title: Σύσταση της Επιτροπής, της 7ης Φεβρουαρίου 2008 , σχετικά με κώδικα δεοντολογίας για μια υπεύθυνη έρευνα στον τομέα των νανοεπιστημών και νανοτεχνολογιών [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2008) 424]

text:
               30.4.2008

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               L 116/46

      ΣΫΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

   της 7ης Φεβρουαρίου 2008
   σχετικά με κώδικα δεοντολογίας για μια υπεύθυνη έρευνα στον τομέα των νανοεπιστημών και νανοτεχνολογιών
   [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2008) 424]
   (2008/345/ΕΚ)
   Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
   Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 211,
   Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)

               Τον Ιανουάριο του 2000, η Επιτροπή με ανακοίνωσή της προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο «Για έναν ευρωπαϊκό χώρο στον τομέα της έρευνας» (1) πρότεινε τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου έρευνας με σκοπό την ενοποίηση και τη διάρθρωση της ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα της έρευνας. Τον Μάιο του 2007, η Επιτροπή εξέδωσε την Πράσινη Βίβλο «Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας: Νέες προοπτικές», με την οποία επαναδρομολόγησε έναν ευρύ θεσμικό και δημόσιο διάλογο ως προς την ενδεδειγμένη πορεία δράσης για τη δημιουργία ενός ενοποιημένου και ελκυστικού ευρωπαϊκού χώρου έρευνας που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις προσδοκίες της επιστημονικής κοινότητας, των επιχειρήσεων και των πολιτών (2).

               (2)

               Τον Φεβρουάριο του 2000, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την αρχή της προφύλαξης (3), με σκοπό τη διαμόρφωση κοινού πεδίου κατανόησης για την αξιολόγηση, την εκτίμηση, τη διαχείριση και την κοινοποίηση των κινδύνων που η επιστήμη δεν είναι ακόμα σε θέση να αξιολογήσει πλήρως.

               (3)

               Τον Μάρτιο του 2000, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας έθεσε ως στόχο να γίνει η Κοινότητα εντός της επόμενης δεκαετίας η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο, ικανή για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή.

               (4)

               Με την ανακοίνωση που εξέδωσε το 2004 με τίτλο «Προς μία ευρωπαϊκή στρατηγική για τη νανοτεχνολογία» (4) η Επιτροπή προσδιόρισε δράσεις με σκοπό τη δημιουργία της κοινοτικής προστιθέμενης αξίας που είναι αναγκαία για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας στον συγκεκριμένο τομέα και για τη διασφάλιση της υπεύθυνης ανάπτυξής του. Με τα συμπεράσματά του της 24ης Σεπτεμβρίου 2004 (5) το Συμβούλιο (Ανταγωνιστικότητα) επιδοκίμασε την προταθείσα ολοκληρωμένη, ασφαλή και υπεύθυνη προσέγγιση καθώς και την πρόθεση της Επιτροπής να καταρτίσει σχέδιο δράσης για τη νανοτεχνολογία.

               (5)

               Λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα της σχετικής δημόσιας διαβούλευσης, η Επιτροπή κατήρτισε το 2005 σχέδιο δράσης για τις νανοτεχνολογίες (6) στο οποίο καθορίζονται συνεκτικές και αλληλένδετες δράσεις για την άμεση εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης, ασφαλούς και υπεύθυνης στρατηγικής στον τομέα των νανοεπιστημών και νανοτεχνολογιών, με βάση τα πεδία προτεραιότητας που είχαν προσδιορισθεί στην ανακοίνωση με τίτλο «Προς μία ευρωπαϊκή στρατηγική για τη νανοτεχνολογία». Και στις δύο ανακοινώσεις αναγνωρίζεται ρητά η αναγκαιότητα ενσωμάτωσης των παραμέτρων του περιβάλλοντος, της ανθρώπινης υγείας και της ασφάλειας σε κάθε δραστηριότητα έρευνας στον τομέα των νανοεπιστημών και νανοτεχνολογιών.

               (6)

               Μετά την έκδοση του σχεδίου δράσης για τις νανοεπιστήμες και τις νανοτεχνολογίες, τον Ιανουάριο του 2007 η Ευρωπαϊκή Ομάδα για τη Δεοντολογία στις Επιστήμες και Νέες Τεχνολογίες (EGE) εξέδωσε γνώμη σχετικά με τα ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας στη νανοϊατρική (7).

               (7)

               Κατόπιν των σχολίων που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης επί προηγούμενης γνώμης, η επιστημονική επιτροπή για τους αναδυόμενους και τους προσφάτως εντοπισθέντες κινδύνους για την υγεία εξέδωσε, τον Μάρτιο του 2006, τροποποιημένη γνώμη σχετικά με την καταλληλότητα των υφισταμένων μεθοδολογιών εκτίμησης των δυνητικών κινδύνων των νανοτεχνολογικών προϊόντων που προκύπτουν είτε με μεθόδους μηχανοτεχνίας είτε συμπτωματικά (8).

               (8)

               Τον Ιούνιο του 2006, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε μια αναθεωρημένη στρατηγική αειφόρου ανάπτυξης με την οποία τελειοποιείται η κοινοτική στρατηγική αειφόρου ανάπτυξης που δρομολογήθηκε στη σύνοδο κορυφής του Γκέτεμποργκ τον Ιούνιο του 2001, η οποία εστιαζόταν στην προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας και στην εξάλειψη της φτώχειας.

               (9)

               Με τα συμπεράσματά του της 23ης Νοεμβρίου 2007 (9) το Συμβούλιο (Ανταγωνιστικότητα) αναγνώρισε την αναγκαιότητα ενίσχυσης των συνεργειών και της συνεργασίας μεταξύ όλων των μερών τα οποία αφορούν άμεσα οι νανοεπιστήμες και οι νανοτεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών, της Επιτροπής, των πανεπιστημίων, των ερευνητικών κέντρων, των επιχειρήσεων, των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, των μη κυβερνητικών οργανώσεων και του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.

               (10)

               Το 2007 η Επιτροπή εξέδωσε μια πρώτη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τις νανοτεχνολογίες (10). Στην έκθεση αυτή η Επιτροπή ανήγγειλε την πρόθεσή της να θεσπίσει εθελοντικό κώδικα δεοντολογίας για μια υπεύθυνη έρευνα στον τομέα των νανοεπιστημών και νανοτεχνολογιών.

               (11)

               Η παρούσα σύσταση περιλαμβάνει τον κώδικα δεοντολογίας, ο οποίος έχει ως στόχο την προώθηση στην Ευρώπη μιας ολοκληρωμένης, ασφαλούς και υπεύθυνης έρευνας στον τομέα των νανοεπιστημών και νανοτεχνολογιών προς όφελος του κοινωνικού συνόλου.

               (12)

               Οι γενικές αρχές και οι κατευθυντήριες γραμμές της προς ανάληψη δράσης, οι οποίες εκτίθενται στην παρούσα σύσταση, αποτέλεσαν αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης.

               (13)

               Η παρούσα σύσταση προσφέρει στα κράτη μέλη ένα μέσο που τους επιτρέπει να αναλάβουν περαιτέρω πρωτοβουλίες με σκοπό να διασφαλισθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση μια ασφαλής, ηθικά και δεοντολογικά ορθή και αειφόρος έρευνα στον τομέα των νανοεπιστημών και νανοτεχνολογιών.

               (14)

               Σκοπός επίσης της παρούσας σύστασης είναι να συμβάλει στον αποτελεσματικό συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών, ώστε να βελτιστοποιηθούν οι συνέργειες μεταξύ όλων των μερών που ενδιαφέρονται και ασχολούνται με νανοεπιστημονική και νανοτεχνολογική έρευνα, σε ευρωπαϊκό και σε διεθνές επίπεδο,

         ΣΥΝΙΣΤΑ:

               1.

               Τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη τις γενικές αρχές και κατευθυντήριες γραμμές δράσης που εκτίθενται στον συνημμένο ως παράρτημα κώδικα δεοντολογίας για μια υπεύθυνη νανοεπιστημονική και νανοτεχνολογική έρευνα όταν χαράσσουν, θεσπίζουν και εφαρμόζουν στρατηγικές υπέρ της αειφόρου έρευνας στον τομέα των νανοεπιστημών και νανοτεχνολογιών (στο εξής «N&N»), σύμφωνα με τη στρατηγική και το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για τις N&N.

               2.

               Τα κράτη μέλη να προσπαθούν να ακολουθούν αυτές τις γενικές αρχές και κατευθυντήριες γραμμές όταν εφαρμόζουν τις εθνικές τους στρατηγικές ρύθμισης της έρευνας και της ανάπτυξης ή όταν αναπτύσσουν κλαδικά και θεσμικά πρότυπα έρευνας και ανάπτυξης, λαμβάνοντας υπόψη τις ήδη υφιστάμενες και ισχύουσες κατευθυντήριες γραμμές, ορθές πρακτικές και κανονιστικές ρυθμίσεις στον τομέα των N&N.

               3.

               Τα κράτη μέλη να εκλαμβάνουν αυτές τις γενικές αρχές και κατευθυντήριες γραμμές που αφορούν την έρευνα ως αναπόσπαστο μέρος των θεσμικών μηχανισμών κατοχύρωσης της ποιότητας, χρησιμοποιώντας τες ως μέσο καθορισμού κριτηρίων χρηματοδότησης για τα εθνικά/περιφερειακά καθεστώτα χρηματοδότησης, και θεσπίζοντάς τες για τις διαδικασίες εξακρίβωσης, ελέγχου και αξιολόγησης των δημόσιων οργανισμών.

               4.

               Τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν την εθελοντική υιοθέτηση του κώδικα δεοντολογίας από τις αρμόδιες εθνικές και περιφερειακές αρχές, τους εργοδότες και τους οργανισμούς χρηματοδότησης της έρευνας, τους ερευνητές, τα άτομα ή τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που συμμετέχουν ή ενδιαφέρονται για τη N&N έρευνα και να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, ώστε να συμβάλουν στην ανάπτυξη και διατήρηση ενός θετικού ερευνητικού περιβάλλοντος, ευνοϊκού για την ασφαλή, ηθικά και δεοντολογικά ορθή, και αποτελεσματική ανάπτυξη του δυναμικού των N&N.

               5.

               Τα κράτη μέλη να συνεργάζονται με την Επιτροπή με σκοπό την ανά διετία αναθεώρηση της παρούσας σύστασης, καθώς και την παρακολούθηση του βαθμού υιοθέτησης και εφαρμογής του κώδικα δεοντολογίας.

               6.

               Τα κριτήρια αποτίμησης της υιοθέτησης και εφαρμογής του κώδικα δεοντολογίας να καθορίζονται από κοινού και σε συμφωνία με τα κράτη μέλη, βάσει συγκρίσιμων εργασιών σε κοινοτικό επίπεδο.

               7.

               Τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο των διμερών συμφωνιών τους με τρίτες χώρες επί ερευνητικών στρατηγικών και δραστηριοτήτων και της άσκησης της ιδιότητάς τους ως μελών διεθνών οργανισμών, να λαμβάνουν δεόντως υπόψη την παρούσα σύσταση, όταν προτείνουν ερευνητικές στρατηγικές και όταν λαμβάνουν αποφάσεις, και να εξασφαλίζουν κατάλληλο συντονισμό με τα άλλα κράτη μέλη και με την Επιτροπή.

               8.

               Η παρούσα σύσταση να χρησιμοποιείται επίσης ως μέσο για την ενθάρρυνση του διαλόγου σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης μεταξύ των υπεύθυνων χάραξης πολιτικής, των ερευνητών, της βιομηχανίας, των επιτροπών δεοντολογίας και ηθικής, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου, με σκοπό τη βελτίωση της κατανόησης των νέων τεχνολογιών από το ευρύ κοινό καθώς και την αύξηση της συμμετοχής του στην ανάπτυξη των τεχνολογιών αυτών.

               9.

               Τα κράτη μέλη να ενημερώσουν την Επιτροπή έως τις 30 Ιουνίου 2008 και, στη συνέχεια να την ενημερώνουν σε ετήσια βάση, σχετικά με τα μέτρα που έχουν λάβει βάσει της παρούσας σύστασης, να της γνωστοποιήσουν τα πρώτα αποτελέσματα της εφαρμογής της και να προτείνουν ορθές πρακτικές.

      Βρυξέλλες, 7 Φεβρουαρίου 2008.

            Για την Επιτροπή

         Janez POTOČNIK

            Μέλος της Επιτροπής

      (1)  COM(2000) 6 της 18.1.2000.

      (2)  COM(2007) 161 της 4.4.2007.

      (3)  COM(2000) 1 της 2.2.2000.

      (4)  COM(2004) 338 της 12.5.2004.

      (5)  Έγγρ. 12487/04.

      (6)  COM(2005) 243 της 7.6.2005.

      (7)  Γνώμη αριθ. 21 της EGE, της 17ης Ιανουαρίου 2007.

      (8)  SCENIHR/002/05, της 10ης Μαρτίου 2006.

      (9)  Έγγρ. 14865/07.

      (10)  COM(2007) 505 της 6.9.2007.

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
      Κώδικας δεοντολογίας για μια υπεύθυνη νανοεπιστημονική και νανοτεχνολογική έρευνα
      Ο παρών κώδικας δεοντολογίας παρέχει στα κράτη μέλη, στους εργοδότες, στους οργανισμούς χρηματοδότησης της έρευνας, στους ερευνητές, και γενικότερα σε όλα τα άτομα και τις οργανώσεις τις κοινωνίας των πολιτών (στο εξής «όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη») που συμμετέχουν ή ενδιαφέρονται για τη νανοεπιστημονική και νανοτεχνολογική («N&N») έρευνα, κατευθυντήριες γραμμές οι οποίες ευνοούν την υιοθέτηση στην Κοινότητα μιας υπεύθυνης και ανοικτής προσέγγισης της N&N έρευνας.
      Ο κώδικας δεοντολογίας συμπληρώνει τις υφιστάμενες κανονιστικές ρυθμίσεις. Δεν περιορίζει ούτε άλλως θίγει την ελευθερία των κρατών μελών να θεσπίζουν για τη N&N έρευνα μέτρα προστασίας αυστηρότερα εκείνων που προβλέπονται στον παρόντα κώδικα δεοντολογίας.
      Τα ενδιαφερόμενα μέρη που προσχωρούν στον παρόντα κώδικα δεοντολογίας πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη, κατά περίπτωση, τις αρχές που διατυπώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
      Ο κώδικας δεοντολογίας θα παρακολουθείται τακτικά και θα αναθεωρείται ανά διετία από την Επιτροπή, ούτως ώστε να προσαρμόζεται στις εξελίξεις που σημειώνονται διεθνώς στον τομέα των N&N και να ανταποκρίνεται στην αναγκαιότητα ενσωμάτωσής τους στην ευρωπαϊκή κοινωνία.
      1.   Πεδίο εφαρμογής και σκοπός
      Ο κώδικας δεοντολογίας καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να ενεργούν με υπευθυνότητα και να συνεργάζονται μεταξύ τους, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης και τη στρατηγική της Επιτροπής για τις N&N, ούτως ώστε να διασφαλισθεί ότι στην Κοινότητα η N&N έρευνα διεξάγεται σε ένα πλαίσιο ασφαλές, αποτελεσματικό, σύμφωνο με τις αρχές ηθικής και δεοντολογίας, και ευνοϊκό για την αειφόρο οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική ανάπτυξη.
      Ο κώδικας δεοντολογίας καλύπτει κάθε δραστηριότητα N&N έρευνας που αναλαμβάνεται εντός του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας.
      Ο κώδικας δεοντολογίας είναι προαιρετικός. Περιλαμβάνει μια σειρά γενικών αρχών και κατευθυντήριων γραμμών δράσης που απευθύνονται σε όλα τα ενδιαφερόμενα για τις N&N μέρη. Ο κώδικας δεοντολογίας αναμένεται να διευκολύνει και να στηρίξει τις ρυθμιστικές και μη προσεγγίσεις που διαγράφονται στο σχέδιο δράσης για την Ευρώπη 2005-2009 στον τομέα των N&N, να βελτιώσει την εφαρμογή των υφιστάμενων ρυθμίσεων και να συμβάλει στην αντιμετώπιση των επιστημονικών αβεβαιοτήτων.
      Ο κώδικας δεοντολογίας θα πρέπει επίσης να αποτελεί μία από τις βάσεις του διαλόγου της Ευρώπης με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς.
      2.   Ορισμοί
      Για τους σκοπούς του κώδικα δεοντολογίας ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

                  α)

                  «νανο-αντικείμενα»: απουσία μιας διεθνώς αναγνωρισμένης ορολογίας, στον κώδικα δεοντολογίας χρησιμοποιείται ο γενικός όρος «νανο-αντικείμενο» για να υποδηλώσει τα προϊόντα της N&N έρευνας. Ο όρος καλύπτει τα νανοσωματίδια και τον συνδυασμό τους σε νανοκλίμακα, τα νανοσυστήματα, τα νανοϋλικά, τα υλικά νανοδομής και τα νανοπροϊόντα·

                  β)

                  «N&N έρευνα»: ο όρος «N&N έρευνα», κατά την ευρύτερη έννοια που του αποδίδεται στον παρόντα κώδικα, συμπεριλαμβάνει όλες τις δραστηριότητες έρευνας επί της ύλης σε νανομετρική κλίμακα (1 έως 100 nm). Συμπεριλαμβάνει όλα τα νανο-αντικείμενα που παράγει ο άνθρωπος είτε σκοπίμως είτε ακουσίως. Τα παραγόμενα με φυσικό τρόπο νανο-αντικείμενα αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κώδικα δεοντολογίας. Η N&N έρευνα καλύπτει από την πλέον βασική έως την εφαρμοσμένη έρευνα, την ανάπτυξη τεχνολογίας και την προ-τυποποιητική και τη συν-τυποποιητική έρευνα αναφοράς της επιστημονικής συμβουλευτικής, των προτύπων και κανονισμών·

                  γ)

                  «ενδιαφερόμενα για τις N&N μέρη»: κράτη μέλη, εργοδότες, οργανισμοί χρηματοδότησης της έρευνας, ερευνητές, και γενικότερα άτομα και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που ασχολούνται, συμμετέχουν ή ενδιαφέρονται για τη N&N έρευνα·

                  δ)

                  «οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών»: στο πλαίσιο του παρόντος κώδικα δεοντολογίας, ως οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών νοείται κάθε μη κυβερνητική και μη κερδοσκοπική νομική οντότητα η οποία δεν εκπροσωπεί εμπορικά συμφέροντα, αλλά επιδιώκει κοινό σκοπό δημόσιου συμφέροντος.

