικές και κοινωνικές συνθήκες των εκπαιδευομένων. Πέρα από την πανδημία, και αναγνωρίζοντας παράλληλα απολύτως την αξία που έχουν η μάθηση στον χώρο του σχολείου και η διά ζώσης μάθηση, οι προσεγγίσεις μικτής μάθησης αποτελούν ευκαιρία για τη βελτίωση της ποιότητας, της συνάφειας και της συμμετοχικότητας της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, για παράδειγμα με την καλύτερη παροχή μάθησης σε αγροτικές και απόμερες περιοχές, μεταξύ άλλων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές και τις νησιωτικές κοινότητες, καθώς και για άλλους εκπαιδευόμενους που ενδέχεται (προσωρινά) να μην έχουν συνεχή παρουσία στον χώρο του σχολείου, όπως είναι: μέλη κοινοτήτων νομάδων ή μετακινούμενοι εργαζόμενοι· νεαροί φροντιστές· άτομα με προβλήματα υγείας ή που διαμένουν σε νοσοκομεία και κέντρα φροντίδας· συμμετέχοντες σε προπόνηση υψηλών επιδόσεων· και όσοι συμμετέχουν σε επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση ή εργάζονται επ’ αμοιβή. Όλα τα περιβάλλοντα και τα εργαλεία θα πρέπει να είναι εξίσου προσιτά σε μειονοτικές ομάδες, παιδιά και νέους με αναπηρίες και άτομα προερχόμενα από κοινωνικοοικονομικώς μειονεκτούντα περιβάλλοντα και να μην επιφέρουν διακρίσεις ή διαχωρισμούς.

                  15.

                  Οι προσεγγίσεις μικτής μάθησης αναγνωρίζουν την αξία του σχολείου ως κοινού χώρου προσωπικής και κοινωνικής αλληλεπίδρασης, κάτι το οποίο είναι σημαντικό για τη μάθηση ως τρόπο κατανόησης και αντίληψης του κόσμου. Τόσο η αρχιτεκτονική του σχολείου όσο και ο σχεδιασμός του σχολικού χώρου είναι σημαντικά από αυτήν την άποψη.

                  16.

                  Οι προσεγγίσεις μικτής μάθησης μπορούν να ενισχύσουν την ευρεία ανάπτυξη ικανοτήτων χάρη στην ποικιλία μαθησιακών καθηκόντων και εργαλείων που μπορούν να περιλαμβάνουν. Η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένης της σύνδεσης συσκευών στο διαδίκτυο, μπορεί να διευκολύνει την αλληλεπίδραση του εκπαιδευομένου με άλλους εκπαιδευόμενους, προγράμματα μάθησης και άλλες πηγές πληροφοριών, αλλά και να στηρίξει τη δια ζώσης μάθηση και τη μάθηση σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Η απόκτηση ψηφιακών ικανοτήτων και ικανοτήτων σε θέματα δεδομένων μπορεί να διευκολυνθεί με τις προσεγγίσεις μικτής μάθησης. Η συμπληρωματική χρήση επιστημονικού εξοπλισμού, ανοικτών εκπαιδευτικών πόρων, εργαλείων χειροτεχνίας, αντικειμένων καθημερινής χρήσης, δημοσιευμένων κειμένων και εργαλείων γραφής και εικαστικών τεχνών, μπορεί να υποστηρίξει τη δημιουργικότητα και την προσωπική έκφραση, τόσο ατομικά όσο και συλλογικά.

                  17.

                  Οι προσεγγίσεις μικτής μάθησης απαιτούν συνεκτική προσέγγιση σε ολόκληρο το σύστημα, ώστε να δημιουργηθούν πρόσφορες συνθήκες. Αυτό συνεπάγεται τη συμμετοχή επαγγελματιών με διαφορετικά πεδία εμπειρογνωσίας και την προαγωγή της συνεργασίας με την κοινότητα, κάτι το οποίο ενθαρρύνει την κοινή ευθύνη για την ανάπτυξη των παιδιών και των νέων. Η αποτελεσματικότητα των συστηματικών μέτρων για την υποστήριξη των προσεγγίσεων μικτής μάθησης θα βασίζεται επίσης στη διάρθρωση και τη στήριξη των σχέσεων μεταξύ των διαφόρων στοιχείων του οικοσυστήματος, μεταξύ των τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών εκπαίδευσης και κατάρτισης· της βιομηχανίας εκπαιδευτικών πόρων (παροχή τεχνολογίας, εκδόσεις και λοιπός εξοπλισμός προγραμμάτων σπουδών)· των ιδρυμάτων έρευνας, εκπαίδευσης και κατάρτισης· των κοινοτήτων· των οργανώσεων και πρωτοβουλιών της κοινωνίας των πολιτών· καθώς και των ίδιων των οικογενειών και των εκπαιδευομένων, ανεξάρτητα από τις ανάγκες ή τα επίπεδα ικανοτήτων τους.

                  18.

