Avis juridique important

|

32003H0555

Σύσταση του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2003, για τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών και της κοινότητας (για την περίοδο 2003-2005)

Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 195 της 01/08/2003 σ. 0001 - 0054

Σύσταση του Συμβουλίουτης 26ης Ιουνίου 2003για τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών και της κοινότητας(για την περίοδο 2003-2005)(2003/555/EK)ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,Έχοντας υπόψη:τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 99 παράγραφος 2,τη σύσταση της Επιτροπής,τη συζήτηση που διεξήγαγε το Ευρωπαϊκό Συμβουλίου στις 19 και 20 Ιουνίου 2003,Εκτιμώντας ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα σχετικά με τη σύσταση της Επιτροπής,ΣΥΝΙΣΤΑ:ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>I. ΓΕΝΙΚΟΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ1. ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ - Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣΗ ΕΕ βρίσκεται σήμερα σε μια κρίσιμη καμπή της ιστορίας της. Μετά την επιτυχή εισαγωγή των χαρτονομισμάτων και κερμάτων ευρώ, η ΕΕ είναι τώρα στα πρόθυρα μιας ιστορικής διεύρυνσης που θα οδηγήσει σε μια ένωση 25 κρατών μελών και θα δημιουργήσει μια ισχυρή οικονομική οντότητα 450 εκατομμυρίων και πλέον κατοίκων. Την ίδια στιγμή, επικρατεί στην παγκόσμια οικονομία για πολλά θέματα αβεβαιότητα, η οποία αναμφισβήτητα επιδεινώνει τις βραχυπρόθεσμες αλλά πιθανώς και τις μεσοπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές.Η ΕΕ έθεσε στη Λισσαβόνα ένα νέο στρατηγικό στόχο για την τρέχουσα δεκαετία: "να καταστεί η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο, ικανή για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή". Το σημερινό παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον ενισχύει την ανάγκη για ταχεία εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Για την επιτυχή εφαρμογή αυτής της στρατηγικής, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ανάληψη συντονισμένων και συγκροτημένων πολιτικών πρωτοβουλιών σε ένα ευρύ φάσμα οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών τομέων. Στους παρόντες γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών, ενώ λαμβάνονται υπόψη οι βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις, δίδεται έμφαση στη συμβολή που μπορούν να έχουν οι οικονομικές πολιτικές κατά τη διάρκεια των τριών επόμενων ετών στην ατζέντα της Λισσαβόνας. Ευθυγραμμιζόμενοι με τις διατάξεις για την απλούστευση των διαδικασιών και τα συμπεράσματα του εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των Βρυξελλών, οι γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών (ΓΠΟΠ) εστιάζονται στα βασικά ζητήματα και τις βασικές προτεραιότητες οικονομικής πολιτικής για τα τρία επόμενα έτη. Βρίσκονται στον πυρήνα της προσπάθειας συντονισμού των πολιτικών, η οποία αποτελεί το υπόβαθρο για την οικονομική διακυβέρνηση στην ΕΕ και στα κράτη μέλη. Στους προσανατολισμούς αυτούς, η ΕΕ αναγνωρίζει ότι υπάρχει επιτακτική ανάγκη να διασφαλιστεί μια πιο ταχύρυθμη και βιώσιμη ανάπτυξη και παράλληλα υπογραμμίζει την αποφασιστικότητά της να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την επίτευξη αυτού του στόχου. Απαραίτητη προϋπόθεση για να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη βελτίωση της οικονομικής ευημερίας είναι η ύπαρξη και εφαρμογή υγιών μακροοικονομικών συνθηκών και πολιτικών. Η ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και η αύξηση των επενδύσεων στη γνώση και στην καινοτομία, καθώς και η μεταρρύθμιση των συστημάτων απασχόλησης αποτελούν παράγοντες καθοριστικής σημασίας για την αύξηση της παραγωγικότητας και για τη δημιουργία νέων ευκαιριών ανάπτυξης. Η λειτουργία και η ανταγωνιστικότητα των αγορών εργασίας, προϊόντων και κεφαλαίων πρέπει να βελτιωθούν ώστε να καταστεί η οικονομία περισσότερο ευέλικτη και να αυξηθεί το αναπτυξιακό της δυναμικό. Επιβάλλεται επίσης να δοθεί όλη η απαραίτητη προσοχή στα ζητήματα της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας ώστε να διασφαλιστεί ότι οι καταβαλλόμενες προσπάθειες θα αποφέρουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα σε πιο μακροπρόθεσμη βάση.Εκτός από τους παρόντες γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών (ΓΠΟΠ), τα κράτη μέλη οφείλουν επίσης να εφαρμόσουν πλήρως τις γενικές κατευθύνσεις για την απασχόληση καθώς και τις σχετικές συστάσεις οι οποίες, σύμφωνα με το άρθρο 128 παράγραφος 2 της συνθήκης, πρέπει να συνάδουν με τους ΓΠΟΠ.Οι γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών στο μέρος Ι εφαρμόζονται σε όλα τα κράτη μέλη και στην Κοινότητα. Το μέρος Ι περιλαμβάνει επίσης ειδικό τμήμα για τη ζώνη ευρώ, όπου περιγράφονται οι προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η ζώνη αυτή. Στο πλαίσιο της καθοριζόμενης συνολικής στρατηγικής, οι βασικές προκλήσεις οικονομικής πολιτικής που αντιμετωπίζει το κάθε κράτος μέλος ενδέχεται να διαφέρουν μεταξύ τους λόγω των διαφορών που υφίστανται στις οικονομικές επιδόσεις, τις προοπτικές, τις δομές και τα θεσμικά όργανα των κρατών μελών. Στο μέρος ΙΙ του παρόντος κειμένου λαμβάνονται υπόψη οι διαφορές αυτές και παρουσιάζονται οι συστάσεις οικονομικής πολιτικής για κάθε χώρα. Παρότι τα νέα κράτη μέλη καλούνται να ασκήσουν τις οικονομικές πολιτικές τους σύμφωνα με αυτούς τους προσανατολισμούς, κατά την ενημέρωση των ΓΠΟΠ, που θα πραγματοποιηθεί το 2004, θα ληφθούν καλύτερα υπόψη η κατάσταση και οι ιδιαίτερες ανάγκες των υπό ένταξη χωρών.2. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΕΕΟ ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης υπολείπεται σημαντικά των προβλέψεων. Η αύξηση του ΑΕΠ παρέμεινε αναιμική το 2002 και οι βραχυπρόθεσμοι δείκτες υποδηλώνουν ότι η κατάσταση αυτή θα συνεχιστεί και κατά το 2003. Πέρα από τις πρόσφατες γεωπολιτικές εντάσεις και την ασθενή εξωτερική ζήτηση, η αδύναμη ανάπτυξη οφείλεται στην ανεπαρκή προσαρμοστικότητα στις κρίσεις. Η μειούμενη εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων και των καταναλωτών αντικατοπτρίζει αυτές τις αβεβαιότητες. Ωστόσο, η μείωση των τιμών του πετρελαίου, ο περιορισμός των γεωπολιτικών εντάσεων μετά το τέλος της στρατιωτικής σύγκρουσης στο Ιράκ, η ανάκαμψη στις χρηματοπιστωτικές αγορές και οι βελτιώσεις των χρηματοοικονομικών συνθηκών ενισχύουν τη βάση για μια αναπτυξιακή ανάκαμψη κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2003. Εντούτοις, ο ρυθμός ανάκαμψης πιθανόν να επηρεαστεί από την αυξανόμενη ακόμη ανεργία και από την ασταθή κατάσταση των εταιρειών του χρηματοπιστωτικού και άλλων τομέων.Η αύξηση της απασχόλησης συνεχίστηκε μέχρι τα τέλη του 2002, αλλά, δεδομένου ότι η κατάσταση στην αγορά εργασίας αντικατοπτρίζει τις οικονομικές εξελίξεις με κάποια χρονική υστέρηση, είναι πιθανή μια σχετική επιδείνωση των προοπτικών απασχόλησης κατά το 2003. Επί πλέον, οι μισθοί προσαρμόστηκαν καθυστερημένα στη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας.Ο γενικός πληθωρισμός ανήλθε πρόσφατα σε επίπεδο ελαφρώς ανώτερο του 2 %. Αν και με αργό ρυθμό, ο δομικός πληθωρισμός υποχωρεί συνεχώς από το δεύτερο εξάμηνο του 2002. Ως προς το θέμα αυτό, φαίνεται ότι οι υφιστάμενες ακαμψίες θα εξακολουθήσουν να αποτελούν εμπόδιο στην επιτάχυνση των προσαρμογών. Μελλοντικά, η επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης του εργατικού κόστους ανά μονάδα προϊόντος αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση του πληθωρισμού σε επίπεδα κατώτερα του 2 %.Στις συνθήκες αυτές είναι σημαντικό να εφαρμοσθούν οικονομικές πολιτικές που να εμπνέουν εμπιστοσύνη και οι οποίες έτσι, βραχυπρόθεσμα, θα συμβάλουν στη διαμόρφωση συνθηκών για ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης και δημιουργία θέσεων απασχόλησης και μεσοπρόθεσμα στην ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού. Για την αποτελεσματική στήριξη της εφαρμογής και παρακολούθησης των πολιτικών, απαιτούνται μακροοικονομικές στατιστικές και αναλυτικά εργαλεία εξαιρετικά υψηλής ποιότητας.2.1. Μακροοικονομικές πολιτικές προσανατολισμένες στην ανάπτυξη και τη σταθερότηταΟι μακροοικονομικές πολιτικές αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο για τη στήριξη της ανάπτυξης και της απασχόλησης και για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών. Πρέπει να ευνοούν την ισόρροπη ανάπτυξη και την πλήρη αξιοποίηση του υφιστάμενου αναπτυξιακού δυναμικού. Παράλληλα, οι μακροοικονομικές πολιτικές πρέπει να δημιουργήσουν τις απαραίτητες συνθήκες ώστε να διαμορφωθούν τα κατάλληλα επίπεδα αποταμίευσης και επενδύσεων. Όταν σχεδιάζουν τις μελλοντικές τους ενέργειες, οι επιχειρήσεις και οι ιδιώτες πρέπει να έχουν τη βεβαιότητα ότι η σταθερότητα των τιμών και τα υγιή δημόσια οικονομικά θα διατηρηθούν. Η διατήρηση υγιών μακροοικονομικών συνθηκών εξαρτάται από τις πολιτικές που ακολουθούν οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις καθώς και από την εξέλιξη των μισθών.Σύμφωνα με την εντολή που έχουν λάβει, οι νομισματικές αρχές θα πρέπει να μεριμνούν για τη σταθερότητα των τιμών. Σύμφωνα με τη συνθήκη, και χωρίς να θίγεται η επιδιωκόμενη σταθερότητα των τιμών, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) θα πρέπει να στηρίξει τις γενικές οικονομικές πολιτικές στην Κοινότητα.Οι δημοσιονομικές πολιτικές θα πρέπει να συνεχίσουν να εφαρμόζονται ως μέρος μιας μεσοπρόθεσμης σφαιρικής πολιτικής με αναπτυξιακό προσανατολισμό. Μέσω της δημοσιονομικής τους πολιτικής τα κράτη μέλη πρέπει να συμβάλουν στη σταθεροποίηση του προϊόντος σε μια υψηλότερη και διατηρήσιμη αναπτυξιακή τροχιά, επιτρέποντας την πλήρη και συμμετρική λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών καθ' όλη τη διάρκεια του κύκλου, αποφεύγοντας παράλληλα τα υπερβολικά ελλείμματα και εξασφαλίζοντας τη διαρθρωτική εξυγίανση με στόχο τους σχεδόν ισοσκελισμένους ή πλεονασματικούς προϋπολογισμούς, σε κυκλικά προσαρμοσμένους όρους. Προς το σκοπό αυτόν, θα πρέπει να ενισχυθεί ο συντονισμός των δημοσιονομικών πολιτικών, σύμφωνα με την έκθεση του Συμβουλίου της 7ης Μαρτίου 2003, την οποία υιοθέτησε το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.Όταν εξετάζεται το πως θα επιτευχθούν σχεδόν ισοσκελισμένοι ή πλεονασματικοί προϋπολογισμοί, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίδεται στις ειδικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε χώρα, προκειμένου ιδίως: i) να διασφαλίζεται η διατήρηση επαρκούς περιθωρίου ασφαλείας σε μόνιμη βάση συμπεριλαμβανομένης μιας πρόβλεψης ώστε να μπορούν να λειτουργήσουν πλήρως οι αυτόματοι σταθεροποιητές χωρίς να σημειωθεί υπέρβαση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ)· ii) να διασφαλίζεται μακροπρόθεσμα η δυνατότητα διατήρησης των δημοσίων οικονομικών, και iii) να διασφαλίζεται η συνοχή μεταξύ της εξέλιξης και ποιότητας των δημοσίων οικονομικών στα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης, και της επιταγής για σχεδόν ισοσκελισμένους ή πλεονασματικούς προϋπολογισμούς.Ειδικότερα, τα κράτη μέλη οφείλουν:1. να επιτύχουν ή να διατηρήσουν δημοσιονομική κατάσταση σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική καθ' όλη τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου· οι χώρες με ελλείμματα υπερβαίνοντα την απαίτηση περί σχεδόν ισοσκελισμένου ή πλεονασματικού προϋπολογισμού που προβλέπεται στο σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης πρέπει να βελτιώσουν την κυκλικά προσαρμοζόμενη δημοσιονομική τους κατάσταση· οι χώρες με υπερβολικά ελλείμματα θα πρέπει να προβούν στη διόρθωσή τους ευθυγραμμιζόμενες με το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης·2. εφόσον επιτύχουν το στόχο αυτό, τα κράτη μέλη οφείλουν να αποφύγουν την εφαρμογή κυκλικών πολιτικών που παρεμποδίζουν τη συμμετρική λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών στη διάρκεια του κύκλου, πράγμα ιδιαιτέρως σημαντικό όταν οι συνθήκες καθίστανται ευνοϊκές για την ανάπτυξη.Η εξέλιξη των μισθών πρέπει να συμβάλλει στη σταθεροποίηση των μακροοικονομικών συνθηκών και στην εφαρμογή συνδυασμού οικονομικών πολιτικών ευνοϊκότερου για την απασχόληση.Τα κράτη μέλη οφείλουν να προωθήσουν το κατάλληλο πλαίσιο για τις μισθολογικές διαπραγματεύσεις μεταξύ κοινωνικών εταίρων. Οφείλουν ιδίως:3. να διασφαλίσουν ότι οι αυξήσεις των ονομαστικών μισθών συμβιβάζονται με την επιδιωκόμενη σταθερότητα των τιμών και συναρτώνται με την αύξηση της παραγωγικότητας. Ειδικότερα, η εξέλιξη του εργατικού κόστους θα πρέπει να μείνει συγκρατημένη σε περίπτωση πιθανής κυκλικής ανάκαμψης της παραγωγικότητας ή προσωρινής ανόδου του πληθωρισμού. Αναμένεται ότι έτσι οι εταιρείες θα αυξήσουν τις επενδύσεις που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης. Να προωθηθεί ο μακροοικονομικός διάλογος σε ένα πλαίσιο μισθολογικών πολιτικών προσανατολισμένων στην παραγωγικότητα.2.2. Οικονομικές μεταρρυθμίσεις για να ενισχυθεί το αναπτυξιακό δυναμικό της ΕυρώπηςΟι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες για την ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της ΕΕ. Για να παραχθούν οι περισσότερες δυνατές συνεργίες, η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων αυτών πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πληρέστερη και πιο συντονισμένη. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές διευκολύνουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και την προσαρμοστικότητα στις κρίσεις, καθ' ότι εισάγουν μεγαλύτερη ευελιξία στην οικονομία. Επιπλέον, η ταυτόχρονη εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, και μάλιστα σε διάφορους τομείς, μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη και παράλληλα να οδηγήσει σε μείωση του κόστους προσαρμογής βραχυπροθέσμως με την αξιοποίηση των συνεργιών. Για παράδειγμα, η επιπλέον προσφορά εργασίας που προκαλείται από τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας μπορεί να απορροφηθεί ταχύτερα εάν, μέσω των μεταρρυθμίσεων στις αγορές προϊόντων και κεφαλαίων, δημιουργηθούν νέες ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις. Αντίστροφα, οι νέες ευκαιρίες που θα προκύψουν από τις μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων και κεφαλαίων θα μπορέσουν να αξιοποιηθούν μόνον εφόσον υπάρχει διαθέσιμο κατάλληλα εκπαιδευμένο και ειδικευμένο εργατικό δυναμικό.i) Προς την πλήρη απασχόληση: περισσότερες και καλύτερης ποιότητας θέσεις απασχόλησηςΟι ανθρώπινοι πόροι στην ΕΕ υποχρησιμοποιούνται σε μεγάλο βαθμό. Αυτό αποδεικνύεται από τα σχετικά χαμηλά ποσοστά απασχόλησης στην ΕΕ καθώς και από τη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας [το δεύτερο αυτό ζήτημα αναλύεται στο τμήμα 2.2 σημείο ii)]. Το γεγονός ότι το κατά κεφαλή ΑΕΠ είναι αισθητά χαμηλότερο σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής οφείλεται κυρίως στο ότι οι απασχολούμενοι είναι λιγότεροι -σε σχέση με το συνολικό πληθυσμό σε ηλικία εργασίας- και εργάζονται λιγότερες ώρες. Οι μεταρρυθμίσεις στις αγορές εργασίας που αυξάνουν την προσφορά εργασίας και καθιστούν ευκολότερη την προσαρμογή των αγορών εργασίας στις μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες έχουν συνεπώς μεγάλη σημασία για τις οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τέτοιες μεταρρυθμίσεις πρέπει να καταστήσουν την εργασία συμφέρουσα από οικονομική άποψη. Πολλοί ενθαρρύνονται στην πράξη να εγκαταλείψουν την αγορά εργασίας ή να παραμείνουν ανενεργοί, π.χ. μέσω σχετικά γενναιόδωρων ή ελάχιστα αυστηρών καθεστώτων κοινωνικών παροχών, ή μέσω της παροχής κινήτρων για πρόωρη συνταξιοδότηση. Όταν τα άτομα αυτά αναζητούν όντως μια θέση εργασίας, η προσπάθειά τους αυτή αποθαρρύνεται συχνά από τους υπερβολικά υψηλούς οριακούς φορολογικούς συντελεστές και από την προοπτική απώλειας κοινωνικών παροχών.Επιπλέον, η έλλειψη παιδικών σταθμών καθιστά δυσκολότερη την εργασία, ιδίως για τις γυναίκες. Ορισμένα από τα άτομα αυτά, ιδίως οι ανειδίκευτοι ή οι διαμένοντες στις φτωχότερες περιοχές, βρίσκονται αποκλεισμένα από την εργασία είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη, αφενός, να βελτιωθεί η ποιότητα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης [βλέπε σημείο ii)] και, αφετέρου, το επίπεδο των μισθών να αντικατοπτρίζει καλύτερα την παραγωγικότητα. Παράλληλα, οι υπερβολικά περιοριστικές ρυθμίσεις της αγοράς εργασίας ευνοούν τους ήδη εργαζόμενους, εις βάρος εκείνων που βρίσκονται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας, καθιστώντας υπερβολικά δαπανηρές τις νέες προσλήψεις για τις επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος της μακροχρόνιας ανεργίας. Αντίθετα, η ελάφρυνση των υπερβολικά περιοριστικών στοιχείων της νομοθεσίας για την προστασία της απασχόλησης, η βελτίωση των ρυθμίσεων και η πιο ευέλικτη οργάνωση της εργασίας- π.χ. παροχή περισσότερων ευκαιριών μερικής απασχόλησης για όσους το επιθυμούν και πιο ευέλικτα ωράρια εργασίας- κατάλληλα αντισταθμιζόμενες με την απαραίτητη προστασία των εργασιακών σχέσεων, θα διευκολύνουν την ενσωμάτωση των ατόμων αυτών στον ενεργό πληθυσμό και την πρόσληψή τους από τις επιχειρήσεις. Τα διάφορα εμπόδια και αντικίνητρα στην κινητικότητα της εργασίας -τόσο γεωγραφικής όσο και επαγγελματικής φύσης- δημιουργούν επίσης κωλύματα στην ομαλή λειτουργία της αγοράς εργασίας και επομένως πολλά μπορούν να γίνουν στο ζήτημα αυτό ώστε να υπάρχει καλύτερη αντιστοιχία μεταξύ των προτεινόμενων θέσεων απασχόλησης και των ενδιαφερομένων που θα μπορούσαν να καταλάβουν τις θέσεις αυτές. Στο πλαίσιο αυτό, η πραγματική ενσωμάτωση των εργαζομένων μεταναστών στην αγορά εργασίας θα είναι καίριας σημασίας.Η δημιουργία των προϋποθέσεων για πλήρη απασχόληση, καλύτερη ποιότητα και παραγωγικότητα της εργασίας, πιο αυξημένη συνοχή και για την ύπαρξη αγορών εργασίας χωρίς αποκλεισμούς είναι θεμελιώδους σημασίας στοιχεία της στρατηγικής της Λισσαβόνας και έχουν καταστεί οι γενικοί στόχοι της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση. Η καλύτερη χρήση των ανθρώπινων πόρων αποτελεί άξονα προτεραιότητας της στρατηγικής της Λισσαβόνας, αντικατοπτρίζεται δε στους στόχους που καθόρισαν οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ σχετικά με τα ποσοστά απασχόλησης του συνολικού πληθυσμού, των γυναικών και των μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένων, και στην έκκλησή τους να αυξηθεί κατά πέντε έτη η μέση πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης στην ΕΕ. Η υλοποίησή τους θα αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα προς το γενικό στόχο για ένα ποσοστό απασχόλησης ύψους 70 % έως το 2010. Η αύξηση των ποσοστών απασχόλησης θα συμβάλει ευθέως σε μια υψηλότερη ανάπτυξη. Οι στόχοι αυτοί είναι μέρος της παγιωμένης στρατηγικής τριών αξόνων για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών επιπτώσεων της δημογραφικής γήρανσης. Για την επίτευξη αυτών των στόχων πρέπει να καταπολεμηθούν τα βαθύτερα αίτια της υψηλής ανεργίας και του χαμηλού ποσοστού συμμετοχής του ενεργού πληθυσμού στην αγορά εργασίας στην ΕΕ. Στο ζήτημα αυτό είναι σημαντικό να αναληφθούν πρωτοβουλίες βελτίωσης των κινήτρων που σκοπό έχουν να καταστήσουν την εργασία συμφέρουσα από οικονομική άποψη, να διευκολύνουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας και να βελτιώσουν την αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς εργασίας.Στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεών τους με σκοπό την αύξηση της απασχόλησης, τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν αποφασιστικά όλες τις κατευθύνσεις για την απασχόληση (ΣΑ) καθώς και τις σχετικές συστάσεις για το κάθε κράτος μέλος, στις οποίες τα σχετικά με την απασχόληση ζητήματα εξετάζονται λεπτομερέστερα. Για να συμβάλλουν στην ενίσχυση του ευρωπαϊκού αναπτυξιακού δυναμικού και να αντιμετωπίσουν τις δημοσιονομικές επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης, τα κράτη μέλη οφείλουν κατά τα τρία προσεχή έτη:4. να βελτιώσουν τη συνδυασμένη επίδραση των συστημάτων φορολόγησης και παροχών, επί των κινήτρων για εργασία, να μειώσουν τους υπερβολικά υψηλούς οριακούς φορολογικούς συντελεστές προκειμένου να μειωθούν οι παγίδες φτώχειας και ανεργίας και να αυξηθεί η αποδοτικότητα του ανθρώπινου κεφαλαίου, και να μειώσουν τα φορολογικά και υπό μορφή παροχών αντικίνητρα που επιδρούν στην προσφορά και ζήτηση χαμηλά αμειβόμενης εργασίας. Επίσης, να βελτιώσουν το σχεδιασμό και την εφαρμογή των παροχών με σκοπό την ενθάρρυνση της ανάληψης εργασίας, να εξετάσουν τη διάρθρωση των ποσοστών επαναπασχόλησης, καθώς και το επίπεδο, τη διάρκεια ή/και τα κριτήρια επιλεξιμότητας για τις κοινωνικές παροχές, σύμφωνα με τις συστάσεις της ετήσιας έκθεσης της επιτροπής οικονομικής πολιτικής του 2003 σχετικά με τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα ένα προσήκον επίπεδο κοινωνικής προστασίας, και να εξασφαλίσουν την αποτελεσματικότητα της βοήθειας κατά την αναζήτηση εργασίας της οποίας απολαύουν οι δικαιούχοι κοινωνικών παροχών (βλέπε επίσης γενική κατεύθυνση για την απασχόληση σημείο 8)·5. να μεριμνήσουν ώστε στο πλαίσιο των μηχανισμών μισθολογικών διαπραγματεύσεων η αμοιβή να συνδέεται με την παραγωγικότητα, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές παραγωγικότητας ανάλογα με τις δεξιότητες και τις επικρατούσες συνθήκες στις τοπικές αγορές εργασίας·6. σεβόμενα μεν το ρόλο των κοινωνικών εταίρων σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές, να αναθεωρήσουν τους κανονισμούς που διέπουν την αγορά εργασίας, ιδίως καθιστώντας χαλαρότερη την υπερβολικά αυστηρή νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης και αντιμετωπίζοντας τις ρυθμίσεις που αφορούν τις συμβάσεις εργασίας, και τη νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης, και να προωθήσουν μια πιο ευπροσάρμοστη και καινοτόμο οργάνωση της εργασίας (βλέπε επίσης γενική κατεύθυνση για την απασχόληση σημείο 3).7. να προαγάγουν την κινητικότητα της απασχόλησης, τόσο από γεωγραφική (στο εσωτερικό των χωρών καθώς και από χώρα σε χώρα) όσο και από επαγγελματική άποψη, διευκολύνοντας ιδίως την αναγνώριση των δεξιοτήτων και τη μεταφορά των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης, καταργώντας τα εμπόδια στην κινητικότητα τα οποία συνδέονται με την αγορά στέγης, και ενθαρρύνοντας τη διά βίου μάθηση (βλέπε επίσης γενικές κατευθύνσεις για την απασχόληση σημεία 3 και 4)·8. να εφαρμόσουν αποτελεσματικές δραστικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, με ιδιαίτερη προσοχή στα άτομα που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες σ' αυτήν, βασιζόμενα σε σοβαρές μελέτες επιπτώσεων (βλέπε επίσης γενικές κατευθύνσεις για την απασχόληση σημεία 1 και 7).ii) Προς μια ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία που βασίζεται στη γνώση, με καλύτερης ποιότητας θέσεις εργασίας: αύξηση της παραγωγικότητας και του δυναμισμού των επιχειρήσεωνΗ ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της ΕΕ προϋποθέτει όχι μόνο τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, αλλά και υψηλότερη παραγωγικότητα της εργασίας καθώς και δυναμισμό των επιχειρήσεων. Σε συνθήκες που χαρακτηρίζονται από την προοδευτική μείωση του ενεργού πληθυσμού λόγω της δημογραφικής γήρανσης, η περαιτέρω αύξηση της παραγωγικότητας είναι πράγματι απαραίτητη για τη διατήρηση και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Η αύξηση της παραγωγικότητας καθιστά δυνατή την άνοδο των πραγματικών μισθών και τονώνει τις επενδύσεις· στον τομέα δε των δημοσίων υπηρεσιών, μειώνει την πίεση επί του κόστους και παρέχει υψηλότερο επίπεδο ποιότητας για ένα δεδομένο επίπεδο χρηματοδότησης. Απαραίτητες προϋποθέσεις για τη βελτίωση της παραγωγικότητας είναι να αξιοποιηθούν τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η εσωτερική αγορά, να γίνουν οικονομικά αποδοτικές επενδύσεις στις δεξιότητες, στη γνώση, στην καινοτομία και στις οργανωτικές αλλαγές καθώς και ευρύτερη χρήση των νέων τεχνολογιών. Ταυτόχρονα, απαιτείται να ενισχυθεί σημαντικά ο δυναμισμός των επιχειρήσεων ώστε να βελτιωθεί η ανταγωνιστική θέση των ευρωπαϊκών εταιρειών. Η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις προσπάθειες που θα καταβληθούν για περισσότερες και αποτελεσματικότερες επενδύσεις σε φυσικό κεφάλαιο (ενίσχυση της κεφαλαιακής έντασης) καθώς και τις επενδύσεις στη γνώση και στην καινοτομία. Η καταβολή προσπαθειών για να βελτιωθεί η ποιότητα της εργασίας και η συνολική ποιότητα του ανθρώπινων πόρων, μέσω των κατάλληλων επενδύσεων και μιας αποτελεσματικότερης κατάρτισης, θα συμβάλει στην αναβάθμιση του ανθρώπινου κεφαλαίου και στην αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας. Η χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση θα συμβάλει επίσης στην αύξηση της παραγωγικότητας και θα βελτιώσει τις ευκαιρίες για εξεύρεση εργασίας. Η ποιότητα των θέσεων εργασίας, καθώς και τα μέτρα για την αύξηση της προσφοράς εργασίας και την παράταση του επαγγελματικού βίου αναλύονται στις γενικές κατευθύνσεις για την απασχόληση.Τόσο ο δημόσιος όσο και ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων της Λισσαβόνας. Από την πλευρά τους, οι κυβερνήσεις μπορούν να συμβάλουν στην προσπάθεια αυτή με την όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση του δημόσιου χρήματος, αναπροσανατολίζοντας τις δημόσιες δαπάνες προς ευνοϊκές για την ανάπτυξη και οικονομικά αποδοτικές επενδύσεις σε φυσικό και ανθρώπινο κεφάλαιο και στη γνώση -στο πλαίσιο πάντοτε των συνολικών δημοσιονομικών περιορισμών- και επιδιώκοντας να αυξήσουν την επίδραση των κρατικών μέτρων στήριξης στις ιδιωτικές επενδύσεις. Ειδικότερα, οι επενδύσεις σε βασικές ευρωπαϊκές υποδομές, όπως είναι τα διευρωπαϊκά δίκτυα, αποτελούν υψηλή προτεραιότητα που πρέπει να αντιμετωπισθεί σε επίπεδο ΕΕ. Ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να διαδραματίσει πρωτεύοντα ρόλο σε αυτή την αύξηση των επενδύσεων. Για το λόγο αυτό πρέπει οι πολιτικές να αποσκοπούν κατά προτεραιότητα στη βελτίωση των διαρθρωτικών συνθηκών της οικονομίας ώστε να παρακινηθούν οι επιχειρήσεις να καινοτομήσουν, να επενδύσουν και να αναπτυχθούν. Αυτό προϋποθέτει ιδίως τόνωση του ανταγωνισμού στις αγορές προϊόντων και κεφαλαίων, εξασφάλιση ανταγωνισμού επί ίσοις όροις για τις επιχειρήσεις στην ΕΕ, προώθηση της επιχειρηματικότητας και διασφάλιση νομικού πλαισίου υψηλής ποιότητας, αύξηση της εμπιστοσύνης των επενδυτών και αποδοτικότητα των επενδύσεων που πραγματοποιούνται στους τομείς της γνώσης και της καινοτομίας.Όπως προκύπτει από πρόσφατες μελέτες, η εσωτερική αγορά διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο ζήτημα αυτό καθώς και στην ενοποίηση της αγοράς χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Ειδικότερα, πρέπει να αξιοποιηθεί το πεδίο της πλήρους απελευθέρωσης της αγοράς ώστε να τονωθεί η ανάπτυξη και η απασχόληση στον τομέα των υπηρεσιών. Η Επιτροπή παρουσίασε μια νέα και απλουστευμένη στρατηγική για την εσωτερική αγορά για την περίοδο 2003-2005 με νέες προτάσεις για την αξιοποίηση όλου του δυναμικού με σκοπό την ανάπτυξη, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανταγωνιστικότητα.Παράλληλα, η περαιτέρω διάδοση των γνώσεων και των καινοτομιών στα κράτη μέλη μπορεί να ενισχύσει μακροπρόθεσμα το ρυθμό ανάπτυξης της Ένωσης. Με την προοπτική αυτή, οι πολιτικές για μια καλύτερη ενσωμάτωση των καινοτομιών σε εθνικό επίπεδο αλλά και τα εκπαιδευτικά συστήματα μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο.