               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 22.5.2017
            COM(2017) 525 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων της Φινλανδίας για το 2017και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το Πρόγραμμα Σταθερότητας της Φινλανδίας για το 2017

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων της Φινλανδίας για το 2017

                  και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το Πρόγραμμα Σταθερότητας της Φινλανδίας για το 2017

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
                  2
               , και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
                  3
               ,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
                  4
               ,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 16 Νοεμβρίου 2016, η Επιτροπή εξέδωσε την Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης
                  5
               , με την οποία σηματοδοτήθηκε η έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2017 σχετικά με τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Οι προτεραιότητες της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 9-10 Μαρτίου 2017. Στις 16 Νοεμβρίου 2016, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή εξέδωσε την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης
                  6
               , στην οποία η Φινλανδία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ. Η Σύσταση αυτή εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 9-10 Μαρτίου 2017 και εκδόθηκε από το Συμβούλιο στις 21 Μαρτίου
                  7
               .

               (2)Ως χώρα με νόμισμα το ευρώ και λαμβανομένης υπόψη της στενής διασύνδεσης των οικονομιών της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, η Φινλανδία θα πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή της Σύστασης για τη ζώνη του ευρώ, που αντικατοπτρίζεται στις κατωτέρω συστάσεις 1 και 2.

               (3)Η έκθεση χώρας του 2017 για τη Φινλανδία
                  8
                δημοσιεύθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2017. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν η πρόοδος της Φινλανδίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 12 Ιουλίου 2016, η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Φινλανδίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επιπλέον, περιλάμβανε εμπεριστατωμένη επισκόπηση δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν επίσης στις 22 Φεβρουαρίου 2017
                  9
               . Από την ανάλυσή της, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Φινλανδία δεν εμφανίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες.

               (4)Στις 28 Απριλίου 2017, η Φινλανδία υπέβαλε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2017 και το πρόγραμμα σταθερότητας για το 2017. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (5)Οι σχετικές ειδικές ανά χώρα συστάσεις ελήφθησαν υπόψη στα προγράμματα των κρατών μελών για τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) που καλύπτουν την περίοδο 2014-2020. Όπως προβλέπεται στη νομοθεσία που διέπει τα ΕΔΕΤ
                  10
               , όταν είναι αναγκαίο για τη στήριξη της εφαρμογής των οικείων ειδικών ανά χώρα συστάσεων, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από κράτος μέλος να επανεξετάσει και να τροποποιήσει τα οικεία προγράμματα ΕΔΕΤ. Η Επιτροπή έχει παράσχει περαιτέρω κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων
                  11
               .

               (6)Επί του παρόντος η Φινλανδία υπάγεται στο προληπτικό σκέλος του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και υπόκειται στον κανόνα για το χρέος. Στο πρόγραμμα σταθερότητας για το 2017 η κυβέρνηση προβλέπει επιδείνωση του ονομαστικού ισοζυγίου από -1,9 % του ΑΕΠ το 2016 σε -2.3 % το 2017, και στη συνέχεια σταθερή βελτίωση με άνοδο στο -0,2 % το 2020. Ο μεσοπρόθεσμος δημοσιονομικός στόχος —έλλειμμα 0,5 % του ΑΕΠ σε διαρθρωτικούς όρους— προβλέπεται να επιτευχθεί από το 2019 και μετά. Ωστόσο, με βάση το εκ νέου υπολογισθέν
                  12
                διαρθρωτικό ισοζύγιο, ο μεσοπρόθεσμος δημοσιονομικός στόχος θα επιτευχθεί μόνον από το 2020. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας, ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ αναμένεται να κορυφωθεί σε 64,7 % το 2017 και να μειωθεί σε 62,7 % το 2020. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι εν λόγω δημοσιονομικές προβολές φαίνεται ότι είναι ευνοϊκό, ιδίως όσον αφορά τα έτη 2018 και 2019. Το σενάριο βασίζεται στην προσδοκία ότι η απασχόληση θα αυξηθεί κατά σχεδόν 2 % ετησίως κατά την περίοδο 2018-2019, ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ τη μέση ετήσια αύξηση τα τελευταία 10 χρόνια (+0,2 %).

               (7)Στις 22 Μαΐου 2017, η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, διότι το χρέος γενικής κυβέρνησης της Φινλανδίας υπερέβαινε την τιμή αναφοράς 60 % του ΑΕΠ. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι, μετά την αξιολόγηση όλων των σχετικών παραγόντων, το κριτήριο του χρέους θα πρέπει να θεωρηθεί ότι πληρούται.

               (8)Το πρόγραμμα σταθερότητας του 2017 δείχνει ότι η δημοσιονομική επίπτωση της έκτακτης ροής προσφύγων είναι σημαντική και παρέχει επαρκείς αποδείξεις της έκτασης και της φύσης αυτού του πρόσθετου δημοσιονομικού κόστους. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας, το κόστος ανήλθε σε 0,34 % του ΑΕΠ το 2016. Σύμφωνα με την Επιτροπή, το 2016 οι επιλέξιμες πρόσθετες δαπάνες ανήλθαν σε ποσοστό 0,17 % του ΑΕΠ. Οι διατάξεις του άρθρου 5 παράγραφος 1 και του άρθρου 6 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 καλύπτουν αυτές τις πρόσθετες δαπάνες, διότι η εισροή προσφύγων συνιστά ασυνήθη περίσταση, ο αντίκτυπός της στα δημόσια οικονομικά της Φινλανδίας είναι σημαντικός και δεν θα διακυβευόταν η βιωσιμότητα με το να επιτραπεί προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής προς την κατεύθυνση της επίτευξης του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου. Κατά συνέπεια, έχει μειωθεί η απαιτούμενη προσαρμογή προς την κατεύθυνση του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου για το 2016, προκειμένου να ληφθεί υπόψη το εν λόγω κόστος. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2017, το κόστος που αφορά την έκτακτη εισροή προσφύγων προβλέπεται να μειωθεί κατά 0,15 % του ΑΕΠ το 2017. Την άνοιξη του 2018, η Επιτροπή θα προβεί σε τελική αξιολόγηση για το 2017, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα επιλέξιμα ποσά με βάση τα καταγεγραμμένα στοιχεία, όπως παρασχέθηκαν από τις αρχές.

