     ΕΠΙΤΡΟΠΗ TON ΕΥΡΠΠΑΪΚίΙΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
                                      Β/ο^έλλες, 15.05.1996
                                      COM(96)211 τελικό
   Σύσταση της Επιτροπής για τους γενικούς
προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των
     κρατών μελών και της Κοινότητας
     καταρτίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 103 παράγραφος 2
    της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας
 ---pagebreak---  ---pagebreak---           ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
    Σύσταση της Επιτροπής για τους γενικούς
προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των
        κρατών μελών και της Κοινότητας
        καταρτίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 103 παράγραφος 2
      της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας
Ι.  ΓΕΝΙΚΟΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ
    ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ
II. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
    II. 1   ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΟΔΟ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ
            ΓΕΝΙΚΩΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΩΝ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
            ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΤΟΥ 1995
    ΙΙ.2    ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ
                                                            £ν
 ---pagebreak---                                       - 11
                                Περιεχόμενα
Ι.   ΓΕΝΙΚΟΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
     ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ                   1
1.1  Κύριοι στόχοι και γενικοί προσανατολισμοί                       1
1.2  Ένας συνδυασμός οικονομικών πολιτικών που ευνοεί την
     ανάπτυξη, την απασχόληση και τη σύγκλιση                        2
1.3  Σταθερότητα των τιμών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών         3
1.4  Υγιή δημόσια οικονομικά                                         5
1.5  Καλύτερη λειτουργία των αγορών αγαθών και υπηρεσιών             7
1.6  Προώθηση της απασχόλησης και των μεταρρυθμίσεων στην
     αγορά εργασίας                                                  8
Π.   ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ                                              10
ΙΙ.1 Έκθεση σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής των
     γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών του 1995      10
     II. 1.1 Εισαγωγή                                                 10
     II. 1.2 Σταθερότητα των τιμών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών 13
     II. 1.3 Υγιής δημοσιονομική κατάσταση                           16
     II. 1.4 Ανταγωνιστικότητα                                       21
     II.1.5 Απασχόληση και αγορά εργασίας                             23
ΙΙ.2 Οικονομικές προοπτικές                                          26
     ΙΙ.2.1 Προοπτικές ανάπτυξης                                     26
     Π.2.2 Εξέλιξη της απασχόλησης                                   28
     Π.2.3 Σύγκλιση                                                  29
                                                                        lb
 ---pagebreak---     Ι. ΓΕΝΙΚΟΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ
1.1 Κύριοι στόχοι και γενικοί προσανατολισμοί
Αντίθετα με τις προσδοκίες που επικρατούσαν κατά την έγκριση των Γενικών
Προσανατολισμών των Οικονομικών Πολιτικών του 1995, η οικονομική
δραστηριότητα στην Κοινότητα επιβραδύνθηκε αισθητά στη διάρκεια των
τελευταίων δώδεκα μηνών και η ανεργία σημείωσε νέα άνοδο. Παρόλο που ο
πληθωρισμός υποχώρησε σημαντικά, σύμφωνα με τις προβλέψεις, και η
σύγκλιση των τιμών ενισχύθηκε, η πρόοδος στην εξυγίανση τα>ν δημόσιων
οικονομικών ήταν ανεπαρκής και κατέστη πιο δυσχερής λόγω της συγκυριακής
κάμψης της δραστηριότητας.
Για τους λόγους αυτούς, η Κοινότητα δεν κατόρθωσε να επιτύχει ουσιαστική
πρόοδο προς την επίτευξη σημαντικών οικονομικών στόχων, όπως εκείνοι που
ορίζονται στο άρθρο 2 της συνθήκης, ιδίως όσον αφορά την προώθηση
διαρκούς και μη πληθωριστικής οικονομικής ανάπτυξης και υψηλού επιπέδου
απασχόλησης. Αυτή η αδυναμία μείωσης των αποκλίσεων μεταξύ
προσδοκώμενου και πραγματικού επιπέδου οικονομικής και κοινωνικής
ευημερίας είναι η κύρια αιτία της εξασθένησης της εμπιστοσύνης που
παρατηρείται σήμερα στην Κοινότητα.
Ωστόσο, τα βασικά οικονομικά δεδομένα στην Κοινότητα είναι ιδιαίτερα
ευνοϊκά. Ο πληθωρισμός μειώθηκε και διατηρείται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα,
η τάση των επιτοκίων είναι πτωτική, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες
επανέρχονται σταδιακά σε επίπεδα που αντιστοιχούν στις βασικές οικονομικές
συνθήκες, το παγκόσμιο εμπόριο αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς και η
αποδοτικότητα των επιχειρηματικών επενδύσεων βελτιώνεται και σε γενικό
επίπεδο είναι ήδη αισθητά υψηλότερη από ό,τι στο δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας
του 80. Ωστόσο, η αύξηση των μακροπρόθεσμων επιτοκίου το 1994, οι
συναλλαγματικές αναταραχές της άνοιξης του 1995, η διατήρηση ορισμένων
διαρθρωτικών αδυναμιών και η συνεχής εξασθένηση της εμπιστοσύνης
εξουδετέρωσαν εν μέρει τη θετική επίδραση των ευνοϊκών οικονομικών
δεδομένων στη διάρκεια του 1995 και στις αρχές του 1996. Καθώς ο αντίκτυπος
των δύο πρώτων παραγόντων μειώνεται σταδιακά και ολοκληρώνεται η
διαδικασία μείωσης των αποθεμάτων στα επιθυμητά επίπεδα, οι προσδοκίες
συγκλίνουν προς μια ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας στο δεύτερο
εξάμηνο. Ο ρυθμός της αναμενόμενης ανάκαμψης θα εξαρτηθεί κυρίως από την
πρόοδο προς τη διαμόρφωση ενός συνδυασμού των οικονομικών πολιτικών
που θα ευνοεί την ανάπτυξη και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Τα
περιθώρια ελιγμών που θα προκύψουν από την αναμενόμενη ανάκαμψη πρέπει
να αξιοποιηθούν πλήρως για την επίτευξη του βαθμού σύγκλισης που είναι
αναγκαίος για την επιτυχή μετάβαση στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση
την 1η Ιανουαρίου 1999.
Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων απαιτεί καταρχήν μια
μακροοικονομική στρατηγική προσανατολισμένη προς την οικονομική
ανάπτυξη και τη σταθερότητα. Κατάλληλες διαρθρωτικές πρωτοβουλίες για την
                                                                             f
 ---pagebreak---                                     2-
αγορά αγαθών και υπηρεσιών και για τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας
πρέπει να συνοδεύουν και να ενισχύουν τη νέα και διαρκή ισορροπία στο
συνδυασμό οικονομικών πολιτικών.
Κατά συνέπεια, στο μεγαλύτερο μέρος τους οι παρόντες γενικοί
προσανατολισμοί επιβεβαιώνουν και συμπληρώνουν τις συστάσεις οικονομικής
πολιτικής το)ν προηγούμενοι ετών. Εάν η στρατηγική αυτή δεν φαίνεται να
οδηγεί ακόμα σε ικανοποιητικά αποτελέσματα στο σύνολο της Κοινότητας,
αυτό οφείλεται στο ότι δεν εφαρμόστηκε με επαρκή αποφασιστικότητα και
αξιοπιστία. Οι αρμόδιοι φορείς καλούνται επομένα)ς να ασκήσουν τις
οικονομικές πολιτικές τους κατά τρόπο που να συμβάλλει στην υλοποίηση τα)ν
στόχων της Κοινότητας (άρθρο 102 Α της συνθήκης), να εκπληρώσουν με
κατάλληλες ενέργειες τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί εδώ και περισσότερο
από δύο χρόνια και να συντονίσουν καλύτερα τις οικονομικές πολιτικές τους.
Η τελευταία απαίτηση είναι όχι μόνον υποχρέωση που απορρέει από τη συνθήκη
(άρθρο 3 Α), αλλά και πρακτική αναγκαιότητα που καθίσταται όλο και πιο
επιτακτική λόγω της αυξανόμενης ενοποίησης των οικονομιών των κρατών
μελών.
Πρέπει να τονιστεί ότι οι παρόντες προσανατολισμοί δεν αποτελούν μόνον το
αναπόφευκτο συμπέρασμα των αναλύσεα>ν στο πλαίσιο της ετήσιας
οικονομικής έκθεσης της Επιτροπής για το 1996, αλλά λαμβάνουν επίσης υπόψη
τις γνώμες που διατύπωσαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Οικονομική και
Κοινωνική Επιτροπή για την έκθεση αυτή.
1.2 Ένας συνδυασμός οικονομικών πολιτικών που ευνοεί την ανάπτυξη,
    την απασχόληση και τη σύγκλιση
Η υλοποίηση των στόχων της Κοινότητας για την οικονομική ανάπτυξη, την
απασχόληση και τη σύγκλιση θα συνεχίσει να εξαρτάται από την εφαρμογή,
βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, ενός σταθερού και ευνοϊκού για τις
επενδύσεις συνδυασμού μακροοικονομικών πολιτικών που θα χαρακτηρίζεται
από:
α)μια νομισματική πολιτική προσανατολισμένη προς τη σταθερότητα
(β) συνεχείς προσπάθειες για την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών στα
περισσότερα κράτη μέλη, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα και τους στόχους της
συνθήκης και
(γ) μια εξέλιξη των ονομαστικών μισθών συμβατή με τους στόχους για τη
σταθερότητα των τιμών και μια αύξηση των πραγματικών μισθών σύμφωνη με
τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη επενδύσεων ικανών να δημιουργούν θέσεις
απασχόλησης.
Η διαρκής χαλάρωση του συνδυασμού οικονομικών πολιτικών έχει καθοριστική
σημασία για την ανάκαμψη της δραστηριότητας και για την ενίσχυση της
διαδικασίας ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης μεσοπρόθεσμα.
Όσο πιο συνεπή θα είναι τα δημοσιονομικά μέτρα και οι μισθολογικές εξελίξεις
με το σταθεροποιητικό ρόλο της νομισματικής πολιτικής, τόσο πιο θετική θα
είναι η συμβολή των νομισματικών συνθηκών, και ιδίως των συναλλαγματικών
ισοτιμιών και των μακροπρόθεσμων επιτοκίων, στην οικονομική ανάπτυξη και
την αύξηση της απασχόλησης. Στο πλαίσιο αυτό, η νομισματική πολιτική
 ---pagebreak--- μπορεί, σύμφωνα με το άρθρο 105 παράγραφος 1 της συνθήκης, να συντελέσει
με ουσιαστικό τρόπο στην υλοποίηση των στόχων της Κοινότητας, όπο)ς αυτοί
ορίζονται στο άρθρο 2 της συνθήκης.
Η επίτευξη μιας ισχυρής και διαρκούς οικονομικής ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα,
υπό την ώθηση επενδύσεων με στόχο την αύξηση της παραγο)γικής ικανότητας,
έχει ουσιώδη σημασία:
(α) για την ουσιαστική και διαρκή μείωση του επιπέδου της ανεργίας στην
Κοινότητα σε σχέση με τα σημερινά μη αποδεκτά επίπεδα του, και για την
καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού
(β) για να εξασφαλιστεί ότι η αναγκαία βελτύηση της (χνταγο)νιστικότητας, και
ιδίως της παραγωγικότητας, της κοινοτικής οικονομίας θα είναι συμβατή με τη
διασφάλιση, στο πλαίσιο μιας ανοικτής οικονομίας αγοράς, των θεμελιωδών
κοινωνικών αξιών της Ένωσης και
(γ) για την επιτυχία, σε διαρκή βάση, της Οικονομικής και Νομισματικής
 Ενωσης, στην οποία σταθερότητα, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση πρέπει
να εξασφαλίζονται ταυτόχρονα.
Την ευθύνη για την επιθυμητή χαλάρωση του συνδυασμού μακροοικονομικών
πολιτικών έχουν τρεις διαφορετικές ομάδες φορέων (κεντρικές τράπεζες,
εθνικές κυβερνήσεις και κοινωνικοί εταίροι). Ο αποτελεσματικός συντονισμός
μεταξύ αυτών των φορέων και μεταξύ κρατών μελών είναι απαραίτητος για να
εξασφαλιστεί η συνοχή των πολιτικών. Η Επιτροπή θα εντείνει το διάλογο με
τους κοινωνικούς εταίρους για τα μακροοικονομικά θέματα και θα καλέσει το
ΕΝΙ να συμμετάσχει στις διαβουλεύσεις αυτές. Ο κοινωνικός διάλογος θα
πρέπει να ενταθεί, στο μέτρο του δυνατού, και σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με
τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας.
Για την ενίσχυση τόσο της αξιοπιστίας του πλαισίου της μακροοικονομικής
πολιτικής όσο και της αποτελεσματικότητας της διαδικασίας συντονισμού στο
εσωτερικό της Κοινότητας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλουν νέα
προγράμματα σύγκλισης που θα βασίζονται σε πιο σταθερές πολιτικές
δεσμεύσεις. Τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να καταδεικνύουν σαφώς ότι τα
σχεδιαζόμενα μέτρα για τη βελτίωση της σύγκλισης ευνοούν μεσοπρόθεσμα την
ανάπτυξη και την απασχόληση. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα ελέγχουν τη
συνοχή των προγραμμάτων σύγκλισης σε κοινοτικό επίπεδο, προκειμένου να
εξασφαλίσουν τη στενότερη παρακολούθηση των οικονομικών πολιτικών,
σύμφωνα με το άρθρο 103 παράγραφος 3 της συνθήκης.
1.3 Σταθερότητα των τιμών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών
Η επίτευξη και διατήρηση σταθερού μακροοικονομικού περιβάλλοντος αποτελεί
απαραίτητη προϋπόθεση για μια διαρκή και ισχυρή μεσοπρόθεσμη αναπτυξιακή
διαδικασία. Για το σκοπό αυτό, και δεδομένου ότι ο πληθωρισμός στην
Κοινότητα αναμένεται με υποχωρήσει στο Ί>/ι% σε μέσο όρο στο τρέχον έτος, η
Κοινότητα θα πρέπει να επιδιώξει τη διατήρηση του στα χαμηλά αυτά επίπεδα
και να επιτύχει την περαιτέρω μείωση του στο 2%.
 ---pagebreak---                                           4-
Προς το παρόν, δέκα κράτη μέλη έχουν ήδη επιτύχει το στόχο το>ν
προηγούμενων γενικών προσανατολισμών για ένα ποσοστό πληθο)ρισμού 1
μεταξύ 2 και 3%, ως ενδιάμεσο στάδιο προς τη σταθεροποίηση το)ν τιμο')ν, ενώ
στο Ηνωμένο Βασίλειο ο πληθωρισμός διαμορφώνεται κοντά στο 3%. Στις επτά
χώρες (Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Κάτο) Χώρες, Αυστρία και
Φινλανδία) στις οποίες ο πληθωρισμός είναι χαμηλότερος από 2%, και στη
Δανία και την Ιρλανδία, όπου υπερβαίνει ελαφρά το 2%, η αξιοπιστία του
αντιπληθωριστικού προσανατολισμού της νομισματικής πολιτικής είναι πλέον
αναμφισβήτητη και ο επιδιωκόμενος στόχος είναι εφεξής η παγίωση των
αποτελεσμάτων αυτών μεσοπρόθεσμα. Η Σουηδία, όπου ο πληθωρισμός
σημείωσε πρόσφατα σημαντική κάμψη, και το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να
επιδιώξουν τη διατήρηση και, εάν είναι αναγκαίο, την ενίσχυση των
αντιπληθωριστικών πολιτικών.
Οι χώρες στις οποίες ο πληθωρισμός αναμένεται να κυμανθεί μεταξύ 3 και 5%
το 1996 (Ισπανία, Πορτογαλία και Ιταλία) θα πρέπει να προσπαθήσουν να
επιτύχουν τη μείωση του σε λιγότερο από 3% έως το 1997. Στην Ισπανία και την
Πορτογαλία, η συνέχιση των σημερινών πολιτικών θα επιτρέψει τη μεία)ση του
πληθωρισμού εντός των επιθυμητών ορίων στο αμέσως προσεχές μέλλον. Στην
Ιταλία, η δημοσιονομική πολιτική θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το ρυθμό της
προόδου όσον αφορά την αξιοπιστία της συναλλαγματικής πολιτικής και την
εδραίωση των αντιπληθωριστικών προσδοκιών.
Παρά την αναμφισβήτητη πρόοδο που επιτεύχθηκε στην Ελλάδα τα τελευταία
χρόνια, είναι σαφές ότι οι προσπάθειες πρέπει να συνεχιστούν και να ενταθούν.
Πρέπει ιδίως να δοθεί έμφαση στη διατήρηση της πολιτικής δημοσιονομικής
εξυγίανσης που εφαρμόστηκε τα δύο τελευταία χρόνια, καθώς και στη συνέχιση
της συνεπούς νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής που ακολουθείται
από τις αρχές της δεκαετίας του 90.
Όπως τονίστηκε στους προηγούμενους γενικούς προσανατολισμούς, όλα τα
κράτη μέλη πρέπει να συνεχίσουν να θεωρούν τις συναλλαγματικές τους
πολιτικές θέμα κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού
Νομισματικού Συστήματος και, όπου απαιτείται, στο πλαίσιο του μηχανισμού
συναλλαγματικών ισοτιμιών. Οι συναλλαγματικές αναταραχές στις αρχές του
 1995 κατέδειξαν ότι πολλά κράτη πρέπει να υιοθετήσουν μια πιο αξιόπιστη
συνολική στρατηγική οικονομικής πολιτικής. Η εφαρμογή αξιόπιστων και
αποφασιστικών μέτρων προσανατολισμένων προς την επίτευξη νέας
 ισορροπίας στο συνδυασμό οικονομικών πολιτικών και προς τη σταθερότητα
των τιμών, σύμφωνα με τις συστάσεις των παρόντων γενικών
προσανατολισμών, θα επιτρέψει την κατάλληλη ευθυγράμμιση των
 συναλλαγματικών ισοτιμιών, όχι μόνο στην Κοινότητα αλλά και σε παγκόσμιο
 επίπεδο. Στις χώρες που δεν συμμετέχουν σήμερα στο μηχανισμό
 συναλλαγματικών ισοτιμιών, οι πολιτικές αυτές θα συμβάλουν επίσης στη
 δημιουργία των προϋποθέσεων για την ενδεχόμενη συμμετοχή τους στο
 μηχανισμό αυτό.
 Όπως μετράται από τον μέσο όρο, σε όα)Οεκάμηνη βάση, της ετήσιας μεταβολής του προσωρινού
 δείκτη τιμών καταναλωτή.