            3.   Γενικές αρχές
      Ο παρών κώδικας δεοντολογίας βασίζεται σε μια σειρά γενικών αρχών που επιβάλλουν την ανάληψη δράσης για την κατοχύρωση της τήρησής τους από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.
      3.1.   Έννοια
      Οι δραστηριότητες N&N έρευνας πρέπει να είναι κατανοητές από το κοινό. Κατά τον σχεδιασμό, τη διεξαγωγή, την εφαρμογή και την αξιοποίησή τους πρέπει να γίνονται σεβαστά τα θεμελιώδη δικαιώματα και να τίθεται ως γνώμονας η ευημερία των ατόμων και του κοινωνικού συνόλου.
      3.2.   Αειφορία
      Οι δραστηριότητες N&N έρευνας πρέπει να είναι ασφαλείς, ηθικά και δεοντολογικά ορθές και να εξυπηρετούν τους στόχους αειφόρου ανάπτυξης της Κοινότητας καθώς και τους Αναπτυξιακούς Στόχους της Χιλιετίας των Ηνωμένων Εθνών (1). Δεν πρέπει να βλάπτουν ούτε να δημιουργούν βιολογικούς, φυσικούς ή ηθικούς κινδύνους για τους ανθρώπους, τα ζώα, τα φυτά ή το περιβάλλον, ούτε στο παρόν ούτε στο μέλλον.
      3.3.   Προφύλαξη
      Οι δραστηριότητες N&N έρευνας πρέπει να διεξάγονται σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, και συγκεκριμένα να λαμβάνονται οι δέουσες προφυλάξεις, ανάλογες προς το επίπεδο προστασίας, ώστε να προλαμβάνονται οι τυχόν αρνητικές επιπτώσεις των αποτελεσμάτων τους στο περιβάλλον, στην υγεία και την ασφάλεια, και ταυτόχρονα να ενθαρρύνεται η πρόοδος προς όφελος της κοινωνίας και του περιβάλλοντος.
      3.4.   Συμμετοχικότητα
      Η διακυβέρνηση των δραστηριοτήτων N&N έρευνας πρέπει να διαπνέεται από τις αρχές του ανοίγματος σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, της διαφάνειας και του σεβασμού του νόμιμου δικαιώματος πρόσβασης στις πληροφορίες. Πρέπει να επιτρέπει τη συμμετοχή όλων των μερών που εμπλέκονται ή ενδιαφέρονται για τις δραστηριότητες N&N έρευνας στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
      3.5.   Αριστεία
      Οι δραστηριότητες N&N έρευνας πρέπει να πληρούν τα υψηλότερα επιστημονικά πρότυπα, ιδίως δε τα πρότυπα που διασφαλίζουν την ακεραιότητα της έρευνας και τα πρότυπα που συνδέονται με τις ορθές εργαστηριακές πρακτικές (2).
      3.6.   Καινοτομία
      Η διακυβέρνηση των δραστηριοτήτων N&N έρευνας πρέπει να ενθαρρύνει στο μέγιστο δυνατό βαθμό τη δημιουργικότητα, την ευελιξία και την ικανότητα προγραμματισμού υπέρ της καινοτομίας και της μεγέθυνσης.
      3.7.   Υπευθυνότητα
      Οι ερευνητές και οι ερευνητικοί οργανισμοί είναι υπεύθυνοι και πρέπει να λογοδοτούν για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν οι δραστηριότητες N&N έρευνας που διεξάγουν στην κοινωνία, το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία, τόσο για τις σημερινές όσο και τις μελλοντικές γενιές.
      4.   Κατευθυντήριες γραμμές δράσης
      Οι κατευθυντήριες γραμμές που εκτίθενται κατωτέρω βασίζονται στο σύνολο των γενικών αρχών που περιγράφονται στο σημείο 3. Παρέχουν κατευθύνσεις σχετικά με τους τρόπους επίτευξης ορθής διακυβέρνησης, ορθής τήρησης της αρχής της προφύλαξης, καθώς και ευρείας διάδοσης και ορθής παρακολούθησης του κώδικα δεοντολογίας. Τα μέρη στα οποία ανήκει κυρίως η ευθύνη της λήψης σχετικών μέτρων καθορίζονται κατωτέρω, αλλά όλα τα ενδιαφερόμενα για τις N&N μέρη πρέπει να συμβάλουν, κατά το δυνατόν και εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων τους, στην εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών.
      4.1.   Ορθή διακυβέρνηση της N&N έρευνας
      Η ορθή διακυβέρνηση της N&N έρευνας πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ανάγκη και την επιθυμία όλων των ενδιαφερόμενων μερών να γνωρίζουν τις ιδιαίτερες προκλήσεις και ευκαιρίες που δημιουργούν οι N&N. Πρέπει να καλλιεργηθεί γενικά ένα πνεύμα ευθύνης ως προς τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που μπορεί να εμφανιστούν στο μέλλον και τις οποίες δεν μπορούμε να προβλέψουμε επί του παρόντος.
      4.1.1.   Τα κράτη μέλη πρέπει να συνεργάζονται με την Επιτροπή κατά τρόπο ώστε να διατηρείται ένα ανοικτό και πλουραλιστικό φόρουμ συζήτησης σχετικά με θέματα που αφορούν τη N&N έρευνα σε κοινοτικό επίπεδο, το οποίο θα προωθεί τον κοινωνικό διάλογο σχετικά με τη N&N έρευνα, ενθαρρύνοντας τον εντοπισμό και την εξέταση των προβλημάτων και των προσδοκιών και διευκολύνοντας τον προσδιορισμό πιθανών πρωτοβουλιών και λύσεων. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη πρέπει να προωθούν την επικοινωνία σχετικά με τα οφέλη, τους κινδύνους και τις αβεβαιότητες που συνδέονται με τη N&N έρευνα. Πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στα νεότερα και στα γηραιότερα μέλη του πληθυσμού.
      4.1.2.   Τα κράτη μέλη, οι οργανισμοί χρηματοδότησης N&N έρευνας, οι ερευνητικοί οργανισμοί και οι ερευνητές που διεξάγουν N&N έρευνα καλούνται να καθιστούν ευπρόσιτες και κατανοητές, τόσο για τους απλούς ανθρώπους όσο και για μέλη της επιστημονικής κοινότητας, όλες τις επιστημονικές γνώσεις για τις N&N καθώς και τις σχετικές πληροφορίες (π.χ. σχετικά πρότυπα, παραπομπές, σήματα, έρευνα επί των συνεπειών, κανονιστικές και νομοθετικές διατάξεις), επιδεικνύοντας παράλληλα τον δέοντα σεβασμό στα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας.
      4.1.3.   Τα κράτη μέλη πρέπει να ενθαρρύνουν τα ιδιωτικά και δημόσια εργαστήρια να ανταλλάσσουν βέλτιστες πρακτικές N&N έρευνας, και παράλληλα να επιδεικνύουν τον δέοντα σεβασμό στην προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας.
      4.1.4.   Οι ερευνητικοί οργανισμοί και ερευνητές που διεξάγουν N&N έρευνα πρέπει να εξασφαλίζουν τη σαφήνεια και την ισόρροπη παρουσίαση των επιστημονικών δεδομένων και αποτελεσμάτων, υποβάλλοντάς τα σε κατάλληλη αξιολόγηση από ομότιμους κριτές πριν από την ευρεία διάδοσή τους εκτός της επιστημονικής κοινότητας.
      4.1.5.   Λαμβανομένων υπόψη των δυνατοτήτων που παρουσιάζει η N&N έρευνα, τα κράτη μέλη και οι ερευνητικοί οργανισμοί που διεξάγουν N&N έρευνα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η έρευνα αυτή διεξάγεται σύμφωνα με τα υψηλότερα πρότυπα επιστημονικής ακεραιότητας. Οι αμφιβόλου ακεραιότητας πρακτικές N&N έρευνας (μεταξύ άλλων, η λογοκλοπή, πλαστογράφηση και παραποίηση δεδομένων) πρέπει να καταπολεμούνται, διότι ενδέχεται να δημιουργήσουν κινδύνους για την υγεία, την ασφάλεια και το περιβάλλον, να κλονίσουν την εμπιστοσύνη του κοινού και να επιβραδύνουν τη διάδοση των θετικών αποτελεσμάτων της έρευνας. Τα άτομα που καταγγέλλουν παρατυπίες στην άσκηση ερευνητικών δραστηριοτήτων πρέπει να προστατεύονται από τους εργοδότες τους και από το εθνικό ή περιφερειακό δίκαιο.
      4.1.6.   Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν τη διάθεση επαρκών ανθρώπινων και χρηματοοικονομικών πόρων για την εφαρμογή των νόμων και κανονισμών που διέπουν την άσκηση δραστηριοτήτων N&N έρευνας. Οι ερευνητικοί οργανισμοί που διεξάγουν N&N έρευνα πρέπει να αποδεικνύουν ότι συμμορφώνονται προς τις ισχύουσες κανονιστικές διατάξεις.
      4.1.7.   Οι επιτροπές ηθικής και δεοντολογίας και οι αρμόδιες αρχές, σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, πρέπει να αξιολογούν τον τρόπο εφαρμογής των κριτηρίων ηθικής και δεοντολογικής αξιολόγησης της έρευνας στις νανοτεχνολογίες διπλής χρήσης. Πρέπει ιδίως να λαμβάνουν υπόψη τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν στα θεμελιώδη δικαιώματα οι πιθανοί περιορισμοί ως προς την εν επιγνώσει συναίνεση και ως προς τη δημοσίευση ερευνητικών αποτελεσμάτων που αφορούν την ανθρώπινη υγεία.
      Προώθηση μιας συμμετοχικής προσέγγισης

                  4.1.8.

                  Οι γενικοί προσανατολισμοί της N&N έρευνας πρέπει να αποφασίζονται με συμμετοχικές διαδικασίες που να επιτρέπουν σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να εμπλουτίζουν τις προκαταρκτικές συζητήσεις ως προς τους προσανατολισμούς αυτούς.

                  4.1.9.

                  Τα κράτη μέλη, οι οργανισμοί χρηματοδότησης N&N έρευνας, οι ερευνητικοί οργανισμοί και οι ερευνητές που διεξάγουν N&N έρευνα ενθαρρύνονται να εξετάζουν, ήδη από τα αρχικά στάδια και με συμμετοχικές διαδικασίες τεχνολογικής προοπτικής διερεύνησης, τις μελλοντικές συνέπειες των υπό έρευνα τεχνολογιών ή αντικειμένων. Με τον τρόπο αυτό θα είναι δυνατή η εξεύρεση λύσεων αποφυγής των τυχόν αρνητικών επιπτώσεων που μπορεί να έχει η χρήση ενός νέου προϊόντος ή μιας νέας τεχνολογίας σε μεταγενέστερο στάδιο. Στο πλαίσιο των διαδικασιών τεχνολογικής προοπτικής διερεύνησης πρέπει να διεξάγονται, κατά περίπτωση, διαβουλεύσεις με τις εκάστοτε αρμόδιες επιτροπές ηθικής και δεοντολογίας.

                  4.1.10.

                  Η N&N έρευνα, καθεαυτή, πρέπει να είναι ανοικτή στη συμβολή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, τα οποία πρέπει να έχουν κατάλληλη πληροφόρηση και υποστήριξη, ώστε να διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στις ερευνητικές δραστηριότητες, εντός των ορίων της αποστολής και των αρμοδιοτήτων τους.

            Βασικές προτεραιότητες

                  4.1.11.

                  Οι αρμόδιες για την έρευνα αρχές και οι οργανισμοί τυποποίησης πρέπει να μεριμνούν για την υιοθέτηση τυποποιημένης N&N ορολογίας προς διευκόλυνση της γνωστοποίησης των επιστημονικών στοιχείων. Πρέπει να ενθαρρύνουν τη χρήση τυποποιημένων διαδικασιών μέτρησης καθώς και κατάλληλων υλικών αναφοράς, με σκοπό τη βελτίωση της συγκρισιμότητας των επιστημονικών δεδομένων.

                  4.1.12.

                  Οι οργανισμοί χρηματοδότησης N&N έρευνας πρέπει να αφιερώνουν ένα επαρκές μέρος της N&N έρευνας στην ανάπτυξη μεθόδων και εργαλείων εκτίμησης κινδύνων, στην τελειοποίηση της νανομετρολογίας και σε δραστηριότητες τυποποίησης. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη μεθόδων εκτίμησης των κινδύνων που συνδέονται με τις ενεργές νανοδομές δεύτερης γενιάς.

                  4.1.13.

                  Τα κράτη μέλη, οι οργανισμοί χρηματοδότησης N&N έρευνας και οι ερευνητικοί οργανισμοί που διεξάγουν N&N έρευνα πρέπει να ενθαρρύνουν την ανάληψη δραστηριοτήτων N&N έρευνας στα πεδία εκείνα που μπορεί να έχουν τον ευρύτερο δυνατό θετικό αντίκτυπο. Πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στις ερευνητικές δραστηριότητες που αποβλέπουν στην προστασία του κοινού, του περιβάλλοντος, των καταναλωτών ή των εργαζομένων, και στη μείωση, βελτίωση ή υποκατάσταση των πειραματισμών με χρήση πειραματόζωων.

                  4.1.14.

                  Οι οργανισμοί χρηματοδότησης N&N έρευνας πρέπει να διενεργούν και να δημοσιεύουν ισόρροπες εκτιμήσεις, με βάση τα καλύτερα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, του κόστους, των κινδύνων και των οφελών που μπορεί να έχουν τα επιλέξιμα για χρηματοδότηση ερευνητικά πεδία.

            Απαγορεύσεις, περιορισμοί ή όρια

                  4.1.15.

                  Οι οργανισμοί χρηματοδότησης N&N έρευνας δεν πρέπει να χρηματοδοτούν δραστηριότητες έρευνας σε πεδία που ενέχουν κίνδυνο παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων ή των θεμελιωδών αρχών ηθικής και δεοντολογίας, είτε στο στάδιο της έρευνας είτε στο στάδιο της ανάπτυξης (π.χ. τεχνητοί, δυνητικά παθογόνοι ιοί).

                  4.1.16.