                  Οι προσεγγίσεις μικτής μάθησης αποτελούν ευρέως καθιερωμένη πρακτική στην αρχική επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (18)· ωστόσο, οι περιορισμοί λόγω της πανδημίας έθεσαν υπό δοκιμασία την ικανότητα των ιδρυμάτων και των οργανισμών να παρέχουν μάθηση στον χώρο εργασίας και να διατηρούν επαφή με τους εκπαιδευτές και τους καθοδηγητές, ενώ παράλληλα είχαν αντίκτυπο και στην παροχή προγραμμάτων μαθητείας. Η μείωση της πρόσβασης σε πρακτικές εμπειρίες υπογράμμισε τη γνωστή ανάγκη για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση να αξιοποιήσουν την ψηφιακή τεχνολογία, ήτοι μεταξύ άλλων τις ψηφιακές συσκευές και τις πλατφόρμες μάθησης, τα ηλεκτρονικά χαρτοφυλάκια και την επαυξημένη και την εικονική πραγματικότητα για προσομοιώσεις. Ενίσχυσε επίσης την ανάγκη κατανόησης και συντονισμού του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι ψηφιακές τεχνολογίες για τη μάθηση σε διαφορετικά περιβάλλοντα (π.χ. επί τόπου στο σχολείο ή κατά τη διάρκεια πρακτικής άσκησης), προκειμένου να προετοιμαστούν οι εκπαιδευόμενοι για τη ζωή και τη μελλοντική αγορά εργασίας.

                  19.

                  Η σημασία και η συνάφεια της μη τυπικής μάθησης είναι εμφανείς από τις εμπειρίες που αποκτώνται μέσω της εργασίας στον τομέα της νεολαίας, της εθελοντικής εργασίας και της συμμετοχής σε πολιτιστικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένου του μαζικού αθλητισμού. Η μη τυπική μάθηση παίζει σημαντικό ρόλο στη στήριξη της ανάπτυξης βασικών διαπροσωπικών, επικοινωνιακών, γνωστικών και προσωπικών δεξιοτήτων, όπως η δημιουργικότητα, οι οποίες διευκολύνουν τη μετάβαση των νέων στην ενήλικη ζωή, την ενεργό συμμετοχή στα κοινά και την επαγγελματική ζωή (19). Ο προσδιορισμός νέων τρόπων μάθησης συνεπάγεται καλύτερη συνεργασία μεταξύ των τυπικών και των μη τυπικών περιβαλλόντων μάθησης (20).

                  20.

               Η παρούσα σύσταση σέβεται πλήρως τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Αναγνωρίζει ότι το επίπεδο αυτονομίας των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης παρουσιάζει σημαντική ποικιλία από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Σε ορισμένα κράτη μέλη, τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, τα ιδρύματα εκπαίδευσης εκπαιδευτικών, καθώς και οι εκπαιδευτικοί και οι εκπαιδευτές, διαθέτουν μεγάλο βαθμό αυτονομίας. Η σύσταση θα εφαρμοστεί σύμφωνα με τις εθνικές συνθήκες.
            Λαμβάνοντας υπόψη τον ακόλουθο ορισμό της «μικτής μάθησης»:
      Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης, η μικτή μάθηση στην τυπική εκπαίδευση και κατάρτιση περιλαμβάνει μια ποικιλία προσεγγίσεων και νοείται ως ένα σχολείο (στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης), ένας εκπαιδευτικός και εκπαιδευτής ή εκπαιδευόμενος που υιοθετεί περισσότερες από μία προσεγγίσεις στη μαθησιακή διαδικασία:

                  —

                  συνδυάζοντας τον χώρο του σχολείου και άλλα φυσικά περιβάλλοντα μακριά από τον χώρο του σχολείου (είτε με την παρουσία εκπαιδευτικού/εκπαιδευτή είτε με φυσική ή/και χρονική απόσταση κατά την εξ αποστάσεως μάθηση)·

                  —

                  συνδυάζοντας διαφορετικά μαθησιακά εργαλεία που μπορεί να είναι ψηφιακά (συμπεριλαμβανομένης της διαδικτυακής μάθησης) και μη ψηφιακά.

            Οι εκπαιδευτικοί, οι εκπαιδευτές και τα σχολεία, με βάση την επαγγελματική παιδαγωγική κρίση τους, επιλέγουν και διευκολύνουν τη χρήση αυτών των προσεγγίσεων στο πλαίσιο συμμετοχικών και αποτελεσματικών μαθησιακών καθηκόντων που υποστηρίζουν την ευρεία ανάπτυξη ικανοτήτων, ανάλογα με την ηλικία, τις ικανότητες και τις συνθήκες των εκπαιδευομένων και τα επιδιωκόμενα μαθησιακά αποτελέσματα.

         Άλλα φυσικά περιβάλλοντα μπορεί να περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, αφενός: το σπίτι· νοσοκομεία (όταν πρόκειται για άρρωστα ή τραυματισμένα παιδιά)· και αφετέρου, πολιτιστικά ιδρύματα και ιδρύματα διαφύλαξης της συλλογικής μνήμης· γεωργικές εκμεταλλεύσεις, επιχειρήσεις και άλλους χώρους εργασίας· τη φύση και υπαίθριους χώρους· χώρους αθλητισμού και νεολαίας.

         Η εξ αποστάσεως μάθηση ορίζεται ως η μάθηση κατά την οποία ο εκπαιδευτικός/εκπαιδευτής και ο εκπαιδευόμενος βρίσκονται σε φυσική ή/και χρονική απόσταση, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών συνθηκών.

