             ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
                                    Βρυξέλλες, 31.05.1995
                                    COM(95) 228 τελικό
                    Συστάσεις της Επιτροπής
σχετικά με τις γενικές κατευθύνσεις των οικονομικών πολιτικών
            των κρατών μελών και της Κοινότητας
 ---pagebreak---  ---pagebreak---                                          - \ -
               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
                        Συστάσεις της Επιτροπής
 σχετικά με τις γενικές κατευθύνσεις των οικονομικών πολιτικών
                των κρατών μελών και της Κοινότητας
εκπονήθηκαν σύμφωνα με το άρθρο 103, παράγραφος 2 της Συνθήκης για την ίδρυση της
                            Ευρωπαϊκής Κοινότητας
 ---pagebreak---                                      - Λα -
                                   Περιεχόμενα
Ι.  ΓΕΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ
ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ                                    1 Ιο
    1. Εισαγωγή                                                    1  \ρ
    2. Κατευθύνσεις οικονομικής πολιτικής                         2
          Σταθερότητα τιμών και συναλλαγματικών ισοτιμιών         2
          Υγιής δημοσιονομική κατάσταση                           4
          Ανταγωνιστικότητα                                       6
          Απασχόληση και αγορά εργασίας                           8
II. ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ                                        10
    1. Εισαγωγή                                                  10
    2. Οικονομική κατάσταση και προοπτικές                       11
       2.1. Προοπτικές ανάπτυξης                                 11
       2.2. Εξέλιξης στην απασχόληση                             12
       2.3. Οι προοπτικές εξέλιξης του πληθωρισμού και της
            δημοσιονομικής σύγκλισης                             15
    3. Στόχοι της πολιτικής και κίνδυνοι                         21
    4. Οι πολιτικές                                              24
       4.1. Μακροοικονομικές πολιτικές                           25
       4.2. Πολιτικές για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας        27
       4.3. Πολιτικές για την απασχόληση και της αγοράς εργασίας 30
 ---pagebreak---    Ι. Γενικές κατευθύνσεις των οικονομικών πολιτικών για τα κράτη μέλη και
                                   την Κοινότητα
 1. Εισαγωγή
Από το καλοκαίρι του 1994, εποχή κατά την οποία εγκρίθηκαν οι προηγούμενες γενικές
κατευθύνσεις, ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στην Κοινότητα έχει σταθεροποιηθεί.
'Οπως κατέδειξε, όμως, η πρόσφατη συναλλαγματική κρίση που ακολούθησε την πτώση του
δολαρίου, υπάρχουν ακόμα σοβαροί κίνδυνοι και σημαντικά θέματα πολιτικής που
παραμένουν ανεπίλυτα. Για να μπορέσουν να αξιοποιήσουν απόλυτα τις προοπτικές
ανάπτυξης να αυξήσουν την απασχόληση και να ενισχύσουν τη σύγκλιση, οι οικονομικές
πολιτικές πρέπει να ανταποκριθούν στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που
παρουσιάζονται στην πορεία της οικονομικής ανάκαμψης.
Οι παρούσες κατευθύνσεις οικονομικής πολιτικής - που εκπονήθηκαν και εγκρίθηκαν
σύμφωνα με το άρθρο 103, παράγραφος 2 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής
Κοινότητας - θα αποτελέσουν το σημείο αναφοράς για την άσκηση οικονομικής πολιτικής
στην Κοινότητα και στα κράτη μέλη. Επιβεβαιώνουν τους στόχους που προσδιορίστηκαν
στις προηγούμενες κατευθυντήριες γραμμές και τα συμπεράσματα για την καταπολέμηση
της ανεργίας στα οποία κατέληξε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, συγκεκρινένα το Συμβούλιο
του Έσσεν, το οποίο συνέστησε πέντε τομείς στους οποίους θα πρέπει να ενταθούν οι
προσπάθειες. Με την πλήρη εφαρμογή των εν λόγω κατευθύνσεων θα καταστεί δυνατή η
ενίσχυση της σύγκλισης και η υλοποίηση των ευνοϊκών προοπτικών για την ανάπτυξη και
την απασχόληση, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα να μειωθεί σημαντικά το ποσοστό
ανεργίας.
Στο σημερινό οικονομικό περιβάλλον, δύο είναι τα θέματα που προκαλούν ανησυχία και
τα οποία πρέπει να αντιμετωπιστούν κατά προτεραιότητα. Πρώτον είναι πιθανόν να
«παραμεληθεί η προσαρμογή» λόγω των ευνοϊκών συνεπειών της οικονομικής ανάπτυξης.
Η χαλάρωση αυτή μπορεί να εκδηλωθεί ως μειωμένη αποφασιστικότητα για την επίλυση σε
μόνιμη βάση των διαρθρωτικών δημοσιονομικών ανισορροπιών, μετά τη βελτίωση των
δημοσιονομικών ελλειμμάτων λόγω της οικονομικής συγκυρίας, ή ακόμα, με την ανάκαμψη
στο μέτωπο της απασχόλησης, μπορεί να εμφανιστεί ως απροθυμία για τη λήψη και
εφαρμογή των μέτρων εκείνων που είναι αναγκαία για την άρση των ατελειών της αγοράς
εργασίας. Θα πρέπει κανείς να αντισταθεί πάση θυσία σε κάθε απόπειρα «ολιγωρίας» στον
τομέα της οικονομικής προσαρμογής.
Δεύτερον, οι πρόσφατες συναλλαγματικές μεταβολές δεν επέτειναν μόνον τον κίνδυνο
διάδοσης του πληθωρισμού, αλλά συνετέλεσαν επίσης στην ενδεχόμενη κατάτμιση της
εσωτερικής αγοράς θέτοντας σε κίνδυνο τα επιτεύγματα της οικονομικής ολοκλήρωσης. Η
ανισορροπία μεταξύ των συναλλαγματικών ισοτιμιών θα έχει δυσμενή αποτελέσματα για
 ---pagebreak--- όλα τα κράτη μέλη. Είναι σαφές ότι η σταθερότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών εντός
της Κοινότητας θα πρέπει να απ,οτελεσει πρωταρχικό στόχο των οικονομικών πολιτικών
για να περιοριστεί στο ελάχιστο η εμφάνιση αναλόγων επεισοδίων.
Οι παρούσες κατευθύσεις επιβεβαιώνουν τους στόχους πολιτικής που προσδιορίστηκαν
στις κατευθυντήριες γραμμές του Δεκεμβρίου 1993 και του Ιουλίου 1994· έχει πρωταρχική
σημασία για την Κοινότητα και τα κράτη μέλη να μετατρέψουν την σημερινή ανάκαμψη σε
μία ισχυρή, βιώσιμη, μη πληθωριστική μεσοπρόθεσμη διαδικασία ανάπτυξης και
δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, έτσι ώστε να μειωθεί δραστικά το ποσοστό ανεργίας
και να καταστεί δυνατή η επίτευξη του απαιτουμένου βαθμού σύγκλισης η οποία θα
διευκολύνει την μετάβαση στο τρίτο στάδιο της ΟΝΕ. Η επίτευξη αυτών των στόχων θα
απαιτήσει ένα σταθερό, ευνοϊκό για τις επενδύσεις, βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο
μακροοικονομικό πλαίσιο που θα χαρακτηρίζεται από:
    -  νομισματική πολιτική προσανατολισμένη προς την σταθερότητα, της οποίας το
       έργο δεν θα κινδυνεύει από ανεπιθύμητες δημοσιονομικές και μισθολογικές
       εξελίξεις·
    - συνεχιζόμενες προσπάθειες για την εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών στα
       περισσότερα κράτη μέλη οι οποίες θα συμβαδίζουν με τους στόχους των
       προγραμμάτων σύγκλισης·
    - εξελίξεις στον τομέα των ονομαστικών μισθών οι οποίες θα ενσωματώνουν τον
       στόχο της σταθερότητας των τιμών· ταυτόχρονα στις εξελίξεις των πραγματικών
       μισθών θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη ενίσχυσης της αποδοτικότητας
       των επενδύσεων που μπορούν να δημιουργήσουν θέσεις απασχόλησης.
Η εφαρμογή του πλαισίου αυτού θα πρέπει να συνοδεύεται από διαρθρωτικές
μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών των κρατών
μελών και τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας. Οι πολιτικές που είναι
αναγκαίες για τη διατήρηση της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης, την αύξηση της απασχόλησης
και την ενίσχυση της σύγκλισης είναι αλληλένδετες.
2. Κατευθύνσεις οικονομικής πολιτικής
Σταθερότητα τιμών και συναλλαγματικών ισοτιμιών
Από την αρχή της δεκαετίας σημειώνεται σημαντική πρόοδος στο θέμα της μείωσης του
πληθωρισμού στην Κοινότητα και στα κράτη μέλη. Το ποσοστό πληθωρισμού σε εννέα
κράτη μέλη (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες,
Αυστρία, Ηνωμένο Βασίλειο) προβλέπεται ότι θα κυμανθεί μεταξύ 2% και 3% το 1996,
πράγμα που είναι σύμφωνο με τους στόχους των κατευθύνσεων του 1993 και 1994, ενώ
εκτιμάται ότι στην Φινλανδία και τη Σουηδία θα ξεπεράσει ελάχιστα τα όρια αυτά κατά τον
επόμενο χρόνο. Από την άλλη πλευρά στην Ισπανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία το
 ---pagebreak---  ποσοστό πληθωρισμού προβλέπεται να ανέλθει σε 4!/2%, ενώ στην Ελλάδα αναμένεται να
 μειωθεί στο 9% περίπου.
 Πρέπει να πραγματοποιηθούν περαιτέρω βήματα για την επίτευξη της σταθερότητας των
 τιμών. Αυτό σημαίνει πρώτα απ'όλα ότι πρέπει να διευρυνθεί σημαντικά η ομάδα των
 κρατών μελών που παρουσιάζουν ικανοποιητικές επιδόσεις στον τομέα του πληθωρισμού.
Τα κράτη μέλη, των οποίων το ποσοστό πληθωρισμού προβλέπεται να κυμανθεί μεταξύ 2%
και 3% πρέπει να διατηρήσουν την πολιτική που έχει στόχο να εμποδίσει αναζωπύρωση
των πληθωριστικών πιέσεων, ενώ παράλληλα θα πρέπει να επιδιώξουν να φθάσουν στο
χαμηλότερο όριο. Οι άλλες χώρες πρέπει να εντείνουν σημαντικά τις προσπάθειες τους.
Οι πρόσφατες συναλλαγματικές μεταβολές είχαν σημαντική επίδραση στη σύγκλιση του
πληθωρισμού. Συνεπώς, στα κράτη μέλη στα οποία παρατηρήθηκε υπερτίμηση του
νομίσματος σε ονομαστικούς όρους, η σύγκλιση του πληθωρισμού αναμένεται να ενισχυθεί
και ο πληθωρισμός προβλέπεται να παραμείνει κάτω από 3% κατά το τρέχον και το
επόμενο έτος. Στα εν λόγω κράτη μέλη προβλέπεται ότι οι μισθοί θα εξελιχθούν σε γενικές
γραμμές σύμφωνα με τον στόχο της σταθερότητας τιμών. Θα πρέπει όμως να εξασφαλισθεί
ότι οι μισθολογικές εξελίξεις δεν θα έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της
αποδοτικότητας των επενδύσεων, ιδίως στους τομείς του προσανατολισμένους προς τις
εξαγωγές. Από την άλλη πλευρά, στα κράτη μέλη στα οποία έχουν σημειωθεί υποτιμήσεις
του νομίσματος, η σταθερότητα των τιμών είναι επισφαλής και διαγράφεται ο κίνδυνος
επιτάχυνσης του πληθωρισμού. Οι χώρες αυτές πρέπει να επιδείξουν ιδιαίτερα μεγάλη
προσοχή. Συγκεκριμένα, για μία ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, έχει σημασία να αποτραπεί
η δημιουργία ενός φαύλου κύκλου πληθωρισμού τιμών και μισθών λόγω των αυξήσεων
στις τιμές εισαγωγής. Στην αντίθετη περίπτωση, η προσανατολισμένη προς την επίτευξη
σταθερότητας πολιτική που ακολουθείται σήμερα, θα χάσει πολύ γρήγορα την αξιοπιστία
της·
Ο συνδυασμός της έντονης υποτίμησης του δολαρίου και των αβέβαιων προοπτικών των
δημοσιονομικών μεγεθών και του πληθωρισμού σε ορισμένα κράτη μέλη, προκάλεσε
σημαντική αστάθεια των συναλλαγματικών ισοτιμιών μέσα στην Κοινότητα. Οι μεταβολές
των συναλλαγματικών ισοτιμιών που σημειώθηκαν ήταν εντονότερες από εκείνες που θα
ανέμενε κανείς λόγω των διαφορών μεταξύ των ποσοστών πληθωρισμού, με αποτέλεσμα
να υπάρχουν απώλειες της ανταγωνιστικότητας στις χώρες που ακολούθησαν πολιτική
σταθερότητας και να αυξηθούν οι πληθωριστικές πιέσεις στις χώρες εκείνες των οποίων το
νόμισμα υποτιμήθηκε. Οι ανισορροπίες των συναλλαγματικών ισοτιμιών έχουν δυσμενείς
συνέπειες για όλα τα κράτη μέλη· στις χώρες στις οποίες σημειώθηκε υπερτίμηση του
νομίσματος θα επιδεινωθούν οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης, ενώ στις χώρες
στις οποίες σημειώθηκε υποτίμηση θα επιδεινωθεί η εξέλιξη του πληθωρισμού και θα τεθεί
σε κίνδυνο η μεσοπρόθεσμη πολιτική σταθερότητας. Επιπλέον, διακυβεύεται αυτή η ίδια η
λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Όχι μόνον υπάρχει το ενδεχόμενο να ληφθούν
 ---pagebreak--- επενδυτικές αποφάσεις με στόχο την εκμετάλλευση των ωφελειών από την οφειλόμενη
στην μεταβολή των συναλλαγματικών ισοτιμιών αύξηση της ανταγωνιστικότητας, αλλά η
κατάσταση αυτή είναι επίσης πιθανόν να ενθαρρύνει τις ομάδες ειδικών συμφερόντων που
υποστηρίζουν πολιτική υποτίμησης.
Συνεπώς όλα τα κράτη μέλη πρέπει να ακολουθήσουν πολιτική σταθερών
συναλλαγματικών ισοτιμιών μέσα στην Κοινότητα. Η σταθερότητα των συναλλαγματικών
ισοτιμιών δεν θα βοηθήσει μόνο στην πλήρη αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της
εσωτερικής αγοράς και στην βελτίωση της κατανομής των πόρων μέσα στην Κοινότητα,
αλλά θα καταστήσει επίσης δυνατή την επίτευξη μεγαλύτερης σταθερότητας τιμών. Στο
θέμα αυτό θα παίξουν πρωταρχικό ρόλο η δημοσιονομική πολιτική αλλά και η αξιοπιστία
των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί για τη δημοσιονομική εξυγίανσης.
 Υγιήζ δημοσιονομική κατάσταση
Παρά τη σταθεροποίηση της οικονομικής ανάπτυξης, οι προοπτικές επίλυσης των
δημοσιονομικών ισορροπιών παραμένουν αβέβαιες και η επίτευξη δημοσιονομικής
σύγκλισης εξακολουθεί να είναι ασαφής. Σύμφωνα με τρέχουσες εκτιμήσεις, ο καθαρός
δανεισμός ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί κατά VA εκατοστιαίες μονάδες
μεταξύ 1994 και 1996, από το οποίο το μισό περίπου οφείλεται στην επίδραση των
αυτομάτων σταθεροποιητών στο υπόλοιπο του προϋπολογισμού.
