               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 1.6.2021
            COM(2021) 269 final
            Σύσταση για
            ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            για την έγκριση της έναρξης διαπραγματεύσεων με σκοπό την τροποποίηση της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων

               ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

               1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

               •Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης

               Η συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων
                  1
                αποσκοπεί στη θέσπιση ουσιαστικότερης συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας στον εν λόγω τομέα. Βάσει της συμφωνίας, το προς ό η αίτηση κράτος παρέχει, κατ᾽ αίτηση του αιτούντος κράτους, δικαστική συνδρομή σε σχέση με έρευνες, διώξεις και άλλες διαδικασίες (συμπεριλαμβανομένων των δικαστικών διαδικασιών) σε ποινικές υποθέσεις. Το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας περιλαμβάνει σύγχρονα εργαλεία συνεργασίας, όπως η τηλεδιάσκεψη και η ανταλλαγή τραπεζικών πληροφοριών. Είναι η πρώτη ενωσιακή συμφωνία αυτού του είδους με άλλη χώρα. Κανένα επιμέρους κράτος μέλος δεν είχε προηγουμένως συνάψει χωριστή παρόμοια συμφωνία με την Ιαπωνία.

               Η οδηγία για την προστασία των δεδομένων στο πλαίσιο της επιβολής του νόμου (στο εξής: οδηγία LED)
                  2
                τέθηκε σε ισχύ στις 6 Μαΐου 2016 και τα κράτη μέλη όφειλαν να τη μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο έως τις 6 Μαΐου 2018 (άρθρο 63 παράγραφος 1 της οδηγίας LED). Σε σύγκριση με την απόφαση πλαίσιο την οποία κατάργησε και αντικατέστησε
                  3
               , η οδηγία LED αποτελεί πολύ πιο πλήρη και ολοκληρωμένη οριζόντια νομική πράξη για την προστασία των δεδομένων. Εφαρμόζεται στην εγχώρια και στη διασυνοριακή επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, της διερεύνησης, της ανίχνευσης ή της δίωξης ποινικών αδικημάτων και της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων, περιλαμβανομένων της προστασίας από απειλές κατά της δημόσιας ασφάλειας και της αποτροπής τους (άρθρο 1 παράγραφος 1 της οδηγίας LED).

               Βάσει του άρθρου 62 παράγραφος 6, η Επιτροπή υποχρεούται να επανεξετάσει, έως τις 6 Μαΐου 2019, άλλες νομικές πράξεις της ΕΕ που ρυθμίζουν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα για σκοπούς επιβολής του νόμου, προκειμένου να αξιολογήσει την αναγκαιότητα ευθυγράμμισής τους με την οδηγία LED και, εφόσον απαιτείται, να προτείνει τροποποιήσεις ώστε να διασφαλίζεται συνεκτική προσέγγιση της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

               Στις 24 Ιουνίου 2020 η Επιτροπή εκπλήρωσε την υποχρέωση αυτή εκδίδοντας ανακοίνωση με τίτλο «Μελλοντική πορεία όσον αφορά την εναρμόνιση του πρώην τρίτου πυλώνα με τους κανόνες προστασίας των δεδομένων»
                  4
               . Η ανακοίνωση αυτή απαρίθμησε 10 νομικές πράξεις που θα πρέπει να ευθυγραμμιστούν με την οδηγία LED και καθόρισε σχετικό χρονοδιάγραμμα. Ως μία από τις πράξεις για τις οποίες απαιτείται στοχευμένη τροποποίηση ώστε να διασφαλίζεται η πλήρης ευθυγράμμιση με την οδηγία LED προσδιορίστηκε η συμφωνία με την Ιαπωνία, για την οποία αναφέρθηκε ότι θα απευθυνόταν σύσταση στο Συμβούλιο κατά το πρώτο τρίμηνο του 2021. Το παρόν αποτελεί την εν λόγω σύσταση.

               •Συνέπεια με τις ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής

               Σκοπός της παρούσας πρωτοβουλίας είναι να ευθυγραμμίσει τους κανόνες προστασίας των δεδομένων οι οποίοι περιέχονται στη συμφωνία με τις αρχές και τους κανόνες που ορίζονται στην οδηγία LED, προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα ισχυρό και συνεκτικό πλαίσιο προστασίας των δεδομένων για τους σκοπούς της συμφωνίας.

               •Συνέπεια με άλλες πολιτικές της Ένωσης

                  ά.α.

               2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ

               •Νομική βάση

               Η πρόταση βασίζεται στο άρθρο 218 παράγραφοι 3 και 4 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

               Το άρθρο 218 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ υποχρεώνει την Επιτροπή να υποβάλλει συστάσεις στο Συμβούλιο, το οποίο στη συνέχεια εκδίδει απόφαση που επιτρέπει την έναρξη διαπραγματεύσεων και ορίζει, ανάλογα με το αντικείμενο της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, τον διαπραγματευτή ή τον επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας της Ένωσης. Το άρθρο 218 παράγραφος 4 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι το Συμβούλιο μπορεί να απευθύνει οδηγίες στον διαπραγματευτή και να ορίζει ειδική επιτροπή, σε διαβούλευση με την οποία πρέπει να διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις.

               •Επικουρικότητα (σε περίπτωση μη αποκλειστικής αρμοδιότητας)

                  Μόνο η Ένωση μπορεί να διεξαγάγει διαπραγματεύσεις για την τροποποίηση της συμφωνίας.

               •Αναλογικότητα

                  Η παρούσα πρόταση περιορίζεται σε ό,τι είναι αναγκαίο για να διασφαλιστεί ότι η συμφωνία είναι συμβατή με την ισχύουσα νομοθεσία της Ένωσης σχετικά με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, και ιδίως την οδηγία LED, χωρίς να μεταβληθούν οι μηχανισμοί συνεργασίας βάσει της συμφωνίας. Η σύσταση δεν υπερβαίνει τα απαιτούμενα για την επίτευξη των επιδιωκομένων στόχων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5 παράγραφος 4 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

               •Επιλογή της νομικής πράξης

                  ά.α.

               3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

               •Εκ των υστέρων αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας της ισχύουσας νομοθεσίας

               Η παρούσα σύσταση ακολουθεί τα αποτελέσματα της επανεξέτασης την οποία διεξήγαγε η Επιτροπή βάσει του άρθρου 62 παράγραφος 6 της οδηγίας LED, όπως αυτά παρουσιάζονται στην ανακοίνωση «Μελλοντική πορεία όσον αφορά την εναρμόνιση του πρώην τρίτου πυλώνα με τους κανόνες προστασίας των δεδομένων». Η ανακοίνωση απαριθμεί τα σημεία στα οποία απαιτείται ευθυγράμμιση. Ειδικότερα, εντοπίζει την ανάγκη βελτίωσης των διασφαλίσεων για την προστασία των δεδομένων που περιέχονται στη συμφωνία.

               Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, και ιδίως το άρθρο 8 (αιτήσεις συνδρομής) και το άρθρο 13 (εμπιστευτικότητα και περιορισμοί χρήσης):

               οι αιτήσεις πρέπει να περιλαμβάνουν περιγραφή του σκοπού της ζητούμενης συνδρομής, καθώς και τα γεγονότα σχετικά με το αντικείμενο της έρευνας, δίωξης ή άλλης διαδικασίας (συμπεριλαμβανομένης της δικαστικής διαδικασίας)· και

               το αιτούν κράτος δεν πρέπει να επεξεργάζεται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για σκοπούς άλλους από εκείνους που περιγράφονται στην αίτηση χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεση του προς ό η αίτηση κράτους.

               Η επανεξέταση εντόπισε αρκετούς τομείς όπου απαιτούνται σχετικές διατάξεις. Στους τομείς αυτούς περιλαμβάνονται οι εξής:

               ·διατάξεις σχετικά με την ποιότητα και την ασφάλεια των δεδομένων·

               ·κανόνες σχετικά με τη διατήρηση δεδομένων και την τήρηση αρχείων·

               ·διασφαλίσεις που εφαρμόζονται στην επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα·

               ·περιορισμοί στις περαιτέρω διαβιβάσεις· και

               ·κανόνες σχετικά με την εποπτεία και τα μέσα έννομης προστασίας που έχουν στη διάθεσή τους τα φυσικά πρόσωπα.

               Με την παρούσα σύσταση ζητείται η έγκριση του Συμβουλίου για την έναρξη διαπραγματεύσεων σχετικά με την τροποποίηση της συμφωνίας, με σκοπό την έγκριση νέων διατάξεων που θα επιτρέψουν στην Ένωση να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις της βάσει της οδηγίας LED.

               •Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

                  Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της για τη «βελτίωση της νομοθεσίας», η Επιτροπή δημοσίευσε χάρτη πορείας που περιγράφει μια πρωτοβουλία για σύσταση για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη «Συμφωνία ΕΕ-Ιαπωνίας για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων — πρόταση εναρμόνισης με τους κανόνες της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων»
                     5
                  . Τα ενδιαφερόμενα μέρη κλήθηκαν να υποβάλουν παρατηρήσεις κατά το διάστημα 14 Ιανουαρίου-11 Φεβρουαρίου 2021. Δεν υποβλήθηκαν παρατηρήσεις σε αυτό το διάστημα.

               •Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας

                  Κατά τη διενέργεια της επανεξέτασης, η Επιτροπή έλαβε υπόψη μελέτη που εκπονήθηκε στο πλαίσιο του πιλοτικού έργου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την «επανεξέταση των μηχανισμών και των προγραμμάτων συλλογής δεδομένων της Ένωσης με γνώμονα τα θεμελιώδη δικαιώματα»
                     6
                  . Η μελέτη περιλάμβανε μια καταγραφή των ενωσιακών πράξεων που καλύπτονται από το άρθρο 62 παράγραφος 6 της οδηγίας LED και προσδιόρισε διατάξεις που ενδεχομένως χρειάζονται ευθυγράμμιση σε θέματα προστασίας των δεδομένων.

               •Εκτίμηση επιπτώσεων

               Οι επιπτώσεις της παρούσας πρότασης περιορίζονται ουσιαστικά στην επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τις αρμόδιες αρχές στο πλαίσιο της απόφασης πλαισίου 2002/465/ΔΕΥ του Συμβουλίου
                  7
               . Οι επιπτώσεις των νέων υποχρεώσεων που απορρέουν από την οδηγία LED αξιολογήθηκαν στο πλαίσιο των προπαρασκευαστικών εργασιών για την οδηγία. Το γεγονός αυτό καθιστά περιττή την εκπόνηση ειδικής εκτίμησης επιπτώσεων για την παρούσα πρόταση.

               •Καταλληλότητα και απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου

                  ά.α.

               •Θεμελιώδη δικαιώματα

               Το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατοχυρώνεται με το άρθρο 8 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το άρθρο 16 της ΣΛΕΕ και το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η προστασία των δεδομένων συνδέεται επίσης στενά με τον σεβασμό της ιδιωτικής και της οικογενειακής ζωής, που προστατεύεται από το άρθρο 7 του Χάρτη. Η νομοθεσία της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων αποσκοπεί στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

               Με την παρούσα σύσταση ζητείται εξουσιοδότηση για την έναρξη διαπραγματεύσεων με σκοπό την τροποποίηση της συμφωνίας με την Ιαπωνία, ώστε να προβλέπονται κατάλληλες διασφαλίσεις για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις των κρατών μελών βάσει της οδηγίας LED. Αυτό θα έχει θετικό αντίκτυπο όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων.

               4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

                  ά.α.