         Η διαδικτυακή μάθηση ορίζεται ως η μάθηση που πραγματοποιείται με τη χρήση ψηφιακής τεχνολογίας για τη σύνδεση διαφορετικών συσκευών και τη διευκόλυνση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ του εκπαιδευόμενου και των εκπαιδευτικών, των εκπαιδευτών ή άλλου εκπαιδευτικού προσωπικού ή άλλων εκπαιδευόμενων, με στόχο την απόκτηση μαθησιακού περιεχομένου ή άλλων πληροφοριών για να επιτευχθούν οι σκοποί των προγραμμάτων μάθησης.
      Στα ψηφιακά μαθησιακά εργαλεία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων: διαδραστικοί πίνακες και συσκευές προβολής για συνεργασία στην αίθουσα διδασκαλίας· φορητές συσκευές, ταμπλέτες και φορητοί υπολογιστές (λάπτοπ) με εφαρμογές για τον σχεδιασμό, την έρευνα και την κοινοχρησία εργασιών· τηλεόραση και ραδιόφωνο για την παρακολούθηση προγραμμάτων· και εργαλεία και εφαρμογές επαυξημένης και εικονικής πραγματικότητας για μεγαλύτερη διαδραστικότητα. Τα ψηφιακά μαθησιακά εργαλεία δεν χρειάζεται απαραιτήτως να συνδέονται με το διαδίκτυο,
      ΣΥΝΙΣΤΑ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ:

                  1.

                  Με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν στο πλαίσιο της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19, να υποστηρίξουν την ανάκαμψη και την ετοιμότητα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, αντιμετωπίζοντας τις συνέπειες της πανδημίας για τους εκπαιδευόμενους, τους εκπαιδευτικούς, τους εκπαιδευτές και το λοιπό εκπαιδευτικό προσωπικό, να αναπτύξουν πιο μακροπρόθεσμες στρατηγικές προσεγγίσεις για τη μικτή μάθηση και να αξιοποιήσουν επιτυχημένες καινοτομίες που εισήχθησαν ή δοκιμάστηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας για την ανταλλαγή και την κλιμάκωση ορθών πρακτικών, σύμφωνα με τις αρχές που ορίζονται στην παρούσα σύσταση (21). Οι καινοτομίες αυτές δεν αντικαθιστούν αλλά συμπληρώνουν τη μάθηση στον χώρο του σχολείου και την διά ζώσης μάθηση.

                  2.

                  Να υποστηρίξουν τους εκπαιδευόμενους εξετάζοντας τα ακόλουθα μέτρα:

         Ως άμεση απάντηση στην κρίση

                  α.

                  Παροχή πρόσθετων μαθησιακών ευκαιριών και στοχευμένης υποστήριξης σε εκπαιδευόμενους για να αποκατασταθεί η μαθησιακή απώλεια που προκάλεσαν το μερικό κλείσιμο των σχολείων και οι περιορισμοί στην διά ζώσης διδασκαλία, ιδίως για εκπαιδευόμενους που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες, έχουν ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, προέρχονται από μειονεκτούσες ομάδες ή έχουν άλλως επηρεαστεί από την διακοπή της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Η παροχή αυτή μπορεί να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, ενισχυμένη εξατομικευμένη στήριξη και προσωπική διδασκαλία, προγράμματα καθοδήγησης (μεταξύ αυτών, καθοδήγησης από ομοτίμους), κοινότητες συμπεριληπτικής μάθησης, επιπλέον εκπαιδευτικούς ανθρώπινους πόρους στην τάξη (π.χ. συνδιδασκαλία), περισσότερη συμβουλευτική στήριξη, πρόσθετο χρόνο μάθησης κατά τη σχολική χρονιά ή/και την περίοδο των διακοπών και πρόσβαση σε πρόσθετα περιβάλλοντα μάθησης, όπως δημόσιες βιβλιοθήκες και κοινοτικοί χώροι, καθώς και σε υπηρεσίες μετασχολικής μέριμνας με παιδαγωγική στήριξη.

                  β.

                  Απόδοση προτεραιότητας στη σωματική και ψυχική ευεξία των εκπαιδευομένων και των οικογενειών τους. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται: ενίσχυση της ψυχολογικής στήριξης και ανάπτυξη καθοδήγησης για την ψυχική υγεία· συμπερίληψη στους στόχους του σχολείου πολιτικών για την ευεξία των εκπαιδευομένων και για την καταπολέμηση του σχολικού εκφοβισμού· διαδικασίες διασφάλισης της ποιότητας και παρακολούθησης (στο πλαίσιο τακτικών εργασιών διασφάλισης ποιότητας ή επιθεώρησης σχολείου ή στο πλαίσιο ειδικών αξιολογήσεων της κατάστασης του σχολείου στο πλαίσιο της πανδημίας)· τοποθέτηση ειδικού προσωπικού ή διευκόλυνση της πρόσβασης σε εξειδικευμένους επαγγελματίες και υπηρεσίες ψυχικής υγείας και υποστήριξης.

                  γ.

                  Ενίσχυση της ανάπτυξης ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων για όλους τους εκπαιδευόμενους και τις οικογένειές τους, λαμβανομένων υπόψη του χάσματος της ψηφιακής υστέρησης και του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των φύλων, με παράλληλη καταπολέμηση όλων των στερεότυπων και προκαταλήψεων, συμπεριλαμβανομένων των έμφυλων, και ενίσχυση της ψηφιακής ικανότητας των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με ενθάρρυνση των επενδύσεων, σε σχολικό και κοινοτικό επίπεδο, σε διαθέσιμες συσκευές και συνδεσιμότητα και με παροχή ευκαιριών για την ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων, μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης τεχνολογίας επικοινωνιών, τόσο για ανεξάρτητη και για συνεργατική μάθηση όσο και για αυτοαξιολόγηση για τη βελτίωση της περαιτέρω μάθησης. Η υλοποίηση των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων που προβλέπονται στα εθνικά σχέδια και στα σχέδια του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας διασφαλίζει ότι όλοι οι εκπαιδευόμενοι μπορούν να έχουν πρόσβαση στον απαραίτητο εξοπλισμό και στις απαραίτητες μαθησιακές ευκαιρίες.