Η έλλειψη μεγαλύτερης βελτίωσης στο θέμα της δημοσιονομικής εξυγίανσης συντηρεί, σε
πολλές περιπτώσεις, μία κατάσταση όπου η δημοσιονομική πολιτική υφίσταται αυστηρούς
περιορισμούς λόγω της υψηλής και συνεχώς αυξανόμενης επιβάρυνσης για τη πληρωμή
τόκων· θέτει επίσης σε κίνδυνο τη σταθερότητα των τιμών και των συναλλαγματικών
ισοτιμιών, αυξάνει την αβεβαιότητα για την πορεία της δημοσιονομικής πολιτικής και
κλονίζει την αξιοπιστία των πολιτικών, συντελεί στη διατήρηση ενός όχι ισορροπημένου
μίγματος πολιτικής, και υπονομεύει το έργο της νομισματικής πολιτικής. Οι συνεχιζόμενες
δημοσιονομικές ανισορροπίες θα έχουν μεσοπρόθεσμα αρνητικές συνέπειες για την
οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Η υγιής δημοσιονομική
κατάσταση αποτελεί θετικό παράγοντα από την άποψη της προσφοράς δεδομένου ότι
ανοίγει τον δρόμο για την μείωση της φορολογίας και την αύξηση των παραγωγικών
δημοσίων επενδύσεων. Πράγματι, τα επιχειρήματα υπέρ της δημοσιονομικής εξυγίανσης
προς όφελος της ανάπτυξης και την απασχόλησης είναι τουλάχιστον εξίσου σημαντικά με
εκείνα που βασίζονται στην ανάγκη σταθεροποίησης του χρέους και επίτευξης ονομαστικής
σύγκλισης. Αν τα δημοσιονομικά ελλείμματα δεν μπορούν να μειωθούν με τρόπο μόνιμο,
σήμερα, σε μία εποχή σχετικά έντονης ανάπτυξης, τότε πότε θα πρέπει να μειωθούν;
Αποτελεί σαφώς προτεραιότητα όλων σχεδών των κρατών μελών το να εξασφαλίσουν ότι
θα αξιοποιηθούν όλες οι ευκαιρίες που παρέχει η ανάπτυξη για την προώθηση της
 ---pagebreak---  δημοσιονομικής εξυγίανσης με την μείωση των διαρθρωτικών ελλειμμάτων. Τα κράτη μέλη
 πρέπει να επιδιώξουν να μειώσουν το δημοσιονομικό τους έλλειμμα κάτω από το 3% του
 ΑΕΠ το ταχύτερο δυνατόν, ως πρώτο βήμα για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου,
 που είναι ιδιαίτερα σημαντικός κατά τη διάρκεια του τρίτου σταδίου, της μείωσης των
 ελλειμμάτων μεταξύ 0 και 1% του ΑΕΠ, όπως προβλέπεται στις γενικές κατευθύνσεις του
 1993. Με την πολιτική αυτή θα καταστεί δυνατόν να μειωθεί το μέσο δημοσιονομικό
 έλλειμμα στην Κοινότητα κάτω του 3% του ΑΕΠ μέχρι το 1997.
Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων
των οποίων το προβλεπόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα για το τρέχον έτος θα είναι
χαμηλότερο του ορίου 3% (Δανία, Γερμανία, Ιρλανδία και Λουξεμβούργο), πρέπει να
αξιοποιήσουν τα περιθώρια ελιγμών που διαθέτουν λόγω του υψηλότερου του
προβλεπομένου στον προϋπολογισμό ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης, ή λόγω της μείωσης
των επιτοκίων, για να επιταχύνουν τη διαδικασία της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Στην
περίπτωση κατά την οποία η αναταραχή των συναλλαγματικών ισοτιμιών προκαλέσει
επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης τον χρόνο αυτό, δεν θα πρέπει να χαλαρώσουν οι
προσπάθειες επίτευξης των στόχων των προγραμμάτων σύγκλισης.
Όπως προκύπτει από τις προβλέψεις για το 1996 και με βάση τα μέτρα προσαρμογής που
έχουν μέχρι σήμερα προσδιοριστεί σαφώς από εκείνα τα κράτη μέλη που έχουν θέσει
δημοσιονομικούς στόχους στα προγράμματα σύγκλισης, οι δημοσιονομικοί στόχοι δεν θα
επιτευχθούν με τρόπο ενιαίο. Απαιτούνται προσαρμογές, αν και σε διαφορετικό βαθμό, για
την επίτευξη του στόχου του ελλείμματος που έχει τεθεί στο πρόγραμμα σύγκλισης, στην
περίπτωση του Βελγίου, της Γερμανίας, της Ελλάδας, της Ισπανίας, της Γαλλίας και της
Πορτογαλίας· σε όλες αυτές τις περιπτώσεις το προβλεπόμενο έλλειμμα είναι μεγαλύτερο
από εκείνο που καθορίζεται στο πρόγραμμα σύγκλισης. Από την άλλη πλευρά όμως, η
Δανία, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο προβλέπεται ότι θα
επιτύχουν τον επόμενο χρόνο τους στόχους που έχουν θέσει για το έλλειμμα.
Σε πολλές χώρες η καλύτερη λύση θα πρέπει να είναι ο περιορισμός της αύξησης των
δαπανών, δεδομένου ότι, εκτός από την επίδραση τους στην απασχόληση, υπάρχουν
αναμφίβολα όρια για την αύξηση της φορολογίας και των κοινωνικών επιβαρύνσεων.
Αλλά και ο εξορθολογισμός των δημοσίων δαπανών και των φορολογικών συστημάτων
μπορεί επίσης να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων
απασχόλησης. Συγκεκριμένα, όπως προτείνεται στις κατευθύνσεις του 1994, θα πρέπει να
προσαρμοστεί το φορολογικό σύστημα με τρόπο που να συμβιβάζεται με τη στήριξη της
απασχόλησης, ενώ θα πρέπει να γίνει επαναπροσανατολισμός των κρατικών δαπανών, όχι
πλέον προς την κατανάλωση, αλλά υπέρ των δαπανών εκείνων που αυξάνουν την
παραγωγικότητα· επίσης θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ενίσχυση των δημοσίων
επενδύσεων και των αΰλων επενδύσεων σε ανθρώπινο κεφάλαιο. Ακόμα, πρέπει να μειωθεί
η φορολογία επί της εργασίας κυρίως στα χαμηλότερα κλιμάκια μισθών και
 ---pagebreak---                                           -6-
παραγωγικότητας. Είναι, όμως, σημαντικό να μην τεθεί σε κίνδυνο η απαιτούμενη μ,είωση
των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να εξευρεθούν, σε
αντιστάθμιση, συμπληρωματικά έσοδα.
Δυσχέρειες του προϋπολογισμού εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τη δημοσιονομική
κατάσταση πολλών κρατών μελών. Στην Ελλάδα και την Ιταλία η διατήρηση των
δημοσιονομικών ανισορροπιών εξακολουθεί να έχει ευρύτερες επιπτώσεις: θέτει σε
κίνδυνο τη σταθερότητα των τιμών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών, συντελεί στην
αύξηση των πριμ κινδύνου επί των επιτοκίων και ανακόπτει την πορεία προς τη σύγκλιση.
Απαιτούνται αποφασιστικά μέτρα, σε πολυετή βάση, για την αποκατάσταση της
εμπιστοσύνης στην πορεία της οικονομικής πολιτικής. Στη Σουηδία, η οποία αντιμετωπίζει
ανάλογες δυσκολίες, έχει ήδη εξαγγελθεί ένα πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο
προσαρμογής· η χώρα πρέπει να ακολουθήσει μία πορεία προσαρμογής. Στο Βέλγιο, λόγω
του ύψους του δημοσίου χρέους απαιτείται πλήρης εφαρμογή του δημοσιονομικού μέρους
του Global plan και περαιτέρω πρόοδος στη μείωση του ελλείμματος κάτω από το όριο 3%
του ΑΕΠ, ώστε να επιτευχθεί επίσης σημαντικότερη μείωση του δείκτη δανειακής
επιβάρυνσης.
Στην Ισπανία και στην Πορτογαλία απαιτούνται μεγαλύτερες δεσμεύσεις και πιο
φιλόδοξοι στόχοι στον τομέα της δημοσιονομικής σταθεροποίησης· επίσης απαιτούνται
πιο φιλόδοξοι δημοσιονομικοί στόχοι στην περίπτωση της Αυστρίας και της Γαλλίας. Στην
Αυστρία και τη Σουηδία θα απαιτηθούν επίσης περαιτέρω προσπάθειες για να τεθεί ο
δείκτης δανειακής επιβάρυνσης σε πτωτική πορεία. Τέλος, ενώ η Φινλανδία δεν έχει ακόμα
παρουσιάσει πρόγραμμα σύγκλισης, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι έχει θέσει φιλόδοξους
δημοσιονομικούς στόχους· πρέπει να υποστηριχθούν οι προσπάθειες για την
πραγματοποίηση των εν λόγω στόχων.
Οι δημοσιονομικές εξελίξεις και προοπτικές στην Ιρλανδία και στο Λουξεμβούργο
δείχνουν ότι οι χώρες αυτές θα συνεχίσουν να μην εμφανίζουν υπερβολικό έλλειμμα. Στην
πρώτη προβλέπεται ότι ο δείκτης δανειακής επιβάρυνσης θα συνεχίσει να μειώνεται με
σταθερό ρυθμό, ενώ στο Λουξεμβούργο η κατάσταση των δημοσίων οικονομικών
παραμένει υγιής.
Ανταγωνιστικότητα
Μετά τις προτάσεις του Λευκού Βιβλίου για την "Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και
την Απασχόληση", τα κράτη μέλη εφαρμόζουν μεταρρυθμίσεις με στόχο την ενίσχυση των
δυνάμεων που συμβάλλουν στην ενδογενή ανάπτυξη και την τόνωση του δυναμισμού και
της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών της Κοινότητας.
 ---pagebreak---  Για την πλήρη αξιοποίηση των ευκαιριών που παρέχει η εσωτερική αγορά, το ποσοστό
 μεταφοράς των κοινοτικών οδηγιών στο εθνικό δίκαιο ανέρχεται σήμερα στο 92,4%, ενώ η
 διασπορά κυμαίνεται από 86.3% έως 98.6%. Ωστόσο, πρέπει ακόμα να καταβληθούν
 προσπάθειες στους τομείς των ασφαλιστικών εργασιών, της πνευματικής και βιομηχανικής
 ιδιοκτησίας, των δημοσίων συμβάσεων, των νέων τεχνολογιών και των υπηρεσιών καθώς
και της ελεύθερης κυκλοφορίας. Επιπλέον, η πρόοδος ήταν αργή στο θέμα της επέκτασης
της ενιαίας αγοράς τηλεπικοινωνιών και ενέργειας, ενώ δεν έχει ολοκληρωθεί η εσωτερική
αγορά των μεταφορών. Απαιτούνται, επίσης, περαιτέρω προσπάθειες για την ενίσχυση των
κανόνων ανταγωνισμού, τη μείωση των κρατικών ενισχύσεων, και τον περιορισμό του
ρόλου του δημόσιου τομέα. Η ιδιωτικοποίηση, στο βαθμό που τα κράτη μέλη κρίνουν ότι
συμβιβάζεται με τις θέσεις τους, θα μπορούσε να ενισχύσει την πρόοδο που έχει ήδη
σημειωθεί προς την κατεύθυνση αυτή.
           Κατάσταση εφαρμογής των μέτρων του Λευκού Βιβλίου για την εσωτερική αγορά
              (ανάλυση της κατάστασης ανά κράτος μέλος, σε ποσοστό %, 17 Μαΐου 1995)
      DK           L       F    NL        £    UK          Ρ     Β       D   IRL        Ι GR
      98.6       95.9    95.4   95.0    92.7    92.2     90.9  90.4    90.0   89.5   89.0 86.3
                                            EC-12 : 92.4
                                    Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Σε επίπεδο Κοινότητας έχουν αναληφθεί πολλές πρωτοβουλίες. Μετά τις συστάσεις του
Συμβουλίου του Έσσεν δημιουργήθηκε μία Συμβουλευτική Ομάδα για την
ανταγωνιστικότητα η οποία προγραμματίζει να ετοιμάσει μία έκθεση για το Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο των Καννών σχετικά με την κατάσταση της ανταγωνιστικότητας στην
Κοινότητα και συναφή θέματα· επίσης δημιουργήθηκε μία ομάδα για τη νομοθετική και
διοικητική απλούστευση. Για την ενίσχυση της συνολικής ανταγωνιστικότητας, εξετάζονται
πολλά θέματα σε επίπεδο Κοινότητας, στα οποία περιλαμβάνεται η βελτίωση της
χρηματοδότησης των MME, η αύξηση της ευελιξίας της αγοράς εργασίας και η βελτίωση
της ποιότητας της επαγγελματικής κατάρτισης.
Έχει θεμελιώδη σημασία για το δυναμισμό των οικονομιών της Κοινότητας να αυξηθούν
οι υλικές και άυλες επενδύσεις. Αυτό αφορά ιδιαίτερα τις επενδύσεις για την εκπαίδευση
και την κατάρτιση και για την υποδομή της Κοινότητας που πρέπει να αναπτυχθεί για να
ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του 21ου αιώνα. Πρέπει να υλοποιηθούν τα διευρωπαϊκά
δίκτυα και να τεθεί σε εφαρμογή το πρόγραμμα δράσης για την κοινωνία των
πληροφοριών. Επιπλέον, για την προώθηση των πρωτοβουλιών έρευνας και ανάπτυξης
απαιτείται μεγαλύτερος συντονισμός μεταξύ των κρατών μελών. Οι παράλληλες,
συντονισμένες προσπάθειες στο επίπεδο της Κοινότητας και των κρατών μελών
αποτελούν θεμελιώδες συστατικό στοιχείο για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων
δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και ανάπτυξης.
 ---pagebreak---  Απασχόληση και αγορά εργασίας
 Η οικονομική ανάπτυξη, αν προχωρήσει όπως προβλέπεται, θα εξουδετερώσει το κυκλικό
 συστατικό μέρος της ανεργίας μέχρι το 1997. Παρόλα αυτά, για να συνεχίσει να μειώνεται
 η ανεργία ουσιαστικά και προοδευτικά, θα πρέπει να επιτευχθεί ένας υψηλός,
 μακροπρόθεσμα, ρυθμός ανάπτυξης και να ενισχυθεί η ικανότητα της ανάπτυξης αυτής για
 τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Ουσιαστικό στοιχείο των προσπαθειών για την
 επίτευξη αυτών των στόχων είναι η άσκηση πιο δυναμικής και αποτελεσματικής πολιτικής
 αγοράς εργασίας. Η πολιτική αυτή πρέπει να στοχεύει σε μία συνεκτική, ολοκληρωμένη και
 συντονισμένη προσπάθεια για την πραγματοποίηση διαρθρωτικών αλλαγών στον τομέα
 των εκπαιδευτικών συστημάτων, της εργατικής νομοθεσίας, των συμβάσεων εργασίας, των
 συστημάτων συλλογικών διαπραγματεύσεων και του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης
για τη βελτίωση της αγοράς εργασίας ως συνόλου.
 Με βάση το Λευκό Βιβλίο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν προσδιόρισε, από το ευρύ
φάσμα των μέτρων που περιλαμβάνονται στις προβλεπόμενες σήμερα κατευθύνσεις, τις
ακόλουθες πέντε προτεραιότητες:
 • Βελτίωση των ευκαιριών απασχόλησης του εργατικού δυναμικού με την προώθηση των
     επενδύσεων στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης,
 • Αύξηση της έντασης της απασχόλησης στα πλαίσια της ανάπτυξης,
 • Μείωση του μη μισθολογικού κόστους,
 • Βελτίωση της αποτελεσματικότητας της πολιτικής αγοράς εργασίας,
 • Βελτίωση των μέτρων υπέρ των ομάδων που θίγονται περισσότερο από την ανεργία.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν μέτρα ανάλογα με την
ιδιαίτερη κατάσταση που αντιμετωπίζει το κάθε κράτος και να ετοιμάσουν πολυετή
προγράμματα στα οποία θα εκδηλώνουν τις προθέσεις τους για την πολιτική που θα
ακολουθήσουν. Έχουν ήδη ληφθεί διάφορα μέτρα, αλλά τα κράτη μέλη πρέπει να
καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες και να επιδείξουν περισσότερη αποφασιστικότητα.