               (9)Στο σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος
                  13
                για το 2017 η Φινλανδία υπέβαλε αίτημα για χρήση της ευελιξίας στο πλαίσιο του προληπτικού σκέλους σύμφωνα με την «από κοινού συμφωνηθείσα θέση σχετικά με την ευελιξία στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης» που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο ECOFIN του Φεβρουαρίου 2016 ενόψει της προγραμματιζόμενης υλοποίησης μειζόνων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων με θετικό αντίκτυπο στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών (αίτημα για ευελιξία 0,5 % του ΑΕΠ) και στις εθνικές δαπάνες για έργα που συγχρηματοδοτούνται από την ΕΕ στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (αίτημα για ευελιξία 0,1 % του ΑΕΠ).

               (10)Το αίτημα για ευελιξία για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, ειδικότερα στο σύμφωνο ανταγωνιστικότητας και τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος. Για ποσοστό 90 % και πλέον των εργαζομένων, το σύμφωνο προβλέπει πάγωμα των μισθών για 12 μήνες και αύξηση του ετήσιου χρόνου εργασίας σε μόνιμη βάση κατά 24 ώρες χωρίς αντιστάθμιση. Επιπλέον, οι εργαζόμενοι θα καταβάλλουν σε μόνιμη βάση μεγαλύτερη αναλογία των εισφορών για την κοινωνική ασφάλιση. Για να αντισταθμιστεί το πάγωμα των μισθών και το αυξημένο κόστος σε βάρος των εργαζομένων, η κυβέρνηση μείωσε τους φόρους επί του εισοδήματος σε μόνιμη βάση αρχής γενομένης από το 2017. Με τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος η κατώτατη νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης θα αυξηθεί από τα 63 στα 65 έτη έως το 2027· στη συνέχεια, η ηλικία συνταξιοδότησης θα συνδέεται με το προσδόκιμο ζωής. Και οι δύο μεταρρυθμίσεις τέθηκαν σε ισχύ το 2017. Ως αποτέλεσμα του συμφώνου ανταγωνιστικότητας, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του κόστους θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση της απασχόλησης και του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,5-2 % περίπου, όπως παρουσιάζεται στο σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος για το 2017. Δεδομένης της φύσης του μέτρου, υπάρχουν αβεβαιότητες σχετικά με τις εκτιμήσεις για την απασχόληση ή το ΑΕΠ, αλλά οι εν λόγω εκτιμήσεις φαίνεται να είναι σε γενικές γραμμές εύλογες. Ως εκ τούτου, οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα έχουν θετικό αντίκτυπο στη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Επιπλέον, από τα αποτελέσματα της λεπτομερούς αξιολόγησης της εκτίμησης του κενού παραγωγής για το 2017, η οποία διενεργήθηκε βάσει των εαρινών προβλέψεων του 2017 της Επιτροπής, προκύπτει ότι η Φινλανδία επιτυγχάνει το ελάχιστο όριο αναφοράς το 2017. Ως επιπλέον διασφάλιση για τη διαφύλαξη της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ για το έλλειμμα, η κυβέρνηση της Φινλανδίας έχει δεσμευθεί δημοσίως να λάβει πρόσθετα μέτρα το 2017, όπου απαιτείται, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τους δημοσιονομικούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένης της τήρησης της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζεται στη Συνθήκη
                  14
               . Σε αυτή τη βάση, η Φινλανδία μπορεί, επί του παρόντος, να αξιολογηθεί ότι πληροί τις προϋποθέσεις για την αιτούμενη προσωρινή απόκλιση κατά 0,5 % του ΑΕΠ το 2017, υπό τον όρο ότι θα εφαρμόσει επαρκώς τις συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις, οι οποίες θα παρακολουθούνται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

               (11)Όσον αφορά το αίτημα για ευελιξία για πρόσθετες επενδύσεις, οι πληροφορίες που παρέχονται με το Πρόγραμμα Σταθερότητας του 2017 φαίνεται να επιβεβαιώνουν ότι η προσωρινή απόκλιση της Φινλανδίας από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου το 2017 χρησιμοποιείται αποτελεσματικά για τους σκοπούς της αύξησης των επενδύσεων. Ως εκ τούτου, και λαμβανομένων υπόψη των προαναφερόμενων στοιχείων όσον αφορά την ελάχιστη τιμή αναφοράς και ότι η λεπτομερής αξιολόγηση της εκτίμησης του κενού παραγωγής επιβεβαιώνει ότι η Φινλανδία είναι αντιμέτωπη με κακή οικονομική συγκυρία, η Φινλανδία μπορεί, επί του παρόντος, να αξιολογηθεί ότι πληροί τις προϋποθέσεις για προσωρινή απόκλιση κατά 0,1 % του ΑΕΠ το 2017, προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι εθνικές δαπάνες για επενδύσεις σε έργα που συγχρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Η Επιτροπή θα προβεί σε εκ των υστέρων αξιολόγηση προκειμένου να διαπιστωθεί το πραγματικό ποσό των εθνικών δαπανών σε συγχρηματοδοτούμενα έργα επενδύσεων και του σχετικού περιθωρίου.

               (12)Στις 12 Ιουλίου 2016 το Συμβούλιο συνέστησε στη Φινλανδία να επιτύχει ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή τουλάχιστον 0,6 % του ΑΕΠ για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου το 2017. Ενώ εξασφαλίζει συνεχή τήρηση της ελάχιστης τιμής αναφοράς (ήτοι διαρθρωτικό έλλειμμα 1,1 % του ΑΕΠ), οι εαρινές προβλέψεις του 2017 της Επιτροπής καταδεικνύουν ότι υπάρχει περιθώριο για πρόσθετη προσωρινή απόκλιση κατά 0,6 % του ΑΕΠ το 2017 στο πλαίσιο των διαρθρωτικών και επενδυτικών ρητρών. Στη βάση αυτή, το διαρθρωτικό ισοζύγιο αναμένεται να επιδεινωθεί κατά 0,5 % του ΑΕΠ το 2017. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις του 2017 της Επιτροπής, η Φινλανδία θα συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις του προληπτικού σκέλους. Εάν λαμβανόταν υπόψη η τρέχουσα επικαιροποιημένη εκτίμηση για τη μείωση του δημοσιονομικού αντικτύπου το 2017 που προκύπτει από την έκτακτη εισροή προσφύγων, το συμπέρασμα της συνολικής αξιολόγησης δεν θα άλλαζε. Για το 2018 η Φινλανδία θα πρέπει να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο, λαμβάνοντας υπόψη το περιθώριο που αφορά τις ασυνήθεις περιστάσεις (το οποίο εγκρίθηκε για το 2016), καθώς και τα περιθώρια που αφορούν την εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων (τα οποία εγκρίθηκαν για το 2017)
                  15
               . Με βάση τις εαρινές προβλέψεις του 2017 της Επιτροπής, αυτό συνάδει με μέγιστο ονομαστικό ρυθμό αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών
                  16
                ύψους 1,6 %, ποσοστό που αντιστοιχεί σε ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή της τάξης του 0,1 % του ΑΕΠ. Σε περίπτωση μη αλλαγής των πολιτικών, η Φινλανδία θα συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις του προληπτικού σκέλους το 2018. Εάν λαμβανόταν υπόψη η τρέχουσα επικαιροποιημένη εκτίμηση για τη μείωση του δημοσιονομικού αντικτύπου το 2017 που προκύπτει από την έκτακτη εισροή προσφύγων, το συμπέρασμα της συνολικής αξιολόγησης δεν θα άλλαζε. Ταυτόχρονα, προβλέπεται εκ πρώτης όψεως ότι η Φινλανδία δεν θα συμμορφωθεί με την τιμή αναφοράς για τη μείωση του χρέους το 2017 και το 2018. Γενικά, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι η Φινλανδία πρέπει να είναι έτοιμη να λάβει περαιτέρω μέτρα προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση.