         Για την υποστήριξη της ανάκαμψης και της μακροπρόθεσμης ετοιμότητας της εκπαίδευσης και της κατάρτισης:

                  δ.

                  Διερεύνηση τρόπων για την ανάπτυξη προσεγγίσεων μικτής μάθησης στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, προς όφελος όλων των εκπαιδευομένων και για να εξασφαλιστεί διαρκής θετικός αντίκτυπος στη διδασκαλία και τη μάθηση που είναι προσαρμοσμένες στην ηλικία, τις ικανότητες, τις ειδικές ανάγκες και τους μαθησιακούς στόχους των εκπαιδευομένων, αναγνωρίζοντας παράλληλα πλήρως την αξία της μάθησης στον χώρο του σχολείου και της διά ζώσης μάθησης. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται η ενίσχυση της ανάπτυξης και ενσωμάτωσης διαφορετικών εργαλείων μάθησης, προκειμένου να δοθούν ευκαιρίες για έρευνα και έκφραση, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του γραμματισμού στις θετικές επιστήμες, του ψηφιακού γραμματισμού και του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας· υποστήριξη της μάθησης που συνδυάζει διαφορετικά περιβάλλοντα για να εμπλουτίζεται η μαθησιακή εμπειρία· δημιουργία της κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ της μάθησης με γνώμονα τον δάσκαλο και τον σπουδαστή, αφενός, και της συνεργατικής και ανεξάρτητης μάθησης, αφετέρου· διερεύνηση μεθόδων μάθησης ώστε να καταστούν ελκυστικές οι νέες ευκαιρίες και να προσφερθούν καλύτερες μαθησιακές λύσεις τόσο για τους εκπαιδευόμενους όσο και για τους εκπαιδευτικούς.

                  ε.

                  Αξιοποίηση προσεγγίσεων μικτής μάθησης ως τρόπου υποστήριξης της ευεξίας, της αυτονομίας και της εξατομικευμένης μάθησης των εκπαιδευομένων (λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, τις ικανότητες και τις ειδικές μαθησιακές ανάγκες τους) και ανάπτυξης της «προσωπικής, κοινωνικής και μεταγνωστικής ικανότητάς» τους (μίας από τις οκτώ «βασικές ικανότητες της διά βίου μάθησης» (22) η οποία αναπτύσσεται περαιτέρω στην πρωτοβουλία της Επιτροπής για το ευρωπαϊκό πλαίσιο LifeComp (23)).

                  3.

                  Να υποστηρίξουν τους εκπαιδευτικούς και τους εκπαιδευτές εξετάζοντας τα ακόλουθα μέτρα:

         Ως άμεση απάντηση στην κρίση:

                  α.

                  Στήριξη της αυτοαξιολόγησης των εκπαιδευτικών όσον αφορά τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών, καθώς και μαθήματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και άλλες μορφές επαγγελματικής επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς και εκπαιδευτές που θα τους βοηθήσουν να χρησιμοποιούν και να ενσωματώνουν ψηφιακά προγράμματα και εργαλεία στη διδασκαλία (24). Ανάπτυξη και διάδοση επιγραμμικών και επιτόπιων παιδαγωγικών ενοτήτων και πόρων που θα βοηθήσουν τους εκπαιδευτικούς και τους εκπαιδευτές να προσαρμόσουν τις μεθόδους και πρακτικές διδασκαλίας τους στις προσεγγίσεις μικτής μάθησης (25), με βάση την εμπειρία και την ανατροφοδότηση που λαμβάνουν, και συνεργασία μαζί τους για τη χρήση νέων εργαλείων και υλικού, μεταξύ άλλων όσον αφορά την ασφαλή και δεοντολογική δραστηριοποίηση σε ψηφιακά περιβάλλοντα και τρόπους υποστήριξης των μαθητών στο πλαίσιο αυτό.

                  β.

                  Μεγαλύτερη έμφαση στην ευεξία και την ποιότητα της επαγγελματικής ζωής των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών, των διευθυντών σχολείων και του λοιπού εκπαιδευτικού προσωπικού, προκειμένου να μετριαστεί το άγχος και να αποτραπεί η επαγγελματική εξουθένωση. Στο πλαίσιο αυτό μπορεί να περιλαμβάνονται: η διευκόλυνση της πρόσβασης σε εξειδικευμένους επαγγελματίες και υπηρεσίες ψυχικής υγείας και υποστήριξης· η προώθηση της ανάπτυξης ή/και της οργάνωσης της στήριξης από ομοτίμους για τον μετριασμό του άγχους· και η παροχή περισσότερων ευκαιριών κατάρτισης σχετικά με την ανθεκτικότητα/την ψυχική ευεξία στα προγράμματα αρχικής εκπαίδευσης και συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών.

         Για την υποστήριξη της ανάκαμψης και της μακροπρόθεσμης ετοιμότητας των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών:

                  γ.

