               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 20.5.2020
            COM(2020) 506 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Εσθονίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Εσθονίας του 2020

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Εσθονίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Εσθονίας του 2020

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Λήφθηκε δεόντως υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων που διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Εσθονία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2020 για την Εσθονία
                  2
                δημοσιεύτηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκε η πρόοδος της Εσθονίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019
                  3
               , η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Εσθονίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

               (3)Στις 11 Μαρτίου 2020, η έξαρση της νόσου COVID-19 κηρύχθηκε επισήμως παγκόσμια πανδημία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σοκ στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών, καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων, ενώ έχει προκαλέσει μεγάλο οικονομικό σοκ που έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση
                  4
                με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

               (4)Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρά αναλογικά, αναγκαία, περιορισμένα χρονικά και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκεινται σε δημοκρατικό έλεγχο και σε έλεγχο από ανεξάρτητη δικαστική αρχή.

               (5)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  5
               . Η ρήτρα διαφυγής, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της σύμφωνα με την οποία, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική βιωσιμότητα  μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.

               (6)Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στον τόπο εργασίας με σκοπό την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να εκπονήσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, ενσωματώνοντας, μεταξύ άλλων, την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, και αντλώντας όλα τα διδάγματα από την κρίση.

               (7)Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέδειξε την ευελιξία που παρέχει η ενιαία αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση ανέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας, τα οποία περιλαμβάνουν ιδίως βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών. Πρόκειται για καθοριστικά στοιχεία όσον αφορά την ανάπτυξη ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

               (8)Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια
                  6
                για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις έκτακτες επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παρέχουν πρόσθετη ευελιξία, καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για το λογιστικό έτος 2020-2021. Η Εσθονία ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως αυτές τις δυνατότητες για να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που πλήττονται περισσότερο από τις προκλήσεις.

               (9)Οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας ενδέχεται να είναι άνισα κατανεμημένες μεταξύ τομέων και περιφερειών λόγω διαφορετικών προτύπων εξειδίκευσης. Αυτό το ενδεχόμενο συνεπάγεται κίνδυνο διεύρυνσης των ανισοτήτων στο εσωτερικό της Εσθονίας. Σε συνδυασμό με τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί  προσωρινά η διαδικασία σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής.

               (10)Στις 30 Απριλίου 2020, η Εσθονία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και, στις 28 Απριλίου 2020, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους.

               (11)Η Εσθονία υπάγεται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Στις 13 Ιουλίου 2018, το Συμβούλιο συνέστησε στην Εσθονία να εξασφαλίσει ότι ο ονομαστικός ρυθμός αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών
                  7
                δεν θα υπερβεί το 4,1 % το 2019, ποσοστό που αντιστοιχεί σε ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή ύψους 0,6 % του ΑΕΠ. Η συνολική αξιολόγηση της Επιτροπής επιβεβαιώνει ότι υπάρχει σημαντική απόκλιση από τη συνιστώμενη πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου το 2019. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής, δεν δικαιολογείται να ληφθούν περαιτέρω μέτρα στο πλαίσιο της διαδικασίας σημαντικής απόκλισης.

               (12)Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, η κυβέρνηση αναμένει επιδείνωση του ονομαστικού ισοζυγίου από έλλειμμα 0,3 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 10,1 % του ΑΕΠ το 2020. Το έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί σε 3,8 % του ΑΕΠ το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ, μετά τη μείωσή του στο 8,4 % του ΑΕΠ το 2019, αναμένεται να αυξηθεί στο 21,9 % το 2020 σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από τη μεγάλη αβεβαιότητα που προκαλεί η πανδημία COVID-19.

               (13)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19, και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, η Εσθονία έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της ικανότητας του οικείου συστήματος υγείας, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα ανήλθαν στο 4,3 % του ΑΕΠ. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται η ενίσχυση των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης, η βοήθεια έκτακτης ανάγκης για τις εταιρείες που βρίσκονται σε δυσχερή θέση, οι προσωρινές επιδοτήσεις μισθών και η αύξηση των δημόσιων επενδύσεων. Επιπλέον, η Εσθονία ανακοίνωσε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν άμεση δημοσιονομική επίπτωση, θα συμβάλουν στη στήριξη της ρευστότητας των επιχειρήσεων. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται δανειακές εγγυήσεις  και δάνεια σε επιχειρήσεις ύψους 8,7 % του ΑΕΠ.  Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε η Εσθονία συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συντονισμένη οικονομική απάντηση στην έξαρση της νόσου COVID-19. Η πλήρης εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, και στη συνέχεια η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών προς την επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (14)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και αμετάβλητες πολιτικές, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Εσθονίας θα είναι -8,3 % του ΑΕΠ το 2020 και -3,4 % το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει κάτω του 60 % του ΑΕΠ το 2020 και το 2021 και να φθάσει στο 22,6 % του ΑΕΠ το 2021. Η Επιτροπή προβλέπει δημόσιο έλλειμμα για το 2020 χαμηλότερο από εκείνο του προγράμματος σταθερότητας, γεγονός που αντικατοπτρίζει διαφορές στις μακροοικονομικές προβολές.

               (15)Στις 20 Μαΐου 2020, η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της  Συνθήκης λόγω της αναμενόμενης υπέρβασης από την Εσθονία του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτει ότι δεν πληρούται το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/1997.

               (16)Μεταξύ της 12ης Μαρτίου 2020 και της 17ης Μαΐου 2020, η κυβέρνηση της Εσθονίας κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της πανδημίας COVID-19. Η άμεση αντίδραση της κυβέρνησης είχε ως στόχο να αποτρέψει την περαιτέρω εξάπλωση του ιού και να διασφαλίσει ότι η εσθονική οικονομία θα μπορούσε να λειτουργήσει όσο το δυνατόν πιο ομαλά. Οι περιορισμοί για την ανάσχεση της εξάπλωσης της πανδημίας είχαν σοβαρό αντίκτυπο στην οικονομία. Μετά την κήρυξη της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων έχει αυξηθεί κατά 35 %. Ο μεγαλύτερος αριθμός όσων έμειναν πρόσφατα άνεργοι έχει καταγραφεί σε τομείς όπως η λιανική και η εξυπηρέτηση πελατών, οι κατασκευές, η εστίαση, η στέγαση και η διαχείριση εκδηλώσεων. Το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να ανέλθει στο 9,2 % το 2020 και να επανακάμψει στο 6,5 % το 2021. Στις 15 Απριλίου 2020, το κοινοβούλιο της Εσθονίας ενέκρινε τον συμπληρωματικό προϋπολογισμό για το 2020. Θεσπίστηκαν νέα μέτρα που αποσκοπούν στη διατήρηση των θέσεων εργασίας, την αποφυγή μαζικών απολύσεων και τη διασφάλιση της ρευστότητας των επιχειρήσεων. Ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει ευρύ φάσμα μέτρων, μεταξύ των οποίων την παροχή στήριξης στον τομέα της υγείας, τους δήμους, ορισμένα επενδυτικά προγράμματα, και τη μη στοχοθετημένη στήριξη της ρευστότητας για τις επιχειρήσεις (όπως τα συστήματα εγγυήσεων και οι αναβολές καταβολής φόρων). Ορισμένα ειδικά μέτρα προορίζονται για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τον τομέα του τουρισμού, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων στοχοθετημένων μέτρων για τις περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο. Θεσπίστηκαν πρόσθετα φορολογικά μέτρα, όπως η προσωρινή μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης για το ντίζελ, το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια. Η δέσμη μέτρων προβλέπει προσωρινή αναστολή των κρατικών συνεισφορών στο συνταξιοδοτικό καθεστώς του δεύτερου πυλώνα.

               (17)Η Εσθονία έχει λάβει αξιοσημείωτα μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης της πανδημίας COVID-19 και των επιπτώσεών της στην υγεία. Ωστόσο, η έξαρση της νόσου COVID-19 αποκάλυψε ορισμένες διαρθρωτικές αδυναμίες του συστήματος υγείας σε σχέση με τους περιορισμένους διαθέσιμους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους. Η ανθεκτικότητα του συστήματος υπονομεύθηκε από την έλλειψη εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας, καθώς και από την άνιση πρόσβαση στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και την έλλειψη διαθεσιμότητας  ιατρικών προϊόντων κρίσιμης σημασίας. Η Εσθονία αντιμετωπίζει επίσης το πρόβλημα  συσσώρευσης θεραπειών που είχαν αναβληθεί ή που δεν ήταν προσβάσιμες  λόγω της κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Επιπλέον, ακόμη και πριν από την έξαρση της νόσου, οι κατά δήλωση των ίδιων των ατόμων μη ικανοποιούμενες ανάγκες ιατρικής περίθαλψης στην Εσθονία ήταν από τις υψηλότερες στην Ένωση λόγω των μεγάλων χρόνων αναμονής τόσο για την πρωτοβάθμια όσο και για την εξειδικευμένη περίθαλψη. Οι παράγοντες αυτοί και οι κίνδυνοι που συνδέονται με τον τρόπο ζωής εξηγούν την κακή κατάσταση της υγείας του πληθυσμού. Η βελτίωση της προσβασιμότητας και της ανθεκτικότητας του συστήματος υγείας αποτελούν προϋπόθεση για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής απάντησης στην εξάπλωση της πανδημίας και για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνδέονται με την κατάσταση της υγείας του πληθυσμού.