               (13)Λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και της μείωσης του εργατικού δυναμικού, οι δαπάνες για τις συντάξεις, την υγεία και τη μακροχρόνια περίθαλψη αναμένεται να αυξηθούν από 23 % το 2013 σε 27 % του ΑΕΠ μέχρι το 2030. Τον Ιανουάριο του 2017, τέθηκε σε ισχύ μια μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, με την οποία η κατώτατη νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης θα αυξηθεί από τα 63 στα 65 έτη έως το 2027 και η νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης θα συνδεθεί με τις αλλαγές στο προσδόκιμο ζωής. Οι δαπάνες για κοινωνικές υπηρεσίες και υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, που επί του παρόντος αποτελούν αρμοδιότητα των δήμων, ανέρχονται σε ποσοστό 10 % του ΑΕΠ. Χωρίς τη μεταρρύθμιση του συστήματος προβλέπεται ότι οι δαπάνες αυτές θα αυξάνονται κατά 2,4 % ετησίως τα επόμενα έτη σε ονομαστικές τιμές και ότι θα αυξηθούν ως ποσοστό του ΑΕΠ. Στους κύριους στόχους των μεταρρυθμίσεων συγκαταλέγεται η μείωση του μακροπρόθεσμου κενού βιωσιμότητας στα δημόσια οικονομικά με καλύτερο έλεγχο των δαπανών. Αυτό θα επιτευχθεί με ενοποίηση των υπηρεσιών, μεγαλύτερες οντότητες ως παρόχους υπηρεσιών και ψηφιοποίηση. Η πρώτη δέσμη νομοθετικών προτάσεων για τις μεταρρυθμίσεις στις κοινωνικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης υποβλήθηκε στο κοινοβούλιο τον Μάρτιο του 2017. Οι νόμοι αυτοί θεσπίζουν το νομικό πλαίσιο για τις 18 νέες επαρχίες που θα αναλάβουν την αρμοδιότητα για τις κοινωνικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης από τους δήμους από το 2019. Οι νομοθετικές προτάσεις για τα πλέον αμφιλεγόμενα μέρη της μεταρρύθμισης, ιδίως όσον αφορά την ελευθερία των ασθενών να επιλέγουν τον πάροχο υπηρεσιών, δεν έχουν οριστικοποιηθεί ακόμη, διότι η μεταρρύθμιση θα εφαρμοστεί από το 2019, όπως έχει προγραμματιστεί.

               (14)Οι μισθολογικές αυξήσεις ήταν συγκρατημένες τα τελευταία έτη. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των μισθών που συμφωνήθηκαν κατόπιν διαπραγματεύσεων ήταν 0,7 % κατά την περίοδο 2014-2016. Λόγω της χαμηλής αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας, η ανταγωνιστικότητα του κόστους βελτιώθηκε μόνο βαθμιαία. Το 2016 οι κοινωνικοί εταίροι υπέγραψαν το σύμφωνο ανταγωνιστικότητας που αποσκοπεί στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του κόστους της Φινλανδίας σταδιακά το 2017. Για ποσοστό 90 % και πλέον των εργαζομένων, το σύμφωνο προβλέπει πάγωμα των μισθών για 12 μήνες και αύξηση του ετήσιου χρόνου εργασίας σε μόνιμη βάση κατά 24 ώρες χωρίς πρόσθετη αντιστάθμιση. Επιπλέον, οι εργαζόμενοι θα καταβάλλουν σε μόνιμη βάση μεγαλύτερη αναλογία των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Τα μέτρα αυτά αναμένεται να στηρίξουν την επέκταση των εξαγωγών και την απασχόληση κατά τα προσεχή έτη. Οι επικείμενες μισθολογικές διαπραγματεύσεις το δεύτερο εξάμηνο του 2017 θα είναι κρίσιμης σημασίας προκειμένου να εξασφαλιστούν αυτές οι αναμενόμενες θετικές συνέπειες, διότι το σύμφωνο δεν κάλυψε πλήρως το κενό ανταγωνιστικότητας κόστους σε σχέση με ομόλογες οικονομίες.

               (15)Η κατάσταση της αγοράς εργασίας άρχισε να βελτιώνεται σταδιακά το 2016, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις. Η απασχόληση στον τομέα της μεταποίησης μειώθηκε κατά 21 % κατά την περίοδο μεταξύ 2008 και 2015. Άλλοι τομείς, όπως οι κατασκευές, τα ακίνητα και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, εμφανίζουν ενδείξεις για έλλειψη εργατικού δυναμικού. Αυτό το γεγονός τονίζει την ανάγκη για στοχευμένες ενεργές πολιτικές της αγοράς εργασίας και συνεχείς επενδύσεις στην εκπαίδευση ενηλίκων και στην επαγγελματική κατάρτιση, ώστε να καταστεί δυνατή η επαγγελματική κινητικότητα. Ο δείκτης κενών θέσεων εργασίας- απασχόλησης το 2016 ήταν σχεδόν εξίσου υψηλός με το 2007, ενώ το ποσοστό ανεργίας ήταν κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο. Το γεγονός αυτό ενδέχεται να αντικατοπτρίζει τις αναντιστοιχίες μεταξύ της ζήτησης και της προσφοράς εργασίας, τη χαμηλή ελκυστικότητα ορισμένων κενών θέσεων εργασίας ή τα περιορισμένα κίνητρα για την ανάληψη εργασίας. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες προκειμένου να εξασφαλιστούν καλύτερα αποτελέσματα στην αγορά εργασίας για τον ανενεργό πληθυσμό, ιδίως τα άτομα που ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 25-39 ετών, τους μακροχρόνια άνεργους και τους μετανάστες. Για την εξασφάλιση καλύτερων κοινωνικών αποτελεσμάτων και αποτελεσμάτων στην αγορά εργασίας των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών θα απαιτηθούν επίσης συνεχείς επενδύσεις στην εκπαίδευσή τους.