Ειδικότερα, κατά τα τρία προσεχή έτη, τα κράτη μέλη οφείλουν:9. να τονώσουν τον ανταγωνισμό στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών, και ιδίως: i) βελτιώνοντας το ποσοστό ενσωμάτωσης των οδηγιών για την εσωτερική αγορά με βάση τους συμφωνηθέντες στόχους και καταργώντας τα εναπομένοντα εμπόδια (ιδίως εκείνα που δημιουργεί το φορολογικό σύστημα) στις διασυνοριακές συναλλαγές καθώς και τα εμπόδια εισόδου στις αγορές αγαθών και, κυρίως, υπηρεσιών· ii) μέσω του μεγαλύτερου ανοίγματος των δημοσίων συμβάσεων στον ανταγωνισμό· iii) εξασφαλίζοντας πραγματική ανεξαρτησία και παρέχοντας κατάλληλες εξουσίες και πόρους στις ρυθμιστικές αρχές και στις αρχές ανταγωνισμού· iv) συνεχίζοντας τις προσπάθειες για μείωση του συνολικού επιπέδου των κρατικών ενισχύσεων και για αναπροσανατολισμό των ενισχύσεων προς οριζόντιους στόχους κοινού κοινοτικού ενδιαφέροντος, κατευθύνοντάς τες δε στις εξακριβωμένες περιπτώσεις αδυναμιών της αγοράς, και ν) ενθαρρύνοντας την είσοδο νέων επιχειρήσεων στην αγορά και τον πραγματικό ανταγωνισμό στις βιομηχανίες δικτύου, επιδιώκοντας τη μεγαλύτερη διασύνδεση των εθνικών αγορών εντός της διευρυμένης ΕΕ και εξασφαλίζοντας την καθολικότητα, υψηλή ποιότητα και αποδοτικότητα των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος·10. να επιταχύνουν την ενοποίηση των κεφαλαιαγορών της ΕΕ, μέσω ιδίως της εφαρμογής του σχεδίου δράσης για τα επιχειρηματικά κεφάλαια μέχρι το 2003 και του σχεδίου δράσης για τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες μέχρι το 2005 (μέχρι το 2003 για τις αγορές κινητών αξιών)· να διασφαλίσουν τη συνεπή εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ και να καταργήσουν τα εμπόδια στα οποία προσκρούει η αποτελεσματική οργάνωση των συστημάτων εκκαθάρισης και διακανονισμού των διασυνοριακών συναλλαγών·11. να δημιουργήσουν περιβάλλον ευνοϊκό για την επιχειρηματικότητα και για τη σύσταση και ανάπτυξη ΜΜΕ μειώνοντας τις διοικητικές επιβαρύνσεις που επιβάλλονται στις επιχειρήσεις, απλουστεύοντας το σύστημα φορολόγησης των εταιρειών βελτιώνοντας και απλουστεύοντας το κανονιστικό περιβάλλον, ιδίως τους μηχανισμούς εισόδου και εξόδου, και βελτιώνοντας την πρόσβαση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στις χρηματοδοτικές υπηρεσίες, ιδίως στα επιχειρηματικά κεφάλαια·12. να αποφασίσουν και να εφαρμόσουν μέτρα για την ενίσχυση της διοίκησης των επιχειρήσεων σε εθνικό και σε κοινοτικό επίπεδο. Να βελτιώσουν επίσης τις ισχύουσες ρυθμίσεις σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα της διατομεακής και διασυνοριακής συνεργασίας στη χρηματοοικονομική εποπτεία και τη διαχείριση χρηματοοικονομικών κρίσεων·13. να προαγάγουν ενεργά τις επενδύσεις στον τομέα της γνώσης των νέων τεχνολογιών και της καινοτομίας και να επιτύχουν πρόοδο προς την επίτευξη του στόχου για συνολικές επενδύσεις σε Ε &  Α που να αντιπροσωπεύουν το 3 % του ΑΕΠ i) δημιουργώντας ένα πλαίσιο ευνοϊκό για την Ε &  Α και την καινοτομία με την περαιτέρω εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στις αγορές προϊόντων, κεφαλαίων και εργασίας· ii) αναπτύσσοντας το θεσμικό πλαίσιο και την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, ιδίως μέσω της καθιέρωσης ενός προσιτού και νομικά ασφαλούς κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας· iii) προωθώντας την επέκταση των δικτύων και τη μεταφορά γνώσεων μέσω των δεσμών μεταξύ της επιστήμης και της βιομηχανίας και της κινητικότητας των ερευνητών· iv) διευκολύνοντας την πρόσβαση και τη χρήση των ΤΠΕ στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης e-Europe 2005· v) διευκολύνοντας την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού δορυφορικού συστήματος πλοήγησης (GALILEO) και νi) βελτιώνοντας την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, μέσω ιδίως της διά βίου μάθησης και της εφαρμογής αποτελεσματικότερων ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας με σκοπό την πληρέστερη κάλυψη των συνεχώς μεταβαλλόμενων αναγκών της αγοράς όσον αφορά τις δεξιότητες του εργατικού δυναμικού, διασφαλίζοντας έτσι τη διατήρηση και την αναβάθμιση του ανθρωπίνου κεφαλαίου (βλέπε επίσης γενική κατεύθυνση για την απασχόληση σημείο 4)·14. να αυξήσουν τη συνεισφορά του δημόσιου τομέα στην ανάπτυξη: i) αναπροσανατολίζοντας -στο πλαίσιο πάντοτε των συνολικών δημοσιονομικών περιορισμών- τις δημόσιες δαπάνες προς ευνοϊκές για την ανάπτυξη και οικονομικά αποδοτικές επενδύσεις σε φυσικό και ανθρώπινο κεφάλαιο και στη γνώση· ii) ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα, ιδίως μέσω της καθιέρωσης μηχανισμών για την αξιολόγηση της συμβολής των δημοσίων δαπανών στην επίτευξη των εκάστοτε επιδιωκόμενων στόχων και μέσω του καλύτερου ελέγχου των δαπανών· iii) θεσπίζοντας το κατάλληλο πλαίσιο για πρωτοβουλίες συνεργασίας μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, με την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, την ανάθεση εργασιών σε τρίτους, την εξασφάλιση ανταγωνισμού στις δημόσιες συμβάσεις· iv) διασφαλίζοντας ότι η φορολογική διάρθρωση θα ενισχύει το αναπτυξιακό δυναμικό με την προώθηση της απασχόλησης και των επενδύσεων.2.3. Ενίσχυση του βιώσιμου χαρακτήρα της ανάπτυξηςΗ ανάπτυξη θα εξακολουθήσει να είναι βιώσιμη μόνο εάν δοθεί η δέουσα προσοχή στα ζητήματα της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και στη μεταξύ τους αλληλεξάρτηση. Όταν προτείνεται νέα νομοθεσία, θα αξιολογούνται οι πιθανές της επιπτώσεις και θα πραγματοποιείται ανάλυση κόστους-αποτελέσματος. Έτσι θα προσδιορίζονται και θα αξιολογούνται συστηματικά οι συνεργίες και οι αρνητικές συσχετίσεις μεταξύ οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών στόχων. Όπου υπάρχει σχετική δυνατότητα, θα πρέπει να προτιμώνται ευέλικτες, βασιζόμενες στην αγορά λύσεις που συμβάλλουν στην επίτευξη των περιβαλλοντικών και κοινωνικών στόχων.i) Οικονομική βιωσιμότητα: Διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικώνΗ δημογραφική γήρανση θέτει σημαντικές προκλήσεις. Η αύξηση των δεικτών ηλικιακής εξάρτησης θα ασκεί συνεχώς εντονότερες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά. Η άνοδος των δημοσίων δαπανών, ιδίως εκείνων που συνδέονται με τις συντάξεις και την υγειονομική περίθαλψη, θα πρέπει να στηριχθεί κυρίως σε έναν συνεχώς μειούμενο αριθμητικώς πληθυσμό σε ηλικία εργασίας. Στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια της Λισσαβόνας, της Στοκχόλμης και της Βαρκελώνης υπογραμμίσθηκε η ανάγκη για διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών. Για να αντιμετωπιστούν οι οικονομικές και δημοσιονομικές συνέπειες της γήρανσης του πληθυσμού, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης αποφάσισε την εφαρμογή στρατηγικής τριών αξόνων, στο πλαίσιο της οποίας η προτεραιότητα δίδεται στην αύξηση των ποσοστών απασχόλησης [βλέπε τμήμα 2.2 σημείο i)], στη μείωση του δημοσίου χρέους και στη μεταρρύθμιση των συνταξιοδοτικών συστημάτων και των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να εξετασθούν διεξοδικότερα οι συνέπειες που θα έχει η μετανάστευση.Τα προβλήματα της διατηρησιμότητας πρέπει οπωσδήποτε να ληφθούν υπόψη κατά την εκτίμηση των δημοσιονομικών θέσεων των κρατών μελών και κατά τα επόμενα έτη θα πρέπει συνεπώς να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στους δείκτες δημοσίου χρέους στο πλαίσιο της διαδικασίας δημοσιονομικής εποπτείας. Προκειμένου η μείωση του δημοσίου χρέους να αποτελέσει αξιόλογη συμβολή στην εξεύρεση των δημοσιονομικών πόρων που απαιτεί η δημογραφική γήρανση, έχει καίρια σημασία η επίτευξη του απαιτούμενου ισοσκελισμένου προϋπολογισμού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η δημιουργία πλεονασμάτων· τούτο θα πρέπει να αποτελέσει μέρος μιας στρατηγικής τριών αξόνων για την αντιμετώπιση των μακροπρόθεσμων δημοσιονομικών επιπτώσεων της δημογραφικής γήρανσης.Οι μεταρρυθμίσεις των συνταξιοδοτικών συστημάτων πρέπει να συνεχιστούν με αποφασιστικότητα, σύμφωνα με τους κοινούς γενικούς στόχους που συμφωνήθηκαν στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια του Γκέτεμποργκ και του Λάκεν. Οι σχετικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να αποσκοπούν στη διασφάλιση προσήκοντος επιπέδου συντάξεων, στην εξασφάλιση της χρηματοοικονομικής βιωσιμότητας των συνταξιοδοτικών συστημάτων και στον εκσυγχρονισμό των συστημάτων αυτών ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της οικονομίας, της κοινωνίας και των ατόμων. Στην κοινή έκθεση σχετικά με τις στρατηγικές των κρατών μελών στον τομέα των συντάξεων, για την οποία το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών (Μάρτιος 2003) εξέφρασε την ικανοποίησή του, υπογραμμίζεται ότι η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης χρηματοοικονομικής βιωσιμότητας δεν είναι μόνο σημαντική αυτή καθ' εαυτήν αλλά και απαραίτητη προϋπόθεση για την απρόσκοπτη χορήγηση συντάξεων στο μέλλον. Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πρέπει να διατηρηθεί η δυναμική των μεταρρυθμίσεων που αποσκοπούν στο να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα επαρκών συντάξεων, ακόμη και με την ανάληψη ευρύτερης εμβέλειας και πιο φιλόδοξων προσπαθειών. Για να αντιμετωπισθούν έγκαιρα οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης πρέπει να αξιοποιηθεί πλήρως το τρέχον περιθώριο, πριν οι προαναφερθείσες επιπτώσεις γίνουν πιο έντονα αισθητές.Ειδικότερα, κατά τα τρία προσεχή έτη, τα κράτη μέλη οφείλουν:15. να διασφαλίσουν την περαιτέρω μείωση των δεικτών δημοσίου χρέους· τα κράτη μέλη στα οποία ο δείκτης αυτός παραμένει ανώτερος της τιμής αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ οφείλουν πρωτίστως να διασφαλίσουν έναν ικανοποιητικό ρυθμό μείωσης του δημοσίου χρέους προς την προαναφερθείσα τιμή αναφοράς· από την πλευρά τους, τα υπόλοιπα κράτη μέλη πρέπει να επιτύχουν επαρκή μείωση του δείκτη δημοσίου χρέους ώστε η δημοσιονομική τους κατάσταση να ενισχυθεί περαιτέρω για να μπορεί να αντιμετωπίσει το κόστος της δημογραφικής γήρανσης, ιδίως την αύξηση των δαπανών για τους ηλικιωμένους·16. να σχεδιάσουν, να θεσπίσουν και να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τις μεταρρυθμίσεις των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Να ενθαρρύνουν την παράταση του εργάσιμου βίου και να αυξήσουν την πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης τροποποιώντας με οικονομική αποδοτικότητα τα κίνητρα που εξακολουθούν να ενυπάρχουν στα συνταξιοδοτικά τους συστήματα και στα συστήματα φορολόγησης και παροχών και τα οποία ενθαρρύνουν την πρόωρη αποχώρηση από την αγορά εργασίας, και περιορίζοντας την πρόσβαση στα καθεστώτα πρόωρης συνταξιοδότησης. Να καταστήσουν το συνταξιοδοτικό σύστημα καλύτερα προσαρμοσμένο στις αναμενόμενες δημογραφικές εξελίξεις και στην αναμενόμενη περαιτέρω αύξηση του προσδόκιμου ζωής, ιδίως με την καλύτερη σύνδεση μεταξύ παροχών και εισφορών. Να καθιερώσουν στοιχεία χρηματοδότησης και να βελτιώσουν ενδεχομένως την πρόσβαση στα επικουρικά συνταξιοδοτικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαιοποιητικών συστημάτων, και να διασφαλίσουν τη χορήγηση αυτών των παροχών μέσω των κατάλληλων κανονιστικών πλαισίων και της υγιούς διαχείρισης, ούτως ώστε τα ιδιωτικά και δημόσια κεφαλαιοποιητικά συστήματα να μπορούν να παρέχουν συντάξεις με την απαιτούμενη αποτελεσματικότητα, διαθεσιμότητα, δυνατότητα μεταφοράς και ασφάλεια, αυξάνοντας παράλληλα τη διαφάνεια μεταξύ εισφορών και παροχών. Να προσαρμόσουν τα συνταξιοδοτικά καθεστώτα σε πιο ευέλικτες μορφές απασχόλησης και επαγγελματικής σταδιοδρομίας καθώς και στις ανάγκες των ατόμων, προβλέποντας ιδίως τη δυνατότητα μεταφοράς των συνταξιοδοτικών παροχών, και να εξασφαλίσουν παράλληλα ότι τα συνταξιοδοτικά συστήματα θα τονώσουν την προσφορά εργασίας (βλέπε επίσης γενικές κατευθύνσεις για την απασχόληση σημεία 5 και 8).Η Κοινότητα θα πρέπει να εφαρμόσει όπως και τα κράτη μέλη αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία. Η πειθαρχία αυτή θα πρέπει να εφαρμοσθεί σε όλες τις κατηγορίες των δημοσιονομικών προοπτικών, με παράλληλο σεβασμό της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και τη βελτίωση της διαδικασίας του προϋπολογισμού.ii) Κοινωνική βιωσιμότητα: συμβολή στην οικονομική και κοινωνική συνοχήΗ στρατηγική της Λισσαβόνας θα στεφθεί από επιτυχία και θα τύχει της ευρείας και μόνιμης στήριξης για τις απαραίτητες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις μόνον εάν κατορθώσει να συμβάλει στη βελτίωση των ευκαιριών για όλους. Η εφαρμογή υγιών οικονομικών πολιτικών μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά στην οικονομική και κοινωνική συνοχή: πρώτον, δεδομένου ότι η απασχόληση αποτελεί την καλύτερη προστασία από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, η εφαρμογή υγιούς οικονομικής πολιτικής μπορεί να διευκολύνει τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, ιδίως για τους ανειδίκευτους ή για εκείνους που διαμένουν σε περιοχές με αναπτυξιακή υστέρηση· δεύτερον, η εφαρμογή της πολιτικής αυτής μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη και για υλοποίηση επενδύσεων διευκολύνοντας με τον τρόπο αυτό την κάλυψη της περιφερειακής υστέρησης (παρότι τα φτωχότερα κράτη μέλη καλύπτουν προοδευτικά την υστέρηση σε σχέση με τα υπόλοιπα, οι διαφορές οικονομικής ανάπτυξης παραμένουν και η διεύρυνση θα καταστήσει τις διαφορές αυτές πολύ μεγαλύτερες), και, τρίτον, να συμβάλει σε μια πιο παραγωγική οικονομία με κατάλληλες κοινωνικές συνθήκες και εφαρμογή της ίσης μεταχείρισης και η οποία, ως εκ τούτου, θα δημιουργεί πόρους για τις απαραίτητες συνοδευτικές πολιτικές στον κοινωνικό και εκπαιδευτικό τομέα καθώς και στον τομέα της περιφερειακής ανάπτυξης που θα διευκολύνουν τη μετατροπή της οικονομίας και θα μειώσουν τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Η προώθηση αγορών εργασίας χωρίς αποκλεισμούς, οι οποίες θα συμβάλλουν στη δημιουργία κοινωνικής ενότητας, εξετάζεται διεξοδικότερα στις γενικές κατευθύνσεις για την απασχόληση καθώς και στη διαδικασία για την κοινωνική ένταξη.Για να καλυφθεί η αναπτυξιακή υστέρηση και να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας, προαπαιτείται ένα υγιές πλαίσιο συνθηκών για τις δραστηριότητες του ιδιωτικού τομέα και τις επενδύσεις, δηλαδή μεταξύ άλλων ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις και προσήκουσα προσφορά συντελεστών παραγωγής, μεταξύ των οποίων εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και τεχνολογία. Η επιτυχής εφαρμογή των πολιτικών που εκτίθενται στα διάφορα τμήματα του παρόντος θα συμβάλει στη δημιουργία των συνθηκών αυτών. Ιδιαίτερα σημαντικά εν προκειμένω είναι τα μέτρα που θα βελτιώνουν τη λειτουργία της αγοράς εργασίας έτσι ώστε οι πραγματικοί μισθοί να αντικατοπτρίζουν δεόντως τις διαφορές παραγωγικότητας ανά τομείς δεξιοτήτων, αλλά και τις συνθήκες τις κρατούσες στις κατά τόπους αγορές εργασίας. Χρειάζονται επίσης στοχοθετημένες δράσεις ώστε να εξασφαλίζεται ότι θα υπάρχουν οι βασικές υποδομές σε προσήκουσα ποιότητα, ενώ θα βελτιώνονται και θα αναπροσανατολίζονται οι εκπαιδευτικές προσπάθειες και η διά βίου μάθηση, προς εξύψωση των επαγγελματικών προσόντων και της προσαρμοστικότητας του εργατικού δυναμικού.Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να υπομνησθεί ότι η ΕΕ συνεισφέρει σημαντικά στις επενδύσεις σε περιοχές που υστερούν, μέσω των διαρθρωτικών ταμείων και των ταμείων συνοχής, καθώς και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παράσχουν ικανοποιητικό επίπεδο δημοσίων επενδύσεων σε ευρύ φάσμα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, να προβούν δε σε μεταρρυθμίσεις προς βελτίωση των εκπαιδευτικών προτύπων και συνεχή ενθάρρυνση των επενδύσεων από επιχειρήσεις και άτομα.Ειδικότερα τα κράτη μέλη κατά τα επόμενα τρία χρόνια θα πρέπει:17. να εξασφαλίσουν ικανοποιητικό επίπεδο κοινωνικής προστασίας λαμβάνοντας συνάμα μέτρα για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού με σκοπό την επιδίωξη των γενικών στόχων της Λισσαβόνας ειδικότερα στον τομέα της απασχόλησης, ώστε να διαμορφωθεί μια αγορά εργασίας ανοικτή για όλους και να επιτευχθεί κοινωνική ενότητα για όλους (βλέπε επίσης κατευθυντήρια γραμμή 4)·18. να βελτιώσουν τη λειτουργία των αγορών ώστε να πραγματοποιηθούν ιδιωτικές επενδύσεις σε περιοχές που υστερούν, ιδίως λαμβάνοντας μέτρα που θα επιτρέπουν την αναλογία μεταξύ πραγματικών μισθών και παραγωγικότητας, λαμβανομένων υπόψη των διαφορών στα επαγγελματικά προσόντα και στις κατά τόπους κρατούσες συνθήκες στην αγορά εργασίας (βλέπε επίσης κατευθυντήρια γραμμή 5)·19. να εξασφαλίσουν ότι η στήριξη από δημόσιες πηγές, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ, σε περιοχές που υστερούν θα εστιάζεται στις επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο και σε γνώσεις, καθώς και στη δέουσα υποδομή, ενώ τα επενδυτικά προγράμματα, μεταξύ των οποίων και τα υποστηριζόμενα από την ΕΕ, θα σχεδιάζονται και θα διοικούνται αποτελεσματικά ώστε να μεγιστοποιούνται οι επιπτώσεις τους (βλέπε επίσης κατευθυντήρια γραμμή 13). Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να ενισχυθεί η επιχειρησιακή συνεργασία μεταξύ Επιτροπής και Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.iii) Περιβαλλοντική βιωσιμότητα: Προώθηση της αποτελεσματικής διαχείρισης των φυσικών πόρωνΓια να συμβάλει στην αύξηση της ευημερίας των σημερινών και των μελλοντικών πολιτών, η μελλοντική οικονομική ανάπτυξη πρέπει να συμβαδίζει με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Για να προωθηθεί η αποτελεσματική χρήση των φυσικών πόρων πρέπει οι τιμές τους να αντικατοπτρίζουν το κοινωνικό τους κόστος, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται το εξωτερικό κόστος που άπτεται της ζημίας την οποία προξενούν στο περιβάλλον η απόληψη, η χρήση και η τελική διάθεσή τους. Έτσι θα ενθαρρυνθούν η προσαρμογή των επιχειρήσεων, των πολιτών και των κρατών μελών και οι καινοτόμοι εκ μέρους τους λύσεις. Μ' αυτό τον τρόπο οι τεχνολογίες του περιβάλλοντος μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη και στην απασχόληση.Εντούτοις κοινό χαρακτηριστικό πολλών φυσικών πόρων, όπως ο καθαρός αέρας και το νερό, είναι ότι δεν αποτελούν αντικείμενο σαφώς οριοθετημένων δικαιωμάτων κυριότητας. Στις περιπτώσεις αυτές, μολονότι συμφέρει όλη την κοινωνία να γίνεται η διαχείριση των πόρων κατά τρόπο συμβάλλοντα στη βιωσιμότητά τους, κανένα μεμονωμένο άτομο δεν έχει κίνητρα να ενεργήσει προς την κατεύθυνση αυτή.Έτσι η παρέμβαση των δημοσίων αρχών είναι απαραίτητη προκειμένου η οικονομική ανάπτυξη να πάψει να είναι συνώνυμη της υποβάθμισης του περιβάλλοντος και της ανάλωσης των φυσικών πόρων. Προς τούτο απαιτείται συνδυασμός μέσων, αφενός κανονιστικών και αφετέρου βασιζόμενων στις δυνάμεις της αγοράς. Το περιβαλλοντικό κόστος της οικονομικής δραστηριότητας πρέπει σταδιακά να ενσωματωθεί στις τιμές, να καταβάλλεται δε τίμημα για τη χρήση μη ανανεώσιμων φυσικών πόρων. Πρέπει συστηματικά να εφαρμόζεται η αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει". Η κρατική παρέμβαση όμως πρέπει να είναι σωστά στοχοθετημένη και ανάλογη προς το στόχο, να λαμβάνει δε υπόψη παράγοντες όπως τα αποτελέσματα στη διανομή και η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.Ειδικότερα, τα κράτη μέλη κατά τα επόμενα τρία χρόνια θα πρέπει:20. να μειώσουν τις τομεακές επιδοτήσεις, τις φοροαπαλλαγές και λοιπά κίνητρα τα οποία έχουν αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις και είναι επιβλαβή για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Να εξασφαλίσουν, μεταξύ άλλων, διά της επιβολής φόρων και άλλων επιβαρύνσεων, ότι οι τιμές της απόληψης, της χρησιμοποίησης και, αν συντρέχει περίπτωση, της απόρριψης φυσικών πόρων όπως το νερό, αντιστοιχούν στη σπανιότητά τους και στην εντεύθεν περιβαλλοντική ζημία·21. να μειώσουν τις επιδοτήσεις για τις μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Να προωθήσουν μέσα που θα λειτουργούν στο πλαίσιο της αγοράς, να διευρύνουν το φάσμα και να διαφοροποιήσουν δεόντως τη φορολογία της ενέργειας, ώστε να διαμορφώσουν κατά τρόπο μη επιβαρύνοντα το κόστος, πιο βιώσιμο συνδυασμό και επίπεδο ενεργειακής κατανάλωσης, με σκοπό την προώθηση της ενεργειακής αποτελεσματικότητας, την ταυτόχρονη αύξηση της αναλογίας ανανεούμενης ενέργειας, και την περαιτέρω τόνωση του ανταγωνισμού και της διασύνδεσης δικτύων στις αγορές ενέργειας·22. να προσαρμόσουν το σύστημα φόρων, επιβαρύνσεων και επιδοτήσεων στον τομέα των μεταφορών έτσι ώστε να τελεί σε αντιστοιχία προς τη ζημία του περιβάλλοντος και το κοινωνικό κόστος των μεταφορών, πράγμα που θα συρρικνώσει τις στρεβλώσεις στη ζήτηση μεταφορικών υπηρεσιών αλλά και στην επιλογή τρόπων μεταφοράς, ενώ θα τονώσει τον ανταγωνισμό, λόγου χάρη επιταχύνοντας την ελευθέρωση των ρυθμιζόμενων αγορών σε τομείς όπως οι σιδηροδρομικές μεταφορές φορτίου, καθιστώντας τους ανταγωνιστικότερους·23. να ανανεώσουν τις προσπάθειές τους προς εκπλήρωση των υποχρεώσεων που ανέλαβαν βάσει του πρωτοκόλλου του Κιότο, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό για όσα κράτη μέλη δεν κινούνται επί του παρόντος προς την κατεύθυνση αυτή. Προς τούτο πρέπει να εφαρμόσουν το σύστημα της ΕΚ για την εμπορία εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Να εκπονήσουν νέες πολιτικές και νέα μέτρα, να εφαρμόσουν δε πάραυτα τα ισχύοντα σε τομείς που δεν καλύπτονται από το εν λόγω σύστημα εμπορίας, και να δημιουργήσουν συστήματα λογοδοσίας σε σχέση με τις εν λόγω πολιτικές και τα εν λόγω μέτρα και τις προβλεπόμενες επιπτώσεις τους στις εκπομπές αερίων. Να λάβουν μέτρα προς επίτευξη των στόχων των μετέπειτα Ευρωπαϊκών Συμβουλίων ιδίως ως προς την ενεργειακή αποτελεσματικότητα, την ανανεώσιμη ενέργεια και τα καύσιμα βιολογικής προελεύσεως.3. ΕΙΔΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΖΩΝΗΣ ΕΥΡΩΗ ανάπτυξη στη ζώνη ευρώ, αν και φαινόταν ακμαία έως το 2000, επιβραδύνθηκε όταν επιβραδύνθηκαν οι ρυθμοί της παγκόσμιας οικονομίας σε ένα περιβάλλον παγκόσμιας αβεβαιότητας και πτώσης των τιμών των επενδυτικών αντικειμένων: η εγχώρια ζήτηση δεν είναι ικανή να εξουδετερώσει επαρκώς τους οικονομικούς κλυδωνισμούς, όπως κατέστη ιδιαίτερα εμφανές το 2002, κατά το οποίο η εσωτερική ζήτηση δε στάθηκε ικανή να αξιοποιήσει τα έξωθεν ερεθίσματα. Στο πλαίσιο αυτό η ανάπτυξη υπήρξε κατώτερη των δυνατοτήτων. Εξάλλου το σημερινό επίπεδο δυνητικής ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ στενεύει τα περιθώρια διαρκούς υψηλού ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης.Αναμένεται σταδιακή ανάκαμψη της οικονομικής ανάπτυξης στη ζώνη ευρώ, ώστε να φθάσει στο επίπεδο των δυνατοτήτων της, μετά την εξάλειψη του αντίκτυπου της πρόσφατης κρίσης. Οι οικονομικές προοπτικές εξαρτώνται από μια σειρά υποθέσεων σχετικά με το αν, πότε και ποιοι κίνδυνοι θα πραγματοποιηθούν. Ήδη ευρισκόμαστε ενώπιον θετικών παραγόντων όπως η πτώση των τιμών του πετρελαίου και του πληθωρισμού. Εντούτοις, σύμφωνα με τις προβλέψεις, η ανάπτυξη θα παραμείνει σε πολύ χαμηλά επίπεδα το 2003, και μόνο κατά το δεύτερο εξάμηνο θα τονωθεί κάπως η ανάκαμψη, θα επιταχυνθεί δε κατά το 2004.Τα ζητούμενα αυτή τη στιγμή στη ζώνη του ευρώ είναι τα εξής:- Τόνωση της δυνητικής ανάπτυξης- Μέριμνα για ισόρροπες μακροοικονομικές πολιτικές- Παρακολούθηση των διαφορών στους δείκτες πληθωρισμού- Ενίσχυση του συντονισμού της οικονομικής πολιτικήςΕνίσχυση της δυνητικής ανάπτυξηςΟι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι καίριας σημασίας προκειμένου να επιτευχθούν τα ζητούμενα στη ζώνη του ευρώ, ιδίως να τονωθεί η εμπιστοσύνη και να αυξηθεί η δυνατότητα ανάπτυξης. Η εισαγωγή περαιτέρω ελαστικότητας στην οικονομία αποτελεί συμβολή στη μακροοικονομική σταθερότητα. Επίσης, εάν οι διαρθρωτικές αλλαγές στους διάφορους τομείς εφαρμοστούν ταυτόχρονα, είναι ικανές να παραγάγουν ουσιαστικά οφέλη μειώνοντας το κόστος της προσαρμογής.Μέριμνα για ισόρροπες μακροοικονομικές πολιτικέςΒραχυπρόθεσμα, ο συνδυασμός των πολιτικών στη ζώνη του ευρώ πρέπει να υποστηρίξει την οικονομική ανάκαμψη περιφρουρώντας συνάμα τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και σταθερότητα. Σημαντικό στην παρούσα φάση είναι να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και των επενδυτών πράγμα που σημαίνει αταλάντευτη προσήλωση στη μεσοπρόθεσμη σταθερότητα.Μεσοπρόθεσμα, η δημοσιονομική πολιτική πρέπει στο φορολογικό τομέα να συνάδει προς την ανάγκη προετοιμασίας για την αντιμετώπιση της γήρανσης του πληθυσμού αφενός, και προς την ανάγκη για ένα συνδυασμό των δημοσίων δαπανών και εσόδων ο οποίος θα υποθάλπει την οικονομική ανάπτυξη αφετέρου.Σύμφωνα με τις επιταγές της συνθήκης, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών επιδιώκει τη σταθερότητα των τιμών, και χωρίς να διακυβεύεται ο στόχος αυτός, υποστηρίζει τις γενικές οικονομικές πολιτικές της Κοινότητας.Παρακολούθηση των διαφορών στους δείκτες πληθωρισμούΟι διαφορές αυτές μεταξύ των κρατών μελών απαντούν σε κάθε νομισματική ένωση. Μέσω αυτών λαμβάνουν χώρα οι αναγκαίες αλλαγές στις σχετικές τιμές μεταξύ χωρών, όπου δεν είναι δυνατή η χρήση της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Η πρόσφατη διάδοση του πληθωρισμού στη ζώνη του ευρώ αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό την ποικιλότητα των εθνικών οικονομιών και των εγχώριων ρυθμών ανάπτυξης.Είναι όμως δυνατόν ορισμένες διαφορές στους δείκτες πληθωρισμού να οφείλονται σε δυσλειτουργία των αγορών προϊόντων και εργασίας ή σε άστοχες πολιτικές. Χρειάζεται ως εκ τούτου να παρακολουθούνται οι διαφορές αυτές και, όταν είναι ανεπιθύμητες, να αντιμετωπίζονται από τα κράτη μέλη με τη χρήση των μέσων που διαθέτουν.Ενίσχυση του συντονισμού της οικονομικής πολιτικήςΤο ευρώ, το ισοζύγιο εξωτερικών πληρωμών της ζώνης ευρώ και η σταθερότητα των τιμών σ' αυτήν έχουν αποβεί κοινά αγαθά. Ανάγκη λοιπόν για ισχυρότερο συντονισμό των μακροοικονομικών και διαρθρωτικών πολιτικών στη ζώνη ευρώ ώστε να καταστεί ανθεκτικότερη στις κρίσεις και να βελτιώσει το αναπτυξιακό δυναμικό και τις οικονομικές της επιδόσεις.Για να διατηρηθεί η μακροοικονομική σταθερότητα και οι πολιτικές που οδηγούν σε μη πληθωριστική ανάπτυξη, απαιτείται αλληλουχία των μακροοικονομικών πολιτικών. Οι αρμόδιοι για την άσκηση της πολιτικής, ενεργώντας στο πλαίσιο των εντολών τους και απολαύοντας ανεξαρτησίας, πρέπει να εξασφαλίζουν τη συμβατότητα των στόχων τους και να αποβλέπουν σε μια κοινή αξιολόγηση της υφιστάμενης οικονομικής κατάστασης. Οι δημοσιονομικές αρχές οφείλουν να περιφρουρήσουν την αξιοπιστία του κανονιστικού πλαισίου της φορολογικής πολιτικής, εφαρμόζοντάς το με διαφάνεια και κατά τρόπο προβλέψιμο. Μεγαλύτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην εφαρμογή. Τα κράτη μέλη οφείλουν να δεχθούν με ανοιχτό πνεύμα την αξιολόγηση από εμπειρογνώμονες, τη συγκριτική αξιολόγηση και τις συμβουλές όσον αφορά τις καλύτερες πρακτικές.Για να προαχθεί η αρμονική οικονομική ανάπτυξη, είναι απαραίτητος ο στενός συντονισμός των οικονομικών πολιτικών αλλά και ένας συνεχής και γόνιμος διάλογος μεταξύ των ασκούντων τις πολιτικές αυτές στη ζώνη ευρώ. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει επίσης η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων μέσω του μακροοικονομικού διαλόγου. Σε διεθνές επίπεδο η αύξουσα σημασία της ζώνης ευρώ γεννά επίσης την ανάγκη ευρύτερης θεώρησης αλλά και ενίσχυσης των οικείων συντονιστικών μηχανισμών, ώστε η φωνή της Ευρώπης στα διάφορα διεθνή φόρα να είναι ανάλογη της οικονομικής της ισχύος.