               Σύσταση για

               ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               για την έγκριση της έναρξης διαπραγματεύσεων με σκοπό την τροποποίηση της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 218 παράγραφοι 3 και 4,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Θα πρέπει να αρχίσουν διαπραγματεύσεις με σκοπό την τροποποίηση της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων
                  8
               .

               (2)Η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα βάσει της συμφωνίας θα πρέπει να συμμορφώνεται με τους ισχύοντες κανόνες για την προστασία των δεδομένων. Οι διατάξεις της συμφωνίας που αφορούν την προστασία των δεδομένων θα πρέπει να επανεξεταστούν και να συμφωνηθούν νέες διατάξεις που θα επιτρέπουν στην Ένωση να διασφαλίζει ότι η εν λόγω επεξεργασία συμμορφώνεται με την οδηγία (ΕΕ) 2016/680
                  9
                του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

               (3)Ζητήθηκε η γνώμη του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων σύμφωνα με το άρθρο 42 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1725 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου
                  10
               , ο οποίος γνωμοδότησε στις …
                  11
               ,

               ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

               Άρθρο 1

               1.Εξουσιοδοτείται η Επιτροπή να αρχίσει διαπραγματεύσεις με σκοπό την τροποποίηση της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων.

               Άρθρο 2

               Οι οδηγίες διαπραγμάτευσης παρατίθενται στο παράρτημα.

               Άρθρο 3

               Οι διαπραγματεύσεις θα διεξαχθούν σε διαβούλευση με [ειδική επιτροπή που θα οριστεί από το Συμβούλιο].

               Άρθρο 4

               Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Επιτροπή.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        Συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων (ΕΕ L 39 της 12.2.2010, σ. 20), που υπογράφηκε στις Βρυξέλλες στις 30 Νοεμβρίου 2009 και στο Τόκιο στις 15 Δεκεμβρίου 2009. Τέθηκε σε ισχύ στις 2 Ιανουαρίου 2011.

                     (2)

                        Οδηγία (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων ή της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της απόφασης-πλαίσιο 2008/977/ΔΕΥ του Συμβουλίου (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 89).

                     (3)

                        Απόφαση-πλαίσιο 2008/977/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2008, για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τυγχάνουν επεξεργασίας στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις (ΕΕ L 350 της 30.12.2008, σ. 60).

                     (4)

                        COM(2020) 262 final.

                     (5)

                  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12804-EU-Japan-mutual-legal-assistance-on-criminal-matters

                     (6)

                        Το έργο, το οποίο διαχειρίστηκε η Επιτροπή, ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και υλοποιήθηκε από ανάδοχο (ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων) που επέλεξε η Επιτροπή βάσει κριτηρίων που καθόρισε το Κοινοβούλιο. Τα αποτελέσματα του έργου εκφράζουν μόνο τις απόψεις και τις γνώμες του αναδόχου και η Επιτροπή δεν φέρει ευθύνη για οποιαδήποτε χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτά·

                     http://www.fondazionebrodolini.it/en/projects/pilot-project-fundamental-rights-review-eu-data-collection-instruments-and-programmes

                     (7)

                        Απόφαση πλαίσιο του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, σχετικά με τις κοινές ομάδες έρευνας (ΕΕ L 162 της 20.6.2002, σ. 1).

                     (8)

                        Συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων (ΕΕ L 39 της 12.2.2010, σ. 20).

                     (9)

                        Οδηγία (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων ή της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της απόφασης-πλαίσιο 2008/977/ΔΕΥ του Συμβουλίου (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 89).

                     (10)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1725 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης και την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 45/2001 και της απόφασης αριθ. 1247/2002/ΕΚ (ΕΕ L 295 της 21.11.2018, σ. 39).

                     (11)

                        ΕΕ C ….

    ---documentbreak---

               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 1.6.2021
            COM(2021) 269 final
            ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
            της
            σύστασης για
            ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥγια την έγκριση της έναρξης διαπραγματεύσεων με σκοπό την τροποποίηση της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων

               ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

               Οδηγίες για τις διαπραγματεύσεις με σκοπό την τροποποίηση της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας για την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων

               Σκοπός της Επιτροπής κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων θα πρέπει να είναι η επίτευξη των στόχων που παρατίθενται αναλυτικά στη συνέχεια:

               (1)Γενικός στόχος των τροποποιήσεων είναι η στήριξη και η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και της Ιαπωνίας στον τομέα της αμοιβαίας δικαστικής συνδρομής επί ποινικών υποθέσεων, μέσω της ενίσχυσης των διασφαλίσεων όσον αφορά την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Οι τροποποιήσεις δεν θα πρέπει να μεταβάλλουν τον σκοπό και τις μορφές συνεργασίας βάσει της συμφωνίας.

               (2)Η συμφωνία, και ιδίως το άρθρο 8 (αιτήσεις συνδρομής) και το άρθρο 13 (εμπιστευτικότητα και περιορισμοί χρήσης), προβλέπει ήδη ότι:

               –οι αιτήσεις περιλαμβάνουν περιγραφή του σκοπού της ζητούμενης συνδρομής, καθώς και τα γεγονότα σχετικά με το αντικείμενο της έρευνας, δίωξης ή άλλης διαδικασίας (συμπεριλαμβανομένης της δικαστικής διαδικασίας)· και

               –το αιτούν κράτος δεν πρέπει να επεξεργάζεται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για σκοπούς άλλους από εκείνους που περιγράφονται στην αίτηση χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεση του προς ό η αίτηση κράτους.

               Με τον τρόπο αυτό τηρούνται οι αρχές του προσδιορισμού του σκοπού και του περιορισμού του σκοπού.

               (3)Οι τροποποιήσεις θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι η συμφωνία προβλέπει κατάλληλες διασφαλίσεις για την προστασία των δεδομένων κατά την έννοια της οδηγίας 2016/680/ΕΕ
                  1
                για τη διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σύμφωνα με τη συμφωνία, ανεξάρτητα από την ιθαγένεια ή τον τόπο διαμονής των οικείων ατόμων.

               (4)Ειδικότερα, οι τροποποιήσεις θα πρέπει να περιλαμβάνουν τις ακόλουθες πρόσθετες διασφαλίσεις, οι οποίες θα πρέπει να εφαρμόζονται για όλες τις αρχές που συμμετέχουν στην έρευνα, τη δίωξη ή άλλη διαδικασία (συμπεριλαμβανομένης της δικαστικής διαδικασίας) που περιγράφεται στην αίτηση:

               α)απαίτηση να διασφαλίζεται ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που πρόκειται να διαβιβαστούν μεταξύ των μερών είναι αναγκαία για την επίτευξη του σκοπού του αιτήματος σύμφωνα με τους στόχους και το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας και ότι είναι κατάλληλα, συναφή και όχι υπερβολικά σε σχέση με τον εν λόγω σκοπό·

               β)απαίτηση να διασφαλίζεται ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα είναι ακριβή και, όταν απαιτείται, επικαιροποιούνται, ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που δεν πληρούν αυτή την απαίτηση διαγράφονται ή διορθώνονται, και ότι το άλλο μέρος ενημερώνεται όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα είναι ή έχουν καταστεί ανακριβή ή παρωχημένα·

               γ)απαίτηση να διασφαλίζεται ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα δεν διατηρούνται για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από αυτό που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του ή των σκοπών για τους οποίους διαβιβάστηκαν·

               δ)απαίτηση σύμφωνα με την οποία η διαβίβαση και περαιτέρω επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αποκαλύπτουν τη φυλετική ή εθνοτική καταγωγή, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις ή τη συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση, καθώς και γενετικών δεδομένων, βιομετρικών δεδομένων για την αποκλειστική ταυτοποίηση ενός φυσικού προσώπου, δεδομένων που αφορούν την υγεία ή δεδομένων που αφορούν τη σεξουαλική ζωή ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό επιτρέπονται μόνο όταν η εν λόγω διαβίβαση και περαιτέρω επεξεργασία γίνονται με την επιφύλαξη των κατάλληλων διασφαλίσεων για την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων κινδύνων που ενέχει η επεξεργασία·

               ε)απαίτηση να εφαρμόζονται τα κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα ώστε να είναι δυνατή η απόδειξη της συμμόρφωσης·

               στ)απαίτηση να διασφαλίζεται η ασφάλεια των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μέσω κατάλληλων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένων περιορισμών πρόσβασης, και να πραγματοποιείται γνωστοποίηση σε περίπτωση παραβίασης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα·

               ζ)μηχανισμό που διασφαλίζει ότι το ή τα οικεία άτομα ενημερώνονται για κάθε διαβίβαση δεδομένων και ότι τίθενται στη διάθεσή τους οι βασικές πληροφορίες σχετικά με την επεξεργασία, με την επιφύλαξη τυχόν αναγκαίων και αναλογικών περιορισμών·

               η)απαίτηση να διασφαλίζεται ότι το ή τα οικεία άτομα έχουν εκτελεστά δικαιώματα πρόσβασης (μεταξύ άλλων στις βασικές πληροφορίες σχετικά με την επεξεργασία), διόρθωσης και διαγραφής, με την επιφύλαξη τυχόν αναγκαίων και αναλογικών περιορισμών, και να προβλέπονται κατάλληλες διασφαλίσεις όσον αφορά αποφάσεις που βασίζονται αποκλειστικά στην αυτοματοποιημένη επεξεργασία των διαβιβαζόμενων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και οι οποίες τα επηρεάζουν αρνητικά·

               θ)όταν απαιτείται προηγούμενη συγκατάθεση σύμφωνα με το άρθρο 13 παράγραφος 1 της συμφωνίας, απαίτηση του προς ό η αίτηση κράτους να αξιολογεί όλους τους σχετικούς παράγοντες, και ιδίως:

               –τον αρχικό σκοπό της επεξεργασίας·

               –τον σκοπό της περαιτέρω επεξεργασίας· και

               –κατά πόσον η παραλήπτρια αρχή διασφαλίζει επίπεδο προστασίας των κοινοποιούμενων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ισοδύναμο με εκείνο που εγγυάται η συμφωνία·

               ι)απαίτηση να διασφαλίζεται ότι η συμμόρφωση με τις διασφαλίσεις που συμφωνούνται μεταξύ των μερών παρακολουθείται από μία ή περισσότερες ανεξάρτητες εποπτικές αρχές με αποτελεσματικές εξουσίες έρευνας και επιβολής, και ιδίως την εξουσία να εξετάζουν τις καταγγελίες φυσικών προσώπων σχετικά με τη χρήση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τα αφορούν, λαμβανομένου υπόψη του ειδικού πλαισίου της επεξεργασίας δεδομένων από δικαστήρια που ενεργούν υπό τη δικαιοδοτική τους αρμοδιότητα· και

               ια)απαίτηση να εξασφαλίζεται ότι παρέχονται στα φυσικά πρόσωπα αποτελεσματικά μέτρα δικαστικής προσφυγής σε περίπτωση παραβίασης των ανωτέρω διασφαλίσεων.

               (5)Η τροποποιούμενη συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει ορισμούς των βασικών όρων, συμπεριλαμβανομένου ορισμού των «δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα» ο οποίος να συνάδει με το άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας (ΕΕ) 2016/680.

                     (1)

                        Οδηγία (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων ή της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της απόφασης-πλαίσιο 2008/977/ΔΕΥ του Συμβουλίου (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 89).


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 2.6.2021
            COM(2021) 513 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2021 της Κύπρου
            {SWD(2021) 501 final}

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2021 της Κύπρου

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Αφού ζήτησε τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής
                  2
                του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  3
               . Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή διατύπωσε την άποψη ότι, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, πληρούνται οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η γενική ρήτρα διαφυγής παρέχει στα κράτη μέλη δημοσιονομική ευελιξία για την αντιμετώπιση της κρίσης. Διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Η ενεργοποίησή της επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου κάθε κράτους μέλους, υπό την προϋπόθεση ότι δεν τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική βιωσιμότητα μεσοπρόθεσμα. Στις 17 Σεπτεμβρίου 2020, στην ετήσια στρατηγική της για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής θα παραμείνει ενεργή το 2021
                  4
               .