                  Ενσωμάτωση προσεγγίσεων μικτής μάθησης στα προγράμματα αρχικής εκπαίδευσης (26) και συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης (27) των εκπαιδευτικών· αυτό θα βοηθήσει το εκπαιδευτικό προσωπικό να προσαρμόσει τον μαθησιακό σχεδιασμό στο εκάστοτε επαγγελματικό πλαίσιο και θα του δώσει τα εφόδια για να μπορεί να διευκολύνει τη μάθηση σε διάφορα εσωτερικά και υπαίθρια περιβάλλοντα και με διάφορα εργαλεία και καθήκοντα.

                  δ.

                  Παροχή πρόσβασης σε κέντρα εμπειρογνωσίας και σε κατάλληλους πόρους για την καθοδήγηση και τη βελτίωση των προσεγγίσεων μικτής μάθησης. Υποστήριξη του προσωπικού εκπαίδευσης και κατάρτισης για να αναπτύξουν προσεγγίσεις μικτής μάθησης στα συγκεκριμένα περιβάλλοντά τους μέσω ανταλλαγών προσωπικού και μάθησης από ομοτίμους, δημιουργίας ισχυρών σχολικών ομάδων μέσω συνεργατικής μάθησης, δικτύων, έργων συνεργασίας και κοινοτήτων πρακτικής.

                  ε.

                  Ανάπτυξη καθοδήγησης σχετικά με νέες προσεγγίσεις στην αξιολόγηση και τις τελικές εξετάσεις, συμπεριλαμβανομένων των διαδικτυακών, με ενδεδειγμένα εργαλεία για τη διαμορφωτική και τη συνολική αξιολόγηση, που είναι κατάλληλα για διαφορετικά επίπεδα και μαθησιακά πλαίσια εκπαίδευσης και κατάρτισης.

                  στ.

                  Ενθάρρυνση του εκπαιδευτικού προσωπικού να συμμετάσχει σε διερευνητικά έργα και έρευνες, μεταξύ άλλων όσον αφορά δοκιμές της χρήσης καθηκόντων σε άλλα μαθησιακά περιβάλλοντα και της χρήσης ψηφιακής τεχνολογίας προς υποστήριξη των διαδικασιών διδασκαλίας και μάθησης.

                  4.

                  Να υποστηρίξουν τα σχολεία εξετάζοντας τα ακόλουθα μέτρα:

         Ως άμεση απάντηση στην κρίση:

                  α.

                  Παροχή εργαλείων και πόρων για προσεγγίσεις μικτής μάθησης, καθώς και παροχή καθοδήγησης στα σχολεία σχετικά με τρόπους αποτελεσματικής χρήσης τους (28).

                  β.

                  Κινητοποίηση ή πρόσληψη επιπρόσθετου προσωπικού, ώστε να διατίθεται περισσότερος χρόνος ατομικής στήριξης στο σχολείο και στις μετασχολικές δραστηριότητες, ει δυνατόν.

                  γ.

                  Υποστήριξη αποτελεσματικών συμπράξεων για υποδομή και πόρους μεταξύ διαφορετικών παρόχων εκπαίδευσης και κατάρτισης, μεταξύ άλλων από τοπικές και περιφερειακές αρχές, επιχειρήσεις, επαγγελματικές ενώσεις, ιδρύματα καλών τεχνών, πολιτιστικής κληρονομιάς, αθλητισμού, διατήρησης της φύσης, τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ερευνητικά ιδρύματα, την κοινωνία των πολιτών, τη βιομηχανία εκπαιδευτικών πόρων (συμπεριλαμβανομένων της τεχνολογίας, των εκδόσεων και λοιπού εξοπλισμού προγραμμάτων σπουδών) και την εκπαιδευτική έρευνα.

                  δ.

                  Παροχή στήριξης στα σχολεία για την παρακολούθηση και την αυτοαξιολόγηση των στρατηγικών τους για την ένταξη και των πρακτικών τους όσον αφορά τις προσεγγίσεις μικτής μάθησης και για τη λήψη των αναγκαίων μέτρων αντιμετώπισης των ελλείψεων, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης εργαλείων της ΕΕ (29).

                  ε.

                  Βελτίωση της κατανόησης από τους γονείς, τους νόμιμους κηδεμόνες και τις οικογένειες των μαθησιακών περιβαλλόντων, εργαλείων και καθηκόντων μέσω συστηματικής επικοινωνίας και καθοδήγησης, χωρίς να δημιουργούνται πρόσθετες επιβαρύνσεις γι’ αυτούς.

         Για την υποστήριξη της μακροπρόθεσμης ανάκαμψης και τη βελτίωση της ικανότητας για οργανωτικές αλλαγές

                  στ.

                  Επενδύσεις σε υψηλής ταχύτητας σύνδεση στο διαδίκτυο για περιβάλλοντα μάθησης στον χώρο του σχολείου και εξ αποστάσεως, από την οποία εξαρτάται η διαδικτυακή μάθηση, με προγραμματισμό για τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό της τεχνικής υποδομής.

                  ζ.

                  Κατά περίπτωση και σύμφωνα με τις εθνικές και περιφερειακές νομοθετικές διατάξεις και περιστάσεις, εξασφάλιση ενδεδειγμένου επιπέδου αυτονομίας για τη λήψη αποφάσεων σε σχολικό επίπεδο (από σχολικά συμβούλια, προϊσταμένους, διευθυντές), προκειμένου να διευκολύνονται η καινοτομία, η ικανότητα ανταπόκρισης και η προσαρμογή στις τοπικές και περιφερειακές ανάγκες.