               (16)Όσον αφορά την ενεργοποίηση, το περίπλοκο σύστημα παροχών με τα διάφορα είδη επιδομάτων μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές παγίδες αεργίας και χαμηλών αμοιβών, καθώς και γραφειοκρατικά προβλήματα σχετικά με την αναμόρφωση των παροχών. Η αντιμετώπιση αυτών των παγίδων είναι κρίσιμης σημασίας. Προκειμένου να αυξηθούν τα κίνητρα για την αποδοχή θέσεων εργασίας, η υποχρέωση των ανέργων να δέχονται μια προσφορά εργασίας και η υποχρέωση συμμετοχής σε συστήματα ενεργοποίησης έχουν καταστεί αυστηρότερες. Επιπλέον, η διάρκεια των επιδομάτων ανεργίας που συνδέονται με το εισόδημα μειώθηκε. Θεσπίστηκαν θετικά κίνητρα, π.χ. το να επιτρέπεται η χρήση του βασικού επιδόματος ανεργίας ως επιδότησης κινητικότητας και μισθού για την ενεργοποίηση των αναζητούντων εργασία. Τα επιπλέον αυξημένα κίνητρα για την αποδοχή εργασίας θα μπορούσαν να συμπληρωθούν με την εξάλειψη των γραφειοκρατικών εμποδίων για την ανάληψη εργασίας ή την έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας.

               (17)Η μη σχετιζόμενη με το κόστος ανταγωνιστικότητα αποτελεί τροχοπέδη για τις εξαγωγικές επιδόσεις και ενδέχεται να περιορίζει την ελκυστικότητα της Φινλανδίας για τους ξένους επενδυτές. Οι διαρθρωτικές αλλαγές είναι εν εξελίξει, αλλά πρόσφατα επιβραδύνθηκαν. Έχει σημειωθεί πρόοδος στο άνοιγμα στον ανταγωνισμό τομέων παροχής υπηρεσιών, όπως το λιανικό εμπόριο και οι μεταφορές, και έχουν υποβληθεί προτάσεις για την αύξηση του ανταγωνισμού σε άλλους εγχώριους τομείς υπηρεσιών. Ενώ στις διεθνείς συγκρίσεις η Φινλανδία κατατάσσεται στις πρωτοπόρες χώρες στον κόσμο όσον αφορά το επιχειρηματικό περιβάλλον της και την ελκυστικότητά της για επενδύσεις, το υφιστάμενο απόθεμα εισερχόμενων επενδύσεων στη Φινλανδία υπολείπεται του μέσου όρου της ΕΕ σε σύγκριση με το μέγεθος της οικονομίας.

               (18)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Φινλανδίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2017 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς τη Φινλανδία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφεια των προγραμμάτων και των μέτρων παρακολούθησης για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Φινλανδία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της ΕΕ, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (19)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας και η γνώμη του
                  17
                αποτυπώνεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω.

               ΣΥΝΙΣΤΑ στη Φινλανδία να λάβει μέτρα το 2017 και το 2018 προκειμένου:

               1.Να συνεχίσει τη δημοσιονομική της πολιτική σύμφωνα με τις απαιτήσεις του προληπτικού σκέλους του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο συνεπάγεται επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου το 2018, λαμβανομένων υπόψη των περιθωρίων που συνδέονται με ασυνήθεις περιστάσεις, την υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων για τις οποίες χορηγείται προσωρινή απόκλιση. Να εξασφαλίσει την έγκαιρη έγκριση και εφαρμογή της διοικητικής μεταρρύθμισης με στόχο να αυξηθεί η οικονομική αποδοτικότητα των κοινωνικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

               2.Να προωθήσει την περαιτέρω ευθυγράμμιση των μισθών με τις εξελίξεις όσον αφορά την παραγωγικότητα, με πλήρη σεβασμό του ρόλου των κοινωνικών εταίρων. Να λάβει στοχευμένα ενεργά μέτρα πολιτικής για την αγορά εργασίας προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις όσον αφορά την απασχόληση και οι κοινωνικές προκλήσεις, να παράσχει κίνητρα για την αποδοχή εργασίας και να προωθήσει την επιχειρηματικότητα.

               3.Να συνεχίσει τη βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου και να μειώσει τον διοικητικό φόρτο με στόχο την αύξηση του ανταγωνισμού στον τομέα των υπηρεσιών και την προώθηση των επενδύσεων.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)
                  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)
                  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

                     (3)
                  COM(2017) xxx.

                     (4)
                  P8_ TA(2017)0038, P8_ TA(2017)0039 και P8_ TA(2017)0040.

                     (5)
                  COM(2016) 725 final.

                     (6)
                  COM(2016) 728 final.

                     (7)
                  2017/C92/01.

                     (8)
                  SWD(2017) 91 final.

                     (9)
                  COM(2017) 90 final.

                     (10)
                  Άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 320.

                     (11)

                        COM(2014) 494 final.

                     (12)
                  Κυκλικά προσαρμοσμένο ισοζύγιο μη λαμβανομένων υπόψη των εκτάκτων και προσωρινών μέτρων, όπως υπολογίσθηκε εκ νέου από την Επιτροπή με χρήση της από κοινού συμφωνηθείσας μεθοδολογίας.

                     (13)
                  Δημοσιεύσεις του Υπουργείου Οικονομικών 36c/2016.

                     (14)
                  VM/712/04.00.05.01/2016.

                     (15)
                  Η Φινλανδία επιτρέπεται να αποκλίνει από τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο της το 2018, διότι οι προσωρινές παρεκκλίσεις μεταφέρονται για περίοδο τριών ετών.