               (2)Στις 20 Ιουλίου 2020, το Συμβούλιο συνέστησε στην Κύπρο
                  5
                να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, την ενίσχυση της οικονομίας και τη στήριξη της επακόλουθης ανάκαμψης. Συνέστησε επίσης στην Κύπρο να επιδιώξει, όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων.

               (3)Στη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ υποδεικνύεται οι δημοσιονομικές πολιτικές να παραμείνουν υποστηρικτικές σε όλα τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ καθ’ όλη τη διάρκεια του 2021 και τα μέτρα πολιτικής να είναι προσαρμοσμένα στις ειδικές συνθήκες κάθε χώρας και να είναι έγκαιρα, προσωρινά και στοχευμένα
                  6
               .  Όταν το επιτρέψουν οι επιδημιολογικές και οικονομικές συνθήκες, τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, με παράλληλη καταπολέμηση των επιπτώσεων της κρίσης στην κοινωνία και στην αγορά εργασίας. Θα πρέπει να εφαρμοστούν δημοσιονομικές πολιτικές που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιδιώξουν μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την κάλυψη, την επάρκεια και τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας και κοινωνικής προστασίας για όλους.

               (4)Στις 18 Νοεμβρίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε γνώμες σχετικά με τα σχέδια δημοσιονομικών προγραμμάτων 2021 των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ, οι οποίες βασίστηκαν σε ποιοτική αξιολόγηση των δημοσιονομικών μέτρων. Η Επιτροπή ήταν της γνώμης ότι το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος της Κύπρου συνάδει συνολικά με τις συστάσεις δημοσιονομικής πολιτικής που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 20 Ιουλίου 2020 και ότι τα περισσότερα από τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα στηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα σε συνθήκες σημαντικής αβεβαιότητας.

               (5)Το NextGenerationEU, συμπεριλαμβανομένου του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, θα εξασφαλίσει μια βιώσιμη και δίκαιη ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας
                  7
                τέθηκε σε ισχύ στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο εν λόγω μηχανισμός θα παρέχει χρηματοδοτική στήριξη για την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, ενώ θα συνεπάγεται παράλληλα δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την ΕΕ. Θα συμβάλει στην οικονομική ανάκαμψη, στην πραγματοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, και θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα και τη δυνητική ανάπτυξη των οικονομιών. Με τον τρόπο αυτόν, θα βοηθήσει επίσης τα δημόσια οικονομικά να επανέλθουν σε ευνοϊκότερες θέσεις βραχυπρόθεσμα και θα συμβάλει στην ενίσχυση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών, στην ανάπτυξη και στη δημιουργία θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

               (6)Στις 3 Μαρτίου 2021, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση που περιέχει περαιτέρω πολιτικούς προσανατολισμούς με σκοπό να διευκολυνθεί, αφενός, ο συντονισμός των δημοσιονομικών πολιτικών και, αφετέρου, η προετοιμασία των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών
                  8
               . Ο συνολικός δημοσιονομικός προσανατολισμός, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών προϋπολογισμών και του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, θα πρέπει να παραμείνει υποστηρικτικός το 2021 και το 2022. Ταυτόχρονα, δεδομένου ότι αναμένεται η σταδιακή εξομάλυνση της οικονομικής δραστηριότητας κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2021, οι δημοσιονομικές πολιτικές των κρατών μελών θα πρέπει να καταστούν πιο διαφοροποιημένες το 2022. Οι δημοσιονομικές πολιτικές των κρατών μελών θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την πορεία της ανάκαμψης, τη δημοσιονομική βιωσιμότητα και την ανάγκη μείωσης των οικονομικών, κοινωνικών και εδαφικών αποκλίσεων. Δεδομένης της ανάγκης να υποστηριχθεί η βιώσιμη ανάκαμψη στην ΕΕ, τα κράτη μέλη με χαμηλούς κινδύνους βιωσιμότητας θα πρέπει να προσανατολίσουν τους προϋπολογισμούς τους προς τη διατήρηση υποστηρικτικής δημοσιονομικής πολιτικής το 2022, λαμβάνοντας υπόψη τον αντίκτυπο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Τα κράτη μέλη με υψηλά επίπεδα χρέους θα πρέπει να ακολουθούν συνετές δημοσιονομικές πολιτικές, διατηρώντας παράλληλα τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και αξιοποιώντας τις επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδυτικών έργων υψηλής ποιότητας και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Για την περίοδο μετά το 2022, θα πρέπει να λαμβάνονται πάντα υπόψη στις δημοσιονομικές πολιτικές η ισχύς της ανάκαμψης, ο βαθμός της οικονομικής αβεβαιότητας και ζητήματα δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων, μεταξύ άλλων και με τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης σε εύθετο χρόνο, θα συμβάλει στη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (7)Στην ανακοίνωση της 3ης Μαρτίου 2021, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης την άποψη ότι η απόφαση όσον αφορά την απενεργοποίηση ή τη συνέχιση της εφαρμογής της γενικής ρήτρας διαφυγής θα πρέπει να ληφθεί υπό μορφή συνολικής αξιολόγησης της κατάστασης της οικονομίας, με βασικό ποσοτικό κριτήριο το επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας στην ΕΕ ή στη ζώνη του ευρώ σε σύγκριση με τα προ κρίσης επίπεδα (τέλη του 2019). Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής, στις 2 Ιουνίου η Επιτροπή έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη συνέχιση της εφαρμογής της γενικής ρήτρας διαφυγής το 2022 και την απενεργοποίησή της από το 2023. Μετά την απενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής θα εξακολουθήσουν να λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές καταστάσεις κάθε χώρας
                  9
               .

               (8)Στις 29 Απριλίου 2021, η Κύπρος υπέβαλε το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2021, σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

               (9)Το 2020, με βάση στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης της Κύπρου ήταν 5,7 % του ΑΕΠ, ενώ το χρέος γενικής κυβέρνησης αυξήθηκε στο 118,2 % του ΑΕΠ. Η ετήσια μεταβολή του πρωτογενούς δημοσιονομικού ισοζυγίου ανήλθε σε -7,6 % του ΑΕΠ, συμπεριλαμβανομένων, αφενός, των δημοσιονομικών μέτρων διακριτικής ευχέρειας ύψους 3,6 % για τη στήριξη της οικονομίας και, αφετέρου, της λειτουργίας των αυτόματων σταθεροποιητών. Η Κύπρος παρείχε επίσης στήριξη ρευστότητας σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά (όπως εγγυήσεις και αναβολές καταβολής φόρων, που δεν έχουν απευθείας και άμεση δημοσιονομική επίπτωση), εκτιμώμενου ύψους 1,9 % του ΑΕΠ.

               Στις 2 Ιουνίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ. Στην εν λόγω έκθεση εξετάζεται η δημοσιονομική κατάσταση της Κύπρου, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2020 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη και δεν μειώθηκε με ικανοποιητικό ρυθμό. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούνταν και δεν υπήρχε συμμόρφωση με το κριτήριο του χρέους.

               (10)Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές είναι ευνοϊκό το 2021 και το 2022. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής, το πραγματικό ΑΕΠ της Κύπρου αναμένεται να αυξηθεί κατά 3,1 % το 2021 και κατά 3,8 % το 2022. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας, η κυπριακή οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 3,6 % το 2021 και κατά 3,8 % το 2022. Ο συγκριτικά υψηλότερος ρυθμός ανάπτυξης του προγράμματος το 2021 οφείλεται στην ενίσχυση της ιδιωτικής κατανάλωσης.

               (11)Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2021, η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης από 5,7 % του ΑΕΠ το 2020 σε 4,7 % του ΑΕΠ το 2021, ενώ ο δείκτης χρέους προβλέπεται να μειωθεί στο 111,9 % του ΑΕΠ το 2021. Σύμφωνα με το πρόγραμμα, η μεταβολή του πρωτογενούς δημοσιονομικού ισοζυγίου το 2021 σε σύγκριση με το προ κρίσης επίπεδο (2019) πρόκειται να ανέλθει στο -6,5 % του ΑΕΠ, αντικατοπτρίζοντας, αφενός, τα δημοσιονομικά μέτρα διακριτικής ευχέρειας ύψους 3,4 % του ΑΕΠ για τη στήριξη της οικονομίας και, αφετέρου, τη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών. Οι προβολές αυτές είναι σύμφωνες με τις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής.

               (12)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19 και στη σχετιζόμενη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, η Κύπρος έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την ενίσχυση της ικανότητας του οικείου συστήματος υγείας, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Αυτή η ισχυρή απόκριση πολιτικής μετρίασε τη συρρίκνωση του ΑΕΠ, η οποία, με τη σειρά της, περιόρισε την αύξηση του δημόσιου ελλείμματος και του δημόσιου χρέους. Τα δημοσιονομικά μέτρα θα πρέπει να μεγιστοποιούν τη στήριξη της ανάκαμψης χωρίς να προδικάζονται μελλοντικές δημοσιονομικές κατευθύνσεις. Ως εκ τούτου, τα μέτρα θα πρέπει να αποτρέπουν τη μόνιμη επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών. Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν μόνιμα μέτρα, θα πρέπει να τα χρηματοδοτούν καταλλήλως ώστε να διασφαλίζεται η δημοσιονομική ουδετερότητα μεσοπρόθεσμα. Τα μέτρα που ελήφθησαν από την Κύπρο το 2020 και το 2021 συνάδουν με τη σύσταση του Συμβουλίου της 20ής Ιουλίου 2020. Τα δημοσιονομικά μέτρα διακριτικής ευχέρειας που εγκρίθηκαν από την κυβέρνηση το 2020 και το 2021 είναι ως επί το πλείστον προσωρινά ή συνοδεύονται από αντισταθμιστικά μέτρα.

               (13)Το πρόγραμμα σταθερότητας 2021 προϋποθέτει επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας ύψους 0,6 % το 2021, 0,4 % το 2022, 0,4 % το 2023 και 0,4 % το 2024. Από την άλλη, οι προβλέψεις της Επιτροπής βασίζονται στην παραδοχή ότι ο συνολικός δημοσιονομικός αντίκτυπος των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που συνεπάγεται το πρόγραμμα θα ανέλθουν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2021 και στο 0,5 % του ΑΕΠ το 2022.

               (14)Οι καθιερωμένοι δείκτες δημοσιονομικής προσαρμογής που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο των σημερινών συνθηκών. Πρώτον, υπάρχει σημαντική αβεβαιότητα όσον αφορά τις εκτιμήσεις για το κενό παραγωγής. Δεύτερον, είναι αναγκαία η ετοιμότητα της δημοσιονομικής πολιτικής να προσαρμοστεί ταχέως στην εξέλιξη της πανδημίας, στρεφόμενη από τα μέτρα παροχής επείγουσας βοήθειας σε πιο στοχευμένα μέτρα, μόλις μειωθούν οι κίνδυνοι για την υγεία. Τρίτον, το σημερινό πλαίσιο χαρακτηρίζεται από σημαντική απόκριση πολιτικής για τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας. Λόγω των σημαντικών μεταβιβάσεων από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (όπως οι μεταβιβάσεις από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας), οι καθιερωμένοι δείκτες δεν αποτυπώνουν την πλήρη ώθηση που παρέχουν οι δημοσιονομικές πολιτικές στην οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, το διαρθρωτικό ισοζύγιο δεν φαίνεται να επαρκεί υπό τις παρούσες συνθήκες. Από την άλλη πλευρά, η τιμή αναφοράς για τις δαπάνες πρέπει να προσαρμοστεί
                  10
                και να συμπληρωθεί με πρόσθετες πληροφορίες προκειμένου να εκτιμηθεί πλήρως ο προσανατολισμός της δημοσιονομικής πολιτικής.