                  Οι ερευνητικοί οργανισμοί που διεξάγουν N&N έρευνα δεν πρέπει να αναλαμβάνουν ερευνητικές δραστηριότητες που αποβλέπουν σε μη θεραπευτική βελτίωση του ανθρώπου και οδηγούν σε εθισμούς, ή που έχουν ως μόνο αντικείμενο τη βελτίωση, με αθέμιτα μέσα, των επιδόσεων του ανθρώπινου σώματος.

                  4.1.17.

                  Ενόσω δεν διατίθενται μελέτες εκτίμησης κινδύνων για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια, πρέπει να αποφεύγονται οι δραστηριότητες έρευνας που περιλαμβάνουν εσκεμμένη παρείσδυση νανο-αντικειμένων στο ανθρώπινο σώμα, ή ενσωμάτωσή τους σε τρόφιμα (ιδίως σε βρεφικές τροφές), ζωοτροφές, παιχνίδια, καλλυντικά και άλλα προϊόντα, οι οποίες ενδέχεται να εκθέσουν σε κινδύνους τον άνθρωπο ή το περιβάλλον.

            4.2.   Τήρηση της αρχής της προφύλαξης
      Λαμβανομένου υπόψη του ελλείμματος γνώσεων σχετικά με τις επιπτώσεις των νανο-αντικειμένων στο περιβάλλον και στην υγεία, τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν για την τήρηση της αρχής της προφύλαξης κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων N&N έρευνας, ούτως ώστε να διασφαλίζεται η προστασία όχι μόνο των ερευνητών, οι οποίοι είναι οι πρώτοι που έρχονται σε επαφή με τα νανο-αντικείμενα, αλλά και των επαγγελματιών, των καταναλωτών, των πολιτών και του περιβάλλοντος.
      4.2.1.   Οι σπουδαστές, οι ερευνητές και οι ερευνητικοί οργανισμοί που συμμετέχουν σε δραστηριότητες N&N έρευνας πρέπει να λαμβάνουν μέτρα προφύλαξης της υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος που να ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες των υπό χειρισμό νανο-αντικειμένων. Πρέπει να αναπτυχθούν ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για την πρόληψη των παθολογιών που προκαλούνται από τα νανο-αντικείμενα, σύμφωνα με την κοινοτική στρατηγική 2007-2012 για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία (3).
      4.2.2.   Οι ερευνητικοί οργανισμοί που διεξάγουν N&N έρευνα πρέπει να εφαρμόζουν ορθές πρακτικές ταξινόμησης και επισήμανσης. Επιπλέον, δεδομένου ότι τα νανο-αντικείμενα μπορεί να παρουσιάζουν ιδιαίτερες ιδιότητες λόγω του μεγέθους τους, οι οργανισμοί αυτοί πρέπει να διεξάγουν έρευνες επί συστημάτων (μεταξύ άλλων, για την ανάπτυξη ειδικών εικονογραμμάτων) με σκοπό την πληροφόρηση των ερευνητών και γενικότερα των ατόμων που ενδέχεται να έρθουν σε επαφή με τα νανο-αντικείμενα στις ερευνητικές εγκαταστάσεις (π.χ. το προσωπικό ασφαλείας και άμεσης παρέμβασης), ώστε να λαμβάνουν τα απαιτούμενα και κατάλληλα μέτρα προστασίας κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους.
      4.2.3.   Οι δημόσιοι και ιδιωτικοί οργανισμοί χρηματοδότησης N&N έρευνας πρέπει να απαιτούν την επισύναψη, σε κάθε υποβαλλόμενη πρόταση χρηματοδότησης δραστηριοτήτων N&N έρευνας, μιας μελέτης εκτίμησης κινδύνων.
      4.2.4.   Τα προγράμματα των οργανισμών χρηματοδότησης N&N έρευνας πρέπει να προβλέπουν την παρακολούθηση, επί επαρκές χρονικό διάστημα, των συνεπειών που μπορεί να έχουν οι δραστηριότητες N&N έρευνας στην κοινωνία, το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία.
      Η εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης πρέπει να περιλαμβάνει την πλήρωση των κενών στις επιστημονικές γνώσεις, και επομένως, τη διεξαγωγή περαιτέρω δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης, όπως αυτές που αναφέρονται κατωτέρω.
      4.2.5.   Οι οργανισμοί χρηματοδότησης έρευνας πρέπει να αφιερώνουν ένα επαρκές μέρος της N&N έρευνας στην κατανόηση των κινδύνων, ιδίως για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία, που μπορεί να προκαλέσουν τα νανο-αντικείμενα, σε όλα τα στάδια (από την αρχή έως το τέλος) του κύκλου ζωής τους, συμπεριλαμβανομένης της ανακύκλωσης.
      4.2.6.   Οι ερευνητικοί οργανισμοί και ερευνητές που διεξάγουν N&N έρευνα πρέπει να αναλαμβάνουν και να συντονίζουν ειδικές δραστηριότητες N&N έρευνας με σκοπό τη βελτίωση της κατανόησης των βασικών βιολογιών διεργασιών που υπεισέρχονται στην τοξικότητα και οικοτοξικότητα των φυσικών και τεχνητών νανο-αντικειμένων. Πρέπει να κοινολογούν ευρέως, κατόπιν δέουσας επικύρωσης, των δεδομένων και ευρημάτων που αφορούν τις βιολογικές επιπτώσεις των νανο-αντικειμένων, ανεξαρτήτως αν αυτές είναι θετικές, αρνητικές ή μηδενικές.
      4.2.7.   Οι οργανισμοί χρηματοδότησης N&N έρευνας πρέπει να δρομολογούν και να συντονίζουν ειδικές ερευνητικές δραστηριότητες που αποβλέπουν στη βελτίωση της κατανόησης των ηθικών, νομικών και κοινωνικών συνεπειών των νέων πεδίων που διανοίγουν οι N&N. Πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στις τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας και στις βιοτεχνολογίες, καθώς και στη σύγκλιση μεταξύ αυτών των πεδίων, των γνωστικών επιστημών και των N&N.
      4.3.   Ευρεία διάδοση και παρακολούθηση του κώδικα δεοντολογίας
      4.3.1.   Τα κράτη μέλη πρέπει να υποστηρίζουν την ευρεία διάδοση του παρόντος κώδικα δεοντολογίας, ιδίως μέσω των εθνικών και περιφερειακών δημόσιων οργανισμών χρηματοδότησης της έρευνας.
      4.3.2.   Οι οργανισμοί χρηματοδότησης N&N έρευνας διασφαλίζουν ότι οι ερευνητές που διεξάγουν N&N έρευνα έχουν γνώση της ύπαρξης του παρόντος κώδικα δεοντολογίας, καθώς και του σχετικού νομοθετικού, δεοντολογικού και κοινωνικού πλαισίου.
      4.3.3.   Δεδομένου ότι η εφαρμογή του κώδικα δεοντολογίας πρέπει να παρακολουθείται στο σύνολο της Κοινότητας, τα κράτη μέλη πρέπει να συνεργάζονται με την Επιτροπή για την ανάπτυξη κατάλληλων μέτρων, ικανών να εξασφαλίσουν αυτή την παρακολούθηση σε εθνικό επίπεδο και τις συνέργειες με άλλα κράτη μέλη.

         (1)  Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για τη Νέα Χιλιετία, που εκδόθηκε με το ψήφισμα 55/2 της Γενικής Συνέλευσης, της 8.9.2000.

         (2)  Οδηγία 2004/9/ΕΚ και οδηγία 2004/10/ΕΚ.

         (3)  COM(2007) 62 της 21.2.2007.


title: Σύσταση της Επιτροπής, της  8ης Δεκεμβρίου 2005 , σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζονται στους εναρμονισμένους δείκτες τιμών καταναλωτή ορισμένα ζητήματα που αφορούν μεταρρυθμίσεις συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2494/95 του Συμβουλίου και τα σχετικά ειδικά μέτρα εφαρμογής   (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

text:
               10.12.2005

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               L 324/94

      ΣΫΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

   της 8ης Δεκεμβρίου 2005
   σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζονται στους εναρμονισμένους δείκτες τιμών καταναλωτή ορισμένα ζητήματα που αφορούν μεταρρυθμίσεις συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2494/95 του Συμβουλίου και τα σχετικά ειδικά μέτρα εφαρμογής
   (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
   (2005/881/ΕΚ)
   Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
   Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 211,
   Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)

               Από τον Ιανουάριο του 2006 οι Κάτω Χώρες θα προβούν σε μεταρρύθμιση του εθνικού τους συστήματος ασφάλισης υγειονομικής περίθαλψης. Θα θεσπιστεί ένα νέο υποχρεωτικό βασικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, το οποίο θα καλύψει μεγάλο μέρος της υγειονομικής περίθαλψης για το σύνολο του πληθυσμού. Αναμένεται ότι περίπου το 37,5 % του συνολικού πληθυσμού θα μετακινηθεί από ιδιωτικά ασφαλιστικά συστήματα στο νέο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης (εφεξής «η μεταρρύθμιση»).

               (2)

               Η μεταρρύθμιση αλλάζει ριζικά την οργάνωση και τη θεσμική διάρθρωση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης. Η αντιμετώπισή της στους εναρμονισμένους δείκτες τιμών καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) πρέπει να είναι κατάλληλη και σύμφωνη με το νομικό πλαίσιο των ΕνΔΤΚ και, ειδικότερα, με τους ακόλουθους κανονισμούς:

                           —

                           κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2494/95 του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 1995, για τη θέσπιση εναρμονισμένων δεικτών τιμών καταναλωτή (1), και ιδίως το άρθρο 4, το άρθρο 5 παράγραφος 3, το άρθρο 8 παράγραφος 3 και τα άρθρα 9 και 12,

                           —

                           κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1749/96 της Επιτροπής, της 9ης Σεπτεμβρίου 1996, επί των αρχικών μέτρων για την υλοποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2494/95 του Συμβουλίου για τους εναρμονισμένους δείκτες τιμών καταναλωτή (2), άρθρα 2 και 4 και παράρτημα Ια, και ιδίως οι υποσημειώσεις 16 και 17,

                           —

                           κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2454/97 της Επιτροπής, της 10ης Δεκεμβρίου 1997, περί μέτρων εκτέλεσης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2494/95 του Συμβουλίου όσον αφορά τα ελάχιστα πρότυπα για την ποιότητα των συντελεστών στάθμισης του ΕνΔΤΚ (3),

                           —

                           κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1617/1999 της Επιτροπής, της 23ης Ιουλίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2494/95 του Συμβουλίου όσον αφορά τα ελάχιστα πρότυπα για την αντιμετώπιση των ασφαλίσεων στους εναρμονισμένους δείκτες τιμών καταναλωτή και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2214/96 (4), άρθρα 2 και 3,

                           —

                           κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2166/1999 του Συμβουλίου, της 8ης Οκτωβρίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2494/95 όσον αφορά τα ελάχιστα πρότυπα για την αντιμετώπιση των προϊόντων στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και της κοινωνικής προστασίας στον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή (5), άρθρο 4,

                     και να οδηγεί σε ΕνΔΤΚ που να είναι συγκρίσιμοι, αξιόπιστοι και κατάλληλοι.