 ---pagebreak--- 1.4 Υγιή δημόσια οικονομικά
Η δημοσιονομική εξυγίανση σημείωσε κάποια πρόοδο το προηγούμενο έτος, η
οποία όμως παραμένει ανεπαρκής. Οι αποκλίσεις από τους εξαγγελθέντες
στόχους εν μέρει μόνο μπορούν να αποδοθούν στην επιβράδυνση της
ανάπτυξης. Η ανεπαρκής αξιοπιστία των δημοσιονομικών πολιτικών συνέβαλε
σε μεγάλο βαθμό στις συναλλαγματικές αναταραχές της άνοιξης του 1995,
εξασθένησε την εμπιστοσύνη των οικονομικών φορέων και ενέτεινε τις
αμφιβολίες των χρηματοπιστωτικών αγορών σχετικά με τις πιθανότητες
επιτυχούς υλοποίησης του στόχου της Κοινότητας για την καθιέρωση του
ενιαίου νομίσματος.
Τα περισσότερα κράτη μέλη έλαβαν σημαντικά μέτρα για την εξυγίανση των
δημόσιων οικονομικών τους το 1996 και, σε πολλές περιπτώσεις, το 1997.
Ωστόσο, η κατάσταση των δημόσιων οικονομικών στην Κοινότητα, η οποία
εξακολουθεί να μην είναι ικανοποιητική, θα έπρεπε να οδηγήσει τα κράτη μέλη
να επανεξετάσουν και, εάν είναι αναγκαίο, να ενισχύσουν τα προγράμματα
δημοσιονομικής εξυγίανσης. Εάν είναι αξιόπιστες, κοινωνικά αποδεκτές και
προαναγγέλλονται έγκαιρα, οι προσπάθειες για τη διόρθωση των μεγάλων
δημοσιονομικών ανισορροπιών μπορούν να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη,
να μετατρέψουν την αναμενόμενη ανάκαμψη σε διαρκή μεσοπρόθεσμη
αναπτυξιακή διαδικασία με υψηλή ένταση απασχόλησης και να επιτρέψουν την
ομαλή μετάβαση στην ΟΝΕ την 1η Ιανουαρίου 1999.
Παρόλο που οι οικονομικές συνθήκες είναι σήμερα λιγότερο ευνοϊκές από ό,τι
αναμενόταν κατά την έγκριση των γενικών προσανατολισμών του 1995, οι
καθυστερήσεις στην αναπόφευκτη διαδικασία δημοσιονομικής εξυγίανσης είναι
αδικαιολόγητες. Κάθε νέα καθυστέρηση ενδέχεται να προκαλέσει δυσμενείς
αντιδράσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και θα καθιστούσε ακόμα πιο
δυσχερείς τις προσπάθειες εξυγίανσης τα επόμενα έτη. Στις σημερινές συνθήκες,
μια στρατηγική που θα επέτρεπε την ελεύθερη λειτουργία των αυτόματων
σταθεροποιητών θα ήταν επομένως εντελώς ακατάλληλη στα περισσότερα κράτη
μέλη. Είναι σαφές ότι η πρόοδος που θα σημειωθεί εφέτος στη μείωση των
διαρθρωτικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων θα είναι οριστική και θα
διευκολύνει την εξυγίανση μετά τη βελτίωση της συγκυρίας. Επιπλέον, είναι
πιθανό ότι οι αρνητικές βραχυπρόθεσμα επιπτώσεις στην ανάπτυξη μιας
αξιόπιστης πολιτικής για τη μείωση των ελλειμμάτων θα είναι περιορισμένες
εάν ληφθούν κατάλληλα συνοδευτικά μέτρα, τόσο σε νομισματικό όσο και σε
διαρθρωτικό επίπεδο.
Με βάση τα μέτρα προσαρμογής που είχαν αποφασιστεί έως τις αρχές Μαΐου
 1996, αναμένεται ότι οι καθαρές δανειακές ανάγκες του δημόσιου τομέα στο
σύνολο της Κοινότητας θα μειωθούν σε λίγο κάτω από το 3ιΔ% του ΑΕΠ το
 1997, έναντι 5% το 1996. Όλα σχεδόν τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιδιώξουν τη
 μείωση του δημοσιονομικού τους ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ κατ ανώτατο
όριο το 1997, ως ενδιάμεσο στάδιο προς την ισοσκέλιση του προϋπολογισμού
τους μεσοπρόθεσμα. Από την άποψη αυτή, ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι
πολλές χώρες ανήγγειλαν πρόσφατα και θέτουν ήδη σε εφαρμογή σημαντικά
 μέτρα για την αποκατάσταση των δημοσιονομικών ανισορροπιών.
 Δώδεκα από τα δεκατέσσερα κράτη μέλη που έχουν υποβάλει πρόγραμμα
 σύγκλισης (η εξαίρεση είναι το Λουξεμβούργο) ανέλαβαν τη δέσμευση να
 μειώσουν το έλλειμμα τους στο 3% του ΑΕΠ ή λιγότερο έως το 1996 ή το 1997
 ---pagebreak--- το αργότερο. Δύο από τις χώρες αυτές (η Δανία και η Ιρλανδία) έχουν ήδη
ελλείμματα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3% και θα πρέπει κατά συνέπεια
να καθορίσουν πιο φιλόδοξους μεσοπρόθεσμους στόχους.
Στις υπόλοιπες δέκα χώρες, οι πρόσθετες προσπάθειες που απαιτούνται για την
επίτευξη της τιμής αναφοράς του 3% είναι αναμφίβολα εφικτές και θα πρέπει
να αναληφθούν χωρίς καθυστέρηση. Πολλές χο')ρες στην ομάδα αυτή (Γερμανία,
Γαλλία, Αυστρία, Φινλανδία, Σουηδία) ανήγγειλαν φέτος σημαντικά νέα μέτρα ή
την ενίσχυση παλαιών με στόχο τη μείωση των ελλειμμάτων τους στο 3% του
ΑΕΠ ή λιγότερο το 1997. Οι χώρες αυτές, καθώς και οι Κάτω Χώρες, θα πρέπει
να εφαρμόσουν με αποφασιστικότητα τα προγράμματα δημοσιονομικής
εξυγίανσης και, εάν είναι αναγκαίο, να τα ενισχύσουν ώστε να εξασφαλίσουν
την πλήρη υλοποίηση των στόχων τους.
Στο Βέλγιο, η επίπτωση, αφενός, της βραδύτερης από την αναμενόμενη
οικονομικής ανάπτυξης στα φορολογικά έσοδα και στις κοινωνικές
μεταβιβαστικές πληρωμές και, αφετέρου, ο έκτακτος χαρακτήρας ορισμένων
από τα μέτρα που είχαν ληφθεί προηγουμένως απαιτούν συμπληρο)ματικές
προσπάθειες για την επίτευξη της τιμής αναφοράς του 3% το 1997. Η βελγική
κυβέρνηση ανέλαβε τη δέσμευση να αναγγείλει τα αναγκαία μέτρα κατά την
κατάρτιση του πρϋπολογισμού για το 1997 τον Ιούνιο-Ιούλιο 1996. Στο
Ηνωμένο Βασίλειο αναμένονται περαιτέρω ουσιαστικές μειώσεις του
δημοσιονομικού ελλείμματος τα επόμενα δύο χρόνια, κυρίως ως αποτέλεσμα
προγραμματισμένων μέτρων για τη συγκράτηση των δαπανών. Ωστόσο, η
επίτευξη των στόχων του προγράμματος σύγκλισης απαιτεί συμπληρωματικά
μέτρα για την αντιστάθμιση τόσο της χαλάρωσης της δημοσιονομικής πολιτικής
το 1995 όσο και της αναμενόμενης καθυστέρησης στη βελτίωση της
δημοσιονομικής κατάστασης βραχυπρόθεσμα, εν μέρει λόγω της βραδύτερης
από την προβλεφθείσα ανάπτυξης. Τέλος, στην Ισπανία και την Πορτογαλία, η
δημοσιονομική συνιστώσα των προγραμμάτων σύγκλισης πρέπει να εφαρμοστεί
με αποφασιστικότητα, και στην Ισπανία πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην
αναθεώρηση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.
Όσον αφορά τα άλλα δύο κράτη μέλη, η Ιταλία πρέπει να λάβει σημαντικά
μέτρα για να επιτύχει, ή ακόμα και να βελτιώσει, την προγραμματισθείσα
δημοσιονομική εξυγίανση, η οποία παραμένει η βασική προτεραιότητα της
οικονομικής πολιτικής για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών.
Τα μέτρα θα πρέπει να επικεντρωθούν στην καταπολέμηση της φοροαποφυγής,
την ενίσχυση της δημοσιονομικής πειθαρχίας των τοπικών αρχών και την
αύξηση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης. Στην Ελλάδα
απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες σε πολλούς τομείς, και ιδίως η συνέχιση
των ληφθέντων μέτρων για την ιδιωτικοποίηση, η διεύρυνση της φορολογικής
βάσης και η μείωση των τρεχουσών δαπανών.
 Παρόλο που η έκταση, το χρονοδιάγραμμα και ο σχεδιασμός των μέτρων
 εξυγίανσης πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις ειδικές ανάγκες κάθε χώρας,
 ορισμένες γενικές αρχές έχουν ήδη εντοπιστεί σε προηγούμενους γενικούς
 προσανατολισμούς :
 α) ο περιορισμός της αύξησης των δαπανών, αντί της περαιτέρω αύξησης της
 συνολικής φορολογικής πίεσης, θεωρείται γενικά πιο αξιόπιστη και
 αποτελεσματική λύση. Στα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν
 περιλαμβάνονται ιδίως η διαρκής εξυγίανση της χρηματοδότησης των
 ---pagebreak--- συνταξιοδοτικών καθεστώτων, η συγκράτηση των δαπανών για υγεία και ο
περιορισμός το)ν στρεβλωτικών και δαπανηρών επιδοτήσεων
β) ο αναπροσανατολισμός, στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, τα>ν δημόσιων
δαπανών προς παραγωγικές δραστηριότητες όπως οι επενδύσεις σε υποδομές,
οι ανθρώπινοι πόροι και τα ενεργητικά μέτρα για την αγορά εργασίας, χωρίς
όμως να τίθεται σε κίνδυνο η αναγκαία μείωση των δημοσιονομικών
ελλειμμάτων
γ) η βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων υπηρεσιών, ιδίως με την
αύξηση της ευελιξίας των μεθόδων διαχείρισης, την παροχή περισσότερων
κινήτρων στους δημόσιους υπαλλήλους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με μια
μεγαλύτερη προσφυγή στις ιδιωτικοποιήσεις και στις εισφορές, στο βαθμό που
τα κράτη μέλη το θεωρούν συμβατό με τους στόχους τους
δ) η ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι η ελάφρυνση της συνολικής φορολογικής
πίεσης, η οποία είναι επιθυμητή στα περισσότερα κράτη μέλη, θα επιδιωχθεί
μόνον όταν το δημοσιονομικό έλλειμμα θα έχει τεθεί σε μη αναστρέψιμη
πτωτική πορεία. Στις σημερινές συνθήκες, τα κράτη μέλη δεν μπορούν παρά να
ωφεληθούν από τη διεύρυνση της φορολογικής τους βάσης και τη μεταβολή των
φορολογικών διαρθρώσεων κατά τρόπο που να μειώνει τη φορολογική
επιβάρυνση της εργασίας. Θα πρέπει ιδίως να διερευνηθούν τα περιθώρια
μείωσης του μη μισθολογικού κόστους εργασίας στα χαμηλότερα κλιμάκια της
μισθολογικής κλίμακας.
1.5 Καλύτερη λειτουργία των αγορών αγαθών και υπηρεσιών
Για να τονώσουν την ανάπτυξη, και επομένως την απασχόληση, διατηρώντας
παράλληλα τον πληθωρισμό σε χαμηλά επίπεδα, οι ενέργειες σε
μακροοικονομικό επίπεδο πρέπει να συμπληρωθούν με μέτρα για τη βελτίωση
της λειτουργίας των αγορών αγαθών και υπηρεσιών, και ιδίως για την αύξηση
του ανταγωνισμού και της ευελιξίας του μηχανισμού διαμόρφωσης των τιμών.
Αυτό θα απαιτήσει κυρίως την περαιτέρω ενίσχυση των πολιτικών
ανταγωνισμού και τον περιορισμό των κρατικών ενισχύσεων, σύμφωνα με τους
στόχους για την οικονομική και κοινωνική συνοχή που ορίζονται στο άρθρο
 130 Α της συνθήκης.
Καθοριστική σημασία έχει επίσης η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων της
εσωτερικής αγοράς σε ένα ανοικτό και ανταγωνιστικό περιβάλλον, μέσω της
μεταφοράς της νομοθεσίας για την ενιαία αγορά στο εσωτερικό δίκαιο των
κρατών μελών και την αποτελεσματική εφαρμογή της. Στους τομείς στους
οποίους σημειώνεται καθυστέρηση στη μεταφορά της νομοθεσίας πρέπει να
καταβληθεί κάθε προσπάθεια για την κατάθεση όλων των αναγκαίων προτάσεων
στα εθνικά κοινοβούλια πριν από τα τέλη του 1996.
 Για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Κοινότητας, θα ήταν επιθυμητό
να ληφθούν μέτρα για την προώθηση της καινοτομίας, την ανάπτυξη της
 κοινωνίας των πληροφοριών και τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που να
 ευνοεί την καινοτομία και την ανάπτυξη των MME. Στους τομείς αυτούς η
 δράση των κρατών μελών είναι βέβαια καθοριστική. Ωστόσο, η έκταση και η
 αποτελεσματικότητα των εθνικών πρωτοβουλιών, οι οποίες είναι απαραίτητες,
 μπορούν να αυξηθούν σημαντικά με το συντονισμό και την ανάληψη
 κατάλληλων ενεργειών σε κοινοτικό επίπεδο. Μεταξύ των ενεργειών αυτών,
 ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις προτάσεις που υπέβαλε πρόσφατα η
 Επιτροπή. Είναι αναγκαίο να ληφθούν μέτρα για την άρση των τελευταίων
 εμποδίων στην υλοποίηση των διευρωπαϊκών δικτύων. Νέες προσπάθειες
 ---pagebreak--- απαιτούνται και για την κατάργηση των περιορισμίύν που εμποδίζουν σήμερα
την ανάπτυξη των MME. Απαραίτητος είναι επίσης ο καλύτερος συντονισμός
των δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης, τόσο μεταξύ των ίδιων των
κρατών μελών όσο και μεταξύ των κρατών μελών και των ειδικών ερευνητικών
προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα. Η Επιτροπή πρέπει
να συνεχίσει την πολιτική της για την αύξηση του ανταγωνισμού στις αγορές
της Ένωσης. Τέλος, για να διευρυνθούν οι δυνατότητες δημιουργίας θέσεων
απασχόλησης στο πλαίσιο των πολιτικών προστασίας του περιβάλλοντος, οι
πολιτικές αυτές θα πρέπει να στηρίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό σε μέσα
σύμφωνα με την ελεύθερη λειτουργία των αγορών, περιλαμβανομένων των
δημοσιονομικών, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο.
1.6 Προώθηση της απασχόλησης και των μεταρρυθμίσεων στην αγορά
    εργασίας
Περισσότερο από δυόμισι έτη μετά τη δημοσίευση του Λευκού Βιβλίου της
Επιτροπής για την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση, και
ενώ η στρατηγική του Έσσεν έχει τεθεί σε εφαρμογή εδώ και αρκετό χρόνο, τα
αποτελέσματα της Κοινότητας στο μέτωπο της ανεργίας στη περίοδο αυτή είναι
ιδιαίτερα απογοητευτικά. Παρόλο που η αναμενόμενη ανάκαμψη θα επιτρέψει
τη δημιουργία περισσότερων θέσεων απασχόλησης και την αναστροφή της
ανοδικής τάσης της ανεργίας, είναι πιθανόν ότι ο αριθμός των ανέργων θα
εξακολουθήσει να υπερβαίνει τα 17 εκατ. στο σύνολο της Κοινότητας το 1997.
Μια σταθερή και ουσιαστική βελτίωση στην απασχόληση και την ανεργία
απαιτεί όχι μόνο μια διαρκή και ισχυρή αναπτυξιακή διαδικασία και
αποτελεσματικές αγορές αγαθών και υπηρεσιών, αλλά επίσης και ένα ευρύ
φάσμα μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας.
Η εξάλειψη των δυσκαμψιών και η βελτίωση των αγορών εργασίας πρέπει να
αποτελέσουν το επίκεντρο των εθνικών προσπαθειών για την εξασφάλιση μιας
ισχυρότερης μεσοπρόθεσμης αναπτυξιακής διαδικασίας χωρίς εντάσεις που θα
μπορεί να δημιουργεί περισσότερες θέσεις απασχόλησης. Τα κράτη μέλη
κατέβαλαν ήδη προσπάθειες για τη μεταρρύθμιση των αγορών εργασίας τους.
Πρέπει όμως να εντείνουν τις ενέργειες τους και να εξασφαλίσουν παράλληλα
ότι τα συστήματα κοινωνικής προστασίας θα είναι δίκαια και αποτελεσματικά.
Η εφαρμογή πολιτικών για τη βελτίωση της επαγγελματικής και γεωγραφικής
κινητικότητας του εργατικού δυναμικού και για την αύξηση της
αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών εξεύρεσης εργασίας θα περιορίσει τα
σημεία συμφόρησης που θα μπορούσαν να ανακόψουν πρόωρα την
αναπτυξιακή διαδικασία.
Κατάλληλα μέτρα πρέπει να ληφθούν για την προσαρμογή του εκπαιδευτικού
συστήματος στο σύνολο του - περιλαμβανομένης της επαγγελματικής
κατάρτισης - στις ανάγκες των αγορών και της πολιτικής για τη βελτίωση των
ανθρώπινων πόρων, ώστε να ενισχυθεί το αναπτυξιακό δυναμικό της
οικονομίας. Από την άποψη αυτή, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην αύξηση
της ικανότητας απασχόλησης των νέων, των γυναικών και του εργατικού
δυναμικού με χαμηλή ειδίκευση και χωρίς επαγγελματική εμπειρία, καθώς και
 στην εξασφάλιση μεγαλύτερης αντιστοιχίας μεταξύ ζητούμενων και
προσφερόμενων ειδικεύσεων στην αγορά εργασίας με την παροχή κατάρτισης
προσαρμοσμένης στην εξέλιξη των αναγκών της αγοράς αυτής.
 ---pagebreak---                                    9-
Για την αύξηση της έντασης εργασίας της ανάπτυξης, θα ήταν επιθυμητή η
διατήρηση των μέσο>ν μισθολογικών τάσεο>ν εντός κατάλληλ<υν ορύον και, σε
ορισμένες περιπποσεις, η μεγαλύτερη διαφοροποίηση τ<ΐ)ν μισΟ(όν ανάλογα με
τις ειδικεύσεις, τις περιφέρειες και, ως ένα βαθμό, τους τομείς και τις
επιχειρήσεις. Η μείωση του κόστους εργασίας σε θέσεις απασχόλησης χαμηλής
παραγωγικότητας, είτε με άμεσες ενέργειες στους μισθούς (π.χ. καΟιέρακτη
μισθών πρώτης απασχόλησης) είτε με επιλεκτικές μειώσεις του μη μισθολογικού
κόστους εργασίας, θα αυξήσει τα κίνητρα για την πρόσληψη εργατικού
δυναμικού με χαμηλή ειδίκευση. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να είναι συμβατά με
τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού. Η προσαρμογή, σε επίπεδο
επιχειρήσεων, του χρόνου και της οργάνωσης της εργασίας θα συμβάλουν
επίσης στο στόχο αυτό. Τέλος, θα πρέπει να ενθαρρυνθούν και οι τοπικές και
περιφερειακές πρωτοβουλίες στο τομέα των νέων υπηρεσιών υψηλής έντασης
απασχόλησης, όπως εκείνες που εντοπίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής
σχετικά με μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την ενθάρρυνση των τοπικών
πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη και την απασχόληση.