               (18)Η βελτίωση της επάρκειας του κοινωνικού διχτυού ασφαλείας αποτελεί μακροχρόνια πρόκληση στην Εσθονία. Ακόμη και πριν από την πλέον πρόσφατη κρίση, οι κοινωνικές παροχές στην Εσθονία αξιολογήθηκαν ως λιγότερο αποτελεσματικές σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ για τη μείωση του ποσοστού φτώχειας. Επιπλέον, υπάρχουν ελλείψεις στην κάλυψη του συστήματος παροχών ανεργίας για τους εργαζόμενους σε άτυπες μορφές εργασίας και για τους εργαζόμενους με σύντομο ιστορικό απασχόλησης. Οι αρνητικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 στην απασχόληση και τα εισοδήματα, σε συνδυασμό με την έλλειψη επαρκούς κάλυψης, θα μπορούσε να αυξήσει τη φτώχεια, ιδίως για τα νοικοκυριά ανέργων. Η Εσθονία θέσπισε ένα προσωρινό καθεστώς μειωμένου ωραρίου εργασίας ως ειδική επιδότηση για τις θιγόμενες επιχειρήσεις προκειμένου να διατηρηθεί η απασχόληση. Το μέτρο αυτό περιορίζεται σε περίοδο δύο μηνών, η οποία ενδέχεται να μην επαρκεί για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κρίσης, καθώς οι δυσκολίες μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο και ορισμένοι οικονομικοί τομείς μπορεί να θιγούν με καθυστέρηση. Η πανδημία επιδείνωσε τις δυσκολίες στην παροχή οικονομικά προσιτών και διαθέσιμων κοινωνικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας, ιδίως για τους ηλικιωμένους, τα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με χαμηλά εισοδήματα. Η διατήρηση του σχεδίου για την ανάπτυξη ολοκληρωμένης παροχής κοινωνικών υπηρεσιών και υπηρεσιών υγείας θα συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η ουσιαστική και έγκαιρη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό της διαδικασίας εξόδου από την κρίση και ανάκαμψης, με παράλληλη ενίσχυση των ικανοτήτων τους προς τον σκοπό αυτόν.

               (19)Η κρίση COVID-19 έπληξε τις εσθονικές επιχειρήσεις σε πολλούς τομείς, αλλά οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις έχουν πληγεί περισσότερο. Ο αρνητικός αντίκτυπος στις οικονομικές δραστηριότητες οφειλόταν όχι μόνο στους περιορισμούς, αλλά και στην κάμψη της ζήτησης στις εξαγωγικές αγορές και στις διαταραχές των παγκόσμιων αξιακών αλυσίδων. Τα μέτρα στήριξης της ρευστότητας που λαμβάνονται από την κυβέρνηση έχουν ως στόχο να συμβάλουν στον μετριασμό των επιπτώσεων, αλλά η ταχεία και αποτελεσματική εφαρμογή τους θα είναι καίριας σημασίας για τη στήριξη βιώσιμων επιχειρήσεων σε όλους τους τομείς που πλήττονται, παράλληλα με τη διατήρηση της ανθεκτικότητας του τραπεζικού τομέα. Οι αναβολές της καταβολής φόρων καθώς και η αναστολή καταβολής δόσεων μπορεί επίσης να συμβάλoυν στη βελτίωση των ταμειακών ροών των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Επιπλέον, η διαδικασία ανάκαμψης θα εξαρτηθεί από τον τρόπο με τον οποίο θα είναι στοχευμένες οι επενδύσεις. Η τρέχουσα κρίση ανέδειξε τη σημασία των ψηφιακών και καινοτόμων λύσεων για τη συνέχιση των οικονομικών δραστηριοτήτων. Ενώ η ηλεκτρονική διακυβέρνηση έχει λειτουργήσει ικανοποιητικά, η περαιτέρω ψηφιοποίηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων θα αυξήσει την ανθεκτικότητά τους και θα συμβάλει στην επιτάχυνση της ανάκαμψης, αυξάνοντας μεσοπρόθεσμα την παραγωγικότητα. Τα τελευταία χρόνια η οικονομία στο σύνολό της ψηφιοποιείται ολοένα και περισσότερο. Ωστόσο, η υιοθέτηση των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών στον τομέα της μεταποίησης είναι μέχρι στιγμής αργή. Ενώ οι συνολικές επιδόσεις της Εσθονίας στον τομέα της καινοτομίας βελτιώθηκαν το 2019, τα επίπεδα της ικανότητας και δραστηριότητας όσον αφορά την καινοτομία βάσει της έρευνας στον επιχειρηματικό τομέα παραμένουν χαμηλά. Η καινοτομία που βασίζεται στην έρευνα και η εισαγωγή καινοτόμων λύσεων στις επιχειρήσεις θα μπορούσαν να βελτιώσουν την ανταγωνιστική θέση της χώρας και να τονώσουν την οικονομική ανάπτυξη. Για να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις να ανακάμψουν από την κρίση, θα είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ικανοποιητική πρόσβαση στη χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης με ίδια κεφάλαια για τις νεοφυείς επιχειρήσεις.

               (20)Για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Όπως αντικατοπτρίζεται ιδίως στο εθνικό σχέδιο της Εσθονίας για την ενέργεια και το κλίμα, η βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας εξαρτάται από την πρόοδο προς την απανθρακοποίηση με τη μείωση της έντασης άνθρακα στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών καθώς και στον τομέα των κτιρίων, την αναδιάρθρωση του κλάδου παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου και τη βελτίωση της παραγωγικότητας των πόρων, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής επιχειρηματικών μοντέλων κυκλικής οικονομίας. Η παραγωγικότητα των πόρων στην Εσθονία είναι από τις χαμηλότερες στην Ένωση, ενώ τα επίπεδα κατανάλωσης ενέργειας είναι πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η ύπαρξη μιας συνολικής στρατηγικής για την κυκλική οικονομία, ως συμπλήρωμα του εθνικού σχεδίου για την ενέργεια και το κλίμα, θα μπορούσε να συμβάλει στη μετάβαση προς την απανθρακοποίηση, στη μείωση των αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων του κλάδου παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου και στην τόνωση της οικονομίας. Δεδομένου ότι η Εσθονία είναι περιφερειακή χώρα με χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού, ένα εύρυθμο και διασυνδεδεμένο σύστημα μεταφορών είναι καίριας σημασίας για τις οικονομικές της δραστηριότητες και τις εξαγωγές της. Οι υποδομές μεταφορών της Εσθονίας αντιμετωπίζουν ορισμένες ελλείψεις όσον αφορά τη συνδεσιμότητα και τη βιωσιμότητα. Οι σιδηροδρομικές και οι διατροπικές μεταφορές εξακολουθούν να είναι ανεπαρκώς ανεπτυγμένες. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τις οδικές μεταφορές έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, και η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στις μεταφορές εξακολουθεί να υπολείπεται των εθνικών της στόχων. Το έργο Rail Baltica και τα έργα ενεργειακής διασύνδεσης συγκαταλέγονται στις βασικές επενδυτικές προτεραιότητες της Εσθονίας που αποσκοπούν στη βελτίωση της ασφάλειας της χώρας και της ένταξής της στην ενιαία αγορά. Η προώθηση επενδυτικών έργων που λαμβάνουν υπόψη την περιβαλλοντική και κλιματική διάσταση  είναι καθοριστικής σημασίας για μια βιώσιμη οικονομική ανάκαμψη και για τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2021-2027 θα μπορούσε να βοηθήσει την Εσθονία να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στην περιοχή που καλύπτεται από το παράρτημα Δ της έκθεσης χώρας. Με τον τρόπο αυτό η Εσθονία θα μπορέσει να αξιοποιήσει με τον καλύτερο τρόπο το εν λόγω ταμείο.

               (21)Ο εσθονικός τραπεζικός τομέας είναι σε γενικές γραμμές υγιής, αλλά εξακολουθούν να υφίστανται κίνδυνοι νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Ενώ έχουν ληφθεί μέτρα για τον περιορισμό της έκθεσης σε κινδύνους μέσω της μείωσης των καταθέσεων μη μόνιμων κατοίκων, η εθνική εκτίμηση επικινδυνότητας δεν καλύπτει άλλα προϊόντα που ενδέχεται να ενέχουν κινδύνους, όπως οι υπηρεσίες φύλαξης για τους πελάτες που δεν είναι μόνιμοι κάτοικοι. Η επικαιροποίηση της εθνικής εκτίμησης επικινδυνότητας θα διασφαλίζει τον κατάλληλο εντοπισμό των κινδύνων και θα επιτρέπει την εφαρμογή των απαραίτητων μέτρων μετριασμού. Ενώ έχουν αναληφθεί εποπτικές δράσεις κατά των μη συμμορφούμενων τραπεζών και ιδρυμάτων πληρωμών, υπάρχει περιθώριο να ενισχυθεί περαιτέρω η αποτελεσματικότητα της εποπτείας και της επιβολής. Ειδικότερα, δεν έχει ακόμη εγκριθεί δέσμη νομοθετικών πράξεων για την ενίσχυση του προληπτικού πλαισίου και της δήμευσης περιουσιακών στοιχείων καθώς και για την αύξηση των διοικητικών κυρώσεων. Οι έρευνες σχετικά με υποθέσεις νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες προχωρούν με αργούς ρυθμούς. Οι ικανότητες της αρχής χρηματοπιστωτικής εποπτείας δεν έχουν ακόμη ενισχυθεί αρκετά και η προσέγγιση της εποπτείας που βασίζεται στους κινδύνους δεν εφαρμόζεται ακόμη πλήρως, ιδίως όταν πρόκειται για θεματικές επιτόπιες επιθεωρήσεις.  Η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ της μονάδας χρηματοοικονομικών πληροφοριών και των υπηρεσιών επιβολής του νόμου δεν είναι επαρκώς προορατική.