Ειδικές συστάσεις για τη ζώνη του ευρώΓια την επίτευξη των παραπάνω στόχων απαιτούνται ευρείες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις κατά τα εκτιθέμενα στις γενικές κατευθυντήριες γραμμές στο τμήμα Ι των γενικών προσανατολισμών της οικονομικής πολιτικής.Στους ασκούντες πολιτική σε εθνικό επίπεδο συνιστώνται τα εξής:24. να συμβάλουν σε ένα συνδυασμό πολιτικών συμβατό με τη σταθερότητα των τιμών και την ανάγκη τόνωσης της εμπιστοσύνης των επιχειρήσεων και των καταναλωτών βραχυπρόθεσμα, αλλά και με μια οικονομική ανάπτυξη που θα πλησιάζει τις υπάρχουσες δυνατότητες μεσοπρόθεσμα·25. να διατηρήσουν τις θέσεις του σχεδόν ισοσκελισμένου ή πλεονασματικού προϋπολογισμού καθ' όλο τον οικονομικό κύκλο, με κυκλικά αναπροσαρμοζόμενους όρους, και μέχρις ότου αυτό επιτευχθεί, να λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε η ετήσια βελτίωση της κυκλικά αναπροσαρμοζόμενης θέσης προϋπολογισμού να ανέρχεται τουλάχιστον σε 0,5 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Οι χώρες με υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα πρέπει να τα διορθώνουν σύμφωνα με τη συνθήκη·26. να αναλύουν τα αίτια των διαφορών του πληθωρισμού ώστε να εντοπίζουν τις ανεπιθύμητες διαφορές, προκειμένου τα οικεία κράτη μέλη να τις αντιμετωπίζουν χρησιμοποιώντας τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους·27. να εμβαθύνουν την ανάλυση και τη συζήτηση των οικονομικών εξελίξεων και των απαιτούμενων στοιχείων της πολιτικής, όπως συνδυασμός πολιτικών και ανταλλαγή πληροφοριών οσάκις ενδείκνυται, να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην εφαρμογή και να ενισχύουν την προς τα έξω εικόνα της ζώνης ευρώ από άποψη επικοινωνίας και προβολής·28. να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων συντονιστικών διαδικασιών στον τομέα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που σκοπό έχουν να ενισχύσουν το αναπτυξιακό δυναμικό της ζώνης ευρώ και την αντοχή της στις κρίσεις. Η εντατικοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα βοηθήσει και στην αύξηση του αναπτυξιακού δυναμικού.II. ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΑΝΑ ΧΩΡΑ1. ΒΕΛΓΙΟΟι οικονομικές επιδόσεις του Βελγίου κατά τα πρόσφατα έτη ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητικές. Ωστόσο, η γενικότερη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας είχε σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στη βελγική οικονομία, με αποτέλεσμα ο δείκτης αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ να υποχωρήσει προοδευτικά από 3,7 % το 2000 σε 0,7 % το 2002. Για το 2003 αναμένεται ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας και ενίσχυσή της κατά τα επόμενα έτη, ενώ, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η δυνητική παραγωγή θα κινηθεί σε επίπεδα περίπου 2 %. Το Βέλγιο πραγματοποίησε σημαντική πρόοδο στον τομέα της δημοσιονομικής προσαρμογής κατά τα πρόσφατα έτη, αλλά οι παρούσες δυσμενείς μακροοικονομικές συνθήκες απαιτούν περαιτέρω προσπάθειες για να τηρηθούν οι αναληφθείσες δεσμεύσεις σχετικά με τη δημοσιονομική εξυγίανση.Πρόσφατα, λόγω του χαμηλότερου ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης και της αρνητικής επίπτωσης των χρηματοπιστωτικών πράξεων, σημειώθηκε επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης του δείκτη δημοσίου χρέους. Η ταχεία όμως μείωση του δείκτη αυτού είναι ουσιαστικής σημασίας προκειμένου το Βέλγιο να μπορέσει να αντιμετωπίσει στο μέλλον το αυξημένο δημοσιονομικό κόστος λόγω της δημογραφικής γήρανσης. Η αποτελεσματικότερη λειτουργία της αγοράς εργασίας, η οποία από μόνη της είναι αναγκαία, θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη δημοσιονομική εξυγίανση. Εξάλλου, απαιτείται να γίνουν μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα και η παραγωγικότητα. Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει το Βέλγιο είναι:- η συνέχιση των προσπαθειών δημοσιονομικής εξυγίανσης κατά τα επόμενα έτη, προκειμένου ιδίως να διασφαλιστεί η διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών σε ένα πλαίσιο δημογραφικής γήρανσης,- η αύξηση των χαμηλών ποσοστών συμμετοχής και απασχόλησης, ιδίως για τους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένους και τις γυναίκες, και η βελτίωση των κινήτρων για εργασία,- η ενίσχυση του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς υπηρεσιών και η περαιτέρω αύξηση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης και η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.Συνέχιση των προσπαθειών δημοσιονομικής εξυγίανσης κατά τα επόμενα έτη, προκειμένου ιδίως να διασφαλιστεί η διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών σε ένα πλαίσιο δημογραφικής γήρανσηςΗ μείωση του υψηλού ακόμη δείκτη χρέους (105,4 % του ΑΕΠ το 2002) και η προετοιμασία για την κάλυψη του δημοσιονομικού κόστους που συνεπάγεται η δημογραφική γήρανση συνιστούν προκλήσεις οι οποίες απαιτούν τη συνεχή εφαρμογή υγιούς δημοσιονομικής πολιτικής σε μακροπρόθεσμο επίπεδο. Η ακολουθούμενη από το Βέλγιο στρατηγική, ιδίως η πολιτική του για διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, αναμένεται να του προσφέρει ένα περιθώριο που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη του δημοσιονομικού κόστους λόγω της γήρανσης. Οι προσπάθειες ωστόσο αυτές πρέπει να συνεχιστούν σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, διότι εάν το Βέλγιο δεν κατορθώσει να διασφαλίσει ένα αρκούντως υψηλό επίπεδο πρωτογενών πλεονασμάτων ενδέχεται να τεθεί σε κίνδυνο η διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών του.Κατά τα επόμενα έτη η δημοσιονομική πολιτική θα αντιμετωπίσει την πρόκληση η οποία συνίσταται, αφενός, στη διατήρηση του ελέγχου των πρωτογενών δημοσίων δαπανών και στον περιορισμό της αύξησής τους σε πραγματικούς όρους και, αφετέρου, στην εξεύρεση πόρων για την υλοποίηση των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων και την επίτευξη των υπολοίπων δημοσιονομικών στόχων. Στο πλαίσιο αυτό, οι δημοσιονομικές προσπάθειες μείωσης του δείκτη δημοσίου χρέους πρέπει να υποστηριχθούν από πολιτικές που θα αποσκοπούν στην αύξηση της συμμετοχής του ενεργού πληθυσμού στην αγορά εργασίας καθώς και των χαμηλών σήμερα ποσοστών απασχόλησης.Αύξηση των χαμηλών ποσοστών συμμετοχής και απασχόλησης, ιδίως για τους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένους και τις γυναίκες, και βελτίωση των κινήτρων για εργασίαΤο ποσοστό απασχόλησης, παρά τη σταθερή του αύξηση κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 1990, ήταν ακόμη 59,9 % το 2001 δηλαδή 4 εκατοστιαίες μονάδες λιγότερο από το μέσο όρο της ΕΕ ενώ υπολείπεται πολύ των στόχων της ΕΕ για την απασχόληση. Όσον αφορά τους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζόμενους (55-64 ετών), το ποσοστό αυτό ήταν μόνο 25,1 % το 2001, δηλαδή το χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κατώτερο κατά περίπου 13,5 εκατοστιαίες μονάδες από το μέσο κοινοτικό όρο. Τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα είναι απίθανο να αποδειχθούν επαρκή για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ για το 2010. Για να αντιμετωπιστεί η πρόκληση της δημογραφικής γήρανσης είναι απαραίτητο να ληφθούν μέτρα με τα οποία θα παρακινηθεί το μη απασχολούμενο δυναμικό του ενεργού πληθυσμού να εισέλθει στην αγορά εργασίας και επομένως να αυξήσει τα ποσοστά απασχόλησης και συμμετοχής.Παρά τα πρόσφατα μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος της εξάρτησης από τις κοινωνικές παροχές και τη μείωση του κινδύνου δημιουργίας "παγίδων ανεργίας", εξακολουθεί να υφίσταται σημαντικός αριθμός μη απασχολούμενων ατόμων σε ηλικία εργασίας και τα οποία λαμβάνουν κοινωνικές παροχές. Τα αντικίνητρα για εργασία που ενυπάρχουν στα ισχύοντα σήμερα καθεστώτα επιδομάτων ανεργίας καθιστούν απαραίτητη την περαιτέρω αναθεώρηση των συστημάτων αυτών προκειμένου να μειωθεί το ακόμη υπερβολικά υψηλό μερίδιο της μακροχρόνιας ανεργίας, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί μείζον διαρθρωτικό πρόβλημα. Οι γλωσσικοί φραγμοί, τα υψηλά τέλη εγγραφής κατοικιών και η συμπίεση των μισθών συμβάλλουν στη διατήρηση ανισοτήτων μεταξύ γεωγραφικών περιοχών και περιορίζουν τα κίνητρα για κινητικότητα.Ενίσχυση του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς υπηρεσιών και περαιτέρω αύξηση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης και βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.Ο ανταγωνισμός παραμένει συνολικά περιορισμένος στις βιομηχανίες δικτύου και στις τοπικές υπηρεσίες, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα την εφαρμογή υψηλών τιμών καταναλωτή ιδίως για τις αστικές τηλεφωνικές κλήσεις ή την ηλεκτρική ενέργεια. Στον τομέα των δικτύων, οι δυσκολίες που συναντούν οι ανταγωνιστές στην προσπάθειά τους για είσοδο στην αγορά, οι φυσικές στενότητες, οι ιστορικοί δεσμοί με τις δημόσιες αρχές αποτελούν όλα παράγοντες διατήρησης της δύναμης που κατέχουν οι παραδοσιακοί φορείς στην αγορά. Στις τοπικές υπηρεσίες, οι σχέσεις μεταξύ δημοσίων αρχών και εταίρων από τον ιδιωτικό τομέα, ιδίως στις διακοινοτικές εταιρείες μεικτής οικονομίας, εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από έλλειψη διαφάνειας. Η αρχή ανταγωνισμού, παρά την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της, εξακολουθεί να λειτουργεί με ανεπαρκές αριθμητικά προσωπικό ενώ δεν έχει ακόμη πραγματικά διασφαλιστεί η ανεξαρτησία της έναντι όλων των τομεακών ρυθμιστικών αρχών.Πρόσφατα, λήφθηκαν μέτρα με τα οποία επιδιώκεται να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος των επιχειρήσεων και να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης· τα μέτρα αυτά συμβάλλουν στη δημιουργία ευνοϊκότερου κλίματος για τις επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό άρχισε η εφαρμογή σχεδίων που αποσκοπούν στη μείωση του κόστους και στην απλούστευση των διοικητικών διατυπώσεων για τη σύσταση επιχείρησης ενώ παράλληλα εφαρμόζεται σχέδιο με την ονομασία "Copernicus" το οποίο αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό της ομοσπονδιακής διοίκησης. Ο αντίκτυπος από την εφαρμογή αυτών των σχεδίων δεν έχει ακόμη γίνει πλήρως αισθητός.Συστάσεις που απευθύνονται στο ΒέλγιοΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Για να διασφαλιστεί η συνέχιση της δημοσιονομικής εξυγίανσης κατά τα επόμενα έτη, προκειμένου ιδίως να επιτευχθεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών σε ένα περιβάλλον δημογραφικής γήρανσης, συνιστάται στο Βέλγιο:1. να διασφαλίσει ότι ο δείκτης του δημοσίου χρέους διατηρείται σταθερά σε πτωτική τροχιά, με ικανοποιητικό ρυθμό, μέσω της διατήρησης υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων (ΓΠ 15)·2. να περιορίσει στο 1,5 % την αύξηση των πραγματικών δαπανών της οντότητας I (ομοσπονδιακή κυβέρνηση και κοινωνική ασφάλιση) και να διαθέσει, κατά προτεραιότητα, για τη βελτίωση της δημοσιονομικής θέσης τα έσοδα που θα προκύψουν από μια ισχυρότερη της προβλεπόμενης οικονομική ανάπτυξη·3. να ενισχύσει την εφαρμοζόμενη στρατηγική ώστε ο κρατικός προϋπολογισμός να προετοιμασθεί για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τη δημογραφική γήρανση: αυτό μπορεί να γίνει με τη μείωση του επιπέδου του χρέους, τη λήψη μέτρων για αύξηση του πραγματικού ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης, τη συνέχιση της μεταρρύθμισης των συνταξιοδοτικών συστημάτων, και με την καταβολή εντατικότερων προσπαθειών για τη χρηματοδότηση του ταμείου γήρατος (ΓΠ 16 και ΣΑ 2).Το Βέλγιο θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να αυξηθεί το αναπτυξιακό δυναμικό, να διασφαλισθεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών και να αντιμετωπισθούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης το Βέλγιο οφείλει πρωτίστως να αυξήσει τα χαμηλά ποσοστά συμμετοχής και απασχόλησης, ιδίως των μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένων και των γυναικών, και για να βελτιώσει τα κίνητρα για εργασία. Συνιστάται ιδίως στο Βέλγιο:4. να ενισχύσει τα μέτρα που αποσκοπούν στην επιμήκυνση της ηλικίας αποχώρησης από την αγορά εργασίας, συνδυάζοντας ιδίως την άρση των κινήτρων για πρόωρη συνταξιοδότηση (ΓΠ 16) με την ενίσχυση των προληπτικών και ενεργητικών μέτρων για τους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένους, και5. να συνεχίσει τις προσπάθειες με τις οποίες επιδιώκεται να καταστεί η εργασία πιο συμφέρουσα από οικονομική άποψη, μέσω της κατάργησης των κυριότερων στρεβλώσεων που επηρεάζουν τα κίνητρα για εργασία και τα οποία προέρχονται από αλληλεπιδράσεις μεταξύ συστημάτων εισφορών και παροχών (ΓΠ 4 και ΣΑ 3).Για να αυξηθεί ο ανταγωνισμός σε ορισμένους τομείς υπηρεσιών και για να αυξηθεί περαιτέρω η αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης και να βελτιωθεί το επιχειρηματικό περιβάλλον, συνιστάται στο Βέλγιο (σύμφωνα με τους ΓΠ 9 έως 14):6. να λάβει μέτρα για τον αποτελεσματικότερο ανταγωνισμό στις βιομηχανίες δικτύου και στις τοπικές υπηρεσίες (σύμφωνα με τον ΓΠ 9), και7. να βελτιώσει τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης στο πλαίσιο της τρέχουσας μεταρρύθμισης και να συνεχίσει τις προσπάθειες για περιορισμό των διοικητικών επιβαρύνσεων στις επιχειρήσεις (ΓΠ 11).2. ΔΑΝΙΑΗ δανική οικονομία καταγράφει επί σειρά ετών δείκτη οικονομικής ανάπτυξης παραπλήσιο με το δυνητικό δείκτη, με μέσο δείκτη πραγματικής ανάπτυξης 2,5 % τα τελευταία δέκα έτη. Κατά την περίοδο αυτή η οικονομία επωφελήθηκε από ισχυρή μείωση της ανεργίας -από ποσοστό υψηλότερο του 12 % του εργατικού δυναμικού σήμερα η ανεργία έχει υποχωρήσει περίπου στο 5 %- μείωση η οποία σε μεγάλο βαθμό μπορεί να θεωρηθεί διαρθρωτικού χαρακτήρα. Δεδομένου ότι η μείωση αυτή της ανεργίας δεν θα μπορέσει να επαναληφθεί κατά τα επόμενα έτη και καθότι οι δημογραφικές μεταβολές επιβραδύνουν την αύξηση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, οι δείκτες δυνητικής ανάπτυξης αναμένεται να μειωθούν στο 2 % περίπου. Η ισχυρή μείωση της ανεργίας κατά την προηγούμενη δεκαετία είχε επίσης θετική επίπτωση στα δημόσια οικονομικά, όπου από το 1997 καταγράφεται κάθε έτος δημοσιονομικό πλεόνασμα.Για να συνεχιστεί η απρόσκοπτη ανάπτυξη της δανικής οικονομίας, παρά την υποχώρηση των δυνητικών δεικτών ανάπτυξης, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ορισμένα πλέον μακροπρόθεσμα και διαρθρωτικά προβλήματα. Για να διατηρηθεί μια βιώσιμη δημοσιονομική πολιτική, πρέπει να εξακολουθήσουν να επιτυγχάνονται σθεναρά πλεονάσματα στα δημόσια οικονομικά. Προς τούτο, χωρίς να πυροδοτηθεί ανάγκη δημοσιονομικής λιτότητας σε μεταγενέστερο στάδιο, πρέπει απαραιτήτως να αυξηθεί η προσφορά εργατικού δυναμικού, η οποία θα επιτρέψει ταυτόχρονα τη μείωση των δαπανών και την αύξηση των φορολογικών εσόδων. Εξάλλου, το επίπεδο τιμών παραμένει ένα από τα υψηλότερα της ΕΕ -αντικατοπτρίζοντας εν μέρει έλλειψη ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς- ενώ υπάρχει ακόμη περιθώριο για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα. Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Δανία είναι:- η εξασφάλιση επαρκούς προσφοράς εργασίας ενόψει της δημογραφικής γήρανσης,- η ενίσχυση του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δημόσιου τομέα.Εξασφάλιση επαρκούς προσφοράς εργασίας ενόψει της δημογραφικής γήρανσηςΟι δείκτες απασχόλησης είναι ήδη υψηλοί στη Δανία και πολύ πέραν από τους στόχους της Λισσαβόνας για την ΕΕ ως σύνολο· η διαπίστωση αυτή περιλαμβάνει τις γυναίκες και τους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζόμενους. Πάντως, για να διατηρηθεί η βιωσιμότητα της σημερινής στρατηγικής δημοσιονομικής πολιτικής, για να προετοιμαστεί η Δανία να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις που θα έχει η γήρανση του πληθυσμού στα δημόσια οικονομικά και για να διαφυλάξει το αναπτυξιακό της δυναμικό, είναι απαραίτητο να αυξηθούν οι δείκτες συμμετοχής στην αγορά εργασίας και να μειωθούν περαιτέρω τα ποσοστά ανεργίας, και αυτό πέραν από τα αποτελέσματα που αναμένεται να έχουν οι ήδη εφαρμοσθείσες μεταρρυθμίσεις. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατή η επίτευξη των κυβερνητικών στόχων για πλεονάσματα της τάξης του 11/2-21/2 % του ΑΕΠ, ως ένα μέσο προετοιμασίας για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών επιπτώσεων από τη δημογραφική γήρανση.Σημαντική πρόοδος έχει ήδη επιτευχθεί όσον αφορά τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, ιδίως όσον αφορά τα δικαιώματα και υποχρεώσεις στο πλαίσιο των ενεργητικών μέτρων. Λήφθηκαν επίσης μέτρα για τα συστήματα παροχών και τα συνταξιοδοτικά συστήματα. Πρόσφατα εξάλλου εξαγγέλθηκε φορολογική μεταρρύθμιση για την περίοδο 2004-2007 που αποσκοπεί στη μείωση της φορολογίας για τα εισοδήματα από την εργασία και η οποία αναμένεται επίσης να συμβάλει στην αύξηση της προσφοράς εργασίας. Πάντως, θα χρειαστούν και νέες μεταρρυθμίσεις για να διασφαλιστεί περαιτέρω σημαντική άνοδος των ήδη υψηλών δεικτών απασχόλησης και συμμετοχής του εργατικού δυναμικού. Η προσφορά εργασίας μπορεί να αυξηθεί με την αποτελεσματικότερη ενσωμάτωση των μεταναστών στην αγορά εργασίας, τη συντομότερη παραμονή των σπουδαστών στο εκπαιδευτικό σύστημα και την καταβολή προσπαθειών για βελτίωση των κινήτρων που προσφέρει η αγορά εργασίας στους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζόμενους. Στο πλαίσιο αυτό, η αύξηση του αριθμού των ατόμων που συμμετέχουν στην αγορά εργασίας και του αριθμού των ωρών απασχόλησης ανά άτομο θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί με νέες μεταρρυθμίσεις των συστημάτων εισφορών και παροχών· ειδικότερα, αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη μείωση των σχετικά υψηλών ακόμη οριακών φορολογικών συντελεστών, ή με τη θέσπιση αυστηρότερων προϋποθέσεων για πρόωρη συνταξιοδότηση, ή με το συνδυασμό αυτών των δύο κατηγοριών μέτρων. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η μείωση των διαφόρων ειδών φορολογικών συντελεστών ενδέχεται να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην προσφορά εργασίας. Ωστόσο, όταν εξετάζεται το ενδεχόμενο προώθησης περαιτέρω φορολογικών μεταρρυθμίσεων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η απαίτηση για διατήρηση υγιούς δημοσιονομικής κατάστασης. Όσον αφορά την παράταση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης, πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο λήψης μέτρων-κινήτρων για συνέχιση της εργασίας αντί της πρόωρης αποχώρησης από την ενεργό δράση μέσω μιας πρόωρης συνταξιοδότησης. Τα μέσα που θα επιλεγούν πρέπει να τηρούν τη λογική στην οποία βασίζεται η εστίαση στην προσφορά εργασίας, δηλαδή, σε βιώσιμα δημόσια οικονομικά. Για να επιτευχθούν τα απαιτούμενα δημοσιονομικά πλεονάσματα, η Δανία θα πρέπει όχι μόνο να αυξήσει την προσφορά εργασίας αλλά και να διατηρήσει αυστηρό έλεγχο των δαπανών προκειμένου να αποφευχθούν ενδεχόμενες αποκλίσεις που θα υπονόμευαν τις δυνατότητες επίτευξης των επιδιωκόμενων στόχων.Ενίσχυση του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και βελτίωση της αποτελεσματικότητας στο δημόσιο τομέαΗ συνέχιση των προσπαθειών για την ενίσχυση του ανταγωνισμού θα συμβάλει στη μείωση του επιπέδου τιμών, το οποίο είναι το υψηλότερο στην ΕΕ, και στη βελτίωση της παραγωγικότητας, η οποία βρίσκεται περίπου στο μέσο όρο της ΕΕ. Ο ανταγωνισμός είναι ασθενέστερος π.χ. στους τομείς της ενέργειας, της κατοικίας, των κατασκευών, των μεταλλικών κουτιών για ποτά και ορισμένων μη εξαγώγιμων υπηρεσιών. Η πλήρης ελευθέρωση του τομέα της ενέργειας θα έχει επίσης θετικό αντίκτυπο στο σύνολο της οικονομίας καθότι θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό και θα μειώσει τις τιμές.Ο δημόσιος τομέας στη Δανία είναι ένας από τους ευρύτερους της ΕΕ. Η χώρα αυτή κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες για να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του εν λόγω τομέα και ο βαθμός ανοίγματος των δημοσίων συμβάσεων στον ανταγωνισμό είναι σήμερα από τους υψηλότερους της ΕΕ. Οι δημόσιοι οργανισμοί εξακολουθούν πάντως να κατέχουν μονοπωλιακή θέση σε πολυάριθμους τομείς δημοσίων υπηρεσιών ενώ είναι ακόμη άγνωστος ο βαθμός στον οποίο οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις για διεύρυνση της επιλογής των καταναλωτών όσον αφορά τις δημόσιες υπηρεσίες θα προκαλέσουν αύξηση του ανταγωνισμού εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα. Εξάλλου, η εκπαίδευση είναι ένας από τους τομείς στους οποίους μπορεί να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα: η μελέτη PISA του ΟΟΣΑ δείχνει ότι οι εκπαιδευτικές επιδόσεις είναι σχετικά χαμηλές στη Δανία και αυτό παρά τις υψηλές δημόσιες δαπάνες στον τομέα αυτό.Συστάσεις που απευθύνονται στη ΔανίαΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Η Δανία θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να προετοιμασθεί ο κρατικός προϋπολογισμός να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης και για να διατηρηθεί το αναπτυξιακό δυναμικό, συνιστάται ιδίως στη Δανία:1. να συνεχίσει τις προσπάθειες για την αύξηση της προσφοράς εργατικού δυναμικού καταβάλλοντας προσπάθειες ώστε η εργασία να καταστεί οικονομικώς συμφέρουσα· αυτό μπορεί να γίνει με την ενίσχυση των κινήτρων για ένταξη στην αγορά εργασίας και για καθυστέρηση της συνταξιοδότησης, ιδίως μέσω της εφαρμογής της φορολογικής μεταρρύθμισης και με την ενδεχόμενη λήψη νέων μέτρων για εφαρμογή αυστηρότερων κανόνων επιλεξιμότητας και για μείωση των οριακών φορολογικών συντελεστών στο πλαίσιο μιας υγιούς δημοσιονομικής πολιτικής (ΓΠ 4 και ΣΑ 1 και 3), και2. να διασφαλίσει τον έλεγχο των δαπανών σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης, ώστε να καταστεί δυνατή η τήρηση των πολυετών στόχων όσον αφορά την αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης (ΓΠ 14).Για να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός σε ορισμένους τομείς και να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα, συνιστάται στη Δανία (ΓΠ 9 έως 14):3. να εντείνει τις προσπάθειες για ενίσχυση του ανταγωνισμού στους τομείς όπου ο ανταγωνισμός είναι ανεπαρκής (ΓΠ 9) και4. να συνεχίσει τις προσπάθειες για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα, μεταξύ άλλων με τη βελτίωση των συνθηκών για αύξηση του ανταγωνισμού, την προώθηση μεθόδων συγκριτικής αξιολόγησης για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας του δημόσιου τομέα και με το μεγαλύτερο άνοιγμα των δημοσίων συμβάσεων στον ανταγωνισμό (ΓΠ 11).3. ΓΕΡΜΑΝΙΑΜετά τη σύντομη κατακόρυφη άνοδο της οικονομικής δραστηριότητας λόγω της επανένωσης, η Γερμανία κατέγραψε από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 ρυθμούς ανάπτυξης κατώτερους σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες καθώς και σε σχέση με τις προηγούμενες επιδόσεις της ίδιας της γερμανικής οικονομίας. Η στασιμότητα αυτή, η οποία εν μέρει συνδέεται με το κόστος και τις επιπτώσεις της επανένωσης, έλαβε σταδιακά μόνιμο χαρακτήρα. Το 2003, η αύξηση του ΑΕΠ είναι πολύ πιθανό να παραμείνει κατώτερη του 1 % για τρίτο συνεχές έτος. Η σχετικά χαμηλή δυνητική ανάπτυξη της Γερμανίας, της τάξης του 11/2 % έναντι 21/4 % για το υπόλοιπο της ΕΕ, οφείλεται στις διαρθρωτικές προσαρμογές λόγω της επανένωσης και στις ακαμψίες της αγοράς εργασίας και στις ρυθμιστικού χαρακτήρα επιβαρύνσεις, καθώς και στην ιδιαίτερα αδύναμη δημογραφική αύξηση. Αν και ο χαμηλός αναπτυξιακός ρυθμός δεν αποτελεί αυτός καθαυτός πρόβλημα, έχει ωστόσο αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά, όπου η μείωση των φορολογικών εσόδων και των εσόδων από εισφορές είχαν ως αποτέλεσμα να υπερβεί η Γερμανία το κριτήριο της συνθήκης όσον αφορά το έλλειμμα. Ταυτόχρονα, η μέθοδος που επελέγη για να αντιμετωπιστεί το υπερβολικό έλλειμμα -ουσιαστικά, μέσω αύξησης των φόρων και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης- ενδέχεται να περιορίσει τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης. Πάντως, στις 14 Μαρτίου, ο καγκελάριος Σρέντερ μιλώντας στο Κοινοβούλιο περιέγραψε τα στοιχεία ενός προγράμματος εκτεταμένων μεταρρυθμίσεων το οποίο θα αποτελέσει σημαντικό βήμα για την επίλυση των διαρθρωτικών προβλημάτων της Γερμανίας.Η βιώσιμη λύση στο δύσκολο πρόβλημα των δημοσίων οικονομικών πρέπει απαραιτήτως να προβλέπει και τρόπους αντιμετώπισης των βαθύτερων αιτιών στα οποία οφείλεται η αδύναμη οικονομική ανάπτυξη (και αντιστρόφως). Η ανάληψη φιλόδοξων μεταρρυθμίσεων είναι αναγκαία καθότι στο πλαίσιο των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης δεν έχει ληφθεί επαρκής μέριμνα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τη δημογραφική γήρανση. Επομένως, πρέπει να αντιμετωπιστούν κατά προτεραιότητα τέσσερις προκλήσεις. Οι δύο πρώτες αφορούν τη βελτίωση του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας, ενώ οι δύο άλλες τη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών. Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Γερμανία είναι:- η προώθηση της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και η βελτίωση της προσαρμοστικότητας και της κινητικότητας του αχρησιμοποίητου δυναμικού απασχόλησης,- η αύξηση της παραγωγικότητας μέσω της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και της πιο αποτελεσματικής λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος,- η ταχεία μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ και διατήρηση των κρατικών οικονομικών σε εξυγιαντική πορεία,- η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των συνταξιοδοτικών συστημάτων και των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης.Προώθηση της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και βελτίωση της προσαρμοστικότητας και κινητικότητας του αχρησιμοποίητου δυναμικού απασχόλησηςΟ δείκτης συνολικής απασχόλησης στη Γερμανία είναι παραπλήσιος του στόχου του 67 % που έχει θέσει η ΕΕ για το 2005. Ο δείκτης απασχόλησης των γυναικών υπερβαίνει ήδη τον ενδιάμεσο στόχο του 57 % που έχει θέσει η ΕΕ για το 2005, ενώ για τους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζόμενους το ποσοστό απασχόλησης παραμένει ιδιαίτερα χαμηλό, και μάλιστα χαμηλότερο από το αντίστοιχο επίπεδο του 1997. Η Γερμανία σημειώνει θετικά αποτελέσματα όσον αφορά την απασχόληση των νέων, αλλά η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική για τους ανειδίκευτους εργαζομένους, τους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένους και για τα άτομα που ζουν σε μειονεκτικές περιοχές, ιδίως στο ανατολικό τμήμα της χώρας, για τα οποία υπάρχει σοβαρή έλλειψη ευχερειών απασχόλησης. Εάν ληφθεί υπόψη το σημαντικό έλλειμμα απασχόλησης στα ανατολικά ομόσπονδα κράτη, υπάρχει κίνδυνος να διευρυνθούν περαιτέρω οι περιφερειακές ανισότητες στην αγορά εργασίας. Η προσφορά απασχόλησης στις παραπάνω ομάδες εργαζομένων θα τονώσει προφανώς σημαντικά την ανάπτυξη ενώ παράλληλα θα ενισχύσει τα δημόσια οικονομικά. Πιο σημαντικοί για την αγορά εργασίας φαίνεται να είναι οι ακόλουθοι τρεις διαρθρωτικοί παράγοντες: πρώτον, η Γερμανία υποφέρει από σοβαρές παγίδες ανεργίας και αεργίας ιδίως όσον αφορά τους χαμηλόμισθους· ωστόσο, η πρόσφατη θέσπιση της "Gleitzone" αποτελεί -μεταξύ άλλων- σημαντικό μέτρο για την αύξηση της ελκυστικότητας της χαμηλόμισθης εργασίας. Πρέπει να ακολουθήσουν και άλλες μεταρρυθμίσεις της φορολογίας και των παροχών. Η πρόσφατη εφαρμογή αυστηρότερων κυρώσεων στους δικαιούχους παροχών που δεν τηρούν τις υποχρεώσεις τους προκάλεσε μεγαλύτερες μετατοπίσεις από την ανεργία στην αεργία· είναι ωστόσο ακόμη πολύ νωρίς για να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος των κινήτρων για ενεργό αναζήτηση θέσης απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένης της τομεακής και περιφερειακής κινητικότητας. Δεύτερον, το κόστος εργασίας για τους ανειδίκευτους εργαζομένους ή τα άτομα που κατοικούν σε μειονεκτικές περιοχές ενδέχεται να υπερβαίνει τα επίπεδα παραγωγικότητάς τους λόγω εφαρμογής των συλλογικών συμβάσεων εργασίας (Flächentarifvertrag). Ωστόσο, οι κοινωνικοί εταίροι έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν υπόψη της διαφορές μεταξύ περιοχών ή τομέων και να περιλαμβάνουν, στις σχετικές συμβάσεις, ρήτρες "ανοίγματος". Όντως, οι τομεακές μισθολογικές συμβάσεις δεσμεύουν τις επιχειρήσεις να τηρούν τους συμφωνηθέντες κανόνες εφόσον η εταιρεία είναι μέλος της αντίστοιχης εργοδοτικής ένωσης ή εάν η κυβέρνηση έχει κηρύξει τη συμφωνία γενικώς εφαρμόσιμη. Οι μειωμένοι μισθοί κατά τις περιόδους δοκιμής των νεοπροσλαμβανόμενων ή στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές όχι μόνο απαγορεύονται από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, αλλά και από τη σχετική νομοθεσία αλλά και από τη λεγόμενη Günstigkeitsprinzip. Όταν υφίστανται οι λεγόμενες ρήτρες "ανοίγματος", οι ρήτρες αυτές σπάνια εφαρμόζονται, ιδίως στο δυτικό τμήμα της χώρας. Τρίτον, η επανένταξη των ανέργων καθίσταται δυσχερής και λόγω των δυσλειτουργιών που παρατηρούνται στα ευρείας εμβέλειας προγράμματα ενεργητικών μέτρων για την αγορά εργασίας, καθώς και λόγω της ανεπαρκούς στοχοθέτησης των μέτρων αυτών. Είναι ακόμη πολύ νωρίς να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος των πρόσφατων προσπαθειών για την αποτελεσματικότερη αξιολόγηση των προγραμμάτων αυτών.Αύξηση της παραγωγικότητας μέσω της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και της πιο αποτελεσματικής λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματοςΗ χαμηλή αύξηση του εργατικού δυναμικού συνοδεύεται από παράλληλη υποχώρηση του ρυθμού αύξησης της παραγωγικότητας και των επενδύσεων των επιχειρήσεων κατά τα πρόσφατα έτη· η εξέλιξη αυτή μπορεί να αποδοθεί στις ισχύουσες επαχθείς ρυθμιστικές απαιτήσεις και στα εμπόδια που εξακολουθούν να παραμένουν στον τομέα του ανταγωνισμού. Παρά τη σημαντική πρόοδο που επιτεύχθηκε στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης Ηartz, η λειτουργία των αγορών εργασίας ιδιαίτερα εξακολουθεί να διέπεται από πολυάριθμες και αυστηρές ρυθμίσεις. Την περίοδο αυτή αναθεωρούνται η νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης και οι κανόνες για την πρόσβαση στα βιοτεχνικά και στα ελευθέρια επαγγέλματα. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ο πολύπλοκος χαρακτήρας τμημάτων του φορολογικού κώδικα, αν και η κυβέρνηση εξακολουθεί να τον απλουστεύει. Τέλος, ο ανταγωνισμός στο λιανικό εμπόριο παρεμποδίζεται από περιττούς νομοθετικούς περιορισμούς, τα τέλη πρόσβασης στα ενεργειακά δίκτυα παραμένουν σχετικά υψηλά και υποκείμενα σε εκ των υστέρων έλεγχο, ενώ παράλληλα δεν υπάρχουν στοιχεία για άνοιγμα της αγοράς των δημοσίων συμβάσεων.Ενόψει της αναμενόμενης μείωσης του ενεργού πληθυσμού, το επίπεδο δεξιοτήτων καθίσταται ένας ουσιαστικής σημασίας στόχος που θα πρέπει να επιδιώξει η Γερμανία για να αυξήσει την παραγωγικότητα της οικονομίας της και επομένως για να καταστεί δυνατή η διατήρηση του βιοτικού της επιπέδου. Η μελέτη PISA του ΟΟΣΑ υπογράμμισε τις σχετικά μέτριες επιδόσεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη Γερμανία. Εξάλλου, μακροχρόνιο πρόβλημα αποτελεί η σχετικά μεγαλύτερη διάρκεια των πανεπιστημιακών σπουδών. Στο πλαίσιο των προσπαθειών για την καταπολέμηση της ανεργίας, οι μεταρρυθμίσεις του εκπαιδευτικού συστήματος αποτελούν επίσης καθοριστικής σημασίας στοιχείο διότι οι ανειδίκευτοι εργαζόμενοι αντιπροσωπεύουν μεγάλο μερίδιο των ανέργων.Ταχεία μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ και διατήρηση των κρατικών οικονομικών σε εξυγιαντική πορείαΤο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2002 ήταν 3,6 % του ΑΕΠ, υπερέβαινε δηλαδή σαφώς το σχετικό κριτήριο της συνθήκης. Στις 21 Ιανουαρίου 2003 το Συμβούλιο Εcofin είχε ήδη διαπιστώσει την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Γερμανία και συνιστούσε στις γερμανικές αρχές την εφαρμογή των απαραίτητων μέτρων για μείωση του ελλείμματος αυτού κατά 1 εκατοστιαία μονάδα το 2003 και για πλήρη απορρόφησή του το 2004 το αργότερο. Η δημοσιονομική εξυγίανση θα συμβάλει επίσης στη βελτίωση του γενικότερου οικονομικού κλίματος και επομένως θα βελτιώσει το αναπτυξιακό δυναμικό της Γερμανίας. Πάντως, χωρίς πρόσθετες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα βελτιώσουν το χαμηλό αναπτυξιακό δυναμικό της Γερμανίας, μοιάζει απίθανη η επίτευξη του στόχου για σταθερή μείωση του δείκτη χρέους και για σχεδόν ισοσκελισμένο προϋπολογισμό το 2006. Επομένως, το Συμβούλιο ζήτησε από τη Γερμανία να εφαρμόσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, όχι μόνο στην αγορά εργασίας, αλλά και στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης και παροχών γενικότερα, και παράλληλα να μειώσει τις ρυθμιστικές επιβαρύνσεις στην οικονομία.Διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των συνταξιοδοτικών συστημάτων και των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψηςΤα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης της Γερμανίας χρηματοδοτούνται κυρίως σε αναδιανεμητική βάση. Έτσι, τα συνταξιοδοτικά συστήματα και τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης θα αντιμετωπίσουν δυσχέρειες όσον αφορά το πρόβλημα της γήρανσης του πληθυσμού. Εάν οι σημερινοί κανόνες λειτουργίας των συστημάτων αυτών παραμείνουν αμετάβλητοι, οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, οι οποίες είναι μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρώπη, θα πρέπει να αυξηθούν σημαντικά κατά τις προσεχείς δεκαετίες. Αυτό θα επιδεινώσει το πρόβλημα της ανεργίας και θα υπονομεύσει περαιτέρω τις αναπτυξιακές της προοπτικές. Η γερμανική κυβέρνηση έλαβε τα πρώτα μέτρα για τη θέσπιση ενός ιδιωτικού συνταξιοδοτικού συστήματος ("Riester-Rente"), και το 15 % των εργαζομένων έκανε χρήση αυτής της νέας δυνατότητας μέχρι σήμερα. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να εξασφαλιστεί μακροπρόθεσμη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης διαδικασίας εκσυγχρονισμού και προσαρμογής του συνταξιοδοτικού συστήματος στις μεταβαλλόμενες περιστάσεις. Συνεπώς, είναι ευπρόσδεκτη η πρωτοβουλία της κυβέρνησης να αναθεωρήσει τη χρηματοδότηση και την περαιτέρω ανάπτυξη των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης με τη βοήθεια ομάδας ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων.Το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης υφίσταται επίσης συνεχώς αυξανόμενες πιέσεις εδώ και ορισμένα χρόνια λόγω κυρίως της βραδείας ανάπτυξης των εισοδημάτων αλλά και λόγω του ανεπαρκούς ελέγχου του κόστους και της έλλειψης κινήτρων για την εξοικονόμηση πόρων. Την περίοδο αυτή διεξάγεται στη Γερμανία συζήτηση για τον αναπροσανατολισμό του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης. Στόχος της κυβέρνησης είναι να εξασφαλιστεί η χρηματοοικονομική βιωσιμότητα του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση των ανταγωνιστικών στοιχείων, εστιαζόμενη παράλληλα περισσότερο στην ποιότητα της παρεχόμενης υγειονομικής περίθαλψης.Οι ανησυχίες για τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών καθίστανται ακόμη μεγαλύτερες δεδομένου ότι ο δείκτης χρέους της Γερμανίας παραμένει ανώτερος του ορίου του 60 %, ενώ δεν έχει ακόμη παρατηρηθεί σαφής τάση για πτωτική πορεία του δείκτη αυτού.Συστάσεις που απευθύνονται στη ΓερμανίαΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Η Γερμανία θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να αυξηθεί το αναπτυξιακό δυναμικό, να διασφαλισθεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών, να αντιμετωπισθούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης και να περιορισθούν οι περιφερειακές ανισότητες η Γερμανία οφείλει πρωτίστως να προωθήσει τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης καθώς και την προσαρμοστικότητα και την κινητικότητα του αχρησιμοποίητου δυναμικού απασχόλησης. Συνιστάται ιδίως στη Γερμανία:1. να συνεχίσει τη μεταρρύθμιση του συστήματος εισφορών-παροχών (ΓΠ 4 και ΣΑ 6), ώστε να εξασφαλίσει ότι υπάρχουν επαρκή κίνητρα για την ανάληψη εργασίας ή τη μετάβαση σε ανώτερο φορολογικό κλιμάκιο, και να εξαρτήσει αυστηρότερα τη χορήγηση των κοινωνικών παροχών από την ενεργό αναζήτηση θέσης απασχόλησης·2. να λάβει μέτρα με τα οποία θα διασφαλίζεται ότι οι μισθοί αντικατοπτρίζουν καλύτερα τις διαφορές παραγωγικότητας ανάλογα με τις δεξιότητες και τις περιφέρειες (ΓΠ 5)· αυτό μπορεί να γίνει στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Günstigkeitsprinzip, με τον καθορισμό χαμηλότερων προσωρινά αμοιβών για τους νεοπροσλαμβανόμενους, και3. να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των ενεργητικών προγραμμάτων για την αγορά εργασίας, και ιδιαίτερα την παροχή συνδρομής για την αναζήτηση θέσης απασχόλησης. Να μεταρρυθμίσει περαιτέρω τα προγράμματα αυτά βάσει κριτηρίων κόστους-αποτελεσματικότητας και να τα προσανατολίσει καλύτερα προς τα άτομα εκείνα που είναι πιο επιρρεπή στον κίνδυνο της μακροχρόνιας ανεργίας (ΓΠ 8, 13 σημείο iv) και ΣΑ 1).Για να αυξηθεί η παραγωγικότητα μέσω της βελτίωσης του επιχειρηματικού κλίματος και της πιο αυξημένης αποτελεσματικότητας του εκπαιδευτικού συστήματος, συνιστάται στη Γερμανία (σύμφωνα με τους ΓΠ 9 έως 14):4. να ενθαρρύνει τις επενδύσεις και την επέκταση των επιχειρήσεων· αυτό μπορεί να γίνει με τη δημιουργία πιο ανταγωνιστικού περιβάλλοντος (ΓΠ 9) και με περαιτέρω μείωση των κανονιστικών και διοικητικών επιβαρύνσεων (ΓΠ 11), μέσω, μεταξύ άλλων, της μείωσης του πραγματικού επιπέδου προστασίας της απασχόλησης (ΓΠ 6), και5. να πραγματοποιήσει περαιτέρω μεταρρυθμίσεις που θα συμβάλουν στη βελτίωση των εκπαιδευτικών επιδόσεων και στην εξάλειψη της παρατεταμένης έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού (ΓΠ 13).Για να μειωθεί ταχέως το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ και διατήρηση των κρατικών οικονομικών σε εξυγιαντική πορεία, συνιστάται στη Γερμανία:6. να εξασφαλίσει αυστηρή εκτέλεση του προϋπολογισμού και να υλοποιήσει τα αναγγελθέντα ή τα αντισταθμιστικά μέτρα για το 2003 που θα οδηγήσουν σε μείωση του ελλείμματος κατά 1 % του ΑΕΠ το 2003 και να θέσει τέρμα στην παρούσα κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος έως το 2004 το αργότερο (ΓΠ 1) και7. να μειώσει το κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα τουλάχιστον κατά 1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ μεταξύ του τέλους του 2003 και του 2005.Για να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων και των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης, συνιστάται στη Γερμανία:8. να προωθήσει την ανάπτυξη των επικουρικών συνταξιοδοτικών ταμείων και να ενισχύσει τα κίνητρα για παράταση του ορίου ηλικίας αποχώρησης από την αγορά εργασίας (ΓΠ 16) και9. να αυξήσει την αποτελεσματικότητα του τομέα υγειονομικής περίθαλψης εισάγοντας οικονομικά κίνητρα για τους παρόχους και τους δικαιούχους υγειονομικών υπηρεσιών.4. ΕΛΛΑΔΑΠαρά την αρνητική διεθνή οικονομική συγκυρία, η ελληνική οικονομία συνέχισε να αναπτύσσεται με υψηλό ρυθμό το 2002. Η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται να παραμείνει ανώτερη του μέσου όρου της ΕΕ και να ανέλθει σε 3,6 % το 2003 (θα είναι δηλαδή ελαφρώς ανώτερη του ρυθμού δυνητικής ανάπτυξης που ανέρχεται σε 3,5 % περίπου). Η οικονομική δραστηριότητα ενισχύθηκε από τις ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της προετοιμασίας των Ολυμπιακών Αγώνων και μέσω του τρίτου κοινοτικού πλαισίου στήριξης. Ωστόσο, για να υπερβεί ή να διατηρήσει το δυναμικό της μετά το 2004, απαιτούνται περαιτέρω διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Επιπλέον, οι υψηλοί δείκτες ανάπτυξης και οι αυξήσεις των δαπανών ενδέχεται να προκαλέσουν νέες πιέσεις στις τιμές. Ο δείκτης δημοσίου χρέους δεν υποχώρησε σε σημαντικό βαθμό, και αυτό παρά την ισχυρή ανάπτυξη και την πτωτική πορεία των επιτοκίων. Πράγματι, ενώ ο δείκτης χρέους υποχώρησε με αργούς ρυθμούς την περίοδο 1997-1999, στη συνέχεια αυξήθηκε την περίοδο 2000-2001 λόγω της αναταξινόμησης ευρείας κλίμακας χρηματοπιστωτικών πράξεων οι οποίες προηγουμένως δεν περιλαμβάνονταν στον προϋπολογισμό.Η κατάσταση στην αγορά εργασίας βελτιώνεται με πολύ αργό ρυθμό. Παρότι δημιουργήθηκαν πολυάριθμες νέες θέσεις εργασίας, η αύξηση της απασχόλησης δεν είναι ικανοποιητική ενώ η ανεργία, αν και υποχώρησε κάτω από το 10 % του εργατικού δυναμικού το 2002, παραμένει σε υψηλό επίπεδο. Η συνδυασμένη επίπτωση από τις ακαμψίες στις αγορές εργασίας και προϊόντων και η καθυστερημένη ανάπτυξη της κοινωνίας της γνώσης, η οποία οφείλεται ιδίως στο χαμηλό επίπεδο των επενδύσεων σε ανθρώπινο κεφάλαιο και στην έρευνα, παρεμποδίζουν τη βελτίωση της παραγωγικότητας της εργασίας σε επίπεδα ικανά να συμβάλλουν στην επιτάχυνση της διαδικασίας κάλυψης της αναπτυξιακής υστέρησης.Η Ελλάδα οφείλει να συνεχίσει τις προσπάθειες εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών προκειμένου να επιτύχει ικανοποιητικό ρυθμό μείωσης του υψηλού δείκτη δημοσίου χρέους. Τα διαρθρωτικά προβλήματα στις αγορές εργασίας και προϊόντων πρέπει να αντιμετωπισθούν προκειμένου να μειωθεί το υψηλό ποσοστό ανεργίας, να βελτιωθεί η παραγωγικότητα και να καταστεί δυνατή η αποτελεσματικότερη λειτουργία της οικονομίας. Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Ελλάδα είναι:- η εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών με σκοπό την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τη δημογραφική γήρανση, λαμβανομένου ιδίως υπόψη του υψηλού ποσοστού δημοσίου χρέους,- η αύξηση του χαμηλού επιπέδου παραγωγικότητας, το οποίο οφείλεται σε δυσλειτουργίες των αγορών εργασίας και προϊόντων, στις χαμηλές επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο και στην καθυστερημένη ανάπτυξη της κοινωνίας της γνώσης,- η μείωση του υψηλού ποσοστού διαρθρωτικής ανεργίας και η αύξηση των ποσοστών απασχόλησης, ιδίως των γυναικών.Εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών με σκοπό την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τη δημογραφική γήρανση, λαμβανομένου ιδίως υπόψη του υψηλού ποσοστού δημοσίου χρέουςΠαρά τις δημοσιονομικές προσαρμογές και τη βελτίωση των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν κατά τα προηγούμενα έτη, το ποσοστό χρέους δεν μειώθηκε ανάλογα με τις εξελίξεις της αύξησης του ΑΕΠ και του περιορισμού του δημοσιονομικού ελλείμματος. Πράγματι, το ποσοστό χρέους, που το 2000 και το 2001 αυξήθηκε λόγω των αναθεωρήσεων που ζήτησε η Εurostat, το 2002 ανήλθε στο 105,3 % του ΑΕΠ. Οι ευρείας κλίμακας χρηματοπιστωτικές πράξεις εξουδετέρωσαν εν μέρει τις θετικές συνέπειες που είχε για το δημόσιο χρέος η εμφάνιση πρωτογενών πλεονασμάτων. Εκτιμάται ότι ο ρυθμός αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος επιβραδύνθηκε το 2002 ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να διαμορφωθεί στο 1,1 % του ΑΕΠ, έναντι 1,2 % το 2001. Οι υψηλοί αναπτυξιακοί ρυθμοί αποτελούν μια υγιή βάση για την περαιτέρω βελτίωση των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων και για τη μετατροπή του δημοσιονομικού ελλείμματος σε πλεόνασμα. Ιδιαίτερα μεγάλη σημασία έχει ο περιορισμός των δημοσίων δαπανών για καταναλωτικούς σκοπούς, προκειμένου να ελευθερωθούν πόροι για παραγωγικές χρήσεις, καθώς και η συγκράτηση του υψηλού ποσοστού δημοσίου χρέους. Εάν δεν τεθεί υπό έλεγχο, το υψηλό ποσοστό χρέους ενδέχεται να υπονομεύσει τη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών μακροπρόθεσμα όταν ενταθούν οι πιέσεις στον προϋπολογισμό λόγω της δημογραφικής γήρανσης. Παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν το 2002 για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η ακόμη υψηλή προβλεπόμενη αύξηση των δημοσίων δαπανών για συντάξεις (από υψηλό σημείο εκκίνησης) υποδηλώνει ότι είναι απαραίτητο να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες στον τομέα αυτό.Αύξηση του χαμηλού επιπέδου παραγωγικότητας, το οποίο οφείλεται σε δυσλειτουργίες των αγορών εργασίας και προϊόντων, στις χαμηλές επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο και στην καθυστερημένη ανάπτυξη της κοινωνίας της γνώσηςΤο επίπεδο παραγωγικότητας της εργασίας αυξήθηκε σημαντικά κατά τα τελευταία έτη, αλλά παραμένει ακόμη το δεύτερο χαμηλότερο στην ΕΕ. Οι λόγοι που εξηγούν την κατάσταση αυτή είναι τα χαμηλά επίπεδα επενδύσεων σε Ε &  Α, ο ακόμη χαμηλός -παρότι αυξανόμενος- βαθμός διάδοσης των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ), το χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο του πληθυσμού και η επακόλουθη έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Εξάλλου, το υψηλό ποσοστό εγχώριων μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, το οποίο εν μέρει οφείλεται σε στρεβλώσεις που δημιούργησαν, π.χ. η νομοθεσία για την αγορά εργασίας και το φορολογικό σύστημα, εξηγεί τις χαμηλές επενδύσεις στους τομείς της Ε &  Α και της καινοτομίας.Επίσης, καθοριστικής σημασίας παράγοντας για την αποτελεσματικότερη λειτουργία των αγορών προϊόντων είναι η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Κατ' αρχάς, ο ανταγωνισμός σε ορισμένες βιομηχανίες δικτύου παραμένει περιορισμένος. Παραδείγματος χάρη, στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, οι καθετοποιημένοι παραδοσιακοί φορείς εξακολουθούν να κυριαρχούν στις αντίστοιχες αγορές. Δεύτερον, παρά τα μέτρα που λήφθηκαν πρόσφατα με σκοπό την απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου και του φορολογικού συστήματος, ο δυναμισμός των επιχειρήσεων εξακολουθεί να παρεμποδίζεται από πολύπλοκες διαδικασίες και την έλλειψη αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης. Τρίτον, ο δείκτης ενσωμάτωσης των οδηγιών για την εσωτερική αγορά είναι ο δεύτερος χαμηλότερος στην ΕΕ.Μείωση του υψηλού ποσοστού διαρθρωτικής ανεργίας και αύξηση των ποσοστών απασχόλησης, ιδίως των γυναικώνΟ δείκτης συνολικής απασχόλησης στην Ελλάδα είναι σημαντικά κατώτερος των στόχων που έθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ιδίως όσον αφορά τις γυναίκες. Η ανεργία υποχώρησε για τρίτο συνεχές έτος το 2002 αλλά παραμένει πολύ ανώτερη του μέσου όρου της ΕΕ, το δε ποσοστό ανεργίας των γυναικών είναι υπερδιπλάσιο εκείνου των ανδρών και η ανεργία των νέων παραμένει σε πολύ υψηλό επίπεδο. Το σύστημα διαμόρφωσης των μισθών δεν τροποποιήθηκε κατά τρόπο που να επιτρέπει τη μεγαλύτερη διαφοροποίησή τους σε συνάρτηση με την παραγωγικότητα και τις δεξιότητες. Το περίπλοκο ακόμη φορολογικό σύστημα (παρά τις πρόσφατες βελτιώσεις), οι υψηλές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και η αυστηρή νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια για τις προσλήψεις. Επιπλέον, ο περιορισμένος αντίκτυπος των μεταρρυθμίσεων για την προώθηση ευέλικτων μορφών απασχόλησης υποδηλώνει ότι πολυάριθμοι εργοδότες κάνουν χρήση αυτής της ευελιξίας προσφεύγοντας στην ανεπίσημη οικονομία. Εξακολουθεί να καθυστερεί η μεταρρύθμιση των δημοσίων υπηρεσιών απασχόλησης, η οποία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αντιμετώπιση του υψηλού ποσοστού μακροχρόνιας ανεργίας.Συστάσεις που απευθύνονται στην ΕλλάδαΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Για να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσης, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη το υψηλό ποσοστό δημοσίου χρέους (ΓΠ 15), συνιστάται στην Ελλάδα:1. να διασφαλίσει, μέσω της διατήρησης υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων (ΓΠ 15), ότι το ποσοστό δημοσίου χρέους θα παραμείνει σε σταθερά πτωτική τροχιά και ότι ο ρυθμός μείωσης αυτού του ποσοστού θα είναι ικανοποιητικός·2. να διασφαλίσει την πραγματική συγκράτηση των πρωτογενών τρεχουσών δημοσίων δαπανών μέσω της αποφασιστικής επίλυσης του προβλήματος που θέτουν οι ανελαστικές δαπάνες (ΓΠ 14), π.χ. οι δαπάνες για μισθούς·3. να χρησιμοποιήσει τους δημόσιους πόρους με πιο αποτελεσματικό τρόπο ώστε να βελτιωθεί η παραγωγικότητα του εργατικού δυναμικού και να αυξηθεί η ικανότητα προς εργασία των ανέργων (ΓΠ 14) και4. να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, και ιδίως του συνταξιοδοτικού συστήματος (ΓΠ 16), προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικές δημοσιονομικές πιέσεις λόγω της δημογραφικής γήρανσης.Για να αυξηθεί το χαμηλό επίπεδο παραγωγικότητας, το οποίο οφείλεται στα προβλήματα λειτουργίας των αγορών εργασίας και προϊόντων, στις χαμηλές επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο και στην καθυστερημένη ανάπτυξη της κοινωνίας της γνώσης, συνιστάται στην Ελλάδα (ΓΠ 4 - 8 και 9 - 14):5. να εντείνει τις προσπάθειες για αύξηση της διαθεσιμότητας ειδικευμένου ανθρώπινου κεφαλαίου και να εξακολουθήσει να ενθαρρύνει τη συμμετοχή των επιχειρήσεων σε ενέργειες Ε &  Α και καινοτομίας και παράλληλα να συνεχίσει τις προσπάθειες για βελτίωση της διάδοσης των ΤΠΕ (ΓΠ 13 και ΣΑ 2)·6. να αυξήσει ιδίως τον ανταγωνισμό στον ενεργειακό τομέα (ΓΠ 9)·7. να συνεχίσει τις προσπάθειες για απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και του φορολογικού συστήματος και να βελτιώσει το δείκτη ενσωμάτωσης των οδηγιών για την εσωτερική αγορά (ΓΠ 9 και 11).Η Ελλάδα θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να αυξηθεί το αναπτυξιακό δυναμικό, να διασφαλισθεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών και να αντιμετωπισθούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Ελλάδα να μειώσει το υψηλό ποσοστό διαρθρωτικής ανεργίας και να αυξήσει τα ποσοστά απασχόλησης, ιδιαίτερα των γυναικών. Συνιστάται ιδίως στην Ελλάδα:8. να βελτιώσει τα κίνητρα για εργασία, ιδίως μειώνοντας τις μη μισθολογικές δαπάνες και βελτιώνοντας τις δυνατότητες μεταφοράς συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, ώστε να ενθαρρυνθεί η απασχόληση στην επίσημη οικονομία, συμπεριλαμβανομένης της μερικής απασχόλησης (ΓΠ 4 και 16 και ΣΑ 4)·9. να προωθήσει αλλαγές στη διαδικασία μισθολογικών διαπραγματεύσεων ώστε οι μισθοί να αντικατοπτρίζουν τις διαφορές παραγωγικότητας (ΓΠ 5) και10. να εφαρμόσει το πακέτο μέτρων για τη μεταρρύθμιση της απασχόλησης προκειμένου να βελτιωθεί η ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας· αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την αποτελεσματική εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό της οργάνωσης της εργασίας και με την αναθεώρηση των υπερβολικά περιοριστικών ρυθμίσεων για την αγορά εργασίας (ΓΠ 6 και ΣΑ 1).5. ΙΣΠΑΝΙΑΗ Ισπανία σημείωσε εξαιρετικές οικονομικές επιδόσεις κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας 1990, με δείκτες ανάπτυξης (σχεδόν 4 % κατά μέσο όρο) σαφώς ανώτερους από εκείνους των υπολοίπων χωρών της ζώνης ευρώ και επίσης ανώτερους από το μεσοπρόθεσμο δυνητικό δείκτη ανάπτυξης της ίδιας της ισπανικής οικονομίας (εκτιμάται σε 3 % περίπου). Σε αντίθεση με την προηγούμενη κυκλική κάμψη της οικονομίας, ο ανώτερος -σε σχέση με το δυνητικό- ρυθμός ανάπτυξης διατηρήθηκε κατά τη διάρκεια της επιβράδυνσης η οποία άρχισε το 2001. Η επίδοση αυτή στηρίχθηκε στην πρωτοφανή αύξηση των θέσεων εργασίας, ενώ οι επικρατούσες συνθήκες νομισματικής πολιτικής συνεισέφεραν σημαντικά προς την κατεύθυνση αυτή. Από την άλλη πλευρά, ο πληθωρισμός παρέμεινε σταθερά υψηλότερος από το μέσο όρο της ζώνης ευρώ. Ο ρυθμός αύξησης της μετρούμενης παραγωγικότητας επιβραδύνθηκε, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη να συνεχιστεί η διαδικασία διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων προκειμένου να προαχθούν ο ανταγωνισμός και η ευελιξία.Για να διατηρηθεί η πορεία σύγκλισής της προς τις υψηλότερου εισοδήματος οικονομίες της ΕΕ (το ισπανικό κατά κεφαλή ΑΕΠ παραμένει κατά 15 % περίπου χαμηλότερο από το μέσο όρο της ΕΕ), η ισπανική οικονομία οφείλει να εδραιώσει τις βελτιωμένες επιδόσεις της στην αγορά εργασίας, να μειώσει τις διαφορές στα ποσοστά ανεργίας μεταξύ περιφερειών και να αυξήσει τους δείκτες συμμετοχής στην αγορά εργασίας. Επίσης, η εφαρμογή πολιτικών με τις οποίες ενθαρρύνεται η Ε &  Α και ο σχηματισμός ανθρωπίνου κεφαλαίου καθώς και η τόνωση του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της παραγωγικότητας, η οποία με τη σειρά της ενισχύει το ρυθμό ανάπτυξης. Η επίτευξη των στόχων αυτών θα διευκολύνει τις προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης που καταβάλλονται τα τελευταία έτη. Δεν μπορεί ωστόσο να αποκλειστεί ο κίνδυνος μελλοντικών ανισορροπιών στα δημόσια οικονομικά ως αποτέλεσμα του καθυστερημένου αλλά έντονου αντίκτυπου της δημογραφικής γήρανσης. Για να διασφαλιστεί επομένως η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών, και πέραν των πρωτοβουλιών που έχουν ήδη αναληφθεί, είναι απαραίτητη μια ευρείας κλίμακας μεταρρύθμιση του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος, στο πλαίσιο της οποίας θα πρέπει ιδίως να ενισχυθεί η σχέση μεταξύ συνεισφορών και παροχών. Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Ισπανία είναι:- η αύξηση των χαμηλών δεικτών απασχόλησης, ιδίως των γυναικών, και ο περιορισμός των μεγάλων περιφερειακών ανισοτήτων που παρατηρούνται στην αγορά εργασίας,- η αύξηση του χαμηλού επιπέδου παραγωγικότητας, η οποία μπορεί να επιτευχθεί με τη λήψη μέτρων για ενίσχυση της οικονομίας της γνώσης μέσω της βελτίωσης του εκπαιδευτικού επιπέδου και των δεξιοτήτων, της πραγματοποίησης επενδύσεων σε τεχνολογίες της πληροφορίας και των καλύτερων επιδόσεων στον τομέα της Ε &  Α και της καινοτομίας,- η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσης.Αύξηση των χαμηλών δεικτών απασχόλησης, ιδίως των γυναικών, και περιορισμός των μεγάλων περιφερειακών ανισοτήτων που παρατηρούνται στην αγορά εργασίας, ιδίως όσον αφορά την ανεργίαΠαρά τις σημαντικές προσπάθειες και προόδους των τελευταίων ετών όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας (από το 1995, η ανεργία έχει μειωθεί κατά περισσότερες από 11 εκατοστιαίες μονάδες), το ποσοστό ανεργίας (11,5 % περίπου) παραμένει σημαντικά υψηλότερο από το μέσο όρο της ΕΕ, ενώ αντίθετα ο δείκτης απασχόλησης παραμένει σε επίπεδο σαφώς κατώτερο του μέσου όρου της ΕΕ. Η μείωση της ανεργίας ήταν μεγαλύτερη για τις γυναίκες από ό,τι για τους άνδρες, αλλά το ποσοστό γυναικείας ανεργίας εξακολουθεί να είναι υπερδιπλάσιο εκείνου των ανδρών. Επιπλέον, παρά τον υψηλό ρυθμό δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, η ανεργία εξακολουθεί να παρουσιάζει διαφορές μεταξύ των διαφόρων περιφερειών. Κατά τις διαπραγματεύσεις καθορισμού των μισθών δεν λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη οι σημαντικές διαφορές στο επίπεδο της παραγωγικότητας, οι δε ρήτρες τιμαριθμικής αναπροσαρμογής κατά τις διαπραγματεύσεις καθορισμού των μισθών συμβάλλουν στη μη αποτελεσματική κατανομή του εργατικού δυναμικού. Η αγορά εργασίας εξακολουθεί να παρουσιάζει υψηλό βαθμό κατακερματισμού μεταξύ, αφενός, εκείνων που έχουν μόνιμη απασχόληση και, αφετέρου, των πολυάριθμων εργαζομένων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Εξάλλου, το ποσοστό θέσεων μερικής απασχόλησης στη συνολική απασχόληση παραμένει χαμηλό. Η γεωγραφική κινητικότητα των εργαζομένων, παρότι ενθαρρύνθηκε σε κάποιο βαθμό με κάποιες πρόσφατες μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και στη φορολογία εισοδήματος, εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, εν μέρει λόγω διαρθρωτικών εμποδίων και ιδίως λόγω της ανεπαρκούς λειτουργίας της αγοράς στέγης. Επιπλέον, οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης δεν διαθέτουν ίσως τις απαιτούμενες οργανωτικές ικανότητες για την εφαρμογή καλά στοχοθετημένων ενεργητικών μέτρων για την αγορά εργασίας και δεν υπάρχει σύστημα επιδομάτων ανεργίας που να παρακινεί τους ανέργους να αναζητήσουν οι ίδιοι θέση εργασίας.