Η δυναμική και αποτελεσματικότερη πολιτική στον τομέα της αγοράς εργασίας βοηθά στην
αύξηση της απασχόλησης με τρεις κυρίως τρόπους :
ΐ) βελτιώνει τις ευκαιρίες απασχόλησης του εργατικού δυναμικού με την προώθηση των
     επενδύσεων στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης, κυρίως στις MME, και κατά
     συνέπεια ανυψώνει το ποιοτικό επίπεδο του ανθρώπινου κεφαλαίου, πράγμα που έχει
     ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, της αποδοτικότητας, της
     ευελιξίας και των ευκαιριών του εργατικού δυναμικού·
ii) αυξάνει την ένταση της απασχόλησης ως αποτέλεσμα της ανάπτυξης, χωρίς να επιδρά
    αρνητικά στον ίδιο το ρυθμό ανάπτυξης, ως εξής:
 ---pagebreak---      -   οι κοινωνικοί εταίροι εξετάζουν στα κατάλληλα επίπεδα αν μπορεί να ενισχυθεί η
        απασχόληση χωρίς να θιγεί η ανταγωνιστικότητα, με την αξιοποίηση των ωφελειών
        που θα προκύψουν από την αύξηση της παραγωγικότητας για την ενίσχυση
        καινοτόμων μορφών οργάνωσης της εργασίας, όπως η μείωση ή η εφαρμογή νέων
        προτύπων ωραρίου και η καθιέρωση νέων συνδυασμών εργασίας και ελεύθερου
        χρόνου·
     - τα κίνητρα για απασχόληση αυξάνουν με τον περιορισμό του μη μισθολογικού
        κόστους, κυρίως στις χαμηλότερες βαθμίδες της κλίμακας μισθών και
        παραγωγικότητας, χωρίς να θίγονται άλλα τμήματα της αγοράς εργασίας· από
        μακροοικονομική άποψη αυτό πρέπει να επιτευχθεί με τρόπους που δεν θα
        επηρεάζουν τη μείωση των δημοσιονομικών              ελλειμμάτων,   ούτε την
        ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Απαιτούνται συνεπώς μεταρρυθμίσεις στις
        οποίες περιλαμβάνονται, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο, και οι εναλλακτικές πηγές
        χρηματοδότησης των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης·
     - ενθαρρύνεται η ανάπτυξη νέων ευκαιριών απασχόλησης και νέων δραστηριοτήτων,
        π.χ. στον τομέα των κοινωνικών υπηρεσιών και της προστασίας του περιβάλλοντος.
iii) ενισχύουν την ετοιμότητα προς εργασία όταν εμφανίζονται νέες θέσεις απασχόλησης
     μέσω:
     - της βελτίωσης της αποτελεσματικότητας της πολιτικής αγοράς εργασίας με την
        ενίσχυση της ευελιξίας όσον αφορά την επαγγελματική και γεωγραφική
        κινητικότητα (ιδίως για τους εργαζομένους εκείνους που μπορούν εύκολα να
        προσληφθούν)·
     -  της ενίσχυσης των μέτρων υπέρ των ομάδων που πλήττονται ισχυρότερα από την
        ανεργία με την οργάνωση ειδικών προγραμμάτων επανεκπαίδευσης που
        απευθύνονται σε συγκεκριμένες ομάδες που πλήττονται από αποκλεισμό.
Οι πολιτικές της αγοράς εργασίας που συμβάλλουν στη χρησιμοποίηση αυτών των τριών
τρόπων αποτελούν όχι μόνο απαραίτητο συμπλήρωμα των μακροοικονομικών και
διαρθρωτικών πολιτικών στον τομέα της ανταγωνιστικότητας, αλλά βοηθούν επίσης στη
διατήρηση και ενίσχυση της συνοχής και της κοινωνικής συναίνεσης, εντός της Ένωσης,
στη μακρά και επίπονη προσπάθεια της απορρόφησης των ανέργων.
Για να καταστήσει πιο αποτελεσματική την εργασία που πραγματοποιείται σήμερα και για
να εξασφαλίσει τη συνολική συνέπεια των μεμονωμένων μέτρων πολιτικής, η Επιτροπή
παρουσίασε στις 8 Μαρτίου 1995 μία ανακοίνωση στο Συμβούλιο στην οποία προτείνει
την εφαρμογή, στο πλαίσιο του άρθρου 103 της συνθήκης, μιας διαδικασίας για την
εποπτεία των τάσεων και των πολιτικών στο μέτωπο της απασχόλησης.
Σήμερα έχει σημασία να υιοθετήσουν ταχέως τα κράτη μέλη τα πολυετή τους προγράμματα
τα οποία θα αποτελέσουν σημείο αναφοράς για τη διαρκή παρακολούθηση των πολιτικών
 ---pagebreak---                                          -10-
που έχουν στόχο ττ| δημιουργία θέσεων απασχόλησης. 'Γα προγράμματα αυτά θα είναι
αλληλένδετα και θα συμβαδίζουν με το μακροοικονομικό πλαίσιο που ορίζεται στις
γενικές κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής.
 ---pagebreak---                              II. Επεξηγηματικό έγγραφο
Το παρόν επεξηγηματικό έγγραφο παρουσιάζει την οικονομική κατάσταση και τις
προοπτικές της, την πρόοδο που έχει σημειωθεί στο θέμα της εφαρμογής των
προηγούμενων γενικών κατευθύνσεων και η σημερινή πορεία της οικονομικής πολιτικής.
Σύμφωνα με ό,τι εξαγγέλθηκε στην ανακοίνωση προς το Συμβούλιο σχετικά με τις
                                                                                1
επόμενες ενέργειες μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν για την απασχόληση ,
δίδεται μεγαλύτερη έμφαση στις εξελίξεις και τις πολιτικές που αφορούν την απασχόληση.
Όπως περιγράφεται αναλυτικά στο παρόν επεξηγηματικό έγγραφο, η Επιτροπή προτείνει
μία νέα δέσμη κατευθύνσεων για τις οικονομικές πολιτικές των κρατών μελών και της
Κοινότητας οι οποίες είναι σταθερά προσανατολισμένες προς την επίτευξη οικονομικής
σύγκλισης και την ενίσχυση της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Οι προσανατολισμοί
αυτοί συμφωνούν απόλυτα με εκείνους που υιοθετήθηκαν το Δεκέμβριο του 1993 και τον
Ιούλιο του 1994, λαμβάνεται όμως πλέον υπόψη το γεγονός ότι οι οικονομίες της
Κοινότητας βρίσκονται σήμερα σε πιο προχωρημένο στάδιο ανάκαμψης και ότι άρχισαν να
εμφανίζονται κάποιοι κίνδυνοι κατά τη μετατροπή της σημερινής ανάκαμψης σε ισχυρή
μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη.
1. Εισαγωγή
Οι οικονομικές προοπτικές εξακολουθούν να είναι ευνοϊκές για την Κοινότητα. Η
ανάκαμψη, η οποία είχε μόλις αρχίσει να γίνεται αισθητή πριν από ένα χρόνο όταν
εγκρίθηκαν οι γενικές κατευθύνσεις του 1994, έχει ισχυροποιηθεί και τα χαρακτηριστικά
της - οι εξαγωγές και οι επενδύσεις εξακολουθούν να είναι τα πιο δυναμικά συστατικά
στοιχεία - συντελούν στην επίτευξη βιώσιμης μεσοπρόθεσμης ανάπτυξης. Παρά τις
αρνητικές συνέπειες της πρόσφατης συναλλαγματικής κρίσης, ο ρυθμός ανάπτυξης
προβλέπεται ότι θα είναι ικανοποιητικός και το 1996. Το πρόσφατο επεισόδιο αστάθειας
των συναλλαγματικών ισοτιμιών επηρέασε βέβαια αρνητικά την εμπιστοσύνη των
επιχειρήσεων, αλλά οι βασικοί παράγοντες που προσδιορίζουν την ανάπτυξη παραμένουν
ευνοϊκοί.
Σημειώθηκε πρόοδος στην επίτευξη του αναγκαίου για τη μετάβαση στην ΟΝΕ βαθμού
ονομαστικής σύγκλισης. Απαιτούνται όμως περαιτέρω προσπάθειες και, σε ορισμένες
περιπτώσεις, η πρόοδος ήταν απογοητευτική σε σχέση με ό,τι θα μπορούσε να έχει
επιτευχθεί υπό τις σημερινές ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες. Η πρόσφατη αστάθεια που
εμφανίστηκε στις αγορές συναλλάγματος, ακόμα και αν προήλθε σε μεγάλο βαθμό εκτός
της Κοινότητας, καταδεικνύει την έλλειψη σύγκλισης που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις
    "Επόμενες ενέργειες μετά το Ευρωπαϊκό     Χυμβούλιο ίου Έσσεν για χην απασχόληση"
    COM(95) 74 τελικό της 8ης Μαρτίου 1995.
 ---pagebreak---                                          -11-
οικονομικές επιδόσεις πολλών κρατών μελών, και ιδιαίτερα την έλλειψη αξιοπιστίας των
προγραμμάτων δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Δεδομένου ότι η απασχόληση αντιδρά πάντα με καθυστέρηση στην ανάκαμψη της
οικονομικής δραστηριότητας, η βελτίωση της κατάστασης της οικονομίας δεν συνοδεύεται
ακόμα από ανάλογη βελτίωση των συνθηκών της αγοράς εργασίας, αν και η μείωση της
ανεργίας στην παρούσα οικονομική συγκυρία αναμένεται να είναι εντονότερη από εκείνη
των αρχών της δεκαετίας του 80. Η απασχόληση, που μειώθηκε πάλι το 1994, προβλέπεται
τώρα να αυξηθεί το 1995 και το 1996, κατά 1% περίπου ετησίως, ενώ θα αρχίσει επίσης να
μειώνεται και το ποσοστό ανεργίας.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η οικονομική πολιτική θα πρέπει να είναι προσανατολισμένη
αποφασιστικά προς το διπλό στόχο της επίτευξης οικονομικής σύγκλισης και της
ενίσχυσης της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να επιτευχθούν
ισχυροί, μη πληθωριστικοί ρυθμοί ανάπτυξης, οι οποίοι θα δημιουργούν περισσότερες
θέσεις εργασίας.
2. Οικονομική κατάσταση και προοπτικές
2.1. Προοπτικές ανάπτυξης
Ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στην Κοινότητα προβλέπεται να φθάσει το 3,1% κατά
μέσο όρο το 1995 και το 2,9% το 1996, δηλαδή να ξεπεράσει το ρυθμό ανάπτυξης του
προηγούμενου έτους που εκτιμάται σε 2,7%. Κατά συνέπεια η ανάκαμψη που ξεκίνησε το
δεύτερο εξάμηνο του 1993, μετατρέπεται τώρα σε ισχυρή οικονομική ανάπτυξη έτσι ώστε
το 1996 το πραγματικό ακαθάριστο προϊόν στην Κοινότητα θα είναι κατά 10% σχεδόν
υψηλότερο από τα επίπεδα του 1991.
Η οικονομική ανάκαμψη υποστηρίχθηκε, και προβλέπεται να συνεχίσει να υποστηρίζεται,
από δυναμικές εξαγωγές, από δαπάνες για επενδύσεις και, σε μικρότερο βαθμό, από την
αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Η ευνοϊκή πορεία του παγκοσμίου εμπορίου
προβλέπεται ότι θα στηρίξει τις εξαγωγές της Κοινότητας οι οποίες θα αυξηθούν, σε
πραγματικούς όρους, κατά 7,5% και 6,5% αντίστοιχα, κατά τη διάρκεια αυτού και του
επόμενου χρόνου. Οι επενδυτικές δαπάνες, οι οποίες όπως εκτιμάται αυξήθηκαν κατά
2,4% το 1994, προβλέπεται να αυξηθούν κατά 6,3% το έτος αυτό και κατά ποσοστό λίγο
χαμηλότερο από 6% το 1996. Τέλος, η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί κατά
2,1% το 1995 και κατά 2,5% το 1996. Τα χαρακτηριστικά αυτά της ανάπτυξης - όπου οι
επενδύσεις αυξάνουν με έντονο ρυθμό - ανταποκρίνονται σε μεγάλο βαθμό στις
προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη δημιουργία συνθηκών μακροπρόθεσμης και ισχυρής
ανάπτυξης.
 ---pagebreak---                                          - 12-
Η πρόσφατη εξασθένιση του δολαρίου στις αγορές
ξένου συναλλάγματος και οι σημαντικές υποτιμήσεις       Πίνακας 1
                                                            Οικονομική ανάπτυξη στην
που σημείωσαν ορισμένα ευρωπαϊκά νομίσματα έχουν                       Κοινότητα
                                                              (ποσοστιαία μεταβολή στο
διπλές συνέπειες για τις προοπτικές ανάπτυξης της                   πραγματικό ΑΕΠ)
Κοινότητας.      Αφενός,    ο   ρυθμός     ανάπτυξης              1993    1994   1995  1996
επιβραδύνεται συνολικά στην Κοινότητα επειδή οι         Β         -1.7     2.3    2.7   2.6
κοινοτικές εξαγωγές καθίστανται, κατά μέσον όρο,        DK         1.5     4.4    3.3   2.9
                                                        0         -11      2.9    3.0   2.6
ακριβότερες στις διεθνείς αγορές και επειδή η
                                                        GR        -0.5     1.2    1.6   1.8
εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων επηρεάζεται αρνητικά       Ε         -1.1     2.0    3.1   3.4
                                                        F         -1.5     2.7    3.1   2.9
από την αβεβαιότητα που προκαλεί η αστάθεια των
                                                        IRL        4.0     6.3    6.9   5.5
συναλλαγματικών ισοτιμιών. Αφετέρου, οι κινήσεις
                                                        Ι         -0.7     2.2    3.3   3.4
των συναλλαγματικών ισοτιμιών μέσα στην Κοινότητα       L          2.1     3.0    3.3   2.9
μπορούν να έχουν βραχυπρόθεσμα διαφορετικά              NL         0.3     2.5    3.2   2.8
                                                        Α         -0.1     2.7    2.7   2.5
αποτελέσματα στις προοπτικές ανάπτυξης των χωρών        Ρ         -1.2     1.1    3.0   3.2
των οποίων τα νομίσματα υποτιμήθηκαν, σε σύγκριση       FIN       -1.6     3.9    5.3   4.2
με εκείνες στις οποίες σημειώθηκε ανατίμηση του         S         -2.6     2.2    2.8   3.0
                                                        UK         2.0     3.8    3.1   2.8
νομίσματος.
                                                        EC        -0.5     2.7    3.1   2.9
                                                        Πηγή: Οικονομικές προβλέψεις της
Οι βασικοί παράγοντες που χαρακτηρίζουν την             Επιτροπής, Άνοιξη 1995
οικονομική ανάπτυξη στην Κοινότητα παραμένουν,
ωστόσο, ευνοϊκοί. Προβλέπεται ότι θα συνεχιστεί η έντονη ανάπτυξη του διεθνούς
εμπορίου, ενώ είναι ενθαρρυντικές οι προοπτικές σε ό,τι αφορά την παραγωγικότητα της
εργασίας και την αποδοτικότητα των επενδύσεων μέσα στην Κοινότητα. Συνεπεία αυτού,
προβλέπεται ότι τα περισσότερα κράτη μέλη θα εμφανίσουν ικανοποιητικούς ρυθμούς
οικονομικής ανάπτυξης (βλ. πίνακα 1), ενώ εκτιμάται ότι η Ιρλανδία θα παρουσιάσει τους
ταχύτερους ρυθμούς αύξησης της παραγωγής και της απασχόλησης κατά το διάστημα
αυτό.
2.2. Εξέλιξη της απασχόλησης
Μετά από τρία έτη καθαρών απωλειών θέσεων εργασίας, η απασχόληση στην Κοινότητα
προβλέπεται να αρχίσει πάλι να αυξάνει το 1995 και το 1996. Η απασχόληση στην
Κοινότητα μειώθηκε συνολικά κατά 3,9 εκατοστιαίες μονάδες κατά την περίοδο 1992-1994:
χάθηκαν 5,8 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Κατά το 1995-1996 προβλέπεται ότι θα
σημειωθεί αύξηση της απασχόλησης της τάξεως του 1% ετησίως πράγμα που σημαίνει ότι
κατά τη διετία αυτή θα δημιουργηθούν καθαρά 3 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Δεδομένου
ότι ο ενεργός πληθυσμός θα αυξηθεί το 1995-1996 κατά 1,4 περίπου εκατομμύρια άτομα, οι
θέσεις απασχόλησης που προβλέπεται να δημιουργηθούν θα επιτρέψουν μία καθαρή
μείωση του αριθμού των ανέργων κατά 1,6 περίπου εκατομμύρια άτομα.
 ---pagebreak---                                                                       - Π
 Ι I (χπασχόληση προβλέπεται να αυξηθεί σε όλα τα κράτη μέλη αυτό και το επόμενο έτος,
 ενώ οι εντονότεροι ρυθμοί αύξησης θα σημηωθούν στη Δανία, την Ισπανία, τις Κάτω
 Χώρες, τη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και ιδίως στο Λουξεμβούργο, τη Φινλανδία και
την Ιρλανδία (βλ. πίνακα 2).
Κατά τα πρόσφατα έτη, ο ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας εργασίας ακολούθησε την
ίδια περίπου τροχιά όπως και κατά όλους τους προηγούμενους οικονομικούς κύκλους:
επιβραδύνθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια της κάμψης (βλ. πίνακα 3) και επιταχύνθηκε
όταν άρχισε η ανάκαμψη (3,2% το 1994). Ωστόσο για το 1995 και το 1996, προβλέπεται να
επιστρέψει στα επίπεδα της τελευταίας εικοσαετίας (περίπου 2%). Προβλέπεται, συνεπώς,
ότι η ικανότητα της οικονομίας της Κοινότητας να μετατρέπει την ανάπτυξη σε θέσεις
απασχόλησης δεν θα είναι μικρότερη, αλλά ούτε και μεγαλύτερη, από εκείνη της τελευταίας
εικοσαετίας.