               (22)Ενώ οι παρούσες συστάσεις επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019, κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων έως και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι εν λόγω συστάσεις εξακολουθούν να ισχύουν και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Το ίδιο ισχύει και για τις συστάσεις που αφορούν οικονομικές πολιτικές σχετικές με επενδύσεις. Αυτές οι τελευταίες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα μέτρα άμβλυνσης της τρέχουσας κρίσης και τις στρατηγικές εξόδου από αυτήν.

               (23)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα κράτη μέλη έχουν συνεκτιμήσει, στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των κατωτέρω συστάσεων, η Εσθονία θα συμβάλει στην πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

               (24)Ο στενός συντονισμός μεταξύ των οικονομιών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης έχει καθοριστική σημασία για να επιτευχθεί ταχεία ανάκαμψη από τις οικονομικές επιπτώσεις της COVID-19. Ως κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ —και λαμβανομένων υπόψη των πολιτικών κατευθύνσεων της Ευρωομάδας— η Εσθονία θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι πολιτικές της εξακολουθούν να συνάδουν με τις συστάσεις για τη ζώνη του ευρώ και να συντονίζονται με εκείνες των άλλων κρατών μελών της ζώνης του ευρώ.

               (25)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Εσθονίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2020 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς την Εσθονία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Εσθονία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους ενωσιακούς κανόνες και κατευθύνσεις, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (26)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και η γνώμη του
                  8
                αποτυπώνεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στην Εσθονία να μεριμνήσει, το 2020 και το 2021, προκειμένου:

               1.να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, τη βιωσιμότητα της οικονομίας και, ακολούθως, τη στήριξη της ανάκαμψης· όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων· να βελτιώσει την προσβασιμότητα και την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας, μεταξύ άλλων με την αντιμετώπιση της έλλειψης εργαζομένων στον τομέα της υγείας, την ενίσχυση της πρωτοβάθμιας περίθαλψης και τη διασφάλιση της προμήθειας κρίσιμων ιατρικών προϊόντων·

               2.να ενισχύσει την επάρκεια του κοινωνικού διχτυού ασφαλείας, μεταξύ άλλων με τη διεύρυνση της κάλυψης των παροχών ανεργίας·

               3.να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης· να εστιάσει σε επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως όσον αφορά την ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων, την έρευνα και καινοτομία, την καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας, την αποδοτική χρήση των πόρων και τις βιώσιμες μεταφορές, ώστε να συμβάλει στην προοδευτική απαλλαγή της οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές· να στηρίξει την ικανότητα καινοτομίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και να διασφαλίσει επαρκή πρόσβαση στη χρηματοδότηση·

               4.να εντείνει τις προσπάθειές της για να διασφαλίσει την αποτελεσματική εποπτεία και επιβολή του πλαισίου για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 505 final.

                     (3)

                        ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 117.

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης του COVID-19 (Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5), και κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

                     (7)

                        Οι καθαρές πρωτογενείς δημόσιες δαπάνες αποτελούνται από τις συνολικές δημόσιες δαπάνες εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους, των δαπανών για προγράμματα της Ένωσης που αναπληρώνονται στο σύνολό τους από ενωσιακά κονδύλια και των αλλαγών μη διακριτικής ευχέρειας στις δαπάνες για παροχές ανεργίας. Ο εθνικά χρηματοδοτούμενος ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου εξομαλύνεται σε περίοδο τεσσάρων ετών. Συνυπολογίζονται τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων ή οι αυξήσεις εσόδων που είναι υποχρεωτικές δια νόμου. Τα έκτακτα μέτρα τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών συμψηφίζονται.

                     (8)

                        Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 20.5.2020
            COM(2020) 501 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του Βελγίου του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας του Βελγίου του 2020

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του Βελγίου του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας του Βελγίου του 2020

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στην εν λόγω επισκόπηση ελήφθη δεόντως υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία το Βέλγιο δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2020 για το Βέλγιο
                  2
                δημοσιεύτηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκε η πρόοδος του Βελγίου όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019
                  3
               , η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος του Βελγίου ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

               (3)Στις 11 Μαρτίου 2020, η έξαρση της νόσου COVID-19 κηρύχθηκε επισήμως παγκόσμια πανδημία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σοκ στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών, καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων, ενώ έχει προκαλέσει μεγάλο οικονομικό σοκ που έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση
                  4
                με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

               (4)Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Tα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρά αναλογικά, αναγκαία, περιορισμένα χρονικά και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκεινται σε δημοκρατικό έλεγχο και σε έλεγχο από ανεξάρτητη δικαστική αρχή.

               (5)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  5
               . Η ρήτρα διαφυγής, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της σύμφωνα με την οποία, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική βιωσιμότητα μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.

               (6)Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στον τόπο εργασίας με σκοπό την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να εκπονήσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, ενσωματώνοντας, μεταξύ άλλων, την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, και αντλώντας όλα τα διδάγματα από την κρίση.

               (7)Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέδειξε την ευελιξία που παρέχει η ενιαία αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση ανέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας, τα οποία περιλαμβάνουν ιδίως βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών. Πρόκειται για καθοριστικά στοιχεία όσον αφορά την ανάπτυξη ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

               (8)Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια
                  6
                για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις έκτακτες επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παρέχουν πρόσθετη ευελιξία, καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για το λογιστικό έτος 2020-2021. Το Βέλγιο ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως αυτές τις δυνατότητες για να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που πλήττονται περισσότερο από τις προκλήσεις.

               (9)Οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας ενδέχεται να είναι άνισα κατανεμημένες μεταξύ των περιφερειών λόγω διαφορετικών προτύπων εξειδίκευσης. Το ενδεχόμενο αυτό συνεπάγεται σημαντικό κίνδυνο διεύρυνσης των διαπεριφερειακών και των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων στο εσωτερικό του Βελγίου. Σε συνδυασμό με τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί προσωρινά η διαδικασία σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής.

               (10)Στις 30 Απριλίου 2020, το Βέλγιο υπέβαλε το εθνικό του πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους.

               (11)Το Βέλγιο υπάγεται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και υπόκειται στον κανόνα για το χρέος.

               (12)Στις 13 Ιουλίου 2018, το Συμβούλιο συνέστησε στο Βέλγιο να διασφαλίσει ότι ο ονομαστικός ρυθμός αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών
                  7
                δεν θα υπερβεί το 1,8 % το 2019, ποσοστό που αντιστοιχεί σε ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή ύψους 0,6 % του ΑΕΠ. Δεδομένου ότι, σύμφωνα με την αξιολόγηση, το Βέλγιο πληροί τις προϋποθέσεις για την αιτούμενη προσωρινή απόκλιση κατά 0,5 % του ΑΕΠ βάσει της ρήτρας διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, η απαιτούμενη διαρθρωτική προσαρμογή για το 2019 μειώθηκε σε 0,1 % του ΑΕΠ, ποσοστό που αντιστοιχεί σε ονομαστικό ρυθμό αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών που δεν υπερβαίνει το 2,8 % το 2019. Η συνολική αξιολόγηση της Επιτροπής επιβεβαιώνει ότι υπάρχει σημαντική απόκλιση από τη συνιστώμενη πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου το 2019, καθώς και το 2018 και το 2019 συνολικά. Η εν λόγω απόκλιση αποτελεί σχετικό παράγοντα στην έκθεση της Επιτροπής που καταρτίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης του Βελγίου με το κριτήριο του χρέους το 2019.

               (13)Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, η κυβέρνηση αναμένει επιδείνωση του ονομαστικού ισοζυγίου από έλλειμμα 1,9 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 7,5 % του ΑΕΠ το 2020. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ, μετά τη μείωσή του στο 98,6 % του ΑΕΠ το 2019, αναμένεται να αυξηθεί σε περίπου 115 % το 2020 σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από τη μεγάλη αβεβαιότητα που προκαλεί η πανδημία COVID-19.

               (14)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19, και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, το Βέλγιο έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της ικανότητας του οικείου συστήματος υγείας, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα ανήλθαν στο 2,3 % του ΑΕΠ. Τα μέτρα περιλαμβάνουν ένα ομοσπονδιακό σύστημα παροχών προσωρινής ανεργίας, εισόδημα αναπλήρωσης για τους αυτοαπασχολούμενους, ομοσπονδιακή πρόβλεψη για τις δαπάνες που σχετίζονται με την κρίση, διάφορες περιφερειακές παροχές για τις επιχειρήσεις και τομεακές επιδοτήσεις. Η ποσοτικοποίηση των επιβαρυντικών για το έλλειμμα μέτρων συμπίπτει, σε γενικές γραμμές, με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αφού ληφθεί υπόψη η διαφορετική μεταχείριση του κόστους των αυτόματων σταθεροποιητών. Επιπλέον, το Βέλγιο ανακοίνωσε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν άμεση δημοσιονομική επίπτωση, θα συμβάλουν στη στήριξη της ρευστότητας των επιχειρήσεων. Τα εν λόγω μέτρα αφορούν τις ομοσπονδιακές και τις περιφερειακές δανειακές εγγυήσεις για τις εταιρείες και τους αυτοαπασχολούμενους, οι οποίες εκτιμώνται στο 11,8 % του ΑΕΠ στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Εφαρμόζονται αναβολές καταβολής φόρων, ιδίως όσον αφορά τους φόρους εισοδήματος φυσικών προσώπων και εταιρειών και τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, αλλά δεν ποσοτικοποιούνται στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε το Βέλγιο συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην έξαρση της νόσου COVID-19. Η πλήρης εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, και στη συνέχεια η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών προς την επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (15)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και αμετάβλητες πολιτικές, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης του Βελγίου θα είναι -8,9 % του ΑΕΠ το 2020 και -4,2 % το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να ανέλθει στο 113,8 % του ΑΕΠ το 2020.