                     (16)
                  Οι καθαρές δημόσιες δαπάνες αποτελούνται από τις συνολικές δημόσιες δαπάνες εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους, των δαπανών για προγράμματα της Ένωσης που αναπληρώνονται στο σύνολό τους από ενωσιακά κονδύλια και των αλλαγών μη διακριτικής ευχέρειας στη χρηματοδότηση των παροχών ανεργίας. Ο εθνικά χρηματοδοτούμενος ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου εξομαλύνεται σε επίπεδο τετραετίας. Συνυπολογίζονται τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας ή οι αυξήσεις εσόδων που είναι υποχρεωτικές διά νόμου. Έκτακτα μέτρα από πλευράς τόσο εσόδων όσο και δαπανών συμψηφίζονται.

                     (17)
                  Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 22.5.2017
            COM(2017) 521 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Πορτογαλίας για το 2017και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας για το 2017

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Πορτογαλίας για το 2017

                  και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας για το 2017

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
                  2
               , και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
                  3
               ,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
                  4
               ,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 16 Νοεμβρίου 2016, η Επιτροπή εξέδωσε την Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης
                  5
               , με την οποία σηματοδοτήθηκε η έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2017 σχετικά με τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Οι προτεραιότητες της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 9-10 Μαρτίου 2017. Στις 16 Νοεμβρίου 2016, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή εξέδωσε την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης
                  6
               , στην οποία η Πορτογαλία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ. Η Σύσταση αυτή εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 9-10 Μαρτίου 2017 και εκδόθηκε από το Συμβούλιο στις 21 Μαρτίου
                  7
               .

               (2)Ως χώρα με νόμισμα το ευρώ και λαμβανομένης υπόψη της στενής διασύνδεσης των οικονομιών της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, η Πορτογαλία θα πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή της Σύστασης για τη ζώνη του ευρώ, που αντικατοπτρίζεται στις κατωτέρω συστάσεις 1 έως 4.

               (3)Η έκθεση χώρας του 2017 για την Πορτογαλία
                  8
                δημοσιεύθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2017. Στην έκθεση αξιολογήθηκε η πρόοδος της Πορτογαλίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 12 Ιουλίου 2016, η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Πορτογαλίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επιπλέον, η έκθεση περιλάμβανε εμπεριστατωμένη επισκόπηση δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν επίσης στις 22 Φεβρουαρίου 2017
                  9
               . Από την ανάλυσή της, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Πορτογαλία παρουσιάζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, η μεγάλη συσσώρευση καθαρών εξωτερικών υποχρεώσεων, καθώς και ιδιωτικού και δημόσιου χρέους, και το υψηλό ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων αποτελούν ευπάθειες σε ένα πλαίσιο υψηλής, αλλά μειούμενης, ανεργίας και χαμηλής αύξησης της παραγωγικότητας. Η δυνητική ανάπτυξη υστερεί σε σύγκριση με το προ κρίσης επίπεδο, επηρεαζόμενη από μόνιμες καθυστερήσεις και αγκυλώσεις στις αγορές προϊόντων και εργασίας, σε συνδυασμό με τις εξωτερικές ανισορροπίες. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσιάζει ορισμένες βελτιώσεις, αν και απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για πιο σημαντική προσαρμογή των καθαρών εξωτερικών υποχρεώσεων. Μετά από σημαντική προσαρμογή κατά τα τελευταία έτη, το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος άρχισε να αυξάνεται λόγω της βραδείας αύξησης της παραγωγικότητας και της ανόδου των μισθών. Το ιδιωτικό χρέος μειώνεται και το δημόσιο χρέος έχει σταθεροποιηθεί, στο πλαίσιο των υπόλοιπων αναγκών απομόχλευσης. Η συσσώρευση των μη εξυπηρετούμενων δανείων παραμένει σε υψηλά επίπεδα και, σε συνδυασμό με τη χαμηλή κερδοφορία και τα σχετικά περιορισμένα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας, ενέχει κινδύνους για τους ισολογισμούς των τραπεζών. Οι συνθήκες της αγοράς εργασίας έχουν βελτιωθεί, αλλά η ανεργία των νέων και η μακροχρόνια ανεργία, καθώς και το ποσοστό των προσωρινά απασχολουμένων, εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα.

               (4)Στις 28 Απριλίου 2017, η Πορτογαλία υπέβαλε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2017 και το πρόγραμμα σταθερότητας του 2017. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως. Το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Πορτογαλίας περιλαμβάνει τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και μεσοπρόθεσμες δεσμεύσεις. Ειδικότερα, περιλαμβάνει μέτρα για τη βελτίωση της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών και του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, καθώς και για την αντιμετώπιση του εταιρικού χρέους. Περιέχει δεσμεύσεις για φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις με σκοπό τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, την αύξηση της κοινωνικής προστασίας, την αναβάθμιση του επιπέδου δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού και τη βελτίωση της διακυβέρνησης σε κρατικές επιχειρήσεις. Διαλαμβάνει επίσης τις προκλήσεις που προσδιορίζονται στην έκθεση χώρας του 2017 και στη Σύσταση για τη ζώνη του ευρώ, μεταξύ των οποίων και την ανάγκη για επανεκκίνηση των επενδύσεων και διασφάλιση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών. Αν υλοποιηθούν πλήρως εντός των προβλεπόμενων χρονοδιαγραμμάτων, τα εν λόγω μέτρα θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών της Πορτογαλίας και στην εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων. Βάσει της αξιολόγησης των δεσμεύσεων πολιτικής που έχει αναλάβει η Πορτογαλία, η Επιτροπή επιβεβαιώνει την προηγούμενη εκτίμησή της ότι στο παρόν στάδιο δεν απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες στο πλαίσιο της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών. Η εφαρμογή του προγράμματος πολιτικής μεταρρυθμίσεων θα παρακολουθείται εκ του σύνεγγυς με ειδική παρακολούθηση.

               (5)Οι σχετικές ειδικές ανά χώρα συστάσεις ελήφθησαν υπόψη στα προγράμματα των κρατών μελών για τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) που καλύπτουν την περίοδο 2014-2020. Όπως προβλέπεται στη νομοθεσία που διέπει τα ΕΔΕΤ
                  10
               , όταν είναι αναγκαίο για τη στήριξη της εφαρμογής των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από ένα κράτος μέλος να επανεξετάσει και να τροποποιήσει τα οικεία προγράμματα ΕΔΕΤ. Η Επιτροπή έχει παράσχει περαιτέρω κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων
                  11
               .