               (3)

               Το νομικό πλαίσιο των ΕνΔΤΚ δεν αντιμετωπίζει ρητά και συγκεκριμένα την περίπτωση αυτής της μεταρρύθμισης, η οποία συνεπάγεται θεμελιώδεις αλλαγές στους κανόνες επιλεξιμότητας και πρόσβασης που διέπουν την κοινωνική ασφάλιση. Λαμβάνοντας υπόψη τον πιθανό αντίκτυπο στους ΕνΔΤΚ και τη συνακόλουθη αβεβαιότητα για τους χρήστες, η Επιτροπή κρίνει απαραίτητο να εκδώσει μια σύσταση σχετικά με την αντιμετώπιση της μεταρρύθμισης στους ΕνΔΤΚ, ούτως ώστε να αποσαφηνιστούν οι ισχύοντες κανονισμοί των ΕνΔΤΚ.

               (4)

               Για τη μέτρηση των μεταβολών των τιμών καταναλωτή, το νομικό πλαίσιο των ΕνΔΤΚ ορίζει ότι οι ΕνΔΤΚ πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις μεταβολές από μηδενικές σε θετικές τιμές και αντιστρόφως. Η μεμονωμένη θεώρηση αυτής της απαίτησης ενδέχεται να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι ΕνΔΤΚ πρέπει να καταγράψουν πολύ σημαντική πτώση του πληθωρισμού συνεπεία της μεταρρύθμισης. Ωστόσο, στα πλαίσια αυτής της μεταρρύθμισης, η Επιτροπή (Eurostat) θεωρεί ότι μια τέτοια αντιμετώπιση θα συνεπαγόταν αδικαιολόγητη μεταβολή των τιμών συνεπεία πράξεων τιμολόγησης που χρησιμοποιούν διαφορετικές έννοιες αποτίμησης.

               (5)

               Η αποτίμηση των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης στους ΕνΔΤΚ (COICOP/ΕνΔΤΚ 06) (6) εξαρτάται από την αντιμετώπιση της ασφάλισης υγείας (COICOP/ΕνΔΤΚ 12.5.3).

               (6)

               Η κοινωνική ασφάλιση δεν περιλαμβάνεται στην τελική νομισματική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών (ΤΝΚΔΝ) ούτε πριν ούτε μετά τη μεταρρύθμιση. Η μεταρρύθμιση οδηγεί σε σημαντική μείωση του πληθυσμού που καλύπτεται από ιδιωτικά ασφαλιστικά συστήματα.

               (7)

               Ο κατά κεφαλήν όγκος κατανάλωσης υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης παραμένει καταρχήν αμετάβλητος σε σχέση με εκείνον της περιόδου βάσης ή αναφοράς, αλλά τόσο η σύνθεση του πληθυσμού καταναλωτών όσο και η έννοια αποτίμησης αλλάζουν στις συγκρινόμενες περιόδους λόγω των νέων κανόνων επιλεξιμότητας και πρόσβασης που θα διέπουν τα συστήματα ασφάλισης υγείας.

               (8)

               Ο αντίκτυπος που θα έχει στους ΕνΔΤΚ, από τον Ιανουάριο κατά τον οποίο αρχίζει να εφαρμόζεται η μεταρρύθμιση, η υπαγωγή των καταναλωτών στο νέο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης υγείας θα πρέπει, επομένως, να είναι σχεδόν ουδέτερος για τους ΕνΔΤΚ.

               (9)

               Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ανωτέρω αντιμετώπιση δεν θέτει υπό αμφισβήτηση την αντιμετώπιση προηγούμενων παραδειγμάτων μεταβολής από μηδενικές σε θετικές τιμές και αντιστρόφως (π.χ. κατάργηση της τηλεοπτικής εισφοράς το 2000 και μεταρρύθμιση του συστήματος ασφάλισης υγείας το 2004 στις Κάτω Χώρες ή μεταρρύθμιση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης το 2004 στη Γερμανία).

               (10)

               Η Επιτροπή (Eurostat) έλαβε υπόψη τις απόψεις των βασικών χρηστών των ΕνΔΤΚ και των εθνικών εμπειρογνωμόνων του τομέα των ΕνΔΤΚ όσον αφορά τα ανωτέρω,

         ΣΥΝΙΣΤΑ:

               1)

               Οι μεταβολές των τιμών καταναλωτή δεν πρέπει να μετρούνται για τους ΕνΔΤΚ απλώς ως αποτέλεσμα των μεταβολών στους κανόνες επιλεξιμότητας και πρόσβασης που διέπουν την κοινωνική ασφάλιση υγείας. Αντίθετα, οι ΕνΔΤΚ πρέπει να αντιμετωπίζουν τις μεταβολές των τιμών στο πλαίσιο ενός και του αυτού συστήματος και τις μεταβολές των τιμών που απορρέουν από μεταβολές των κανόνων καθορισμού των τιμών στο πλαίσιο ενός και του αυτού συστήματος.

               2)

               Τόσο οι τιμές όσο και οι σταθμίσεις της ασφάλισης υγείας και των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης πρέπει να είναι συνεπείς μεταξύ τους, πράγμα που πρέπει να συμβαίνει διαχρονικά.

               3)

               Για να είναι οι ΕνΔΤΚ ακριβείς και κατάλληλοι, οι μεταρρυθμίσεις που παρουσιάζουν τα χαρακτηριστικά που περιγράφονται ανωτέρω πρέπει να αντιμετωπίζονται μέσω της προσαρμογής των σταθμίσεων και της σύνδεσης των δεικτών τιμών για:

                           α)

                           την ασφάλιση υγείας ή στο πλαίσιο της ασφάλισης υγείας μεταξύ του προηγούμενου Δεκεμβρίου και του Ιανουαρίου κατά τον οποίο αρχίζει να εφαρμόζεται η μεταρρύθμιση·

                           β)

                           τις δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης ή στο πλαίσιο των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης μεταξύ του προηγούμενου Δεκεμβρίου και του Ιανουαρίου κατά τον οποίο αρχίζει να εφαρμόζεται η μεταρρύθμιση. Ως εκ τούτου, αυτή η αντιμετώπιση είναι σύμφωνη με την αντιμετώπιση της ασφάλισης υγείας.

               4)

               Η παρούσα σύσταση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από τις αρχές που καταρτίζουν ΕνΔΤΚ, λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων χαρακτηριστικών κάθε μεταρρύθμισης.

               5)

               Η παρούσα σύσταση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

      Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2005.

            Για την Επιτροπή

         Joaquín ALMUNIA

            Μέλος της Επιτροπής

      (1)  ΕΕ L 257 της 27.10.1995, σ. 1· κανονισμός όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 284 της 31.10.2003, σ. 1).

      (2)  ΕΕ L 229 της 10.9.1996, σ. 3· κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 708/2005 (ΕΕ L 274 της 20.10.2005, σ. 9).

      (3)  ΕΕ L 340 της 11.12.1997, σ. 24.

      (4)  ΕΕ L 192 της 24.7.1999, σ. 9.

      (5)  ΕΕ L 266 της 14.10.1999, σ. 1.

      (6)  Ταξινόμηση της ατομικής κατανάλωσης με βάση το σκοπό, προσαρμοσμένη στις ανάγκες των ΕνΔΤΚ (COICOP/ΕνΔΤΚ).


title: Σύσταση του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2017, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας για το 2017 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας για το 2017

text:
               9.8.2017

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               C 261/119

         ΣΫΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
   της 11ης Ιουλίου 2017
   σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας για το 2017 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας για το 2017
   (2017/C 261/26)
   ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
   Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,
   Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,
   Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,
   Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
   Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
   Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής απασχόλησης,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της οικονομικής και δημοσιονομικής επιτροπής,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής κοινωνικής προστασίας,
   Έχοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής οικονομικής πολιτικής,
   Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)

               Στις 16 Νοεμβρίου 2016 η Επιτροπή εξέδωσε την ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης, με την οποία σηματοδοτήθηκε η έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2017 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Οι προτεραιότητες της ετήσιας επισκόπησης της ανάπτυξης εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 9-10 Μαρτίου 2017. Στις 16 Νοεμβρίου 2016, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή εξέδωσε την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Σουηδία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση.

               (2)

               Η έκθεση χώρας του 2017 για τη Σουηδία δημοσιεύτηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2017. Στην έκθεση αξιολογήθηκε η πρόοδος της Σουηδίας όσον αφορά την εφαρμογή των συστάσεων ανά χώρα που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 12 Ιουλίου 2016, η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις ανά χώρα που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Σουηδίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επιπλέον, η έκθεση περιλάμβανε εμπεριστατωμένη επισκόπηση δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν επίσης στις 22 Φεβρουαρίου 2017. Από την ανάλυσή της η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σουηδία εμφανίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, η διαρκής αύξηση των τιμών των κατοικιών από ήδη υπερτιμημένα επίπεδα, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη αύξηση του χρέους των νοικοκυριών, ενέχει κινδύνους άτακτης διόρθωσης. Μολονότι οι τράπεζες φαίνεται να διατηρούν επαρκή κεφαλαιοποίηση, μια άτακτη διόρθωση θα μπορούσε να επηρεάσει και τον χρηματοπιστωτικό τομέα λόγω του αυξανόμενου ανοίγματος των τραπεζών σε ενυπόθηκα δάνεια νοικοκυριών. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα μπορούσαν να υπάρξουν δευτερογενείς επιπτώσεις σε γειτονικές χώρες, δεδομένου ότι οι σουηδικοί τραπεζικοί όμιλοι έχουν συστημική σημασία στις σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες. Οι σουηδικές αρχές έχουν μεγάλη επίγνωση των αυξανόμενων κινδύνων και τα τελευταία έτη λήφθηκαν μέτρα για τη συγκράτηση της μεγέθυνσης του ενυπόθηκου χρέους και την αύξηση της κατασκευής κατοικιών. Ωστόσο τα μέτρα πολιτικής που έχουν εφαρμοστεί μέχρι τώρα δεν υπήρξαν επαρκή για να αντιμετωπιστεί η υπερθέρμανση του στεγαστικού τομέα. Συνολικά, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά πολιτικής όσον αφορά τη φορολογία των κατοικιών, το μακροπροληπτικό πλαίσιο και την αντιμετώπιση των καθυστερήσεων στην προσφορά νέων κατοικιών, καθώς και εμπόδια στην αποτελεσματική χρήση του υφιστάμενου αποθέματος κατοικιών.

               (3)

               Στις 28 Απριλίου 2017 η Σουηδία υπέβαλε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2017 και το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2017. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (4)

               Οι σχετικές συστάσεις ανά χώρα ελήφθησαν υπόψη στον προγραμματισμό των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων (ΕΔΕΤ) για την περίοδο 2014-2020. Όπως προβλέπεται στο άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), όταν είναι αναγκαίο για τη στήριξη της εφαρμογής των σχετικών συστάσεων του Συμβουλίου, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από ένα κράτος μέλος να επανεξετάσει και να προτείνει τροποποιήσεις στην οικεία συμφωνία εταιρικής σχέσης και στα σχετικά προγράμματα. Η Επιτροπή έχει παράσχει περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με το πώς θα μπορούσε να κάνει χρήση της διάταξης αυτής σε κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των μέτρων που συνδέουν την αποτελεσματικότητα των ΕΔΕΤ με την υγιή οικονομική διακυβέρνηση.