Πίνακας 2
                                                  Απασχόληση και Ανεργία
                           ( π ο σ ο σ τ ι α ί α μεταβολή και ποσοστό του ε ρ γ α τ ι κ ο ύ δυναμικού)
                                          Αύξηση της απασχόλησης                            Ποσοστό ανεργίας
                                     1994              1995       1996            1994            1995       1996
        Β                             -0.7              0.7         1.0           10.0             9.6        9.1
        DK                            -0.1              2.3         1.1           10.2             8.6        8.0
        D                             -0.9              0.7         0.9              8.4           7.8        7.3
        GR                              1.3             1.0         1.0              9.6           9.6        9.5
        Ε                             -0.9              1.5         2.0           24.1            23.7       22.8
        F                               0.1             1.1         1.0           12.5            12.1       11.5
        IRL                             2.6             2.7         2.6           15.1            14.1       13.1
        Ι                             -1.6              0.3         0.8           11.4            11.4       10.9
        L                               2.6             2.8         2.7              3.5           3.6        3.4
        NL                            -0.0              1.3         1.9             7.7            7.6        7.2
       Α                                0.2             0.5         0.4             4.0            3.9        3.8
        Ρ                             -0.1              0.4         0.7             6.9            6.7        6.3
        FIN                           -0.8              3.0         2.5           18.5            16.3       14.6
        S                             -0.9              2.0         1.8             7.8            7.2        6.5
       UK                               0.3             1.2         1.1             9.4            8.3        7.8
        EC                            -0.5              1.0         1.1           11.2            10.7       10.1
Πηγή: Ο ι κ ο ν ο μ ι κ έ ς π ρ ο β λ έ ψ ε ι ς της Επιτροπής, Άνοιξη 1995
Σημ. Σ τ ι ς αρψές του 1995 η Eurostat αναπροσάρμοσε σημαντικά τ α σ τ ο ι χ ε ί α γ ι α τ η ν α ν ε ρ γ ί α
Η απασχόληση στον κλάδο της μεταποίησης, όπου οι αυξήσεις της παραγωγικότητας είναι
ιδιαίτερα έντονες, μειώθηκε κατά 2,5% περίπου τον περασμένο χρόνο, σήμερα όμως
προβλέπεται ότι θα αρχίσει εκ νέου να αυξάνεται κατά 0,5% το 1995 και 1,1% το 1996. Η
αύξηση της απασχόλησης στον εν λόγω τομέα υποδηλώνει ότι η ανάκαμψη έθεσε σε κίνηση
μία διαδικασία σταθερής ανάπτυξης.
Οι προβλεπόμενες αυξήσεις στην απασχόληση θα επιφέρουν μείωση του ποσοστού
ανεργίας από 11,2% του εργατικού δυναμικού το 1994 (το υψηλότερο ποσοστό) σε 10,1%
 ---pagebreak---                                                           -14-
 το 1996. Κατά την περίοδο 1994-1996 προβλέπεται μεγάλη μείωση της ανεργίας στη
 Φινλανδία (3,9 εκατοστιαίες μονάδες), στη Αανία (2,2 εκατοστιαίες μονάδες) και στην
 Ιρλανδία (2 εκατοστιαίες μονάδες).
 Ωστόσο, υψηλά ποσοστά ανεργίας προβλέπεται να διατηρηθούν στις αγορές εργασίας της
 Ισπανίας, της Ιρλανδίας και της Φινλανδίας· στην Ιταλία και στη Γαλλία ο δείκτης
 ανεργίας για το 1996 προβλέπεται να παραμείνει μεταξύ 10,5% και 11,5%· στο Βέλγιο και
 την Ελλάδα ο δείκτης ανεργίας προβλέπεται να παραμείνει μεταξύ 9% και 9,5%· τέλος,
 όσον αφορά τα υπόλοιπα οκτώ κράτη μέλη, ο δείκτης ανεργίας προβλέπεται να κυμανθεί
 μεταξύ του μικρότερου ποσοστού, 3!Λ% στο Λουξεμβούργο και του υψηλότερου, 8% στη
 Δανία.
 Πίνακας 3
                      Αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας
                                       (ετήσια ποσοστιαία μεταβολή)
                 1961-73    1974-90       '91      •92       '93      '94     '95        '96     1991-96
    Β              4.3         2.0        2.1      2.3      -0.3      3.1      1.9        1.6      1.8
    DK             3.2         1.4        2.9      1.2       2.2      4.5     1.0        1.8       2.2
    D*             4.0         1.9        2.5      3.9       0.7      3.8     2.3        1.8       1.7
    GR             8.1         1.4        5.6     -0.6      -1.5     -0.1     0.6        0.7       0.8
    Ε              6.5         2.7        1.8      1.9       3.3      2.9     1.6        1.4       2.1
    F              4.7         2.2        0.7      2.2      -0.3      2.6     1.9        1.8       1.5
    IRL            4.3         3.8        2.9      4.5       3.3      3.6     4.1        2.9       3.6
    Ι              5.5         2.0        0.4      1.8       2.2      3.8     3.0       2.6        2.3
    L              3.0         1.3       -1.0      0.0       0.0      0.4     0.4        0.1         0
    NL             3.9         1.7        0.9      0.4       0.5      2.5     1.9       0.9        1.2
    Α              5.0         1.5        0.9      0.0       0.4      2.5     2.2       2.1        1.4
    Ρ              6.6         3.4        1.3      1.7       0.8      1.3     2.5       2.5        2.8
    FIN            4.5        2.6        -2.0      3.7       5.0      4.7     2.3        1.6       2.5
    S              3.5         1.1        0.4      3.2       3.2      3.1     0.9        1.2       2.0
    UK             2.9         1.6        1.1      1.6       3.7      3.4     1.8        1.7       2.2
    EC*            4.4        2.0         1.5      2.3       1.5      3.2     2-1        1.8       2.1
Πηγή: Οικονομικές προβλέψεις της Επιτροπής, Άνοιξη 1995. *Για τα μέσα ποσοστά μέχρι 1991 Γερμανία= Δυτική
Γερμανία
Ενώ η εξέλιξη της απασχόλησης και ο ρυθμός μείωσης της ανεργίας ανταποκρίνονται σε
μεγάλο βαθμό στις προσδοκίες, η ανεργία συνεχίζει να προβληματίζει έντονα. Οι
τρέχουσες και προβλεπόμενες εξελίξεις υποδηλώνουν την ανάγκη να εξασφαλιστεί ένας
ισχυρός ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης ο οποίος θα πρέπει να διατηρηθεί επί πολλά
ακόμα έτη, ώστε να μπορέσει να ανακτηθεί το έδαφος που χάθηκε κατά τη διάρκεια της
οικονομικής κάμψης και να επανέλθει η ανεργία σε επίπεδα χαμηλότερα από εκείνο στο
οποίο είχε φθάσει στην κορυφή του προηγούμενου οικονομικού κύκλου.
 ---pagebreak---                                           -15-
2.3. Οι προοπτικές εξέλιξης του πληθωρισμού και της δημοσιονομικής σύγκλισης
Από όλους τους τομείς της σύγκλισης στην Κοινότητα, η μεγαλύτερη πρόοδος σημειώθηκε
στο μέτωπο του πληθωρισμού. Με βάση τον αποπληθωριστή ιδιωτικής κατανάλωσης, το
μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Κοινότητα μειώθηκε σε 3,2% το 1994 από το ανώτατο
σημείο στο οποίο είχε φθάσει το 1991 (5,6%), ενώ προβλέπεται ότι κατά το έτος αυτό και
κατά το 1996 θα παραμείνει στο επίπεδο του 1994. Συνεπώς, δεν θα επιτευχθεί πλήρως
ένας από τους στόχους των κοινοτικών κατευθύνσεων που προέβλεπαν ποσοστό
πληθωρισμού της τάξεως 2% έως 3% για το 1996, ως πρώτο βήμα προς τη σταθερότητα
των τιμών.
Το 1994, δέκα κράτη μέλη είχαν ποσοστό πληθωρισμού
                                                        Πίνακας 4
ίσο ή κατώτερο του 3%, ενώ τα υπόλοιπα είχαν
                                                                Πληθωρισμός
πληθωρισμό μεγαλύτερο του 3%. Το 1995 και το 1996             (ποσοστιαία μεταβολή,
                                                            αποπληθωριστής ι δ ι ω τ ι κ ή ς
προβλέπεται να υπάρξουν αλλαγές των χωρών που                       κατανάλωσης)
απαρτίζουν αυτές τις ομάδες. Ο πληθωρισμός στην                1993     1994   1995          1996
Ιρλανδία και την Αυστρία θα κατέβει κάτω από 3% το     Β          2.6      2.4     1.9         2.4
1995, ενώ το 1996 θα φθάσει το 2,7% στην Ιρλανδία,     DK         1.0      1.7     2.3         2.7
                                                       D          3.8      2.7     2.3         2.5
και στην Αυστρία θα σταθεροποιηθεί σε ποσοστό λίγο
                                                       GR        13.6     10.9     9.6         8.9
χαμηλότερο από 3%· στη Σουηδία και τη Φινλανδία ο      Ε          5.6      5.1     4.9         4.5
                                                       F          2.2      1.8     1.9         2.1
πληθωρισμός θα επιταχυνθεί σε 3,3% περίπου κατά το
                                                       IRL        1.6      3.0     2.9         2.7
επόμενο έτος, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο θα              Ι          5.1      4.7     5.2         4.5
σταθεροποιηθεί σε 3% το 1995 και το 1996.              L          3.6      2.2     2.3         2.5
                                                       NL         2.1      2.2     1.8         2.2
                                                       Α          3.5      3.3     2.8         2.9
Η σύγκλιση των τιμών φαίνεται να σταθεροποιείται       Ρ          7.9      5.1     4.5         4.5
στην ομάδα των κρατών μελών στα οποία σημειώνεται      FIN        3.9      1.6     1.7         3.3
                                                       S          5.8      3.0     3.2         3.2
ανατίμηση της πραγματικής τιμής συναλλάγματος. Σε                                  3.0
                                                       UK         3.4      2.5                 3.0
οκτώ κράτη μέλη (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Γαλλία,
                                                       EC         4.0      3.2     3.2         3.2
Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Αυστρία)
                                                       Πηγή: Οικονομικές προβλέψεις           της
προβλέπεται ότι κατά το τρέχον και κατά το επόμενο     Επιτροπής, Άνοιξη 1995
έτος ο πληθωρισμός θα είναι χαμηλότερος από 3%.
Λιγότερο ενθαρρυντικές είναι οι προοπτικές στην Πορτογαλία και στη Φινλανδία, στις
οποίες επίσης σημειώθηκαν πρόσφατα ανατιμήσεις τιμής συναλλάγματος. Στην
Πορτογαλία, μετά από μία σημαντική μείωση από τα επίπεδα του 1993 και μια μικρότερη
μείωση από τον περασμένο χρόνο ο πληθωρισμός προβλέπεται να σταθεροποιηθεί σε 4,5%
κατά το τρέχον και το επόμενο έτος. Αντίθετα στη Φινλανδία, ο πληθωρισμός προβλέπεται
να επιταχυνθεί σημαντικά κατά το επόμενο έτος.
Οι προοπτικές του πληθωρισμού παραμένουν αβέβαιες στα κράτη μέλη στα οποία
σημειώθηκαν σημαντικές υποτιμήσεις των νομισμάτων κατά τους τελευταίους μήνες
 ---pagebreak---                                                             -16-
 (Ιταλία, Ελλάδα, Σουηδία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο). Ενώ θα μπορούσε κανείς να
 υποστηρίξει ότι οι συνέπειες της υποτίμησης για τον πληθωρισμό δεν θα φανούν παρά
 μόνον όταν η πραγματική παραγωγή υπερβεί τη δυνητική απόδοση της οικονομίας, η
 αβεβαιότητα για το ακριβές ύψος της διαφοράς μεταξύ πραγματικής και δυνητικής
 παραγωγής κατά τη διάρκεια της κρίσης οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η επικρατέστερη
 εξέλιξη θα είναι η επιτάχυνση του πληθωρισμού.
Στην Ελλάδα, στην Ισπανία, στην Ιταλία και στην Πορτογαλία η σύγκλιση των τιμών είναι
και προβλέπεται να παραμείνει, αν και σε διαφορετικό βαθμό λιγότερο ικανοποιητική, ενώ
ο πληθωρισμός της Σουηδίας δεν προβλέπεται να επιβραδυνθεί κατά το ίδιο χρονικό
διάστημα.
Ο πληθωρισμός στο Ηνωμένο Βασίλειο προβλέπεται να παραμείνει σταθερός σε 3% το
 1995 και το 1996. Επικρατεί όμως μεγάλη αβεβαιότητα για τις προοπτικές του
πληθωρισμού, λόγω του γεγονότος ότι, εκτός από τις πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα των
συναλλαγματικών ισοτιμιών, το Ηνωμένο Βασίλειο θα συμπληρώνει το 1996 τέσσερα
συνεχή έτη ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης και ότι το επίπεδο της πλεονάζουσας
παραγωγικής ικανότητας θα έχει μειωθεί σημαντικά. Τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο, όσο και
στη Φινλανδία και τη Σουηδία οι οποίες έχουν θέσει τον πληθωρισμό ως στόχο της
νομισματικής τους πολιτικής, απαιτείται επαγρύπνηση.
Πίνακας 5
         Μεταβολές στις τρέχουσες ονομαστικές τιμές συναλλάγματος
                                  (σε σχέση με 19 βιομηχανικούς εταίρους)
       Ετήσιες ποσοστιαίες μεταβολές                             Συνολικές μεταβολές απο τ ο 1991
             1992       1993      1994      1995*                        1992      1993      1994      1995*
  Β              2.3       0.8        1.6        5.3      Β               2.3       3.1        4.8      10.3
  DK             2.8       2.1        0.1        5.3      DK              2.8       4.9        5.0      10.5
  D              3.3       2.7        0.1        6.8      D               3.3       6.1        6.3      13.4
  GR            -7.7      -9.6       -7.1      -3.3       GR             -7.7     -16.6     -22.5      -25.0
  Ε             -1.8     -13.1       -6.7       -2.1      Ε              -1.8     -14.7     -20.4      -22.1
  F              3.6       1.9        0.6        4.0      F               3.6       5.5        6.1      10.4
  IRL            2.8      -5.9        0.3      -0.4       IRL             2.8      -3.3         -3      -3.5
  Ι             -2.7     -16.9       -4.6     -14.3       I              -2.7     -19.2     -22.9      -33.9
  NL             2.4       3.0        0.4        5.2      NL              2.4       5.5        6.0      11.4
  Α              2.6       2.4        0.0        4.9      A               2.6       5.1        5.0      10.1
  Ρ              3.6      -7.6       -4.7        2.8      Ρ               3.6      -4.3       -8.7      -6.2
  FIN         -12.7      -14.8        7.5        9.3      FIN           -12.7     -25.7     -20.1      -12.6
  S              1.3     -19.3       -1.2      -4.7       S               1.3     -18.2     -19.1      -22.8
  UK            -3.6      -9.0        0.2      -4.0       UK             -3.6     -12.3     -12.1      -15.6
  EC             2.2     -13.1       -2.2        1.4      EC              2.2     -11.2     -13.2      -12.0
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής *Με την προϋπόθεση ο τ ι ο ι τ ι μ έ ς συναλλάγματος θα παραμείνουν σταθερές στα
στα επίπεδα του Απριλίου 1995
 ---pagebreak---                                           -17-
Ένα από τα χαρακτηριστικά της εξέλιξης του πληθωρισμού από το 1993, είναι ότι παρά τη
σοβαρότητα της οικονομικής κάμψης, το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Κοινότητα
διατηρήθηκε σε επίπεδο άνω του 3%. Βέβαια σε πολλές χώρες η εξέλιξη των τιμών σήμερα
είναι ικανοποιητική, αλλά στο 1/3 περίπου των κρατών μελών, ο πληθωρισμός προκαλεί
ακόμα ανησυχίες. Επιπλέον, δεν προβλέπεται να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος για τη
μείωση του πληθωρισμού κατά το τρέχον και το επόμενο έτος.
Η πρόδηλη εμμονή του πληθωρισμού θα μπορούσε να οφείλεται στην επίδραση πολλών,
ενισχυτικών, παραγόντων. Αφενός, το ποσό της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας
που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της ύφεσης θα μπορούσε να είναι μικρότερο από το
προβλεπόμενο. Αυτό θα μπορούσε να οφείλεται σε λάθος υπολογισμού ή στην ταχύτερη
αχρήστευση της πεπαλαιωμένης παραγωγικής ικανότητας. Από την άλλη πλευρά η
αξιοπιστία της εξαγγελθείσας νομισματικής και, κυρίως, δημοσιονομικής πολιτικής ίσως
να είναι ακόμα πολύ μικρή και μην μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις προσδοκίες για το
μελλοντικό πληθωρισμό. Επιπλέον, οι υποτιμήσεις του νομίσματος σε ορισμένα κράτη
μέλη βοήθησαν στη διατήρηση του πληθωρισμού. Τέλος είναι πιθανό να διατηρούνται
ακόμα μη ανταγωνιστικές συνθήκες σε πολλές χώρες της Κοινότητας, παρά τις
προσπάθειες για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς.