Αύξηση του χαμηλού επιπέδου παραγωγικότητας, η οποία μπορεί να επιτευχθεί με τη λήψη μέτρων για ενίσχυση της οικονομίας της γνώσης μέσω βελτίωσης του εκπαιδευτικού επιπέδου και των δεξιοτήτων, της πραγματοποίησης επενδύσεων σε τεχνολογίες της πληροφορίας και των καλύτερων επιδόσεων στον τομέα της Ε &  Α και της καινοτομίαςΣτην Ισπανία η παραγωγικότητα παραμένει κατώτερη του μέσου όρου της ΕΕ και ο ρυθμός αύξησής της είναι ιδιαίτερα συγκρατημένος από το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 1990. Αυτό εν μέρει εξηγείται από την ιδιαίτερα ισχυρή άνοδο της απασχόλησης, η οποία αφορούσε κυρίως τις δραστηριότητες χαμηλής παραγωγικότητας. Το εκπαιδευτικό επίπεδο είναι σχετικά χαμηλό. Ένα άλλο εμπόδιο για την ταχύτερη αύξηση της παραγωγικότητας είναι οι χαμηλές επενδύσεις των επιχειρήσεων σε Ε &  Α. Ο μικρός αριθμός κατατιθεμένων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και οι ανεπαρκείς επενδύσεις σε τεχνολογίες της πληροφορίας και στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου αποδεικνύουν τις χαμηλές επιδόσεις στον τομέα της καινοτομίας. Η αύξηση της παραγωγικότητας παρεμποδίζεται επίσης από τον ανεπαρκή ανταγωνισμό σε ορισμένους τομείς, ιδίως στο λιανικό εμπόριο και την ηλεκτρική ενέργεια.Προσφάτως, ανελήφθησαν ευοίωνες πρωτοβουλίες με τις οποίες επιδιώκεται να τονωθεί ο ανταγωνισμός στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, αν και είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις τους, οι δε τέσσερις μεγαλύτεροι καθετοποιημένοι παραδοσιακοί φορείς εξακολουθούν να κατέχουν μονοπωλιακή θέση στις αντίστοιχες γεωγραφικές αγορές τους, ενώ χαμηλή εξακολουθεί να παραμένει η ικανότητα εισαγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.Διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσηςΠαρά την καθυστερημένη σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες εμφάνισή τους, οι μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές επιπτώσεις από τη γήρανση του πληθυσμού, κυρίως για τα δημόσια συνταξιοδοτικά ταμεία αλλά και για τομείς όπως οι δαπάνες υγείας, εμπνέουν ιδιαίτερη ανησυχία στην περίπτωση της Ισπανίας. Από πολυάριθμες μελέτες προκύπτει ότι μεταξύ 2020 και 2030 θα σημειωθεί κατακόρυφη άνοδος του δείκτη εξάρτησης και ότι η εξέλιξη αυτή θα έχει έναν συνεχώς αυξανόμενο αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά. Συνεπώς, το κύριο μέλημα πρέπει να παραμείνει η ενίσχυση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, στο πλαίσιο μιας φιλόδοξης τριπλής στρατηγικής. Εν προκειμένω, τα πρόσφατα μέτρα που αποσκοπούν στον περιορισμό της εξέλιξης του βάρους του χρέους, στην επιμήκυνση του επαγγελματικού βίου και στην αύξηση των ποσοστών συμμετοχής στην αγορά εργασίας, πρέπει να συμπληρωθούν με μεταρρυθμίσεις του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος. Βασικές παράμετροι, όπως ο αριθμός ετών καταβολής συνταξιοδοτικών εισφορών, η ηλικία συνταξιοδότησης και ο δείκτης αντικατάστασης παραμένουν αμετάβλητοι ενώ ταυτόχρονα χαλαρή είναι η σύνδεση μεταξύ εισφορών και παροχών.Συστάσεις που απευθύνονται στην ΙσπανίαΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Η Ισπανία θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να αυξηθεί το αναπτυξιακό δυναμικό, να διασφαλισθεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών, να αντιμετωπισθούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης και να περιορισθούν οι περιφερειακές ανισότητες η Ισπανία οφείλει πρωτίστως να αυξήσει τα χαμηλά ποσοστά απασχόλησης, ιδίως των γυναικών, και για να μειώσει τις μεγάλες περιφερειακές ανισότητες που χαρακτηρίζουν την αγορά εργασίας. Συνιστάται ιδίως στην Ισπανία:1. να συνεχίσει να ενθαρρύνει τη μεγαλύτερη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, ιδίως των γυναικών, μέσω της παροχής περισσοτέρων εγκαταστάσεων παιδικής μέριμνας και της ενθάρρυνσης για μεγαλύτερη προσφυγή στις συμβάσεις ορισμένου χρόνου (ΣΑ 2)·2. να ενθαρρύνει τη μεταρρύθμιση του συστήματος καθορισμού των μισθών ώστε να αντικατοπτρίζεται καλύτερα η παραγωγικότητα, λαμβανομένων υπόψη των διαφορών παραγωγικότητας μεταξύ δεξιοτήτων, των τοπικών συνθηκών της αγοράς εργασίας και των οικονομικών συνθηκών που επικρατούν στο επίπεδο της επιχείρησης, καθώς και την απαλοιφή, από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, των διατάξεων περί τιμαριθμικής αναπροσαρμογής (ΓΠ 5)·3. να μεταρρυθμίσει περαιτέρω τη νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης ώστε να μειωθεί ο κατακερματισμός της αγοράς εργασίας μεταξύ των διαφόρων ειδών εργασιακών συμβάσεων (ΓΠ 6 και ΣΑ 1) και4. να εξακολουθήσει να διευκολύνει τη γεωγραφική κινητικότητα των εργαζομένων μέσω της άρσης των φορολογικών και άλλου είδους στρεβλώσεων· αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την προώθηση της αγοράς ενοικίασης κατοικιών και με την άρση των στοιχείων ακαμψίας όσον αφορά τη διαθεσιμότητα οικοπέδων προς ανέγερση κατοικιών (ΓΠ 7 και ΣΑ 3).Για να αυξηθεί το χαμηλό επίπεδο παραγωγικότητας, ιδίως με τη λήψη μέτρων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της οικονομίας της γνώσης μέσω της βελτίωσης του εκπαιδευτικού επιπέδου και των δεξιοτήτων, της πραγματοποίησης επενδύσεων σε τεχνολογίες της πληροφορίας και των επιδόσεων στους τομείς της Ε &  Α και της καινοτομίας, συνιστάται στην Ισπανία (σύμφωνα με τους ΓΠ 9 έως 14):5. να εντείνει τις προσπάθειες για αύξηση των δεξιοτήτων του ανθρωπίνου κεφαλαίου, των επενδύσεων σε Ε &  Α και καινοτομία καθώς και τις προσπάθειες για μεγαλύτερη διάδοση των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΓΠ 13), και6. να συνεχίσει τη λήψη μέτρων για περαιτέρω τόνωση του πραγματικού ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς, όπως το λιανικό εμπόριο (ΓΠ 9), να συνεχίσει τις προσπάθειες που καταβάλλει για περιορισμό των διοικητικών επιβαρύνσεων στις επιχειρήσεις και να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΓΠ 11).Για να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσης, συνιστάται στην Ισπανία:7. να συμπληρώσει τις πρόσφατες πρωτοβουλίες λαμβάνοντας τα δέοντα μέτρα για την εφαρμογή ευρείας κλίμακας μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος, ώστε να ενισχυθεί η σύνδεση μεταξύ εισφορών και παροχών και να συγκρατηθεί η μακροπρόθεσμη αύξηση των δαπανών για συντάξεις η οποία συνδέεται με τις προβλεπόμενες δημογραφικές μεταβολές (ΓΠ 16).6. ΓΑΛΛΙΑΚατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε ετών, η γαλλική οικονομία αναπτύχθηκε με ταχύτερο ρυθμό σε σχέση με τους κυριότερους ευρωπαίους εταίρους της. Η επίδοση αυτή μπορεί να αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό στον υψηλό ρυθμό δημιουργίας θέσεων απασχόλησης κατά τη διάρκεια αρκετών ετών και αντανακλά διαρθρωτικές βελτιώσεις της αγοράς εργασίας καθώς και μια πιο χαλαρή δημοσιονομική πολιτική μετά το 1999. Σύμφωνα με πρόσφατους υπολογισμούς της Επιτροπής, ο δυνητικός ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ εξακολουθεί να είναι ελαφρά χαμηλότερος από 2,5 %, είναι δηλαδή ελαφρώς άνω του μέσου όρου των χωρών της ΕΕ. Η βραδεία μείωση του δομικού πληθωρισμού κατά το τελευταίο εξάμηνο λειτούργησε σε επίπεδο χαμηλότερο από το δυνητικό της ρυθμό επί πολλά τρίμηνα.Κατά τα προσεχή έτη, η δυνητική παραγωγή θα αρχίσει να επηρεάζεται αρνητικά από τις εξελίξεις της δημογραφικής διάρθρωσης. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμα αρκετά περιθώρια για τη ενίσχυση της δυνητικής ανάπτυξης μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων τόσο στην αγορά εργασίας, με την αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και τη μείωση της διαρθρωτικής ανεργίας, όσο και στην αγορά προϊόντων, με τη βελτίωση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού σε βασικές βιομηχανίες δικτύου. Η εντατικοποίηση των προσπαθειών δημοσιονομικής εξυγίανσης θα επιτρέψει τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης που αυξάνει το κόστος της εργασίας και των επενδύσεων, συμβάλλοντας κατ' αυτόν τον τρόπο στην αύξηση της δυνητικής παραγωγής. Μετά από την αισθητή επιδείνωση της κυκλικά προσαρμοσμένης δημοσιονομικής θέσης το 2002, που συνέβαλε σε έλλειμμα υψηλότερο της οριακής τιμής του 3 % του ΑΕΠ, η εξυγίανση των οικονομικών της γενικής κυβέρνησης αποτελεί μια σημαντική και άμεσης προτεραιότητας πρόκληση για τις γαλλικές αρχές. Η περαιτέρω συνέχιση της δημοσιονομικής εξυγίανσης είναι επίσης ουσιαστικής σημασίας, ενόψει των επιπτώσεων της δημογραφικής γήρανσης στα δημόσια οικονομικά. Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Γαλλία είναι:- η ταχεία μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης σε επίπεδο χαμηλότερο του 3 % του ΑΕΠ και η διατήρηση των δημοσίων οικονομικών σε μια σταθερή πορεία εξυγίανσης,- η αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και η μείωση της διαρθρωτικής ανεργίας,- η εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσης,- η εξασφάλιση του ανταγωνισμού στις βιομηχανίες δικτύου και η επιτάχυνση της θέσπισης μέτρων για την εσωτερική αγορά, έτσι ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες ισότιμου ανταγωνισμού.Ταχεία μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης σε επίπεδο χαμηλότερο του 3 % του ΑΕΠ και διατήρηση των δημοσίων οικονομικών σε μια σταθερή πορεία εξυγίανσηςΤο 2002, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στη Γαλλία έφθασε σε 3,1 % του ΑΕΠ. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εξέδωσε γνώμη για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Γαλλία. Στις 3 Ιουνίου, το Συμβούλιο αποφάσισε ότι στη Γαλλία υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα και ενέκρινε σύσταση προς τη Γαλλία να τερματίσει την κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος. Το Συμβούλιο συνιστά στις γαλλικές αρχές να τερματίσουν την παρούσα κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος το ταχύτερο δυνατόν και το αργότερο μέχρι το 2004, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου θέτει δε προθεσμία στη γαλλική κυβέρνηση μέχρι τις 3 Οκτωβρίου 2003 να λάβει τα δέοντα μέτρα προς το σκοπό αυτόν.Μετά την έγκριση του προϋπολογισμού, η κυβέρνηση έλαβε ορισμένα μέτρα για τον έλεγχο των κρατικών δαπανών το 2003, όπως την εγγραφή 4 δισ. ευρώ (0,25 % του ΑΕΠ) σε αποθεματικό, από τα οποία 1,44 δισ. ευρώ (0,1 % του ΑΕΠ) ακυρώθηκαν τον Μάρτιο. Όσον αφορά τις δαπάνες για την υγεία, η γαλλική κυβέρνηση έχει ήδη λάβει πολλά μέτρα για να ενθαρρύνει τον έλεγχο, π.χ. με την ευρύτερη χρήση φαρμάκων κοινόχρηστης ονομασίας. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δεν θα βελτιώσουν επαρκώς την κυκλικά προσαρμοσμένη δημοσιονομική θέση αυτό το έτος όπως συνιστά το Συμβούλιο. Κατά συνέπεια, με τις σημερινές συνθήκες υποτονικής ανάπτυξης, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα υπερβεί κατά πάσα πιθανότητα την οριακή τιμή του 3 % του ΑΕΠ το 2003. Επίσης, είναι απίθανο να αντιστραφεί η αυξανόμενη τάση του λόγου ΑΕΠ-χρέους της Γαλλίας ώστε να τηρηθεί, το 2003, η τιμή αναφοράς 60 % που προβλέπεται από τη συνθήκη. Ενόψει αυτών των εξελίξεων, και λαμβάνοντας υπόψη ότι η επιβάρυνση του προϋπολογισμού λόγω της δημογραφικής γήρανσης θα αρχίσει να αυξάνεται με ταχύ ρυθμό από το 2005, η Γαλλία πρέπει να δώσει άμεση προτεραιότητα στη δημοσιονομική εξυγίανση.Αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και μείωση της διαρθρωτικής ανεργίαςΜια από τις σημαντικότερες μεσοπρόθεσμες προκλήσεις που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η γαλλική οικονομία είναι τα διαρθρωτικά προβλήματα στην αγορά εργασίας, καθώς οι ανθρώπινοι πόροι, παρά την πρόσφατη πρόοδο που συντελέστηκε, εξακολουθούν να υποχρησιμοποιούνται. Η Γαλλία εξακολουθεί να έχει ένα σχετικά χαμηλό συνολικό ποσοστό απασχόλησης (63,8 % το 2002) και πολύ χαμηλό ποσοστό απασχόλησης όσον αφορά τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας (μεταξύ των χαμηλότερων της ΕΕ). Στο πλαίσιο της δημογραφικής γήρανσης και μετά τη μείωση των υποχρεωτικών ωρών εργασίας, έχει άμεση προτεραιότητα να ενθαρρυνθεί η μεγαλύτερη συμμετοχή του εργατικού δυναμικού.Η περαιτέρω βελτίωση των ποσοστών συμμετοχής μπορεί να επιτευχθεί με τις περαιτέρω μεταρρυθμίσεις του συστήματος υποχρεωτικών εισφορών και παροχών καθώς και με μεταρρυθμίσεις των συστημάτων πρόωρης συνταξιοδότησης και συνταξιοδότησης. Η Γαλλία πρέπει επίσης να συνεχίσει τις προσπάθειες για τη μείωση της υψηλής διαρθρωτικής ανεργίας και της ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης η οποία προκαλεί προβλήματα πρόσληψης σε ορισμένους τομείς. Απαιτούνται επίσης μέτρα για τη μείωση του κόστους εργασίας, ιδίως των χαμηλόμισθων. Θα πρέπει επίσης να αναθεωρηθούν οι κανονιστικές ρυθμίσεις της αγοράς εργασίας, ιδίως με την απλοποίηση της εφαρμογής των κανόνων σχετικά με την προστασία της απασχόλησης.Εξασφάλιση μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσηςΟι προκλήσεις που προκαλούνται στα δημόσια οικονομικά λόγω της δημογραφικής γήρανσης απαιτούν άμεση αντιμετώπιση. Με τις σημερινές συνθήκες, για να αποφευχθεί η ταχεία διόγκωση του ελλείμματος του συνταξιοδοτικού συστήματος, που προβλέπεται, σύμφωνα με το ΕΟΠ, να αυξηθεί κατά 3,7 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ από το 2000 έως το 2040, θα πρέπει να γίνουν σημαντικές αυξήσεις των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Μια τέτοια εξέλιξη θα αυξήσει αισθητά την επιβάρυνση στην εργασία με σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην αγορά εργασίας. Η κυβέρνηση έχει αναλάβει τη δέσμευση να εφαρμόσει μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, πριν από τα τέλη του πρώτου μισού του 2003, μετά από διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα συμβάλουν στη διασφάλιση της διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών σε μακροπρόθεσμη βάση. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές πρέπει να σχεδιαστούν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται η δίκαιη μεταχείριση τόσο μεταξύ των γενεών όσο και μεταξύ των διαφόρων συνταξιοδοτικών συστημάτων. Στον τομέα της υγείας, παρά την πρόσφατη θέσπιση διαρθρωτικών μέτρων που αποσκοπούσαν στη συγκράτηση της διόγκωσης των δαπανών, η αύξησή τους αναμένεται να συνεχιστεί, ιδίως το 2003 και κατά τα έτη που ακολουθούν. Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει την πρόθεσή της να λάβει απόφαση σχετικά με την αναμόρφωση του ιατροφαρμακευτικού τομέα εντός του δευτέρου εξαμήνου του 2003.Οι ανησυχίες σχετικά με τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών είναι ακόμα σοβαρότερες δεδομένου ότι ο δείκτης του χρέους της Γαλλίας προς το ΑΕΠ είναι πολύ πιθανό να υπερβεί την οριακή τιμή του 60 % το 2003.Βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, εξασφάλιση του ανταγωνισμού στις βιομηχανίες δικτύου και επιτάχυνση της θέσπισης μέτρων για την εσωτερική αγορά, έτσι ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες ισότιμου ανταγωνισμούΠρόσφατα λήφθηκαν ή εξαγγέλθηκαν μέτρα για το μεγαλύτερο άνοιγμα της αγοράς και, μολονότι ο ανταγωνισμός σε ορισμένα τμήματα των αγορών αερίου και ηλεκτρισμού παραμένει ασθενής, οι αγορές αυτές πληρούν τις νομικές απαιτήσεις της ΕΕ όσον αφορά το άνοιγμα. Τα μερίδια αγοράς των παραδοσιακών φορέων έχουν μειωθεί στο επίπεδο περίπου του μέσου όρου των ευρωπαϊκών χωρών.Η ύπαρξη ενός πλέγματος διαφορετικών και σύνθετων διαδικασιών στον κοινωνικό και φορολογικό τομέα εξακολουθεί να παρεμποδίζει τη δημιουργία και την ανάπτυξη επιχειρήσεων, αν και εφαρμόζονται νέα μέτρα απλούστευσης. Παρόλο που η Γαλλία έχει εξαγγείλει την πρόθεσή της να αυξήσει το ποσοστό ενσωμάτωσης των οδηγιών για την εσωτερική αγορά, εξακολουθεί να είναι η χώρα που παρουσιάζει τη μεγαλύτερη καθυστέρηση από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ στον τομέα της ενσωμάτωσης και της εφαρμογής των οδηγιών αυτών.Συστάσεις που απευθύνονται στη ΓαλλίαΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Για την ταχεία μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης σε επίπεδο χαμηλότερο του 3 % του ΑΕΠ και τη διατήρηση των δημοσίων οικονομικών σε μια σταθερή πορεία εξυγίανσης, συνιστάται στις γαλλικές αρχές:1. να επιτύχουν βελτίωση του κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος το 2003 σημαντικά μεγαλύτερη από ό,τι προγραμματίζεται σήμερα·2. να εφαρμόσουν μέτρα ώστε το κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα να μειωθεί το 2004 κατά 0,5 % ή και περισσότερο του ΑΕΠ, ώστε να εξασφαλιστεί ότι η σωρευτική βελτίωση κατά την περίοδο 2003-2004 επαρκεί για την επίτευξη ονομαστικού ελλείμματος κάτω του 3 % το 2004 το αργότερο·3. να περιορίσουν την αύξηση του λόγου ακαθάριστου χρέους της γενικής κυβέρνησης/ΑΕΠ το 2003.Η Γαλλία θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να ενισχυθεί το αναπτυξιακό δυναμικό, να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών και να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης, η Γαλλία οφείλει πρωτίστως να αυξήσει τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας και να μειώσει τη διαρθρωτική ανεργία. Συνιστάται ιδίως στη Γαλλία:4. να εξασφαλίσει ότι το νέο σύστημα ασφάλισης κατά της ανεργίας θα εφαρμόζεται στο ακέραιο και θα συνοδεύεται από κατάλληλες υποχρεώσεις και αποτελεσματικά κίνητρα για την αναζήτηση εργασίας (ΓΠ 4 και ΣΑ 1).Για να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσης, συνιστάται στη Γαλλία:5. να αναλάβει επειγόντως μια διεξοδική μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος (ΓΠ 16), με στόχο να εξασφαλιστεί η χρηματοοικονομική διατηρησιμότητά του και να αυξηθεί το πραγματικό όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, προσαρμόζοντας συγχρόνως τα συνταξιοδοτικά συστήματα σε πιο ευέλικτα σχήματα απασχόλησης και σταδιοδρομίας καθώς και στις ατομικές ανάγκες, και6. να παρακολουθεί από κοντά την αποτελεσματικότητα των λαμβανόμενων μέτρων για την περικοπή των δαπανών στον τομέα της υγείας έτσι ώστε να υποχωρήσουν σε ένα βιώσιμο επίπεδο, και, εφόσον απαιτείται, να θεσπίσει νέα μέτρα για την επίτευξη του στόχου αυτού στο πλαίσιο των προβλεπόμενων μεταρρυθμίσεων (ΓΠ 14).Για να ενισχυθεί ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός στις αγορές ενέργειας και να επιταχυνθεί η θέσπιση των μέτρων για την εσωτερική αγορά, έτσι ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες ισότιμου ανταγωνισμού, συνιστάται στη Γαλλία:7. να συνεχίσει τις προσπάθειες για να εξασφαλίσει ανταγωνισμό στις αγορές ενέργειας, και ιδίως στους τομείς του αερίου και του ηλεκτρισμού (ΓΠ 9)·8. να συνεχίσει τις προσπάθειές της για τη μείωση και την απλοποίηση των κανονιστικών ρυθμίσεων σχετικά με τις επιχειρήσεις (ΓΠ 11) και9. να αυξήσει το ποσοστό ενσωμάτωσης των οδηγιών για την εσωτερική αγορά και να μειώσει τον αριθμό των διαδικασιών παράβασης (ΓΠ 9).7. ΙΡΛΑΝΔΙΑΚατά την περίοδο 1995-2000, ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης της ιρλανδικής οικονομίας έφθασε στο εντυπωσιακό επίπεδο του 10 %. Η παράλληλη θεαματική αύξηση της απασχόλησης (51/2 % κατά μέσο όρο) κατέστη δυνατή χάρη στις σημαντικές αυξήσεις της συμμετοχής του εργατικού δυναμικού, στη ραγδαία πτώση της ανεργίας και στην αντιστροφή του παραδοσιακού σχήματος καθαρής μετανάστευσης από το 1996 και μετά. Δεδομένου ότι αυτές οι πηγές προσφοράς εργασίας είχαν έκτακτο χαρακτήρα, η οικονομία κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1990 αντιμετώπισε προβλήματα σε επίπεδο προσφοράς (τόσο σε επίπεδο εργατικού δυναμικού όσο και υποδομών). Κατά συνέπεια, και παράλληλα με την παγκόσμια επιβράδυνση, ο ρυθμός μεγέθυνσης της οικονομίας υποχώρησε αισθητά μετά το 2001. Στο μέλλον, η Ιρλανδία θα επωφεληθεί σημαντικά από την αναμενόμενη ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας, χάρη στο μεγάλο άνοιγμα της οικονομίας της. Ωστόσο, η εποχή της των διψήφιων αναπτυξιακών ρυθμών έχει τελειώσει και η δυνητική ανάπτυξη της Ιρλανδίας θεωρείται απίθανο να υπερβαίνει σε μεσοπρόθεσμη βάση το επίπεδο του 5 %, ποσοστό που εξακολουθεί να είναι σχεδόν διπλάσιο από εκείνο της ΕΕ συνολικά, χάρη στη συνέχιση, προς το παρόν, ενός υψηλότερου ρυθμού αύξησης του εργατικού δυναμικού και της παραγωγικότητας.Η δημιουργία σταθερών μακροοικονομικών συνθηκών θα διευκόλυνε την προσαρμογή σε αυτόν το βραδύτερο αναπτυξιακό ρυθμό και θα συνέβαλλε στη διατήρηση των κεκτημένων κατά την προηγούμενη περίοδο έντονης ανάπτυξης. Επιπλέον, για να εξασφαλιστεί η πλήρης αξιοποίηση του δυναμικού της οικονομίας, θα πρέπει να ληφθούν διαρθρωτικά μέτρα για την ενίσχυση της πλευράς προσφοράς της οικονομίας, πράγμα που θα βοηθήσει επίσης τη συγκράτηση των πληθωριστικών πιέσεων. Η πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει η Ιρλανδία συνίσταται στην:- επίτευξη μιας ομαλής μετάβασης από τους διψήφιους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης στα τέλη της δεκαετίας του 1990 σε ένα χαμηλότερο διατηρήσιμο ρυθμό ανάπτυξης στα προσεχή χρόνια με την εξασφάλιση σταθερών μακροοικονομικών συνθηκών και την ενίσχυση της πλευράς προσφοράς της οικονομίας.Επίτευξη μιας ομαλής μετάβασης από τους διψήφιους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης στα τέλη της δεκαετίας του 1990 σε ένα χαμηλότερο διατηρήσιμο ρυθμό ανάπτυξης στα προσεχή χρόνια με την εξασφάλιση σταθερών μακροοικονομικών συνθηκών και την ενίσχυση της πλευράς προσφοράς της οικονομίαςΧάρη στον ταχύ ρυθμό ανάπτυξης που επιτεύχθηκε κατά την προηγούμενη δεκαετία, βελτιώθηκε σημαντικά τόσο η κατάσταση των δημοσίων οικονομικών όσο και της αγοράς εργασίας. Το δημοσιονομικό ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης παρουσίαζε πλεόνασμα από το 1997 έως το 2001, ενώ ο δείκτης χρέους είναι σήμερα ο δεύτερος χαμηλότερος στην Ένωση. Ωστόσο, στο μέλλον ο τρόπος εφαρμογής του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων και των πρωτοβουλιών στον κοινωνικό τομέα και τον τομέα της υγείας θα πρέπει να αντικατοπτρίζει το συγκρατημένο ρυθμό της οικονομικής ανάπτυξης και, συνεπώς, των εσόδων και την ανάγκη βελτίωσης της αξίας των παρεχόμενων δημοσίων υπηρεσιών σε σχέση με το κόστος τους (με βάση τα πρόσφατα μέτρα για τη βελτίωση της διαχείρισης και του ελέγχου των δαπανών). Η υψηλή αύξηση της απασχόλησης οδήγησε σε μείωση της ανεργίας σε επίπεδο χαμηλότερο του 4 % το 2001 (από ποσοστό άνω του 15 % το 1993), αλλά η όλο και πιο τεταμένη κατάσταση στην αγορά εργασίας είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του πληθωρισμού και του επιπέδου των μισθών. Η διατήρηση της πλήρους απασχόλησης, που αποτελεί το στόχο της πρόσφατης συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, απαιτεί συνετές και ευέλικτες μισθολογικές εξελίξεις και μέτρα για την ενίσχυση της πλευράς προσφοράς της οικονομίας.Ο πιο πρόσφορος τρόπος για την τόνωση της προσφοράς είναι η μεταρρύθμιση τριών μεγάλων τομέων. Πρώτον, τα προβλήματα προσφοράς που παρουσιάστηκαν στον τομέα των υποδομών αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο του εθνικού αναπτυξιακού προγράμματος για την περίοδο 2000-2006. Η παραγωγή δυνάμει του προγράμματος υποδομής του αναπτυξιακού προγράμματος υπολείπεται των στόχων λόγω του υψηλότερου κόστους κατασκευής και απαλλοτρίωσης. Δεύτερον, παρά το υψηλό ποσοστό των ΤΕΠ στην προστιθέμενη αξία της οικονομίας, οι δαπάνες της Ιρλανδίας για Ε &  Α είναι χαμηλές (1,2 % του ΑΕΠ το 1999). Μέτρα για την αύξηση της δαπάνης για Ε &  Α θα βελτίωναν την παραγωγικότητα της Ιρλανδίας. Τρίτον, παρά την πρόοδο που συντελέστηκε, ο ανταγωνισμός εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής σε ορισμένους τομείς της ιρλανδικής οικονομίας, και ιδίως στις βιομηχανίες δικτύου και σε ορισμένους άλλους τομείς υπηρεσιών (όπως τα ελεύθερα επαγγέλματα, η λιανική διανομή και οι ασφάλειες).Συστάσεις που απευθύνονται στην ΙρλανδίαΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Η Ιρλανδία θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης.Για να επιτευχθεί μια ομαλή μετάβαση από διψήφιους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης στα τέλη της δεκαετίας του 1990 σε ένα χαμηλότερο διατηρήσιμο αναπτυξιακό ρυθμό κατά τα προσεχή χρόνια με τη δημιουργία σταθερών μακροοικονομικών συνθηκών και την ενίσχυση της πλευράς προσφοράς της οικονομίας, συνιστάται στην Ιρλανδία:1. να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των δημοσίων δαπανών και να βελτιώσει τον προγραμματισμό των εσόδων και των δαπανών σε ένα μεσοπρόθεσμο πλαίσιο προσανατολισμένο στη σταθερότητα, αξιοποιώντας όλα τα μέτρα που ελήφθησαν προσφάτως για να βελτιώσει τον προγραμματισμό, τη διαχείριση και τον έλεγχο των δαπανών (ΓΠ 14)·2. να ενθαρρύνει τους κοινωνικούς εταίρους να διατηρήσουν μια συνετή και ευέλικτη μισθολογική γραμμή που θα επιτρέπει την προσαρμογή στις διαφορές της παραγωγικότητας και των δεξιοτήτων διασφαλίζοντας συγχρόνως τη ανταγωνιστικότητα (ΓΠ 3 και 5)·3. να δώσει προτεραιότητα στην εκτέλεση του σκέλους του εθνικού αναπτυξιακού προγράμματος που αφορά τα έργα υποδομής, διατηρώντας συγχρόνως τη δημοσιονομική σταθερότητα, και να θεσπίσει μέτρα για την αύξηση του επιπέδου των δαπανών για Ε &  Α (ΓΠ 13), και4. να ενισχύσει τον ανταγωνισμό στις βιομηχανίες δικτύου και σε ορισμένους τομείς της οικονομίας, όπως στον τομέα της λιανικής διανομής (συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου αλκοολούχων ποτών), των ασφαλειών και των ελεύθερων επαγγελμάτων (ΓΠ 9).8. ΙΤΑΛΙΑΗ οικονομική ανάπτυξη της Ιταλίας παρουσίασε σε γενικές γραμμές καθυστέρηση σε σχέση με εκείνη της ΕΕ από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ενώ αυτή η αναπτυξιακή υστέρηση μειώθηκε κατά τη διάρκεια της τελευταίας κυκλικής επιβράδυνσης, μεταξύ άλλων λόγω του λιγότερου περιοριστικού μείγματος πολιτικών και των πρώτων αποτελεσμάτων των μεταρρυθμίσεων της αγοράς εργασίας, ο ρυθμός δυνητικής ανάπτυξης, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, εξακολουθεί να είναι ακόμη χαμηλότερος από το μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Παρά αυτόν τον σχετικά περιορισμένο αναπτυξιακό ρυθμό, ο πληθωρισμός τιμών καταναλωτή διατηρήθηκε σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τις άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ, γεγονός που υποδηλώνει την ύπαρξη διαρθρωτικών αδυναμιών. Οι απογοητευτικές επιδόσεις ανάπτυξης, σε συνδυασμό με τη χαλάρωση των προσπαθειών δημοσιονομικής εξυγίανσης από το 2000, παρεμπόδισαν τη διαρθρωτική εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών. Λαμβανομένου υπόψη του πολύ υψηλού δείκτη δημόσιου χρέους της Ιταλίας, πρέπει να επιταχυνθεί ο ρυθμός μείωσης του χρέους. Η συνεχιζόμενη μισθολογική συγκράτηση και ορισμένες σημαντικές μεταρρυθμίσεις που άρχισαν το 1998, οδήγησαν σε σημαντική βελτίωση των επιδόσεων στην αγορά εργασίας, με αποτέλεσμα το ποσοστό ανεργίας να υποχωρήσει σε επίπεδο χαμηλότερο του 9 % κατά τα τέλη του 2002. Ωστόσο, η υψηλότερη συμμετοχή της εργασίας στην οικονομική ανάπτυξη συνοδεύτηκε από μια αισθητή κάμψη της παραγωγικότητας, εν μέρει λόγω της μεγαλύτερης συμμετοχής ανειδίκευτου προσωπικού, ιδίως στον τομέα των υπηρεσιών. Παρά τη σημαντική βελτίωσή τους κατά τα πρόσφατα έτη, τα ποσοστά συμμετοχής εξακολουθούν να είναι από τα χαμηλότερα της ΕΕ.