               (5)

               Η Σουηδία υπόκειται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2017, η κυβέρνηση σχεδιάζει να επιτύχει πλεόνασμα 0,3 % του ΑΕγχΠ το 2017 και να εξακολουθήσει να εκπληρώνει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο —διαρθρωτικό έλλειμμα 1 % του ΑΕγχΠ— καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2017, ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕγχΠ αναμένεται να υποχωρήσει στο 39,5 % το 2017 και στη συνέχεια να μειωθεί στο 31,4 % το 2020. Η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη και τα υγιή δημόσια οικονομικά πρόκειται να είναι οι βασικοί παράγοντες που θα συντελέσουν στη μείωση του δείκτη του χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕγχΠ. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι εν λόγω δημοσιονομικές προβλέψεις είναι ευλογοφανές. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις του 2017 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να εμφανίσει πλεόνασμα της τάξης του 0,4 % του ΑΕγχΠ το 2017 και πλεόνασμα της τάξης του 0,8 % του ΑΕγχΠ το 2018, υπερβαίνοντας έτσι τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο. Με βάση την αξιολόγησή της όσον αφορά το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2017 και λαμβανομένων υπόψη των εαρινών προβλέψεων του 2017 της Επιτροπής, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι η Σουηδία προβλέπεται να συμμορφωθεί με τις διατάξεις του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης το 2017 και το 2018.

               (6)

               Το χρέος των νοικοκυριών, αν και βρισκόταν σε ήδη υψηλά επίπεδα, εξακολούθησε να αυξάνεται. Το χρέος των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 7,1 % το 2016, πλησιάζοντας το 86 % του ΑΕγχΠ και το 180 % περίπου του διαθέσιμου εισοδήματος, κυρίως λόγω της αύξησης των ενυπόθηκων δανείων που συνδέεται με τη συνεχή αύξηση των τιμών των κατοικιών. Η κατανομή των επιπέδων χρέους έχει καταστεί ολοένα και πιο ανομοιογενής, με ένα αυξανόμενο ποσοστό νοικοκυριών με νέες υποθήκες (16,4 % το 2016) να δανείζονται έως και το 600 % του διαθέσιμου εισοδήματός τους. Η κυβέρνηση έχει λάβει ορισμένα κατάλληλα μακροπροληπτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης νέας απαίτησης αποπληρωμής ενυπόθηκων δανείων το 2016, αλλά παραμένει ασαφές κατά πόσον τα μέτρα αυτά θα έχουν επαρκείς μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις. Τον Φεβρουάριο του 2017 η κυβέρνηση δρομολόγησε νομοθετική διαδικασία για να ενισχύσει τη νομική εντολή της αρχής μακροπροληπτικής εποπτείας, ώστε να διασφαλίσει ότι στο μέλλον η αρχή θα μπορεί να θεσπίζει εγκαίρως ενδεχόμενα μακροπροληπτικά μέτρα και να χρησιμοποιεί ένα ευρύτερο φάσμα εργαλείων. Οι τροπολογίες αναμένεται να τεθούν σε ισχύ τον Φεβρουάριο του 2018. Η προσαρμογή των φορολογικών κινήτρων, για παράδειγμα με σταδιακό περιορισμό της φορολογικής έκπτωσης των πληρωμών τόκων ενυπόθηκων δανείων ή με την αύξηση των περιοδικών φόρων ακίνητης περιουσίας, θα βοηθούσε να καμφθεί η αύξηση του χρέους των νοικοκυριών, αλλά η κυβέρνηση δεν έχει σημειώσει καμία πρόοδο στο θέμα αυτό.

               (7)

               Η Σουηδία καταγράφει ταχεία και σταθερή αύξηση των τιμών κατοικιών από τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Οι τιμές των κατοικιών εξακολουθούν να αυξάνουν γρήγορα και σταθερά, ιδίως στις κυριότερες αστικές περιοχές. Οι βασικοί παράγοντες περιλαμβάνουν τη γενναιόδωρη φορολογική μεταχείριση της ιδιόκτητης κατοικίας και των ενυπόθηκων δανείων, τους χαλαρούς όρους δανεισμού, σε συνδυασμό με τα σχετικά χαμηλά επιτόκια αποπληρωμής ενυπόθηκων δανείων, καθώς και μια συνεχιζόμενη έλλειψη προσφοράς στέγης. Η έλλειψη αυτή συνδέεται με διαρθρωτικές ανεπάρκειες στην αγορά κατοικιών. Η κατασκευή κατοικιών εξακολουθεί να αυξάνεται, αλλά υπολείπεται κατά πολύ των αναγκών για νέες κατασκευές. Το κυβερνητικό σχέδιο 22 σημείων για την αγορά ακινήτων εξετάζει ορισμένους παράγοντες που επηρεάζουν την έλλειψη στέγης, καθώς και μέτρα για την αύξηση των διαθέσιμων οικοδομήσιμων οικοπέδων, τη μείωση του κόστους κατασκευής και τη συντόμευση των χρόνων παράδοσης στη διαδικασία σχεδιασμού. Ωστόσο ορισμένες άλλες διαρθρωτικές ανεπάρκειες, μεταξύ των οποίων ο ανεπαρκής ανταγωνισμός στον κατασκευαστικό τομέα, δεν τυγχάνουν της δέουσας προσοχής. Η έλλειψη στέγης επιδεινώνεται από εμπόδια που παρακωλύουν την αποτελεσματική χρήση του υφιστάμενου αποθέματος κατοικιών. Η αγορά ενοικίασης ακινήτων της Σουηδίας, η οποία υπόκειται σε αυστηρές νομοθετικές ρυθμίσεις, δημιουργεί φαινόμενα εγκλωβισμού και άνισης μεταχείρισης μεταξύ των «εντός» και των «εκτός», αλλά δεν έχουν ληφθεί σημαντικά μέτρα πολιτικής για την καθιέρωση μεγαλύτερης ευελιξίας κατά τον καθορισμό των ενοικίων. Στην αγορά της ιδιοκατοίκησης το σχετικά υψηλό επίπεδο φόρων κεφαλαιουχικών κερδών μειώνει την κινητικότητα των ιδιοκτητών ακινήτων. Πραγματοποιήθηκε προσωρινή μεταρρύθμιση των κανόνων για την αναστολή πληρωμής του φόρου κεφαλαιουχικών κερδών στις μεταβιβάσεις περιουσίας, οι επιπτώσεις της οποίας θα είναι πιθανότατα περιορισμένες. Η έλλειψη διαθέσιμων και οικονομικά προσιτών κατοικιών μπορεί επίσης να περιορίσει την κινητικότητα των εργαζομένων και την αποτελεσματική ένταξη των μεταναστών στην αγορά εργασίας και να συμβάλει στην ανισότητα μεταξύ των γενεών.

               (8)

               Το 2016 η Σουηδία είχε από τα υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης στην Ένωση (81,2 %), ενώ καταγράφει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά μακροχρόνιας ανεργίας. Ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, όπως η ένταξη των ατόμων με χαμηλή ειδίκευση και των μεταναστών από τρίτες χώρες στην αγορά εργασίας και η μείωση του σημαντικού χάσματος απασχόλησης για τις γυναίκες που γεννήθηκαν εκτός ΕΕ. Η Σουηδία έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες στον τομέα της υποδοχής των αιτούντων άσυλο και της ένταξης των προσφύγων και άλλων μεταναστών. Περαιτέρω βελτιώσεις φαίνονται πιθανές δεδομένου ότι το 2016 το ένα τρίτο μόνο των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα εισαγωγής εργαζόταν ή λάμβανε εκπαίδευση 90 ημέρες μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, ενώ δεν έχει ακόμη επιτευχθεί ολοκληρωμένη προσέγγιση και διακυβέρνηση όσον αφορά την αντίστοιχη αναγνώριση των προσόντων.

               (9)

               Η επάρκεια σε βασικές δεξιότητες των ατόμων ηλικίας 15 ετών έχει βελτιωθεί μετά από πολύχρονη επιδείνωση των επιδόσεων, σύμφωνα με την έρευνα του προγράμματος διεθνούς αξιολόγησης μαθητών του ΟΟΣΑ (PISA) για το 2015. Ωστόσο το ποσοστό των ατόμων με χαμηλές επιδόσεις βρίσκεται ακόμη περίπου στον μέσο όρο της Ένωσης, ενώ έχει διευρυνθεί η διαφορά στις επιδόσεις που συνδέεται με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο των μαθητών. Τα μέτρα που δρομολόγησε η κυβέρνηση για τη βελτίωση των σχολικών αποτελεσμάτων και της ισονομίας απαιτούν στενή παρακολούθηση, μαζί με τις πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην ένταξη των νεοαφιχθέντων μεταναστών μαθητών στο εκπαιδευτικό σύστημα.

               (10)

               Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2017 η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Σουηδίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2017 για τη χώρα. Επίσης αξιολόγησε το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2017 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2017, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς τη Σουηδία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνο τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Σουηδία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους ενωσιακούς κανόνες και τις κατευθύνσεις, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (11)

               Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2017 και είναι της γνώμης (4) ότι η Σουηδία αναμένεται να συμμορφωθεί με το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης.

               (12)

               Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της εν λόγω αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2017 και το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2017. Οι συστάσεις που απηύθυνε σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1 κατωτέρω,

         ΣΥΝΙΣΤΑ στη Σουηδία να λάβει μέτρα το 2017 και το 2018 προκειμένου:

               1.

               Να αντιμετωπίσει τους κινδύνους που συνδέονται με το χρέος των νοικοκυριών, ειδικότερα περιορίζοντας σταδιακά τη φορολογική έκπτωση στις πληρωμές τόκων ενυπόθηκων δανείων ή αυξάνοντας τους περιοδικούς φόρους ακίνητης περιουσίας, με παράλληλη συγκράτηση των υπερβολικών επιπέδων δανεισμού σε σχέση με το εισόδημα. Να προωθήσει τις επενδύσεις στον τομέα της στέγης και να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της αγοράς κατοικιών, μεταξύ άλλων με την καθιέρωση μεγαλύτερης ευελιξίας κατά τον καθορισμό των τιμών μίσθωσης και με την αναθεώρηση του σχεδιασμού του φόρου κεφαλαιουχικών κερδών.

      Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2017.

            Για το Συμβούλιο

            Ο Πρόεδρος

         T. TÕNISTE

      (1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

      (2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

      (3)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 320).