               (6)Μετά την κατάργηση της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, η Πορτογαλία υπάγεται στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και υπόκειται στον μεταβατικό κανόνα για το χρέος. Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας του 2017, η Πορτογαλία σχεδιάζει να επιτύχει ονομαστικό έλλειμμα ύψους 1,5% του ΑΕΠ και 1,0% του ΑΕΠ το 2017 και το 2018, αντίστοιχα, και περαιτέρω βελτίωση με πλεόνασμα ύψους 0,4% του ΑΕΠ το 2020. Στα εν λόγω σχέδια δεν περιλαμβάνονται οι πιθανές επιπτώσεις των μέτρων στήριξης των τραπεζών στην αύξηση του ελλείμματος
                  12
               . Ο μεσοπρόθεσμος δημοσιονομικός στόχος —διαρθρωτικό πλεόνασμα 0,25% του ΑΕΠ— αναμένεται να επιτευχθεί έως το 2021. Το πρόγραμμα σταθερότητας προβλέπει ότι ο δείκτης δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ θα ανέλθει σε 127,9% το 2017 και σε 124,2% το 2018, που στη συνέχεια θα μειωθεί σε 117,6% το 2020. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι εν λόγω δημοσιονομικές προβλέψεις είναι ευλογοφανές για το 2017, αλλά ευνοϊκό για τα επόμενα έτη. Συγχρόνως, δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί επαρκώς τα αναγκαία μέτρα στήριξης των προβλεπόμενων στόχων για το έλλειμμα από το 2017 και μετά.

               (7)Στις 12 Ιουλίου 2016 το Συμβούλιο συνέστησε στην Πορτογαλία να επιτύχει το 2017 ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή τουλάχιστον 0,6% του ΑΕΠ προς την κατεύθυνση της επίτευξης του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2017, υπάρχει κίνδυνος σημαντικής απόκλισης από την απαίτηση αυτή το 2017.

               (8)Το 2018, με βάση τη δημοσιονομική κατάσταση, και ιδίως τα επίπεδα χρέους της χώρας, αναμένεται περαιτέρω προσαρμογή της Πορτογαλίας προς την κατεύθυνση της επίτευξης του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου της για διαρθρωτικό πλεόνασμα 0,25% του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τον από κοινού συμφωνηθέντα πίνακα προσαρμογής στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η εν λόγω προσαρμογή μεταφράζεται σε απαίτηση για ονομαστικό ρυθμό αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών
                  13
                που δεν θα υπερβεί το 0,1%. Θα αντιστοιχεί σε διαρθρωτική προσαρμογή της τάξης τουλάχιστον του 0,6% του ΑΕΠ. Σε περίπτωση μη αλλαγής των πολιτικών, υπάρχει κίνδυνος σημαντικής απόκλισης από την απαίτηση αυτή το 2018. Εκ πρώτης όψεως, δεν προβλέπεται συμμόρφωση της Πορτογαλίας με τον μεταβατικό κανόνα για το χρέος το 2017 και το 2018. Γενικά, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι θα χρειαστούν περαιτέρω μέτρα από το 2017 για τη συμμόρφωση με τις διατάξεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ωστόσο, όπως προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97, η αξιολόγηση των δημοσιονομικών προγραμμάτων και των αποτελεσμάτων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το δημοσιονομικό ισοζύγιο του κράτους μέλους υπό το πρίσμα των κυκλικών συνθηκών. Όπως υπενθυμίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής που συνοδεύει τις εν λόγω συστάσεις ανά χώρα, η αξιολόγηση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματος του 2018 και η επακόλουθη αξιολόγηση των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων του 2018 θα πρέπει να λάβουν δεόντως υπόψη τον στόχο να επιτευχθεί δημοσιονομικός προσανατολισμός που να συμβάλλει στην ενίσχυση της εν εξελίξει ανάκαμψης και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών της Πορτογαλίας. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προτίθεται να κάνει χρήση του ισχύοντος περιθωρίου εκτίμησης υπό το πρίσμα της κυκλικής κατάστασης της Πορτογαλίας.

               (9)Η σταθερή δημοσιονομική εξυγίανση βασίζεται στην έγκαιρη και αυστηρή εφαρμογή του νέου νόμου-πλαισίου για τον προϋπολογισμό σχετικά με την επανεξέταση και τον εξορθολογισμό των δημόσιων δαπανών και την περαιτέρω βελτίωση της είσπραξης εσόδων. Η Πορτογαλία άρχισε μια διαδικασία επανεξέτασης των δαπανών, κυρίως με βάση μέτρα αποδοτικότητας που αφορούν τα Υπουργεία Υγείας και Παιδείας, τις κρατικές επιχειρήσεις και το (συγκεντρωτικό) σύστημα δημοσίων προμηθειών, καθώς και τη διαχείριση ακίνητης περιουσίας. Ωστόσο, η εν λόγω επανεξέταση των δαπανών στερείται ολοκληρωμένης προσέγγισης, δεδομένου ότι καλύπτει μόνο την κεντρική κυβέρνηση και επικεντρώνεται στην εξοικονόμηση πόρων που προκύπτει από τον εξορθολογισμό των υπηρεσιών. Στον τομέα της υγείας, η κυβέρνηση ενέκρινε μέτρα με στόχο την προώθηση της πρόληψης ασθενειών και των πολιτικών δημόσιας υγείας. Επιπλέον, έχουν ληφθεί διάφορα μέτρα για να καταστεί ο τομέας της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης πιο αποδοτικός και βιώσιμος, για παράδειγμα μέσω συγκεντρωτικού συστήματος δημοσίων προμηθειών ή μεγαλύτερης χρήσης γενόσημων φαρμάκων. Ταυτόχρονα, ενώ συνεχίζεται η νοσοκομειακή μεταρρύθμιση, ο δημοσιονομικός προγραμματισμός και η εφαρμογή του στα νοσηλευτικά ιδρύματα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό ζήτημα. Οι καθυστερήσεις πληρωμών (καθυστερούμενες οφειλές) εξακολουθούν να αυξάνονται, γεγονός που υποδηλώνει αδυναμίες στους μηχανισμούς λογιστικού ελέγχου και στις διαχειριστικές πρακτικές. Η ακριβής και ισορροπημένη κατάρτιση του προϋπολογισμού, η βελτίωση των ελέγχων και η αποτελεσματική επιβολή του νόμου για τον έλεγχο των αναλήψεων υποχρεώσεων θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση των καθυστερούμενων οφειλών και στη βελτίωση της αποδοτικότητας και της ποιότητας στον τομέα αυτόν. Οι υψηλές και συνεχώς αυξανόμενες δαπάνες λόγω της γήρανσης του πληθυσμού εξακολουθούν να αποτελούν κίνδυνο για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Μεσοπρόθεσμα, οι υψηλότεροι δημοσιονομικοί κίνδυνοι αναμένεται να συνδέονται κυρίως με το κόστος χρηματοδότησης των συντάξεων. Οι μακροπρόθεσμοι δημοσιονομικοί κίνδυνοι στη χώρα κρίνεται ότι θα είναι χαμηλοί, κυρίως χάρη στις συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις, και υποθέτοντας ότι δεν θα υπάρξει αλλαγή πολιτικής και ότι θα σημειωθεί περαιτέρω μείωση της εξάρτησης του συνταξιοδοτικού συστήματος από τις μεταβιβάσεις πόρων από τον κρατικό προϋπολογισμό. Η αναδιάρθρωση των κρατικών επιχειρήσεων για να καταστούν δημοσιονομικά βιώσιμες δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί πλήρως. Οι κρατικές επιχειρήσεις υπό την εποπτεία της μονάδας παρακολούθησης (UTAM) του Υπουργείου Οικονομικών είχαν συνολικό χρέος ύψους 32 δισ. EUR το δεύτερο τρίμηνο του 2016. Ένα πλαίσιο με καθορισμένους στόχους που θα διασφαλίζει την οικονομική βιωσιμότητα των κρατικών επιχειρήσεων θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της εξάρτησής τους από μεταβιβάσεις πόρων από τον κρατικό προϋπολογισμό και στην αντιμετώπιση της μεγάλης συσσώρευσης χρέους.