Όλα αυτά τα στοιχεία περιέχονται στην κοινοτική στρατηγική για την
απασχόληση, η οποία καθορίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν
και συμπληρώθηκε από τα Συμβούλια των Κανών και της Μαδρίτης. Οι
διαδικασίες που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο αυτών των Ευρίοπαϊκών Συμβουλύον
πρέπει να καταστούν πιο αποτελεσματικές. Για το σκοπό αυτό, τα πολυετή
εθνικά προγράμματα για την απασχόληση πρέπει να αναπτυχθούν ακόμα
περισσότερο, ώστε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα τους στο πλαίσιο της
πολιτικής για την απασχόληση. Επιπλέον, η πρωτοβουλία της Επιτροπής να
κινητοποιήσει όλους τους οικονομικούς φορείς γύρω από την απόλυτη
σημερινή προτεραιότητα, δηλαδή την καταπολέμηση της ανεργίας, αποσκοπεί να
αξιοποιήσει στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τα διαθέσιμα μέσα στο επίπεδο της
Ένωσης.
 ---pagebreak---                                                 10
                                 II. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
II. 1 Έκθεση σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής των γενικών
        προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών του 1995
II 1.1. Εισαγωγή
Όπως προβλέπεται στη συνθήκη του Μάαστριχτ, οι γενικοί προσανατολισμοί των
οικονομικών πολιτικών εκδόθηκαν το Δεκέμβριο του 1993, τον Ιούλιο του 1994 και
πάλι τον Ιούλιο του 1995. Μετά από την εντολή που έδωσε το Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο, η εφαρμογή των προσανατολισμών του 1993 αξιολογήθηκε το
Δεκέμβριο του 1994. Η εκτέλεση των προσανατολισμών του 1994 εξετάσθηκε δύο
φορές, μία το Δεκέμβριο, και μία τον Ιούλιο του 1995.
Στο παρόν έγγραφο εξετάζεται, όπως το ζήτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των
Καννών, η πρόοδος που σημειώθηκε σχετικά με την εφαρμογή των γενικών
προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών του 19952 μετά την έγκριση τους
από το Συμβούλιο EcoFin τον Ιούλιο του περασμένου χρόνου. Για την βελτίωση των
διαδικασιών εποπτείας και για την παροχή των αναγκαίοον πληροφοριών και
αναλύσεων για την επεξεργασία των νέων προσανατολισμών, αποφασίστηκε να
ενσωματώνεται στο εξής η αξιολόγηση των προσανατολισμών του προηγουμένου
έτους στην αιτιολογική έκθεση της Επιτροπής. Η αξιολόγηση αυτή συνιστά μια
χρήσιμη ένδειξη για το πόσο πραγματικά επιθυμούν τα κράτη μέλη να αναλάβουν το
μερίδιο της ευθύνης τους στο θέμα της οικονομικής πολιτικής. Αόγω του
μεσοπρόθεσμου προσανατολισμού των οικονομικών πολιτικών, η έκθεση αυτή
εξετάζει τις εξελίξεις που έλαβαν χώρα μετά την έκδοση της σύστασης για τους
πρώτους προσανατολισμούς του 1993.
Τα θέματα πολιτικής που περιέχονται στους προσανατολισμούς του 1995,
εξετάσθηκαν όταν η διαδικασία της οικονομικής ανάκαμψης, η οποία ξεκίνησε το
δεύτερο εξάμηνο του 1993, φαινόταν να ακολουθεί μια σταθερά ανοδική πορεία. Ο
ρυθμός και τα στοιχεία που συνέθεταν την αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας
το 1994 έδιναν την ελπίδα ότι τόσο το 1995 όσο και το 1996 θα μπορούσαν να
επιτευχθούν ρυθμοί ανάπτυξης της τάξεως του 3%.
Έκτοτε, όμως, σημειώθηκε έντονη επιβράδυνση της ανάπτυξης. Οι παράγοντες που
προκάλεσαν το φαινόμενο αυτό αναλύονται στην ετήσια οικονομική έκθεση της
Επιτροπής του 1996, ενώ εδώ παρουσιάζονται συνοπτικά μόνο τα βασικότερα
σημεία. Τα τριμηναία ποσοστά αύξησης του ΑΕΠ της τάξεως του 3,5-4% (σε ετήσια
βάση) που παρατηρήθηκαν κατά το μεγαλύτερο διάστημα του 1994, μειώθηκαν σε 2%
κατά το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο του 1995 και παρέμειναν σχεδόν στάσιμα το
τελευταίο τρίμηνο του περασμένου χρόνου. Αυτή η χαμηλότερη της αναμενόμενης
αύξηση της παραγωγής προκάλεσε δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά εργασίας. Η
συγκρατημένη αύξηση της συνολικής απασχόλησης στην Κοινότητα από τα μέσα του
      Η πρώτη αξιολόγηση των προσανατολισμών του 1995 έλαβε χώρα το Δεκέμβριο του 1995.
 ---pagebreak---                                                       11-
1994 σταμάτησε προς το τέλος του 1995. Οι εξελίξεις στον τομέα της απασχόλησης
ήταν ιδιαίτερα δυσμενείς στις χώρες που είχαν μεγαλύτερες (χπώλειες
ανταγωνιστικότητας μετά τη συναλλαγματική κρίση την άνοιξη του 1995. Αλλά και
σε πολλές άλλες χώρες, η αύξηση της απασχόλησης σταμάτησε λόγω της
επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Εκτιμάται ότι η απασχόληση
                                            ι
αυξήθηκε συνολικά μόνο κατά Λ% τον περασμένο χρόνο σε ολόκληρη την
Κοινότητα.
Μετά την εξασθένηση της αρχικής ώθησης από τη δημιουργία αποθεμάτων, η
σημαντική επιβράδυνση που σημειώθηκε το 1995 αντινακλά κυρίως δύο δυσμενείς
εξελίξεις που σημειώθηκαν στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Πρώτον, η έντονη
αύξηση των μακροπροθέσμων επιτοκίων στις παγκόσμιες και κοινοτικές
χρηματοπιστωτικές αγορές το 1994 φαίνεται ότι επηρέασε το 1995 περισσότερο από
ότι ανεμένετο τις αποφάσεις των εταιρειών και το>ν νοικοκυριών για την
πραγματοποίηση δαπανών. Η αύξηση των αποδόσεων η οποία παρουσίασε μεγάλες
διακυμάνσεις μεταξύ των κρατών μελών της Κοινότητας, αντικατοπτρίζει μεταξύ
άλλων τις οικονομικές τους επιδόσεις, καθώς και τη συνέπεια και την αξιοπιστία
της οικονομικής τους πολιτικής. Συγκεκριμένα, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια
αυξήθηκαν πολύ περισσότερο στις χώρες εκείνες στις οποίες, κατά την άποψη των
αγορών, δεν έχει ξεκινήσει μια διαδικασία σταθερής δημοσιονομικής εξυγίανσης.
           Πίνακας 1
                                      Ονομαστικά επιτόκια
                                                (τα 100)
                  Δεκ.     Δεκ.   Απρ.    Ιαν.    Απρ.    Δεκ.  Δεκ.    Απρ.    Ιαν.  Απρ.
                  1993    1994    1995   1996     1996    1993  1994    1995   1996   1996
                            Βραχυπρόθεσμα1                       Μακροπρόθεσμα2
           Β        7.2     5.4     5.3    3.6     3.3     6.6   8.3     7.9     6.5   6.7
           DK       7.3     6.2     6.9    4.4     4.0     6.2   8.8     8.8     7.0   7.3
           D        6.1     5.3     4.6    3.5     3.3      5.7  7.5     7.1     5.9   6.4
           GR     19.9     17.9    17.2  14.6     14.1
           Ε        8.9     8.2     9.4    8.9     7.8      8.3 11.5    12.1     9.5   9.3
           F        6.5     5.9     7.7    4.7     3.9      5.8  8.1      7.8    6.5   6.5
           IRL      6.3     6.3     6.8    5.4     5.1           8.6     8.7     7.2   7.6
           Ι        8.6     9.0    10.8    9.9     9.4      8.8 11.9    13.0   10.2   10.1
           NL       5.6     5.4     4.7    3.3     2.9      5.7  7.6      7.2    5.9   6.4
           Α        5.8     4.8     4.5    3.7     3.0           7.6      7.4    6.2   6.5
           Ρ      11.7     10.5    10.8    8.5     7.6      9.0 11.5    12.1     9.4   9.2
           FIN      5.9     5.7     6.0    4.2     3.9          10.3      9.4    7.0   7.5
           S        7.7     8.2     8.9    8.4     6.6          10.7    11.5     8.3   8.4
           UK       5.3     6.4     6.7    6.4     6.0      6.3  8.5      8.4    7.4   8.1
           EUR      6.9     6.6     7.2    5.8     5.3    (6.8) (90)    (8.9)    7.3   7.6
           1
             Τριμηνιαίο επιτόκιο χρηματαγοράς.
           2
             Απόδοση των κρατικών ομολογιών αναφοράς δεκαετούς διάρκειας, πλην EUR μέχρι
           τον Απρίλιο τον 1995, όπου τα στοιχεία αφορούν τις αποδόσεις κρατικών ομολόγων.
           Πηγή: Προβλέψεις της Επιτροπής, Ανοιξη 1996.
Ο δεύτερος, και ίσως ο σημαντικότερος λόγος της επιβράδυνσης της οικονομικής
δραστηριότητας ήταν η συναλλαγματική κρίση την άνοιξη του 1995 η οποία είχε
σημαντικές επιδράσεις στις οικονομίες των διαφόρων χωρών, είτε το νόμισμα τους
ανατιμήθηκε είτε υποτιμήθηκε. Αφορμή ήταν η έντονη εξασθένιση του δολαρίου
ΗΠΑ μετά την κρίση του μεξικανικού πέζο. Αλλά οι σημαντικές και απότομες
διακυμάνσεις μεταξύ των νομισμάτων της Κοινότητας που επακολούθησαν
αντανακλούν το βαθύτερο και ενδογενές πρόβλημα της έλλειψης αξιοπιστίας των
 ---pagebreak---                                         12
εθνικών προγραμμάτων δημοσιονομικής σταθεροποίησης και διαρθροπικοΥν
μεταρρυθμίσεων και/ή το γεγονός ότι σε ορισμένα κράτη μέλη ήδη διαφαίνεται ο
κίνδυνος αναζωπύρωσης των πληθο)ριστικών εντάσεανν.Στη Γερμανία και στις
χώρες των οποίων το νόμισμα είναι στενά συνδεδεμένο με το γερμανικό μάρκο, η
ανατίμηση της τιμής συναλλάγματος είχε ως αποτέλεσμα την έντονη στενότητα της
κεφαλαιαγοράς, παρά τη σχετική χαλάρωση        Π ίνακας 2
των βραχυπροθέσμων επιτοκίων, και την                Σταθμισμένες ονομαστικές
επιδείνωση της ανταγωνιστικότητας και               συναλλαγματικές ισοτιμίες
αποδοτικότητας της βιομηχανίας. Το γεγονός            Δείκτης, Αύγουστος 1992 = 100
αυτό επέδρασε με τη σειρά του αρνητικά στις
επενδύσεις και κλόνισε σημαντικά την                   Δεκ.     Δεκ.  Απρ.    Ιαν.  Απρ.
                                                       1993     1994  1995    1996  1996
εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων. Από την
άλλη πλευρά, στις χώρες των οποίων τα           Β       99.9    103.3 107.9   105.9 104.6
νομίσματα υποτιμήθηκαν σημαντικά, η             DK     100.5    102.2 107.2   106.8 105.4
βραχυπρόθεσμη απότομη αύξηση των                D      100.8    103.1 109.3   106.7 104.9
μεριδίων τους στις αγορές των εξαγωγών          GR      87.5     82.9  82.9    80.2  80.9
εξουδετερώθηκε σε κάποιο βαθμό από την          Ε       78.4     78.2  77.1    80.6  80.2
επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης των            F      100.9    102.4 106.3   106.7 106.0
αγορών εξαγωγών, και από την άνοδο των          IRL     92.8     94.5  93.3    94.3  94.6
επιτοκίων και την εξασθένιση της                Ι       75.1     72.7  63.2    71.8  73.9
αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών             NL     102.6    104.3 109.0   107.0 105.8
λόγω του υψηλότερου πληθωρισμού στην
                                                                      107.3
εγχώρια αγορά. Επιπλέον, στην Κοινότητα         Α      101.5    102.8         105.5 104.2
                                                Ρ       87.2     88.3  90.2    89.6  89.3
συνολικά,οι σημαντικές και απότομες
                                                 FIN    82.5     91.5  95.8    95.8  91.1
διακυμάνσεις      των      συναλλαγματικών
 ισοτιμιών των χωρών της Κοινότητας              S       74.6    77.5  73.0    83.2  84.8
                                                         88.7    87.1  83.2    82.1
θέτουν σε κίνδυνο την ομαλή λειτουργία της       UK                                  82.4
 εσωτερικής    αγοράς, και       προκαλούν       EUR     78.2    80.2  80.4    84.6  83.6
 αναπόφευκτα προβλήματα στην κατανομή Πηγή: Επιτροπτ
                                                              •
 των πόρων.
 Οι ανωτέρω εξελίξεις καταδεικνύουν την ανάγκη μεγαλύτερου συντονισμού των
 πολιτικών σε διεθνές επίπεδο. Υπογραμμίζουν επίσης καθαρά τη δυσμενή επίδραση
 που έχει στην ανάπτυξη, την απασχόληση και την εμπιστοσύνη, η εφαρμογή
 ανεπαρκών μέτρων σ'αυτούς τους τομείς πολιτικής οι οποίοι αποτελούν άμεση
 ευθύνη των κρατών μελών. Απαιτείται επανεξισορρόπιση του συνδυασμού
 πολιτικών, όπως προτείνεται στους γενικούς προσανατολισμούς του 1995.
 Η έκθεση προόδου που ακολουθεί χωρίζεται στα τέσσερα μεγάλα κεφάλαια που
 χρησιμοποιούνται στη σύσταση του Συμβουλίου και συγκεκριμένα: σταθερότητα
 των τιμών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών             υγιή δημόσια οικονομικά
 ανταγωνιστικότητα απασχόληση και αγορά εργασίας.
 ---pagebreak---                                                               -13
IL 12. Σταθερότητα των τιμών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών
Σταθερότητα ημών -Στους προσανατολισμούς του 1995 επιβεβαιώνεται εκ νέου ο
στόχος που είχε τεθεί για το 1993 και το 1994, δηλαδή η επίτευξη ποσοστού
πληθωρισμού όχι άνω του 2-3% ως ένα βήμα για τη σταθερότητα των τιμών, με την
παρατήρηση ότι ο στόχος αυτός έχει μεγάλες πιθανότητες να επιτευχθεί το 1996 στην
πλειοψηφία των κρατών μελών.
                                                                                Ο πληθο>ρισμός ακολουθεί
   Διάγραμμα 1           ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ                                              μια     σταθερά    καθοδική
                  Προσωρινοί δείκτες τιμών καταναλωτή *                           πορεία στην Κοινότητα από
     10
                       (Μάρτιος 1996 - μέσος όρος 12 μηνών)
                                                                                το 1991, ενώ το ποσοστό
                                                                                αύξησης του αποπληθωριστή
                                                                                ιδιωτικής      κατανάλωσης
                                     Περιθώρια που ορίζονται στους                μειώθηκε  από  5,5% περίπου
                                           Ι
                                                   προσανατολισμούς               σε  λίγο πάνω   από  3% τον
                                                                                περασμένο      χρόνο.    Τα
                                                                                περισσότερα κράτη μέλη
                                                                                επέτυχαν ήδη το 1995 τον
                                                                                επιδιωκόμενο στόχο του
                                                                                πληθωρισμού. Όσον αφορά
           Β DK D GR Ε F IRL I L NL Α Ρ FIN S UK
       * Οι προσωρινοί δείκτες των τιμών καταναλωτή αποτελούν το πρώτο βήμα για   τις μέχρι σήμερα εξελίξεις
         την εναρμόνιση των εθνικών ΔΤΚ στο επίπεδο της Κοινότητας.
                                                                         \urn- Μ-
                                                                                για   το 1996, η αύξηση των
                                                                                τιμών καταναλωτή στην
Κοινότητα το Μάρτιο αυτού του χρόνου μετρούμενη με βάση την μέση ετήσια
διακύμανση των προσωρινών δεικτών τιμών καταναλωτή (ΠΔΤΚ)3, ανήλθε σε 2,9%.
Σε 10 κράτη μέλη, ο πληθωρισμός κινήθηκε στα περιθώρια που προβλέπονται
στους προσανατολισμούς, ενώ στα περισσότερα από αυτά το ποσοστό πληθωρισμού
ήταν κάτω από 2%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο ο πληθωρισμός πλησίασε το 3%. Από τα
υπόλοιπα κράτη μέλη, η Πορτογαλία πλησίασε σχετικά τα περιθώρια αυτά τους
τελευταίους μήνες. Στην Ισπανία και την Ιταλία, ο πληθωρισμός ακολουθεί εμφανώς
καθοδική πορεία μετά την απότομη άνοδο του περασμένου χρόνου η οποία ήταν
αποτέλεσμα της υποτίμησης του νομίσματος τους αφενός και της αύξησης της
έμμεσης φορολογίας αφετέρου. Τέλος, ακόμα μεγαλύτερη πρόοδο παρουσίασε κατά
τον περασμένο χρόνο η Ελλάδα, αλλά κατά τους τελευταίους μήνες η διαδικασία
αποπληθωρισμού φαίνεται να επιβραδύνθηκε. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή έχει σχέση με
εξωγενείς παράγοντες.