      (4)  Δυνάμει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.


title: Σύσταση της Επιτροπής, της 27ης Νοεμβρίου 2013 , σχετικά με το δικαίωμα νομικής συνδρομής για υπόπτους ή κατηγορούμενους σε ποινικές διαδικασίες

text:
               24.12.2013

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               C 378/11

         ΣΫΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
   της 27ης Νοεμβρίου 2013
   σχετικά με το δικαίωμα νομικής συνδρομής για υπόπτους ή κατηγορούμενους σε ποινικές διαδικασίες
   2013/C 378/03
   Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
   Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 292,
   Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)

               Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να ενισχυθεί το δικαίωμα νομικής συνδρομής υπέρ των υπόπτων ή κατηγορουμένων σε ποινικές διαδικασίες, καθώς και των καταζητούμενων προσώπων στις διαδικασίες του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης σύμφωνα με την απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ (1) του Συμβουλίου, με σκοπό να συμπληρωθεί και να καταστεί αποτελεσματικό το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο όπως προβλέπεται στην οδηγία 2013/48/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2).

               (2)

               Το δικαίωμα νομικής συνδρομής σε ποινικές διαδικασίες κατοχυρώνεται στο άρθρο 47, παράγραφος 3 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης («Χάρτης») και στο άρθρο 6, παράγραφος 3, στοιχείο γ) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών («ΕΣΔΑ»). Αναγνωρίζεται επίσης στο άρθρο 14, παράγραφος 3, στοιχείο δ) του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ΔΣΑΠΔ). Οι θεμελιώδεις αρχές στις οποίες θα πρέπει να βασίζεται το σύστημα παροχής νομικής συνδρομής περιγράφονται στις αρχές και κατευθυντήριες γραμμές των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με την πρόσβαση σε νομική συνδρομή σε συστήματα ποινικής δικαιοσύνης οι οποίες εγκρίθηκαν στις 20 Δεκεμβρίου 2012 από τη Γενική Συνέλευση.

               (3)

               Το πεδίο εφαρμογής και το περιεχόμενο του δικαιώματος πρόσβασης σε δικηγόρο καθορίζονται στην οδηγία 2013/48/ΕΕ και καμία διάταξη της παρούσας σύστασης δεν επιτρέπεται να εκληφθεί ότι περιορίζει τα δικαιώματα όπως προβλέπονται στην εν λόγω οδηγία.

               (4)

               Ο ύποπτος ή κατηγορούμενος σε ποινική διαδικασία έχει δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο από τη στιγμή που λαμβάνει γνώση, μέσω επίσημης ειδοποίησης ή με άλλο τρόπο, από τις αρμόδιες αρχές, ότι θεωρείται ύποπτος ή κατηγορείται για τέλεση αξιόποινης πράξης, ασχέτως εάν στερείται της ελευθερίας του. Εφαρμόζεται μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας, ήτοι μέχρις ότου κριθεί οριστικά αν ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος τέλεσε την αξιόποινη πράξη, συμπεριλαμβανομένης, κατά περίπτωση, της επιμέτρησης της ποινής και της εκδίκασης τυχόν προσφυγής. Το ίδιο χρονικό πεδίο εφαρμογής πρέπει να ισχύει για το δικαίωμα νομικής συνδρομής.

               (5)

               Ο όρος «δικηγόρος» στην παρούσα σύσταση αναφέρεται σε οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, διαθέτει τα προσόντα και δικαιούται, μεταξύ άλλων, μέσω διαπιστεύσεως σε εξουσιοδοτημένο φορέα, να παρέχει νομικές συμβουλές και νομική συνδρομή σε υπόπτους ή κατηγορουμένους.

               (6)

               Ως «Νομική συνδρομή» νοείται η χρηματοδότηση και αρωγή από το κράτος μέλος που διασφαλίζει την αποτελεσματική άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης σε δικηγόρο. Η χρηματοδότηση θα πρέπει να καλύπτει τα έξοδα της υπεράσπισης και της διαδικασίας για υπόπτους ή κατηγορουμένους σε ποινικές διαδικασίες και για καταζητούμενα πρόσωπα στις διαδικασίες του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.

               (7)

               Ύποπτοι ή κατηγορούμενοι και καταζητούμενα πρόσωπα που δεν διαθέτουν επαρκείς οικονομικούς πόρους για την κάλυψη μέρους ή του συνόλου των εξόδων της υπεράσπισης και της διαδικασίας θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε νομική συνδρομή, στο μέτρο που αυτή επιβάλλεται προς το συμφέρον της δικαιοσύνης.

               (8)

               Οι ύποπτοι ή κατηγορούμενοι δεν θα πρέπει να υποχρεώνονται να αποδεικνύουν, πέραν εύλογης αμφιβολίας, ότι δεν διαθέτουν επαρκή οικονομικά μέσα, όπως έχει καθοριστεί στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο το «συμφέρον της δικαιοσύνης» επιβάλλει την παροχή δωρεάν νομικής συνδρομής, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει αποφανθεί ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα μη σωρευτικά κριτήρια της σοβαρότητας της παράβασης, της βαρύτητα ς της διακυβευόμενης ποινής, της πολυπλοκότητας της υπόθεσης ή της προσωπικής κατάστασης του υπόπτου ή κατηγορουμένου.

               (9)

               Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει αποφανθεί ότι, όταν διακυβεύεται η στέρηση της ελευθερίας, θα πρέπει, κατά κανόνα, να θεωρείται ότι πληρούνται τα κριτήρια της δοκιμής κατά πόσο συντρέχουν τα συμφέροντα της δικαιοσύνης.

               (10)

               Η απόφαση για τη χορήγηση ή όχι νομικής συνδρομής σε ποινική διαδικασία θα πρέπει να λαμβάνεται εγκαίρως, ώστε να παρέχεται στους ύποπτους ή κατηγορούμενους η δυνατότητα να προβάλουν τα επιχειρήματά τους με συγκεκριμένο και αποτελεσματικό τρόπο.

               (11)

               Δεδομένης της ανεξαρτησίας του νομικού επαγγέλματος, η διεξαγωγή της υπεράσπισης συνιστά ουσιαστικά θέμα που ρυθμίζεται μεταξύ του υπόπτου, κατηγορούμενου ή καταζητούμενου και του νομικού εκπροσώπου τους. Προκειμένου να κατοχυρώνεται υψηλό επαγγελματικό επίπεδο νομικής συνδρομής το οποίο διασφαλίζει δίκαιη δίκη, τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν αποτελεσματικά συστήματα γενικής διασφάλισης ποιότητας όσον αφορά τους δικηγόρους παροχής νομικής συνδρομής. Για τον σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη θα πρέπει να θέσουν σε λειτουργία συστήματα διαπίστευσης για δικηγόρους παροχής νομικής συνδρομής. Σε κάθε περίπτωση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζουν τη λήψη μέτρων σε περίπτωση που η έλλειψη παροχής νομικής συνδρομής είναι προφανής ή έχει επισημανθεί επαρκώς στα κράτη μέλη.

               (12)

               Οι δικηγόροι της υπεράσπισης, καθώς και το προσωπικό που συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων σχετικά με το δικαίωμα νομικής συνδρομής, όπως οι εισαγγελείς, οι δικαστές και το προσωπικό των συμβουλίων παροχής νομικής συνδρομής, πρέπει να εκπαιδεύονται κατάλληλα για την προώθηση του δικαιώματος αποτελεσματικής πρόσβασης σε νομική συνδρομή.

               (13)

               Δεδομένης της σημασίας που έχει το θέμα να επικρατεί εμπιστοσύνη μεταξύ δικηγόρου και πελάτη, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να λαμβάνουν υπόψη τις προτιμήσεις και τις επιθυμίες του υπόπτου ή κατηγορουμένου κατά την επιλογή του δικηγόρου παροχής νομικής συνδρομής. Ωστόσο, όπως αναγνωρίζεται και από τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, οι επιθυμίες αυτές μπορούν να μη λαμβάνονται υπόψη όταν υπάρχει συναφής και επαρκής αιτιολόγηση ότι αυτό είναι απαραίτητο για το συμφέρον της δικαιοσύνης.

               (14)

               Η παρούσα σύσταση προασπίζει τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών. Ειδικότερα, η παρούσα σύσταση αποσκοπεί στην προώθηση του δικαιώματος στην ελευθερία, του δικαιώματος δίκαιης δίκης και των δικαιωμάτων υπεράσπισης. Θα πρέπει να ερμηνεύεται και να υλοποιείται αναλόγως.

               (15)

               Στο βαθμό που ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιλαμβάνει δικαιώματα που αντιστοιχούν σε δικαιώματα τα οποία διασφαλίζονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, η έννοια και η εμβέλεια των δικαιωμάτων αυτών θα πρέπει να ταυτίζονται με εκείνες που προβλέπει η εν λόγω σύμβαση. Οι αντίστοιχες διατάξεις της παρούσας σύστασης θα πρέπει, συνεπώς, να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται κατά τρόπο συμβατό με τα δικαιώματα αυτά, όπως έχουν ερμηνευθεί στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

               (16)

               Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνουν για την παρακολούθηση της εφαρμογής της παρούσας σύστασης.

               (17)

               Εντός προθεσμίας 48 μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας σύστασης, η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει την ανάγκη λήψης περαιτέρω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων νομοθετικών μέτρων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι στόχοι της παρούσας σύστασης πληρούνται εξ ολοκλήρου.

         ΣΥΝΙΣΤΑ:
   ΤΜΗΜΑ 1

      ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

               1.

               Η παρούσα σύσταση αφορά το δικαίωμα νομικής συνδρομής υπέρ των υπόπτων ή κατηγορουμένων σε ποινικές διαδικασίες, καθώς και καταζητούμενων προσώπων που υπόκεινται στις διαδικασίες του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, με σκοπό τη διασφάλιση αποτελεσματικής πρόσβασης σε δικηγόρο σύμφωνα με την οδηγία 2013/48/ΕΕ.

               2.

               Οι ύποπτοι και οι κατηγορούμενοι σε ποινικές διαδικασίες θα έχουν δικαίωμα νομικής συνδρομής από τη στιγμή που θεωρούνται ύποπτοι για την τέλεση αξιόποινης πράξης. Το δικαίωμα αυτό θα πρέπει να ισχύει μέχρι την ολοκλήρωση των διαδικασιών.

         ΤΜΗΜΑ 2

      ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

      Δικαίωμα νομικής συνδρομής

               3.

               Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι οι ύποπτοι ή οι κατηγορούμενοι και τα καταζητούμενα πρόσωπα δικαιούνται να λάβουν αποτελεσματική νομική συνδρομή ώστε να διασφαλίζεται το δικαίωμα δίκαιης δίκης σύμφωνα με την παρούσα σύσταση.

               4.

               Στους υπόπτους ή κατηγορούμενους και στα καταζητούμενα πρόσωπα θα πρέπει, τουλάχιστον, να χορηγείται νομική συνδρομή εφόσον δεν διαθέτουν επαρκείς οικονομικούς πόρους για την κάλυψη μέρους ή του συνόλου των εξόδων της υπεράσπισης και των διαδικασιών λόγω της οικονομικής τους κατάστασης («δοκιμή μέσων») ή/και όταν η συνδρομή αυτή είναι απαραίτητη για το συμφέρον της δικαιοσύνης («δοκιμή βασιμότητας»).