Εκ των ανωτέρω συμπεραίνεται ότι για να καταστεί δυνατή περαιτέρω μείωση του
πληθωρισμού απαιτούνται μέτρα τα οποία θα ενισχύουν την αξιοπιστία της πολιτικής,
βελτιώνουν την ικανότητα προσαρμογής των εργαζομένων σε ένα μεταβαλλόμενο
οικονομικό περιβάλλον και τονώνουν επίσης τον ανταγωνισμό. Πρέπει, ιδίως, να
ενισχυθεί η αξιοπιστία των στόχων για χαμηλό πληθωρισμό, έτσι ώστε να ενσωματωθούν
στις μισθολογικές εξελίξεις καθώς και στα προγράμματα δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Η δημοσιονομική σύγκλιση στην Κοινότητα παραμένει ασαφής. Στον πίνακα 6 φαίνεται
ότι για την Κοινότητα συνολικά, οι καθαρές δανειακές ανάγκες του ευρύτερου δημοσίου
τομέα οι οποίες αυξήθηκαν κατακόρυφα σε 6,3% του ΑΕΠ κατά το 1993, προβλέπεται
σήμερα να μειωθούν προοδευτικά σε 4,5% του ΑΕΠ το 1995 και σε 3,9% το 1996.
Η μεγαλύτερη μείωση του ελλείμματος, μεταξύ 1994 και 1996, προβλέπεται ότι θα
σημειωθεί στην Ιρλανδία και τη Σουηδία (4,6 και 4,5 εκατοστιαίες μονάδες αντίστοιχα επί
του ΑΕΠ), ενώ θα ακολουθήσουν το Ηνωμένο Βασίλειο (4 μονάδες), η Δανία (2,8
μονάδες), και η Ελλάδα (2,3 μονάδες). Εκτός από αυτές τις πέντε χώρες, σε άλλες πέντε,
στο Βέλγιο, στην Ισπανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία και στην Πορτογαλία, προβλέπεται να
σημειωθεί μείωση των ελλειμμάτων της τάξεως του 1 ή των 2 εκατοστιαίων μονάδων του
ΑΕΠ. Από τις χώρες αυτής της ομάδας, προβλέπεται ότι τη μεγαλύτερη πρόοδο θα
πραγματοποιήσουν η Ισπανία και η Γαλλία. Στα υπόλοιπα πέντε κράτη μέλη^ δεν
αναμένονται σημαντικές μεταβολές, μεταξύ των οποίων, μαζί με τις Κάτω Χώρες και την
Αυστρία, περιλαμβάνονται και οι τρεις χώρες οι οποίες το 1994 είχαν έλλειμμα κατώτερο
 ---pagebreak---                                                    -18-
της τιμής αναφοράς 3% του ΑΕΠ, συγκεκριμένα η Γερμανία, η Ιρλανδία και το
Αουξε[ΐβούργο. Σύμφωνα με. τις σημ,ερινές προβλέψεις, σε επτά κράτη μέλη το έλλειμμα του
δημοσίου τομέα θα είναι ίσο ή χαμηλότερο της τιμής αναφοράς 3% του ΑΕΠ το 1996.
Οι προβλέψεις βασίζονται στην υπόθεση ότι η πολιτική θα παραμείνει αμετάβλητη·
ωστόσο, δεν έχουν εξαγγείλει όλα τα κράτη μέλη τις προθέσεις τους για τον
προϋπολογισμό του 1996. Η σημασία που έχει η υπόθεση αυτή για την προβλεπόμενη
δημοσιονομική προσαρμογή φαίνεται αν η μεταβολή των καθαρών δανειακών αναγκών
αναλυθεί στο τμήμα που αφορά την επίδραση της οικονομικής συγκυρίας και στο τμήμα
που αφορά τα μέτρα πολιτικής. Από τον πίνακα 7 προκύπτει ότι σε μία τριετία έντονης
οικονομικής ανάπτυξης (1994-96), μικρές μόνο μειώσεις των διαρθρωτικών ελλειμμάτων
προβλέπεται να πραγματοποιηθούν. Η συνολική μείωση των καθαρών δανειακών αναγκών
στην Κοινότητα μεταξύ 1994 και 1996 κατά 1,6 μονάδες σε όρους ΑΕΠ, αντιστοιχεί σε
πραγματική μείωση του ελλείμματος μόνο κατά 0,8% του ΑΕΠ.
Πίνακας 6
                   Έλλειμμα του ευρύτερου δημοσίου τομέα
                                      (ποσοστό του ΑΕΠ)
                        1993               1994                       1995  1996
       Β                  6.6                5.3                        4.2   3.9
       DK                 4.5                4.0                        1.9   1.2
       D                  3.3                2.5                        2.1   2.4
       GR               13.2                12.5                      11.3  10.2
       Ε                  7.5                6.6                        6.0   4.8
       F                  6.1                6.0                        4.9   3.9
       IRL                2.4                2.3                        2.8   2.6
       I                  9.6                9.0                        7.9   8.1
       L                 -2.1               -2.3                       -1.4  -1.5
       NL                 3.3                3.1                        3.2   2.5
       A                  4.1                4.0                        4.6   3.9
       Ρ                  7.0                5.8                        5.6   4.7
       FIN                7.8                5.6                        5.0   1.1
       S                13.4                10.4                        9.1   5.8
       UK                 7.8                6.9                        4.8   2.9
       EC                 6.3                5.5                        4.5   3.9
Πηγή: Οικονομικές προβλέψεις της Επιτροπής, Ά ν ο ι ξ η 1995; (-) πλεόνασμα
Η διατήρηση των δημοσιονομικών ανισορροπιών συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση του
δημοσίου χρέους στην Κοινότητα. Στις αρχές της δεκαετίας ο λόγος του χρέους του υπό
την ευρεία έννοια δημοσίου προς το ΑΕΠ στην Κοινότητα ήταν 55,8%· όπως φαίνεται στον
πίνακα 8, αυξήθηκε σε 66,2% το 1993, ενώ σήμερα προβλέπεται να ανέλθει σε 70,4% του
ΑΕΠ το 1996. Το 1996 τέσσερα κράτη μέλη (Γερμανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο και
Ηνωμένο Βασίλειο) προβλέπεται να έχουν δείκτη δανειακής επιβάρυνσης κάτω από το
όριο του 60% του ΑΕΠ. Όσον αφορά τα υπόλοιπα κράτη μέλη, προβλέπεται ότι ο δείκτης
 ---pagebreak---  δανειακής επιβάρυνσης θα αυξηθεί σε έξι (Ελλάδα, Ισπανία, Αυστρία, Πορτογαλία,
 Φινλανδία, Σουηδία), ενώ σε άλλα πέντε (Βέλγιο, Δανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Κάτω Χώρες)
 προβλέπεται να μειωθεί. Παρά τις ευνοϊκές προοπτικές ανάπτυξης, οι τάσεις αυτές
 υποδηλώνουν ότι χρειάζονται πιο φιλόδοξα δημοσιονομικά προγράμματα από αυτά που
 σχεδιάζονται σήμερα, για να σταθεροποιηθεί, ο δείκτης δανειακής επιβάρυνσης και να τεθεί
 σε πτωτική πορεία.
Μεσοπρόθεσμα, κατά την περίοδο 1993-1996, ο δείκτης δανειακής επιβάρυνσης
προβλέπεται να μειωθεί σε τέσσερα κράτη μέλη (Βέλγιο, Δανία, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες), με
πρώτη την Ιρλανδία (16,2 μονάδες σε όρους ΑΕΠ), ενώ ακολουθούν το Βέλγιο και η Δανία
(4,9 μονάδες) και οι Κάτω Χώρες (4,3 μονάδες).
Πίνακας 7
   Μεταβολές στο πραγματικό και στο αναπροσαρμοσμένο βάσει των κυκλικών
                  επιδράσεων έλλειμμα του γενικού δημοσίου τομέα
                                       (ποσοστό του ΑΕΠ)
                                                               Μεταβολές τ ο υ
                                                    αναπροσαρμοσμένου β ά σ ε ι       των
             Μεταβολές του πραγματικού                     κυκλικών επιδράσεων
                      ελλείμματος                                ελλείμματος
            1993      1994       1995     1996       1993        1994     1995     1996
  Β          -0.1      -1.3       -1.1     -0.3       -2.4        -1.0     -0.8      0.1  Β
  DK          1.6      -0.5       -2.1     -0.7        1.2         0.8     -1.3     -0.4  DK
  D           0.4      -0.8       -0.4      0.3       -1.4        -0.7     -0.3      0.3  D
  GR          0.9      -0.7       -1.2     -1.1        0.2        -0.8     -1.1     -0.9  GR
  Ε           3.3      -0.9       -0.6     -1.2        0.9        -1.3     -0.2     -0.7  Ε
  F           2.2      -0.1       -1.1     -1.0        0.5         0.1     -0.7     -0.5  F
  IRL         0.0      -0.1        0.5     -0.2       -0.8         0.5      1.2     -0.2  IRL
  I           0.1      -0.6       -1.1      0.2       -1.2        -0.4     -0.6      0.8  I
  L*         -1.3      -0.2        0.9     -0.1       -2.0        -0.4      1.1     -0.3  L
  NL         -0.6      -0.2        0.1     -0.7       -2.2        -0.2      0.7     -0.4  NL
  A           2.1      -0.1        0.6     -0.7        0.9         0.1      0.7     -0.6  A
  Ρ           3.7      -1.2       -0.2    -0.9         2.1        -1.7      0.1     -0.4  Ρ
  FIN         1.9      -2.2       -0.6     -3.9        0.1        -0.6      1.9     -2.4  FIN
  S           5.6      -3.0       -1.3     -3.3        2.4        -2.0      0.0     -1.9  S
  UK          1.7      -0.9       -2.1    -1.9         1.4        -0.1     -1.6     -1.6  UK
  EC         1.2      -0.8       -1.0    -0.6        -0.4        -0.5     -0.5     -0.3   EC
Πηγή: Οικονομικές προβλέψεις της Επιτροπής, Άνοιξη 1995; (-) μείωση, (+) αύξηση
* Το Λουξεμβούργο έ χ ε ι πλοεόνασμα> επομένως, (-) αύξηση, (+) μείωση χοθ πλεονάσματος.
Στη Γαλλία ο δείκτης δανειακής επιβάρυνσης προβλέπεται να αυξηθεί σε 52,8% του ΑΕΠ
το 1996, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο προβλέπεται να σταθεροποιηθεί σε 51,5% του ΑΕΠ
κατά το τρέχον και το επόμενο έτος. Στη Γερμανία, η κατακόρυφη αύξηση του δείκτη
δανειακής επιβάρυνσης κατά το τρέχον έτος οφείλεται στην εξαγορά από το με την ευρεία
έννοια δημόσιο του χρέους που αφορά την ενοποίηση και το οποίο δεν περιελαμβάνετο
στον προϋπολογισμό.
 ---pagebreak---                                                                                -20-
Στην Ελλάδα και την Ιταλία προβλέπεται κατά το χρονικό διάστημα 1993-1996 αύξηση του
δείκτη δανειακής επιβάρυνσης από 1 έως 5 μονάδες. Στην Ιταλία εκτιμάται ότι ο δείκτης
δανειακής επιβάρυνσης έφθασε στο ανώτατο επίπεδο το 1994, και σε σύγκριση με την τιμή
αυτή προβλέπεται περιορισμένη προσαρμογή κατά το τρέχον και το επόμενο έτος. Στην
Ελλάδα, στην οποία ο δείκτης δανειακής επιβάρυνσης βρίσκεται ήδη πολύ ψηλά, η
σύγκλιση του χρέους θα επιδεινωθεί κατά το τρέχον και το επόμενο έτος.
Τέλος, οι προοπτικές σύγκλισης με βάση το κριτήριο του χρέους προβλέπονται επίσης να
επιδεινωθούν στην Ισπανία και την Πορτογαλία, όπου αναμένεται ότι ο δείκτης δανειακής
επιβάρυνσης θα αυξηθεί κατά 5,3 και κατά 4,1 μονάδες αντίστοιχα μεταξύ του 1993 και του
 1996 και ότι θα φθάσει το 65,2%» και το 70,7% του ΑΕΠ αντίστοιχα το 1996.
Πίνακας 8
                      Ακαθάριστο χρέος του ευρύτερου δημοσίου τομέα
                                                            (ποσοστό του ΑΕΠ)
                                        1993                           1994                           1995                     1996
           Β                             137.2                          136.1                          134.3                    132.3
           DK1)                            80.3                           75.6                           76.1                    75.4
           D                               48.2                           50.1                           58.2                    58.1
           GR                            115.2                          114.1                          115.3                    116.2
           Ε                               59.9                           62.3                           64.6                    65.2
           F                               45.8                           48.5                           51.2                    52.8
           IRL                             97.0                           89.8                           84.6                    80.8
           I                             119.4                          125.4                          124.9                    124.4
           L                                 6.9                            7.2                            7.6                     7.8
           NL                              81.4                           78.1                           78.1                    77.1
           A                               62.8                           64.5                           66.2                    67.4
           Ρ                               66.6                           69.2                           70.5                    70.7
           FIN                             57.1                           60.1                           64.4                    64.6
           S                               76.2                           79.1                           84.6                    85.7
           UK                              48.5                           50.1                           51.5                    51.5
           EC                              66.2                           68.1                           70.3                    70.4
Πηγή: Ο ι ι κ ο ν ο μ ι κ έ ς π ρ ο β λ έ ψ ε ι ς χης Ε π ι τ ρ ο π ή ς Ά ν ο ι ξ η 1995
1) Οι κ α τ α θ έ σ ε ι ς χου δ η μ ο σ ί ο υ σχην Κ ε ν χ ρ ι κ ή Τράπεζα,                     ο ι μη κ ρ α χ ι κ έ ς ο μ ο λ ο γ ί ε ς  που
ανήκουν σχο δ η μ ό σ ι ο κ α ι χο σ χ ε χ ι κ ό με χ ι ς δ η μ ό σ ι ε ς ε π ι χ ε ι ρ ή σ ι ε ς χ ρ έ ο ς ανήλθαν σε 23.4%
χου ΑΕΠ χο 1994
2)    Η καχακόρυφη αύξηση χ ο υ δ ε ί κ χ η δ α ν ε ι α κ ή ς ε π ι β ά ρ υ ν σ η ς σχη Γ ε ρ μ α ν ί α χ ο 1995 ο φ ε ί λ ε χ α ι
κ υ ρ ί ω ς σ χ η ν ανάληψη εκ μ έ ρ ο υ ς χ ο υ δ η μ ο σ ί ο υ χ ο υ χ ρ έ ο υ ς π ο υ αφορά χ η ν ε ν ο π ο ί η σ η κ α ι χ ο
ο π ο ί ο δ ε ν ε ί χ ε π ε ρ ι λ η φ θ ε ί σ χ ο ν π ρ ο ϋ π ο λ ο γ ι σ μ ό , χ ο σ η μ α ν χ ι κ ό χ ε ρ ο εκ χων ο π ο ί ω ν ε ί ν α ι χ ο
χρέος χης "Treuhandanstalt"
Ανησυχητικές τάσεις παρουσίασε επίσης ο δείκτης δανειακής επιβάρυνσης στα τρία νέα
κράτη μέλη. Ενώ οι μεγάλες αυξήσεις της περιόδου 1993-1996 οφείλονται σε μεγάλο βαθμό
στην ύφεση, είναι εντούτοις σαφές ότι απαιτούνται πιο φιλόδοξα προγράμματα
προσαρμογής για να ανακόψουν καταρχήν την άνοδο του δείκτη δανειακής επιβάρυνσης
και να αντιστρέψουν στη συνέχεια την πορεία του. Το Μάιο του 1995 η Αυστρία
παρουσίασε ένα πρόγραμμα σύγκλισης και η Σουηδία αναμένεται να κάνει το ίδιο τον
Ιούνιο.
 ---pagebreak---                                            21-
Είναι πιθανόν ότι η διατήρηση των δημοσιονομικών ανισορροπιών στις χώρες της
Κοινότητας και η αδυναμία (κποφασιστικής προώθησης της δημοσιονομικής
σταθεροποίησης σε εποχές έντονης οικονομικής ανάπτυξης, αντανακλούν επίσης τη
σημασία των οργάνων και των διαδικασιών του προϋπολογισμού για τη διαμόρφωση των
δημοσιονομικών ελλειμμάτων καθώς και τη φύση του πολιτικού διαλόγου. Σε πολλές
χώρες της Κοινότητας οι κανόνες σύμφωνα με τους οποίους εγκρίνεται η δημοσιονομική
πολιτική και γίνονται αποδεκτές οι τροποποιήσεις των προγραμμάτων του
προϋπολογισμού, παίζουν βασικό ρόλο στα αποτελέσματα της δημοσιονομικής πολιτικής.