               Πρώτον, κατά παρόμοιο τρόπο με την προσέγγιση που ακολουθήθηκε στην αξιολόγηση των σχεδίων δημοσιονομικών προγραμμάτων 2021, τα προσωρινά μέτρα έκτακτης ανάγκης εξαιρέθηκαν από το σύνολο των δαπανών. Τα εν λόγω προσωρινά μέτρα έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση στηρίζουν τα συστήματα υγείας και αποζημιώνουν τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις για τις απώλειες εισοδήματος λόγω των απαγορεύσεων λειτουργίας και των διαταραχών στην αλυσίδα εφοδιασμού· η αντιστροφή τους από τις δημόσιες αρχές εξαρτάται από την επιστροφή της κατάστασης της δημόσιας υγείας και της οικονομίας στην ομαλότητα.

               Δεύτερον, για να αξιολογηθεί ο συνολικός δημοσιονομικός προσανατολισμός στην παρούσα συγκυρία, οι σημαντικές μεταβιβάσεις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (όπως οι μεταβιβάσεις από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας) θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο σχετικό σύνολο των δαπανών.

               Ως εκ τούτου, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός μετράται στη συνέχεια με βάση τη μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση) συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και άλλων ταμείων της ΕΕ.

               Πέραν του συνολικού δημοσιονομικού προσανατολισμού, η ανάλυση αποσκοπεί επίσης στην αξιολόγηση του αν η εθνική δημοσιονομική πολιτική είναι συνετή και αν η σύνθεσή της συμβάλλει σε βιώσιμη ανάκαμψη που συνάδει με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Για τον λόγο αυτόν, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην εξέλιξη των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών και επενδύσεων.

               (15)Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2021, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης της Κύπρου προβλέπεται να μειωθεί στο 0,9 % του ΑΕΠ το 2022, κυρίως λόγω της διακοπής των προσωρινών μέτρων στήριξης που θεσπίστηκαν το 2020 και το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί στο 103,9 % του ΑΕΠ το 2022. Οι προβολές αυτές είναι χαμηλότερες από τις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής. Η Επιτροπή προβλέπει έλλειμμα 2 % του ΑΕΠ, κυρίως λόγω υψηλότερων αναμενόμενων δαπανών και χαμηλότερων εσόδων, και δείκτη χρέους της γενικής κυβέρνησης 106,6 % του ΑΕΠ το 2022.

               Με βάση τις προβλέψεις της Επιτροπής, ο συνολικός δημοσιονομικός προσανατολισμός όπως ορίζεται ανωτέρω —συμπεριλαμβανομένων επίσης των επιπτώσεων στη συνολική ζήτηση το 2022 από τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται τόσο από τον εθνικό προϋπολογισμό όσο και από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ιδίως από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας— εκτιμάται σε -0,3 % του ΑΕΠ
                  11
               . Η θετική συμβολή των δαπανών που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και από άλλα ταμεία της ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ
                  12
               . Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες πρωτογενείς τρέχουσες δαπάνες (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

               (16)Η ποιότητα των δημοσιονομικών μέτρων των κρατών μελών φαίνεται ιδιαίτερα σημαντική. Οι δημοσιονομικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της σύνθεσης των εθνικών προϋπολογισμών μπορούν να στηρίξουν τη δυνητική ανάπτυξη, να δημιουργήσουν τα αναγκαία δημοσιονομικά περιθώρια και να συμβάλουν στη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μακροπρόθεσμα, μεταξύ άλλων υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής και των προκλήσεων στον τομέα της υγείας. Στο σκέλος των εσόδων, η κρίση λόγω COVID-19 ενίσχυσε τη σημασία των μεταρρυθμίσεων για αποτελεσματικότερα και δικαιότερα συστήματα δημόσιων εσόδων. Στο σκέλος των δαπανών, έχει καταστήσει ακόμη πιο κρίσιμης σημασίας την άνοδο του επιπέδου και της ποιότητας των βιώσιμων επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, σύμφωνα με τους στόχους για την ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού, της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και της διττής πράσινης και ψηφιακής μετάβασης. Τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα καταστήσουν δυνατή τη βελτίωση της σύνθεσης των εθνικών προϋπολογισμών.

               (17)Σύμφωνα με τα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά προγράμματα του προγράμματος σύγκλισης, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να αυξηθεί από 0,1 % το 2023 σε 1,6 % του ΑΕΠ το 2024.

               Με βάση το πρόγραμμα, ο συνολικός δημοσιονομικός προσανατολισμός —συμπεριλαμβανομένων επίσης των επιπτώσεων στη συνολική ζήτηση από τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται τόσο από τον εθνικό προϋπολογισμό όσο και από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ιδίως από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας— εκτιμάται σε 2,8 % του ΑΕΠ το 2023 και το 2024 κατά μέσο όρο. Η θετική συμβολή των δαπανών που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και από άλλα ταμεία της ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ
                  13
               . Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες πρωτογενείς τρέχουσες δαπάνες (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 2,8 εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ.

               Η τρέχουσα εκτίμηση της μέσης δεκαετούς ονομαστικής δυνητικής ανάπτυξης είναι 3½ %
                  14
               .  Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή δεν περιλαμβάνει τις επιπτώσεις των μεταρρυθμίσεων του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας οι οποίες μπορούν να τονώσουν τη δυνητική ανάπτυξη της Κύπρου.

               (18)Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί από 99,5 % του ΑΕΠ το 2023 σε 92,9 % του ΑΕΠ το 2024. Η Κύπρος θεωρείται ότι αντιμετωπίζει μέτριους κινδύνους δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα, σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη ανάλυση της βιωσιμότητας του χρέους
                  15
               .

               (19)Δεδομένου ότι επί του παρόντος υπάρχει ακόμη εξαιρετικά μεγάλος βαθμός αβεβαιότητας, οι κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής θα πρέπει να παραμείνουν κατά κύριο λόγο ποιοτικές. Ακριβέστερες ποσοτικοποιημένες κατευθύνσεις για τα επόμενα έτη θα πρέπει να παρασχεθούν το 2022, αν ο βαθμός αβεβαιότητας μειωθεί επαρκώς έως τότε.

               Το Συμβούλιο αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας 2021 και τη συνέχεια που έδωσε η Κύπρος στη σύσταση του Συμβουλίου της 20ής Ιουλίου 2020.

               ΣΥΝΙΣΤΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ:

               1.Το 2022, να συνεχίσει να ακολουθεί υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, συμπεριλαμβανομένης της ώθησης που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

               2.Όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικής πολιτικής που θα αποσκοπεί στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα. Ταυτόχρονα, να αυξήσει τις επενδύσεις για να ενισχυθεί το αναπτυξιακό δυναμικό.

               3.Να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη σύνθεση των δημόσιων οικονομικών, τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών του προϋπολογισμού, καθώς και στην ποιότητα των δημοσιονομικών μέτρων, ώστε να εξασφαλιστεί βιώσιμη ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς. Να δώσει προτεραιότητα στις βιώσιμες επενδύσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως με τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Να δώσει προτεραιότητα στις δημοσιονομικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα συμβάλουν στην παροχή χρηματοδότησης για τις προτεραιότητες της δημόσιας πολιτικής και στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την κάλυψη, την επάρκεια και τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας και κοινωνικής προστασίας για όλους.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        Η ρήτρα, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας.

                     (3)

                        Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, Βρυξέλλες, 20.3.2020, COM(2020) 123 final.

                     (4)

                        Ανακοίνωση της Επιτροπής — Ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2021, Βρυξέλλες, 17.9.2020, COM(2020) 575 final.

                     (5)

                        Σύσταση του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 2020, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Κύπρου του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Κύπρου του 2020, ΕΕ C 282 της 26.8.2020, σ. 82.

                     (6)

                        Εκκρεμεί η τελική έγκριση από το Συμβούλιο, μετά την έγκριση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Το κείμενο που συμφωνήθηκε από την Ευρωομάδα στις 16 Δεκεμβρίου 2020 είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση:
                  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14356-2020-INIT/el/pdf

                     (7)

                  ΕΕ
                   L 57 της 18.2.2021, σ. 17.

                     (8)

                        Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο — Ένας χρόνος από την έξαρση της πανδημίας COVID-19: απόκριση σε επίπεδο δημοσιονομικής πολιτικής, Βρυξέλλες, 3.3.2021, COM(2021) 105 final.

                     (9)

                        Ανακοίνωση της Επιτροπής — Συντονισμός των οικονομικών πολιτικών το 2021: αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, στήριξη της ανάκαμψης και εκσυγχρονισμός της οικονομίας μας, Βρυξέλλες, 2.6.2021, COM(2021)500 final.

                     (10)

                        Ειδικότερα, η τετραετής εξομάλυνση των επενδύσεων που χρησιμοποιείται στην τιμή αναφοράς για τις δαπάνες δεν επιτρέπει την ορθή αξιολόγηση της δημοσιονομικής στήριξης για την ανάκαμψη που παρέχεται από εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

                     (11)

                        Το αρνητικό πρόσημο του δείκτη αντιστοιχεί σε υπέρβαση της αύξησης των πρωτογενών δαπανών σε σύγκριση με τη μεσοπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη, το οποίο υποδηλώνει επεκτατική δημοσιονομική πολιτική.

                     (12)

                        Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

                     (13)

                        Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή.

                     (14)

                        Εκτίμηση της Επιτροπής, σύμφωνα με την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία.

                     (15)

                        Βλ. έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής — Στατιστικό παράρτημα στο οποίο παρέχονται βασικά στοιχεία σχετικά με την αξιολόγηση των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης 2021.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 2.6.2021
            COM(2021) 511 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2021 της Κροατίας
            {SWD(2021) 501 final}

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2021 της Κροατίας

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Αφού ζήτησε τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής
                  2
                του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  3
               . Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή διατύπωσε την άποψη ότι, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, πληρούνται οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η γενική ρήτρα διαφυγής παρέχει στα κράτη μέλη δημοσιονομική ευελιξία για την αντιμετώπιση της κρίσης. Διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Η ενεργοποίησή της επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου κάθε κράτους μέλους, υπό την προϋπόθεση ότι δεν τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική βιωσιμότητα μεσοπρόθεσμα. Στις 17 Σεπτεμβρίου 2020, στην ετήσια στρατηγική της για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής θα παραμείνει ενεργή το 2021
                  4
               .

               (2)Στις 20 Ιουλίου 2020, το Συμβούλιο συνέστησε στην Κροατία να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, την ενίσχυση της οικονομίας και τη στήριξη της επακόλουθης ανάκαμψης
                  5
               . Συνέστησε επίσης στην Κροατία, όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να ακολουθήσει δημοσιονομικές πολιτικές που θα αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στην εξασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων.