Οι σχετικά ενθαρρυντικές επιδόσεις που παρατηρούνται στο μέτωπο του
πληθωρισμού μετά την έκδοση των προσανατολισμών, οφείλονται στη συνδυασμένη
επίδραση πολλών δυνάμεων, όπως είναι η μόνιμη και όλο και μεγαλύτερη αρνητική
διαφορά μεταξύ πραγματικής και δυνητικής παραγωγής και η μικρή αύξηση των
τιμών πρώτων υλών, καθώς επίσης και οι διαρθρωτικές βελτιώσεις σε τομείς όπως
είναι η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών, η πολιτική μισθών και ο
ανταγωνισμός. Η σημαντική επιτυχία που σημείωσαν πολλά κράτη μέλη στη μείωση
του πληθωρισμού και η λήψη καταλλήλων μέτρων από τις νομισματικές αρχές στις
χώρες των οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε, είχαν ως αποτέλεσμα να ενισχυθεί η
αξιοπιστία των πολιτικών κατά του πληθωρισμού. Η εξέλιξη των μισθών ήταν
σχετικά συγκρατημένη τον περασμένο χρόνο και ακολούθησε γενικότερα την εξέλιξη
      Οι ΠΔΤΚ αποτελούν το πρώτο βήμα προς την εναρμόνιση του υπολογισμού του ΔΤΚ. Οι ΠΔΤΚ και οι
      ΕΔΤΚ (εναρμονισμένοι δείκτες τιμών καταναλ(οτή) οι οποίοι θα τους αντικαταστήσουν από τον Ιανουάριο
      του 1997, θα χρησιμοποιούνται προκειμένου να διαπιστώνεται κατά πόσον πληρούται το κριτήριο που
      προβλέπεται στη συνθήκη του Μάαστριχτ για τον πληθωρισμό.
 ---pagebreak---                                                    14
των τιμών στα περισσότερα κράτη μέλη, ενώ ο ρυθμός αύξησης το>ν ονομαστικών
κατά
  !
      κεφαλήν αποδοχών των εργαζομένων επιταχύνθηκε ελαφρά και έφθασε το
3/2% στην Κοινότητα. Το ποσοστό αυτό συγκρίνεται με το μέσο ετήσιο ποσοστό
αύξησης 6% περίπου της περιόδου 1991-93. Το πραγματικό εργατικό κόστος ανά
μονάδα συνέβαλε στη βελτίωση της αποδοτικότητας, αφού μειώθηκε σχεδόν κατά 1 %
ή και περισσότερο σε πολλά κράτη μέλη και κατά 1,3% συνολικά στην Κοινότητα,
πράγμα που είναι σύμφωνο με τη σύσταση που διατυποΥνεται στους
προσανατολισμούς.
               Πίνακας 3
                                    Εξέλιξη του πληθωρισμού
                                         (μεταβολή % ετησίως)
                        Αποπληθωριστής           Κατά κεφαλήν        Π ρ α γ μ α τ ι κ ό κόστος
                            ιδιωτικής        ονομαστικές αποδοχές   εργασίας ανά μονάδα
                          κατανάλωσης              εργαζομένων              προϊόντος
                      1993     1994   1995    1993     1994    1995 1993         1994       1995
             Β         3.1      3.0    1.5     3.3      4.8     1.9  -0.4         -0.7      -1.5
             DK        0.3      1.7    1.8     1.6      3.6     3.3  -1.5         -3.0       0.5
             D         3.9      2.7   2.0      4.3      3.2     3.8  -0.1         -2.6      -0.7
             GR       13.7     10.8    9.3    10.1     11.9   12.5   -0.4           1.3      1.9
             Ε         5.5      4.9   4.6      6.5      3.1     2.4  -0.5         -3.4      -2.6
             F         2.2      1.8    1.6     2.2      2.1     2.4   0.1         -1.9      -0.3
             IRL       1.7      2.7    2.5     4.9      3.2     3.1  -1.7         -2.0      -2.6
             I         5.4      4.6    5.7     3.7      3.0     5.2  -2.4         -4.0      -3.1
             L         7.0      2.4    2.0     5.2      3.4     3.9  -2.6         -0.9      -0.8
             NL        2.3      2.4    1.1     3.1      2.3     3.0   0.6         -2.5      -0.1
             A         3.4      3.0    2.2     4.6      3.1     3.8   0.3           0.6     -0.3
             Ρ         7.1      5.2    4.2     9.1      5.2     4.6   0.8         -1.4      -3.5
             FIN       4.2      1.3    1.1     1.0      3.5     5.3  -6.6         -2.9      -0.4
             S         5.7      3.1    2.7     4.4      5.4     3.0  -1.4         -1.1      -2.4
             UK        3.5      2.5    2.6     4.3      3.5     3.1  -2.6         -2.4      -1.0
             EUR       4.1      3.2    3.0     4.0      3.2     3.5  -1.0         -2.5      -1.3
             Πηγή: 77ροβλέψεις της Επιτροπής, Ανοιξη 1996
Ωστόσο, σε ορισμένες χώρες η εξέλιξη των μισθών ήταν απογοητευτική, και όχι μόνο
στις χώρες εκείνες όπου δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία
αποπληθωρισμού, αλλά επίσης π.χ. στη Γερμανία όπου οι αυξήσεις των αμοιβών
βάσει των συλλογικών διαπραγματεύσεων ήταν σχετικά υψηλές σε σχέση με το στόχο
του πληθωρισμού που εξήγγειλαν οι νομισματικές αρχές. Οι συμφωνίες αυτές για
τις αμοιβές, σε συνδυασμό με την ανατίμηση του γερμανικού μάρκου, είχαν ως
 αποτέλεσμα τη μείωση της ανταγωνιστικότητας και της αποδοτικότητας των τομέων
 που αντιμετωπίζουν διεθνή ανταγωνισμό. Στην Ιταλία, ο ρυθμός αύξησης του
 εργατικού κόστους το 1995 επιταχύνθηκε, αλλά το ποσοστό αύξησης παρέμεινε λίγο
 χαμηλότερο από τον πληθωρισμό. Απαιτείται συνεχής επαγρύπνηση για να
 αποφευχθούν αλυσιδωτές αυξήσεις μισθών και τιμών οι οποίες, αν δεν
 συγκρατηθούν, θα αυξηθεί το μελλοντικό κόστος των μέτρων που απαιτούνται για
 την επίτευξη σταθερότητας τιμών. Στην Φινλανδία οι αμοιβές αυξήθηκαν σημαντικά
 το 1995, τόσο σε ονομαστικούς όσο και σε πραγματικούς όρους. Ωστόσο, χάρη στη
 συμφωνία που επετεύχθη για την εφαρμογή αυστηρής επί διετία εισοδηματικής
 πολιτικής, εκτιμάται ότι ο ρυθμός αύξησης των μισθών και ημερομισθίων θα
 επιβραδυνθεί σημαντικά το 1996 και το 1997.
 ---pagebreak---                                        - 15-
Σταθεοότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών - μετά την συναλλαγματική κρίση
την άνοιξη του 1995, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες άρχισαν σιγά-σιγά να
σταθεροποιούνται μέχρι το Σεπτέμβριο του 1995. Μεταξύ των παραγόντων που
συνέβαλαν στην εξέλιξη αυτή ήταν η ενίσχυση του δολλαρίου ΗΠΑ μέχρι τον
Αύγουστο, η νομισματική χαλάρωση από την Bundesbank το Μάρτιο και οι
εντονότερες προσπάθειες δημοσιονομικής σταθεροποίησης που κατέβαλαν πολλά
κράτη μέλη. Η ευνοϊκή αυτή κατάσταση διαταράχθηκε σε κάποιο βαθμό το
Σεπτέμβριο με την επανεμφάνιση τανν διακυμάνσεων- το>ν συναλλαγματικοί
ισοτιμιών μεταξύ των ευρωπαϊκών νομισμάτων. Οι διαταραχές αυτές οφείλονται
στην εξασθένιση εκ νέου του δολαρίου καθώς και σε ειδικούς οικονομικούς και
πολιτικούς παράγοντες σε ορισμένες χώρες της Κοινότητας σε συνδυασμό με την
επανεμφάνιση ανησυχιών όσον αφορά τις προοπτικές της ΟΝΕ. Ωστόσο, παρά τη
διαταραχή αυτή η ηρεμία επανήλθε στις αγορές, ενώ οι νομισματικές μεταβολές της
περιόδου 1994-1995 εναστράφησαν εν μέρει κατά τους πρώτους μήνες του χρόνου
αυτού.
Τα νομίσματα της Ελλάδας, της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου παρέμειναν
εκτός ΕΝΣ. Από τα τρία νέα κράτη μέλη, μόνο η Αυστρία εισήλθε στο ΕΝΣ στις
αρχές του 1995.
Οι εξελίξεις των βραχυπροθέσμων και μακροπροθέσμων επιτοκίων το 1995
αντανακλούν εν μέρει τις εντάσεις που παρατηρήθηκαν στις αγορές συναλλάγματος.
Η Bundesbank μείωσε το προεξοφλητικό επιτόκιο τέσσερις φορές από το Μάρτιο
του 1995, επωφελούμενη από τον χαμηλό ρυθμό αύξησης της προσφοράς του
χρήματος και την βελτίωση των προοπτικα')ν του πληθωρισμού, πράγμα το οποίο
επέτρεψε στα περισσότερα από τα λοιπά κράτη μέλη να την ακολουθήσουν. Οι
διαφορές των βραχυπροθέσμων επιτοκίων, σε σχέση με τα αντίστοιχα επιτόκια της
Γερμανίας, αφού αυξήθηκαν απότομα κατά την συναλλαγματική κρίση της άνοιξης,
μειώθηκαν κατά τη διάρκεια του 1995 στα περισσότερα κράτη μέλη. Ο ρυθμός της
μείωσης των επιτοκίων ήταν διαφορετικός από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, και
στις περισσότερες περιπτώσεις ακολούθησε εξέλιξη των συναλλαγματικών τους
ισοτιμιών έναντι του γερμανικού μάρκου. Σημαντικές διαφορές επιτοκίων
παραμένουν σε πολλά κράτη μέλη, εκεί όπου οι χρηματοπιστωτικές αγορές
διατηρούν      αμφιβολίες για την αξιοπιστία των αντιπληθωριστικών και/ή
δημοσιονομικών πολιτικών.
Όσον αφορά τα μακροπρόθεσμα επιτόκια, η παρατεινόμενη μείωση τους το 1995
(μετά την αύξηση του 1994) αντιστράφηκε απότομα τους πρώτους μήνες του χρόνου.
Η πρόσφατη άνοδος των επιτοκίων σε ολόκληρη την Κοινότητα είναι σε μεγάλο
βαθμό επακόλουθο των εξελίξεων στις ΗΠΑ, όπου η ανοδική τάση της οικονομίας
έδωσε την ευκαιρία στην Federal Reserve να εφαρμόσει αυστηρότερη νομισματική
πολιτική. Όπως και στην περίπτωση των βραχυπροθέσμων επιτοκίων, η εξέλιξη των
διαφορών των επιτοκίων μεταξύ της Γερμανίας και των άλλων κρατών μελών ήταν
 σε γενικές γραμμές καθοδική, παρά το γεγονός ότι σε ορισμένα κράτη εξακολουθούν
να υπάρχουν σημαντικές διαφορές εκεί όπου η αξιοπιστία των συναλλαγματικών
 ισοτιμιών παραμένει στενά συνδεδεμένη με τις επιδόσεις στον τομέα του
πληθωρισμού και/ή των δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
 ---pagebreak---                                         16-
IL1.3. Υγιής δημοσιονομική κατάσταση
Πολλές χώρες εξήλθαν από την κρίση του 1993 με σοβαρές δημοσιονομικές
ανισορροπίες. Η ανάγκη επείγουσας αντιμετώπισης το>ν προβλημάτων αυτών
υπογραμμίστηκε στους προηγούμενους γενικούς προσανατολισμούς. Δυστυχώς,
πολλά κράτη μέλη, παρά τις σχετικά ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες του 1994 και
των αρχών του 1995, δεν είχαν παρουσιάσει σημαντική πρόοδο στην επίλυση των
δημοσιονομικών προβλημάτων όταν εκδόθηκαν οι             προσανατολισμοί του
περασμένου χρόνου.
Όσον αφορά τους δημοσιονομικούς στόχους οι προσανατολισμοί του 1995
προέβλεπαν ότι τα κράτη μέλη δεν θα έπρεπε βραχυπρόθεσμα να στηριχθούν μόνο
στα ευνοϊκά αποτελέσματα που ανεμένοντο από την επίδραση το>ν αυτομάτων
σταθεροποιητών για να βελτιώσουν τη δημοσιονομική τους κατάσταση, αλλά ότι θα
έπρεπε επίσης να αξιοποιήσουν πλήρως όλες τις δυνατότητες ανάπτυξης για να
επιταχύνουν την δημοσιονομική εξυγίανση με την μείωση των διαρθρωτικών
ελλειμμάτων. Τα κράτη μέλη εκλήθησαν να μειώσουν τα δημοσιονομικά τους
ελλείμματα το ταχύτερο δυνατό κάτω από το 3% του ΑΕΠ, και να χρησιμοποιήσουν
τα μεγαλύτερα περιθώρια χειρισμού που θα μπορούσε να τους δώσει ένας
εντονότερος του αναμενόμενου ρυθμός ανάπτυξης ή η ευνοϊκότερη εξέλιξη των
επιτοκίων, για να επιταχύνουν τη διαδικασία δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Οι εξελίξεις κατά το 1995 -- Η δημοσιονομική κατάσταση στη συντριπτική
πλειοψηφία των κρατών μελών παρουσίασε γενικά προόδους το 1995. Ωστόσο, η
βελτίωση που πραγματοποιήθηκε ήταν ανεπαρκής, αφενός λόγω της έκτασης των
δημοσιονομικών δυσχερειών που έπρεπε να αντιμετωπιστούν, αλλά και αφετέρου
επειδή οι χώρες αυτές είχαν επισήμως δεσμευθεί να καταβάλουν μεγαλύτερες
προσπάθειες. Η απότομη κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας που
παρατηρήθηκε σε ορισμένα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια του έτους, και
συγκεκριμένα το τελευταίο τρίμηνο του 1995, κατέστησε σαφώς δυσκολότερη κάθε
πρόοδο στον τομέα της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Ωστόσο, οι αποκλίσεις από το
πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης σε πολλές χώρες ήταν σαφώς η αιτία για την
μη ικανοποιητική συνολικά βελτίωση της δημοσιονομικής κατάστασης, όπως
φαίνεται από τα εκτιμώμενα από τις υπηρεσίες της Επιτροπής αναπροσαρμοσμένα
βάσει των κυκλικών επιδράσεων δημοσιονομικά υπόλοιπα.
Πράγματι, ο καθαρός δανεισμός του δημοσίου στην Κοινότητα το 1995 μειώθηκε
 μόνο κατά μισή εκατοστιαία μονάδα και έφθασε το ακόμα απαράδεκτα υψηλό
επίπεδο του 5% του ΑΕΠ, ποσοστό το οποίο είναι σαφώς μεγαλύτερο από εκείνο
που προεβλέπετο κατά την εποχή επεξεργασίας των προσανατολισμών τον Μάϊο
του περασμένου χρόνου. Η δημοσιονομική προσαρμογή που πραγματοποιήθηκε,
οφείλεται μόνο κατά το ήμισυ σχεδόν σε μη συγκυριακούς παράγοντες η
προβλεπόμενη μείωση του αναπροσαρμοσμένου βάσει των κυκλικών επιδράσεων
δημοσιονομικού ελλείμματος (1/4 της εκατοστιαίας μονάδας) ήταν μικρότερη από
την αναμενόμενη.
Όσον αφορά το επίπεδο των πραγματικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων, από τα 15
κράτη μέλη τα 10 σημείωσαν κάποια πρόοδο το 1995, η οποία κυμαίνεται από
 αύξηση κατά 1/2 εκατοστιαία μονάδα στην Πορτογαλία, έως τρεις σχεδόν
 εκατοστιαίες μονάδες στην Ελλάδα. Από τις δέκα αυτές χώρες οι εννέα σημείωσαν
 επίσης βελτίωση στα διαρθρωτικά τους ελλείμματα. Η εξαίρεση ήταν η Φινλανδία
 όπου η διεύρυνση του προσαρμοσμένου ελλείμματος οφείλεται κυρίως στο
 χρονοδιάγραμμα της επιστροφής των φόρων. Τέσσερεις χώρες, και συγκεκριμένα η
 ---pagebreak---                                                        17
Δανία, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Σουηδία, επέτυχαν να βελτιώσουν τα
αναπροσαρμοσμένα βάσει των κυκλικών επιδράσεων δημοσιονομικά τους
ελλείμματα κατά 1-3 εκατοστιαίες μονάδες. Και τα τέσσερα αυτά κράτη μέλη, εκτός
από τη Δανία, εξακολουθούσαν στις αρχές του 1996 να έχουν ελλείμματα αρκετά
υψηλότερα από το επίπεδο αναφοράς 3% του ΑΕΠ. Το Βέλγιο, η Ισπανία και το
Ηνωμένο Βασίλειο επέτυχαν με μέτρα οικονομικής πολιτικής, να μειώσουν το
έλλειμμα κατά 1/2-3/4 της εκατοστιαίας μονάδας.
  Πίνακας 4
                   Πραγματικά και αναπροσαρμοσμένα βάσει των κυκλικών
                    διακυμάνσεων υπόλοιπα του κρατικού προϋπολογισμού
                                            (% του ΑΕΠ)
               Πραγματικό υπόλοιπο του        Μεταβολή του πραγματικού               Μεταβολή του
              κρατικού προϋπολογισμού           υπολοίπου του κρατικού      αναπροσαρμοσμένου βάσει των
                       (Επίπεδο)                     προϋπολογισμού1             κυκλικών επιδράσεων
                                                                               υπολοίπου του κρατικού
                                                                                προϋπολογ ισμού'
              1993       1994      1995        1993       1994       1995     1993       1994        1995
   Β           -6.7       -5.3      -4.5         0.4        1.4        0.8      2.6        1.2         0.5
   DK          -3.9       -3.5      -1.4        -1.0        0.4        2.1     -0.7       -1.3         1.6
   D           -3.5       -2.5      -3.5        -0.7        1.0       -1.0      1.0        0.8        -0.9
   GR         -14.2      -12.1      -9.2        -1.9        2.1        2.9     -0.9        2.2         2.6
   Ε           -7.5      -6.9(2)   -6.2(2)      -3.3        0.6        0.7     -1.1        0.7         0.4
   F           -6.1       -5.8      -5.0        -2.0        0.3        0.8     -0.4       -0.4         0.5
   IRL         -2.4       -2.0      -2.4         0.1        0.4       -0.4      1.3       -0.5        -2.0
   I           -9.6       -9.0      -7.1         0.0        0.6        1.9      1.4        0.4         1.3
   L            1.8        2.2       0.3         1.0        0.4       -1.9                 0.1        -2.0
   NL          -3.2       -3.2      -3.4         0.7       -0.0       -0.2      2.3       -0.3        -0.2
   A           -4.3       -4.5      -6.2        -2.2       -0.2       -1.7     -1.4       -0.5        -1.6
    Ρ          -7.1       -5.8      -5.4        -3.7        1.3        0.4     -2.2        1.8         0.2
    FIN        -8.0       -6.3      -5.6        -2.2        1.7        0.7     -0.7       -0.3        -1.2
   S          -12.3      -10.8      -8.1        -4.5        1.5        2.7     -1.7        0.3         1.1
    UK         -7.8       -6.8      -6.0        -1.5        1.0        0.8     -1.5        0.1         0.6
    EUR        -6.2       -5.5      -5.0        -1.1        0.8        0.5      0.2        0.3         0.3
     Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής. (+) βελτίωση (-) επιδείνωση του δημοσιονομικού υπολοίπου.