                  η.

                  Υποστήριξη των διευθυντών σχολείων, των οποίων ο ρόλος είναι κομβικός όσον αφορά τη διαχείριση των οργανωτικών αλλαγών και των συνεχών βελτιώσεων, με ειδική επαγγελματική ανάπτυξη και καθοδήγηση για τον ρόλο τους. Υποστήριξη των σχολείων και των συνδεδεμένων παρόχων εκπαίδευσης και κατάρτισης ώστε να εξετάζουν τις προσεγγίσεις μικτής μάθησης στο πλαίσιο του στρατηγικού τους σχεδιασμού και των διαδικασιών βελτίωσης του σχολείου, ενδεχομένως με τη χρήση εργαλείων αυτοαξιολόγησης.

                  θ.

                  Υποστήριξη του διαλόγου και της δικτύωσης μεταξύ μιας σειράς ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των οικογενειών, που ασχολούνται με τη μάθηση σε σχολικούς χώρους και άλλα φυσικά περιβάλλοντα και εξ αποστάσεως, ώστε να υπάρξουν ανατροφοδότηση και ιδέες για μελλοντική ανάπτυξη από διάφορες πηγές. Η υποστήριξη θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης διάλογο, καθοδήγηση και στρατηγικές για την προστασία της ασφάλειας των παιδιών και των νέων και για τη διασφάλιση της εμπιστευτικότητας και της προστασίας των δεδομένων τους και της ασφάλειας και της ιδιωτικής ζωής τους στον ψηφιακό κόσμο.

                  ι.

                  Αξιοποίηση, κατά περίπτωση, μέρους των εσωτερικών ή/και εξωτερικών μηχανισμών ελέγχου και διασφάλισης ποιότητας ενός σχολείου για τον συνδυασμό περιβαλλόντων και εργαλείων μάθησης, με παράλληλη ενσωμάτωση αξιολόγησης (μέσω) άλλων παρόχων πλην του σχολείου.

                  5.

                  Πλήρης αξιοποίηση των κονδυλίων και της εμπειρογνωσίας της ΕΕ για μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις σε υποδομές, εργαλεία και παιδαγωγική, ώστε να ενισχυθούν η ανθεκτικότητα και η ετοιμότητα για σχολεία που είναι έτοιμα για το μέλλον· ειδικότερα, να αξιοποιηθούν το Erasmus+, ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη», το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης.

                  6.

                  Επενδύσεις στην έρευνα, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των πολιτικών προκλήσεων και του αντικτύπου των πρωτοβουλιών αυτών στο εκπαιδευτικό οικοσύστημα, ώστε να αξιοποιηθούν τα διδάγματα που αντλήθηκαν και να χρησιμεύσουν ως βάση για μελλοντική μεταρρύθμιση της πολιτικής, μεταξύ άλλων μέσω της αξιοποίησης των εμπειριών των εκπαιδευομένων, καθώς και των δεδομένων που συλλέγονται, εφόσον είναι διαθέσιμα, προκειμένου να αναπτυχθούν βέλτιστες πρακτικές και προσαρμοσμένες λύσεις Τεχνητής Νοημοσύνης για βελτιωμένα προγράμματα μάθησης.

                  7.

                  Λήψη μέτρων και επακολούθηση της εφαρμογής της παρούσας σύστασης, σύμφωνα με τα εθνικά και περιφερειακά συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης. Συνεκτίμηση, κατά περίπτωση, μέτρων στήριξης των προσεγγίσεων μικτής μάθησης στα εθνικά σχέδια δράσης για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής εγγύησης για τα παιδιά.

            ΚΑΛΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΔΕΟΝΤΩΣ ΥΠΟΨΗ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΕ ΚΑΘΕ ΧΩΡΑ:

                  1.

                  Να υποστηρίξει την εφαρμογή της σύστασης, διευκολύνοντας την αμοιβαία μάθηση και τις ανταλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και όλων των σχετικών ενδιαφερομένων, με την επιφύλαξη της θέσπισης και περαιτέρω επεξεργασίας μέτρων, μέσω:

                              i)

                              του στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με στόχο τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και πέραν αυτού (2021-2030) (30)·

                              ii)

                              του νέου ευρωπαϊκού κόμβου ψηφιακής εκπαίδευσης και του νέου διαρθρωμένου διαλόγου με τα κράτη μέλη, ο οποίος θα θεσπιστεί στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027 προς στήριξη της διατομεακής συνεργασίας για την ψηφιακή εκπαίδευση·

                              iii)

                              διαδικτυακών πλατφορμών και κοινοτήτων της ΕΕ για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένων της Πύλης Σχολικής Εκπαίδευσης, της ηλεκτρονικής αδελφοποίησης (eTwinning) και της ευρωπαϊκής εργαλειοθήκης για τα σχολεία για «Προώθηση της εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς και αντιμετώπιση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου»·

                  2.