Είναι επίσης πιθανό ότι η μορφή την οποία λαμβάνουν οι δεσμεύσεις για δημοσιονομική
εξυγίανση δεν βοηθά τη δημοσιονομική πειθαρχία· για παράδειγμα θα ήταν ίσως σκόπιμο
να συνδυαστεί η βελτίωση των διαδικασιών προϋπολογισμού με τον καθορισμό
αριθμητικών δημοσιονομικών στόχων ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες εφαρμογής των
δημοσιονομικών προγραμμάτων όπως έχει προβλεφθεί.
Τα θέματα αυτά αποκτούν σήμερα μεγαλύτερη σημασία, αφενός γιατί επιβάλλεται να
εξετασθεί κάθε τρόπος ενίσχυσης της δημοσιονομικής πειθαρχίας στα κράτη μέλη και
αφετέρου για να μπορέσουν όσο το δυνατόν περισσότερες χώρες να ικανοποιήσουν τα
κριτήρια της δημοσιονομικής σύγκλισης, πριν από τη μετάβαση στο τρίτο στάδιο της ΟΝΕ.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις για το 1996 και με βάση τα μέτρα προσαρμογής που έχουν
προσδιοριστεί σαφώς μέχρι σήμερα από εκείνα τα κράτη μέλη που έχουν θέσει
δημοσιονομικούς στόχους στα προγράμματα σύγκλισης, οι δημοσιονομικοί στόχοι δεν θα
τηρηθούν κατά τρόπο ομοιόμορφο. Απαιτείται προσαρμογή, αν και σε διαφορετική έκταση,
των στόχων που προβλέπονται στα προγράμματα σύγκλισης για το έλλειμμα, στην
περίπτωση του Βελγίου, της Γερμανίας, της Ελλάδας, της Ισπανίας, της Γαλλίας και της
Πορτογαλίας· σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το προβλεπόμενο έλλειμμα είναι μεγαλύτερο
από εκείνο που καθορίζεται στο πρόγραμμα σύγκλισης. Από την άλλη πλευρά, η Δανία, η
Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο προβλέπεται να επιτύχουν το επόμενο
έτος τους στόχους που έχουν θέσει για τα ελλείμματα. Από τα νέα κράτη μέλη, η Αυστρία
υπέβαλε πρόσφατα πρόγραμμα σύγκλισης και η Σουηδία θα κάνει το ίδιο τον Ιούνιο. Και
στις δύο περιπτώσεις απαιτούνται πιο φιλόδοξοι στόχοι για τη διασφάλιση της
δημοσιονομικής σύγκλισης. Τέλος, στη Φινλανδία στην οποία έχει ήδη ξεκινήσει μια
σημαντική προσπάθεια δημοσιονομικής σταθεροποίησης, η πολιτική πρέπει να
εξασφαλίσει ότι θα επιτευχθεί πράγματι η προβλεπόμενη για το 1996 μείωση του
ελλείμματος.
3. Στόχοι της πολιτικής και κίνδυνοι
Στις γενικές κατευθύνσεις του Δεκεμβρίου 1993 και του Ιουλίου 1994, καθορίζεται το
πλαίσιο των πολιτικών που απαιτούνται για την επίτευξη οικονομικής σύγκλισης και την
 ---pagebreak---                                          - 22 -
ενίσχυση της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Οι γενικές κατευθύνσεις του 1995
επιβεβαιώνουν τους στόχους αυτούς. Επιπλέον, οι προτεινόμενες πολιτικές θα πρέπει να
λαμβάνουν υπόψη τους κινδύνους και τα προβλήματα που χαρακτηρίζουν τις σημερινές
προοπτικές της οικονομίας.
Η οικονομία της Κοινότητας συνεχίζει να ακολουθεί ανοδική πορεία με το ρυθμό που είχε
προβλεφθεί πριν από λίγους μήνες, ακόμα και αν οι προοπτικές ανάπτυξης είναι σήμερα
λιγότερο ευνοϊκές. Η βελτίωση των δεικτών εμπιστοσύνης των καταναλωτών και των
επιχειρήσεων ανακόπηκε στις αρχές του έτους, πριν ακόμα από την πρόσφατη περίοδο
αστάθειας των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Επιπλέον, η νέα περίοδος εξασθένισης του
δολαρίου έναντι των ευρωπαϊκών νομισμάτων θα μπορούσε να δημιουργήσει μία
ατμόσφαιρα μεγαλύτερης αβεβαιότητας η οποία θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο των
προβλεπόμενο θετικό ρυθμό ανάπτυξης. Από την άλλη πλευρά υπογραμμίζεται, όπως
προαναφέρθηκε ήδη, ότι οι κυριότεροι παράγοντες που επηρεάζουν τις προοπτικές
ανάπτυξης - κυρίως το διεθνές εμπόριο και η αποδοτικότητα των επενδύσεων -
παραμένουν καλές και ότι συνεπώς δεν αποκλείεται να καταστεί ο ρυθμός ανάπτυξης
εντονότερος από αυτόν που προβλέπεται σήμερα. Η οικονομική πολιτική πρέπει κατά
συνέπεια να επενεργήσει για να εμποδίσει τις εξελίξεις που θα μπορούσαν να θέσουν σε
κίνδυνο τη συνέχιση της αναπτυξιακής διαδικασίας.
Ο πρώτος κίνδυνος που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι αυτός της αναζωπύρωσης του
πληθωρισμού. Όσον αφορά τις συνέπειες των πρόσφατων κινήσεων των νομισμάτων στον
πληθωρισμό, διακρίνονται δύο διαφορετικές ομάδες χωρών: από τη μία πλευρά βρίσκονται
οι χώρες των οποίων τα νομίσματα ανατιμήθηκαν σε πραγματικούς όρους και οι οποίες
είναι κατά συνέπεια πιθανό να "εισάγουν" σταθερότητα τιμών, και από την άλλη πλευρά
εκείνες των οποίων τα νομίσματα υποτιμήθηκαν (ειδικά η Ιταλία) και των οποίων ο
πληθωρισμός, αν όλες οι άλλες συνθήκες παραμένουν ίδιες, θα τείνει να αυξηθεί. Οι
κίνδυνοι αυτοί θα προκαλέσουν, γενικά, μεγαλύτερες, από ό,τι πριν από την πρόσφατη
συναλλαγματική κρίση, αποκλίσεις του πληθωρισμού.
Ένας από τους λόγους για την ενδεχόμενη εμφάνιση πληθωριστικών πιέσεων είναι ότι ο
πραγματικός ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας μπορεί να πλησιάσει ή να υπερβεί το
δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης, ειδικά το 1996, πράγμα που θα μπορούσε να προκαλέσει
περιορισμούς της παραγωγικής ικανότητας και τάσεις ανόδου του πληθωρισμού. Ο
κίνδυνος αυτός θα είναι μικρότερος, αν κατά τα αμέσως επόμενα χρόνια αυξηθούν
σημαντικά οι επενδύσεις των επιχειρήσεων στην Κοινότητα. Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος
να καταλήξουν οι διαπραγματεύσεις για τους μισθούς σε αυξήσεις υψηλότερες από αυτές
που προβλέπονται σήμερα, με αποτέλεσμα να ασκηθούν ανοδικές πιέσεις στις τιμές και/ή
να μειωθεί η αποδοτικότητα των επενδύσεων. Ο κίνδυνος αυτός θα μπορούσε επίσης να
προέλθει από την επιθυμία αντιστάθμισης, υπερβολικά γρήγορα και σε βάρος της
ανάπτυξης και της απασχόλησης, των χαμηλών αυξήσεων ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, της
μείωσης των πραγματικών αμοιβών κατά το 1993-94, μιας περιόδου που χαρακτηρίστηκε
 ---pagebreak---                                           -23-
από αργό ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης και αύξηση της ανεργίας. Ήδη σε ορισμένες
χώρες προβλέπεται ότι το 1995-96 θα σημειωθούν υπερβολικά μεγάλες αυξήσεις των
αμοιβών.
Το δεύτερο, και πιο ανησυχητικό, πρόβλημα είναι ότι η δημοσιονομική κατάσταση σε
πολλά κράτη μέλη εξακολουθεί να μην είναι ικανοποιητική. Απαιτούνται συνεπώς
εντονότερες προσπάθειες εξυγίανσης, ενώ το θέμα των διαρθρωτικών δημοσιονομικών
ελλειμμάτων πρέπει να αντιμετωπιστεί σήμερα, κατά τη διάρκεια της οικονομικής
ανάκαμψης, όταν τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να αξιοποιήσουν το πλεονέκτημα που
τους δίνει η λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών. Επιπλέον, επειδή το δημόσιο
χρέος παραμένει σε υψηλά επίπεδα, πολλά κράτη μέλη εξακολουθούν να είναι ιδιαίτερα
ευαίσθητα στις απότομες μεταβολές των επιτοκίων οι οποίες θα μπορούσαν ενδεχομένως
να συμβούν λόγω της αβεβαιότητας που επικρατεί στο θέμα των δημοσιονομικών
ελλειμμάτων, των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των τιμών, και οι οποίες στις χώρες
αυτές θα μπορούσαν ουσιαστικά να εξουδετερώσουν τις ενδεχόμενες θετικές για τον
δημοσιονομικό τομέα συνέπειες τις ανάκαμψης.
Τέλος, όπως επισημαίνεται ήδη στην Ετήσια Οικονομική Έκθεση της Επιτροπής για το
1995, οι ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες που δημιουργούνται από την ανάκαμψη μπορούν
να προκαλέσουν «χαλάρωση στο θέμα της δημοσιονομικής προσαρμογής». Αυτό σημαίνει
ότι οι δημόσιες αρχές θα μπορούσαν να φανούν λιγότερο αποφασισμένες να
αντιμετωπίσουν τις διαρθρωτικές αιτίες των υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων, λόγω
των θετικών αποτελεσμάτων της οικονομικής συγκυρίας στα φορολογικά έσοδα και στο
υπόλοιπο του προϋπολογισμού. Επιπλέον, οι προσπάθειες που στοχεύουν στην εξάλειψη
των διαρθρωτικών προβλημάτων της αγοράς εργασίας, μπορεί, βραχυπρόθεσμα, να
θεωρηθούν λιγότερο επείγουσες, όταν η απασχόληση θα αρχίσει εκ νέου να αυξάνεται και η
ανεργία να μειώνεται. Η χαλάρωση των προσπαθειών δημοσιονομικής σταθεροποίησης και
μεταρρύθμισης θα μπορούσε να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο τη μετάβαση από την ανάκαμψη
σε μία σταθερή διαδικασία ανάπτυξης η οποία θα δημιουργεί θέσεις απασχόλησης, πράγμα
που θα μπορούσε να καταλήξει σε ένα μη ισορροπημένο μείγμα πολιτικής αλλά και να
αυξήσει τον κίνδυνο μίας νέας οικονομικής κρίσης.
Για την ενίσχυση της σύγκλισης και τη διατήρηση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης θα
πρέπει να αξιοποιηθούν σωστά οι ευκαιρίες που προσφέρει η σημερινή ανάκαμψη. Είναι
γεγονός ότι οι εξελίξεις στο θέμα των μισθών θα συμβάλουν σημαντικά στη σύγκλιση του
πληθωρισμού.
Αν με την παγίωση της οικονομικής ανάπτυξης αρχίσουν να επιταχύνονται οι αυξήσεις
των ονομαστικών μισθών, ιδίως πριν αρχίσει να μειώνεται σημαντικά η ανεργία, με
αποτέλεσμα να επιταχυνθεί ο πληθωρισμός, τότε τα κράτη μέλη μπορεί να χρειαστεί να
διέλθουν από έναν άλλον αντιπληθωριστικό κύκλο· με τα σημερινά επίπεδα της ανεργίας,
 ---pagebreak---                                         -24-
θα είναι δύσκολο να ανταπεξέλθουν σε μια άλλη κρίση. Η συγκρατημένη αύξηση των
μισθών θα συμβάλει και στην ενίσχυση των επενδύσεων. Η πρόσφατη ανάκαμψη των
ιδιωτικών επενδύσεων είναι αποτέλεσμα των ευνοϊκών οικονομικών προοπτικών και του
γεγονότος ότι ο ρυθμός αύξησης των μισθών είναι χαμηλότερος από εκείνον της
παραγωγικότητας της εργασίας. Αν συνεχιστεί η ενίσχυση των δαπανών για επενδύσεις,
αυτό θα βοηθήσει στην αύξηση της δυνητικής παραγωγής και στην προώθηση της
δημιουργίας θέσεων απασχόλησης.
Για να μπορέσουν τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα
πλεονεκτήματα της ανάκαμψης, θα πρέπει πριν απ' όλα να προχωρήσουν σε
δημοσιονομική εξυγίανση. II επίτευξη βιώσιμης δημοσιονομικής κατάστασης είναι
απαραίτητη προϋπόθεση για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και τη δημιουργία
μονιμότερων θέσεων απασχόλησης. Είναι προφανές ότι οι πολιτικές που απαιτούνται για
τη στήριξη της μακροπρόθεσμης οικονομικής ανάπτυξης, την ενίσχυση της δημιουργίας
θέσεων απασχόλησης και μείωσης της ανεργίας και την προώθηση της σύγκλισης είναι
αλληλένδετες.
Οι πρόσφατες εξελίξεις στις αγορές συναλλάγματος υποδηλώνουν την τεράστια σημασία
που έχει η σταθερότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών μέσα στην Κοινότητα για την
προώθηση της οικονομικής ολοκλήρωσης και την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς. Οι
μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών μπορούν να οδηγήσουν σε εσφαλμένη
κατανομή των πόρων, όταν οι επενδυτικές αποφάσεις που λαμβάνονται με βάση τα
προσδοκώμενα οφέλη από την οφειλόμενη στην υποτίμηση αύξηση της
ανταγωνιστικότητας που θα αποδειχθούν τελικά ξεπερασμένες, στην περίπτωση κατά την
οποία η ανταγωνιστικότητα θα εξασθενίσει είτε λόγω της ανατίμησης των ονομαστικών
τιμών συναλλάγματος είτε λόγω υψηλότερου πληθωρισμού. Επιπλέον, το ενδεχόμενο
υποτίμησης των νομισμάτων υπονομεύει την πολιτική συγκράτησης μισθών και τιμών,
δεδομένου ότι οι απώλειες της ανταγωνιστικότητας μπορούν, τουλάχιστον προσωρινά, να
ανακτηθούν με την υποτίμηση του νομίσματος· κατά συνέπεια είναι δύσκολο να επιτευχθεί
η μείωση του πληθωρισμού και η σταθερότητα των τιμών. Τέλος, επειδή η υποτίμηση
μπορεί να προκαλέσει προσωρινή βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, αυξάνει την
πιθανότητα άσκησης πολιτικής επιβολής περιορισμών στις εισαγωγές, πράγμα που είναι
αντίθετο με τους στόχους της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς.
4. Οι πολιτικές
Ο κυριότερος στόχος της οικονομικής πολιτικής στην παρούσα φάση του οικονομικού
κύκλου είναι να εξασφαλίσει ότι η παρούσα ανάκαμψη θα μετατραπεί σε μη πληθωριστική
ανάπτυξη η οποία θα δημιουργεί θέσεις απασχόλησης. Έχοντας υπόψη τους κινδύνους που
διαγράφονται όσον αφορά τις προοπτικές της οικονομίας, καθώς και την πρόοδο που
απομένει να πραγματοποιηθεί στον τομέα της σύγκλισης, οι μακροοικονομικές και
 ---pagebreak---                                           -25-
διαρθρωτικές πολιτικές πρέπει να προσανατολιστούν προς τη διασφάλιση της
σταθερότητας τιμών, την προώθηση της δημοσιονομικής εξυγίανσης και την ενίσχυση του
δυναμισμού και της ανταγωνιστικότητας της Κοινότητας.
4.1.   Μακροοικονομικές πολιτικές
Το κύριο έργο των μακροοικονομικών πολιτικών θα είναι να διατηρήσουν ένα σταθερό
πλαίσιο που θα εμποδίσει την εμφάνιση των εντάσεων που συνετέλεσαν στην οικονομική
κάμψη της περιόδου 1992-93 και το οποίο θα προωθεί μία διαρκή και σταθερή αύξηση της
δυνητικής παραγωγής. 'Οπως υπογραμμίστηκε στα προηγούμενα κεφάλαια, οι εξελίξεις
των βασικών μεγεθών δημιουργούν ανησυχίες σε ό,τι αφορά την επίτευξη και των δύο
στόχων. Ταυτόχρονα, όσο σταθεροποιείται ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης και
πλησιάζει το τρίτο στάδιο της ΟΝΕ, καθίστανται εντονότερες οι προκλήσεις που
αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη, ενώ οι τάσεις (χπόκλισης που έχουν εμφανιστεί λόγω των
μεταβολών των συναλλαγματικών ισοτιμιών, δημιουργούν σοβαρούς προβληματισμούς
όσον αφορά την καταλληλότητα των οικονομικών πολιτικών.