               (10)Η πορτογαλική αγορά εργασίας συνέχισε να ανακάμπτει το 2016, με σταθερή βελτίωση των δεικτών της αγοράς εργασίας και, κυρίως, μείωση του ποσοστού ανεργίας. Σημαντικό ποσοστό των νέων θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν είναι με συμβάσεις αορίστου χρόνου. Παρ’ όλα αυτά, το ποσοστό των προσωρινών συμβάσεων παραμένει σταθερό σε υψηλά επίπεδα. Ο υψηλός κατακερματισμός της αγοράς εργασίας επηρεάζει αρνητικά τις προοπτικές σταδιοδρομίας και τα εισοδήματα των εργαζομένων, ιδίως μεταξύ των νέων. Τον Ιανουάριο του 2017, η Πορτογαλία επανασχεδίασε το οικείο πρόγραμμα στήριξης της απασχόλησης για την προώθηση των προσλήψεων με συμβάσεις αορίστου χρόνου. Ωστόσο, ο αναμενόμενος αντίκτυπός του στη μείωση του κατακερματισμού φαίνεται να είναι περιορισμένος, δεδομένου ότι το πρόγραμμα αναμένεται να καλύψει σχετικά μικρό αριθμό ατόμων. Παρόλο που οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας ενίσχυσαν τα κίνητρα για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, ορισμένες πτυχές του νομικού πλαισίου εξακολουθούν ενδεχομένως να αποθαρρύνουν τις επιχειρήσεις από την πρόσληψη εργαζομένων με συμβάσεις αορίστου χρόνου. Ειδικότερα, οι εργοδότες επιβαρύνονται με υψηλό και αβέβαιο κόστος απόλυσης σε περίπτωση ατομικής απόλυσης μόνιμων εργαζομένων. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ενδεχόμενο επαναπρόσληψης του εργαζομένου, εάν η απόλυση κριθεί καταχρηστική, και σε ανεπάρκειες των δικαστικών διαδικασιών.

               (11)Με τη μείωση της ανεργίας από το 2014 και μετά, μειώθηκε και ο απόλυτος αριθμός των μακροχρόνια ανέργων. Ωστόσο, πάνω από το ήμισυ των ανέργων είναι άνεργοι για ένα έτος ή και περισσότερο και το ποσοστό αυτό δεν μειώνεται με την ανάκαμψη. Τα υψηλά επίπεδα της μακροχρόνιας ανεργίας και της ανεργίας των νέων αυξάνουν τον κίνδυνο απομάκρυνσης των ανέργων από την αγορά εργασίας, οι οποίοι χάνουν σταδιακά τις δεξιότητες και την απασχολησιμότητά τους και, ως εκ τούτου, επηρεάζουν επίσης αρνητικά τη δυνητική ανάπτυξη. Η ανεργία των νέων, αν και είναι ακόμη υψηλή, σημειώνει μείωση λόγω μιας σειράς μέτρων που είχαν ληφθεί κατά τα προηγούμενα έτη, μεταξύ άλλων και μέσω μέτρων προσέγγισης στο πλαίσιο των «Εγγυήσεων για τη Νεολαία». Αυτό ίσως να εξηγεί εν μέρει τον λόγο για τον οποίο το ποσοστό των νέων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ) είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η Πορτογαλία λαμβάνει επίσης μέτρα για τον εξορθολογισμό των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας και για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ανεργίας των νέων. Στα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνεται η εισαγωγή κινήτρων απασχόλησης (μέσω ασφαλιστικών επιστροφών) τον Απρίλιο του 2017, με στόχο την πρόσληψη νέων και μακροχρόνια ανέργων με συμβάσεις αορίστου χρόνου. Ωστόσο, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική ενεργοποίηση των μακροχρόνια ανέργων, έχει καίρια σημασία η αποτελεσματική συνεργασία των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης με τις κοινωνικές υπηρεσίες για τον καλύτερο προσδιορισμό και την αντιμετώπιση των αναγκών της ομάδας αυτής. Σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή θα ήταν η δημιουργία των υπηρεσιών μίας στάσης για την απασχόληση οι οποίες έχουν εξαγγελθεί.