                  Να υποστηρίξει την ανάπτυξη, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, πόρων προαιρετικής χρήσης, όπως:

                              i)

                              τεκμηριωμένο υλικό καθοδήγησης για τον μαθησιακό σχεδιασμό και την πρακτική της σχολικής οργάνωσης στο πλαίσιο των προσεγγίσεων μικτής μάθησης, μεταξύ άλλων σχετικά με δυνητικά ψηφιακά εργαλεία, προσεγγίσεις αξιολόγησης και επικύρωσης της μάθησης, την προστασία των δεδομένων, την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια στο διαδίκτυο·

                              ii)

                              δημιουργία και κοινοχρησία υψηλής ποιότητας ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου, διερευνώντας επίσης τις δυνατότητες του ευρωπαϊκού πλαισίου για το ψηφιακό εκπαιδευτικό περιεχόμενο που αναπτύσσεται επί του παρόντος από την Επιτροπή.

                  3.

                  Να υποστηρίξει την επαγγελματική ανάπτυξη και τις μαθησιακές ευκαιρίες για τους εκπαιδευτικούς, τους εκπαιδευτές και το λοιπό εκπαιδευτικό προσωπικό, με τους εξής τρόπους:

                              i)

                              προώθηση ανοικτών μαζικών διαδικτυακών μαθημάτων (MOOC) σχετικά με τις προσεγγίσεις μικτής μάθησης για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευτές, διευθυντές σχολείων και εκπαιδευτές εκπαιδευτικών, τα οποία θα φιλοξενούνται από την πλατφόρμα της Πύλης Σχολικής Εκπαίδευσης, και προώθηση της ευρείας χρήσης των μαθημάτων αυτών για το εκπαιδευτικό προσωπικό στα σχολεία·

                              ii)

                              ανταλλαγή ορθών πρακτικών από ανταλλαγές προσωπικού, έργα και δίκτυα του Erasmus+, μεταξύ άλλων μέσω της διαδικτυακής κοινότητας του eTwinning, της μελλοντικής Ακαδημίας Εκπαιδευτικών του Erasmus+ και των κέντρων επαγγελματικής αριστείας·

                              iii)

                              προώθηση του νέου διαδικτυακού εργαλείου SELFIE για εκπαιδευτικούς, που θα τους βοηθήσει να εξετάσουν τις ψηφιακές τους ικανότητες και να σχεδιάσουν την περαιτέρω βελτίωσή τους. Έτσι αξιοποιείται το εργαλείο SELFIE για ψηφιακό προγραμματισμό ολόκληρου του σχολείου, κάτι το οποίο μπορεί να συμβάλει στην υποστήριξη αποτελεσματικών προσεγγίσεων μικτής μάθησης, μεταξύ άλλων όσον αφορά την ΕΕΚ.

                  4.

                  Να συνεργαστεί με όλους τους ενδιαφερόμενους, συμπεριλαμβανομένων των παρόχων λογισμικού και υλισμικού, σχετικά με τρόπους βελτίωσης των ψηφιακών υποδομών και εργαλείων και της χρήσης τους σε σχέση με την εκπαίδευση και την κατάρτιση και, επιπλέον, να τονίσει τη σημασία της εμπιστευτικότητας και της προστασίας των δεδομένων στο πλαίσιο αυτό.

                  5.

                  Να υποστηρίξει πρωτοβουλίες για περαιτέρω ανάπτυξη και προώθηση ευκαιριών συμπεριληπτικής, δίκαιης και ποιοτικής εκπαίδευσης και διά βίου μάθησης για όλους, ιδίως όσον αφορά τη συμπερίληψη εκπαιδευομένων υπό διάφορες συνθήκες που επηρεάζουν την πρόσβασή τους σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα και εργαλεία μάθησης, αλλά και όσον αφορά τη συμπερίληψη όσων χρειάζονται στοχευμένη στήριξη κατά τη μαθησιακή διαδικασία.

                  6.

                  Να συνεχίσει να υποστηρίζει τα κράτη μέλη κατά την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων, προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα και η συμπεριληπτικότητα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και να στηριχθεί η ψηφιακή τους ετοιμότητα, σύμφωνα με τους στόχους του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027.

                  7.

                  Να εξετάζει την ανάπτυξη προσεγγίσεων μικτής μάθησης στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, στις τακτικές εκθέσεις προόδου για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027.

         Βρυξέλλες, 29 Νοεμβρίου 2021

               Για το Συμβούλιο

               Η Πρόεδρος

            S. KUSTEC

         (1)  Συμπεράσματα του Συμβουλίου για την αντιμετώπιση της κρίσης της νόσου COVID-19 στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, (ΕΕ C 212 I της 26.6.2020, σ. 9).

         (2)  Βλ. έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SWD(2021) 219 final μέρος 1, σελίδα 6 (υποσημείωση 2).

         (3)  ΕΕ C 415 της 1.12.2020, σ. 22.

         (4)  COM(2017) 673 final.

         (5)  ΕΕ C 66 της 26.2.2021, σ. 1.

         (6)  ΕΕ C 428 της 13.12.2017, σ. 10.

         (7)  COM(2021) 102 final.

         (8)  COM(2020) 274 final.

         (9)  ΕΕ L 223 της 22.6.2021, σ. 14.

         (10)  COM(2021) 142 final.

         (11)  ΕΕ C 189 της 4.6.2018, σ. 7.

         (12)  ΕΕ C 189 της 4.6.2018, σ. 1.

         (13)  ΕΕ C 417 της 2.12.2020, σ. 1.

         (14)  Εγκρίθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2020.

         (15)  ΕΕ C 193 της 9.6.2020, σ. 11.