Η διατήρηση και η περαιτέρω βελτίωση της προόδου που έχει σημειωθεί στο μέτωπο του
πληθωρισμού, και η σταθεροποίηση της οικονομικής ανάπτυξης είναι το κρίσιμο θέμα που
καλούνται να αντιμετωπίσουν στην παρούσα φάση του οικονομικού κύκλου η νομισματική
πολιτική και η πολιτική τιμών συναλλάγματος. Στην προσπάθεια προστασίας της
σταθερότητας των τιμών θα πρέπει να συμβάλει σημαντικά η πολιτική δημοσιονομικής
εξυγίανσης. Ενώ οι πολιτικές αυτές είναι απαραίτητες σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη,
καθίστανται ιδιαιτέρως επείγουσες σε εκείνα τα κράτη μέλη στα οποία λόγω των
δημοσιονομικών ελλειμμάτων και του διογκωμένου δημοσίου χρέους, καθώς και του
πληθωρισμού και των εξελίξεων της αγοράς συναλλάγματος που τα φαινόμενα αυτά
συνεπάγονται, το μεγαλύτερο βάρος μετατίθεται στην άσκηση νομισματικής πολιτικής, και
στα οποία ο κίνδυνος σημαντικής επιτάχυνσης του πληθωρισμού είναι μεγαλύτερος.
Εξίσου απαραίτητες θα είναι οι πολιτικές που ενθαρρύνουν τις μη πληθωριστικές
μισθολογικές εξελίξεις καθώς και, μακροπρόθεσμα, την αύξηση του ανταγωνισμού στις
αγορές προϊόντων.
Η σταθερότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών μέσα στην Κοινότητα παίζει καθοριστικό
ρόλο για την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Στα κράτη μέλη στα οποία η
δημοσιονομική κατάσταση αποκλίνει από το μέσο όρο και στα οποία έχουν σημειωθεί
υποτιμήσεις του νομίσματος (Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Σουηδία) είναι απαραίτητο να
καταβληθούν θαρραλέες και αξιόπιστες προσπάθειες για την προώθηση της
δημοσιονομικής εξυγίανσης. Η αξιοπιστία των μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης θα
συντελέσει, εν γένει, στη μείωση της αστάθειας των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Αυτό δεν
θα βοηθήσει μόνο στην επίλυση των προβλημάτων σχετικά με την ενδεχόμενη εμφάνιση
διαταραχών του ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς, αλλά θα δημιουργήσει και
 ---pagebreak---                                          -26-
τις προϋποθέσεις για τη μείωση των επιτοκίων, ενώ θα διευκολύνει τελικά την υλοποίηση
του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής.
Η δημοσιονομική πολιτική με στόχο την εξυγίανση θα παίξει καθοριστικό ρόλο στη μείωση
των κινδύνων επιτάχυνσης του πληθωρισμού, αστάθειας των συναλλαγματικών ισοτιμιών,
και περαιτέρω επιδείνωσης των δημοσιονομικών ανισορροπιών.
Η δημοσιονομική εξυγίανση είναι αναγκαία όχι μόνο για τη σταθεροποίηση των
πληθωριστικών προσδοκιών αλλά επίσης και για τη διατήρηση της προόδου που έχει
σημειωθεί για την κάμψη του πληθωρισμού. Η προσπάθεια αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία στα
κράτη μέλη που παρουσιάζουν σε διαρκή βάση δημοσιονομικές ανισορροπίες και
πληθωρισμό (Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία). Αν δεν πραγματοποιηθούν αποφασιστικά βήματα
για την αποκατάσταση των δημόσιο νομικών ανισορροπιών, ιδιαίτερα υπό συνθήκες
ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης, θα αυξηθεί η αβεβαιότητα για τις προθέσεις των
δημοσιονομικών αρχών. Η αβεβαιότητα αυτή συνετέλεσε στην αύξηση των πραγματικών
επιτοκίων με αποτέλεσμα να καταστεί δυσκολότερη η επίτευξη της δημοσιονομικής
εξυγίανσης σε πολλά κράτη μέλη.
Η μειωμένη αξιοπιστία των προγραμμάτων δημοσιονομικής σταθεροποίησης εκδηλώνεται
επίσης με την αστάθεια των συναλλαγματικών ισοτιμιών, τα υψηλότερα πραγματικά
επιτόκια και την αύξηση των διαφορών μεταξύ των επιτοκίων έναντι άλλων χωρών. Οι
εγχώριοι και αλλοδαποί επενδυτές που διαθέτουν κρατικά χρεώγραφα απαιτούν αυξημένες
αποδόσεις, ως αντιστάθμιση για τους αυξημένους κινδύνους, ενώ ο συνδυασμός αυτός
διόλου δεν ευνοεί ούτε την οικονομική ανάπτυξη ούτε τη δημοσιονομική προσαρμογή. Η
αστάθεια που χαρακτηρίζει τις τιμές συναλλάγματος στην Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία
και τη Σουηδία οφείλεται εν μέρει στο ότι εξακολοθούν να υπάρχουν δημοσιονομικά
προβλήματα στις χώρες αυτές.
Η δημοσιονομική σταθεροποίηση θα συντελέσει, μακροπρόθεσμα, στην αύξηση της εθνικής
αποταμίευσης και, με τον τρόπο αυτό, θα συμβάλει στην άνοδο του επιπέδου της δυνητικής
παραγωγής.
Η τήρηση των ορίων δημοσιονομικής σύγκλισης παραμένει ένας τομέας στον οποίο θα
πρέπει να καταβληθούν επίμονες προσπάθειες. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της άνοιξης
του 1995, επτά κράτη μέλη θα έχουν το 1996 ελλείμματα κάτω από το όριο του 3% του
ΑΕΠ (Δανία, Γερμανία, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, Φινλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο· το
Λουξεμβούργο προβλέπεται να έχει πλεόνασμα). Στα εν λόγω κράτη μέλη θα πρέπει να
συνεχίσουν δυναμικά οι προσπάθειες εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών. Το Βέλγιο, η
Γαλλία και η Αυστρία θα μπορέσουν να πλησιάσουν το 1996 την τιμή αναφοράς του
ελλείμματος, με την προϋπόθεση ότι θα ενταθούν οι προσπάθειες προσαρμογής. Παρόλο
που δεν υπάρχουν προβλέψεις για τα επόμενα χρόνια, είναι σαφές ότι τα υπόλοιπα κράτη
 ---pagebreak---                                          -27-
μέλη θα πρέπει να θέσουν ως πρωταρχικό στόχο της πολιτικής τους την τήρηση των
κριτηρίων δημοσιονομικής σύγκλισης μέχρι το 1999.
Το μίγμα πολιτικής πολ) απαιτείται σε κάθε κράτος μέλος αντανακλά την άνιση κατανομή
των κινδύνων της πολιτικής. Στα κράτη μέλη στα οποία σημειώθηκε υποτίμηση του
νομίσματος κατά τους τελευταίους μήνες ενδέχεται ενταθούν οι πληθωριστικές πιέσεις,
ενώ δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι συνέπειες της αστάθειας των συναλλαγματικών
ισοτιμιών στα επιτόκια θα καταστήσουν δυσκολότερη τη δημοσιονομική εξυγίανση. Η
κατάσταση από την οποία ξεκινούν οι χώρες αυτές δεν είναι, εν γένει, ικανοποιητική. Οι
υποτιμήσεις θα οδηγήσουν σε αύξηση του κόστους εισαγωγών και, με τις συνέπειες που θα
έχουν στην αύξηση των εξαγωγών και την οικονομική δραστηριότητα εν γένει, θα
συμβάλουν στη μείωση της διαφοράς μεταξύ πραγματικής και δυνητικής παραγωγής.
Το μίγμα πολιτικής στα εν λόγω κράτη μέλη θα πρέπει να στραφεί αποφασιστικά προς τη
συγκράτηση των πληθωριστικών κινδύνων και την ενίσχυση των προσπαθειών
δημοσιονομικής εξυγίανσης. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις χώρες αυτές να εμποδίσουν,
με τα μέσα που διαθέτει η καθεμία, την εμφάνιση πληθωριστικού σπειρώματος τιμών και
μισθών λόγω της αύξησης του κόστους των εισαγωγών.
Στα κράτη μέλη των οποίων τα νομίσματα ανατιμήθηκαν, οι πληθωριστικοί κίνδυνοι θα
είναι εν γένει περιορισμένοι. Δεδομένου, όμως, ότι η επιτυχία των χωρών αυτών στη
συγκράτηση του πληθωρισμού οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε έξωθεν περιορισμούς, έχει
σημασία να εξασφαλιστεί ότι η εξέλιξη των αμοιβών δεν θα προκαλέσει μείωση της
αποδοτικότητας των επενδύσεων. Υπάρχουν ενδείξεις ότι κάτι τέτοιο ενδέχεται να
συμβαίνει τώρα στη Γερμανία.
II αποδοτικότητα των επενδύσεων θα πρέπει ακόμα να αυξηθεί σημαντικά στις
περισσότερες χώρες, για να μπορέσουν οι επενδύσεις να αναπτυχθούν στο βαθμό που είναι
αναγκαίο προκειμένου να εξασφαλιστεί βιώσιμη μεσοπρόθεσμα ανάπτυξη. Σε ορισμένες
περιπτώσεις, ο μόνος τρόπος για να μπορέσει να διατηρηθεί η σταθερότητα των
συναλλαγματικών ισοτιμιών θα είναι η αύξηση της διαφοράς των επιτοκίων με τη
Γερμανία. Αυτό σημαίνει ότι οι αγορές εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η δημοσιονομική
κατάσταση των χωρών αυτών ενέχει κάποιους κινδύνους. Οι αποφασιστικές και
διορθωτικές παρεμβάσεις θα μπορούσαν να αποδώσουν ουσιαστικά οφέλη με τη μείωση, ή
την πλήρη εξάλειψη, αυτών των διαφορών.
4.2.   Πολιτικές για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας
Διαρθρωτικά μέτρα που στοχεύουν στην προώθηση της ανταγωνιστικότητας, του
δυναμισμού και της συνολικής παραγωγικότητας των οικονομιών των κρατών μελών,
είναι απαραίτητα για την επίτευξη ίου διπλού στόχου της πολιτικής της Κοινότητας,
 ---pagebreak---                                           -28-
δηλαδή της ισχυρής ανάπτυξης που θα δημιουργήσει θέσεις (χπασχόλησης και της
ενισχυμένης ονομαστικής σύγκλισης. Σήμερα τα μέτρα αυτά καθίστανται ιδιαίτερα
σημαντικά για την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και γία να κατασιγάσουν
τους επανεμφάνιζα μένους φόβους πληθωρισμού, κυρίως στα κράτη μέλη στα οποία
σημειώθηκε σημαντική υποτίμηση του νομίσματος.
Το Λευκό Βιβλίο του 1993 πρεσβεύει μεταρρυθμίσεις με στόχο την αύξηση των ενδογενών
αναπτυξιακών δυνάμεων της κοινοτικής οικονομίας, για την εξασφάλιση της ευημερίας της
σε μακροπρόθεσμη βάση. Μία σειρά προτάσεων για την ενίσχυση του δυναμισμού των
οικονομιών της Κοινότητας περιελήφθησαν στη συνέχεια στις γενικές κατευθύνσεις του
1993 και του 1994. Οι προτάσεις αυτές σχετικά με τις προσπάθειες που θα έπρεπε να
αναληφθούν τόσο σε επίπεδο Κοινότητας όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, είχαν
θεμελιώδη σημασία για την προώθηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας
που είναι αναγκαίες για την επίτευξη ισχυρότερης ανάπτυξης και για τη δημιουργία θέσεων
απασχόλησης.
Για να είναι επιτυχείς οι προσπάθειες που αποσκοπούν στην ενίσχυση της
παραγωγικότητας και στην αύξηση της απασχόλησης, πρέπει να καταβληθούν στα πλαίσια
μιας ευέλικτης οικονομίας η οποία θα είναι σε θέση να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που
δημιουργούνται από ένα ταχέως μεταβαλλόμενο τεχνολογικό και κοινωνικό περιβάλλον.
Σχετικά με το θέμα αυτό έχουν αναληφθεί προσπάθειες:
       για την αξιοποίηση των ευκαιριών που προσφέρουν η εσωτερική αγορά και ένα
       ανοικτό σύστημα διεθνούς εμπορίου, και για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας
       της Κοινότητας·
       για την επιτάχυνση της υλοποίησης των διευρωπαϊκών δικτύων
       για την ταχεία προώθηση του προγράμματος δράσης που αφορά την ανάπτυξη της
       κοινωνίας των πληροφοριών·
       για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων των MME για ανάπτυξη και δημιουργία
       θέσεων απασχόλησης·
       για τη δυναμική προώθηση των κοινοτικών πρωτοβουλιών έρευνας και ανάπτυξης
       (Ε&Α), ενώ παράλληλα επιδιώκεται μεγαλίττερος βαθμός συντονισμού των
       πολιτικών των κρατών μελών που αφορούν την έρευνα και την ανάπτυξη.
Στον τομέα της εσωτερικής αγοράς, έχουν αναληφθεί έντονες προσπάθειες για τη
μεταφορά των σχετικών οδηγιών στη νομοθεσία των κρατών μελών. Ωστόσο, η μεταφορά
καθυστερεί κάπως στους βασικούς τομείς των ασφαλειών, του εταιρικού δικαίου, της
πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, των δημοσίων συμβάσεων, των νέων
τεχνολογιών και υπηρεσιών, των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και της ελεύθερης
κυκλοφορίας.
 ---pagebreak---                                                      -29-
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν υπογράμ,μισε την πρόθεση του Συμβουλίου να δώσει
ιδιαίτερη προσοχή στο μέλλον στα θέματα της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής
οικονομίας. Στα πλαίσια αυτά η Επιτροπή συνέστησε ομάδα υψηλού επιπέδου η οποία θα
ασχοληθεί με θέματα ανταγωνιστικότητας ευρωπαϊκής οικονομίας και θα υποβάλει τις
σχετικές εκθέσεις2. II Επιτροπή στη συνέχεια δημιούργησε στις αρχές του 1995 μΧα
συμβουλευτική ομάδα επί θεμάτων ανταγωνισμού. Η ομάδα υψηλού επιπέδου για την
προοδευτική απλούστευση των νομικών και διοικητικών ρυθμίσεων ("Ομάδα
Αποκανονικοποίησης") έχει αρχίσει τις εργασίες της. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
υπογράμμισε την ανάγκη να εξεταστούν οι κοινοτικοί και εθνικοί κανόνες στο μέτρο που
συνιστούν υπερβολικές ρυθμίσεις και κάλεσε την "Ομάδα Αποκανονικοποίησης" να
υποβάλει μέχρι τον Ιούνιο του 1995 σχετική έκθεση.
Επίσης, ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στα διευρωπαϊκά δίκτυα στον τομέα των μεταφορών,
της ενέργειας και του περιβάλλοντος. Η ομάδα των προσωπικών αντιπροσώπων των
αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων (ομάδα Christophersen) υπέβαλε την έκθεση της στο
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 1994. Επιβεβαίωσε ότι τα ένδεκα έργα
προτεραιότητας που αποφασίστηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κέρκυρας τον Ιούνιο
του 1994 και τα τρία νέα έργα που αφορούν τα κράτη μέλη του σκανδιναβικού τριγώνου
και την Ιρλανδία έχουν ήδη ξεκινήσει ή πρόκειται να ξεκινήσουν σύντομα.
Όσον αφορά τη δημιουργία της κοινωνίας των πληροφοριών, αυτό ήταν και το
αντικείμενο του προγράμματος δράσης που υιοθέτησε η Επιτροπή τον Ιούλιο του 1994, και
το οποίο κάλυπτε όλα τα θέματα που περιελάμβανε η έκθεση της ομάδας Bangemann. Το
Συμβούλιο, στη συνεδρίαση του τού Νοεμβρίου 1994 συζήτησε το χρονοδιάγραμμα της
Επιτροπής σχετικά με την απελευθέρωση. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου
υπογράμμισε ότι το πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής και τα συμπεράσματα των
Υπουργών Βιομηχανίας και Τηλεπικοινωνιών θα αποτελέσουν τον άξονα για την
ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών.                             Όσον αφορά τα βήματα που
πραγματοποιήθηκαν το 1995, μετά την συνάντηση των υπουργών της G-7 τον Φεβρουάριο
του 1995, δημιουργήθηκε η Ομάδα των Αντιπροσώπων για την κοινωνία των
πληροφοριών.