               (3)Το NextGenerationEU, συμπεριλαμβανομένου του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, θα εξασφαλίσει μια βιώσιμη και δίκαιη ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας
                  6
                τέθηκε σε ισχύ στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο εν λόγω μηχανισμός θα παρέχει χρηματοδοτική στήριξη για την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, ενώ θα συνεπάγεται παράλληλα δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την ΕΕ. Θα συμβάλει στην οικονομική ανάκαμψη, στην πραγματοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, και θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα και τη δυνητική ανάπτυξη των οικονομιών. Με τον τρόπο αυτόν, θα βοηθήσει επίσης τα δημόσια οικονομικά να επανέλθουν σε ευνοϊκότερες θέσεις βραχυπρόθεσμα και θα συμβάλει στην ενίσχυση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών, στην ανάπτυξη και στη δημιουργία θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

               (4)Στις 3 Μαρτίου 2021, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση που περιέχει περαιτέρω πολιτικούς προσανατολισμούς με σκοπό να διευκολυνθεί, αφενός, ο συντονισμός των δημοσιονομικών πολιτικών και, αφετέρου, η προετοιμασία των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών
                  7
               . Ο συνολικός δημοσιονομικός προσανατολισμός, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών προϋπολογισμών και του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, θα πρέπει να παραμείνει υποστηρικτικός το 2021 και το 2022. Ταυτόχρονα, δεδομένου ότι αναμένεται η σταδιακή εξομάλυνση της οικονομικής δραστηριότητας κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2021, οι δημοσιονομικές πολιτικές των κρατών μελών θα πρέπει να καταστούν πιο διαφοροποιημένες το 2022. Οι δημοσιονομικές πολιτικές των κρατών μελών θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την πορεία της ανάκαμψης, τη δημοσιονομική βιωσιμότητα και την ανάγκη μείωσης των οικονομικών, κοινωνικών και εδαφικών αποκλίσεων. Δεδομένης της ανάγκης να υποστηριχθεί η βιώσιμη ανάκαμψη στην ΕΕ, τα κράτη μέλη με χαμηλούς κινδύνους βιωσιμότητας θα πρέπει να προσανατολίσουν τους προϋπολογισμούς τους προς τη διατήρηση υποστηρικτικής δημοσιονομικής πολιτικής το 2022, λαμβάνοντας υπόψη τον αντίκτυπο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Τα κράτη μέλη με υψηλά επίπεδα χρέους θα πρέπει να ακολουθούν συνετές δημοσιονομικές πολιτικές, διατηρώντας παράλληλα τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και αξιοποιώντας τις επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδυτικών έργων υψηλής ποιότητας και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Για την περίοδο μετά το 2022, θα πρέπει να λαμβάνονται πάντα υπόψη στις δημοσιονομικές πολιτικές η ισχύς της ανάκαμψης, ο βαθμός της οικονομικής αβεβαιότητας και ζητήματα δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων, μεταξύ άλλων και με τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης σε εύθετο χρόνο, θα συμβάλει στη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (5)Στην ανακοίνωση της 3ης Μαρτίου 2021, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης την άποψη ότι η απόφαση όσον αφορά την απενεργοποίηση ή τη συνέχιση της εφαρμογής της γενικής ρήτρας διαφυγής θα πρέπει να ληφθεί υπό μορφή συνολικής αξιολόγησης της κατάστασης της οικονομίας, με βασικό ποσοτικό κριτήριο το επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας στην ΕΕ ή στη ζώνη του ευρώ σε σύγκριση με τα προ κρίσης επίπεδα (τέλη του 2019). Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής, στις 2 Ιουνίου η Επιτροπή έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη συνέχιση της εφαρμογής της γενικής ρήτρας διαφυγής το 2022 και την απενεργοποίησή της από το 2023. Μετά την απενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής θα εξακολουθήσουν να λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές καταστάσεις κάθε χώρας
                  8
               .

               (6)Στις 29 Απριλίου 2021, η Κροατία υπέβαλε το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2021, σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

               (7)Το 2020, με βάση στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Κροατίας ήταν 7,4 % του ΑΕΠ, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης αυξήθηκε στο 88,7 % του ΑΕΠ. Η ετήσια μεταβολή του πρωτογενούς δημοσιονομικού ισοζυγίου ανήλθε σε -8,1 % του ΑΕΠ, συμπεριλαμβανομένων, αφενός, των δημοσιονομικών μέτρων διακριτικής ευχέρειας ύψους 3,8 % του ΑΕΠ για τη στήριξη της οικονομίας και, αφετέρου, της λειτουργίας των αυτόματων σταθεροποιητών. Η Κροατία παρείχε επίσης στήριξη ρευστότητας σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά (όπως εγγυήσεις και αναβολές καταβολής φόρων, που δεν έχουν απευθείας και άμεση δημοσιονομική επίπτωση) εκτιμώμενου ύψους 4,6 % του ΑΕΠ.

               Στις 2 Ιουνίου 2021, η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ. Στην εν λόγω έκθεση εξετάζεται η δημοσιονομική κατάσταση της Κροατίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2020 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη και δεν μειώθηκε με ικανοποιητικό ρυθμό. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν είχε εκπληρωθεί, ενώ δεν υπήρχε συμμόρφωση με το κριτήριο του χρέους.

               (8)Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές του προγράμματος σύγκλισης είναι ρεαλιστικό το 2021 και ευνοϊκό το 2022. Πιο συγκεκριμένα, προβλέπει κάπως ισχυρότερη ανάπτυξη σε σχέση με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής το 2021 (5,2 % έναντι 5 %) και ιδίως το 2022 (6,6 % έναντι 6,1 %). Αυτό οφείλεται κυρίως στις θετικότερες προβολές για την κατανάλωση και τις επενδύσεις των νοικοκυριών, ενώ οι προβλέψεις της Επιτροπής είναι κάπως πιο αισιόδοξες όσον αφορά τη συμβολή των εξαγωγών.

               (9)Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2021, η κυβέρνηση προβλέπει μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης από 7,4 % του ΑΕΠ το 2020 σε 3,8 % του ΑΕΠ το 2021, ενώ ο δείκτης χρέους προβλέπεται να μειωθεί στο 86,6 % του ΑΕΠ το 2021. Σύμφωνα με το πρόγραμμα, η μεταβολή του πρωτογενούς δημοσιονομικού ισοζυγίου το 2021 σε σύγκριση με το προ κρίσης επίπεδο (2019) πρόκειται να ανέλθει στο -4,6 % του ΑΕΠ, αντικατοπτρίζοντας, αφενός, τα δημοσιονομικά μέτρα διακριτικής ευχέρειας για τη στήριξη της οικονομίας και, αφετέρου, τη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών. Συγκριτικά, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής, το έλλειμμα δεν αναμένεται να μειωθεί εξίσου το 2021 (4,6 % του ΑΕΠ). Οι διαφορές είναι πιο έντονες στο σκέλος των εσόδων, τα οποία, σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης, προβλέπεται να ανακάμψουν, υπερβαίνοντας κατά πολύ τον ρυθμό αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ. Εν τω μεταξύ, η ανοικοδόμηση μετά τους σεισμούς του 2020 στο Ζάγκρεμπ και την Petrinja αναμένεται να έχει αντίκτυπο, έστω και έκτακτο, στις δαπάνες.

               (10)Ως απόκριση στην πανδημία COVID-19 και στη σχετιζόμενη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, η Κροατία έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την ενίσχυση της ικανότητας του οικείου συστήματος υγείας, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Αυτή η ισχυρή απόκριση πολιτικής μετρίασε τη συρρίκνωση του ΑΕΠ, η οποία, με τη σειρά της, περιόρισε την αύξηση του δημόσιου ελλείμματος και του δημόσιου χρέους. Τα δημοσιονομικά μέτρα θα πρέπει να μεγιστοποιούν τη στήριξη της ανάκαμψης χωρίς να προδικάζονται μελλοντικές δημοσιονομικές κατευθύνσεις. Ως εκ τούτου, τα μέτρα θα πρέπει να αποτρέπουν τη μόνιμη επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών. Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν μόνιμα μέτρα, θα πρέπει να τα χρηματοδοτούν καταλλήλως ώστε να διασφαλίζεται η δημοσιονομική ουδετερότητα μεσοπρόθεσμα. Τα μέτρα που έλαβε η Κροατία το 2020 και το 2021 συνάδουν με τη σύσταση του Συμβουλίου της 20ής Ιουλίου 2020. Τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας που εγκρίθηκαν από την κυβέρνηση το 2020 και το 2021 είναι ως επί το πλείστον προσωρινά ή συνοδεύονται από αντισταθμιστικά μέτρα. Πέραν του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων της Επιτροπής, το 2023, οι εναπομένουσες επιπτώσεις των εν λόγω μη προσωρινών μέτρων εκτιμώνται προκαταρκτικά σε ποσοστό περίπου 0,3 % του ΑΕΠ, και συνίστανται κυρίως σε μειώσεις του φόρου εισοδήματος.

               (11)Το πρόγραμμα σύγκλισης 2021 προϋποθέτει επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας ύψους 0,4 % του ΑΕΠ το 2021, 1,9 % το 2022, 2,4 % το 2023, 2,3 % το 2024, 1,7 % το 2025 και 1 % το 2026. Οι εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής περιλαμβάνουν τις εν λόγω επιχορηγήσεις στις δημοσιονομικές προβολές τους με παρόμοιο σε γενικές γραμμές ρυθμό το 2021 και το 2022.

               (12)Οι καθιερωμένοι δείκτες δημοσιονομικής προσαρμογής που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο των σημερινών συνθηκών. Πρώτον, υπάρχει σημαντική αβεβαιότητα όσον αφορά τις εκτιμήσεις για το κενό παραγωγής. Δεύτερον, είναι αναγκαία η ετοιμότητα της δημοσιονομικής πολιτικής να προσαρμοστεί ταχέως στην εξέλιξη της πανδημίας, στρεφόμενη από τα μέτρα παροχής επείγουσας βοήθειας σε πιο στοχευμένα μέτρα, μόλις μειωθούν οι κίνδυνοι για την υγεία. Τρίτον, το σημερινό πλαίσιο χαρακτηρίζεται από σημαντική απόκριση πολιτικής για τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας. Λόγω των σημαντικών μεταβιβάσεων από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (όπως οι μεταβιβάσεις από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας), οι καθιερωμένοι δείκτες δεν αποτυπώνουν την πλήρη ώθηση που παρέχουν οι δημοσιονομικές πολιτικές στην οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, το διαρθρωτικό ισοζύγιο δεν φαίνεται να επαρκεί υπό τις παρούσες συνθήκες. Από την άλλη πλευρά, η τιμή αναφοράς για τις δαπάνες πρέπει να προσαρμοστεί
                  9
                και να συμπληρωθεί με πρόσθετες πληροφορίες προκειμένου να εκτιμηθεί πλήρως ο προσανατολισμός της δημοσιονομικής πολιτικής.

               Πρώτον, κατά παρόμοιο τρόπο με την προσέγγιση που ακολουθήθηκε στην αξιολόγηση των σχεδίων δημοσιονομικών προγραμμάτων 2021, τα προσωρινά μέτρα έκτακτης ανάγκης εξαιρέθηκαν από το σύνολο των δαπανών. Τα εν λόγω προσωρινά μέτρα έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση στηρίζουν τα συστήματα υγείας και αποζημιώνουν τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις για τις απώλειες εισοδήματος λόγω των απαγορεύσεων λειτουργίας και των διαταραχών στην αλυσίδα εφοδιασμού· η αντιστροφή τους από τις δημόσιες αρχές εξαρτάται από την επιστροφή της κατάστασης της δημόσιας υγείας και της οικονομίας στην ομαλότητα.