               (16)Στις 20 Μαΐου 2020, η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης λόγω της μη συμμόρφωσης του Βελγίου με τον κανόνα για το χρέος το 2019 και της αναμενόμενης υπέρβασης του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτει ότι δεν πληρούνται τα κριτήρια του ελλείμματος και του χρέους, όπως ορίζονται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/1997.

               (17)Για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, οι βελγικές αρχές ενέκριναν μια ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων ώστε να μετριαστούν οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της απότομης επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Έχει θεσπιστεί σύστημα εγγυήσεων ύψους 50 δισ. EUR για νέες βραχυπρόθεσμες πιστώσεις που χορηγούνται σε βιώσιμες επιχειρήσεις. Οι περιφέρειες και οι κοινότητες έχουν επίσης θεσπίσει εγγυήσεις για τα ενδιάμεσα και τα κανονικά επιχειρηματικά δάνεια, τη στήριξη της ρευστότητας των επιχειρήσεων υπό μορφή άμεσων δανείων, καθώς και μέτρα για την οικονομική στήριξη των επιχειρήσεων που έχουν πληγεί περισσότερο από την κρίση. Είναι δυνατή η παράταση της αποπληρωμής των υφιστάμενων ενυπόθηκων δανείων και των επιχειρηματικών δανείων. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα προσωρινής αναστολής της πτωχευτικής διαδικασίας για τις επιχειρήσεις που έχουν πληγεί σοβαρά. Έχουν δημιουργηθεί διάφορα κίνητρα για την ενθάρρυνση περισσότερων εργαζομένων να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στην εργασία τους, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση των δραστηριοτήτων. Είναι δυνατή, σε ορισμένες περιπτώσεις, η αναβολή των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και καταβολής φόρων, όπως ο φόρος προστιθέμενης αξίας και οι φόροι εισοδήματος εταιρειών και φυσικών προσώπων, ή η απαλλαγή από αυτές. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει επιτρέψει στις επιχειρήσεις που επλήγησαν από την κρίση να κάνουν χρήση του συστήματος προσωρινής ανεργίας λόγω ανωτέρας βίας, του οποίου έχει αυξήσει τις παροχές. Διατίθεται μηνιαίο εισόδημα αναπλήρωσης για τους αυτοαπασχολούμενους των οποίων η δραστηριότητα διακόπηκε για τουλάχιστον επτά συνεχόμενες ημέρες. Η προοδευτική μείωση των παροχών ανεργίας έχει προσωρινά παγώσει. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση προετοιμάζει επίσης ένα επιπλέον σύνολο μέτρων για την καταπολέμηση της αφερεγγυότητας των επιχειρήσεων, όπως η απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος εταιρειών και φυσικών προσώπων για το οικονομικό έτος 2020.

               (18)Το βελγικό σύστημα υγείας σημειώνει ικανοποιητικές επιδόσεις όσον αφορά την παροχή εντατικής νοσηλείας στα νοσοκομεία. Ωστόσο, η έξαρση της νόσου COVID-19 έχει καταδείξει ορισμένες ελλείψεις όσον αφορά την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας όταν αυτό έρχεται αντιμέτωπο με σοβαρή κρίση δημόσιας υγείας. Έχει καταστεί σαφές ότι το Βέλγιο αντιμετωπίζει διαρθρωτική έλλειψη εργαζομένων στον τομέα της υγείας, η οποία πρέπει να αντιμετωπιστεί. Στο άμεσο μέλλον, η εξασφάλιση επαρκών ιατρικών προϊόντων κρίσιμης σημασίας, συμπεριλαμβανομένων των μέσων προστασίας, ιδίως για τους εργαζομένους στον τομέα της υγείας και άλλους εργαζομένους που εκτίθενται σε κινδύνους, θα εξακολουθήσει να έχει καθοριστική σημασία. Μια στρατηγική για τη δημόσια ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, πλήρως συντονισμένη με τις πολιτικές πρόληψης και μακροχρόνιας περίθαλψης, θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητη βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων δημόσιας υγείας, όπως η κρίση COVID-19. Η ομαλή εφαρμογή της συμφωνίας της διυπουργικής διάσκεψης για τη δημόσια υγεία, η οποία προβλέπει τη διάθεση προσωπικού και υποδομών νοσοκομείων (ομοσπονδιακή αρμοδιότητα) σε εγκαταστάσεις μακροχρόνιας περίθαλψης (αρμοδιότητα των κοινοτήτων) αποτελεί σημαντικό δομικό στοιχείο στο πλαίσιο αυτό.

               (19)Μολονότι ανήλθε σε πρωτοφανή επίπεδα το 2019 και στις αρχές του 2020, η αύξηση της απασχόλησης στο Βέλγιο διακόπηκε απότομα λόγω της κρίσης COVID-19. Τα υφιστάμενα δημόσια καθεστώτα εισοδηματικής στήριξης του Βελγίου, όπως το σύστημα προσωρινής ανεργίας για τους εργαζομένους και το δικαίωμα προσωρινής αναλογικής αποζημίωσης και διατήρησης ασφαλιστικών δικαιωμάτων (droit passerelle) για τους αυτοαπασχολούμενους, παρέχουν μερική αποζημίωση για τις απώλειες εισοδήματος λόγω του μειωμένου χρόνου εργασίας. Τα εν λόγω συστήματα μειωμένου ωραρίου εργασίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον περιορισμό του αντικτύπου της μείωσης της παραγωγής στα επίπεδα απασχόλησης. Ωστόσο, η ανεργία αναμένεται να ανέλθει στο 7 % το 2020 και να σημειώσει μικρή πτώση στο 6,6 % το 2021. Για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο η αύξηση της ανεργίας να καταστεί διαρθρωτική, θα πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες, ώστε να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, οι οποίες εξακολουθούν να είναι περιορισμένες, καθώς είναι μεγάλο το ποσοστό των ανέργων που συμμετέχουν σε μέτρα των πολιτικών αυτών, ενώ το ποσοστό μετάβασης από την ανεργία στην απασχόληση είναι μικρό. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση ολοκληρωμένης προσέγγισης για τους πλέον απομακρυσμένους από την αγορά εργασίας, οι οποίοι ενδέχεται να επηρεαστούν περισσότερο από τις αρνητικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της κρίσης. Στις ευπαθείς ομάδες περιλαμβάνονται ιδίως τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης, τα άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών και τα άτομα με αναπηρία. Επιπλέον, η φορολογική επιβάρυνση της εργασίας παραμένει κατά μέσο όρο υψηλή σε όλα τα επίπεδα των μισθών, εξαιρουμένων των πολύ χαμηλόμισθων (50 % του μέσου μισθού). Η επιβάρυνση αυτή αποτελεί αιτία του σχετικά υψηλού κόστους εργασίας, το οποίο μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη ζήτηση εργασίας, ιδίως για τις θέσεις εργασίας χαμηλής παραγωγικότητας.

               (20)Η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού θα πρέπει να προωθείται προς τομείς με σημαντικές ελλείψεις, όπως η υγεία, οι τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) και τα τεχνικά και επαγγελματικά επαγγέλματα. Η κινητικότητα αυτή θα συνοδεύεται από σημαντικές ανάγκες επανειδίκευσης και αναβάθμισης των δεξιοτήτων και θα απαιτεί αύξηση του επιπέδου συμμετοχής των ενηλίκων στην εκπαίδευση και κατάρτιση, μεταξύ άλλων με την πρόβλεψη περιόδων μειωμένου χρόνου εργασίας. Υπάρχουν ανησυχίες ότι τα υφιστάμενα συστήματα κινήτρων για την κατάρτιση δεν χρησιμοποιούνται από εκείνους που θα ωφελούνταν περισσότερο, όπως τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης, οι εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας και τα άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. Οι ανεπαρκείς γλωσσικές δεξιότητες αποτελούν σημαντικό εμπόδιο, ιδίως στη δίγλωσση περιφέρεια των Βρυξελλών. Οι κοινότητες λαμβάνουν μέτρα για να αυξήσουν το ενδιαφέρον υπέρ των σπουδών στους τομείς των φυσικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών, αλλά υπάρχουν περιθώρια για πιο ολοκληρωμένες στρατηγικές ώστε να καλυφθούν οι μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. Το συνολικό επίπεδο ψηφιακών δεξιοτήτων είναι ικανοποιητικό, αλλά παραμένει στάσιμο. Το επίπεδο των ψηφιακών δεξιοτήτων των νέων, ιδίως των νέων με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ και έχει επιδεινωθεί τα τελευταία έτη. Η διαθεσιμότητα επαρκούς εξοπλισμού και σύνδεσης στο διαδίκτυο για όλους τους σπουδαστές, σε συνδυασμό με τα αναγκαία προγράμματα κατάρτισης και καθοδήγησης των διδασκόντων, είναι ουσιαστικής σημασίας για τη διασφάλιση της πρόσβασης στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Αυτό είναι επίσης απαραίτητο για να διασφαλιστεί ότι οι υφιστάμενες ανισότητες στο εκπαιδευτικό σύστημα δεν θα επιδεινωθούν λόγω της κρίσης.