Η αύξηση της παραγωγικότητας της οικονομίας της Κοινότητας με την χρησιμοποίηση
αυτών των πρωτοβουλιών μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της δημιουργίας θέσεων
       Βλ. επίσης  "Μια πολιχική χης Ευρωπαϊκής .Ένωσης για χην ανχαγωνισχικόχηχα χης            βιομηχανίας",
       ανακοίνωση  χης   Επιχροπής   προς  χο   Συμβούλιο,  COM(94) 319    χελικό,  14 Σεπχεμβρίου 1994    και
       δύο συνοδευχικά έγγραφα:     "Έκθεση για χην εφαρμογή χων ψηφισμάχων και των συμπερασμάτων χου
       Συμβουλίου   για   χη   βιομηχανική     πολιχική",   SEC(95)   437   χελικό,   22   Μαρχίου   1995  και
       "Πρόγραμμα  δράσης   και χρονοδιάγραμμα     για την εφαρμογή   χων ενεργειών    που  εξαγγέλθηκαν  σχην
       ανακοίνωση  σχεχικά    με χην   πολιχική χης    Ευρωπαϊκής   Ένωσης   για  χην  ανχαγωνισχικόχηχα   χης
       βιομηχανίας",   COM(95) 82 χελικό,     30 Μαρχίου 1995.
 ---pagebreak---                                           -30-
απασχόλησης. Δεν είναι υπάρχει κατ'ανάγκη αντίφαση μεταξύ της αύξησης της
παραγωγικότητας και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.
Για να διασφαλιστεί, όμως, ότι ο μηχανισμός σχετικών τιμών θα επιτρέψει την
ανακατανομή των ωφελειών που θα προκύψουν από την αύξηση της παραγωγικότητας
μεταξύ των διαφόρων τομέων, πράγμα που θα επιτρέψει στους τομείς με χαμηλό ρυθμό
αύξησης της παραγωγικότητας να δημιουργήσουν νέες θέσεις απασχόλησης και να
διατηρήσουν τους ίδιους μισθούς για την ίδια εργασία πρέπει να ικανοποιούνται τρείς
προϋποθέσεις:
       οι σχετικές τιμές πρέπει να συνεχίσουν να μεταβάλονται χωρίς τεχνητή ακαμψία,
       και σ' αυτό θα βοηθήσει η αύξηση του ανταγωνισμού και της ευελιξίας σε όλες τις
       αγορές·
       οι τομεακές μεταβολές θα πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές, ενώ οι μηχανισμοί
       της αγοράς πρέπει να συμπληρώνονται με δυναμικές και μακρόπνοες πολιτικές και
       κοινωνικό διάλογο·
       ο συνολικός μακροοικονομικός δείκτης ανάπτυξης πρέπει να είναι αρκετά υψηλός
       ώστε η διαφορά μεταξύ των δημιουργούμενων και των καταργουμένων θέσεων
       απασχόλησης να είναι θετική στους διάφορους τομείς.
4.3. Πολιτικές για την απασχόληση και την αγορά εργασίας
Η οικονομική ανάκαμψη, αν προχωρήσει όπως προβλέπεται, θα μπορέσει να απορροφήσει
μέχρι το 1997 την συγκυριακή ανεργία. II μορφή αυτή της ανεργίας πλήττει σήμερα 3
περίπου εκατομμύρια άτομα, δηλαδή καλύπτει 2 μ,όνο εκατοστιαίες μονάδες από το
σημερινό ποσοστό ανέργων της Κοινότητας που ανέρχεται σε 11%. Η απορρόφηση 3
εκατομμυρίων ανέργων είναι πράγματι ένα πρώτο σημαντικό αλλά και αποφασιστικό βήμα
για την επίτευξη των στόχων του Λευκού Βιβλίου. Παρόλα αυτά, για να συνεχίσει να
μειώνεται ουσιαστικά και προοδευτικά το υπόλοιπο 9% των ανέργων, θα πρέπει όχι μόνο
να επιτευχθεί μία διαδικασία δυναμικής και βιώσιμης μεσοπρόθεσμα ανάπτυξης, χάρη στις
επενδύσεις που θα επιτρέψουν τη δημιουργία των απαιτουμένων θέσεων εργασίας, αλλά
και να εφαρμοστούν πιο δυναμικές και αποτελεσματικές πολιτικές για την αγορά εργασίας
οι οποίες ενδέχεται να επιφέρουν σημαντικές αλλαγές στον τομέα των εκπαιδευτικών
συστημάτων, της εργατικής νομοθεσίας , των συμβάσεων εργασίας, των συστημάτων
συλλογικών διαπραγματεύσεων και του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.
Για την επίτευξη αυτών των στόχων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν προσδιόρισε τις
ακόλουθες πέντε προτεραιότητες:
1)     Βελτίωση των ευκαιριών απασχόλησης του εργατικού δυναμικού με την προώθηση
       των επενδύσεων στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης,
 ---pagebreak---                                          -31 -
 2)     Αύξηση της έντασης της απασχόλησης στα πλαίσια της ανάπτυξης,
  3)    Μείωση του μη μισθολογικού κόστους,
 4)     Βελτίωση της αποτελεσματικότητας της πολιτικής αγοράς εργασίας,
  5)    Βελτίωση των μέτρων υπέρ των ομάδων που πλήττονται περισσότερο από την
        ανεργία.
 Η δυναμική και αποτελεσματικότερη πολιτική στον τομέα της αγοράς εργασίας θα
 συμβάλει στην αύξηση της απασχόλησης με τρείς κυρίως τρόπους:
 i)    θα ενισχυθεί το αναπτυξιακό δυναμικό με τη βελτίωση της ποιότητας του
       ανθρωπίνου κεφαλαίου·
 ii)   θα επιτρέψει τη δημιουργία περισσοτέρων θέσεων απασχόλησης στα πλαίσια της
       ανάπτυξης χωρίς, όμως, να επιδράσει αρνητικά στην αναπτυξιακή διαδικασία· και
       τέλος
  iii) θα διευκολύνει, στο βαθμό που δημιουργούνται νέες θέσεις απασχόλησης, την
       απορρόφηση των ανέργων που μπορούν ακόμα εύκολα να επανενταχθούν στο
       περιβάλλον εργασίας και θα βοηθήσει τους μακροχρονίως ανέργους και τις ομάδες
       πληθυσμού που βρίσκονται σε ιδιαίτερα μειονεκτική θέση, όσους δηλαδή δεν
       μπορούν να καταλάβουν εύκολα διαθέσιμες θέσεις εργασίας και κινδυνεύουν από
       κοινωνικό αποκλεισμό.
Οι πολιτικές της αγοράς εργασίας στους ανωτέρω τρείς τομείς αποτελούν όχι μόνο
απαραίτητο συμπλήρωμα των μακροοικονομικών και διαρθρωτικών πολιτικών υπέρ της
ανταγωνιστικότητας, αλλά επίσης βοηθούν στη διατήρηση και στην ενίσχυση της συνοχής
και της κοινωνικής συναίνεσης εντός της Ένωσης στη μακρά και δύσκολη διαδικασία της
απορρόφησης της ανεργίας.
i)     Όσον αφορά τη βελτίωση της ποιότητας του ανθρωπίνου κεφαλαίου, πρέπει να
       ενισχυθούν τα συστήματα επαγγελματικής κατάρτισης, κυρίως εκείνα που
       απευθύνονται στους νέους, και να προωθηθεί η συνεχής κατάρτιση του εργατικού
       δυναμικού η οποία θα τους προετοιμάζει και θα τους καθιστά ικανούς να
       προσαρμόζονται στις κοινωνικές και τεχνολογικές αλλαγές σε έναν κόσμο στον
       οποίο κυριαρχεί το ελεύθερο εμπόριο και ενώ θα διαρκεί μία διαδικασία ισχυρής
       διαρθρωτικής προσαρμογής. Οι πολιτικές αυτές θα βελτιώσουν την ευελιξία του
       εργατικού δυναμικού, τις ατομικές ευκαιρίες, και το συγκριτικό πλεονέκτημα της
       ευρωπαϊκής οικονομίας σε σχέση με τις άλλες γεωγραφικές περιοχές του κόσμου
       (προτεραιότητα του Συμβουλίου του Έσσεν αριθ. 1).
       Οι πολιτικές αυτές θα αυξήσουν το αναπτυξιακό δυναμικό της ευρωπαϊκής
       οικονομίας και, όπως και οι πολιτικές υπέρ της ανταγωνιστικότητας, θα
       αποδώσουν πλήρως τόσο από την άποψη του κόστους όσο και από την άποψη της
 ---pagebreak---                                        - 32 -
    δημιουργίας θέσεων (χπασχόλησης, αν ταυτόχρονα μπορέσει να εξελιχθεί ο
    πραγματικός ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης χωρίς να προσκρούσει στα εμπόδια
    που δημιουργούνται από τον πληθωρισμό και το περιορισμένο παραγωγικό
    δυναμικό.
ii) Η συμβολή της διαδικασίας μεσοπρόθεσμ,ης ανάπτυξης στην μείωση της ανεργίας
    είναι βέβαια (χπαραίτητη, πρέπει όμως να συμπληρωθεί με μία μεγάλη προσπάθεια,
    που θα είναι συγκεκριμένη και με σαφείς στόχους, για την αύξηση της έντασης της
    απασχόλησης στα πλαίσια της ανάπτυξης (προτεραιότητα του Ευρωπαϊκού
    Συμβουλίου του Έσσεν αριθ. 2). Για την εκπλήρωση αυτού του στόχου απαιτούνται
    ενέργειες, οι οποίες δεν πρέπει να ανακόψουν αυτή καθαυτή τη διαδικασία της
    ανάπτυξης, στους ακόλουθους τρείς τομείς:
    •       οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να εξετάσουν αν η αναδιοργάνωση, η μείωση
           και/ή η αναδιάρθρωση του χρόνου εργασίας θα μπορούσε να αυξήσει την
           ένταση της απασχόλησης χωρίς να μειώσει την ανταγωνιστικότητα των
           επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα, παρουσιάζει ενδιαφέρον το ενδεχόμενο
           αποσύνδεσης του ωραρίου εργασίας των εργαζομένων από το ωράριο των
           επιχειρήσεων: τα υπάρχοντα κεφαλαιουχικά αγαθά - εξοπλισμός,
           εγκαταστάσεις κ.λπ. - θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν καλύτερα και να
           αποδώσουν σημαντικά οφέλη από πλευράς παραγωγικότητας, τα οποία θα
           μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ενθάρρυνση διαφορετικών
           συνηθειών εργασίας μεταξύ των υπαλλήλων. Η ανάπτυξη της μερικής
           απασχόλησης και άλλων μη καθιερωμένων μορφών απασχόλησης θα
           μπορούσε επίσης να βοηθήσει. Για να υπάρξει πρόοδος στον τομ,έα αυτό θα
           απαιτηθεί ίσως αναθεώρηση των υφισταμένων ρυθμίσεων (προτεραιότητα
           του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Έσσεν αριθ. 2).
    •       πρέπει να αυξηθούν τα κίνητρα πρόσληψης με τη μείωση του μη
           μισθολογικού κόστους, κυρίως στις χαμηλότερες βαθμίδες της κλίμακας
           μισθών και παραγωγικότητας, χωρίς να θιγούν άλλοι τομείς της αγοράς
           εργασίας· από μακροοικονομική άποψη αυτό πρέπει να επιτευχθεί χωρίς να
           τεθεί σε κίνδυνο η προσπάθεια μείωσης των δημοσιονομικών ελλειμάτων
           ούτε η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Απαιτούνται συνεπώς
           μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, και εναλλακτικών
           πηγών χρηματοδότησης για τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης
           (προτεραιότητα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Έσσεν αριθ. 3)·
    •       πρέπει να διευκολυνθεί η ανάπτυξη νέων ευκαιριών απασχόλησης και νέων
           δραστηριοτήτων, π.χ. στον τομ,έα των κοινωνικών υπηρεσιών και του
 ---pagebreak---                                          -33-
              περιβάλλοντος (προτεραιότητα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Έσσεν
              αριθ. 2).
iii)   Η ευκολότερη και χωρίς εντάσεις απορρόφηση των ανέργων και των
       νεοεισερχομένων στην αγορά εργασίας, όταν η οικονομία καθιστά διαθέσιμες νέες
       θέσεις εργασίας, εξαρτάται κατ' αρχήν από την αποτελεσματικότητα της πολιτικής
       των υπηρεσιών απασχόλησης και των γραφείων εργασίας και από την ανάπτυξη της
       επαγγελματικής και γεωγραφικής κινητικότητας (προτεραιότητα του Ευρωπαϊκού
       Συμβουλίου του Έσσεν αριθ. 4). Ένα σημαντικό τμήμα των ανέργων που
       πλήττονται από μη κυκλική ανεργία θα [Απορούσε να ενταχθεί προοδευτικά την
       αγορά εργασίας με εύλογες προσπάθειες στους εν λόγω τομείς, με την προϋπόθεση
       ότι η ανάκαμψη μπορεί να μετατραπεί στη διαδικασία μεσοπρόθεσμης ανάπτυξης
       και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης που περιγράφεται στο Λευκό Βιβλίο και η
       οποία αποτελεί τον στόχο των σημερινών κατευθύνσεων οικονομικής πολιτικής.
       Για να περιοριστεί, όμως, σημαντικά ο σκληρός πυρήνας της διαρθρωτικής
       ανεργίας - που αντιπροσωπεύει το 9% περίπου της μη κυκλικής ανεργίας - πρέπει
       να καταβληθούν διαφορετικές και πολύ μεγαλύτερες προσπάθειες. Το θέμα δεν είναι
       μόνο να συνδεθεί στενότερα η χορήγηση των κοινωνικών επιδομάτων με την
       ετοιμότητα προς εργασία των ανέργων, αλλά κυρίως να ενισχυθεί η
       αποτελεσματικότητα της πολιτικής αγοράς εργασίας με στόχο τη βελτίωση της
       «ικανότητας προς απασχόληση» των μακροχρονίως ανέργων, η οποία θα τους
       επιτρέπει να ακολουθήσουν ειδική κατάρτιση με έμφαση στις ομάδες που
       βρίσκονται σε ιδιαίτερα μειονεκτική θέση, δηλαδή γυναίκες, νέους και
       ηλικιωμένους, οι οποίες κινδυνεύουν από κοινωνικό (χποκλεισμό (προτεραιότητα
       του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Έσσεν αριθ. 5).
       Αυτές οι σχετικά δαπανηρές πολιτικές θα καταστούν πλήρως αποτελεσματικές μόνο
       αν το εργατικό δυναμικό, το οποίο με τον τρόπο αυτό καθίσταται απασχολήσιμο,
       έχει πράγματι τη δυνατότητα να εξεύρει θέση εργασίας. Ωστόσο, οι πολιτικές αυτές
       δεν πρέπει μόνο να εξετάζονται από την άποψη των αμέσων οικονομικών
       ωφελειών· λόγω του αναπόφευκτου και αναγκαίου χρόνου που απαιτείται για να
       μειωθεί σημαντικά ο σκληρός πυρήνας της διαρθρωτικής ανεργίας, οι πολιτικές
       αυτές θα πρέπει επίσης να παρέχουν κάθε εξασφάλιση στο υπάρχον ανθρώπινο
       κεφάλαιο των ανέργων ώστε να εμποδίσουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και να
       διατηρήσουν την κοινωνική συνοχή.
Για την καλύτερη οργάνωση της υλοποίησης των προτεραιτοτήτων που προσδιόρισε το
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν, η Επιτροπή παρουσίασε, στις 8 Μαρτίου 1995, μια
ανακοίνωση προς το Συμβούλιο στην οποία προτείνει την εφαρμογή, στο πλαίσιο του
άρθρου 103 της συνθήκης, μιας διαδικασίας εποπτείας των τάσεων και των πολιτικών στον
τομέα της απασχόλησης.
 ---pagebreak---                                            34
                                        Je ic it
Έχοντας υπόψη τα ανωτέρω, η Επιτροπή προτείνει τις παρούσες γενικές κατευθύνσεις
οικονομικής πολιτικής για την Κοινότητα και τα κράτη μέλη με τις οποίες επιβεβαιώνεται
το μεσοπρόθεσμα πλαίσιο των κατευθύνσεων του Ιουνίου 1994, και υποστηρίζεται εκ νέου
η προτεραιότητα που έχει δοθεί στην πολιτική για την καταπολέμηση της ανεργίας.
 ---pagebreak---                                                         ISSN 0254-1483
                                              COM(95) 228 τελικό
                                               ΕΓΓΡΑΦΑ
GR                                                            -    to
                            Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-270-GR-C
                                                   ISBN 92-77-89584-5
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
L-2985 Λουζεμβούργο