               Δεύτερον, για να αξιολογηθεί ο συνολικός δημοσιονομικός προσανατολισμός στην παρούσα συγκυρία, οι σημαντικές μεταβιβάσεις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (όπως οι μεταβιβάσεις από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας) θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο σχετικό σύνολο των δαπανών.

               Ως εκ τούτου, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός μετράται στη συνέχεια με βάση τη μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση) συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και άλλων ταμείων της ΕΕ.

               Πέραν του συνολικού δημοσιονομικού προσανατολισμού, η ανάλυση αποσκοπεί επίσης στην αξιολόγηση του αν η εθνική δημοσιονομική πολιτική είναι συνετή και αν η σύνθεσή της συμβάλλει σε βιώσιμη ανάκαμψη που συνάδει με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Για τον λόγο αυτόν, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην εξέλιξη των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών και επενδύσεων.

               (13)Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2021, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Κροατίας προβλέπεται να μειωθεί στο 2,6 % του ΑΕΠ το 2022, κυρίως λόγω της έντονης αύξησης των εσόδων και της διακοπής των προσωρινών μέτρων στήριξης που θεσπίστηκαν το 2020 και το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί στο 82,5 % του ΑΕΠ το 2022. Οι εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής προβλέπουν υψηλότερο δείκτη ελλείμματος και χρέους το 2022, σε ποσοστό 3,2 % και 82,9 % του ΑΕΠ αντίστοιχα, η δε διαφορά οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο αποτέλεσμα βάσης από το 2021.

               Με βάση τις προβλέψεις της Επιτροπής, ο συνολικός δημοσιονομικός προσανατολισμός —συμπεριλαμβανομένων επίσης των επιπτώσεων στη συνολική ζήτηση το 2022 από τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται τόσο από τον εθνικό προϋπολογισμό όσο και από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ιδίως από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας— εκτιμάται σε -2,4 % του ΑΕΠ
                  10
               . Η θετική συμβολή των δαπανών που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και από άλλα ταμεία της ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,5 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ
                  11
               . Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες πρωτογενείς τρέχουσες δαπάνες (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,8 εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ.

               (14)Η ποιότητα των δημοσιονομικών μέτρων των κρατών μελών φαίνεται ιδιαίτερα σημαντική. Οι δημοσιονομικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της σύνθεσης των εθνικών προϋπολογισμών μπορούν να στηρίξουν τη δυνητική ανάπτυξη, να δημιουργήσουν τα αναγκαία δημοσιονομικά περιθώρια και να συμβάλουν στη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μακροπρόθεσμα, μεταξύ άλλων υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής και των προκλήσεων στον τομέα της υγείας. Στο σκέλος των εσόδων, η κρίση λόγω COVID-19 ενίσχυσε τη σημασία των μεταρρυθμίσεων για αποτελεσματικότερα και δικαιότερα συστήματα δημόσιων εσόδων. Στο σκέλος των δαπανών, έχει καταστήσει ακόμη πιο κρίσιμης σημασίας την άνοδο του επιπέδου και της ποιότητας των βιώσιμων επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, σύμφωνα με τους στόχους για την ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού, της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και της διττής πράσινης και ψηφιακής μετάβασης. Τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα καταστήσουν δυνατή τη βελτίωση της σύνθεσης των εθνικών προϋπολογισμών.

               (15)Σύμφωνα με τα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά προγράμματα του προγράμματος σταθερότητας, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί από 1,9 % του ΑΕΠ το 2023 σε 1,5 % του ΑΕΠ το 2024.

               Με βάση το πρόγραμμα, ο συνολικός δημοσιονομικός προσανατολισμός —συμπεριλαμβανομένων επίσης των επιπτώσεων στη συνολική ζήτηση από τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται τόσο από τον εθνικό προϋπολογισμό όσο και από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ιδίως από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας— εκτιμάται σε -0,1 % του ΑΕΠ το 2023 και το 2024 κατά μέσο όρο. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και από άλλα ταμεία της ΕΕ προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ
                  12
               . Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες πρωτογενείς τρέχουσες δαπάνες (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ.

               Η τρέχουσα εκτίμηση της μέσης δεκαετούς ονομαστικής δυνητικής ανάπτυξης είναι 3 ¼ %
                  13
               . Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή δεν περιλαμβάνει τις επιπτώσεις των μεταρρυθμίσεων του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, οι οποίες μπορούν να τονώσουν τη δυνητική ανάπτυξη της Κροατίας.

               (16)Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί από 79,5 % του ΑΕΠ το 2023 σε 76,8 % του ΑΕΠ το 2024. Η Κροατία θεωρείται ότι αντιμετωπίζει μέτριους κινδύνους δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα, σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους
                  14
               .

               (17)Δεδομένου ότι επί του παρόντος υπάρχει ακόμη εξαιρετικά μεγάλος βαθμός αβεβαιότητας, οι κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής θα πρέπει να παραμείνουν κατά κύριο λόγο ποιοτικές. Ακριβέστερες ποσοτικοποιημένες κατευθύνσεις για τα επόμενα έτη θα πρέπει να παρασχεθούν το 2022, αν ο βαθμός αβεβαιότητας μειωθεί επαρκώς έως τότε.

               Το Συμβούλιο αξιολόγησε το πρόγραμμα σύγκλισης 2021 και τη συνέχεια που έδωσε η Κροατία στη σύσταση του Συμβουλίου της 20ής Ιουλίου 2020.

               ΣΥΝΙΣΤΑ ΣΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ:

               1.Το 2022, να συνεχίσει να ακολουθεί υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, συμπεριλαμβανομένης της ώθησης που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Να διατηρήσει υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

               2.Όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικής πολιτικής που θα αποσκοπεί στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα. Ταυτόχρονα, να αυξήσει τις επενδύσεις για να ενισχυθεί το αναπτυξιακό δυναμικό.

               3.Να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη σύνθεση των δημόσιων οικονομικών, τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών του προϋπολογισμού, καθώς και στην ποιότητα των δημοσιονομικών μέτρων, ώστε να εξασφαλιστεί βιώσιμη ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς. Να δώσει προτεραιότητα στις βιώσιμες επενδύσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως με τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Να δώσει προτεραιότητα στις δημοσιονομικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα συμβάλουν στην παροχή χρηματοδότησης για τις προτεραιότητες της δημόσιας πολιτικής και στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την κάλυψη, την επάρκεια και τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας και κοινωνικής προστασίας για όλους.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        Η ρήτρα, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας.

                     (3)

                        Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, Βρυξέλλες, 20.3.2020, COM(2020) 123 final.

                     (4)

                        Ανακοίνωση της Επιτροπής — Ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2021, Βρυξέλλες, 17.9.2020, COM(2020) 575 final.

                     (5)

                        Σύσταση του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 2020, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Κροατίας για το 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Κροατίας για το 2020 (ΕΕ C 282 της 26.8.2020, σ. 68).

                     (6)

                  ΕΕ
                   L57 της 18.2.2021, σ. 17.

                     (7)

                        Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο — Ένας χρόνος από την έξαρση της πανδημίας COVID-19: απόκριση σε επίπεδο δημοσιονομικής πολιτικής, Βρυξέλλες, 3.3.2021, COM(2021) 105 final.

                     (8)

                        Ανακοίνωση της Επιτροπής — Συντονισμός των οικονομικών πολιτικών το 2021: αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, στήριξη της ανάκαμψης και εκσυγχρονισμός της οικονομίας μας, Βρυξέλλες, 2.6.2021, COM(2021) 500 final.

                     (9)

                        Ειδικότερα, η τετραετής εξομάλυνση των επενδύσεων που χρησιμοποιείται στην τιμή αναφοράς για τις δαπάνες δεν επιτρέπει την ορθή αξιολόγηση της δημοσιονομικής στήριξης για την ανάκαμψη που παρέχεται από εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

                     (10)

                        Το αρνητικό πρόσημο του δείκτη αντιστοιχεί σε υπέρβαση της αύξησης των πρωτογενών δαπανών σε σύγκριση με τη μεσοπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη, το οποίο υποδηλώνει επεκτατική δημοσιονομική πολιτική.

                     (11)

                        Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή.

                     (12)

                        Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ.

                     (13)

                        Εκτίμηση της Επιτροπής, σύμφωνα με την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία.

                     (14)

                  Βλ. έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής — Στατιστικό παράρτημα στο οποίο παρέχονται βασικά στοιχεία σχετικά με την αξιολόγηση των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης 2021.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 2.6.2021
            COM(2021) 530 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στη Ρουμανία
            {SWD(2021) 530 final}

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στη Ρουμανία

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 126 παράγραφος 7,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Επιτροπής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Σύμφωνα με το άρθρο 126 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Συνθήκη), τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα.

               (2)Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ) βασίζεται στον στόχο επίτευξης υγιών δημόσιων οικονομικών ως μέσου ενίσχυσης των συνθηκών για σταθερότητα τιμών και ισχυρή βιώσιμη ανάπτυξη, ικανή να συμβάλει στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

               (3)Στις 3 Απριλίου 2020, μετά από τη σύσταση της Επιτροπής, της 4ης Μαρτίου 2020
                  1
               , με βάση το προβλεπόμενο υπερβολικό έλλειμμα για το 2019, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 6 της Συνθήκης, ότι υπήρχε υπερβολικό έλλειμα στη Ρουμανία
                  2
                και εξέδωσε σύσταση για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το αργότερο μέχρι το 2022
                  3
               , σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 7 της Συνθήκης και το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου
                  4
               .

               (4)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ)
                  5
               . Η ρήτρα αυτή, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97
                  6
                και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή διατύπωσε την άποψη ότι, δεδομένης της σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, πληρούνται οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής.

               (5)Στις 15 Σεπτεμβρίου 2020, η Ρουμανία υπέβαλε την έκθεσή της σχετικά με τα μέτρα που έλαβε ανταποκρινόμενη στη σύσταση του Συμβουλίου της 3ης Απριλίου 2020. Στην εν λόγω έκθεση επισημαίνεται η σημαντική επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών κατά τη διάρκεια του 2020, κυρίως λόγω της πανδημίας COVID-19.

               (6)Στις 18 Νοεμβρίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για τη δημοσιονομική κατάσταση της Ρουμανίας
                  7
               . Υπό το πρίσμα της συνεχιζόμενης εξαιρετικής αβεβαιότητας που προκάλεσε η πανδημία COVID-19 και των έκτακτων μακροοικονομικών και δημοσιονομικών επιπτώσεών της, η Επιτροπή έκρινε ότι, στη δεδομένη χρονική συγκυρία, δεν έπρεπε να ληφθεί καμία απόφαση για περαιτέρω ενέργειες σε σχέση με τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (στο εξής: ΔΥΕ) που κινήθηκε για τη Ρουμανία. Ειδικότερα, αυτή η εξαιρετική αβεβαιότητα, μεταξύ άλλων για τον σχεδιασμό αξιόπιστης πορείας δημοσιονομικής πολιτικής, δεν επέτρεπε στην Επιτροπή να υποβάλει σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της Συνθήκης στο στάδιο εκείνο. Η Επιτροπή δήλωσε ότι θα επανεκτιμούσε τη δημοσιονομική κατάσταση της Ρουμανίας την άνοιξη του 2021, με βάση τα απολογιστικά στοιχεία του 2020, τον προϋπολογισμό του 2021 και τις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής και ότι, κατά περίπτωση, θα πρότεινε νέα μέτρα στο πλαίσιο της ΔΥΕ, λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη εφαρμογή της γενικής ρήτρας διαφυγής του ΣΣΑ το 2021.