  2) Η χρονική αυτή σειρά περιλαμβάνει τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που υπολογίζονται με βάση τις
  ταμειακές συναλλαγές. Με προσο)ρινό υπολογισμό από τις εθνικές πηγές βάσει δεδουλευμένων δαπανών και
  εξόδίον προκύπτουν τιμές -6,2% του ΑΕΠ για το 1994 και -5,8% του ΑΕΠ για το 1995. Οι χρονολογικές αυτές
  σειρές θα αναπροσαρμόζουν με το σύστημα υπολογισμού βάσει δεδουλευμένο™ δ(χπανών και εξόδων, μόλις
  αποσαφηνισθούν ορισμένα θέματα που αφορούν την ορθή εφαρμογή των στατιστικών ορισμών.
  Πηγή: Προβλέψεις της Επιτροπής, Ανοιξη 1996.
Στις υπόλοιπες πέντε χώρες επιδεινώθηκαν τόσο τα πραγματικά όσο και τα
αναπροσαρμοσμένα βάσει των κυκλικών επιδράσεων δημοσιονομικά ελλείμματα.
Όσον αφορά τα αναπροσαρμοσμένα βάσει των κυκλικών επιδράσεων
δημοσιονομικά ελλείμματα, επιδείνωση κατά 1/4 περίπου της εκατοστιαίας μονάδας
 σημειώθηκε στις Κάτω Χώρες, κατά 3/4 της εκατοστιαίας μονάδας στη Γερμανία και
 μεταξύ \Υι και 2Vi εκατοστιαίες μονάδες στην Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και την
 Αυστρία. Στην περίπτωση της Γερμανίας, η απόκλιση αυτή οφείλεται εν μέρει στην
 αναμενόμενη μείωση των εσόδων. Στην Ιρλανδία, λόγω της έντονης αύξησης της
 οικονομικής δραστηριότητας, η πολιτική φαίνεται να ακολούθησε την οικονομική
 συγκυρία, αν και ρόλο έπαιξαν και ειδικοί παράγοντες, όπως είναι η συμφωνία για
 την κοινωνική ασφάλιση. Παρά τις κάποιες αποκλίσεις, το Λουξεμβούργο όπως και
 η Ιρλανδία εξακολουθούν να πληρούν το κριτήριο της συνθήκης του Μάαστριχτ
 σχετικά με του ύψος του δημοσιονομικού ελλείμματος. Τέλος στην Αυστρία, παρά
 το ότι η νέα κυβέρνηση ασχολείται σοβαρά με το πρόβλημα, είναι γεγονός ότι το
 ---pagebreak---                                                     18
 1995 η δημοσιονομική κατάσταση επιδεινώθηκε σημαντικά. Οι προσπάθειες που
έχουν αναληφθεί με στόχο να αντιστραφεί η διαρθρωτική επιδείνωση που
παρατηρήθηκε τον περασμένο χρόνο είναι ικανοποιητικές στα πέντε αυτά κράτη
μέλη, ακόμα όμως πιο απαραίτητο είναι για τις χώρες εκείνες των οποίων το
αναπροσαρμοσμένο βάσει των κυκλικών επιδράσεων δημοσιονομικό έλλειμμα
υπερβαίνει το 3% του ΑΕΠ.
Ένα θετικό σημείο είναι ότι το βάρος της δημοσιονομικής προσαρμογής που έλαβε
χώρα κατά τα τελευταία δύο χρόνια δόθηκε στον τομέα των δαπανών. Πράγματι το
μερίδιο των δημοσίων δαπανών στο ΑΕΠ μειώθηκε συνολικά κατά VA περίπου
εκατοστιαίες μονάδες στην Κοινότητα, αν και παραμένει σε ποσοστό άνω του 50%
του ΑΕΠ. Η μείωση του λόγου των δημοσίων δαπανών προς το ΑΕΠ ήταν μια
εξέλιξη που παρατηρήθηκε στην συντριπτική πλειοψηφία των κρατών μελών.
Επιπλέον, σε όλες τις χώρες, εκτός από την Πορτογαλία, παρατηρήθηκε μείωση των
δαπανών εκείνων που δεν αφορούν την πληρωμή τόκων.
   Πίνακας 5
                Έσοδα, δαπάνες και πληρωμές τόκων του δημοσίου τομέα
                                               (% του ΑΕΠ)
                     Έσοδα                           Δαπάνες       (εκ των οποίων) πληρωμές
                                                                              τόκων
          1993        1994      1995       1993        1994  1995 1993       1994       1995
Β         49.6        50.4      49.9        56.3       55.6  54.4 10.5        10.2       9.2
DK         58.3       58.8      58.3       62.2        62.3  59.7   7.8        7.1       6.7
D         46.5        46.8      46.3        50.0       49.3  49.8   3.3        3.4       3.8
GR         34.4       35.8      36.8       48.5        48.0  46.0 12.8        14.2      12.9
Ε         42.0        41.0      39.9       49.5        47.9  46.0   5.2        5.1       5.4
F         49.3        48.9      49.3        55.5       54.7  54.3   3.7        3.8       3.7
IRL        38.9       39.5      37.3       41.3        41.6  39.7   6.7        5.9       5.2
          47.4        45.2      44.8        57.0       54.2  51.8 12.1        10.7      11.2
          45.0        44.6      41.6       43.2        42.4  41.3   0.4        0.4       0.3
NL         53.1       50.8      48.6        56.3       54.1  51.9   6.4        6.1       5.8
A         49.4        48.1      46.9        53.7       52.6  53.1   4.3        4.1       4.3
Ρ          36.3       38.0      39.4       43.4        43.8  44.8   6.7        5.8       5.8
FIN        53.8       54.6      52.8       61.9        60.9  58.4   4.6        5.1       5.4
S          60.3       59.6      59.5        72.6       70.4  67.6   6.2        6.8       7.1
UK         35.9       36.4      37.6       43.7        43.2  43.6   2.9        3.3       3.7
EUR        46.2       45.9      45.7        52.5       51.4  50.8   5.5        5.3       5.4
Πηγή: Προβλέψεις της Επιτροπής, Ανοιξη 1996
 Όσον αφορά τα έσοδα του δημοσίου τομέα, παρατηρήθηκε συγκρατημένη μείωση
 στην Κοινότητα συνολικά καθώς και σε πολλά κράτη μέλη. Μια μάλλον έντονη
 μείωση των κρατικών εσόδων ως ποσοστό του ΑΕΠ σημειώθηκε στις Κάτω Χώρες,
 την Αυστρία και το Λουξεμβούργο σε διάστημα δύο ετών. Αντίθετα, η φορολογία
 παρουσίασε ανοδική τάση στην Ελλάδα, τη Γαλλία, τη Πορτογαλία και το Ηνωμένο
 Βασίλειο.
 ---pagebreak---                                             19
Η μη ικανοποιητική πρόοδος που Π ίνακας 6
σημειο')θηκε όσον αφορά τη μείωση                            Ακαθάριστο δημόσιο χρέος
των κρατικών ελλειμμάτοον στην                                                ( % του ΑΕΠ)
                                                          Επίπεδο 1
                                                              1993                   1994                      1995
Κοινότητα απεικονίζεται στο μέσο                                          Επίπεδο Ετήσια              Επίπεδο Ετήσια
λόγο δημοσίου χρέους προς ΑΕΠ για                                                       εταβολή                    μεταβολή
την Κοινότητα, ο οποίος αυξήθηκε το
                                            Β                 137.9         136.0         -1.9           133.7           -2.3
1995 κατά τρεις εκατοστιαίες μονάδες        DK                 80.1           76.0        -4.1            71.9           -4.1
και ξεπέρασε το 71%. Παρά το ότι η           D                 48.2           50.4        +2.2            58.1          +7.7
συνολική     αύξηση     σε    επίπεδο       GR                111.8          110.4        -1.4           111.5          +1.1
Κοινότητας οφείλεται και στην                Ε                 60.5           63.1        +2.6            65.7          +2.6
ανάληψη εκ μέρους της γερμανικής             F                 45.4           48.3        +2.9            52.4          +4.1
ομοσπονδιακής κυβέρνησης, και                IRL               97.5           91.1         -6.4           85.5           -5.6
                                                              119.4                       +6.2           124.8           -0.8
κυρίως της Treuhand-anstalt, του                                 6.2
                                                                             125.6
                                                                                5.9        -0.3            5.9            0.0
χρέους που προέρχεται από την
                                             NL                 81.1          77.6         -3.5           79.0           +1.4
ενοποίηση, σημειώνεται ότι ο λόγος           A                  62.8          65.0        +2.2            69.4           +4.4
δημοσίου χρέους προς ΑΕΠ συνέχισε            Ρ                  67.2          70.0        +2.8            71.6           +1.6
να αυξάνεται το 1995 σε 9 συνολικά           FIN                57.3          59.5        +2.2            59.6            0.0
κράτη μέλη. Στο Λουξεμβούργο και τη S                           76.0          79.3        +3.3            79.9           +0.6
Φινλανδία ο δείκτης δανειακής                UK                 48.5          50.2        +1.7            54.0           +3.8
επιβάρυνσης δεν μεταβλήθηκε, ενώ η           EUR                66.2          68.2        +2.0            71.2           +3.0
Δανία, το Βέλγιο, η Ιταλία και η
                                              Πηγή: Προβλέψεις της Επιτροπής, Ανοιξη 1996
Ιρλανδία κατάφεραν να μειώσουν το
δείκτη δανειακής επιβάρυνσης από 1
έως και 6 εκατοστιαίες μονάδες. Τέλος, υπογραμμίζεται ότι η αύξηση των δεικτών
δανειακής επιβάρυνσης στην πλειοψηφία των κρατών μελών σε εποχή κατά την
οποία η δημοσιονομική κατάσταση εμφανίζεται γενικά βελτιωμένη, καταδεικνύει την
ανάγκη εντατικοποίησης των προσπαθειών δημοσιονομικής εξυγίανσης.
 Κατά συνέπεια η επίδραση των        Πίνακας 7
 μέτρων            δημοσιονομικής              Ελλείμματα του δημόσιου τομέα το 1995:
 σταθεροποίησης ήταν το 1995                Προβολές του προγράμματος σύγκλισης (ΠΣ)
                                      κ α ι τ ε λ ε υ τ α ί ε ς π ρ ο β λ έ ψ ε ι ς της Ε π ι τ ρ ο π ή ς ( Ε π ι τ ρ ο π ή )
 μικρότερη γενικά από την
 αναμενόμενη. Το γεγονός ότι δεν                         Ημερομηνία
 επετεύχθησαν τα προσδοκώμενα
 αποτελέσματα                 είναι                          6/92 (6/94)
 απογοητευτικό, δεδομένου ότι τα                           11/94
                                                           11/93
 κράτη μέλη είχαν δημοσίως
 παραδεχθεί στα εθνικά τους                                  6/94
                                                             7/94
 προγράμματα      σύγκλισης      τη                        11/93 (7/95)
 σημασία που έχει η επίτευξη
                                                             6/94
 σταθερής προόδου για την                                    9/92 (6/95)
 ικανοποίηση     των     κριτηρίων                         10/94
 δημοσιονομικής σύγκλισης. Είναι                             5/95
 επίσης απογοητευτικό λόγω της                             11/93 (10/94)
 έκτασης των αποκλίσεων που                                  9/95
 εξακολουθούν να υπάρχουν στον                               6/95
 δημοσιονομικό      τομέα, όπως                              3/95
 αποδεικνύεται από τις αποφάσεις     α) Τα στοιχεία εντός παρενθέσε(ος αποτελούν
 του συμβουλίου Ecofm σχετικά με     αναθεωρημένους επίσημους στόχους π ο υ δεν έχουν
                                     παρουσιασθεί στα πλαίσια προγραμμάτων σύγκλισης σε
 την      ύπαρξη      υπερβολικών    κοινοτικό επίπεδο.
 δημοσιονομικών ελλειμμάτων σε       β) Μέσος όρος για το χρονικό διάστημα 1995-97.
 σύγκριση με τα κριτήρια που         γ) Οικονομικό έτος 1995/96.
                                     Πηγή: Προβλέψεις της Επιτροπής, Ανοιξη 1996.
 προβλέπονται στη συνθήκη.
 ---pagebreak---                                       -20
Δημοσιονομικές προοπτικές — Το πρωταρχικό καθήκον πολλών χο)ρών είναι να
συνεχίσουν τις προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης. Όσον αφορά τα σημερινά
δημοσιονομικά ελλείμματα, προβλέπεται ότι η συντριπτική πλειοψηφία των χωρών
θα τα μειώσει το 1996. Εντούτοις, δεδομένων των συγκεκριμένων μέτρων που έχουν
εξαγγελθεί μέχρι σήμερα και της παρατεινόμενης στασιμότητας της διαδικασίας
ανάκαμψης, η πρόοδος σε σύγκριση με τους στόχους που καθορίστηκαν τόσο στους
προσανατολισμούς όσο και στα εθνικά προγράμματα σύγκλισης φαίνεται
ανεπαρκής. Μόνο τρία κράτη μέλη (Δανία, Ιρλανδία και Λουξεμβούργο)
προβλέπεται σήμερα ότι θα έχουν ελλείμματα κάτω του ορίου 3% το χρόνο αυτό,
ενώ κατά το χρόνο της έγκρισης των προσανατολισμών του 1995 προεβλέπετο ότι 7
χώρες θα μπορούσαν να ικανοποιήσουν το κριτήριο αυτό.
Μετά την έκδοση των προσανατολισμών τον Ιούνιο του 1995, όλα σχεδόν τα κράτη
μέλη εξήγγειλαν νέες προτάσεις προϋπολογισμού για το 1996 και, σε ορισμένες
περιπτώσεις, για το 1997. Όλα τα προγράμματα αυτά έχουν στόχο να μειώσουν
περαιτέρω τα κρατικά ελλείμματα αυτόν και τον επόμενο χρόνο, σε 3% του ΑΕΠ
τουλάχιστον το αργότερο μέχρι το 1997, σε όλες τις χώρες εκτός από την Ελλάδα
και την Ιταλία. Ευρύ φάσμα μέτρων δημοσιονομικής προσαρμογής εξήγγειλαν οι
κυβερνήσεις του Βελγίου τον Σεπτέμβριο του 1995 (αύξηση της φορολογίας και
περιστολή δαπανών), της Φινλανδίας τον Σεπτέμβριο του 1995 (περιστολή δαπανών
το 1996 και το 1997), της Ιταλίας τον Σεπτέμβριο του 1995 (μέτρα για την
καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, αύξηση των εισφορών κοινοτικής ασφάλισης και
περικοπές των μεταβιβάσεων σε μη κυβερνητικούς οργανισμούς), της Γαλλίας τον
Αύγουστο του 1995 (δημοσιονομικά μέτρα για την μείοχτη του ελλείμματος της
κεντρικής διοίκησης) το Νοέμβριο του 1995 (ριζική μεταρρύθμιση του συστήματος
κοινωνικής ασφάλισης) και το Μάιο του 1996 (περικοπές δαπανών και επαναφορά
του λογαριασμού κοινωνικής ασφάλισης) και από τη νέα κυβέρνηση της Αυστρίας
τον Απρίλιο του 1996 (περικοπές δαπανών, αυξήσεις της φορολογίας και μέτρα για
την μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος) καθώς και από την γερμανική
κυβέρνηση επίσης τον Απρίλιο του 1996 (περικοπές δαπανών).
Το 1996 ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης ήταν κατά μέσο όρο βραδύτερος από
εκείνον που προεβλέπετο κατά το χρόνο των περισσοτέρων σχεδίων
προϋπολογισμού, πράγμα το οποίο καθιστά δυσχερέστερη τη μείωση των
ελλειμάτων το χρόνο αυτό. Πολλά κράτη μέλη έχουν ήδη εξαγγείλει πρόσθετα μέτρα
(π.χ. πάγωμα ορισμένων κονδυλίων δαπανών στη Γερμανία και τη Γαλλία) ώστε να
αντισταθμιστούν οι αποκλίσεις που δημιουργήθηκαν από την επίδραση του
ασθενέστερου ρυθμού ανάπτυξης στα φορολογικά έσοδα και τις εισφορές
κοινωνικής ασφάλισης, ενώ προβλέπεται ότι και οι άλλες χώρες θα ακολουθήσουν
κατά τους επόμενους μήνες.
Αν όλα τα μέτρα που έχουν αποφασισθεί, εφαρμοσθούν πλήρως από τα αντίστοιχα
κράτη μέλη, τότε προβλέπεται σημαντική διόρθωση της δημοσιονομικής κατάστασης.
Πρέπει όμως να τονισθεί ότι ενώ τα μέτρα είναι σαφώς ευπρόσδεκτα, σε πολλές
 ---pagebreak---                                         21
περιπτώσεις εξακολουθούν να είναι ανεπαρκή σε σχέση με την έκταση του
προβλήματος που πρέπει να αντιμετωπισθεί καθοός και με τους στόχους των
εθνικο')ν προγραμμάτων σύγκλισης.
ILL4 Ανταγωνιστικότητα
Στους προσανατολισμούς του 1995 υπογραμμίστηκε ότι πρέπει να εφαρμοσθούν
μεταρρυθμίσεις που θα έχουν στόχο την ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού
καθώς και του δυναμισμού και της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών της
Κοινότητας.
Είναι σαφές ότι εναπόκειται στα μεμονωμένα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν τις
συνθήκες εκείνες υπό τις οποίες μπορεί να δημιουργηθεί και να διατηρηθεί ένα
πραγματικά ανταγωνιστικό περιβάλλον. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν η
οικονομική, η δημοσιονομική και η κοινωνική πολιτική προσανατολισθούν ορθά,
ώστε να παραμένουν συνεπείς με τους στόχους των κρατών μελών στον τομέα αυτό.
Τα εθνικά αυτά μέτρα θα πρέπει, όμως να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν με
μέτρα που θα ληφθούν σε κοινοτικό επίπεδο.
Σε κοινοτικό επίπεδο πρέπει να εξακολουθήσει να δίνεται έμφαση στην σημασία που
έχει η πλήρης αξιοποίηση των ευκαιριών της εσωτερικής αγοράς. Το συνολικό
ποσοστό μεταφοράς των οδηγιών της εσωτερικής αγοράς τον Απρίλιο του 1996 ήταν
89,7%. Το υψηλότερο ποσοστό μεταφοράς (96,6%) το έχει. η Δανία, η οποία
ακολουθείται από τις Κάτω Χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Λουξεμβούργο και
την Ισπανία. Οι τομείς οι οποίοι εξακολουθούν να παρουσιάζουν τα περισσότερα
προβλήματα όσον αφορά την εφαρμογή των οδηγιών που προβλέπονται στο Λευκό
Βιβλίο είναι οι δημόσιες συμβάσεις, οι ασφάλειες και η πνευματική και βιομηχανική
ιδιοκτησία.