Σε συνολικό επίπεδο, το σημαντικότερο πρόβλημα της Ιταλίας εξακολουθεί να είναι το χαμηλό αναπτυξιακό δυναμικό της. Μεταξύ των βασικότερων ανασταλτικών παραγόντων για την αύξηση της δυνητικής ανάπτυξης είναι οι ακόμη ανεπίλυτες αδυναμίες των δημοσίων οικονομικών, το συνεχιζόμενο χάσμα μεταξύ των περιφερειών, και ιδίως το υψηλό ποσοστό άεργου ή άνεργου πληθυσμού σε ηλικία εργασίας στο νότο, καθώς ορισμένοι παράγοντες που αναχαιτίζουν τη συνολική παραγωγικότητα των συντελεστών παραγωγής όπως τα χαμηλά επίπεδα της εκπαίδευσης και των επενδύσεων σε Ε &  Α. Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Ιταλία είναι:- η ταχεία εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών,- η εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσης,- η αύξηση του χαμηλού ποσοστού απασχόλησης, ιδίως μεταξύ των γυναικών και των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας, και η μείωση των μεγάλων οικονομικών αποκλίσεων μεταξύ βορρά - νότου,- η ενίσχυση της οικονομίας της γνώσης με τη βελτίωση του επιπέδου της εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων, των επενδύσεων σε ΤΠ, σε Ε &  Α και των επιδόσεων στον τομέα της καινοτομίας,- η συνέχιση της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και της ενίσχυσης του ανταγωνισμού στους τομείς της ενέργειας και των υπηρεσιών.Ταχεία εξυγίανση των δημοσίων οικονομικώνΚατά την πορεία προς τη δημιουργία της ΟΝΕ και κατά την αμέσως επόμενη περίοδο, η δημοσιονομική κατάσταση της Ιταλίας βελτιώθηκε αισθητά. Ωστόσο, κατά τα πιο πρόσφατα έτη η δημοσιονομική εξυγίανση επιβραδύνθηκε, μεταξύ άλλων λόγω της αισθητά χαμηλότερης από την αναμενόμενη, ανάπτυξης και μιας σειράς φορολογικών ελαφρύνσεων. Αντιμετωπίστηκαν προβλήματα όσον αφορά τη μείωση των πρωτογενών δαπανών. Στα τέλη του 2002 και τις αρχές του 2003, οι αρχές θέσπισαν πιο αυστηρούς ελέγχους και πιο διαφανείς διαδικασίες δαπανών, μέτρα που αναμένεται να οδηγήσουν σε βελτιώσεις κατά τα προσεχή έτη. Η συνεχιζόμενη αποκέντρωση ενδέχεται να απαιτήσει συμπληρωματικά μέτρα για την ενίσχυση της φορολογικής ευθύνης σε όλα τα επίπεδα της διακυβέρνησης, διατηρώντας συγχρόνως ένα επαρκές επίπεδο ενδοπεριφερειακών μεταβιβάσεων. Κατά τα τελευταία έτη παρατηρήθηκαν σημαντικές πωλήσεις ακινήτων που ανήκαν στο δημόσιο και μια σειρά φορολογικών αμνηστιών. Αυτά τα μεταβατικά μέτρα ενώ επέτρεψαν να αποτραπεί ο κίνδυνος το έλλειμμα να υπερβεί το ανώτατο όριο του 3 % του ΑΕΠ, λειτούργησαν ως υποκατάστατα άλλων πιο ουσιαστικών ενεργειών. Ωστόσο, η επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου ενός κυκλικά προσαρμοσμένου ισοσκελισμένου προϋπολογισμού έχει αποφασιστική σημασία για την επαναφορά των δημοσίων οικονομικών σε μια βιώσιμη πορεία, δεδομένου μάλιστα ότι ο δείκτης του χρέους εξακολουθεί να είναι υψηλότερος από το 100 % του ΑΕΠ και ότι επίκεινται οι δημοσιονομικές επιπτώσεις μιας έντονης δημογραφικής γήρανσης. Η επιτάχυνση της δημοσιονομικής εξυγίανσης και η μείωση του χρέους, και συνεπώς των σημερινών υψηλών δαπανών εξυπηρέτησης του χρέους, θα εξασφαλίσουν επίσης τα απαραίτητα περιθώρια για τη βελτίωση της ποιότητας των δαπανών.Εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσηςΚατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, η Ιταλία θέσπισε σημαντικά μέτρα για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, έτσι ώστε να αποσοβηθούν οι δυσβάσταχτες τάσεις των δαπανών που άρχισαν να διαφαίνονται. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τις δυσμενείς δημογραφικές προβλέψεις, οι δαπάνες που συνδέονται με την ηλικία για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και συντάξεις αναμένεται και πάλι να αυξηθούν ελαφρώς κατά την επόμενη δεκαετία. Παρόλο που έχει σχεδιαστεί για να λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα των μεταβολών του προσδόκιμου ζωής και του μακροπρόθεσμου ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος το νέο σύστημα να οδηγήσει σε σημαντικές χρηματοδοτικές ανισορροπίες σε περίπτωση δυσμενών δημογραφικών και οικονομικών εξελίξεων. Στο πλαίσιο αυτό, ο υψηλός δείκτης του χρέους θέτει αυστηρούς περιορισμούς στη δημοσιονομική πολιτική, δεδομένου ότι θα πρέπει να συνεχιστεί για μια μακρά περίοδο η συνεχής πραγματοποίηση πρωτογενών πλεονασμάτων. Εξακολουθούν να υφίστανται κάποιες αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα των εξαγγελθεισών αλλαγών του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, ενώ προωθούν τα συνταξιοδοτικά συστήματα ιδιωτικής χρηματοδότησης, να ρυθμίσουν ορισμένα υφιστάμενα κρίσιμα προβλήματα του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος, όπως τη μεγάλη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου προς το νέο σύστημα που στηρίζεται στις εισφορές ή την πραγματική έναρξη του λεγόμενου δεύτερου πυλώνα μέσω της σχεδιαζόμενης μείωσης των εισφορών για νεοπροσλαμβανόμενους εργαζόμενους.Αύξηση του χαμηλού ποσοστού απασχόλησης, ιδίως μεταξύ των γυναικών και των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας, και μείωση των μεγάλων οικονομικών αποκλίσεων μεταξύ βορρά - νότουΠαρά τη βελτίωση που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια, εξακολουθεί να υπάρχει ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ των ποσοστών απασχόλησης της Ιταλίας και του μέσου όρου της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις γυναίκες και τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας. Η Ιταλία έχει θέσει εθνικούς στόχους για τους τομείς αυτούς. Συνολικά, το υψηλό ποσοστό του αργούντος ανθρώπινου δυναμικού αντικατοπτρίζει κυρίως το συνεχιζόμενο μεγάλο χάσμα μεταξύ των περιφερειών, δεδομένου ότι ο βορράς παρουσιάζει υψηλά ποσοστά συμμετοχής και σχεδόν πλήρη απασχόληση, ενώ ο νότος χαρακτηρίζεται από χαμηλά ποσοστά συμμετοχής και υψηλή ανεργία. Αυτή η σχετική διαφορά διατηρείται, παρά το γεγονός ότι οι επιδόσεις σε απόλυτους αριθμούς έχουν βελτιωθεί τόσο στο βορρά όσο και στο νότο. Αυτό μπορεί να συγκαλύπτει υψηλά ποσοστά μη δηλωμένης απασχόλησης. Το γεγονός ότι τα περιφερειακά χαρακτηριστικά της απασχόλησης και της ανεργίας παρουσιάζουν πολύ μεγάλες ομοιότητες με εκείνα της παραγωγικότητας, φαίνεται να υποδηλώνει ότι το σημερινό σύστημα μισθολογικής διαπραγμάτευσης δεν έχει την απαιτούμενη ευελιξία για να λαμβάνονται υπόψη αυτές οι περιφερειακές διαφορές. Μια άλλη σημαντική αδυναμία της αγοράς εργασίας είναι η ανισορροπία μεταξύ ενός υποτυπώδους συστήματος επιδομάτων ανεργίας και ελάχιστα ανεπτυγμένων ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας. Το φαινόμενο αυτό, σε συνδυασμό με την ενδεχόμενη αύξηση των ευέλικτων συμβάσεων εργασίας, θα μπορούσε να αυξήσει τον κίνδυνο μιας δυαδικής δομής της αγοράς εργασίας. Για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο αυτόν, ο Legge Briagi του 2003 εισήγαγε μέτρα για να περιορισθεί ο κίνδυνος επισφαλών θέσεων εργασίας και κοινωνικού αποκλεισμού. Η πολιτική αυτή εφαρμόζεται μέσω αύξησης της ευελιξίας των περιθωρίων, μεταξύ άλλων με την εισαγωγή νέων εργασιακών συμβάσεων και την ελευθέρωση των υπηρεσιών απασχόλησης. Τέλος, υπάρχει καθυστέρηση στην εφαρμογή μακρόπνοων σχεδίων όπως η στρατηγική διά βίου μάθησης ή η αναμόρφωση του τομέα των δημοσίων υπηρεσιών.Ενίσχυση της οικονομίας της γνώσης με τη βελτίωση του επιπέδου της εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων, των επενδύσεων σε ΤΠ, σε Ε &  Α και των επιδόσεων στον τομέα της καινοτομίαςΠαρά κάποια πρόοδο που συντελέστηκε, η οικονομίας της γνώσης στην Ιταλία παραμένει σε πρώιμο επίπεδο. Το επίπεδο εκπαίδευσης παραμένει σχετικά χαμηλό, και υπάρχει σπάνις σε ανθρώπινο δυναμικό υψηλής εξειδίκευσης. Πρόσφατα, ελήφθησαν ορισμένα μέτρα για την αντιμετώπιση των ζητημάτων αυτών. Η Ιταλία έχει επίσης χαμηλές επιδόσεις στον τομέα της πρόσβασης και της χρησιμοποίησης του Διαδικτύου και του ηλεκτρονικού εμπορίου. Η ανάπτυξη της καινοτομίας εκ μέρους των επιχειρήσεων είναι ανεπαρκής, το επίπεδο των επιχειρηματικών δαπανών για Ε &  Α σε σχέση με το ΑΕΠ (0,5 % το 2000) και ο αριθμός των αιτήσεων για διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε σχέση με τον πληθυσμό μόλις φθάνουν το ήμισυ του μέσου όρου της ΕΕ. Ένας από τους παράγοντες που έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση αυτής της κατάστασης είναι η σχετικά μεγάλη εξάρτηση της ιταλικής οικονομίας από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δεδομένου ότι οι εταιρείες αυτές συχνά δεν έχουν την απαιτούμενη κρίσιμη μάζα για την ανάληψη τέτοιου είδους δραστηριοτήτων.Συνέχιση της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και της ενίσχυσης του ανταγωνισμού στον τομέα της ενέργειας και των υπηρεσιώνΕνώ έχουν ληφθεί μέτρα για τη μείωση των διατυπώσεων και τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, οι διοικητικές διαδικασίες για τις επιχειρήσεις εξακολουθούν να είναι αρκετά δαπανηρές και χρονοβόρες. Το γεγονός αυτό καθιστά τον ιταλικό επιχειρηματικό τομέα λιγότερο δυναμικό από εκείνο άλλων κρατών μελών, όπως υποδηλώνουν οι δείκτες για την καθαρή σύσταση επιχειρήσεων.Η πραγματική ελευθέρωση του τομέα της ενέργειας προχωρεί. Στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, η δεσπόζουσα θέση των παραδοσιακών φορέων περιορίζεται, αλλά η πρόσβαση τρίτων μερών στα δίκτυα παραμένει δυσχερής, παρά το γεγονός ότι από νομική άποψη είναι ελεύθερη. Αυτό συμβάλλει στη διαμόρφωση των τιμών ηλεκτρισμού και ενέργειας σε επίπεδα που παραμένουν μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ. Με σχετικά αργό ρυθμό αναπτύσσεται ο ανταγωνισμός και σε ορισμένους τομείς υπηρεσιών, και ιδίως στα ελεύθερα επαγγέλματα και στις τοπικές δημόσιες υπηρεσίες. Τέλος, ο ρυθμός ενσωμάτωσης των οδηγιών για την εσωτερική αγορά επιδεινώθηκε το 2002 και ο αριθμός των διαδικασιών παράβασης που εκκρεμούν ενώπιον του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων είναι ο δεύτερος υψηλότερος στην ΕΕ.Συστάσεις που απευθύνονται στην ΙταλίαΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Για την ταχεία εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών, συνιστάται στην Ιταλία:1. να εξασφαλίσει, μέχρις ότου επιτευχθεί σε μεσοπρόθεσμη βάση ισοσκελισμένος ή πλεονασματικός προϋπολογισμός, μια ελάχιστη μείωση του κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ ετησίως (ΓΠ 1), αντικαθιστώντας τα έκτακτα μέτρα με μέτρα πιο μόνιμου χαρακτήρα·2. να ενισχύσει το συντονισμό των πολιτικών μεταξύ όλων των επιπέδων διακυβέρνησης, με την εξασφάλιση επαρκών και διαφανών μηχανισμών για την εφαρμογή της δημοσιονομικής πειθαρχίας, προβλέποντας συγχρόνως σαφείς πηγές για τη χρηματοδότηση των περιφερειακών δαπανών, και3. να χρηματοδοτήσει περαιτέρω μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης μέσω διαρθρωτικών περικοπών των υφιστάμενων πρωτογενών δαπανών στο πλαίσιο γενικού μεταρρυθμιστικού προγράμματος τόσο για τις δαπάνες όσο και για τα έσοδα.Για να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσης, συνιστάται στην Ιταλία:4. να εξασφαλίσει ότι ο δείκτης του χρέους μειώνεται με ικανοποιητικό ρυθμό προς το όριο του 60 % του ΑΕΠ (ΓΠ 15) και5. να θεσπίσει περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση των κρίσιμων προβλημάτων του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος (ΓΠ 16), και ιδίως της μεγάλης μεταβατικής περιόδου για την εφαρμογή του νέου συστήματος με βάση τις εισφορές. Το νέο σύστημα σχεδιάστηκε απλώς για να αντιμετωπίσει τους δυσμενείς δημογραφικούς κλυδωνισμούς και να προωθήσει συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά καθεστώτα με ιδιωτική χρηματοδότηση.Η Ιταλία θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να αυξηθεί το αναπτυξιακό δυναμικό, να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών, να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης και να περιοριστούν οι περιφερειακές ανισότητες, η Ιταλία οφείλει επίσης πρωτίστως να αυξήσει το χαμηλό ποσοστό απασχόλησης, και ιδίως των γυναικών και των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας, και να μειώσει τις μεγάλες οικονομικές ανισότητες μεταξύ βορρά και νότου. Συνιστάται ιδίως στην Ιταλία:6. να ενθαρρύνει περαιτέρω τη μεγαλύτερη συμμετοχή του εργατικού δυναμικού, και ιδίως των γυναικών, με τη δημιουργία μεταξύ άλλων κατάλληλων υποδομών παιδικής μέριμνας, και των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας, ενισχύοντας τα κίνητρα ώστε οι εργαζόμενοι αυτοί να μεταθέτουν σε μεταγενέστερο χρόνο την αποχώρησή τους από την αγορά εργασίας (ΓΠ 4 και 16 και ΣΑ 3 και 4)·7. να συνεχίσει τη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας σχετικά με την προστασία της απασχόλησης (ΓΠ 6), έτσι ώστε να διευκολυνθεί η δημιουργία θέσεων απασχόλησης και η προσαρμοστικότητα και να περιοριστεί ο κατακερματισμός της αγοράς εργασίας ανάλογα με τα είδη των συμβάσεων και το μέγεθος των επιχειρήσεων· συγχρόνως, να αυξήσει τους πόρους και να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του συστήματος επιδομάτων ανεργίας και κοινωνικής πρόνοιας (ΓΠ 4 και ΣΑ 1 και 6), και8. να ενθαρρύνει τους κοινωνικούς εταίρους να στραφούν σε πιο αποκεντρωμένους μηχανισμούς καθορισμού των μισθών που επιτρέπουν στις αμοιβές να αντανακλούν περισσότερο τις διαφορές στα επίπεδα της παραγωγικότητας και των δεξιοτήτων (ΓΠ 5).Για την προώθηση της οικονομίας της γνώσης όσον αφορά το επίπεδο της εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων, των επενδύσεων σε ΤΠ, Ε &  Α και των επιδόσεων στον τομέα της καινοτομίας, συνιστάται στην Ιταλία:9. να συνεχίσει τις προσπάθειες που έχουν αναληφθεί για τη βελτίωση του γενικού εκπαιδευτικού επιπέδου και του επιπέδου των δεξιοτήτων του πληθυσμού, για την περαιτέρω αύξηση των επενδύσεων στον τομέα της Ε &  Α και της καινοτομίας και για την προώθηση της μεγαλύτερης χρήσης των ΤΠΕ, ιδίως με τη βοήθεια μέτρων που απευθύνονται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΓΠ 13).Για να συνεχιστεί η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και να τονωθεί ο ανταγωνισμός στους τομείς της ενέργειας και των υπηρεσιών, συνιστάται στην Ιταλία (σύμφωνα με τους ΓΠ 9 έως 14):10. να βελτιώσει το επιχειρηματικό περιβάλλον με τη μείωση του διοικητικού φόρτου των επιχειρήσεων (ΓΠ 11) και11. να ενισχύσει τον πραγματικό ανταγωνισμό στον τομέα των υπηρεσιών, να διευρύνει το άνοιγμα των αγορών ενέργειας και να βελτιώσει την εφαρμογή των οδηγιών για την εσωτερική αγορά (ΓΠ 9).9. ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟΚατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 το Λουξεμβούργο γνώρισε πολύ υψηλά ποσοστά αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ. Ωστόσο, το 2001 παρατηρήθηκε πολύ έντονη επιβράδυνση στην ανοικτή οικονομία του Λουξεμβούργου, σε μεγάλο βαθμό λόγω του εξωτερικού περιβάλλοντος. Η οικονομική ύφεση αναμένεται να οδηγήσει επίσης σε επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών με κάποια χρονική υστέρηση. Το πλεόνασμα του προϋπολογισμού ύψους 6,1 % του ΑΕΠ το 2001 εκτιμάται ότι μειώθηκε σε 2,6 % του ΑΕΠ το 2002, και προβλέπονται ελλείμματα για το 2003 και το 2004. Εντούτοις, η κατάσταση των δημοσίων οικονομικών του Λουξεμβούργου παραμένει σχετικά ευνοϊκή, λαμβάνοντας υπόψη το πολύ χαμηλό επίπεδο του χρέους και την ύπαρξη δημοσιονομικών αποθεμάτων.Αντιμέτωπο με την προοπτική ενός χαμηλότερου ρυθμού ανάπτυξης από εκείνο που γνώρισε κατά το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 1990, το Λουξεμβούργο θα πρέπει να προσπαθήσει να αυξήσει το παραγωγικό δυναμικό του, διατηρώντας ένα μακροοικονομικό πλαίσιο προσανατολισμένο στη σταθερότητα ως βάση μιας διατηρήσιμης ανάπτυξης. Για να προωθηθεί η ανάπτυξη και να διατηρηθεί η υγιής κατάσταση των δημοσίων οικονομικών, είναι απαραίτητο να αυξηθεί η προσφορά εργασίας, η οποία θα συμβάλει τόσο στη μείωση των δαπανών όσο και στην αύξηση των φορολογικών εσόδων. Για την ενίσχυση του παραγωγικού δυναμικού του, το Λουξεμβούργο θα πρέπει κυρίως να αντιμετωπίσει δύο σημαντικές προκλήσεις που αφορούν τη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας και της αγοράς προϊόντων. Συγκεκριμένα, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Λουξεμβούργο είναι:- η αύξηση των χαμηλών εθνικών ποσοστών συμμετοχής στην αγορά εργασίας και απασχόλησης, ιδίως για τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας,- η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και η ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας έτσι ώστε να επιτευχθεί μια πιο ισόρροπη οικονομική διάρθρωση.Αύξηση των χαμηλών εθνικών ποσοστών συμμετοχής στην αγορά εργασίας και απασχόλησης, ιδίως για τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίαςΗ συμμετοχή του εργατικού δυναμικού στο Λουξεμβούργο είναι χαμηλότερη από το μέσο όρο της ΕΕ· τα ποσοστά συμμετοχής των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας είναι ιδιαίτερα χαμηλά. Η αύξηση της απασχόλησης κατέστη δυνατή χάρη στο διασυνοριακό εργατικό δυναμικό και στην αύξηση της συμμετοχής των νέων Λουξεμβουργιανών γυναικών, ενώ δεν σημειώθηκε καμία σχεδόν πρόοδος όσον αφορά το ποσοστό απασχόλησης των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας, παρά τη θέσπιση ορισμένων μέτρων που αποσκοπούσαν στην τόνωση των κινήτρων για την παραμονή στο εργατικό δυναμικό. Η κινητοποίηση μέρους τους αργούντος εθνικού εργατικού δυναμικού έχει μεγάλη σημασία για την τόνωση της προσφοράς εργασίας η οποία θα δώσει με τη σειρά της νέα ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη. Επιπλέον, η παράταση της παραμονής στην αγορά εργασίας θα μειώσει την εξάρτηση από τις κοινωνικές παροχές, μειώνοντας με τον τρόπο αυτό τις δημόσιες δαπάνες για κοινωνικές παροχές και συντάξεις. Τα κίνητρα για την παραμονή στην αγορά εργασίας θα μπορούσαν να ενισχυθούν με την περαιτέρω μεταρρύθμιση των συστημάτων πρόωρης συνταξιοδότησης και προσυνταξιοδότησης. Επίσης, θα πρέπει να παρακολουθούνται από κοντά τα αποτελέσματα των τελευταίων τροποποιήσεων του μηχανισμού αναπηρικών συντάξεων.Βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας έτσι ώστε να επιτευχθεί μια πιο ισόρροπη οικονομική διάρθρωσηΗ οικονομία του Λουξεμβούργου εξακολουθεί να υπόκειται σε σχετικά μεγάλο αριθμό ρυθμίσεων, ιδίως όσον αφορά τις τιμές, και δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί η μεταρρύθμιση που αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό του πλαισίου ανταγωνισμού. Παρόλο που το μεγάλο άνοιγμα της οικονομίας του Λουξεμβούργου επιτρέπει την άσκηση ανταγωνισμού από το εξωτερικό, είναι απαραίτητη η μεταρρύθμιση της εγχώριας πολιτικής ανταγωνισμού, καθώς και η παρακολούθησή της, έτσι ώστε να διατηρηθούν τα οφέλη των ανταγωνιστικών οικονομικών συνθηκών.Κατά την τελευταία δεκαετία, η οικονομία του Λουξεμβούργου ανέπτυξε μεγάλο βαθμό εξειδίκευσης στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Η κατάσταση αυτή υπήρξε μέχρι στιγμής επωφελής για την απασχόληση και την ανάπτυξη, αλλά καθιστά επίσης το Λουξεμβούργο πιο ευάλωτο σε ενδεχόμενες κρίσεις του τομέα αυτού. Αναμένεται ότι η απόδοση μεγαλύτερης σημασίας στην ανάπτυξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, με παράλληλη ενίσχυση νευραλγικών τομέων, όπως οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, και περαιτέρω διαφοροποίηση της οικονομίας θα συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης αυτής και θα αυξήσει τα εθνικά ποσοστά συμμετοχής του εργατικού δυναμικού και της απασχόλησης.Συστάσεις που απευθύνονται στο ΛουξεμβούργοΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Το Λουξεμβούργο θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να αυξηθεί το αναπτυξιακό δυναμικό, το Λουξεμβούργο οφείλει πρωτίστως να αυξήσει τα χαμηλά εθνικά ποσοστά συμμετοχής στην αγορά εργασίας και απασχόλησης, ιδίως για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Πιο συγκεκριμένα, συνιστάται στο Λουξεμβούργο:1. να αναθεωρήσει τα κίνητρα για την πρόωρη συνταξιοδότηση και την προσυνταξιοδότηση και να θεσπίσει κατάλληλους κανόνες επιλεξιμότητας για την πρόσβαση στο σύστημα αναπηρικών συντάξεων (ΓΠ 16 και ΣΑ 2)·Για να βελτιωθεί το επιχειρηματικό περιβάλλον και να ενθαρρυνθεί η επιχειρηματικότητα έτσι ώστε να επιτευχθεί μια πιο ισόρροπη οικονομική διάρθρωση, συνιστάται στο Λουξεμβούργο:2. να εφαρμόσει πλήρως τις μεταρρυθμίσεις της νομοθεσίας ανταγωνισμού και να εξασφαλίσει ότι οι αρχές ανταγωνισμού και οι κανονιστικές αρχές έχουν επαρκή βαθμό ανεξαρτησίας, πόρους και εξουσίες για την εκπλήρωση των καθηκόντων τους (ΓΠ 9), και3. να θεσπίσει μέτρα για να ενθαρρύνει και να διευκολύνει τη δημιουργία ΜΜΕ και να βοηθήσει τις επιχειρήσεις αυτές να αποκτήσουν πρόσβαση σε επιχειρηματικά κεφάλαια (ΓΠ 11).10. ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣΑπό τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έως το 2000, οι ρυθμοί αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ των Κάτω Χωρών υπερέβαιναν σαφώς το μέσο όσο της ΕΕ, ενώ το εναρμονισμένο ποσοστό ανεργίας παρουσίασε αισθητή μείωση φθάνοντας στο δεύτερο χαμηλότερο επίπεδο της Ένωσης. Από το 2001, η οικονομία γνώρισε αισθητή επιβράδυνση, η οποία οδήγησε επίσης σε σημαντική επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών και, με κάποια καθυστέρηση, σε επιδείνωση της αγοράς εργασίας. Η ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας αναμένεται να είναι σχετικά υποτονική, ενώ τα δημόσια οικονομικά προβλέπεται να επιδεινωθούν περαιτέρω λόγω της δυσμενούς μακροοικονομικής κατάστασης. Το 2003, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται να διατηρηθεί σε επίπεδο χαμηλότερο του 1 %, μετά από αναπτυξιακό ρυθμό μόλις 0,3 % το 2002. Η δυνητική οικονομική ανάπτυξη εκτιμάται ότι έχει επιβραδυνθεί σε περίπου 2 %, έναντι 21/4 % για την υπόλοιπη ΕΕ. Αυτή η αποδυνάμωση της δυνητικής ανάπτυξης οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, μεταξύ άλλων στο μεγάλο αριθμό των ατόμων που εξαρτώνται από παροχές κοινωνικής ασφάλισης, στις δημογραφικές εξελίξεις και στο χαμηλό επίπεδο του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς που αναστέλλουν την προσφορά εργασίας και την παραγωγικότητα, καθώς και στη μείωση της εξωτερικής ανταγωνιστικότητας, η οποία μπορεί εν μέρει να αποδοθεί στις σημαντικές μισθολογικές αυξήσεις και στις ανεπαρκείς επενδύσεις των επιχειρήσεων σε Ε &  Α και καινοτομία κατά τα τελευταία έτη.Έχοντας να αντιμετωπίσουν ένα ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης χαμηλότερο από εκείνον που γνώρισαν κατά το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 1990, οι Κάτω Χώρες θα πρέπει να προσπαθήσουν να αυξήσουν το παραγωγικό δυναμικό τους, εξασφαλίζοντας συγχρόνως μακροοικονομικές πολιτικές προσανατολισμένες στη σταθερότητα ως βάση για μια βιώσιμη ανάπτυξη. Για το σκοπό αυτό, οι Κάτω Χώρες πρέπει να αντιμετωπίσουν τρεις βασικές προκλήσεις. Η πρώτη βασική πρόκληση αφορά τη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών, ενώ οι άλλες δύο αφορούν τις μεταρρυθμίσεις των αγορών εργασίας και προϊόντων έτσι ώστε να κινητοποιηθούν οι υποχρησιμοποιούμενοι πόροι και να αυξηθεί ο ανταγωνισμός και η παραγωγικότητα, πράγμα που θα οδηγήσει σε τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης. Οι προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι Κάτω Χώρες είναι:- η συνέχιση της δημοσιονομικής προσαρμογής κατά τα προσεχή έτη ενόψει της χαμηλότερης δυνητικής ανάπτυξης και του δημοσιονομικού κόστους της δημογραφικής γήρανσης,- η προσέλκυση του άεργου πληθυσμού στην αγορά εργασίας,- η καταπολέμηση της σχετικά χαμηλής αύξησης της παραγωγικότητας, που οφείλεται μεταξύ άλλων στο χαμηλό επίπεδο του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και στην ανεπάρκεια των επενδύσεων εκ μέρους των επιχειρήσεων, ιδίως σε Ε &  Α.Συνέχιση της δημοσιονομικής προσαρμογής κατά τα προσεχή έτη ενόψει της χαμηλότερης δυνητικής ανάπτυξης και του δημοσιονομικού κόστους της δημογραφικής γήρανσηςΗ κατάσταση των δημοσίων οικονομικών στις Κάτω Χώρες, παρά το αρχικά ευνοϊκό σημείο εκκίνησης, παρουσίασαν επιδείνωση πρόσφατα, ιδίως λόγω της έντονης οικονομικής επιβράδυνσης. Το 2002, το ονομαστικό και κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης εκτιμάται ότι ήταν περίπου 1 % του ΑΕΠ. Ωστόσο, τη στιγμή αυτή είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η δημοσιονομική πολιτική που θα ασκηθεί κατά τα προσεχή έτη δεδομένου ότι δεν σχηματίστηκε ακόμη νέα κυβέρνηση μετά τις εκλογές της 22ας Ιανουαρίου 2003. Εντούτοις, αν δεν μεταβληθούν οι εφαρμοζόμενες πολιτικές, το δημοσιονομικό αποτέλεσμα αναμένεται να επιδεινωθεί περαιτέρω κατά τα προσεχή έτη. Έτσι, θα απαιτηθεί δημοσιονομική προσαρμογή για να επιτευχθεί και να διατηρηθεί σχεδόν ισοσκελισμένος ή πλεονασματικός προϋπολογισμός. Ειδικότερα, έχει ιδιαίτερη σημασία οι δημόσιες δαπάνες να ευθυγραμμιστούν με τα έσοδα, έτσι ώστε να συμβαδίζουν με την αναμενόμενη επιβράδυνση του δυνητικού ρυθμού αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ.Προσέλκυση του άεργου πληθυσμού στην αγορά εργασίαςΠαρά την ευνοϊκή κατάσταση της αγοράς εργασίας, οι Κάτω Χώρες εξακολουθούν να έχουν σχετικά υψηλό ποσοστό αεργίας. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο μεγάλος αριθμός των ατόμων που εισπράττουν αναπηρικές συντάξεις και οι παγίδες ανεργίας των συστημάτων κοινωνικών παροχών που εξακολουθούν να λειτουργούν ως αντικίνητρα για την ανάληψη εργασίας. Το σημαντικό μέγεθος των ανεκμετάλλευτων αποθεμάτων εργατικού δυναμικού αντανακλάται στον αριθμό των ατόμων που εισπράττουν επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας: 7 % του εργατικού δυναμικού εισπράττει επιδόματα ανεργίας και κοινωνικά επιδόματα και 11 % λαμβάνει αναπηρική σύνταξη. Η περαιτέρω βελτίωση των ποσοστών απασχόλησης θα εξαρτηθεί επίσης από την αύξηση της απασχόλησης των γυναικών καθώς και από τη μεγαλύτερη κινητοποίηση των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας και των μειονοτήτων. Η κινητοποίηση του αργούντος δυναμικού προσφοράς εργασίας έχει πρωταρχική σημασία για την αύξηση της απασχόλησης η οποία θα δώσει μια νέα σημαντική ώθηση στην ανάπτυξη.