               (21)Το Βέλγιο έχει θεσπίσει πολλά καθεστώτα για τη στήριξη της ρευστότητας των επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων ένα καθεστώς κρατικών εγγυήσεων για δάνεια και διάφορα περιφερειακά καθεστώτα, τα οποία έχουν κοινοποιηθεί βάσει του προσωρινού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης, με σκοπό να στηριχθεί η οικονομία κατά τη διάρκεια της τρέχουσας έξαρσης της νόσου COVID-19. Η αποδοτική και αποτελεσματική εφαρμογή των εν λόγω καθεστώτων, μεταξύ άλλων και από τους ενδιάμεσους φορείς, είναι καίριας σημασίας για να διασφαλιστεί ότι θα ωφεληθούν από τα καθεστώτα αυτά οι επιχειρήσεις, και ιδίως οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και οι αυτοαπασχολούμενοι, ώστε να προστατευθούν και να ανακάμψουν ταχύτερα. Κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής των μέτρων αυτών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων των ενδιάμεσων φορέων.

               (22)Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης, η διοικητική επιβάρυνση των επιχειρήσεων ανέρχεται σε περίπου 7 δισ. EUR ετησίως (1,6 % του ΑΕΠ), εκ των οποίων το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από τη συμμόρφωση με τη φορολογική και την εργατική νομοθεσία. Το φορολογικό σύστημα είναι πολύπλοκο λόγω των διαφόρων φορολογικών δαπανών. Η διαχείριση της μισθοδοσίας είναι πολύπλοκη για τις επιχειρήσεις, ιδίως για εκείνες που πρέπει να διαχειρίζονται τα διάφορα περιφερειακά συστήματα. Οι επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ολοένα και περισσότερες αλλά και μεγαλύτερες καθυστερήσεις πληρωμών από τις δημόσιες αρχές, γεγονός το οποίο συμβάλλει στην πτώχευση επιχειρήσεων και στην επιδείνωση του επιχειρηματικού κλίματος. Υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις στην έκδοση οικοδομικών αδειών, καθώς και στη σύνδεση με τα δίκτυα ηλεκτροδότησης και ύδρευσης. Η διαδικασία μεταβίβασης ακίνητης περιουσίας είναι από τις πιο χρονοβόρες και από τις πιο δαπανηρές στην ΕΕ. Υπάρχουν σημαντικές περιφερειακές αποκλίσεις όσον αφορά τις απαιτήσεις πρόσβασης στα βιοτεχνικά/κατασκευαστικά επαγγέλματα. Οι κανόνες σχετικά με το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων, τις προσφορές, τις εκπτώσεις και τους διαύλους διανομής των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων επιβαρύνουν το περιβάλλον λειτουργίας των εμπόρων λιανικής. Η εισαγωγή της τεχνολογίας 5G καθυστερεί, μεταξύ άλλων, λόγω αυστηρών ορίων ακτινοβολίας (ιδίως στις Βρυξέλλες), τα οποία διαφέρουν σε κάθε περιφέρεια, καθώς και λόγω του υψηλού τέλους κεραιών στις Βρυξέλλες και της χρονοβόρας έκδοσης αδειών για την εγκατάσταση κεραιών. Στον τομέα της αφερεγγυότητας, δεν υπάρχει ειδική απλουστευμένη διαδικασία εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών για τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις, ενώ μόνο οι οφειλέτες μπορούν να ξεκινήσουν τις διαδικασίες αφερεγγυότητας. Παρά τις σταδιακές βελτιώσεις, η ανεπαρκής ψηφιοποίηση και η έλλειψη πόρων εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση για το δικαστικό σύστημα. Οι χρονοβόρες διαδικασίες της διοικητικής δικαιοσύνης προκαλούν σημαντικές καθυστερήσεις στις υποθέσεις που αφορούν δημόσιες συμβάσεις και οικοδομικές άδειες. Βασικοί φορείς επιβολής στους τομείς της εποπτείας της αγοράς, του ανταγωνισμού και των σιδηροδρομικών μεταφορών δεν διαθέτουν επαρκές προσωπικό για την εκτέλεση των καθηκόντων τους.

               (23)Για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Όπως αναφέρεται στο εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα 2021-2030, το Βέλγιο έχει σημαντικές επενδυτικές ανάγκες στον τομέα των βιώσιμων μεταφορών, ιδίως για την αντιμετώπιση του προβλήματος της κυκλοφοριακής συμφόρησης και της ηλεκτρικής κινητικότητας. Πριν από την κρίση, οι βελγικές περιφέρειες είχαν ανακοινώσει σημαντικά πολυετή σχέδια υποδομών μεταφορών. Πραγματοποιούνται σημαντικές επενδύσεις στον προαστιακό σιδηρόδρομο γύρω από τις Βρυξέλλες, στη σηματοδότηση, στις συνδέσεις των λιμένων και στις διασυνοριακές σιδηροδρομικές συνδέσεις. Στο εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα εντοπίστηκαν επίσης σημαντικές επενδυτικές ανάγκες για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την ευέλικτη παραγωγή ενέργειας, τις διασυνδέσεις, τα ευφυή δίκτυα, την αποθήκευση και την ενεργειακή απόδοση, με σκοπό την επίτευξη των ευρωπαϊκών ενεργειακών στόχων, την υλοποίηση της δέσμευσης του Βελγίου να καταργήσει σταδιακά και πλήρως την πυρηνική ενέργεια έως το 2025, καθώς και την ανακαίνιση του 80 % του κτιριακού αποθέματος, που κατασκευάστηκε πριν από τη θέσπιση των ενεργειακών προτύπων. Σε αντίθεση με τη σχετικά υψηλή ένταση της ιδιωτικής έρευνας και ανάπτυξης (Ε&Α), η δημόσια έρευνα και ανάπτυξη παραμένει ελαφρώς χαμηλότερη από εκείνη των περισσότερων κρατών μελών με παρόμοιο επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης. Το Βέλγιο κινδυνεύει να μείνει πίσω στην ανάπτυξη της τεχνολογίας 5G, καθώς δεν σχεδιάζει να εκχωρήσει τις πρωτοπόρες ζώνες 5G εντός των προθεσμιών που προβλέπονται από τη νομοθεσία της Ένωσης. Τον Μάρτιο του 2020, ως προσωρινή λύση, οι βελγικές αρχές ξεκίνησαν δημόσια διαβούλευση για προσωρινές εθνικές άδειες για το διαθέσιμο φάσμα των 200 MHz στη ζώνη συχνοτήτων 3.6-3.8 GHz. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2021-2027 θα μπορούσε να βοηθήσει το Βέλγιο να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στις περιοχές που καλύπτονται από το παράρτημα Δ της έκθεσης χώρας. Με τον τρόπο αυτό το Βέλγιο θα μπορέσει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν καλύτερα το εν λόγω ταμείο.

               (24)Ενώ οι παρούσες συστάσεις επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019, κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων έως και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι εν λόγω συστάσεις εξακολουθούν να ισχύουν και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Το ίδιο ισχύει και για τις συστάσεις που αφορούν οικονομικές πολιτικές σχετικές με επενδύσεις. Αυτές οι τελευταίες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα μέτρα άμβλυνσης της τρέχουσας κρίσης και τις στρατηγικές εξόδου από αυτήν.

               (25)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα κράτη μέλη έχουν συνεκτιμήσει, στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των κατωτέρω συστάσεων, το Βέλγιο θα συμβάλει στην πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

               (26)Ο στενός συντονισμός μεταξύ των οικονομιών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης έχει καθοριστική σημασία για να επιτευχθεί ταχεία ανάκαμψη από τις οικονομικές επιπτώσεις της COVID-19. Ως κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ —και λαμβανομένων υπόψη των πολιτικών κατευθύνσεων της ευρωομάδας— το Βέλγιο θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι πολιτικές του εξακολουθούν να συνάδουν με τις συστάσεις για τη ζώνη του ευρώ και να συντονίζονται με εκείνες των άλλων κρατών μελών της ζώνης του ευρώ.

               (27)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής του Βελγίου και τη δημοσίευσε στην έκθεση χώρας του 2020. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς το Βέλγιο κατά τα προηγούμενα έτη. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στο Βέλγιο, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της Ένωσης, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (28)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και η γνώμη του
                  8
                αποτυπώνεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στο Βέλγιο να μεριμνήσει, το 2020 και το 2021, προκειμένου:

               1.να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, τη βιωσιμότητα της οικονομίας και, ακολούθως, τη στήριξη της ανάκαμψης· όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων· να ενισχύσει τη συνολική ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας και να διασφαλίσει την προμήθεια ιατρικών προϊόντων κρίσιμης σημασίας·

               2.να μετριάσει τις επιπτώσεις της κρίσης στην απασχόληση και την κοινωνία, ιδίως με την προώθηση αποτελεσματικών μέτρων ενεργητικής πολιτικής για την αγορά εργασίας και την ενίσχυση της ανάπτυξης δεξιοτήτων·

               3.να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων για την παροχή ρευστότητας, ώστε να βοηθηθούν οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και οι αυτοαπασχολούμενοι και να βελτιωθεί το επιχειρηματικό περιβάλλον· να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης· να εστιάσει τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως στις υποδομές βιώσιμων μεταφορών, στην καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας, στις ψηφιακές υποδομές, όπως το 5G και τα δίκτυα Gigabit, καθώς και στην έρευνα και καινοτομία.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 500 final.

                     (3)

                        ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 117.

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης του COVID-19 (Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5), και κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

                     (7)

                        Οι καθαρές πρωτογενείς δημόσιες δαπάνες αποτελούνται από τις συνολικές δημόσιες δαπάνες εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους, των δαπανών για προγράμματα της Ένωσης που αναπληρώνονται στο σύνολό τους από ενωσιακά κονδύλια και των αλλαγών μη διακριτικής ευχέρειας στη χρηματοδότηση των παροχών ανεργίας. Ο εθνικά χρηματοδοτούμενος ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου εξομαλύνεται σε περίοδο τεσσάρων ετών. Συνυπολογίζονται τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων ή οι αυξήσεις εσόδων που είναι υποχρεωτικές δια νόμου. Τα έκτακτα μέτρα τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών συμψηφίζονται.