               (7)Στις 3 Μαρτίου 2021, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρείχε περαιτέρω πολιτικούς προσανατολισμούς με σκοπό να διευκολυνθεί, αφενός, ο συντονισμός των δημοσιονομικών πολιτικών και, αφετέρου, η προετοιμασία των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών
                  8
               . Στην ανακοίνωση της 3ης Μαρτίου 2021, η Επιτροπή διατύπωσε την άποψη ότι η απόφαση όσον αφορά την απενεργοποίηση ή τη συνέχιση της εφαρμογής της γενικής ρήτρας διαφυγής θα πρέπει να ληφθεί στο πλαίσιο συνολικής αξιολόγησης της κατάστασης της οικονομίας, με βασικό ποσοτικό κριτήριο το επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας στην ΕΕ ή στη ζώνη του ευρώ σε σύγκριση με τα προ κρίσης επίπεδα (τέλος του 2019). Στις 2 Ιουνίου 2021, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών το 2021
                  9
               . Σύμφωνα με την εν λόγω ανακοίνωση, η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα εξακολουθήσει να εφαρμόζεται το 2022 και αναμένεται να απενεργοποιηθεί από το 2023.

               (8)Σύμφωνα με επικαιροποίηση του «Debt Sustainability Monitor 2020» της Επιτροπής, με την οποία λαμβάνονται υπόψη οι τελευταίες εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής, παραμένουν υψηλοί οι μεσοπρόθεσμοι και μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι δημοσιονομικής βιωσιμότητας της Ρουμανίας. Οι κίνδυνοι αυτοί πρέπει να αντιμετωπιστούν με ένα κατάλληλο μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό πρόγραμμα το οποίο να υποστηρίζεται από διαρθρωτικά μέτρα.

               (9)Υπό το πρίσμα της σοβαρής συρρίκνωσης της οικονομικής δραστηριότητας που συνδέεται με την πανδημία COVID-19 και της σχετικής ανάγκης για δημοσιονομικές πολιτικές που στηρίζουν την ανάκαμψη το 2021 και το 2022, η σύσταση του Συμβουλίου, της 3ης Απριλίου 2020, δεν αποτελεί πλέον κατάλληλη βάση για τις κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για τη Ρουμανία.

               (10)Σύμφωνα με την τελευταία πρόταση του άρθρου 3 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, το Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει, με σύσταση της Επιτροπής, να εκδώσει αναθεωρημένη σύσταση δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της Συνθήκης, σε περίπτωση σοβαρής ύφεσης της οικονομικής δραστηριότητας στη ζώνη του ευρώ ή στην ΕΕ συνολικώς, με την προϋπόθεση ότι κάτι τέτοιο δεν θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών μεσοπρόθεσμα.

               (11)Σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 7 της Συνθήκης και το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, το Συμβούλιο υποχρεούται να απευθύνει συστάσεις στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, στις οποίες θέτει επίσης προθεσμία προκειμένου να τερματίσει την κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος. Στις συστάσεις αυτές καθορίζεται μέγιστη προθεσμία έξι μηνών προκειμένου το συγκεκριμένο κράτος μέλος να λάβει αποτελεσματικά μέτρα για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος. Όταν αυτό δικαιολογείται από τη σοβαρότητα της κατάστασης, η προθεσμία για ανάληψη αποτελεσματικής δράσης μπορεί να μειωθεί σε τρεις μήνες. Επιπλέον, στη σύστασή του για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, το Συμβούλιο καλεί το κράτος μέλος να επιτύχει ετήσιους δημοσιονομικούς στόχους, οι οποίοι, με βάση τις προβλέψεις στις οποίες βασίζεται η σύσταση, συνεπάγονται μια ελάχιστη ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου, ήτοι του κυκλικά προσαρμοσμένου ισοζυγίου, κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ, ως ποσοστό αναφοράς, χωρίς να υπολογίζονται τα έκτακτα και προσωρινά μέτρα.

               (12)Το πραγματικό ΑΕΠ στη Ρουμανία συρρικνώθηκε κατά 3,9 % το 2020. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής, το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται ότι θα αυξηθεί σε 5,1 % το 2021 και σε 4,9 % το 2022. Η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να ανακάμψει καθώς προχωρά ο εμβολιασμός των πολιτών και καθώς αίρονται σταδιακά τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης, ενώ η αύξηση των μισθών αναμένεται επίσης να παραμείνει ισχυρή. Η σταδιακή υλοποίηση έργων στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αναμένεται να δώσει νέα ώθηση στην αύξηση των επενδύσεων. Η συμβολή των καθαρών εξαγωγών, δηλαδή των εξαγωγών μείον τις εισαγωγές, αναμένεται να παραμείνει αρνητική εντός του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι εισαγωγές αναμένεται να ενισχυθούν χάρη στην ανάκαμψη της ιδιωτικής κατανάλωσης και στις αυξανόμενες επενδύσεις. Οι εξαγωγές αναμένεται να στηριχθούν από την ανάκαμψη της εξωτερικής ζήτησης. Ωστόσο, θα παραμείνουν λιγότερο δυναμικές σε σύγκριση με τις εισαγωγές. Οι προοπτικές ανάπτυξης υπόκεινται σε ισορροπημένους κινδύνους. Αφενός, μια αξιόπιστη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική μπορεί να συμβάλει στην εξάλειψη των ανησυχιών σχετικά με τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, ιδίως όταν συνδυάζεται με φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας). Αυτό θα συμβάλει στην αντιμετώπιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών της Ρουμανίας, στον μετριασμό των κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, μεταξύ άλλων με τη βελτίωση του επενδυτικού κλίματος. Αφετέρου, η αβεβαιότητα όσον αφορά τη χάραξη δημόσιας πολιτικής και οι καθυστερήσεις ή ανεπάρκειες στην εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα μπορούσαν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στο κλίμα εμπιστοσύνης.

               (13)Στις 2 Μαρτίου 2021, το ρουμανικό κοινοβούλιο ενέκρινε τον προϋπολογισμό για το 2021 και τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική της Ρουμανίας. Η εν λόγω δημοσιονομική στρατηγική, καθώς και οι πληροφορίες σχετικά με τη μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη και τα δάνεια στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: μηχανισμός), λήφθηκαν υπόψη στο πρόγραμμα σύγκλισης 2021, το οποίο υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 5 Μαΐου 2021. Ξεκινώντας με έλλειμμα γενικής κυβέρνησης ύψους 9,2 % του ΑΕΠ το 2020, το πρόγραμμα σύγκλισης στοχεύει σε έλλειμα της γενικής κυβέρνησης χαμηλότερο του 3 % του ΑΕΠ μέχρι το 2024. Ο στόχος αυτός περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια: 8,0 % του ΑΕΠ το 2021, 6,2 % του ΑΕΠ το 2022, 4,4 % του ΑΕΠ το 2023 και 2,9 % του ΑΕΠ το 2024. Η δημοσιονομική προσαρμογή που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης βασίζεται κυρίως στις δαπάνες. Ο έλεγχος των δαπανών (μείωση ως ποσοστό του ΑΕΠ) προβλέπεται ιδίως για τους μισθούς του δημόσιου τομέα (μείωση κατά 1,4 εκατοστιαίες μονάδες μεταξύ 2022 και 2024) και για τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (μείωση κατά 0,9 εκατοστιαίες μονάδες μεταξύ 2022 και 2024).

               (14)Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής, οι οποίες καλύπτουν την περίοδο μέχρι το 2024, προβλέπεται έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ύψους 8,0 % του ΑΕΠ το 2021, 7,1 % του ΑΕΠ το 2022 και 6,8 % του ΑΕΠ το 2023 και το 2024. Στις εν λόγω προβλέψεις λαμβάνονται υπόψη οι δαπάνες που αναμένεται να χρηματοδοτηθούν από μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη και δάνεια από τον μηχανισμό, όπως παρουσιάζονται στο πρόγραμμα σύγκλισης της Ρουμανίας και σε πρόσθετες πληροφορίες που υπέβαλε η Ρουμανία. Η μείωση του γενικού ονομαστικού δημοσιονομικού ελλείμματος που προβλέπει η Επιτροπή οφείλεται κυρίως στη σταδιακή λήξη των μέτρων έκτακτης ανάγκης που θεσπίστηκαν για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, στην αύξηση των εσόδων λόγω της προβλεπόμενης οικονομικής ανάκαμψης και στον πρόσθετο θετικό αντίκτυπο των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων που αναμένεται να χρηματοδοτηθούν από τον μηχανισμό. Επιπλέον, η ρουμανική κυβέρνηση αποφάσισε το πάγωμα των μισθών του δημόσιου τομέα για το 2021 και το 2022, την αναστολή των αυξήσεων συντάξεων για το 2021 και τη μέτρια αύξηση των συντάξεων για το 2022, μέτρα που συμβάλλουν στη βελτίωση των προοπτικών σε σύγκριση με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2020 της Επιτροπής. Οι αλλαγές αυτές έχουν ήδη νομοθετηθεί. Επιπλέον, η κυβέρνηση προτίθεται να θεσπίσει νέα συνταξιοδοτική νομοθεσία, με την οποία θα παραμείνουν σε γενικές γραμμές σταθερές οι συνταξιοδοτικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ. Η προβλεπόμενη αύξηση του ελλείμματος στις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής, σε σύγκριση με το πρόγραμμα σύγκλισης της Ρουμανίας, απορρέει από το γεγονός ότι η προγραμματισμένη εξυγίανση δεν υποστηρίζεται πλήρως από μέτρα που έχουν θεσπιστεί ή από μέτρα που έχουν εξαγγελθεί μέχρι τώρα με αξιόπιστο τρόπο και, συνεπώς, δεν μπορούσε να ληφθεί υπόψη στις προβλέψεις της Επιτροπής. Η Επιτροπή προβλέπει ότι το διαρθρωτικό έλλειμμα θα βελτιωθεί κατά 0,7 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2021 και κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2022 και ότι θα επιδεινωθεί κατά 0,1 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2023 και κατά 0,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2024.

               (15)Το χρέος της γενικής κυβέρνησης ανήλθε σε 34,7 % του ΑΕΠ στα τέλη του 2018, σε 35,3 % του ΑΕΠ στα τέλη του 2019 και σε 47,3 % του ΑΕΠ στα τέλη του 2020. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής, αναμένεται να αυξηθεί σε 49,7 % του ΑΕΠ στα τέλη του 2021, σε 52,7 % του ΑΕΠ στα τέλη του 2022 και σε 59,5 % του ΑΕΠ στα τέλη του 2024, προσεγγίζοντας έτσι για πρώτη φορά την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη ελλείψει πρόσθετων διορθωτικών μέτρων πέραν εκείνων που ήδη θεσπίστηκαν ή ανακοινώθηκαν με αξιόπιστο τρόπο.