Καταπολέμηση της σχετικά χαμηλής αύξησης της παραγωγικότητας, που οφείλεται μεταξύ άλλων στο χαμηλό επίπεδο του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και στην ανεπάρκεια των επενδύσεων εκ μέρους των επιχειρήσεων, ιδίως σε Ε &  ΑΗ αύξηση της παραγωγικότητας ήταν σχετικά χαμηλή στις Κάτω Χώρες από το 1999, ενώ το 2002 υποχώρησε σε επίπεδο χαμηλότερο από το μέσο όρο της ΕΕ. Αυτό μπορεί εν μέρει να αποδοθεί στην ταχεία αύξηση της απασχόλησης και στο σχηματισμό αποθεμάτων προσφοράς εργασίας. Ωστόσο, η χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί επίσης να οφείλεται στο χαμηλό επίπεδο του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς καθώς και στη μείωση της εξειδίκευσης του μεταποιητικού τομέα υψηλής και μεσαίας τεχνολογίας των Κάτω Χωρών. Παραδείγματος χάρη στον τομέα των κατασκευών, η κοινοβουλευτική επιτροπή διαπίστωσε την ύπαρξη αθέμιτων συμφωνιών τιμολόγησης το 2002. Στις βιομηχανίες δικτύου, η χαλάρωση του ρυθμού των μεταρρυθμίσεων, που οφειλόταν εν μέρει στην εντύπωση ότι η ελευθέρωση δεν είχε αποβεί επωφελής για τους καταναλωτές, εξασθένησε τη βούληση για την αντιμετώπιση του ακόμη ανεπαρκούς βαθμού του ανταγωνισμού. Οι αδυναμίες των κανονιστικών καθεστώτων στους τομείς που έχουν ελευθερωθεί θα μπορούσαν να εξηγήσουν εν μέρει για ποιο λόγο δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί πλήρως τα οφέλη της μεταρρύθμισης. Οι χαμηλές επενδύσεις σε Ε &  Α αναστέλλουν την αύξηση της παραγωγικότητας στις Κάτω Χώρες. Κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 1990, οι επενδύσεις των επιχειρήσεων σε Ε &  Α ήταν κατά 10 % χαμηλότερες από το μέσο όρο της ΕΕ και ακόμη χαμηλότερες από εκείνες των γειτονικών χωρών όπως το Βέλγιο και η Γερμανία. Ιδιαίτερο πρόβλημα αποτελεί το χαμηλό επίπεδο των αποφοίτων του επιστημονικού και τεχνολογικού κλάδου ηλικίας 20 έως 29 ετών, οι οποίοι αποτελούν το βασικό "φυτώριο" μελλοντικών ερευνητών.Συστάσεις που απευθύνονται στις Κάτω ΧώρεςΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Για να συνεχίσουν τη δημοσιονομική προσαρμογή κατά τα προσεχή έτη ενόψει της χαμηλότερης δυνητικής ανάπτυξης και του δημοσιονομικού κόστους της δημογραφικής γήρανσης, συνιστάται στις Κάτω Χώρες:1. να συνεχίσουν τη συγκράτηση των δημοσίων δαπανών εντός σαφώς καθορισμένων ανωτάτων ορίων σε πραγματικούς όρους, στο πλαίσιο του στόχου επίτευξης σχεδόν ισοσκελισμένου ή πλεονασματικού προϋπολογισμού (ΓΠ 1 και 14).Οι Κάτω Χώρες θα πρέπει επίσης να εφαρμόσουν αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να ενισχυθεί το αναπτυξιακό δυναμικό, να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών, να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης και να προωθηθεί η ένταξη στην αγορά εργασίας, οι Κάτω Χώρες οφείλουν πρωτίστως να προσελκύσουν στην αγορά εργασίας τα άτομα που είναι επί του παρόντος άεργα. Συνιστάται ιδίως στις Κάτω Χώρες:2. να εφαρμόσουν πιο δυναμικά τη μεταρρύθμιση των συστημάτων υποχρεωτικών εισφορών και παροχών έτσι ώστε η εργασία να καταστεί συμφέρουσα από οικονομική άποψη (ΓΠ 4 και ΣΑ 3), δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στα κριτήρια και τους όρους επιλεξιμότητας για την είσπραξη των παροχών αυτών. Να προχωρήσουν στην έγκριση και την εφαρμογή της σχεδιασθείσας μεταρρύθμισης του συστήματος αναπηρικών συντάξεων, δίνοντας προσοχή τόσο στην είσοδο νέων δικαιούχων όσο και στην επανένταξη στην αγορά εργασίας εκείνων που λαμβάνουν ήδη τις παροχές αυτές.Για να καταπολεμηθεί η σχετικά χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας, που οφείλεται μεταξύ άλλων στο χαμηλό επίπεδο του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς, και το ανεπαρκές επίπεδο των επενδύσεων εκ μέρους των επιχειρήσεων, και ιδίως σε Ε &  Α, συνιστάται στις Κάτω Χώρες (σύμφωνα με τους ΓΠ 9 έως 14):3. να βελτιώσουν το κανονιστικό πλαίσιο καθώς και την εφαρμογή του (ΓΠ 11), ιδίως στους τομείς όπου ο ανταγωνισμός διαπιστώθηκε ότι είναι ανεπαρκής, όπως είναι ο κλάδος των οικοδομών και των επαγγελματικών υπηρεσιών, και4. να προωθήσουν μια εκπαίδευση περισσότερο προσανατολισμένη στην τεχνολογία και να ενισχύσουν τους δεσμούς μεταξύ της επιστήμης και της βιομηχανίας έτσι ώστε να αυξηθούν οι επενδύσεις των επιχειρήσεων σε Ε &  Α (ΓΠ 13).11. ΑΥΣΤΡΙΑΑπό τη δεκαετία του 1970, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ στην Αυστρία ήταν κατά μέσο όρο ελαφρά υψηλότερη από εκείνη της ΕΕ. Ωστόσο, η αύξηση της δυνητικής παραγωγής παρουσιάζει πτωτική πορεία από το 1990, η οποία, ενώ ήταν υψηλότερη από το μέσο όρο της ΕΕ, έχει πλέον υποχωρήσει σε χαμηλότερα επίπεδα. Ενώ το 1990 η δυνητική αύξηση της παραγωγής στην Αυστρία είχε εκτιμηθεί σε 3,1 % (έναντι μέσου ποσοστού 2,8 % για την ΕΕ), το 2002 μειώθηκε σε 1,9 % (2,2 % κατά μέσο όρο για την ΕΕ) και προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω. Η δημογραφική γήρανση και η ελάχιστη αύξηση του ποσοστού συμμετοχής του εργατικού δυναμικού, σε συνδυασμό με μια συνολική αύξηση της παραγωγικότητας των συντελεστών παραγωγής χαμηλότερη από το μέσο όρο, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο για τη διαμόρφωση αυτών των μέτριων προοπτικών. Οι ίδιοι οι παράγοντες είναι επιβαρυντικοί και για τα δημόσια οικονομικά σε δύο επίπεδα: πρώτον η χαμηλή δυνητική ανάπτυξη οδηγεί σε απώλεια εσόδων και, δεύτερον, η δημογραφική γήρανση ασκεί αυξητικές πιέσεις στις δαπάνες. Δεδομένου ότι οι περικοπές των δαπανών δεν μπόρεσαν να αναχαιτίσουν τις διαρθρωτικές αυξητικές πιέσεις στις δαπάνες, η φορολογική επιβάρυνση διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα, ιδίως από το 1995, και κορυφώθηκε το 2001, με κίνδυνο να τεθεί σε λειτουργία ένας φαύλος κύκλος υψηλής φορολογικής επιβάρυνσης και χαμηλής ανάπτυξης. Για να μειωθούν οι περιορισμοί που ασκούνται στα δημόσια οικονομικά και να αποκατασταθούν ρυθμοί αύξησης των εσόδων και του επιπέδου διαβίωσης μεγαλύτεροι από το μέσο όρο, η Αυστρία θα πρέπει να καταβάλει προσπάθειες για την ενίσχυση των κινήτρων πρόσληψης προσωπικού, ανάληψης εργασίας και διενέργειας επενδύσεων. Αυτό με τη σειρά του απαιτεί την επίτευξη και τη διατήρηση μιας δημοσιονομικής ισορροπίας με χαμηλότερους δείκτες φορολόγησης και δαπανών σε σχέση με το ΑΕΠ.Ένας σημαντικός παράγοντας που αναχαιτίζει το αναπτυξιακό δυναμικό της Αυστρίας είναι οι αρνητικές επιπτώσεις που έχουν στην προσφορά εργασίας οι υψηλές κοινωνικές μεταβιβάσεις και οι παροχές δημόσιων υπηρεσιών οι οποίες, σε συνδυασμό με τις δημοσιονομικές επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης, οδήγησαν σε επίμονες αυξητικές πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες. Αυτό με τη σειρά του, οδηγεί σε υψηλή φορολογική επιβάρυνση, ιδίως στην εργασία, ενώ συγχρόνως αποθαρρύνει τη συμμετοχή του εργατικού δυναμικού καθώς και τη ζήτηση εργασίας. Επιπλέον, ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της αυστριακής οικονομίας είναι οι χαμηλές επιδόσεις στον τομέα της καινοτομίας, και ιδίως η ανεπαρκής μετάδοση της τεχνολογικής προόδου, με αποτέλεσμα να υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις στην τεχνολογική βάση της χώρας. Συνεπώς, οι δημόσιες δαπάνες θα ήταν χρήσιμο να προσανατολιστούν σε αυτούς τους τομείς που ενισχύουν την ανάπτυξη κατά αποτελεσματικό τρόπο. Παράλληλα, ο ανεπαρκής βαθμός ανταγωνισμού στις αγορές ορισμένων προϊόντων φαίνεται να αποτελεί ένα πρόσθετο εμπόδιο για μια πιο δυναμική ανάπτυξη. Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Αυστρία είναι:- η εξασφάλιση της διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσης,- η συνέχιση της βελτίωσης της ανεπαρκούς τεχνολογικής βάσης και η ενθάρρυνση της Ε &  Α και της καινοτομίας εκ μέρους των επιχειρήσεων,- η προώθηση της ανάπτυξης αποτελεσματικού ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς.Εξασφάλιση της διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσηςΤο συνταξιοδοτικό σύστημα της Αυστρίας χρηματοδοτείται σχεδόν αποκλειστικά με το διανεμητικό σύστημα, παρόλο που πρόσφατα μέτρα αποσκοπούν στην ενίσχυση των συστημάτων ιδιωτικής χρηματοδότησης. Παρά τη μεταρρύθμιση του 2000 και τη σχετικά συγκρατημένη αύξηση των παροχών τα τελευταία έτη, η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος κινδυνεύει ενόψει της προβλεπόμενης δημογραφικής γήρανσης. Η δυσμενής δυναμική της δημογραφικής εξέλιξης επιδεινώνεται από τη σημερινή χαμηλή μέση πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης (58 ετών) και τα πολύ χαμηλά ποσοστά απασχόλησης των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας, παρά το γεγονός ότι το συνολικό ποσοστό απασχόλησης υπερβαίνει ήδη το στόχο της ΕΕ για το 2005. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι συντάξεις υπολογίζονται επί του παρόντος με βάση μόνο 15 έτη εργασίας (στο μέλλον θα είναι 18) με τις υψηλότερες αμοιβές, δεν υπάρχει ισορροπία στη σχέση μεταξύ των εισφορών και των συντάξεων και το σημερινό επίπεδο των συνταξιοδοτικών δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι ένα από τα υψηλότερα στην ΕΕ. Εάν το σημερινό σύστημα παραμένει αμετάβλητο ή τροποποιηθεί μόνο οριακά, η ήδη υψηλή φορολογική επιβάρυνση θα αυξηθεί περισσότερο, με αρνητικές επιπτώσεις για την προσφορά και τη ζήτηση εργασίας και, συνεπώς, για το αναπτυξιακό δυναμικό. Τον Δεκέμβριο του 2002 μια ομάδα εμπειρογνωμόνων, η επιτροπή μεταρρύθμισης των συντάξεων, παρουσίασε μια διεξοδική έκθεση όπου εκτίθενται διάφορες εναλλακτικές δυνατότητες μεταρρύθμισης. Επίσης, το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, παρά τα πρόσφατα μέτρα για τη συγκράτηση των δαπανών, θα υποστεί και αυτό αυξανόμενες χρηματοδοτικές πιέσεις.Οι ανησυχίες σχετικά με τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών είναι ακόμα σοβαρότερες δεδομένου ότι ο δείκτης του χρέους της Αυστρίας προς το ΑΕΠ εξακολουθεί να είναι υψηλότερος από το όριο του 60 %, ενώ δεν έχει ακόμη αποκατασταθεί μια σαφής καθοδική τάση.Συνέχιση της βελτίωσης της ανεπαρκούς τεχνολογικής βάσης και ενθάρρυνση της Ε &  Α και της καινοτομίας εκ μέρους των επιχειρήσεωνΗ έλλειψη αποτελεσματικού ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς δεν έδωσε στις επιχειρήσεις τα απαιτούμενα κίνητρα να αναλάβουν καινοτομίες και επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης. Το επίπεδο των δαπανών για Ε &  Α ως ποσοστό του ΑΕΠ εξακολουθεί να προσεγγίζει με αργό ρυθμό το μέσο όρο της ΕΕ, αλλά το μερίδιο των επιχειρήσεων στην Ε &  Α μειώθηκε σταδιακά από περίπου 50 % σε περίπου 40 % από το 1992. Επιπλέον, οι δαπάνες για ΤΠ εξακολουθούν να είναι χαμηλότερες από το μέσο όρο της ΕΕ και το επίπεδο των επενδύσεων επιχειρηματικού κεφαλαίου είναι μεταξύ των χαμηλότερων της ΕΕ. Εκτός από το χαμηλό βαθμό του ανταγωνισμού, η σχετικά μεγάλη εξάρτηση της αυστριακής οικονομίας από τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις εξηγεί αυτά τα χαμηλά επίπεδα της Ε &  Α και της καινοτομίας, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις αυτές συχνά δεν διαθέτουν την κρίσιμη μάζα που θα τους επιτρέψει την ανάληψη τέτοιων δραστηριοτήτων.Για τη βελτίωση αυτής της ανεπαρκούς τεχνολογικής βάσης, η Αυστρία αναπτύσσει προγράμματα που παρέχουν χρηματοοικονομικά και φορολογικά κίνητρα για την προώθηση της καινοτομίας και το συντονισμό των προσπαθειών των ΜΜΕ. Ο αυξανόμενος αριθμός των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και το ικανοποιητικό επίπεδο των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας αποτελούν θετικές εξελίξεις που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως μοχλοί για την ανάπτυξη του τομέα αυτού.Προώθηση της ανάπτυξης του αποτελεσματικού ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείςΜέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990, ο σχετικά χαμηλός βαθμός ανοίγματος της αυστριακής οικονομίας, η μακρά παράδοση προσφυγής σε κανονιστικές ρυθμίσεις και σε διαδικασίες κοινωνικής συναίνεσης, και η ανάγκη συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και των ομόσπονδων κρατιδίων για την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων αποτέλεσαν περιορισμούς για το πλαίσιο του ανταγωνισμού. Η οικονομία αντιμετωπίζει υψηλή συγκέντρωση σε ορισμένους τομείς όπως ο τύπος, η διανομή τροφίμων, τα φαρμακεία, η ασφάλιση, το λιανικό εμπόριο επίπλων ή οι βιομηχανίες δικτύου. Η μεταρρύθμιση της αυστριακής νομοθεσίας ανταγωνισμού και η θέσπιση μιας ανεξάρτητης ομοσπονδιακής αρχής ανταγωνισμού αποτελούν πρόσφατες εξελίξεις που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον. Ωστόσο, η νέα αρχή ανταγωνισμού θα πρέπει να εδραιώσει τη θέση της και άρχισε τη διενέργεια ερευνών την 1η Ιουλίου 2002, και πρέπει να εδραιώσει την αξιοπιστία της. Η κατάσταση είναι δυσχερέστερη λόγω της έλλειψης προσωπικού. Επιπλέον, οι ρυθμιστικές αρχές των διαφόρων τομέων, όπως του τομέα των τηλεπικοινωνιών, ορισμένες φορές δεν έχουν την αναγκαία εξουσία να επιβάλουν την εφαρμογή των αποφάσεων τους, πράγμα που οδηγεί σε χρονοβόρες διαδικασίες ενώπιον των δικαστηρίων μέχρις ότου η απόφαση καταστεί εκτελεστή.Συστάσεις που απευθύνονται στην ΑυστρίαΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Η Αυστρία θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης.Για να εξασφαλίσει τη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσης συνιστάται στην Αυστρία:1. να εφαρμόσει μέτρα διαρθρωτικής εξοικονόμησης δαπανών, ακόμη και στα χαμηλότερα επίπεδα της διακυβέρνησης, έτσι ώστε να μειωθεί η υψηλή φορολογική επιβάρυνση, εξασφαλίζοντας συγχρόνως μια κυκλικά προσαρμοσμένη δημοσιονομική θέση που προσεγγίζει την κατάσταση της ισορροπίας (ΓΠ 1)·2. να αναμορφώσει το δημόσιο συνταξιοδοτικό σύστημα έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών (ΓΠ 16)· ειδικότερα να συνδέσει στενότερα το επίπεδο των συντάξεων με τις ισόβιες εισφορές· να αυξήσει το χαμηλό πραγματικό μέσο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης και να εξασφαλίσει στο πλαίσιο αυτό ότι θα ενισχυθούν τα κίνητρα για την ανάληψη εργασίας (ΓΠ 4 και ΣΑ 2 και 3), έτσι ώστε να αυξηθεί η συμμετοχή των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας.Για να συνεχιστεί η βελτίωση της τεχνολογικής βάσης και να ενθαρρυνθούν οι δραστηριότητες των επιχειρήσεων στον τομέα της Ε &  Α και της καινοτομίας, συνιστάται στην Αυστρία:3. να λάβει μέτρα για την ενθάρρυνση της έρευνας και της καινοτομίας των επιχειρήσεων, και ιδίως των ΜΜΕ (ΓΠ 13).Για να ενισχυθεί η ανάπτυξη του αποτελεσματικού ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς, συνιστάται στην Αυστρία (σύμφωνα με τους ΓΠ 9 έως 14):4. να αυξήσει τους πόρους της αρχής ανταγωνισμού και να λάβει μέτρα για την ενίσχυση της πραγματικής εφαρμογής των αποφάσεων των ρυθμιστικών αρχών στον τομέα των τηλεπικοινωνιών (ΓΠ 9).12. ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΚατά την περίοδο 1995-2000, ο μέσος ρυθμός της οικονομικής ανάπτυξης ήταν 4 %, χάρη στην ισχυρή εγχώρια ζήτηση. Από το 2001, η οικονομική δραστηριότητα άρχισε να επιβραδύνεται επηρεαζόμενη από την αρνητική οικονομική συγκυρία στην Ευρώπη. Οι εξελίξεις αυτές εντάθηκαν λόγω των ενεργειών που ανέλαβαν οι αρχές για τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών που προέκυψαν κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 1990, και ιδίως του σημαντικού εξωτερικού ελλείμματος και της μη ικανοποιητικής προόδου στον τομέα της δημοσιονομικής εξυγίανσης, που οδήγησαν σε σημαντική δημοσιονομική ολίσθηση το 2001. Τα μέτρα που λήφθηκαν το 2002, και ιδίως η έκδοση διορθωτικού προϋπολογισμού, αντιπροσωπεύουν ένα πρώτο βήμα για τον περιορισμό της ανωτέρω ανισορροπίας. Το 2003, οι δυσμενείς εξελίξεις και η περαιτέρω προσαρμογή της ζήτησης των νοικοκυριών θα έχουν ως αποτέλεσμα ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης να παραμείνει χαμηλότερος του 1 % για δεύτερη συνεχή χρονιά, ποσοστό αρκετά χαμηλότερο από τη δυνητική ανάπτυξη που εκτιμάται σε περίπου 23/4 % - 3 % (περίπου 1/2 της εκατοστιαίας μονάδας πάνω από το μέσο όρο της ΕΕ). Αυτή η θετική απόκλιση είναι αρκετά παραπλανητική, δεδομένου ότι οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη σημαντική αύξηση της εισροής συντελεστών παραγωγής, που δεν συνοδεύεται παρά από μικρές μόνο βελτιώσεις της συνολικής παραγωγικότητας των συντελεστών παραγωγής. Η μικρή αύξηση της παραγωγικότητας στην Πορτογαλία είναι βασικά διαρθρωτικό πρόβλημα, που συνδέεται με τη χαμηλή αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, την ανεπάρκεια του ανταγωνισμού, το χαμηλό επίπεδο των δαπανών για Ε &  Α, και τα προβλήματα στη διάδοση ΤΠΕ. Σε συνδυασμό με τη σχετικά υψηλή αύξηση των ονομαστικών μισθών, έχει οδηγήσει σε σταδιακή διάβρωση της ανταγωνιστικότητας της Πορτογαλίας.Η στρατηγική δημοσιονομικής εξυγίανσης που προσδιορίστηκε κατά την τελευταία επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην επιτυχή εφαρμογή εκτεταμένων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Δεδομένου ότι υπάρχει η πρόθεση να μειωθεί μεσοπρόθεσμα ο συνολικός δείκτης εσόδων προς το ΑΕΠ, στο πλαίσιο της σχεδιαζόμενης μείωσης της φορολόγησης των εταιρειών έτσι ώστε να ενισχυθεί η διεθνής ανταγωνιστικότητα της πορτογαλικής οικονομίας, δεν υπάρχει παρά ένας μόνο τρόπος για την εξασφάλιση της δημοσιονομικής εξυγίανσης σε διατηρήσιμη βάση. Πρόκειται για τη συγκράτηση της αύξησης των τρεχουσών πρωτογενών δαπανών, η οποία με τη σειρά της απαιτεί την εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Ένας άλλος βασικός στόχος των προβλεπόμενων μεταρρυθμίσεων είναι η ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας, μέσω πολιτικών για την εξασφάλιση μιας σταθερής βελτίωσης της συνολικής παραγωγικότητας των συντελεστών παραγωγής. Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Πορτογαλία είναι:- η επιτάχυνση της εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών και ο περιορισμός της ταχείας αύξησης των δημοσίων δαπανών,- η αύξηση της συνολικής ανταγωνιστικότητας που κινδυνεύει από την αναποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, το χαμηλό επίπεδο των δαπανών για Ε &  Α, τον ανεπαρκή βαθμό του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και την υψηλή αύξηση των ονομαστικών μισθών,- η εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσης.Επιτάχυνση της εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών και περιορισμός της ταχείας αύξησης των δημοσίων δαπανώνΚατά την περίοδο που οδήγησε στη δημοσιονομική ολίσθηση του 2001, ο ρυθμός αύξησης των τρεχουσών πρωτογενών δαπανών ήταν σταθερά υψηλότερος από εκείνον του ονομαστικού ΑΕΠ(1). Κατά το μεγαλύτερο μέρος του δεύτερου μισού της δεκαετίας του 1990, αυτό δεν ήταν ασυμβίβαστο με το στόχο της δημοσιονομικής εξυγίανσης δεδομένου ότι η έντονη εγχώρια ζήτηση οδηγούσε σε αύξηση των φορολογικών εσόδων. Ωστόσο, αυτός ο τρόπος δημοσιονομικής εξυγίανσης δεν ήταν δυνατό να συνεχιστεί μετά την επιδείνωση των κυκλικών συνθηκών το 2001, και την εξάλειψη του αντισταθμιστικού αποτελέσματος στις δαπάνες για τόκους λόγω της σύγκλισης των επιτοκίων προς τα χαμηλότερα επίπεδα που επικρατούσαν στο εξωτερικό. Το 2002 ξεκίνησε εκ νέου η δημοσιονομική εξυγίανση, παρόλο που λόγω των συνηθισμένων υστερήσεων που συνδέονται με την εφαρμογή των διαρθρωτικών προσαρμογών, χρειάστηκε να στηριχθεί σε μεγάλο βαθμό στη θέσπιση έκτακτων μέτρων. Βραχυπρόθεσμα, η λήψη μέτρων μη περιοδικού χαρακτήρα είναι απαραίτητη έτσι ώστε η δημοσιονομική εξυγίανση να ανακτήσει το χαμένο δυναμισμό της και να ενισχυθεί η αξιοπιστία των πολιτικών, κερδίζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο χρόνο για την παγίωση των διαρθρωτικών μέτρων περικοπής των δαπανών της κυβέρνησης.Για να επιταχυνθεί η διαδικασία εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών και να περιοριστεί η ταχεία αύξηση των δημοσίων δαπανών, απαιτείται η αποφασιστική και έγκαιρη εφαρμογή των μέτρων διαρθρωτικής μεταρρύθμισης που εξαγγέλθηκαν στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας τον Ιανουάριο του 2003. Οι μεταρρυθμίσεις σε βασικούς τομείς, και ιδίως στη δημόσια διοίκηση, την εκπαίδευση, τον ιατροφαρμακευτικό τομέα και την κοινωνική ασφάλιση, θα έχουν πιθανότατα άμεσα αποτελέσματα στη δημοσιονομική εξυγίανση. Άλλες μεταρρυθμίσεις (π.χ. στην αγορά εργασίας) είναι πιθανό να έχουν έμμεσα αποτελέσματα στη δημοσιονομική εξυγίανση, είτε με την προώθηση μιας πιο αποτελεσματικής χρησιμοποίησης των πόρων είτε με τη διεύρυνση των φορολογικών βάσεων χάρη στην επιτυχή εφαρμογή των μέτρων στον τομέα της προσφοράς.Αύξηση της συνολικής ανταγωνιστικότητας, που κινδυνεύει από την αναποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, το χαμηλό επίπεδο των δαπανών για Ε &  Α, τον ανεπαρκή βαθμό του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και την υψηλή αύξηση των ονομαστικών μισθώνΟι ανεπαρκείς επιδόσεις σε επίπεδο παραγωγικότητας και η υψηλή αύξηση των ονομαστικών μισθών συνέβαλαν από κοινού στην επιδείνωση που παρατηρήθηκε στην εξωτερική ανταγωνιστικότητα της Πορτογαλίας. Πρώτον, η παραγωγικότητας της εργασίας στην Πορτογαλία είναι η χαμηλότερη στην ΕΕ και αυξάνεται με βραδύ ρυθμό. Ο βασικός λόγος είναι το χαμηλό μέσο εκπαιδευτικό επίπεδο ακόμη και μεταξύ των νεώτερων. Το ανεπαρκές επίπεδο των επενδύσεων σε Ε &  Α και της καινοτομίας εκ μέρους των επιχειρήσεων και οι αδυναμίες στη διάδοση των ΤΠΕ στερούν επίσης από την Πορτογαλία μια σημαντική πηγή βελτίωσης της παραγωγικότητας. Το γεγονός ότι η δημόσια χρηματοδότηση Ε &  Α δεν λειτουργεί ως μοχλός για την ενθάρρυνση των ιδιωτικών επενδύσεων στον τομέα της Ε &  Α και της καινοτομίας αποτελεί ένδειξη της αναποτελεσματικότητας του εθνικού συστήματος έρευνας και καινοτομίας. Ο ανεπαρκής βαθμός ανταγωνισμού στις βιομηχανίες δικτύου αποτελεί έναν άλλο βασικό ανασταλτικό παράγοντα. Δεύτερον, η αύξηση των ονομαστικών μισθών παρουσίασε άνοδο κατά περίπου 6 % ετησίως κατά τη διάρκεια των δέκα τελευταίων ετών (ποσοστό διπλάσιο από εκείνο της ΕΕ 15), παρόλο που κατά τα πρόσφατα χρόνια παρατηρήθηκε κάποια μισθολογική συγκράτηση.Παρόλο που η Πορτογαλία αύξησε αισθητά τις δαπάνες της στον εκπαιδευτικό τομέα κατά τα πρόσφατα έτη, το μερίδιο των φοιτητών που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση χωρίς να ολοκληρώσουν ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και που δεν ακολουθούν επαγγελματική κατάρτιση είναι με μεγάλη απόσταση το υψηλότερο στην ΕΕ(2). Η κατανομή των εκπαιδευτικών δαπανών κατά βασικές κατηγορίες δείχνει ότι ένα σχετικά υψηλό ποσοστό διατίθεται για μισθούς σε σύγκριση με άλλες ανεπτυγμένες χώρες, γεγονός που υποδηλώνει αναποτελεσματική χρησιμοποίηση των πόρων. Παρά την πρόσφατη πρόοδο, το επίπεδο της επαγγελματικής κατάρτισης είναι αισθητά χαμηλότερο από το μέσο όρο της ΕΕ. Η συμμετοχή των μικρών επιχειρήσεων σε εθνικά προγράμματα που αποσκοπούσαν στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων του προσωπικού τους αποδείχθηκε δυσχερής.Εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσηςΗ πρόκληση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών καθιστά ακόμη επιτακτικότερη την ανάγκη επίτευξης ενός εντατικού ρυθμού μείωσης του χρέους πριν γίνουν αισθητές οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης. Για το σκοπό αυτό, είναι απαραίτητο να ολοκληρωθεί με επιτυχία η διαδικασία δημοσιονομικής εξυγίανσης, με την επίτευξη προϋπολογισμού σχεδόν ισοσκελισμένου ή πλεονασματικού μέχρι το 2006, όπως προβλέπεται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας του Ιανουαρίου 2003, και τη διατήρησή του στη συνέχεια. Αυτή είναι μεν αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για την εξασφάλιση της διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών. Πρέπει να συμπληρωθεί από την αποφασιστική εφαρμογή ορισμένων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων έτσι ώστε να περιοριστεί η αύξηση των δαπανών που συνδέονται με την ηλικία και να ενισχυθεί το συνολικό αναπτυξιακό δυναμικό της οικονομίας.Συστάσεις που απευθύνονται στην ΠορτογαλίαΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Η Πορτογαλία θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης.Για να επιταχυνθεί η εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών και να περιοριστεί η έντονη αύξηση των δημοσίων δαπανών, συνιστάται στην Πορτογαλία:1. να διασφαλίσει ότι το 2003 θα μειωθεί περαιτέρω, όπως έχει προγραμματιστεί, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης και ότι το κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα θα μειώνεται εν συνεχεία κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ ετησίως έτσι ώστε να επιτευχθεί σχεδόν ισοσκελισμένος προϋπολογισμός (ΓΠ 1)·2. να εξασφαλίσει ότι η μείωση του ελλείμματος επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο μέσω των δαπανών με την αυστηρή εκτέλεση του προϋπολογισμού για όλους τους υποτομείς της γενικής κυβέρνησης (ΓΠ 14) και3. να αναλάβει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σε τομείς με πιο άμεσες επιπτώσεις στη δημοσιονομική εξυγίανση, και ιδίως στον τομέα της δημόσιας διοίκησης, της εκπαίδευσης, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της κοινωνικής ασφάλισης.Για να αυξηθεί η συνολική ανταγωνιστικότητα, η οποία κινδυνεύει από την αναποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, τις χαμηλές δαπάνες για Ε &  Α, τον ανεπαρκή βαθμό του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς, και την υψηλή αύξηση των ονομαστικών μισθών, συνιστάται στην Πορτογαλία (σύμφωνα με τους ΓΠ 9 έως 14):4. να προωθήσει τη μεγαλύτερη συμμετοχή του επιχειρηματικού τομέα στις δαπάνες για Ε &  Α και την καινοτομία (ΓΠ 13), σε συνδυασμό με τη μεγαλύτερη χρησιμοποίηση των ΤΠΕ·5. να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών δαπανών έτσι ώστε, μεταξύ άλλων, να αναβαθμιστούν οι δεξιότητες των ανθρωπίνων πόρων (ΓΠ 13 και ΣΑ 1), και να μειωθεί αισθητά ο αριθμός των νέων που εγκαταλείπουν πρόωρα το εκπαιδευτικό σύστημα με ανεπαρκή επίπεδα εκπαίδευσης ή κατάρτισης·6. να ενισχύσει τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στις ελευθερωμένες υπηρεσίες κοινής ωφελείας, και ιδίως στον τομέα της ενέργειας, και να δημιουργήσει ένα καλύτερο ανταγωνιστικό περιβάλλον με την αύξηση του ποσοστού ενσωμάτωσης των οδηγιών για την εσωτερική αγορά (ΓΠ 9), και7. να ενθαρρύνει την υιοθέτηση μισθολογικής συγκράτησης εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων, προβλέποντας συγχρόνως οι αυξήσεις των μισθών να λαμβάνουν υπόψη τις διαφορές στην παραγωγικότητα και στις δεξιότητες, έτσι ώστε να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα (ΓΠ 3 και 5).Για να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών ενόψει της δημογραφικής γήρανσης, συνιστάται στην Πορτογαλία:8. να αυξήσει την αποτελεσματικότητα του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης με τη θέσπιση εκτεταμένων μέτρων για την ενίσχυση των μηχανισμών της αγοράς και τον εξορθολογισμό της ζήτησης (ΓΠ 14) και9. να μεταρρυθμίσει περαιτέρω το συνταξιοδοτικό σύστημα για τους εργαζόμενους του δημοσίου τομέα έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητά του και να ευθυγραμμιστεί προοδευτικά με το συνταξιοδοτικό σύστημα των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα (ΓΠ 16).13. ΦΙΝΛΑΝΔΙΑΟι επίμονες προσπάθειες κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 για την παραγωγή και τη χρησιμοποίηση των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας μετέβαλαν τη Φινλανδία σε μια από τις πιο προηγμένες -αν όχι στην πιο προηγμένη- οικονομίες της γνώσης σε όλο τον κόσμο. Αυτό συνέβαλε, σε συνδυασμό με την ελευθέρωση της αγοράς, στην αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού της δεκαετίας του 1990 με ετήσιο ρυθμό σχεδόν 5 %, δηλαδή αισθητά υψηλότερο από το δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης (περίπου 3 %). Η κάμψη της εξωτερικής ζήτησης από το 2000, και ιδίως στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, οδήγησε στην υποχώρηση του αναπτυξιακού ρυθμού σε επίπεδα χαμηλότερα από το δυνητικό ρυθμό. Χάρη στη διατήρηση της εγχώριας ζήτησης, η οικονομική δραστηριότητα θα μπορέσει να προσεγγίσει το δυνητικό της επίπεδο μέχρι το 2004, παράλληλα με τη βελτίωση των εξωτερικών συνθηκών.