                     (8)

                        Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 20.5.2020
            COM(2020) 507 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ιρλανδίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Ιρλανδίας του 2020

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ιρλανδίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Ιρλανδίας του 2020

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
                  2
               , και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στην εν λόγω επισκόπηση ελήφθη δεόντως υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Ιρλανδία συγκαταλεγόταν στα κράτη μέλη για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2020 για την Ιρλανδία
                  3
                δημοσιεύθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν η πρόοδος της Ιρλανδίας στην εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019
                  4
               , η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Ιρλανδίας στην επίτευξη των εθνικών στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επιπλέον, η έκθεση περιελάμβανε εμπεριστατωμένη επισκόπηση δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν επίσης στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Με βάση την ανάλυσή της, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ιρλανδία εμφανίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Πρόκειται, ιδίως, για το υψηλό δημόσιο και ιδιωτικό χρέος και τις μεγάλες καθαρές εξωτερικές υποχρεώσεις.

               (3)Στις 11 Μαρτίου 2020, η έξαρση της νόσου COVID-19 κηρύχθηκε επισήμως παγκόσμια πανδημία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σοκ στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών, καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων, ενώ έχει προκαλέσει σοβαρό οικονομικό σοκ που έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση
                  5
                με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

               (4)Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρά αναλογικά, αναγκαία, περιορισμένα χρονικά και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκεινται σε δημοκρατική εποπτεία και σε ανεξάρτητο δικαστικό έλεγχο.

               (5)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  6
               . Η ρήτρα διαφυγής, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της σύμφωνα με την οποία, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.

               (6)Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στον τόπο εργασίας με σκοπό την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να εκπονήσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, ενσωματώνοντας, μεταξύ άλλων, την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, και αντλώντας όλα τα διδάγματα από την κρίση.

               (7)Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέδειξε την ευελιξία που παρέχει η ενιαία αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση ανέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας, τα οποία περιλαμβάνουν ιδίως βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών. Πρόκειται για καθοριστικά στοιχεία όσον αφορά την ανάπτυξη ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

               (8)Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια
                  7
                για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις έκτακτες επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παρέχουν πρόσθετη ευελιξία, καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για το λογιστικό έτος 2020-2021. Η Ιρλανδία ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως αυτές τις δυνατότητες για να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που πλήττονται περισσότερο από τα προβλήματα αυτά.

               (9)Οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας ενδέχεται να είναι άνισα κατανεμημένες μεταξύ περιφερειών λόγω διαφορών στην εξειδίκευση. Αυτό το ενδεχόμενο συνεπάγεται σημαντικό κίνδυνο διεύρυνσης των περιφερειακών ανισοτήτων στο εσωτερικό της Ιρλανδίας. Σε συνδυασμό με τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί  προσωρινά η διαδικασία σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής.

               (10)Στις 21 Απριλίου 2020 η Ιρλανδία υπέβαλε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2020 και στις 30 Απριλίου 2020 το πρόγραμμα σταθερότητας για το 2020. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού.

               (11)Η Ιρλανδία υπάγεται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και υπόκειται στον κανόνα για το χρέος.

               (12)Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, η κυβέρνηση αναμένει επιδείνωση του ονομαστικού ισοζυγίου από πλεόνασμα 0,4 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 7,4 % του ΑΕΠ το 2020. Το έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί σε 4,1 % του ΑΕΠ το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ, μετά τη μείωσή του στο 58,8 % του ΑΕΠ το 2019, αναμένεται να αυξηθεί στο 69,1 % το 2020 σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από τη μεγάλη αβεβαιότητα που προκαλεί η πανδημία COVID-19.

               (13)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19, και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, η Ιρλανδία έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της ικανότητας του οικείου συστήματος υγείας, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα ανήλθαν σε περίπου 2,0 % του ΑΕΠ. Τα μέτρα περιλαμβάνουν στήριξη της απασχόλησης και των ανέργων για περίοδο δώδεκα εβδομάδων (περίπου 1,4 % του ΑΕΠ) και πρόσθετες δαπάνες για τη βελτίωση της ικανότητας και της προσβασιμότητας του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης (περίπου 0,6 % του ΑΕΠ). Επιπλέον, η Ιρλανδία ανακοίνωσε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν άμεση δημοσιονομική επίπτωση, θα συμβάλουν στη στήριξη της ρευστότητας των επιχειρήσεων και τα οποία εκτιμώνται από το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 σε περίπου 5,0 % του ΑΕΠ. Τα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνουν την εγγύηση πιστώσεων και διάφορα καθεστώτα χορήγησης δανείων, την αναστολή των πληρωμών τόκων και προστίμων για την καθυστέρηση ορισμένων πληρωμών από τους εργοδότες, την αναστολή της αναγκαστικής είσπραξης οφειλών  και τη διακοπή των πληρωμών για διάστημα έως και τριών μηνών όσον αφορά τα επιχειρηματικά δάνεια. Στις 2 Μαΐου 2020, η κυβέρνηση ανακοίνωσε νέα δέσμη μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων με τη μορφή χρηματοδότησης χρέους και επενδύσεων μετοχικού κεφαλαίου, ύψους περίπου 2 % του ΑΕΠ, τα οποία δεν είχαν ενσωματωθεί στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 ή στις προβλέψεις της Επιτροπής. Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε η Ιρλανδία συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συντονισμένη οικονομική απάντηση στην έξαρση της νόσου COVID-19. Η πλήρης εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, και στη συνέχεια η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών προς την επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (14)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και αμετάβλητες πολιτικές, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης της Ιρλανδίας θα είναι -5,6 % του ΑΕΠ το 2020 και -2,9 % το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να ανέλθει στο 66,4 % του ΑΕΠ το 2020 και στο 66,7 % το 2021.

               (15)Στις 20 Μαΐου 2020, η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης λόγω της αναμενόμενης υπέρβασης από την Ιρλανδία του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτει ότι το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/1997, δεν πληρούται.

               (16)Η πανδημία COVID-19 έπληξε σε μεγάλο βαθμό την Ιρλανδία το πρώτο εξάμηνο του 2020, θέτοντας το σύστημα υγείας υπό ασφυκτική πίεση. Η Ιρλανδία θέσπισε επείγοντα μέτρα για την ενίσχυση του συστήματος υγείας, καθώς και περιοριστικά μέτρα για την ανάσχεση της πανδημίας, τα οποία περιόρισαν σημαντικά την οικονομική δραστηριότητα σε ορισμένους τομείς. Επιπλέον, η κυβέρνηση θέσπισε ευρύ φάσμα οικονομικών μέτρων για τον μετριασμό, στο μέτρο του δυνατού, των επιπτώσεων της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν προγράμματα επιδότησης μισθών για την προστασία των θέσεων εργασίας, επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας, προσωρινή απαγόρευση της αύξησης των ενοικίων και των εξώσεων, καθώς και μέτρα στήριξης της ρευστότητας και των πιστώσεων για τις επιχειρήσεις. Μολονότι τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στον περιορισμό των οικονομικών κλυδωνισμών που προκάλεσε η πανδημία, ο κίνδυνος σημαντικής μείωσης της παραγωγής, πτωχεύσεων και οικονομικής αφερεγγυότητας, καθώς και αύξησης της ανεργίας και του ποσοστού του πληθυσμού που αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας, παραμένει υψηλός.

               (17)Πριν από την πανδημία COVID-19, τα νοσοκομεία λειτουργούσαν ήδη με σχεδόν πλήρη δυναμικότητα, ενώ το ποσοστό πληρότητας των κλινών αυξημένης φροντίδας ήταν μεταξύ των υψηλότερων στις χώρες του ΟΟΣΑ. Αυτό οφειλόταν κυρίως στην έλλειψη καθολικής πρόσβασης σε πρωτοβάθμια περίθαλψη και στη σημαντική εξάρτηση από τη νοσοκομειακή περίθαλψη. Οι δυσκολίες όσον αφορά την πρόσληψη και τη διατήρηση του προσωπικού είχαν οδηγήσει σε έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού σε ορισμένες περιφέρειες και νοσοκομεία. Οι υπηρεσίες μακροχρόνιας κατ’ οίκον φροντίδας δεν ανταποκρίνονταν στις ανάγκες, ούτε υπήρχε το κατάλληλο νομικό πλαίσιο, ενώ παρέχονταν κίνητρα για την προσφυγή σε ιδρυματικού τύπου περίθαλψη. Η πίεση που ασκήθηκε στο σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης λόγω της πανδημίας COVID-19 ήταν πρωτοφανής. Ελήφθησαν εγκαίρως έκτακτα μέτρα για την αύξηση της δυναμικότητας των νοσοκομείων και την προσωρινή παροχή καθολικής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Ωστόσο, μεσοπρόθεσμα, η Ιρλανδία εξακολουθεί να πρέπει να αντιμετωπίσει τους διαρθρωτικούς περιορισμούς του συστήματος υγείας από την άποψη της αποτελεσματικότητας, της ευελιξίας, της ανθεκτικότητας και της προσβασιμότητας. Η φιλόδοξη μεταρρύθμιση Sláintecare προσβλέπει σ’ ένα βιώσιμο σύστημα υγείας, προσβάσιμο σε όλους. Ωστόσο, τα σχέδια για την υλοποίησή του παραμένουν ασαφή. Ο καθορισμός σαφών οροσήμων και προθεσμιών και ενός σταθερού πλαισίου παρακολούθησης μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη υλοποίηση της καθολικής κάλυψης. Η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων στον τομέα της μακροχρόνιας περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένων νέων μεθόδων εργασίας στην κοινότητα μέσω της στήριξης της κατ’ οίκον περίθαλψης και της αναδιοργάνωσης των νοσηλευτικών πόρων, θα μπορούσε να απαιτήσει απογραφή των υφιστάμενων υποδομών, προβλέψεις για τη μελλοντική αύξηση της ζήτησης, και ανάλογη ανάλυση των ελλείψεων, καθώς και σχέδιο υλοποίησης.