               (16)Η ανάλυση της μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του χρέους, η οποία επικαιροποιήθηκε μετά τις εαρινές προβλέψεις 2021 της Επιτροπής, επιβεβαιώνει ότι οι κίνδυνοι για τη βιωσιμότητα είναι, μεσοπρόθεσμα, υψηλοί. Σύμφωνα με προβολή δεκαετίας υπό το βασικό σενάριο, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ θα συνεχίσει να αυξάνεται κατά την περίοδο της προβολής και θα φθάσει σε σχεδόν 90 % του ΑΕΠ. Οι κίνδυνοι για τη βιωσιμότητα του χρέους οφείλονται στα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, στο κόστος της γήρανσης του πληθυσμού και στην ευαισθησία της πορείας του χρέους έναντι μακροδημοσιονομικών κλυδωνισμών. Οι αυξήσεις των συντάξεων, που θεσπίστηκαν το καλοκαίρι του 2019 και αναβλήθηκαν προσωρινά έως τα τέλη του 2022, αποτελούν την κυριότερη πηγή κινδύνων για τη βιωσιμότητα του χρέους. Η διάρθρωση του χρέους, η οποία χαρακτηρίζεται από υψηλό μερίδιο χρέους σε ξένο νόμισμα και σημαντικό μερίδιο του χρέους διακρατούμενο από μη κατοίκους, αυξάνει ακόμα περισσότερο τους κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους, παρότι οι παρεμβάσεις της Εθνικής Τράπεζας της Ρουμανίας στη δευτερογενή αγορά συνέβαλαν στη διατήρηση του κόστους του κρατικού δανεισμού σε ευνοϊκά επίπεδα κατά το 2020. Επιπλέον, υπάρχουν κίνδυνοι που συνδέονται με ενδεχόμενες υποχρεώσεις που απορρέουν από τις κρατικές εγγυήσεις (ύψους 1,4 % του ΑΕΠ) που χορηγήθηκαν σε επιχειρήσεις και αυτοαπασχολουμένους κατά τη διάρκεια της κρίσης λόγω COVID-19. Οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες προβλέπεται να αυξηθούν. Αντίθετα, οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις στο πλαίσιο του NextGenerationEU, εάν εφαρμοστούν αποτελεσματικά, αναμένεται να έχουν θετικό αντίκτυπο στην αύξηση του ΑΕΠ κατά τα επόμενα έτη, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στη βιωσιμότητα του χρέους.

               (17)Δυνάμει του άρθρου 3 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, η διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος πρέπει να ολοκληρώνεται εντός του έτους που ακολουθεί εκείνο κατά το οποίο διαπιστώθηκε το υπερβολικό έλλειμμα, εκτός εάν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις. Η πορεία προσαρμογής θα πρέπει να καθορίζεται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97, λαμβανομένης υπόψη της οικονομικής και δημοσιονομικής θέσης του κράτους μέλους.

               (18)Στην παρούσα περίπτωση, τέτοιες ειδικές περιστάσεις υπάρχουν στη Ρουμανία. Για την παραχώρηση ενός επιπλέον έτους στη Ρουμανία, η οποία θα ήταν σύμφωνη με τον κανόνα που θεσπίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, θα ήταν απαραίτητη μία πολύ απότομη δημοσιονομική προσαρμογή και θα είχε ως αποτέλεσμα σημαντικές απώλειες στην παραγωγή, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο την οικονομική ανάκαμψη μετά την πανδημία COVID-19. Μια πορεία προσαρμογής με προθεσμία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2024, αν και θα εξακολουθούσε να καθιστά απαραίτητες σημαντικές ετήσιες προσαρμογές, θα συνεπαγόταν μια πιο σταδιακή προσπάθεια και θα επιτύγχανε μια ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής εξυγίανσης και στήριξης της οικονομικής ανάκαμψης. Στη νέα πορεία προσαρμογής λαμβάνεται επίσης υπόψη η μεταβληθείσα δημοσιονομική κατάσταση, συμπεριλαμβανομένων των δημοσιονομικών εξελίξεων κατά το 2020 και της νέας δημοσιονομικής στρατηγικής που θέσπισε η ρουμανική κυβέρνηση. Οι μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βελτιώνουν τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, θα μπορούσαν να παίξουν καθοριστικό ρόλο για τη διασφάλιση της σταθερής διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, και σύμφωνα με τους προσανατολισμούς της δημοσιονομικής πολιτικής που καθορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 3ης Μαρτίου 2021, ο καθορισμός προθεσμίας για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος έως το 2024 είναι δικαιολογημένος.

               (19)Μια αξιόπιστη και βιώσιμη πορεία προσαρμογής εντός της εν λόγω προθεσμίας θα απαιτούσε από τη Ρουμανία να επιτύχει στόχο για το ονομαστικό έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ύψους 8,0 % του ΑΕΠ το 2021, 6,2 % του ΑΕΠ το 2022, 4,4 % του ΑΕΠ το 2023 και 2,9 % του ΑΕΠ το 2024, σύμφωνα με τους στόχους της ίδιας της κυβέρνησης. Ο εν λόγω στόχος συνάδει, με βάση τις προβλέψεις της Επιτροπής, με ονομαστικό ρυθμό αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών ύψους 3,4 % το 2021, 1,3 % το 2022, 0,9 % το 2023 και 0,0 % το 2024
                  10
               . Ο εν λόγω ρυθμός αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών θα είναι ο βασικός δείκτης που θα χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της δημοσιονομικής προσπάθειας, σε περίπτωση που χρειάζεται προσεκτική ανάλυση. Η αντίστοιχη ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή στο διαρθρωτικό ισοζύγιο είναι 0,7 % του ΑΕΠ το 2021, 1,8 % του ΑΕΠ το 2022, 1,7 % του ΑΕΠ το 2023 και 1,5 % του ΑΕΠ το 2024.

               (20)Για να αξιολογηθεί ο δυνητικός αντίκτυπος της συνολικής δημοσιονομικής πολιτικής στην παραγωγή, στην παρούσα συγκυρία, οι σημαντικές πληρωμές από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο πλαίσιο του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης) θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο σχετικό σύνολο των δαπανών, ως μέτρο του δημοσιονομικού προσανατολισμού
                  11
               . Σε αυτήν τη βάση, τα κονδύλια της Ένωσης αναμένεται να έχουν σημαντικό θετικό αντίκτυπο στη ρουμανική οικονομία κατά τα επόμενα έτη. Ειδικότερα, οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις που υποστηρίζονται από τον μηχανισμό προσφέρουν τη δυνατότητα στη Ρουμανία να βελτιώσει μεσοπρόθεσμα την υποκείμενη δημοσιονομική της θέση, στηρίζοντας παράλληλα την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

               (21)Τα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης θα πρέπει να εξασφαλίζουν μόνιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος και να στοχεύουν παράλληλα στη βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων οικονομικών και στην ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας. Οι δημοσιονομικές και οι γενικότερες οικονομικές μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων των μεταρρυθμίσεων του συνταξιοδοτικού συστήματος, της φορολογικής διοίκησης, των μισθών του δημόσιου τομέα και της διακυβέρνησης των κρατικών επιχειρήσεων, θα πρέπει να στηρίξουν και να καταστήσουν βιώσιμη την προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης.

               (22)Από το 2016, η Ρουμανία έχει παρεκκλίνει συστηματικά και κατ’ επανάληψη από τους εθνικούς δημοσιονομικούς κανόνες και το χρονοδιάγραμμα για την έγκριση της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής στρατηγικής, που κατοχυρώνονται στο εθνικό δημοσιονομικό πλαίσιο. Μελλοντικά, η δημοσιονομική προσαρμογή της Ρουμανίας θα υποστηριχθεί από την πλήρη εφαρμογή του εθνικού δημοσιονομικού πλαισίου,

               ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΣΤΑΣΗ:

               (1)Η Ρουμανία οφείλει να θέσει τέλος στην κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος το αργότερο έως το 2024.

               (2)Η Ρουμανία θα πρέπει να επιτύχει στόχο για ονομαστικό έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ύψους 8,0 % του ΑΕΠ το 2021, 6,2 % του ΑΕΠ το 2022, 4,4 % του ΑΕΠ το 2023 και 2,9 % του ΑΕΠ το 2024, ο οποίος συνάδει με ονομαστικό ρυθμό αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών ύψους 3,4 % το 2021, 1,3 % το 2022, 0,9 % το 2023 και 0,0 % το 2024. Τα ποσοστά αυτά αντιστοιχούν σε ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή ύψους 0,7 % του ΑΕΠ το 2021, 1,8 % του ΑΕΠ το 2022, 1,7 % του ΑΕΠ το 2023 και 1,5 % του ΑΕΠ το 2024.

               (3)Η Ρουμανία θα πρέπει να εφαρμόσει πλήρως τα μέτρα που εγκρίθηκαν ήδη για το 2021. Η Ρουμανία θα πρέπει να καθορίσει και να εφαρμόσει τα συμπληρωματικά μέτρα που απαιτούνται για την επίτευξη της διόρθωσης του υπερβολικού της ελλείμματος έως το 2024. Τα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης θα πρέπει να εξασφαλίζουν βιώσιμη διόρθωση με ευνοϊκό για την ανάπτυξη τρόπο. Τυχόν έκτακτα έσοδα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης.

               (4)Το Συμβούλιο ορίζει την προθεσμία της 15ης Οκτωβρίου 2021 για να λάβει η Ρουμανία αποτελεσματικά μέτρα και, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 4α του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, να υποβάλει έκθεση σχετικά με τη στρατηγική εξυγίανσης που προβλέπεται για την επίτευξη των στόχων. Στη συνέχεια, η Ρουμανία θα πρέπει να υποβάλλει έκθεση για την πρόοδο που συντελείται ως προς την εφαρμογή της παρούσας σύστασης τουλάχιστον ανά εξάμηνο, έως την πλήρη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

               Επιπλέον, η Ρουμανία θα πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή του εθνικού δημοσιονομικού πλαισίου. Για να εξασφαλιστεί η επιτυχία της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής στρατηγικής, θα είναι επίσης σημαντικό η δημοσιονομική εξυγίανση να υποστηριχθεί με ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις.

               Η παρούσα σύσταση απευθύνεται στη Ρουμανία.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        COM/2020/91 final.

                     (2)

                        ΕΕ L 110 της 8.4.2020, σ. 58.

                     (3)

                        ΕΕ C 116 της 8.4.2020, σ. 1.

                     (4)

                        Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6).

                     (5)

                        COM/2020/123 final.

                     (6)

                        Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1).

                     (7)

                        COM/2020/752 final.

                     (8)

                        COM/2021/105 final.

                     (9)

                        Ανακοίνωση της Επιτροπής για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών το 2021: αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, στήριξη της ανάκαμψης και εκσυγχρονισμός της οικονομίας μας, Βρυξέλλες, 2.6.2021, COM(2021)500 final.

                     (10)

                        Οι καθαρές πρωτογενείς δημόσιες δαπάνες αποτελούνται από τις συνολικές δημόσιες δαπάνες εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους, των δαπανών για προγράμματα της Ένωσης που αναπληρώνονται στο σύνολό τους από ενωσιακά κονδύλια και των αλλαγών μη διακριτικής ευχέρειας στη χρηματοδότηση των παροχών ανεργίας. Ο εθνικά χρηματοδοτούμενος ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου εξομαλύνεται σε περίοδο τεσσάρων ετών. Συνυπολογίζονται τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων ή οι αυξήσεις εσόδων που είναι υποχρεωτικές διά νόμου. Τα έκτακτα μέτρα τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών συμψηφίζονται.

                     (11)

                        Ο συνολικός δημοσιονομικός προσανατολισμός μετράται συγκρίνοντας τη μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων, αλλά συμπεριλαμβανομένων των μεταβολών στις δαπάνες που χρηματοδοτούνται από τον μηχανισμό και άλλη μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση) με τον μέσο δεκαετή ρυθμό δυνητικής ανάπτυξης. Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή δεν περιλαμβάνει τον αντίκτυπο των μεταρρυθμίσεων του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας οι οποίες μπορούν να τονώσουν τη δυνητική οικονομική ανάπτυξη της Ρουμανίας. Το αρνητικό πρόσημο του δείκτη αντιστοιχεί σε υπέρβαση της αύξησης των πρωτογενών δαπανών σε σύγκριση με τη μεσοπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη, το οποίο υποδηλώνει επεκτατική δημοσιονομική πολιτική.