Η ανεργία, το συνολικό επίπεδο της οποίας το 2001-2002 υπερέβαινε ελαφρά το 9 % του εργατικού δυναμικού, φαίνεται να έχει κυρίως διαρθρωτικό χαρακτήρα. Το ποσοστό απασχόλησης για τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας αυξήθηκε με ταχύ ρυθμό από το κατώτατο σημείο που είχε φθάσει το 1994, αλλά εξακολουθεί να είναι πάνω από 20 εκατοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από εκείνο όλων των άλλων εργαζόμενων. Αυτοί οι δύο παράγοντες σε συνδυασμό με την αρκετά μεγάλη διάρκεια των σπουδών και τη δημογραφική γήρανση θέτουν εμπόδια στην επίτευξη του στόχου της κυβέρνησης να αυξήσει την απασχόληση κατά 100000 θέσεις εργασίας κατά την περίοδο μέχρι τις επόμενες γενικές εκλογές και το ποσοστό απασχόλησης στο 75 % μέχρι το 2010. Το επίπεδο των τιμών στη Φινλανδία υπερβαίνει το μέσο όρο της ΕΕ κατά περίπου ένα πέμπτο, παρά την πρόσφατη συγκράτηση του γενικού πληθωρισμού, γεγονός που υποδηλώνει αδυναμίες σε επίπεδο ανταγωνισμού, και ιδίως σε ορισμένους προστατευόμενους τομείς υπηρεσιών. Επιπλέον, η χρηματοδότηση των υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας απαιτεί ένα σχετικά υψηλό επίπεδο φορολογίας, η διατήρηση του οποίου μπορεί να αποδειχθεί δυσχερής λαμβάνοντας υπόψη τη διάβρωση των φορολογικών βάσεων, και το μεγαλύτερο φορολογικό ανταγωνισμό. Η ανάγκη διατήρησης υψηλής φορολογικής επιβάρυνσης θα μπορούσε να περιοριστεί εάν καταβληθούν προσπάθειες για την αποφυγή των υπερβάσεων που παρατηρήθηκαν στις δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης. Επομένως, οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Φινλανδία είναι:- η μείωση του υψηλού επιπέδου της διαρθρωτικής ανεργίας και η αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας,- η ενίσχυση του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δημοσίου τομέα.Μείωση του υψηλού επιπέδου της διαρθρωτικής ανεργίας και αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίαςΗ Φινλανδία υπερβαίνει τους στόχους συνολικής και γυναικείας απασχόλησης για το 2005 για την ΕΕ συνολικά, καθώς και το στόχο της Λισσαβόνας για το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών για το 2010, αλλά δεν έχει ακόμη επιτευχθεί ο στόχος ποσοστού απασχόλησης που προσεγγίζει το 70 %. Η επίτευξη του στόχου αυτού θα είναι δυσχερής λόγω των δημογραφικών περιορισμών. Έτσι, η αύξηση του ποσοστού απασχόλησης και της προσφοράς εργασίας θα απαιτήσει τη μεγαλύτερη παραμονή στην αγορά εργασίας των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας. Το συνολικό ποσοστό ανεργίας μειώθηκε κατά 71/2 εκατοστιαίες μονάδες σε σχέση με το ανώτατο επίπεδό του το 1994, φθάνοντας σε 9,1 % το 2001 (παρέμεινε ωστόσο αμετάβλητο από το 2001 αντανακλώντας την έλλειψη δυναμισμού της οικονομικής δραστηριότητας). Σύμφωνα με τις περισσότερες εκτιμήσεις, ο δείκτης ΝΑΙRU (ποσοστό ανεργίας που δεν αυξάνει τον πληθωρισμό) είναι περίπου 8-9 %, γεγονός που υποδηλώνει ότι η εγγεγραμμένη ανεργία είναι κατά κύριο λόγο διαρθρωτική. Προσφάτως, ελήφθησαν αρκετά μέτρα, τόσο για τη βελτίωση των δυνατοτήτων εξεύρεσης απασχόλησης των ανέργων όσο και για την αύξηση της προσφοράς εργασίας μεταξύ των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας. Θεσπίστηκαν μέτρα, μεταξύ άλλων, για τη μείωση της υψηλής φορολογικής επιβάρυνσης της εργασίας, την υιοθέτηση στοχοθετημένων ενεργητικών προγραμμάτων για την αγορά εργασίας, τον καθορισμό αυστηρότερων κριτηρίων επιλεξιμότητας για πρόωρη συνταξιοδότηση και την κατάργηση του ανωτάτου ορίου 60 % όσον αφορά τη σώρευση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. Οι ενέργειες αυτές είναι θετικές αλλά όχι επαρκείς, και ορισμένες από αυτές δρουν προς την αντίθετη κατεύθυνση, και ιδίως τα πιο γενναιόδωρα επιδόματα ανεργίας και η διατήρηση της πρόσβασης στο σύστημα συντάξεων ανεργίας μέχρι το 2008. Επιπλέον, η σταδιακή εισαγωγή ορισμένων μέτρων στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης των συντάξεων φαίνεται αρκετά παρατεταμένη, γεγονός που καθυστερεί τα θετικά αποτελέσματα των μεταρρυθμίσεων στη συγκράτηση των δαπανών για συντάξεις.Ενίσχυση του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δημοσίου τομέαΗ ενίσχυση του ανταγωνισμού θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του επιπέδου των τιμών στη Φινλανδία, το οποίο είναι ένα από τα υψηλότερα στην ΕΕ, και στη βελτίωση της παραγωγικότητας, η οποία βρίσκεται περίπου στο μέσο όρο της ΕΕ. Αυτό το υψηλό επίπεδο των τιμών μπορεί εν μέρει μόνο να αποδοθεί στους υψηλούς έμμεσους φόρους, τη γεωγραφική απομόνωση και τη χαμηλή πυκνότητα του πληθυσμού. Οι έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από την εθνική αρχή ανταγωνισμού υποδηλώνουν κάποια ανεπάρκεια του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς όπως π.χ. στις βιομηχανίες δικτύου. Η σχετικά χαμηλή συνολική παραγωγικότητα της εργασίας για μια χώρα που έχει προχωρήσει τόσο στην πορεία της προς την οικονομία της γνώσης θα μπορούσε επίσης να οφείλεται στο μεγάλο δημόσιο τομέα και στον περιορισμένο ανταγωνισμό για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών. Σύμφωνα με εκθέσεις του δημοσίου, υπάρχει η δυνατότητα βελτίωσης της παραγωγικότητας στο δημόσιο τομέα, πράγμα που θα είχε αισθητά θετικά αποτελέσματα στη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών.Ο έντονος ρυθμός της οικονομικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού της δεκαετίας του 1990 οδήγησε στην πραγματοποίηση σημαντικών εσόδων, ιδίως από τη φορολόγηση των εταιρειών και του κεφαλαίου παρόλο που πρόσφατα επανήλθαν σε κανονικά επίπεδα. Ενώ τα έσοδα αυτά εξασφάλισαν κάποια περιθώρια ελιγμών για πρόσθετες δημόσιες δαπάνες, αφενός, η υπέρβαση των στόχων όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες και, αφετέρου, η υπερβολική εξάρτηση από τους εξαιρετικά υψηλούς φόρους, αρχίζουν να αποτελούν κίνδυνο για την τρέχουσα υγιή χρηματοπιστωτική κατάσταση της κεντρικής κυβέρνησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Μια πιο αποτελεσματική χρησιμοποίηση των τρεχόντων πόρων και η συγκράτηση της δημόσιας δαπάνης θα παρείχαν ορισμένα περιθώρια ελιγμών για την αντιμετώπιση των πιέσεων διατήρησης του επιπέδου χρηματοδότησης των σημερινών υπηρεσιών.Συστάσεις που απευθύνονται στη ΦινλανδίαΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Η Φινλανδία θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να αυξηθεί το αναπτυξιακό δυναμικό, η Φινλανδία οφείλει πρωτίστως να μειώσει το υψηλό επίπεδο της διαρθρωτικής ανεργίας και να αυξήσει το ποσοστό απασχόλησης των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας. Συνιστάται ιδίως στη Φινλανδία:1. να βελτιώσει τα κίνητρα, στο σύστημα υποχρεωτικών εισφορών και παροχών, έτσι ώστε η εργασία να καταστεί συμφέρουσα από οικονομική άποψη, ιδίως όσον αφορά τις συνδυασμένες επιπτώσεις τους για τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας, να συνεχίσει τη μεταρρύθμιση των κριτηρίων επιλεξιμότητας, να βελτιώσει τη διαχείριση των συστημάτων παροχών και να θεσπίσει φορολογικά μέτρα για τους χαμηλόμισθους (ΓΠ 4 και ΣΑ 2), και2. να διερευνήσει τις δυνατότητες που θα επιτρέψουν στα συστήματα μισθολογικής διαπραγμάτευσης να αντανακλούν σε μεγαλύτερο βαθμό τις διαφορές παραγωγικότητας για τις διάφορες ειδικότητες έτσι ώστε να βελτιωθούν οι προοπτικές απασχόλησης των ανειδίκευτων ανέργων (ΓΠ 5).Για να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός σε ορισμένους τομείς και να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα του δημοσίου τομέα, συνιστάται στη Φινλανδία (σύμφωνα με τους ΓΠ 9 έως 14):3. να εντείνει τις προσπάθειές της για το άνοιγμα του ανταγωνισμού στις βιομηχανίες δικτύου και στις μη εμπορεύσιμες υπηρεσίες (ΓΠ 9)·4. να καταβάλει περαιτέρω προσπάθειες για την αύξηση της αποτελεσματικότητας του δημοσίου τομέα, μεταξύ άλλων με τη βελτίωση των συνθηκών πλαισίου που ευνοούν την ενίσχυση του ανταγωνισμού, την προώθηση διαδικασίας συγκριτικής αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας του δημοσίου τομέα και τη μεγαλύτερη προσφυγή σε δημόσιες συμβάσεις (ΓΠ 11), και5. να βελτιώσει τους μηχανισμούς που συμβάλλουν στη συγκράτηση των δαπανών και εξασφαλίζουν την τήρηση των σχετικών κανόνων (ΓΠ 14).14. ΣΟΥΗΔΙΑΗ Σουηδία γνώρισε σχετικά υψηλή οικονομική ανάπτυξη κατά τα πρόσφατα χρόνια και κατόρθωσε να αντισταθεί με αρκετή επιτυχία στην επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας. Ειδικότερα, η ανεργία διατηρήθηκε χαμηλή και η κατάσταση των δημοσίων οικονομικών παρέμεινε υγιής. Η υγιής δημοσιονομική θέση επέτρεψε στη Σουηδία να υιοθετήσει μια λιγότερο αυστηρή δημοσιονομική στρατηγική για την αντιμετώπιση της ύφεσης. Η συνολική δημοσιονομική στρατηγική διατήρησης υψηλών πλεονασμάτων σε μακροπρόθεσμη βάση που έχει υιοθετήσει η Σουηδία, σε συνδυασμό με ένα δημοσιονομικό πλαίσιο αυστηρού ελέγχου των δαπανών, αναμένεται ότι θα επιτρέψουν στη χώρα να εξακολουθήσει να έχει σχεδόν ισοσκελισμένο ή πλεονασματικό προϋπολογισμό κατά τα προσεχή έτη. Οι πληθωριστικές πιέσεις αναμένεται ότι θα συνεχίσουν να συμβιβάζονται με το στόχο που κατευθύνει τη νομισματική πολιτική για ποσοστό του πληθωρισμού της τάξης του 2 % με απόκλιση ± 1 εκατοστιαία μονάδα, καθώς θα αρχίσει να μειώνεται σταδιακά το παραγωγικό κενό.Το σουηδικό κράτος πρόνοιας είναι το περισσότερο ανεπτυγμένο στην Ένωση, τόσο όσον αφορά τη συνολική φορολογική επιβάρυνση(3) όσο και τις δημόσιες δαπάνες, που υπερβαίνουν το 50 % του ΑΕΠ. Αυτό αντανακλά τις κοινωνικές προτεραιότητες, οι οποίες έχουν εν γένει ευρύτατη υποστήριξη. Για να μπορέσει να διασφαλιστεί και στο μέλλον αυτή η διατηρήσιμη πορεία των δημοσίων οικονομικών, είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική χρησιμοποίηση των δημοσίων πόρων, δεδομένου μάλιστα ότι η δημογραφική γήρανση θα ασκήσει περαιτέρω αυξητικές πιέσεις στις δαπάνες. Επιπλέον, απαιτούνται μέτρα για την ενίσχυση του ανταγωνισμού έτσι ώστε να αντιμετωπιστούν τα υψηλά επίπεδα των τιμών και η χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας. Παράλληλα, και ενώ τα ποσοστά απασχόλησης της Σουηδίας είναι μεταξύ των υψηλότερων, η αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και η προώθηση της απασχόλησης εξακολουθούν να αποτελούν βασικές προκλήσεις έτσι ώστε να διατηρηθεί η χρηματοδότηση του κράτους πρόνοιας σε μακροχρόνια βάση. Οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Σουηδία είναι:- η εξασφάλιση μιας επαρκούς προσφοράς εργασίας ενόψει της δημογραφικής γήρανσης,- η ενίσχυση του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δημοσίου τομέα.Εξασφάλιση επαρκούς προσφοράς εργασίας ενόψει της δημογραφικής γήρανσηςΤα ποσοστά απασχόλησης είναι ήδη υψηλά στη Σουηδία και υπερβαίνουν αρκετά τους στόχους της Λισσαβόνας για το σύνολο της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των στόχων για τις γυναίκες και τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας, και η κυβέρνηση έθεσε ως στόχο να αυξήσει ακόμη περισσότερο το ποσοστό απασχόλησης. Ενόψει της δημογραφικής γήρανσης θα υπάρχει ανάγκη μεγαλύτερης προσφοράς εργασίας, ιδίως με την αξιοποίηση των δυνητικών πηγών εργασίας μεταξύ των μεταναστών, των νέων και των ατόμων με μακροχρόνια αναρρωτική άδεια. Πρόσθετες προσπάθειες απαιτούνται για την περαιτέρω βελτίωση των κινήτρων ανάληψης εργασίας, δεδομένου μάλιστα ότι η Σουηδία εξακολουθεί να έχει την υψηλότερη συνολική φορολογική επιβάρυνση στην ΕΕ και σχετικά γενναιόδωρα συστήματα παροχών σε σύγκριση με τα διεθνή πρότυπα. Η ευρεία προστασία που προσφέρει το σουηδικό κράτος πρόνοιας αποτελεί μια μακροπρόθεσμη πρόκληση για τη σουηδική οικονομία. Η χρηματοδότησή του συνεπάγεται τη διατήρηση μιας υψηλής συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης και, συνεπώς, ενός σημαντικού μισθολογικού κόστους εργασίας με αρνητικές επιπτώσεις στη δομή των κινήτρων. Για το σκοπό αυτό, ο περιορισμός των περισσότερο στρεβλωτικών στοιχείων των συστημάτων υποχρεωτικών εισφορών και παροχών θα ήταν επωφελής για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Ο περιορισμός του αριθμού των ατόμων που λαμβάνουν διάφορα επιδόματα είναι επίσης σημαντικός για τα δημόσια οικονομικά. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η αντιμετώπιση της προβληματικής κατάστασης που χαρακτηρίζεται από υπερβολική προσφυγή σε αναρρωτικές άδειες και πρόωρη συνταξιοδότηση, αν μη τι άλλο λόγω των υψηλών δημοσιονομικών δαπανών που συνεπάγεται. Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο να μειωθεί στο ήμισυ έως το 2004 ο αριθμός των ατόμων που λαμβάνουν κοινωνική συνδρομή και να μειωθεί στο ήμισυ ο αριθμός των ημερών αναρρωτικής άδειας έως το 2008.Ενίσχυση του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δημοσίου τομέαΗ ενίσχυση του ανταγωνισμού θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του επιπέδου τιμών της Σουηδίας το οποίο είναι μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ, και στη βελτίωση της παραγωγικότητας η οποία βρίσκεται κάτω από το μέσο όρο της ΕΕ. Το υψηλό επίπεδο των τιμών μπορεί εν μέρει μόνο να αποδοθεί στους υψηλούς έμμεσους φόρους, στη γεωγραφική απομόνωση της χώρας και στη χαμηλή πυκνότητα του πληθυσμού. Προβλήματα ανταγωνισμού διαπιστώνονται στον ιδιωτικό τομέα, όπως φανερώνει το γεγονός ότι το επίπεδο των τιμών στη Σουηδία εξακολουθεί να είναι περισσότερο από 20 % υψηλότερο από το μέσο όρο της ΕΕ. Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε από τη σουηδική αρχή ανταγωνισμού καταλήγει στο συμπέρασμα ότι περίπου το ήμισυ της διαφοράς αυτής οφείλεται στην ανεπάρκεια του ανταγωνισμού. Ειδικότερα, τα επίπεδα των τιμών είναι αισθητά υψηλότερα στον τομέα του λιανικού εμπορίου, των κατοικιών, των οικοδομών και των μη εμπορεύσιμων υπηρεσιών.Η Σουηδία έχει έναν από τους μεγαλύτερους δημόσιους τομείς στην ΕΕ, γεγονός που θα μπορούσε να αποτελεί έναν από τους λόγους της χαμηλής παραγωγικότητας της εργασίας. Οι δημόσιοι φορείς έχουν αρχίσει να εκχωρούν μερίδια αγοράς στον τομέα της παροχής δημοσίων υπηρεσιών, αλλά οι ιδιωτικοί φορείς εξακολουθούν να εκπροσωπούν ένα μικρό μόνο μερίδιο της απασχόλησης όσον αφορά τις υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας. Η αύξηση της αποτελεσματικότητας στην παροχή δημοσίων υπηρεσιών είναι σημαντική προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι παρέχονται στον πληθυσμό υπηρεσίες υψηλής ποιότητας με το χαμηλότερο κόστος.Συστάσεις που απευθύνονται στη ΣουηδίαΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Η Σουηδία θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να αυξηθεί το αναπτυξιακό δυναμικό και να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών, η Σουηδία οφείλει πρωτίστως να εξασφαλίσει μια επαρκή προσφορά εργασίας ενόψει της δημογραφικής γήρανσης. Συνιστάται ιδίως στη Σουηδία:1. να συνεχίσει περαιτέρω τις μεταρρυθμίσεις των συστημάτων υποχρεωτικών εισφορών και παροχών έτσι ώστε να βελτιωθούν τα κίνητρα για εργασία, και ιδίως όσον αφορά τις ομάδες με υψηλούς οριακούς πραγματικούς φορολογικούς συντελεστές (ΓΠ 4 και ΣΑ 3), και να ολοκληρώσει τη φορολογική μεταρρύθμιση για τα εισοδήματα από εργασία, διατηρώντας συγχρόνως τα δημόσια οικονομικά σε υγιή κατάσταση.Για την ενίσχυση του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δημοσίου τομέα, συνιστάται στη Σουηδία (σύμφωνα με τους ΓΠ 9 έως 14):2. να εντείνει τις προσπάθειες για το άνοιγμα του ανταγωνισμού στους τομείς όπου είναι ανεπαρκής (ΓΠ 9) και3. να καταβάλει περαιτέρω προσπάθειες για την αύξηση της αποτελεσματικότητας του δημόσιου τομέα, μεταξύ άλλων με τη βελτίωση των βασικών συνθηκών που ευνοούν την ενίσχυση του ανταγωνισμού, την προώθηση της συγκριτικής αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας του δημοσίου τομέα και με τη μεγαλύτερη προσφυγή σε διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων (ΓΠ 11).15. ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟΗ οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου γνώρισε μια σχεδόν δεκαετία σταθερής αύξησης του ΑΕΠ. Ο πληθωρισμός είναι μεταξύ των χαμηλότερων στην ΕΕ και η ανεργία βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδό της των τελευταίων 27 χρόνων. Οι διαρθρωτικές προοπτικές φαίνονται εν γένει θετικές, αν και υφίστανται κίνδυνοι επιδείνωσης της κατάστασης. Μεταξύ των κινδύνων αυτών υπάρχει η πιθανότητα απότομης επιβράδυνσης της αύξησης της κατανάλωσης των νοικοκυριών από τα πρόσφατα επίπεδά της, καθώς τα νοικοκυριά αρχίζουν να προσαρμόζονται σε χαμηλότερα επίπεδα ακαθάριστου εισοδήματος λόγω της πρόσφατης καθίζησης των χρηματιστηριακών αγορών. Μέχρι στιγμής, ο τομέας απορροφούσε τους κραδασμούς χάρη στις συνεχείς αυξήσεις της αξίας της ακίνητης περιουσίας, παρόλο που οι πιο πρόσφατοι δείκτες εμφανίζουν μια επιβράδυνση του πληθωρισμού όσον αφορά τις τιμές των κατοικιών. Το 2002, τα δημόσια οικονομικά εμφάνισαν έλλειμμα ύψους 1,3 % του ΑΕΠ το οποίο αναμένεται να διατηρηθεί τόσο το 2003 όσο και το 2004 - εν μέρει λόγω κυκλικών λόγων που συνδέονται με τα χαμηλά κέρδη των χρηματοπιστωτικών εταιρειών και τις προγραμματισμένες αυξήσεις των τρεχουσών και κεφαλαιουχικών δαπανών σε σχέση με το ΑΕΠ, οι οποίες σκοπό έχουν να διορθώσουν το πρωτοφανώς χαμηλό επίπεδο των επενδύσεων σε δημόσια έργα υποδομής. Κατά τα πρόσφατα έτη, το Ηνωμένο Βασίλειο πραγματοποίησε περαιτέρω πρόοδο στην αγορά εργασίας με πρόσθετες μεταρρυθμίσεις των συστημάτων υποχρεωτικών εισφορών και παροχών και την ανάπτυξη ενός φάσματος στοχοθετημένων ενεργητικών μέτρων. Οι επιδόσεις στην αγορά εργασίας παραμένουν μεταξύ των καλύτερων στην ΕΕ και το ποσοστό ανεργίας κυμαίνεται σε περίπου 5 %. Ειδικότερα, και παρά τη στενότητα που επικρατεί στην αγορά εργασίας, οι μισθολογικές πιέσεις είναι και προβλέπεται να διατηρηθούν συγκρατημένες. Συνολικά, ο πληθωρισμός μετρούμενος με τον ΕνΔΤΚ προβλέπεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε επίπεδα χαμηλότερα του 2 % το 2003 και το 2004.Το σχετικά χαμηλό επίπεδο της παραγωγικότητας, που οφείλεται μεταξύ άλλων στο χαμηλό επίπεδο των βασικών δεξιοτήτων ορισμένων κατηγοριών εργαζομένων παραμένει μια από τις βασικότερες προκλήσεις. Η παραγωγικότητα της εργασίας είναι χαμηλότερη από το μέσο όρο της ΕΕ παρόλο που η σχετική διαφορά μειώνεται από το 1995. Συγχρόνως, οι δαπάνες για Ε &  Α ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι λίγο χαμηλότερες από το μέσο όρο της ΕΕ. Η δεύτερη βασική πρόκληση είναι η αντιμετώπιση του μεγάλου αριθμού των ατόμων που λαμβάνουν επιδόματα ασθενείας και αναπηρίας, γεγονός που μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο για την περαιτέρω αύξηση της προσφοράς εργασίας. Η τρίτη βασική πρόκληση είναι η βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των δημοσίων υπηρεσιών του Ηνωμένου Βασιλείου. Συνεπώς, οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει το Ηνωμένο Βασίλειο είναι:- η βελτίωση του σχετικά χαμηλού επιπέδου της παραγωγικότητας,- η αντιμετώπιση του μεγάλου αριθμού των ατόμων σε ηλικία εργασίας που λαμβάνουν επιδόματα ασθενείας και αναπηρίας και η μακροχρόνια διατήρηση της προσφοράς εργασίας,- η βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των δημοσίων υπηρεσιών.Βελτίωση του σχετικά χαμηλού επιπέδου της παραγωγικότηταςΤο επίπεδο της παραγωγικότητας του Ηνωμένου Βασιλείου έχει φθάσει στο ιστορικά χαμηλότερο επίπεδό του σε σύγκριση με το μέσο όρο της ΕΕ. Παρόλο που η διαφορά της παραγωγικότητας σε σχέση με την ΕΕ παρουσιάζει μείωση τα τελευταία χρόνια, το 2002 η παραγωγικότητα της εργασίας του Ηνωμένου Βασιλείου εξακολουθούσε να είναι χαμηλότερη από το μέσο όρο της ΕΕ. Η αύξηση της παραγωγικότητας του Ηνωμένου Βασιλείου ενδέχεται να έχει επιβραδυνθεί λόγω της εισόδου ανειδίκευτων ατόμων στην αγορά εργασίας τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, και άλλοι διαρθρωτικοί παράγοντες είναι σημαντικοί για την αύξηση της παραγωγικότητας του Ηνωμένου Βασιλείου, όπως ο ανταγωνισμός, η επιχειρηματικότητα, η επιστήμη και η καινοτομία, οι δεξιότητες και οι επενδύσεις. Τα τελευταία χρόνια, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχει θεσπίσει πολλά μέτρα για την αύξηση της παραγωγικότητας, αλλά θα χρειαστεί κάποιος χρόνος για να γίνουν αισθητά τα πλήρη αποτελέσματα των μέτρων αυτών στις στατιστικές παραγωγικότητας, και ενδέχεται να χρειαστεί και η λήψη πρόσθετων μέτρων. Η πρόσφατα ενισχυθείσα πολιτική ανταγωνισμού πρέπει να εφαρμόζεται αυστηρά, και ιδίως στα ελεύθερα επαγγέλματα και τα φαρμακεία, τομείς τους οποίους, σύμφωνα με το Office of Fair Trading, οι κανονιστικές ρυθμίσεις παρεμποδίζουν την άσκηση του ανταγωνισμού, καθώς και στις ταχυδρομικές υπηρεσίες, όπου ο παραδοσιακός φορέας είχε μέχρι πρόσφατα το μονοπώλιο των υπηρεσιών αυτών. Μέτρα για την προώθηση της Ε &  Α και της ανάπτυξης δεξιοτήτων θα συμβάλουν επίσης στην αύξηση της παραγωγικότητας.Αντιμετώπιση του μεγάλου αριθμού των ατόμων σε ηλικία εργασίας που λαμβάνουν επιδόματα ασθενείας και αναπηρίας και μακροχρόνια διατήρηση της προσφοράς εργασίαςΤο Ηνωμένο Βασίλειο έχει υπερβεί όλους τους στόχους σχετικά με τα ποσοστά απασχόλησης που τέθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με συνολικό ποσοστό απασχόλησης 71,6 % το 2002 και ποσοστά 65,3 % και 53,5 % για τις γυναίκες και τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας, αντίστοιχα. Το 2002, η ανεργία ήταν 5,2 %. Τα τελευταία χρόνια το Ηνωμένο Βασίλειο πραγματοποίησε περαιτέρω πρόοδο στην αγορά εργασίας, με πρόσθετες μεταρρυθμίσεις των συστημάτων υποχρεωτικών εισφορών και παροχών και την ανάπτυξη ενός φάσματος στοχοθετημένων ενεργητικών μέτρων. Ωστόσο, τα υψηλά ποσοστά απασχόλησης συνοδεύονται από σχετικά χαμηλά επίπεδα παραγωγικότητας, εν μέρει λόγω τόσο του ανεπαρκούς επιπέδου των βασικών δεξιοτήτων όσο και της έλλειψης πρόσβασης σε επαγγελματική κατάρτιση για ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων. Ο αριθμός των ατόμων σε ηλικία εργασίας που λαμβάνει επιδόματα ασθενείας και αναπηρίας εξακολουθεί να είναι υψηλός υπερβαίνοντας τα 3 εκατομμύρια, εκ των οποίων 2,7 εκατομμύρια λαμβάνουν τα επιδόματα αυτά ως παροχές αντικατάστασης εισοδήματος, γεγονός που μπορεί να περιορίζει τα περιθώρια για περαιτέρω αύξηση της προσφοράς εργασίας. Το Ηνωμένο Βασίλειο αναγνωρίζει τη σημασία της αντιμετώπισης των επιπέδων αεργίας μεταξύ των μακροχρονίως ασθενών και των ατόμων με αναπηρία.Πέραν των υφιστάμενων μέτρων, όπως το Νew Deal for Disabled People, η κυβέρνηση εξετάζει τη σκοπιμότητα ανάληψης περαιτέρω δράσεων και έχει εξαγγείλει σχέδια για τη δοκιμή νωρίτερης και εντονότερης στήριξης των δικαιούχων παροχών αναπηρίας. Παρόλο που η συνολική ανεργία είναι αρκετά χαμηλότερη από το μέσο όρο της ΕΕ, υπάρχουν σημαντικές ανισότητες όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά εργασίας με υψηλό βαθμό συγκέντρωσης της αεργίας και της ανεργίας σε ορισμένες περιοχές και μεταξύ συγκεκριμένων ομάδων του πληθυσμού. Η βρετανική ανταγωνιστική στρατηγική Welfare to Work αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της μακροχρόνιας ανεργίας και προσφέρει στοχοθετημένη βοήθεια στις ομάδες με το μεγαλύτερο μειονέκτημα απασχόλησης.Βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των δημοσίων υπηρεσιώνΗ αυξανόμενη ζήτηση και οι υψηλότερες προσδοκίες όσον αφορά την ποιότητα των υπηρεσιών ασκούν πιέσεις όσον αφορά την παροχή δημοσίων υπηρεσιών. Επιπλέον, οι δημόσιες υπηρεσίες έχουν υποστεί πλήγμα από το ανεπαρκές επίπεδο των επενδύσεων στο παρελθόν. Οι εξελίξεις αυτές εκδηλώθηκαν με την εμφάνιση προβλημάτων όπως οι λίστες αναμονής, η επιδείνωση των υποδομών και η έλλειψη προσωπικού σε ορισμένους τομείς. Συνεπώς, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχει προβλέψει στον προϋπολογισμό μεγάλες αυξήσεις των δαπανών για δημόσιες υπηρεσίες. Το πρόβλημα της ανεπάρκειας των επενδύσεων σε δημόσιες υποδομές αντιμετωπίζεται με τον υπερδιπλασιασμό σε πραγματικούς όρους των καθαρών επενδύσεων του δημοσίου τομέα από το 2000-2001, που θα φθάσουν σε περίπου 1,4 % του ΑΕΠ μέχρι το 2002-2003 και εν συνεχεία σε 2 % του ΑΕΠ μέχρι το 2005-2006. Επιπλέον, οι δαπάνες για εκπαίδευση προβλέπεται να αυξηθούν κατά 5,9 % ετησίως σε πραγματικούς όρους μέχρι το 2005-2006 και οι δαπάνες για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη προβλέπεται να αυξηθούν κατά 7,4 % ετησίως σε πραγματικούς όρους κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου. Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου αναγνώρισε ότι οι αυξήσεις των δαπανών ήταν απαραίτητο να συνοδευτούν με μεταρρυθμίσεις, για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική και αποδοτική χρησιμοποίηση και διάθεση των πόρων αυτών, έτσι ώστε να παρέχονται στους καταναλωτές δημόσιες υπηρεσίες υψηλότερης ποιότητας και να αξιοποιούνται κατά τον καλύτερο τρόπο τα χρήματα των φορολογούμενων.Συστάσεις που απευθύνονται στο Ηνωμένο ΒασίλειοΗ αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφηκαν ανωτέρω απαιτεί εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους γενικούς προσανατολισμούς (ΓΠ) που παρουσιάζονται στο μέρος Ι των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών.Για να βελτιωθεί το σχετικά χαμηλό επίπεδο της παραγωγικότητας, συνιστάται στο Ηνωμένο Βασίλειο (σύμφωνα με τους ΓΠ 9 έως 14):1. να συνεχίσει την ενίσχυση του ανταγωνισμού σε τομείς όπως τα ελεύθερα επαγγέλματα, οι ταχυδρομικές υπηρεσίες και τα φαρμακεία (ΓΠ 9)·2. να παρακολουθεί από κοντά τα υφιστάμενα μέτρα για την προώθηση της Ε &  Α (ΓΠ 13) και3. να επανεξετάσει και, εφόσον απαιτείται, να ενισχύει τις πολιτικές που αποσκοπούν στη βελτίωση των βασικών δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού (ΓΠ 13).Το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει αποφασιστικά όλες τις συστάσεις για την απασχόληση (ΣΑ), στις οποίες εξετάζονται λεπτομερέστερα τα θέματα της απασχόλησης. Για να αυξηθεί το αναπτυξιακό δυναμικό και να προωθηθεί η ένταξη στην αγορά εργασίας, το Ηνωμένο Βασίλειο οφείλει πρωτίστως να αντιμετωπίσει τον υψηλό αριθμό των ατόμων σε ηλικία εργασίας που λαμβάνουν επιδόματα ασθενείας και αναπηρίας και να διατηρήσει μακροπρόθεσμα την προσφορά εργασίας. Συνιστάται ιδιαίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο:4. να εξασφαλίσει ότι όλοι όσοι είναι σε θέση να εργαστούν έχουν τις ευκαιρίες και τα κίνητρα που απαιτούνται, εξετάζοντας ιδίως και μεταρρυθμίζοντας, εφόσον απαιτείται, τα συστήματα παροχών ασθενείας και αναπηρίας (ΓΠ 4 και ΣΑ 3).Για να βελτιωθεί η ποιότητα και η αποτελεσματικότητα των δημοσίων υπηρεσιών, συνιστάται στο Ηνωμένο Βασίλειο:5. να εξασφαλίσει ότι οι δημόσιες υπηρεσίες που συνδέονται με τις εξαγγελθείσες αυξήσεις των δημοσίων δαπανών (συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων σε υποδομές μεταφορών) θα παρέχονται αποτελεσματικά και με γνώμονα την εξασφάλιση της οικονομικής αποδοτικότητας (ΓΠ 11 και 14).Λουξεμβούργο, 26 Ιουνίου 2003.Για το ΣυμβούλιοΟ ΠρόεδροςΓ. Δρυς(1) Κατά την περίοδο 1995-2001, οι τρέχουσες πρωτογενείς δαπάνες αυξήθηκαν κατά 9 % ετησίως, ενώ το ονομαστικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 7,2 % ετησίως· κατά συνέπεια, ο δείκτης των τρεχουσών πρωτογενών δαπανών προς το ΑΕΠ αυξήθηκε από 33,4 % το 1995 σε 36,7 % το 2001.(2) 45,5 % το 2002 και για τα δύο φύλα, και 52,9 % για τα αγόρια.(3) Στη Σουηδία φορολογούνται οι πληρωμές από τα δημόσια ασφαλιστικά καθεστώτα. Αυτή η "θεσμική πτυχή" της Σουηδίας έχει ως αποτέλεσμα μια υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση, με βάση τις μεθόδους μέτρησης των υπηρεσιών της Επιτροπής.