               (18)Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της Επιτροπής, η ανεργία αναμένεται να ανέλθει στο 7,4 % το 2020 και να υποχωρήσει στο 7 % το 2021. Η κυβέρνηση προσέφυγε επανειλημμένως σε μέτρα στήριξης του εισοδήματος και της απασχόλησης για την αντιμετώπιση της πανδημίας, και κυρίως σε προγράμματα μειωμένου ωραρίου εργασίας, η ταχεία υλοποίηση των οποίων θα πρέπει να συνεχιστεί και να ενισχυθεί. Ο σχετικά υψηλός αριθμός των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας απαιτεί περαιτέρω προσπάθειες για την προώθηση εξατομικευμένων στρατηγικών ενεργοποίησης. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ιρλανδία όσον αφορά τη φτώχεια, την ποιότητα και τη στήριξη της απασχόλησης, μεταξύ άλλων για τα άτομα με αναπηρία, παραμένουν και είναι πιθανό να επιδεινωθούν από την πανδημία. Σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, το τρέχον πλαίσιο απαιτεί να συνεχιστούν οι προσπάθειες για αναβάθμιση των δεξιοτήτων και επανειδίκευση προκειμένου να καλυφθούν οι μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και να προετοιμαστεί το εργατικό δυναμικό για την κλιματική και ενεργειακή μετάβαση και τη μετάβαση στην κυκλική οικονομία. Ελλείψεις δεξιοτήτων εντοπίστηκαν στον τομέα της στέγασης, αναμένεται όμως να προκύψουν και άλλες καθώς θα προχωρά η μετάβαση. Στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19, είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι η ψηφιοποίηση της εκπαίδευσης και της εργασίας δεν θα οξύνει τις εκπαιδευτικές και κοινωνικές ανισότητες.

               (19)Η κυβέρνηση έχει εφαρμόσει διάφορα μέτρα για τη στήριξη της προσφοράς κατοικιών, τα οποία συνέβαλαν στην αύξηση κατά περίπου 40 % του ετήσιου αριθμού αποπερατώσεων κατοικιών στη διάρκεια δύο ετών έως τον Σεπτέμβριο 2019. Σε συνδυασμό με αποτελεσματικά μακροοικονομικά εργαλεία, τα μέτρα αυτά φαίνεται ότι βοήθησαν να περιοριστεί η αύξηση των τιμών των κατοικιών. Ωστόσο, ο ρυθμός αποπεράτωσης νέων κατοικιών εξακολουθεί να υπολείπεται της ζήτησης. Η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή στέγη αποτελεί πρόβλημα για πολλά νοικοκυριά και ο πληθωρισμός των ενοικίων παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Η βελτίωση των υποδομών, σε συνδυασμό με τον χωροταξικό σχεδιασμό, θα μπορούσαν να αποτελέσουν κρίσιμο καταλύτη για τη βελτίωση της προσφοράς κατοικιών. Επιπλέον, η κάλυψη των διοικητικών κενών στο θέμα της εισφοράς για τα μη οικοδομημένα οικόπεδα θα μπορούσε τελικά να συμβάλει στη βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας των κατοικιών μεσοπρόθεσμα. Η μειωμένη προσφορά κοινωνικών κατοικιών  εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για την προώθηση της ένταξης, κυρίως των πλέον ευάλωτων ατόμων. Πρόσφατα μέτρα έχουν επιταχύνει την παράδοση κοινωνικών κατοικιών, αλλά τον Δεκέμβριο 2019 περίπου 68 700 νοικοκυριά στην Ιρλανδία εξακολουθούσαν να είναι σε λίστες αναμονής για κοινωνική στέγη.  Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την κάλυψη των αναγκών των νοικοκυριών που είναι ήδη στη λίστα αναμονής αλλά και εκείνων που είναι πιθανόν να προστεθούν. Από τους περίπου 10 000 άστεγους που είναι καταγεγραμμένοι στην Ιρλανδία, 3 500 είναι παιδιά. Το γεγονός αυτό προκαλεί ανησυχίες σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους όξυνσης των ανισοτήτων, εδραίωσης της φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Οι μονογονεϊκές οικογένειες με παιδιά συγκαταλέγονται στις ομάδες που πλήττονται περισσότερο από την έλλειψη στέγης. Εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές διαφορές σε περιφερειακό και αστικό επίπεδο, δεδομένου ότι το 69 % του συνόλου των άστεγων ενηλίκων  συγκεντρώνεται στην ευρύτερη περιοχή του Δουβλίνου.

               (20)Το εγχώριο τραπεζικό σύστημα αποτελεί σημαντική πηγή ρευστότητας για τις ιρλανδικές επιχειρήσεις. Η έγκαιρη πρόσβαση σε δάνεια μπορεί να αποτελέσει πρόκληση για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και για τις επιχειρήσεις χωρίς εξασφάλιση ή υφιστάμενη σχέση με δανειστή. Επιπλέον, η πρόσβαση των ΜΜΕ στον τραπεζικό δανεισμό ήταν μέχρι πρότινος περιορισμένη λόγω των υψηλών επιτοκίων. Οι ιρλανδικές αρχές και οι τράπεζες έχουν θεσπίσει μια σειρά μέτρων για την άμβλυνση των οικονομικών δυσχερειών που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Είναι σημαντικό τα μέτρα αυτά να εξασφαλίζουν την απαιτούμενη ρευστότητα  και να ευνοούν βιώσιμες λύσεις αναδιάρθρωσης για τους δανειολήπτες των οποίων οι οικονομικές δυσκολίες συνδέονται αυστηρά με την πανδημία και που, ως εκ τούτου, αναμένεται να επανακτήσουν τη βιωσιμότητά τους μετά τη μεταβατική περίοδο,. Μόνο μια ισορροπημένη προσέγγιση μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά να υπερβούν τις προσωρινές δυσκολίες χωρίς να υπονομευθεί η κερδοφορία (ήδη χαμηλή) και η πρόοδος έχει αρχίσει να εμφανίζεται τα τελευταία χρόνια στην Ιρλανδία όσον αφορά τη βελτίωση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας του τραπεζικού τομέα. Κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής των μέτρων αυτών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα.

               (21)Για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Για την επανεκκίνηση της οικονομίας της Ιρλανδίας θα πρέπει να επιτευχθεί πρόοδος όσον αφορά τις φιλόδοξες επενδύσεις της στον τομέα του περιβάλλοντος, του κλίματος, της ενέργειας και των υποδομών. Η Ιρλανδία σημειώνει μέχρι στιγμής υστέρηση όσον αφορά την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τις μεταφορές και τα κτήρια είναι υψηλές και εξακολουθούν να παρουσιάζουν ανοδική τάση. Η Ιρλανδία  δεν θα μπορέσει να επιτύχει τους στόχους του 2020 για την ενεργειακή απόδοση και την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Η Ιρλανδία εξαρτάται από τις εισαγωγές ενέργειας και συγκαταλέγεται στα κράτη μέλη με τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που θα μπορούσε να έχει αρνητικό αντίκτυπο τόσο στο περιβάλλον όσο και στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Για να μετατραπεί η Ιρλανδία σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία, θα απαιτηθούν σημαντικές ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις επί παρατεταμένο χρονικό διάστημα στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, των υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας, της ενεργειακής απόδοσης και των βιώσιμων μεταφορών, μεταξύ άλλων. Το σχέδιο δράσης για το κλίμα αποτελεί αξιόπιστη πρωτοβουλία για την αναστροφή της πορείας των εκπομπών. Για να μετατραπούν τα φιλόδοξα σχέδια σε απτά αποτελέσματα θα απαιτηθεί αποτελεσματική και διαρκής εφαρμογή των πολιτικών και των μέτρων της. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2021-2027 θα μπορούσε να βοηθήσει την Ιρλανδία να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στην περιοχή που καλύπτεται από το παράρτημα Δ της έκθεσης χώρας. Με τον τρόπο αυτό η Ιρλανδία θα μπορέσει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν καλύτερα το εν λόγω ταμείο.