Τα μέτρα υπέρ της ανταγωνιστικότητας έχουν ενταθεί με βάση την πρόσφατη
πρόταση της Επιτροπής σχετικά με ένα Σύμφωνο Εμπιστοσύνης για την
Απασχόληση που θα έχει στόχο την ενίσχυση των προσπαθειών που αφορούν την
έρευνα και την ανάπτυξη, τα διευρωπαϊκά δίκτυα καθώς και την ενθάρρυνση των
δυναμικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων (MME).
Η πρωτοβουλία αυτή της Επιτροπής, θα ενισχύσει τις προσπάθειες που έχουν ήδη
αναληφθεί από την Κοινότητα σε πολυάριθμους τομείς που αφορούν την
ανταγωνιστικότητα. Η Κοινότητα συνέχισε τις προσπάθειες της τα τελευταία χρόνια
ώστε να υποστηρίζει τα μέτρα που αφορούν την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς με
τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού ανταγωνιστικού πλαισίου που θα εξασφαλίσει
την επιτυχή λειτουργία και την αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων των κρατών
μελών. Οι σημαντικότερες εξελίξεις είναι οι ακόλουθες:
•     Η Επιτροπή παρουσίασε τον περασμένο χρόνο σημαντικές πρωτοβουλίες στον
     τομέα των τηλεπικοινωνιών με στόχο την μεγαλύτερη απελευθέρωση του
     ρυθμιστικού πλαισίου. Η απελευθέρωση αυτή έχει ζωτική σημασία για να
     πραγματοποιηθούν οι φιλοδοξίες της Κοινότητας όσον αφορά την κοινωνία
     των πληροφοριών. Η ύπαρξη πλήρους ανταγωνισμού στις αγορές
 ---pagebreak---                                             -22-
τηλεπικοινωνίας επηρεάζει την ανταγοηαστικότητα της οικονομίας ολόκληρης
της Κοινότητας. Η Επιτροπή παρουσίασε επίσης προποβουλίες σχετικά με τις
ταχυδρομικές υπηρεσίες στην Κοινότητα.
Η πολιτική ανταγωνισμού παίζει όλο και σημαντικότερο ρόλο στην ενίσχυση
της ανταγωνιστικότητας το)ν βιομηχανιών της Κοινότητας. Το 1995 η Επιτροπή
αναθεώρησε τα κοινοτικά πλαίσια ενισχύσεων που αφορούν τις MME, τη
ναυπηγική βιομηχανία και την έρευνα και την ανάπτυξη.
Καταβλήθηκαν προσπάθειες για την νομοθετική και διοικητική απλούστευση.
Η συμβουλευτική ομάδα νια την αντανοχνιστικότητα, η οποία αποτελείται από
υψηλού επιπέδου εμπειρογνώμονες και εκπροσώπους της βιομηχανίας, με
πρόεδρο τον κ. Ciampi, δημιουργήθηκε από την Επιτροπή και παρουσίασε
έκθεση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης τον Δεκέμβριο του 1995.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης έλαβε γνώση της έκθεσης της
Επιτροπής για τον πρωταρχικό ρόλο που διαδραματίζουν οι MME ως
κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης και πηγή δημιουργίας θέσεο)ν απασχόλησης.
Στην έκθεση της Επιτροπής τονίζεται, ωστόσο, ότι οι MME χρειάζονται
υποστήριξη με ειδικά μέτρα και ένα επιχειρηματικό περιβάλλον που θα ευνοεί
την ανάπτυξη τους. Το Συμβούλιο ζήτησε επομένως από την Επιτροπή να
υποβάλλει προτάσεις για την αξιοποίηση του δυναμικού των MME, τη
βελτία)ση της ανταγωνιστικής τους θέσης και την υποστήριξη των
επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων τόσο στην Ευρώπη όσο και οιεθνοος. Η
Επιτροπή ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του Συμβουλίου και ενέκρινε στις 20
Μαρτίου 1996 μια πρόταση για ένα νέο πολυετές πρόγραμμα υπέρ των MME
για το 1997 - 20004 το οποίο υπεβλήθη στο Συμβούλιο.
Πρόοδος σημειώθηκε επίσης σχετικά με τα διευρωπαϊκά δίκτυα (ΔΕΔ) στους
τομείς των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας. Το Ευρο:>παϊκό
Συμβούλιο της Μαδρίτης παρότρυνε τα κράτη μέλη να δώσουν άμεση
προτεραιότητα στην υλοποίηση των σχεδίων ΔΕΔ και ζήτησε από το συμβούλιο
Ecofïn να λάβει τις αναγκαίες αποφάσεις ώστε να συμπληρα)θούν οι
χρηματοδοτικοί πόροι που προορίζονται σήμερα για τα δίκτυα αυτά.
Οι κοινοτικές ενέργειες στα πλαίσια το)ν διαρθρωτικών ταμείων και του
Ταμείου Συνογής με στόχο την ενίσχυση του φυσικού και ανθρωπίνου
κεφαλαίου των ασθενέστεροι περιφερειών της Κοινότητας, συνεχίζουν να
συμβάλουν σημαντικά στην ισόρροπη ανάπτυξη όλων των περιοχών.
Τέλος, η Κοινότητα ακολουθεί μια δυναμική πολιτική για την προστασία του
περιβάλλοντος, τόσο σε εσωτερικό επίπεδο όσο και στα πλαίσια διεθνών
οργανισμών. Για να αυξηθεί το δυναμικό των πολιτικών υπέρ του
περιβάλλοντος όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, το Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο της Μαδρίτης υπεγράμμισε ότι οι πολιτικές αυτές πρέπει να
βασίζονται στα μέσα της αγοράς, συμπεριλαμβανομένων των μέσων
δημοσιονομικής πολιτικής.
Έγγραορο COM(96) 98 τελικό της 2()ης Μαρτίου 1996.
 ---pagebreak---                                       23
IL Ι. 5 Απασχόληση και αγορά εργασίας
Στους προσανατολισμούς του 1995 τονίστηκε ο προπαρχικός ρόλος που θα παίξουν
οι δυναμικές και αποτελεσματικότερες πολιτικές της αγοράς εργασίας για την
επίτευξη ενός υψηλού και διατηρούμενου επί μακρό χρόνο ρυθμού οικονομικής
ανάπτυξης και την ενίσχυση της ικανότητας της ανάπτυξης αυτής να δημιουργεί
θέσεις απασχόλησης. Όπο>ς αναλύθηκε στο τμήμα Ι, ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν εν
γένει απογοητευτικός στο 1995, ενώ ο ρυθμός αύξησης της παραγωγής δεν ήταν
αρκετά υψηλός ώστε να επιφέρει σημαντική αύξηση της απασχόλησης. Αν, όμως,
σημειωθεί αποφασιστική πρόοδος στην περαιτέρω επανεξισορρόπηση του πλαισίου
μακροοικονομικής πολιτικής, η Κοινότητα θα μπορέσει προοδευτικά να
ακολουθήσει μια βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία η οποία θα δημιουργεί θέσεις
απασχόλησης.
Ένα ζωτικό στοιχείο της στρατηγικής της Κοινότητας για τη δημιουργία θέσεων
απασχόλησης είναι η δυνατότητα αύξησης του αριθμού το)ν θέσεων εργασίας σε ένα
δεδομένο επίπεδο παραγο>γής ("η ένταση απασχόλησης της οικονομικής
ανάπτυξης"). Σημειο')νεται, ωστόσο, ότι είναι δύσκολο να εκτιμηθεί εάν έχει
σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στον εν λόγο) τομέα, όταν η εκτίμηση αυτή βασίζεται
σε παρατηρήσεις που αφορούν περιορισμένο μόνο χρονικό διάστημα. Και αυτό
επειδή η μέτρηση της παραγωγικότητας της εργασίας παρουσιάζει σημαντικές
αποκλίσεις κατά τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, λόγο) της καθυστερημένης
αντίδρασης της απασχόλησης στις μεταβολές της οικονομικής ανάπτυξης. Ωστόσο,
τα διαθέσιμα στοιχεία υποδηλώνουν ότι υπήρξε κάποια βελτίωση της έντασης της
απασχόλησης στα πλαίσια της οικονομικής ανάπτυξης σε κάποιες χώρες, αλλά όχι
και ουσιαστική αλλαγή στην πλειοψηφία των χωρών ούτε στον μέσο όρο της
Κοινότητας.
 ---pagebreak---                                       -24-
Στην Ισπανία, οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια στην
αγορά εργασίας φαίνεται να συνέβαλαν σε μια πολύ έντονη αύξηση της
απασχόλησης το 1995 (2,7% με ρυθμό ανάπτυξης 3% του ΑΕΠ) και αυτό αναμένεται
να συνεχισθεί το 1996. Επίσης στη Γαλλία, στις Κάτο) Χώρες και σε μικρότερο
βαθμό στο Βέλγιο, η κάπως ευνοϊκότερη αντίδραση της απασχόλησης στην ανάπτυξη
το 1995, σε σύγκριση με εκείνη που προεβλέπετο βάσει το)ν ιστορικών στοιχείων,
φαίνεται ότι ήταν αποτέλεσμα των προσφάτων μέτρο>ν. Στη Δανία τα θετικά
αποτελέσματα στο μέτωπο της απασχόλησης ίσο)ς να οφείλονται εν μέρει στην
ενεργή πολιτική της αγοράς εργασίας που εφαρμόστηκε στη χώρα. Στην Ιρλανδία η
απασχόληση εμφάνισε έντονη αύξηση το 1995 για δεύτερο κατά σειρά χρόνο, ως
αποτέλεσμα της ανόδου της οικονομικής δραστηριότητας . Αντίθετα, η κατάσταση
της απασχόλησης στη Γερμανία επηρεάστηκε αρνητικά από τη συνεχιζόμενη μείο)ση
προσωπικού στην οποία προβαίνουν οι μεγάλες βιομηχανικές μονάδες της χώρας
προκειμένου να αποφύγουν την επιδείνωση της ανταγωνιστικότητας τους στη διεθνή
αγορά, ενώ στην Ιταλία υπήρξαν σημαντικές απώλειες θέσεων απασχόλησης στους
τομείς εκείνους των υπηρεσιών που εκτίθενται όλο και περισσότερο σε
ανταγωνιστικές πιέσεις και οι οποίοι πλήττονται από την παρατεινόμενη επί πολλά
χρόνια υποτονική αύξηση της εγχώριας κατανάλωσης.
Στους προσανατολισμούς υπογραμμίζεται επίσης η σημασία των πέντε τομέων
προτεραιότητας που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν καθώς και το
γεγονός ότι αυτό το τελευταίο κάλεσε τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τη στρατηγική
αυτή με πολυετή προγράμματα που θα αντανακλούν την πολιτική που προτίθενται
να ακολουθήσουν στον εν λόγω τομέα. Με μια συνεκτική παρουσίαση των
υφισταμένων ή προγραμματιζόμενων εθνικών μέτρων για την εφαρμογή αυτής της
στρατηγικής, τα προγράμματα θα καταστούν σημαντικό μέσο για τον έλεγχο και την
αξιολόγηση της προόδου της εφαρμογής των πολιτικών αγοράς εργασίας. Για να
καταστούν οι πολιτικές αυτές πιο αποτελεσματικές, θα πρέπει να συντονισθούν
καλύτερα με τα προγράμματα σύγκλισης, ώστε να αποδειχθεί ότι η σύγκλιση, η
ανάπτυξη και η κατάσταση της απασχόλησης είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Θα
απαιτηθούν επίσης κάποιες αλλαγές στο σημερινό τους περιεχόμενο και σχήμα, ενώ
θα πρέπει επίσης να καθοριστούν εθνικοί στόχοι για ειδικά μέτρα και να δοθεί
μεγαλύτερη έμφαση στα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα προβλήματα.
Η πρώτη αξιολόγηση της προόδου που σχετικά με την εφαρμογή της κοινοτικής
στρατηγικής για την απασχόληση, παρουσιάστηκε στην κοινή έκθεση που υπεβλήθη
από το Συμβούλιο Ecofin και Κοινωνικών Υποθέσεων και από την Επιτροπή στο
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης. Στην έκθεση αυτή επισημαίνονται και
επιδοκιμάζονται οι μεγάλες προσπάθειες που κατέβαλαν τα κράτη μέλη μετά το
Έσσεν, και κυρίως το γεγονός ότι οι χώρες αναγνώρισαν την ανάγκη να
υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που θα βασίζεται στην υπάρχουσα
σχέση μεταξύ των μακροοικονομικών πολιτικών και των διαρθρωτικών πολιτικών
υπέρ της ανεργίας. Τονίζεται, όμως, επίσης ότι για να βελτιωθεί ουσιαστικά η
κατάσταση της απασχόλησης στην Κοινότητα, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη ώθηση
 στη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας στα κράτη μέλη. Η έκθεση επισημαίνει
ορισμένα μέτρα που θεωρεί απαραίτητα για την ενίσχυση το)ν εθνικών
πρωτοβουλιών που αφορούν την μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας. Βάσει των
 συστάσεων της κοινής έκθεσης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης κάλεσε τα
κράτη μέλη να θεωρήσουν ο)ς προπαρχικούς ορισμένους τομείς δράσης στα πολυετή
 ---pagebreak---                                       25
τους προγράμματα απασχόλησης. Με βάση τα προγράμματα αυτά και με μια σειρά
δεικτών, θα αξιολογείται στο επίπεδο της Κοινότητας η κοινή προσπάθεια για τη
βελτίωση της κατάστασης της απασχόλησης και της αποτελεσματικότητας το>ν
μέτρων.
Τέλος, μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης, η μεταρρύθμιση της αγοράς
εργασίας αποτελεί ένα βασικό θέμα που περιλαμβάνεται στην πρόταση του
προέδρου της Επιτροπής για ένα Σύμφωνο Εμπιστοσύνης υπέρ της Απασχόλησης.
Στόχος του Συμφώνου είναι να υλοποιήσει όσα επιβεβαίωσε το Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο της Μαδρίτης, ότι δηλαδή η δημιουργία θέσεοχν απασχόλησης παραμένει
πρωταρχική φροντίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα επόμενα χρόνια. Το πλαίσιο
της μακροοικονομικής και της διαρθρωτικής πολιτικής του Συμφώνου θα βασισθεί
στην στρατηγική που ορίζεται στους σημερινούς και προηγούμενους
προσανατολισμούς, ενώ τα κατάλληλα κοινοτικά μέσα θα χρησιμοποιηθούν για την
δυναμική προώθηση της ανάπτυξης και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Το
Σύμφωνο επιδιώκει την ανάληψη συγκεκριμένων πολιτικο')ν δεσμεύσεων με τη
συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων καθώς και την εφαρμογή μέτρων που αφορούν
τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.
 ---pagebreak---                                         26
II.2. Οικονομικές προοπτικές
Η επιδείνωση του οικονομικού κλίματος το τέλος του 1995 και στις αρχές του 1996
αποτέλεσε εμπόδιο στην πορεία για την εκπλήρωση των στόχο>ν της μείο)σης της
ανεργίας και της δημοσιονομικής εξυγίανσης στην Κοινότητα. Ωστόσο, προβλέπεται
ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας το δεύτερο εξάμηνο του 1996 και το
1997. Αυτό θα βοηθήσει να αυξηθούν οι θέσεις απασχόλησης και θα αντιστρέψει τη
σημερινή ανοδική τάση της ανεργίας. Για να επιτευχθεί, όμως, σημαντική και
σταθερή μείωση της ανεργίας, θα πρέπει να διατηρηθεί ένας έντονος ρυθμός
αύξησης της οικονομικής δραστηριότητας επί μακρό χρονικό διάστημα και να
επιτευχθεί περαιτέρω πρόοδος στον τομέα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.
112.1. Προοπτικές ανάπτυξης
Η πρόσφατη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, η ανασφάλεια στον
τομέα της απασχόλησης και οι αβέβαιες προοπτικές των εισοδημάτων έχουν
κλονίσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Η εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων
μειώθηκε από τις ευρείες και αδικαιολόγητες διακυμάνσεις των συναλλαγματικών
ισοτιμιών, από την έλλειψη σαφών ενδείξεων ανάκαμψης της τελικής ζήτησης και
από την εμμονή των διαρθρωτικών ανισορροπιών. Παρ' όλα αυτά υπάρχουν
ενδείξεις ότι το φαινόμενο της μείωσης της εμπιστοσύνης έχει σταματήσει και ότι σε
ορισμένες χώρες η ζήτηση παρουσιάζει εκ νέου ανοδική τάση. Συνεπώς, η
οικονομική δραστηριότητα στην Κοινότητα προβλέπεται να εμφανίσει βελτίωση
κατά το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους.
Δεδομένων των υγιών βασικών οικονομικών Πίνακας 9
 στοιχείων από την άποψη της προσφοράς (ιδίως        ΑΕΠ σε πραγματικούς όρους
του χαμηλού πληθωρισμού και της σχετικά               (Πραγματική ετήσια μεταβολή %)
 ισχυρής μέσης αποδοτικότητας των επενδύσεων)           1993 1994 1995 1996 1997
καθώς και των ευνοϊκότερων νομισματικών και Β            -1.6          1.9    1.1    2.3
                                                                2.2
 οικονομικών συνθηκών, η οικονομία της DK                 1.5   4.4    2.6    1.3    2.7
 Κοινότητας προβλέπεται ότι θα αρχίσει να D              -1.2   2.9    1.9    0.5    1.8
 ανακάμπτει το δεύτερο εξάμηνο του 1996, GR -1.0 1.5 2.0 2.0 2.5
 φαινόμενο που θα ενισχυθεί στο τέλος του έτους Ε        -1.2   2.1    3.0    2.0    2,9
                                                         -1.5   2 7    22
 από την πραγματοποιούμενη αναπροσαρμογή F                                    1.0    2,1
 των αποθεμάτο)ν. Η ανάκαμψη προβλέπεται να IRL           3.1   6.7    8.6    5.6    4.3
                                                         -1.2   2.1    3.0    1.8    2.7
 επιταχυνθεί προοδευτικά το 1997. Στις                    0.0   3.3    3.2    2.6    3.0
 πρόσφατες οικονομικές        προβλέψεις το)ν
                                                  NL      0.2   2.7    2.4    1.8    2 5
 υπηρεσιών της Επιτροπής, προβλέπεται ότι ο A             0.4   3.0     1.8   0.7    1.1
 ρυθμός της οικονομικής ανάπτυξης στην Ρ                 -1.2   1.0     2.5   2.3    2.8
 Κοινότητα συνολικά θα ανέλθει σε \Vi % FIN -1.2 4.0 4.2 3.0 3.6
 περίπου το χρόνο αυτό, και θα αυξηθεί σε 2¥ι% S         -2.2   2.6     3.0   1.2    2.0
 περίπου το 1997. Περαιτέρω δε ώθηση UK                   2.2   3.8     2.4   2.4    3.0
 αναμένεται να δοθεί από τις σχετικά δυναμικές EUR -0.6 2.8 2.5 1.5 2.4
  εξαγωγές εκτός της Κοινότητας, τον εντονότερο //^.Προβλέψεις της Επιτροπής, Ανοιξη 1996
  σχηματισμό κεφαλαίου και την συνεχιζόμενη
  συγκρατημένη αλλά σταδιακά επιταχυνόμενη αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης.