         (16)  Σε επίπεδο ΕΕ, για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολογεί την πρωτοβουλία «HealthyLifestyle4All» ως διετή εκστρατεία που αποσκοπεί στη σύνδεση του αθλητισμού και των δραστήριων τρόπων ζωής με τις πολιτικές για την υγεία και τα τρόφιμα και άλλες πολιτικές.

         (17)  Βλ. την έκθεση του ΚΚΕρ με τίτλο «The likely impact of COVID-19 on education: Reflections based on the existing literature and recent international datasets» (Ο πιθανός αντίκτυπος της COVID-19 στην εκπαίδευση: προβληματισμοί με βάση την υπάρχουσα βιβλιογραφία και τα πρόσφατα διεθνή σύνολα δεδομένων) (Di Pietro, G., Biagi, F., Dinis Mota Da Costa, P., Karpinski, Z. και Mazza, J., 2020).

         (18)  Η αρχική επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση πραγματοποιείται συνήθως σε ανώτερο δευτεροβάθμιο και μεταδευτεροβάθμιο επίπεδο, προτού οι σπουδαστές αρχίσουν την επαγγελματική τους ζωή. Πραγματοποιείται είτε στο σχολικό περιβάλλον (κυρίως στην αίθουσα διδασκαλίας) είτε σε εργασιακό περιβάλλον, όπως κέντρα κατάρτισης και εταιρείες, ανάλογα με τα εθνικά συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και τις οικονομικές δομές.

         (19)  Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τον ρόλο των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους στη στήριξη της ανάπτυξης βασικών δεξιοτήτων ζωής οι οποίες διευκολύνουν την επιτυχή μετάβασή τους στον ενήλικο και στον επαγγελματικό βίο και στην ενεργό συμμετοχή στα κοινά, (ΕΕ C 189 της 15.6.2017, σ. 30).

         (20)  Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση του ρόλου του μαζικού ερασιτεχνικού αθλητισμού στην ανάπτυξη εγκάρσιων δεξιοτήτων, ιδίως μεταξύ των νέων, (ΕΕ C 172 της 27.5.2015, σ. 8).

         (21)  Το πλαίσιο για τη μικτή μάθηση που παρουσιάζεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SWD (2021) 219 final) μπορεί να αποτελέσει τη βάση για συγκεκριμένες δράσεις, προσαρμοσμένες στην κατάσταση της εκάστοτε χώρας.

         (22)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2018, σχετικά με τις βασικές ικανότητες της διά βίου μάθησης, (ΕΕ C 189 της 4.6.2018, σ. 1).

         (23)  Το LifeComp περιλαμβάνει τρεις αλληλένδετους τομείς ικανοτήτων: «προσωπικές», «κοινωνικές» και «μεταγνωστικές». Κάθε τομέας περιλαμβάνει τρεις ικανότητες: αυτορρύθμιση, ευελιξία, ευημερία (προσωπικός τομέας)· ενσυναίσθηση, επικοινωνία, συνεργασία (κοινωνικός τομέας)· πνεύμα ανάπτυξης, κριτική σκέψη και διαχείριση μάθησης (μεταγνωστικός τομέας). Οι ικανότητες του LifeComp ισχύουν για όλους τους τομείς της ζωής και μπορούν να αποκτώνται διά βίου μέσω της τυπικής, άτυπης και μη τυπικής εκπαίδευσης (https://ec.europa.eu/jrc/en/lifecomp).

         (24)  Στις 5 Οκτωβρίου 2021 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε το νέο εργαλείο SELFIE για εκπαιδευτικούς που υποστηρίζει τους εκπαιδευτικούς στον σχεδιασμό της ανάπτυξης των ψηφιακών τους ικανοτήτων.

         (25)  Η Πύλη Σχολικής Εκπαίδευσης περιέχει ήδη κάποιους πόρους για τη μικτή μάθηση, οι οποίοι απευθύνονται σε εκπαιδευτικούς και εκπαιδευτές.

         (26)  Περίοδος επίσημων σπουδών για την απόκτηση αναγνωρισμένου τίτλου για την άσκηση του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού. Οι σπουδές προσφέρονται συνήθως από πανεπιστημιακά τμήματα εκπαίδευσης ή από ανεξάρτητα ιδρύματα εκπαίδευσης εκπαιδευτικών (βλ. γλωσσάριο στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SWD (2021) 219 final).

         (27)  Η μάθηση στην οποία συμμετέχουν οι επαγγελματίες σε οποιοδήποτε στάδιο της σταδιοδρομίας τους προκειμένου να βελτιώσουν τις πρακτικές τους (βλ. γλωσσάριο στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SWD (2021) 219 final).

         (28)  Το εργαλείο SELFIE μπορεί να υποστηρίξει τα σχολεία στον προβληματισμό και τη συλλογή στοιχείων σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση και τις ανάγκες τους. Το εργαλείο είναι αρθρωτό και μπορεί να προσαρμοστεί από κάθε σχολείο ώστε να λαμβάνεται υπόψη το συγκεκριμένο πλαίσιό του.

         (29)  Η ευρωπαϊκή εργαλειοθήκη για τα σχολεία για «Προώθηση της εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς και αντιμετώπιση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου» προσφέρει πληθώρα πόρων και πρακτικών παραδειγμάτων, καθώς και εργαλείο αυτοαξιολόγησης για τα σχολεία.

         (30)  ΕΕ C 66 της 26.2.2021, σ. 1.