               (22)Οι προσπάθειες της Ιρλανδίας για τη μείωση του χάσματος παραγωγικότητας μεταξύ των εξωτερικών και των εγχώριων τομέων της εξακολουθούν να είναι χρονοβόρες. Θετικό στοιχείο αποτελεί η άμεση στήριξη μέσω του Disruptive Technologies Innovation Fund (Ταμείου Καινοτομίας Ανατρεπτικών Τεχνολογιών) για τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων και δημόσιων ερευνητικών κέντρων, για παράδειγμα μέσω συνεργατικών έργων μεταξύ της βιομηχανίας —συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ— και ερευνητικών φορέων. Μολονότι στην Ιρλανδία το επίπεδο δημόσιας στήριξης προς τις επιχειρήσεις είναι σχετικά υψηλό, η στήριξη αυτή παρέχεται μέσω καθεστώτος πίστωσης φόρου για την έρευνα και την ανάπτυξη, το οποίο τείνει να ευνοεί τις μεγαλύτερες, ξένες επιχειρήσεις και έχει περιορισμένο αντίκτυπο στη βελτίωση της παραγωγικότητας των τοπικών ιρλανδικών επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο που θεσπίστηκε για τις μελλοντικές θέσεις εργασίας (Future Jobs Ireland 2019) προσδιορίζονται τα βασικά μέτρα που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των αδυναμιών της εγχώριας οικονομίας, και ειδικότερα οι πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της παραγωγικότητας των εγχώριων επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ. Έχει μεγάλη σημασία να εφαρμοστούν  τα μέτρα αυτά με αποτελεσματικό τρόπο. Η κρίση  έφερε επίσης στο προσκήνιο τις ανάγκες ψηφιοποίησης των ΜΜΕ, ιδίως όσον αφορά τις λύσεις τηλεργασίας, την κατάρτιση των εργαζομένων και την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο. Οι ψηφιακές υποδομές είναι ουσιαστικής σημασίας για την αύξηση της παραγωγικότητας των ΜΜΕ και την προώθηση της επιχειρηματικότητας. Υπερταχέα ευρυζωνικά δίκτυα είναι διαθέσιμα μόνο στο 5 % των αγροτικών περιοχών, ποσοστό κατά πολύ μικρότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ που είναι 29 %, και η Ιρλανδία είναι επίσης μία από τις ακριβότερες χώρες της ΕΕ για τις σταθερές ευρυζωνικές επικοινωνίες. Δεδομένου ότι έχει ήδη υπογραφεί σύμβαση για μεγάλο δημόσιο επενδυτικό έργο στο πλαίσιο του εθνικού σχεδίου για την ευρυζωνικότητα («National Broadband Plan»), προκειμένου να καλυφθούν οι ελλείψεις στις υποδομές, είναι σημαντικό να παρακολουθείται στενά και να διασφαλιστεί η έγκαιρη υλοποίηση του εν λόγω υπερταχέος ευρυζωνικού δικτύου που χρηματοδοτείται από δημόσιους πόρους, ιδίως στις αγροτικές περιοχές.

               (23)Η αντιμετώπιση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού είναι καίριας σημασίας για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της δικαιοσύνης των φορολογικών συστημάτων, όπως αναγνωρίζεται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ του 2020. Οι δευτερογενείς επιπτώσεις των στρατηγικών επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού μεταξύ των κρατών μελών απαιτούν συντονισμένη δράση των εθνικών πολιτικών για να συμπληρωθεί η ενωσιακή νομοθεσία. Η Ιρλανδία έχει λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση πρακτικών επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού με την εφαρμογή διεθνών και ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών που είχαν συμφωνηθεί προηγουμένως και με τη λήψη ορισμένων πρόσθετων μέτρων σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, τα υψηλά επίπεδα των πληρωμών δικαιωμάτων και μερισμάτων ως ποσοστού του ΑΕΠ υποδηλώνουν ότι οι ιρλανδικοί φορολογικοί κανόνες χρησιμοποιούνται από επιχειρήσεις που επιδίδονται σε επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό, και η αποτελεσματικότητα των εθνικών μέτρων θα πρέπει να αξιολογηθεί. Η διεύρυνση της φορολογικής βάσης θα καταστήσει τα έσοδα ανθεκτικότερα στις οικονομικές διακυμάνσεις και στους ιδιοσυγκρασιακούς κλυδωνισμούς και θα ενισχύσει τη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών. Η υψηλή συγκέντρωση εταιρικών φόρων, όπου οι δέκα κορυφαίες επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν το 45 % των εταιρικών φόρων, η αστάθεια των φόρων αυτών και ο ενδεχομένως μεταβατικός χαρακτήρας τους, καθώς και το αυξανόμενο μερίδιό τους στα συνολικά φορολογικά έσοδα (ρεκόρ 18,7 % το 2018) υπογραμμίζουν τους κινδύνους που ενέχει η υπερβολική εξάρτηση από τα εν λόγω έσοδα για τη χρηματοδότηση μόνιμων τρεχουσών δαπανών.

               (24)Παρά τις προσπάθειές της να ενισχύσει το πλαίσιο αναφοράς για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η Ιρλανδία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει κινδύνους λόγω του διεθνούς προσανατολισμού της οικονομίας της, ο οποίος συνεπάγεται σημαντική εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων και την παρουσία περίπλοκων νομικών δομών με αλλοδαπούς χορηγούς. Η αξιολόγηση των κινδύνων σε εθνικό επίπεδο επανεξετάζεται επί του παρόντος ώστε να ληφθεί καλύτερα υπόψη ο πραγματικός κίνδυνος στον οποίο εκτίθενται οι επαγγελματίες που εμπλέκονται στην παροχή υπηρεσιών σε επιχειρήσεις και καταπιστεύματα (trusts). Η ανεπαρκής εκτίμηση του κινδύνου στον οποίο εκτίθενται οι επαγγελματίες αυτοί έχει ως αποτέλεσμα την περιορισμένη αναφορά ύποπτων συναλλαγών. Η ένταση της εποπτείας είναι ανεπαρκής για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων και δεν βασίζεται σε μια προσέγγιση βάσει κινδύνου, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται η αποτελεσματικότητα του πλαισίου για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Έχει συσταθεί  εθνικό μητρώο πραγματικών δικαιούχων  για τις επιχειρήσεις, με σκοπό τον περιορισμό του απορρήτου και τον εντοπισμό των πραγματικών δικαιούχων. Η ποιότητα των παρεχόμενων πληροφοριών και η αποτελεσματικότητα του μητρώου πρέπει να παρακολουθούνται διαχρονικά.

               (25)Ενώ οι παρούσες συστάσεις επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019, κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων έως και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι εν λόγω συστάσεις εξακολουθούν να ισχύουν και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Το ίδιο ισχύει και για τις συστάσεις που αφορούν οικονομικές πολιτικές σχετικές με επενδύσεις. Αυτές οι τελευταίες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα μέτρα άμβλυνσης της τρέχουσας κρίσης και τις στρατηγικές εξόδου από αυτήν..

               (26)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα κράτη μέλη έχουν συνεκτιμήσει, στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των κατωτέρω συστάσεων, η Ιρλανδία θα συμβάλει στην πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

               (27)Ο στενός συντονισμός μεταξύ των οικονομιών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης έχει καθοριστική σημασία για να επιτευχθεί ταχεία ανάκαμψη από τις οικονομικές επιπτώσεις της COVID-19. Ως κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ —και λαμβανομένων υπόψη των πολιτικών κατευθύνσεων της Ευρωομάδας— η Ιρλανδία θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι πολιτικές της εξακολουθούν να συνάδουν με τις συστάσεις για τη ζώνη του ευρώ και παραμένουν συντονισμένες με εκείνες των άλλων κρατών μελών της ζώνης του ευρώ.

               (28)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2020, η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Ιρλανδίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2020 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας για το 2020 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2020, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί στην Ιρλανδία τα προηγούμενα έτη. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Ιρλανδία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (29)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το Πρόγραμμα Σταθερότητας του 2020 και η γνώμη του
                  8
                αποτυπώνεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω.

               (30)Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της εν λόγω αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Στις παρούσες συστάσεις λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη αντιμετώπισης της πανδημίας και διευκόλυνσης της οικονομικής ανάκαμψης ως πρώτο απαραίτητο βήμα για να καταστεί δυνατή η προσαρμογή των ανισορροπιών. Οι συστάσεις που αφορούν άμεσα την αντιμετώπιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών οι οποίες εντοπίστηκαν από την Επιτροπή βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις 1, 2 και 4,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στην Ιρλανδία να αναλάβει δράση το 2020 και το 2021 προκειμένου:

               1.να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής,  για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, τη βιωσιμότητα της οικονομίας και, ακολούθως, τη στήριξη της  ανάκαμψης· όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων· να βελτιώσει την προσβασιμότητα του συστήματος υγείας και να ενισχύσει την ανθεκτικότητά του, μεταξύ άλλων με την ανταπόκριση στις ανάγκες του εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας και τη διασφάλιση της πρωτοβάθμιας περίθαλψης με καθολική κάλυψη·

               2.να στηρίξει την απασχόληση με την ανάπτυξη δεξιοτήτων· να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο ψηφιακού χάσματος, μεταξύ άλλων στον τομέα της εκπαίδευσης· να αυξήσει την παροχή κοινωνικής και οικονομικά προσιτής στέγης·

               3.να συνεχίσει να παρέχει στήριξη στις επιχειρήσεις, και ειδικότερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ιδίως μέσω μέτρων για τη διασφάλιση της ρευστότητάς τους· να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης· να εστιάσει τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως όσον αφορά την καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας, τις βιώσιμες δημόσιες μεταφορές, την ύδρευση και επεξεργασία των λυμάτων, την έρευνα και την καινοτομία και την ψηφιακή υποδομή·

               4.να διευρύνει τη φορολογική βάση· να εντείνει τη δράση για την αντιμετώπιση των χαρακτηριστικών του φορολογικού συστήματος που διευκολύνουν τον επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό, μεταξύ άλλων στις εξερχόμενες πληρωμές· να διασφαλίσει την αποτελεσματική εποπτεία και επιβολή του πλαισίου αναφοράς για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες όσον αφορά τους επαγγελματίες που παρέχουν υπηρεσίες σε καταπιστεύματα και επιχειρήσεις.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 506 final.

                     (4)

                        ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 117.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης του COVID-19 (Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5), και κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

                     (8)

                        Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.