 ---pagebreak---                                       -27-
Στη Γερμανία, τη Γαλλία και ορισμένες γειτονικές χώρες, θα αρχίσουν σταδιακά να
ατονούν οι δυσμενείς επιδράσεις της ισχυρής ανατίμησης του νομίσματος την
άνοιξη του 1995, εν μέρει λόγω της σημαντικής αντιστροφής της αρχικής
υπερτίμησης του νομίσματος. Η οικονομική δραστηριότητα αναμένεται να αυξηθεί
κατά τη διάρκεια του 1996, και να ενισχυθεί το 1997 βοηθούμενη επιπλέον από τη
σημανική μείωση των επιτοκίων και την αναμενόμενη αποκατάσταση της
εμπιστοσύνης. Στην Ιταλία, τη Σουηδία, την Ισπανία και άλλες χώρες, η
συνεχιζόμενη επανεξισορρόπηση του συνδυασμού μακροοικονομικών πολιτικών, η
οποία βοήθησε τα νομίσματα των χωρών αυτών να ανακτήσουν, σε διάφορο βαθμό,
το χαμένο έδαφος, προβλέπεται ότι θα βοηθήσει στη μείωση των βραχυπροθέσμων
και μακροπροθέσμων επιτοκίων και ότι θα τονώσει την εμπιστοσύνη, ενισχύοντας
έτσι την ανάκαμψη της εγχώριας ζήτησης το αργότερο το δεύτερο εξάμηνο του 1996,
ενώ θα περιορίσει το βαθμό εξάρτησης της οικονομικής ανάπτυξης από τις
εξαγωγές. Στο Ηνίομένο Βασίλειο, η πρόσφατη χαλάρο>ση των νομισματικών
συνθηκών, η άνοδος της οικονομικής δραστηριότητας στον τομέα τοτν κατοικκόν,
και η ευνοϊκή ανταγωνιστική θέση της χώρας θα βοηθήσουν να διατηρηθεί μία
βιώσιμη και χωρίς πληθωρισμό ανάπτυξη.
Ωστόσο, οι οικονομικές προοπτικές εξακολουθούν να σκιάζονται από κάποιες
σοβαρές αβεβαιότητες. Στις χώρες των οποίων τα νομίσματα ανατιμήθηκαν το 1995
οι συνέπειες της απώλειας της ανταγωνιστικότητας δεν έχουν ακόμα πλήρο)ς
ξεπερασθεί, και στις περισσότερες χώρες των οποίων τα νομίσματα υποτιμήθηκαν
στο διάστημα 1994-1995, οι διαφορές επιτοκίων έναντι του γερμανικού μάρκου
παραμένουν σχετικά υψηλές. Υπό το σημερινό κλίμα δυσπιστίας και δεδομένου του
υψηλού ποσοστού ανεργίας, η θετική αντίδραση των δαπανών των επιχειρήσεων και
των καταναλωτών λόγω της βελτίωσης των νομισματικών και οικονομικών
συνθηκών και της μείωσης των δημοσιονομικών ανισορροπιών, θα μπορούσε να
είναι μικρότερη ή να λάβει χώρα με μεγαλύτερη καθυστέρηση από ό,τι κανονικά θα
ανεμένετο.
Επιπλέον, αν οι εντεινόμενες κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις δυσκολέψουν
την πρόοδο της δημοσιονομικής εξυγίανσης και το>ν διαρθροπικοΥν
μεταρρυθμίσεων, αυτό θα υπονομεύσει την αξιοπιστία των στόχο)ν της οικονομικής
πολιτικής και θα ενισχύσει τις αμφιβολίες ορισμένων παρατηρητών για το κατά
πόσο θα είναι ικανός ο αριθμός των κρατών μελών που θα είναι έτοιμα να
συμμετάσχουν στην ΟΝΕ την 1η Ιανουαρίου 1999. Οι εξελίξεις αυτές είναι πιθανόν
να προκαλέσουν άνοδο των μακροπροθέσμων επιτοκίων και θα μπορούσαν να
δημιουργήσουν τον κίνδυνο εντάσεων στις αγορές ξένου συναλλάγματος. Αυτό θα
μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για την επίτευξη βιώσιμης ανάκαμψης και για
τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.
 Ωστόσο, κάποιες από τις αβεβαιότητες που περιβάλλουν τις οικονομικές
 προοπτικές, έχουν ενδεχομένως και θετικές πλευρές. Δεδομένου ότι οι βασικοί
 παράγοντες που χαρακτηρίζουν σήμερα τις οικονομίες της Κοινότητας είναι
 ευνοϊκοί και δεδομένου ότι προβλέπεται να συνεχιστεί η επανεξισορρόπιση του
 συνδυασμού των πολιτικών, δε αποκλείεται διόλου να υπάρξει ανάκαμψη της
 οικονομικής δραστηριότητας μόλις αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη.
 ---pagebreak---                                        -28
II.2.2. Εξέλιξη της απασχόλησης
Απασχόληση ~ Λόγω της προβλεπόμενης βραδείας αύξησης της οικονομικής
δραστηριότητας στις αρχές του 1996, η εξέλιξη της απασχόλησης προβλέπεται ότι θα
παραμείνει υποτονική κατά τους επόμενους μήνες. Ωστόσο, αν ο ρυθμός της
οικονομικής ανάπτυξης επιταχυνθεί όπως αναμένεται, ο ρυθμός δημιουργίας
θέσεων απασχόλησης θα μπορούσε να ξαναγίνει θετικός στις αρχές του δεύτερου
εξαμήνου του 1996 και να επιταχυνθεί το 1997. Η συνολική απασχόληση
                                    ι                                    ι
προβλέπεται να αυξηθεί μόνο κατά Α% το χρόνο αυτό και κατά Λ% τον επόμενο
χρόνο.
Η συγκρατημένη αυτή βελτίωση όσον Πίνακας 10
αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης         Προοπτικές της αγοράς εργασίας
το 1996 δεν ισχύει για όλα τα κράτη μέλη.
Στη     Γερμανία     και   την    Αυστρία               Αύξηση της          Ποσοστό avtQyiaç
προβλέπεται ότι η απασχόληση θα μειωθεί                απασχόλησης
                                                                            (% του εργατικού
σημαντικά. Αν        η πρόβλεψη αυτή                (ποσοστό % Ετησίως)         δυναμικού)
επαληθευθεί, το 1996 θα είναι το πέμπτο           1995 1996 1997 1995 1996 1997
κατά σειρά έτος απωλειών θέσεων εργασίας Β          0.4    -0.1     0.7     9.9   10.1      9.8
στη Γερμανία της οποίας η οικονομία DK              1.5      0.0    0.7     6.8     6.1     5.8
αντιμετωπίζει το πρόβλημα του υψηλού D             -0.3    -0.8    -0.1     8.3     9.3     9.4
συγκριτικού κόστους. Στα περισσότερα GR             0.9      1.0    1.2     9.1     9.1     9.0
από τα άλλα κράτη μέλη, οι προβλέψεις Ε             2.7      1.4    1.5    22.9   22.5     22.1
                                                    1.2      0.0
αύξησης      το)ν   θέσεων    απασχόλησης F                         0.6    11.5    11.7    11.7
αναπροσαρμόστηκαν επίσης προς τα κάτο).      IRL    3.8      2.3    1.7    14.4    13.4    12,8
                                             I     -0.4      0.2    0.4    11.8    11.8    11.7
Στο Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Δανία και την L           2.5      1.7    2.6     2.9     3.0     2.9
Πορτογαλία προβλέπεται σήμερα ότι η NL              1.4      1.0    1.4     7.3     7.2     7.0
απασχόληση θα παραμείνει στάσιμη ή και A           -0.1     -1.0   -0.4     4.0     4.6     5.1
ότι θα μειωθεί το χρόνο αυτό. Από την Ρ            -0.6     -0.1    0.5     7.2     7.4     7.2
άλλη πλευρά η δημιουργία θέσεο)ν FIN                2.2      1.7    2.1    17.2    16.3    15.0
απασχόλησης αναμένεται να παραμείνει S              1.6      0.6    1.0     9.2     8.8     8.3
σχετικά έντονη (1% ή και παραπάνω) στην UK          0.6      0.9     1.0    8.8     8.4     8,0
Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιρλανδία, το EUR 0.6 0.2 0.6 10.9 10.9 10.8
Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες, τη //^.-Προβλέψεις της Επιτροπής, Ανοιξη 1996.
Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Με
βάση τις σημερινές προβλέψεις για την ανάπτυξη, το 1997 αναμένεται γενικότερη
βελτίο>ση της απασχόλησης. Δεδομένου όμως ότι προβλέπεται να σι«νεχιστεί η
σημερινή μείωση θέσεων εργασίας στη μεταποίηση, ο ρυθμός αύξησης της
απασχόλησης εκτιμάται ότι θα παραμείνει αρνητικός στη Γερμανία καθώς και, λόγω
του χαμηλού ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης, στην Αυστρία.
Εξέλιξη της ανεργίας — Λόγω του χαμηλού ρυθμού αύξησης των θέσεων
απασχόλησης στην Κοινότητα το 1996-97, προβλέπεται ότι η ανεργία θα αυξηθεί
περαιτέρω κατά τους επόμενους μήνες, πριν αρχίσει να ακολουθεί καθοδική πορεία
κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1996. Σε ολόκληρο το έτος, το ποσοστό ανεργίας
προβλέπεται να παραμείνει αμετάβλητο στο επίπεδο του περασμένου χρόνου δηλαδή
σε 11% σχεδόν του πολιτικού εργατικού δυναμικού. Κατά τον επόμενο χρόνο
ενδέχεται να μειωθεί αργά μέχρι το 1034% κατά μέσο όρο, και να φθάσει πιθανώς το
 10ι/2% στο τέλος του χρόνου.
 Η εξέλιξη της ανεργίας στα μεμονωμένα κράτη μέλη αντανακλά σε μεγάλο βαθμό την
προβλεπόμενη εξέλιξη της απασχόλησης. Το χρόνο αυτό το ποσοστό ανεργίας
 ---pagebreak---                                         -29
προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά (κατά Vi εκατοστιαία μονάδα ή και περισσότερο)
στη Γερμανία και την Αυστρία αν και σ' αυτήν την τελευταία το ποσοστό ανεργίας
εξακολουθεί να είναι σχετικά χαμηλό σε σύγκριση με το μέσο όρο της Κοινότητας.
Στο Βέλγιο, τη Γαλλία και την Πορτογαλία ενδέχεται επίσης να υπάρξει επιδείνο)ση,
ενώ στην Ιταλία ο αργός ρυθμός αύξησης της απασχόλησης επαρκεί μόνο για να
διατηρήσει σταθερό το ποσοστό της ανεργίας.
Αντίθετα σε έξι κράτη μέλη προβλέπεται ότι η ανεργία θα συνεχίσει να μειώνεται. Σ'
αυτά περιλαμβάνονται οι τρεις χώρες οι οποίες πλήττονται από υψηλή ανεργία
(Ιρλανδία, Φινλανδία και Ισπανία), αν και το ποσοστό της ανεργίας συνεχίζει να
είναι εξαιρετικά υψηλό. Και στις τρεις αυτές χώρες η επίδραση της έντονης αύξησης
της απασχόλησης στο συνολικό επίπεδο της ανεργίας εξουδετερώνεται εν μέρει από
τη σημαντική αύξηση του ενεργού πληθυσμού. Η ευνοϊκότερη εξέλιξη της
απασχόλησης προβλέπεται να σημειωθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Δανία όπου
με την περαιτέρω μείωση της τάξεως της V% περίπου εκατοστιαίας μονάδας, το
ποσοστό ανεργίας αναμένεται να φθάσει σε επίπεδο πολύ χαμηλότερο από το μέσο
όρο της Κοινότητας. Το 1997 προβλέπεται ότι το επίπεδο της ανεργίας θα μειωθεί σε
διάφορο βαθμό σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από τρία. Στη Γερμανία και τη Γαλλία το
ποσοστό ανεργίας προβλέπεται ότι θα παραμείνει στάσιμο ενώ στην Αυστρία μπορεί
να αυξηθεί περαιτέρω.
Στην Κοινότητα γενικά η εξέλιξη της ανάπτυξης και της ανεργίας ήταν
απογοητευτική. Η πρόοδος που σημειώθηκε σχετικά με την υλοποίηση των στόχο>ν
του άρθρου 2 της Συνθήκης, δηλαδή η προο')θηση μιας σταθερής και διαρκούς, μη
πληθωριστικής ανάπτυξης και υψηλού επιπέδου απασχόλησης, δεν ήταν
ικανοποιητική. Επιπλέον, τόσο οι πρόσφατες και αναμενόμενες εξελίξεις της
οικονομίας δημιουργούν αμφιβολίες για τη δυνατότητα επίτευξης των στόχων που
καθορίστηκαν το 1993 στο Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για την ανάπτυξη την
ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, όσον αφορά τη δημιουργία 15
εκατομμυρίων επιπλέον θέσεων απασχόλησης και την μείωση της ανεργίας κατά το
ήμισυ (σε σχέση με το επίπεδο του 1994) μέχρι το έτος 2000. Συνεπώς, θα πρέπει να
ληφθούν αποφασιστικά μέτρα τόσο σε μακροοικονομικό όσο και σε διαρθρωτικό
επίπεδο με στόχο την ενίσχυση της σταθερής δημιουργίας θέσεων απασχόλησης.
II.2.3     Σύγκλιση
Σταθερότητα των τιμών - Αναμένεται ότι η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού θα
συνεχιστεί στην Κοινότητα και στα κράτη μέλη το έτος αυτό και το επόμενο. Ο
 μέσος ρυθμός πληθωρισμού στην Κοινότητα, όπως μετράται από τον
αποπληθωριστή ιδιωτικής κατανάλωσης, προβλέπεται να μειο)θεί σε περίπου 21/2%
 στο τρέχον έτος και να διατηρηθεί λίγο κάτω από το επίπεδο αυτό το 1997.
 Οι προοπτικές για χαμηλό και μειούμενο πληθωρισμό οφείλονται όχι μόνο στην
 πρόσφατη διεύρυνση και την αναμενόμενη διατήρηση της διαφοράς μεταξύ
 δυνητικού και πραγματικού επιπέδου δραστηριότητας στην Κοινότητα, αλλά και
 στην ενίσχυση της αντιπληθωριστικής αξιοπιστίας της οικονομικής πολιτικής. Η
 αξιοπιστία αυτή είναι πλέον εδραιωμένη στη Γερμανία και στις χώρες των οποίων
 ---pagebreak---                                          30-
τα νομίσματα συνδέονται στενά με το γερμανικό μάρκο. Σε πολλές άλλες χώρες, η
νομισματική πολιτική επεδίωξε, με μεγάλη Πίνακας
επιτυχία, το στόχο για         μεύυση του Εξέλιξη των τιμών και των μισθών1
πληθωρισμού σε ένα προκαθορισμένο                           (ρήοια μ,ικφολή %)
επίπεδο. Στην Ιταλία, τη Σουηδία, την                                      Ονομαστικές
                                                            Τιμές
Ισπανία και την           ΙΙορτογαλία, η                                   αποδοχές ανά
αντιπληθωριστική        αξιοπιστία      της                                   μισθωτό
οικονομικής πολιτικής ενισχύθηκε μετά                1995 1996 1997 1995 1996 1997
την αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Β                 ΤΓ 2.0 1.8 1.9 1.7 2.2
κεντρικής τράπεζας, ενώ σημαντική DK                  1.8     1.8    2.4  3.3    3.9  3.6
πρόοδο προς την κατεύθυνση αυτή               D       2.0     1.6    1.6  3.8    2.6  2.4
σημειώθηκε και στη Φινλανδία. Στις χώρες GR           9.3     8.3    7.0 12.5   11.1  9.6
αυτές, ο ρόλος της δημοσιονομικής ΕF                  4.6     3.6    3.2  2.4    3.8  3.6
                                                      1.6     1.8    1.6  2.4    2.3  2.5
πολιτικής είναι ιδιαίτερα σημαντικός για
                                                                     2.4
την ενίσχυση των αντιπληθωριστικοί IRL                2.5
                                                      5.7
                                                              2.3
                                                              4.1    3.5
                                                                          3.1
                                                                          5.2
                                                                                4.0
                                                                                5.4
                                                                                5.0
                                                                                4.8
προσδοκιο')ν και τη διατήρηση της                     2.0     1.7    2.1  3.9    3.5  3.8
αξιοπιστίας του νομίσματος. Σε όλες NL                1.1     1.9    2.0  3.0    1.9  2.5
αυτές      τις    χώρες,      η    σταθερή A          2.2     2.1    1.6  3.8    3.0  2.9
αντιπληθο>ριστική      κατεύθυνση       της Ρ         4.2     3.1    3.0  4.6    4.6  4.0
νομισματικής πολιτικής, σε συνδυασμό με FIN           1.1     1.0    1.5  5.3    4.0  4.0
πιο αξιόπιστες προσπάθειες για την S                  2.7     1.7    2.5  3.0    5.2  4.5
                                              UK      2.6     2.7    2.5  3.1    3.6  3.6
εξυγίανση των δημόσιο>ν οικονομικών,
οδήγησαν, σε διαφορετικές χρονικές EUR 3.0 2.6 2.4 3.5 3.4 3.2
στιγμές, σε σημαντικές ανατιμήσεις των ' Αποπληθωριστής ιδιωτικής κατανάλωσης και
                                                υνομαοτικές αποδοχές ανά απασχολούμενο,
νομισμάτων τους από προηγούμενα                 αντίστοιχα.
χαμηλά επίπεδα. Είναι πιθανό ότι αυτό θα Πηγή: Προβλέψεις της Επιτροπής, άνοιξη 1996
ενισχύσει       την       αντιπληθωριστική
διαδικασία και, μέσω αυτής, θα
διευκολύνει την προοδευτική χαλάρωση των νομισματικών πολιτικών που
επιβράδυναν την εσωτερική ζήτηση στις χώρες αυτές.