               5.

               Θα πρέπει να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε όλες οι πληροφορίες που αφορούν τη νομική συνδρομή σε ποινικές διαδικασίες να είναι ευπρόσιτες και κατανοητές για τους ύποπτους ή κατηγορούμενους και τα καταζητούμενα πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών σχετικά με το πώς και πού υποβάλλεται αίτηση για τέτοια συνδρομή, διαφανών κριτηρίων σχετικά με το πότε ένα πρόσωπο είναι επιλέξιμο για τη χορήγηση νομικής συνδρομής, καθώς και πληροφοριών σχετικά με τις δυνατότητες υποβολής καταγγελίας σε περιπτώσεις άρνησης παροχής νομικής συνδρομής ή παροχής ανεπαρκούς νομικής συνδρομής από τον αρμόδιο δικηγόρο.

      Δοκιμή μέσων

               6.

               Όταν υποβάλλεται αίτηση λόγω έλλειψης επαρκών οικονομικών πόρων, κατά την αξιολόγηση του δικαιώματος νομικής συνδρομής (δοκιμή μέσων), η οικονομική κατάσταση του αιτούντος θα πρέπει να αξιολογείται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, όπως το εισόδημα, η περιουσία, η οικογενειακή κατάσταση, το βιοτικό επίπεδο και τα έξοδα για τον δικηγόρο υπεράσπισης. Όταν η νομική συνδρομή προορίζεται για παιδιά, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα περιουσιακά στοιχεία των ίδιων των παιδιών και όχι των γονέων τους ή του δικαιούχου γονικής μέριμνας.

               7.

               Στην περίπτωση που κατά τη δοκιμή μέσων λαμβάνεται υπόψη το εισόδημα των νοικοκυριών των οικογενειών, αλλά μεμονωμένα μέλη της οικογένειας βρίσκονται σε κατάσταση σύγκρουσης μεταξύ τους ή δεν έχουν ίση πρόσβαση στο οικογενειακό εισόδημα, θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο το εισόδημα του ατόμου το οποίο ζητεί νομική συνδρομή.

               8.

               Κατά τον προσδιορισμό του κατά πόσο ύποπτα ή κατηγορούμενα ή καταζητούμενα πρόσωπα στερούνται επαρκών οικονομικών πόρων, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλες οι σχετικές περιστάσεις.

               9.

               Σε περίπτωση που ένα κράτος μέλος ορίζει ένα όριο πάνω από το οποίο ένα πρόσωπο τεκμαίρεται ότι είναι εν μέρει ή πλήρως σε θέση να επωμιστεί το κόστος της υπεράσπισης και των διαδικασιών, θα πρέπει κατά τον καθορισμό αυτού του ορίου να λαμβάνει υπόψη τα κριτήρια που ορίζονται στο σημείο 6. Επιπλέον, η ύπαρξη αυτού του ορίου δεν πρέπει να αποκλείει πρόσωπα που βρίσκονται πάνω από το όριο να λαμβάνουν νομική συνδρομή για όλες ή ορισμένες από τις δαπάνες, εφόσον δεν διαθέτουν επαρκείς οικονομικούς πόρους στην υπό εξέταση υπόθεση.

               10.

               Ύποπτα ή κατηγορούμενα ή καταζητούμενα πρόσωπα δεν πρέπει να υποχρεούνται να αποδεικνύουν πέραν κάθε αμφιβολίας την έλλειψη επαρκών οικονομικών πόρων για την κάλυψη των σχετικών με την υπεράσπιση και τις διαδικασίες δαπανών.

      Δοκιμή βασιμότητας

               11.

               Όταν εφαρμόζεται το κριτήριο κατά πόσο το συμφέρον της δικαιοσύνης επιβάλλει την παροχή νομικής συνδρομής («δοκιμή βασιμότητας»), πρέπει να συμπεριλαμβάνει την αξιολόγηση της πολυπλοκότητας της υπόθεσης, της κοινωνικής και προσωπικής κατάστασης του υπόπτου, ή του κατηγορουμένου ή του καταζητούμενου προσώπου, της σοβαρότητας του αδικήματος και της βαρύτητας της πιθανής ποινής που μπορεί να επιβληθεί. Όλες οι σχετικές περιστάσεις πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.

               12.

               Σε περιπτώσεις όπου ένα πρόσωπο θεωρείται ύποπτο ή κατηγορείται για αδίκημα για το οποίο μπορεί να επιβληθεί στερητική της ελευθερίας ποινή, και σε καταστάσεις στις οποίες η νομική συνδρομή είναι υποχρεωτική, η παροχή νομικής συνδρομής πρέπει να θεωρείται ότι εξυπηρετεί το συμφέρον της δικαιοσύνης.

               13.

               Όταν η νομική συνδρομή παρέχεται σε υπόπτους ή κατηγορουμένους ή καταζητούμενα πρόσωπα μετά από διενέργεια της δοκιμής όσον αφορά τη βασιμότητα της αίτησης, τα έξοδα νομικής συνδρομής μπορούν να ανακτηθούν σε περίπτωση οριστικής καταδίκης, υπό την προϋπόθεση ότι το άτομο έχει επαρκείς πόρους κατά τη στιγμή της ανάκτησης, όπως καθορίζεται σύμφωνα με τα σημεία 6 έως 10.

      Αποφάσεις σχετικά με αιτήσεις νομικής συνδρομής

               14.

               Οι αποφάσεις για χορήγηση ή όχι νομικής συνδρομής πρέπει να λαμβάνονται αμελλητί από τα ανεξάρτητη αρμόδια αρχή, εντός χρονικού πλαισίου που επιτρέπει στους υπόπτους ή τους κατηγορουμένους και στα καταζητούμενα πρόσωπα να προετοιμάσουν αποτελεσματικά και με συγκεκριμένα στοιχεία την υπεράσπισή τους.

               15.

               Τα ύποπτα ή κατηγορούμενα και τα καταζητούμενα πρόσωπα θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα επανεξέτασης εν όλω ή εν μέρει των αποφάσεων απόρριψης των αιτήσεών τους για την παροχή νομικής συνδρομής.

               16.

               Σε περίπτωση που οι αιτήσεις απορρίπτονται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, οι λόγοι της απόρριψης πρέπει να αναφέρονται γραπτώς.

         ΤΜΗΜΑ 3

      ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ

      Ποιότητα της νομικής συνδρομής που παρέχεται στο πλαίσιο των συστημάτων νομικής συνδρομής

               17.

               Η νομική συνδρομή που παρέχεται δυνάμει των σχετικών νομικών καθεστώτων πρέπει να είναι υψηλής ποιότητας ώστε να διασφαλίζεται ο δίκαιος χαρακτήρας της διαδικασίας. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να υπάρχουν σε όλα τα κράτη μέλη συστήματα διασφάλισης της ποιότητας για τους δικηγόρους παροχής νομικής συνδρομής.

               18.

               Θα πρέπει να υφίστανται μηχανισμοί που παρέχουν στις αρμόδιες αρχές τη δυνατότητα να αντικαθιστούν τους δικηγόρους παροχής νομικής συνδρομής ή να απαιτούν από αυτούς την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους, αν οι δικηγόροι αυτοί δεν είναι σε θέση να παρέχουν επαρκή νομική συνδρομή.

      Διαπίστευση

               19.

               Θα πρέπει να θεσπίζεται και να διατηρείται σε κάθε κράτος μέλος σύστημα διαπίστευσης δικηγόρων παροχής νομικής συνδρομής.

               20.

               Τα κράτη μέλη καλούνται να καθορίσουν κριτήρια για την διαπίστευση των δικηγόρων παροχής νομικής συνδρομής, λαμβάνοντας υπόψη τις βέλτιστες πρακτικές.

      Κατάρτιση

               21.

               Το προσωπικό που συμμετέχει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για τη νομική συνδρομή σε ποινικές διαδικασίες θα πρέπει να εκπαιδεύεται κατάλληλα.

               22.

               Προκειμένου να διασφαλίζεται υψηλή ποιότητα νομικών συμβουλών και συνδρομής, πρέπει να ενθαρρύνεται η κατάρτιση και η ανάπτυξη προγραμμάτων κατάρτισης για δικηγόρους που παρέχουν υπηρεσίες νομικής συνδρομής.

               23.

               Η διαπίστευση των δικηγόρων παροχής νομικής συνδρομής θα πρέπει να συνδέεται, στο μέτρο του δυνατού, με την υποχρέωσή τους να υποβάλλονται σε συνεχή επαγγελματική κατάρτιση.

      Διορισμός δικηγόρων παροχής νομικής συνδρομής

               24.

               Η προτίμηση και οι επιθυμίες των υπόπτων ή των κατηγορουμένων και των καταζητούμενων προσώπων, θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να λαμβάνονται υπόψη από τα εθνικά συστήματα νομικής συνδρομής κατά την επιλογή του δικηγόρου παροχής νομικής συνδρομής.

               25.

               Το σύστημα παροχής νομικής συνδρομής θα πρέπει να μεριμνά ώστε να εξασφαλίζεται η συνέχεια στη νομική εκπροσώπηση από τον ίδιο δικηγόρο, εάν το επιθυμεί ο ύποπτος ή κατηγορούμενος ή το καταζητούμενο πρόσωπο.

               26.

               Πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή διαφανείς και αξιόπιστοι μηχανισμοί ώστε να διασφαλίζεται ότι οι ύποπτοι ή οι κατηγορούμενοι και τα καταζητούμενα πρόσωπα θα μπορούν να προβούν σε συνειδητή επιλογή όσον αφορά τη νομική συνδρομή βάσει του καθεστώς νομικής αρωγής, χωρίς να υφίστανται αθέμιτες επιρροές.

         ΤΜΗΜΑ 4

      ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ

      Συγκέντρωση δεδομένων

               27.

               Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συγκεντρώνουν δεδομένα για συναφή θέματα σχετικά με την έμπρακτη συνέχεια που δίνεται στην παρούσα σύσταση.

      Παρακολούθηση

               28.

               Τα κράτη μέλη πρέπει να ενημερώσουν την Επιτροπή για τα μέτρα που λαμβάνουν για την υλοποίηση της παρούσας σύστασης, μέχρι (36 μήνες από την κοινοποίησή της).

         ΤΜΗΜΑ 5

      ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

               29.

               Η παρούσα σύσταση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

      Βρυξέλλες, 27 Νοεμβρίου 2013.

            Για την Επιτροπή

         Viviane REDING

            Αντιπρόεδρος

      (1)  Απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ κρατών μελών (ΕΕ L 190 της 18.7.2002, σ. 1).

      (2)  Οδηγία 2013/48/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2013, σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας και διαδικασίας εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, καθώς και σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης τρίτου προσώπου σε περίπτωση στέρησης της ελευθερίας του και με το δικαίωμα επικοινωνίας με τρίτα πρόσωπα και με προξενικές αρχές κατά τη διάρκεια της στέρησης της ελευθερίας (ΕΕ L 294 της 6.11.2013, σ. 1).