Στην Κοινότητα ως σύνολο και στα περισσότερα κράτη μέλη, η αύξηση των
ονομαστικών αποδοχών ανά απασχολούμενο αναμένεται να παραμείνει εντός το)ν
ορίων που επιβάλλει η ανάγκη διατήρησης χαμηλού πληθωρισμού και προώθησης
της δημιουργίας θέσεο>ν απασχόλησης. Προβλέπεται ότι οι ονομαστικοί μισθοί θα
αυξηθούν σε μέσο όρο κατά περίπου 3ΧΔ% το έτος αυτό και ελαφρά λιγότερο το
                                                                                ι
επόμενο, ενώ το προσδοκώμενο ποσοστό πληθωρισμού είναι της τάξης του 2/2 OL
ετησίως. Είναι πιθανό ότι οι πραγματικοί, μισθοί θα συνεχίσουν να αυξάνονται με
ρυθμούς βραδύτερους από ό,τι η παραγο)γικότητα, συμβάλλοντας έτσι στην
περαιτέρω άνοδο της συνολικής αποδοτικότητας των επιχειρήσεων.
Σε ορισμένες χώρες με χαμηλό πληθωρισμό, και ιδίως στη Γερμανία, η σχετικά
υποτονική ζήτηση και η απώλεια ανταγωνιστικότητας λόγω της ανατίμησης του
νομίσματος περιόρισαν τα περιθώρια μετακύλισης του κόστους στις τιμές, γεγονός
 που οδήγησε σε σημαντική συμπίεση των περιθωρίων κέρδους στους ευάλωτους
 τομείς. Είναι σαφές ότι οι μισθολογικές τάσεις προσαρμόζονται με κάποια υστέρηση
 στις μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Σε περίπτο>ση εμφανούς
 υπέρβασης των επιθυμητών ισοτιμιών, η διόρθωση της από τους μηχανισμούς της
 αγοράς είναι αναμφισβήτητα η πιο επιθυμητή λύση. Ωστόσο, για τη διατήρηση της
 ανταγωνιστικής θέσης της χώρας και του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει για τις
 ιδιωτικές επενδύσεις, είναι απαραίτητο να συγκρατηθεί η πρόοδος των μισθών,
 εφαρμόζοντας παράλληλα μέτρα για την αύξηση της παραγωγικότητας και της
 απασχόλησης.
 ---pagebreak---                                         31
Αντίστροφα, σε ορισμένες χώρες το>ν οποίθ)ν το νόμισμα υποτιμήθηκε, ιδίοος στην
Ιταλία, αναμένεται ότι οι πραγματικοί μισθοί θα καλύψουν μέρος της υστέρησης
τους στα προηγούμενα έτη. Στις χο>ρες αυτές, οι εργαζόμενοι ενδέχεται να
επιδιώξουν να ανακτήσουν σε υπερβολικά σύντομο διάστημα τις απόκλειες
αγοραστικής δύναμης τα προηγούμενα έτη μέσο) υψηλότεροι μισθολογικοί
διεκδικήσεων, τροφοδοτώντας έτσι τη διαδικασία διαδοχικοί αυξήσεο>ν στις τιμές
και τους μισθούς. Αντίθετα, η διατήρηση κατάλληλων μισθολογικών τάσεο)ν σε
συνδυασμό με μια αξιόπιστη περιοριστική δημοσιονομική πολιτική θα μπορούσε να
οδηγήσει στην ανατίμηση των νομισμάτων αυτών και να αποδυναμώσει έτσι τις
(εισαγόμενες) πληθωριστικές πιέσεις. Παρόμοιος συνδυασμός οικονομικών
πολιτικών εφαρμόστηκε με επιτυχία στη Σουηδία το προηγούμενο έτος.
Προβλέπεται όμως ότι το 1996 ο ρυθμός αύξησης των ονομαστικοί μισθών στη
Σουηδία θα επιταχυνθεί σημαντικά, παρά την αναμενόμενη επιβράδυνση της
αύξησης των τιμών καταναλωτή. Παρόμοια εξέλιξη των μισθών ενδέχεται να μην
είναι σύμφωνη με το στόχο της σταθερότητας και δεν φαίνεται να αντανακλά
επαρκώς την ανάγκη διατήρησης και δημιουργίας θέσεο)ν απασχόλησης. Θα
μπορούσε επιπλέον, λόγω της σημαντικής ανατίμησης της κορόνας, να θέσει σε
κίνδυνο την εξωτερική ανταγο)νιστικότητα της χώρας.
Ο πληθωρισμός (αποπληθ(οριστής ιδιωτικής κατανάλωσης) αναμένεται να
παραμείνει κάτω από το 3% στις χώρες που έχουν ήδη επιτύχει το στόχο αυτό. Στις
επτά χώρες στις οποίες ο πληθθ)ρισμός δεν υπερέβη το 2% το προηγούμενο έτος
(Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Κάτο) Χώρες και Φινλανδία),
αναμένεται να διατηρηθεί κάτω από την τιμή αυτή στο τρέχον και στο επόμενο έτος
(εξαιρουμένων ενδεχομένως της Δανίας και του Λουξεμβούργου). Οι γενικοί
προσανατολισμοί του 1995 περιείχαν συστάσεις προς τις χώρες με πληθωρισμό
μεταξύ 2 έως 3% να προσπαθήσουν να επιτύχουν την περαιτέρω μείωση του στο 2%
ή λιγότερο. Από την άποψη αυτή, αναμένεται να σημειωθεί κάποια πρόοδος το 1996
(Ιρλανδία, Αυστρία και Σουηδία), η οποία όμως, τουλάχιστον με βάση τις σημερινές
υποθέσεις, δεν θα συνεχιστεί το 1997 (λόγω μιας ενδεχόμενης αύξησης στη Δανία,
την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και τη Σουηδία).
Αξιοσημείωτη αναμένεται να είναι η πρόοδος και στις τέσσερις χώρες στις οποίες ο
πληθωρισμός υπερβαίνει σήμερα το 3%. Εάν οι προσπάθειες συνεχιστούν, ο
πληθωρισμός στην Ισπανία και την Πορτογαλία θα προσεγγίσει το 1997 το ανο'πατο
 όριο (3%) των στόχων των γενικών προσανατολισμών. Σε συνθήκες που θα
 χαρακτηρίζονται από αισθητή επιβράδυνση της αύξησης το>ν τιμών το)ν εισαγωγών
 και καμία περαιτέρω αύξηση της έμμεσης φορολογίας, η άνοδος το)ν τιμών
 καταναλωτή στην Ιταλία αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 3ιΔ%. Στην Ελλάδα, η
 ανάληψη πιο αποφασιστικών προσπαθειών, ιδίως στο δημοσιονομικό τομέα, θα
 μπορούσε να επιτρέψει τη μείωση του πληθωρισμού κάτω από το αναμενόμενο για
 το 1997 επίπεδο του 7%.
 Δημοσιονομικές     προοπτικές   για το 1996-97 - Τα περισσότερα κράτη μέλη
 έλαβαν σημαντικά μέτρα για την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών τους το 1996
 και, σε πολλές περιπτώσεις, το 1997. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις για τα διορθωμένα
 από κυκλικές διακυμάνσεις υπόλοιπα των κρατικών προϋπολογισμών, τα σημερινά
 δημοσιονομικά προγράμματα οδηγούν σε μείωση του βασικού ελλείμματος της
 τάξης των 34 μιας εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ της Κοινότητας το 1996 και, με
 βάση τις γνωστές ιιέχρι σήμερα πολιτικές, σε πρόσθετη μείωση της ίδιας τάξης το
  1997. Ωστόσο, στις τελευταίες προβλέψεις των υπηρεσιοΥν της Επιτροπής, οι οποίες
 ---pagebreak---                                                                -32
λαμβάνουν υπόψη την επιβράδυνση της ανάπτυξης σε σχέση με προηγούμενες
προβλέψεις, η μείωση των δανειακών αναγκών του δημόσιου τομέα στην Κοινότητα
ενδέχεται να είναι πολύ πιο περιορισμένη από ό,τι είχε προβλεφθεί. Αναμένεται ότι
                                                                                ι
το δημοσιονομικό έλλειμμα θα μειωθεί σε μέσο όρο το 1996 κατά Δ μιας
                                                                   ι
ποσοστιαίας μονάδας, σε λίγο κάτο) από το 4 Δ% του ΑΕΠ της Κοινότητας (έναντι
3 % % του ΑΕΠ στις προβλέψεις του φθινοπώρου 1995).
Οι Οικονομικές Προβλέψεις παρουσιάζουν ένα σενάριο για το 1997 με βάση τα
μέτρα που έχουν θεσπιστεί ή αναγγελθεί με επαρκείς λεπτομέρειες. Δεν λαμβάνουν
υπόψη τις γενικές επιδιώξεις των οικονομικών πολιτικών, τα ειδικά μέτρα των
οποίων δεν είναι ακόμα γνωστά. Οι προβλέψεις λαμβάνουν υπόψη τα μέτρα που
αναγγέλθηκαν λεπτομερώς τον Απρίλιο και στις αρχές Μαΐου από τη γερμανική, τη
γαλλική, την αυστριακή και τη σουηδική κυβέρνηση. Ωστόσο, δεν ενσο)ματώνουν τα
προγραμματισμένα και πρόσφατα αναγγελθέντα από τη βελγική κυβέρνηση μέτρα
για το 1997, για τα οποία δεν ήταν ακόμα διαθέσιμες επαρκείς λεπτομέρειες.
Επιπλέον εκείνων που αναφέρονται ανώτερο), αναμένεται ότι και άλλα κράτη μέλη
θα λάβουν μέτρα για τη βελτίωση της δημοσιονομικής τους θέσης έο)ς το 1997. Με
βάση τα μέτρα που είναι γνωστά μέχρι σήμερα, και χάρη στη βελτίωση της συγκυρίας
και στο χαμηλό επίπεδο των επιτοκίων, το σενάριο για το 1997 εμφανίζει μια
μείωση του πραγματικού δημοσιονομικού ελλείμματος στο 3ιΔ% του ΑΕΠ σε μέσο
όρο το επόμενο έτος.
  Πίνακας 12                                                         Πίνακας 13
   Π ρ α γ μ α τ ι κ ά και κυκλικά προσαρμοσμένα                        Ακαθάριστο χρέος του δημόσιου τομέα
      υπόλοιπα κρατικών προϋπολογισμών                                                  (% του ΑΕΠ)
                         (% του ΑΕΠ)
                                                                                Επίπεδο                       Ετήσια
                Πραγματικό                     Κυκλικά                                                            Μεταβολή
                   υπόλοιπο               προσαρμοσμένο                        1995      1996      19971         1996     1997
                    Επίπεδο                   υπόλοιπο
                                          Ετήσια μεταβολή/1          Β         133.7     132.2      130.6         -1.5
                                                                     DK         71.9      71.0        68.7        -0.9
            1995      1996    1997      1995      1996  1997
                                                                     D          58.1      61.5        62.4         3.4
  Β         -4.5      -3.2     -3.7       0.5      1.8   -0.9        GR        111.5     111.8      111.4          0.3
  DK        -1.4      -0.9     -0.6       1.6      1.0   -0.2        Ε          65.7      67.8        68.0         2.1
  Ο         -3.5      -3.9     -2.9     -0.9       0.3    1.2        F          52.4      56.1        57.8         3.7
  GR        -9.2      -8.1     -6.9       2.6      1.0    0.8
                                                                     IRL        85.5      81.3        77.3        -4.2
  Ε         6.2 3     -4.8     •3.7       0.4      1.5    0.7
                                                                     I         124.8     124.5      122.8         -0.3
  F         -5.0       -4.2    -3.0       0.5      1.1    0.9
                                                                     L            5.9      6.2          6.8        0.3
  IRL       -2.4       -2.0    -1.6     -2.0       0.3    0.6
                                                                     NL         79.0      79.4        78.7         0.4
  Ι         -7.1       -6.3    -5.2       1.3      0.8    0.8
                                                                     A          69.4      72.4        73.9         3.0
  L           0.3       0.7     0.3     -2.0       0.4   -0.6
                                                                     Ρ          71.6      72.2        71.8         0.6
  NL        -3.4       -3.5    -2.9     -0.2       0.2    0.4
                                                                     FIN        59.6      62.5        63.2         2.9
  Α         -6.2       -4.6    -3.1      -1.6      2.2    2.0
                                                                     S          79.9      80.8        79.6         0.9
  Ρ         -5.4       -4.4    -3.7       0.2      0.9    0.5
                                                                     UK          54.0     55.5        56.2          1.5
  FIN        -5.6      -3.3 -1.6         -1.2      1.5    0.7
                                                                      EUR        71.2     73.9        74.3         2.7
  S          -8.1      -5.2 -3.1          1.1      2.8     1.5
                                                                      1
   UK        -6.0      -4.4 -3.7          0.6       1.5   0.3            Βάσει των μέχρι σήμερα ιινο.γγελθέντ(ον μέτρων.
                                                                      Πηγή: Προβλέψεις της Ε π ι τ ρ ο π ή ς , άνοιξη 1996.
   EUR       -5.0      -4.4     -3.4      0.3      0.9    0.8
   ' Βάσει καν μέχρι σήμερα αναγγελθέντα™ μέτρων
   '  Οι θετικοί αριθμοί αντιστοιχούν OF βελτίωση στο
     κυκλικά προσαρμοσμένο υπόλοιπο.
   3
     Στη χρονολογική αυτή σειρά οι εισφορές κοινιονικής
     ασφάλισης λογίζονται ακόμα σε ταμειακή βάση. Μια
     προθ(ΐ)ρινή εκτίμηση σε βάση συναλλαγών, από εθνικές
     πηγίς, εμφανίζει ποσοστό 5,8% του ΑΕΠ για το 1995. Η
     σειρά θα ενημερ/υΟεί σε βάση (ηιναλλαγ<ί)ν μετά τη
     διευκρίνιση ορισμένων Οεμάτ<ι)ν σχετικά με την κατάλληλη
     εφαρμογή τ<ον οτατιστικα)ν ορισμίίτν.
   Πηγή: Προβλέψεις της Επιτροπής, άνοιξη 1996.
 ---pagebreak---                                       -33
Η αναμενόμενη έκταση της δημοσιονομικής βελτίωσης δεν θα είναι επαρκής για να
συγκρατήσει την άνοδο του δείκτη ακαθάριστου δημόσιου χρέους/ΑΕΙΙ σε μέσο όρο
στην Κοινότητα, ο οποίος προβλέπεται ότι θα αυξηθεί κατά σχεδόν 3 ποσοστιαίες
μονάδες στο 74% του ΑΕΠ στο τρέχον έτος και θα σταθεροποιηθεί περίπου στο
επίπεδο αυτό το 1997. Αναμένεται ότι ενώ οι δείκτες δημόσιου χρέους θα αυξηθούν
το 1996 σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από τέσσερα (Βέλγιο, Δανία, Ιρλανδία, Ιταλία),
το 1997 θα σταθεροποιηθούν ή θα μεκοθούν στα δύο τρίτα το>ν κρατούν μελο>ν.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις, όλες οι χώρες εκτός της Γερμανίας και των Κάτω
Χωρών θα μειώσουν το πραγματικό τους έλλειμμα το 1996, αλλά είναι πιθανό ότι η
μείωση αυτή δεν θα επιτρέψει την επίτευξη των στόχων των εθνικών προγραμμάτων
σύγκλισης και των γενικών προσανατολισμών του 1995. Μόνο 3 κράτη μέλη (Δανία,
Ιρλανδία και Λουξεμβούργο) αναμένεται να επιτύχουν στο τρέχον έτος ελλείμματα
κατώτερα από την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ. Ιδιαίτερα σημαντικές μειώσεις
των δημοσιονομικών ελλειμμάτων (σχεδόν κατά 1 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ)
αναμένονται στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία, την
Αυστρία, την Πορτογαλία, τη Φινλανδία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Στο σενάριο "αμετάβλητης πολιτικής" για το 1997, η Γερμανία, η Γαλλία, οι Κάτω
Χώρες και η Φινλανδία θα εισέλθουν το επόμενο έτος στην ομάδα των χο)ρών με
έλλειμμα κατώτερο από την τιμή αναφοράς του Μάαστριχτ, ενο) στην Αυστρία και
τη Σουηδία τα ελλείμματα θα διαμορφωθούν πολύ κοντά στην τιμή αυτή. Σε
ορισμένες χώρες στις οποίες δεν αναγγέλθηκαν ακόμη όλες οι λεπτομέρειες των
επιπρόσθετων μέτρων, η πρόσθετη προσπάθεια που απαιτείται για την επίτευξη της
τιμής αναφοράς του 3% θα είναι της τάξης των 3Α μιας ποσοστιαίας μονάδας του
ΑΕΠ (Βέλγιο, Ισπανία, Πορτογαλία και Ηνωμένο Βασίλειο). Η Ιταλία και η Ελλάδα
είναι οι μόνες χο>ρες στις οποίες, με βάση το σημερινό σενάριο, το έλλειμμα θα
υπερβεί σημαντικά την τιμή αναφοράς και θα διαμορθωθεί, σύμφωνα με τις
προβλέψεις, στο 5ιΑ και 7% του ΑΕΠ αντίστοιχα.
Η μη ικανοποιητική πορεία της ανάπτυξης και της απασχόλησης καθιστά επείγουσα
την ανάγκη αναθέρμανσης της διαδικασίας ανάκαμψης στην Κοινότητα. Η
πρόκληση που πρέπει vex αντιμετωπίσουν οι φορείς οικονομικής πολιτικής είναι η
ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της δημιουργίας Οέσείον               απασχόλησης
βραχυπρόθεσμα, παράλληλα με τη βελτίωση των συνθηκών για μια ισχυρότερη
ανάπτυξη και απασχόληση μεσοπρόθεσμα. Αυτό απαιτεί τόσο τη διαμόρφωση ενός
πλαισίου μακροοικονομικών πολιτικών στήριξης, και επομένως μια νέα ισορροπία
 στο συνδυασμό οικονομικών πολιτικών, όσο και την εντατικοποίηση των
προσπαθειών στο πλαίσιο των διαρθρωτικών πολιτικών, με σκοπό τη μείωση της
 ανεργίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Κοινότητας. Η Ετήσια
 Οικονομική Έκθεση της Επιτροπής για το 1996 παρουσιάζει μια λεπτομερή ανάλυση
 των διαθέσιμων επιλογών οικονομικής πολιτικής στη σημερινή κατάσταση. Η
 Επιτροπή έλαβε τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κονοβουλίου και της Οικονομικής και
 Κοινωνικής Επιτροπής για την έκθεση αυτή και προέβη σε διαβουλεύσεις με τους
 κοινωνικούς εταίρους σχετικά. Στο πλαίσιο αυτό, η σύσταση για τους γενικούς
 ---pagebreak---                                       34-
προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικίόν του 1996 καθορίζει τις πολιτικές
που πρέπει να εφαρμοστούν για να επιτευχθούν οι στόχοι της Κοινότητας για την
ανάπτυξη, την απασχόληση και τη σύγκλιση.
 ---pagebreak---  ---pagebreak---                                 3Γ
                                                       ISSN 0254-1483
                                            COM(96) 211 τελικό
                                              ΕΓΓΡΑΦΑ
GR                                                                 10
                           Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-237-GR-C
                                                   ISBN 92-78-04428-8
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
L-2985 Λουζεμβούργο