               (12)Ακολουθώντας το χρονοδιάγραμμα που ανακοινώθηκε, η κυβέρνηση αύξησε τον κατώτατο μισθό για τρίτο συνεχές έτος το 2017. Η τελευταία αύξηση, πάνω από τον προβλεπόμενο πληθωρισμό και τη μέση αύξηση της παραγωγικότητας, αναμένεται να καταστήσει τον κατώτατο μισθό όλο και πιο δεσμευτικό, καθώς το ποσοστό των εργαζομένων που καλύπτονται ανερχόταν ήδη στο ένα πέμπτο του συνόλου το 2016. Οι αυξήσεις του κατώτατου μισθού συμβάλλουν στη μείωση της φτώχειας των εργαζομένων και μπορεί να έχουν θετικό αντίκτυπο στη συνολική ζήτηση. Ωστόσο, ενδέχεται να συνεπάγονται κινδύνους όσον αφορά την απασχόληση, ιδίως για τα άτομα με χαμηλή ειδίκευση. Οι κίνδυνοι αυτοί δεν υλοποιήθηκαν στο τρέχον πλαίσιο ανάκαμψης, αλλά εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση. Η κυβέρνηση παρακολουθεί τον αντίκτυπο της εξέλιξης του κατώτατου μισθού μέσω τριμηνιαίων εκθέσεων, οι οποίες δημοσιεύονται και συζητούνται με τους κοινωνικούς εταίρους.

               (13)Η Πορτογαλία παρουσιάζει σημαντική βελτίωση όσον αφορά τα αποτελέσματα της σχολικής εκπαίδευσης, όπως προκύπτει από τα τελευταία αποτελέσματα της έρευνας PISA. Ωστόσο, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ με τα υψηλότερα ποσοστά επανάληψης τάξεων, που αποδεδειγμένα αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και αυξάνει σημαντικά τις εκπαιδευτικές δαπάνες. Το γενικό επίπεδο δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού εξακολουθεί να είναι μεταξύ των χαμηλότερων στην Ευρώπη και παρεμποδίζει το δυναμικό καινοτομίας και την ανταγωνιστικότητα της χώρας. Επιπλέον, οι ψηφιακές δεξιότητες παραμένουν εμπόδιο για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού. Περίπου το 22% του εργατικού δυναμικού της Πορτογαλίας δεν διαθέτει ψηφιακές δεξιότητες (κυρίως διότι δεν χρησιμοποιεί τακτικά το διαδίκτυο), ποσοστό περίπου διπλάσιο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η κυβέρνηση έχει λάβει μέτρα για την προώθηση της εκπαίδευσης των ενηλίκων, ιδίως με τη δημιουργία των κέντρων και του «διαβατηρίου» «Qualifica». Για να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητά τους θα είναι κρίσιμης σημασίας να προσφέρουν ποιοτικές ευκαιρίες για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανεκπαίδευση των εργαζομένων, σύμφωνα με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Η κυβέρνηση έχει επίσης λάβει ορισμένα μέτρα για τη στήριξη της συνεργασίας μεταξύ των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και του επιχειρηματικού τομέα, ιδίως όσον αφορά τα ερευνητικά αποτελέσματα και τις δραστηριότητές τους. Ωστόσο, οι πανεπιστημιακές δομές θα πρέπει να προσαρμοστούν για να ενθαρρύνουν αυτήν τη συνεργασία.

               (14)Η μεγάλη συσσώρευση μη εξυπηρετούμενων εταιρικών δανείων, η χαμηλή κερδοφορία, η έκθεση σε κινδύνους δημόσιου χρέους και τα περιορισμένα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας ασκούν πιέσεις στον τραπεζικό τομέα. Η επιδείνωση της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού, ιδίως στον τομέα των επιχειρήσεων, επηρεάζει δυσμενώς την κερδοφορία του τραπεζικού τομέα. Είναι ένας από τους παράγοντες, σε συνδυασμό με τα χαμηλά κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας, που εμποδίζουν την παραγωγική κατανομή πιστώσεων και επενδύσεων. Το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων παραμένει υψηλό (20,1% έναντι 19,6% στα τέλη του 2015) και εξακολουθεί να αυξάνεται για ορισμένους τομείς της οικονομίας, ιδίως τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς των κατασκευών και των ακινήτων. Πρόσφατα ελήφθησαν ορισμένα μέτρα για την αντιμετώπιση της μεγάλης συσσώρευσης μη εξυπηρετούμενων δανείων. Ωστόσο, εξακολουθεί να απαιτείται μια συνολική στρατηγική για να διασφαλιστεί σημαντική μείωση της συσσώρευσης επισφαλειών, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης δευτερογενών αγορών, ώστε οι τράπεζες να έχουν τη δυνατότητα να πωλήσουν μέρος των προβληματικών χαρτοφυλακίων τους.

               (15)Οι όροι δανεισμού σταδιακά βελτιώνονται τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και από την πλευρά της προσφοράς, αλλά η πρόσβαση σε χρηματοδότηση εξακολουθεί να αποτελεί μείζον πρόβλημα για τις ΜΜΕ. Το ποσοστό των πορτογαλικών ΜΜΕ που δεν κατόρθωσαν να λάβουν όλο το ποσό των ζητούμενων δανείων αυξήθηκε από 34% σε 42%, σε σύγκριση με το μέσο ποσοστό σε επίπεδο ΕΕ που μειώθηκε σε 30% το 2016. Οι καινοτόμες και ανταγωνιστικές επιχειρήσεις με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης θα ωφεληθούν από την καλύτερη πρόσβαση σε κεφάλαια. Αυτό θα μειώσει την εξάρτησή τους από τη χρηματοδότηση με δανειακά κεφάλαια και θα βελτιώσει την πρόσβασή τους σε χρηματοδότηση, βοηθώντας έτσι τις επιχειρήσεις να επεκταθούν και να διεθνοποιηθούν. Το 2016, η διαφορά στο κόστος κεφαλαίου μεταξύ επενδύσεων που χρηματοδοτούνται με δανειακά κεφάλαια και εκείνων που χρηματοδοτούνται με ίδια κεφάλαια ήταν η πέμπτη υψηλότερη στην ΕΕ και πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Μολονότι οι αλλαγές στο φορολογικό καθεστώς έχουν μειώσει τα κίνητρα για χρηματοδότηση με δανειακά κεφάλαια, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να διαπιστωθεί τυχόν αντίκτυπος στη σχετικά υψηλή μεροληπτική μεταχείριση των χρεών στη φορολόγηση των επιχειρήσεων. Τον Ιούλιο του 2016, οι αρχές δρομολόγησαν το πρόγραμμα Capitalizar που σχεδιάστηκε κυρίως για να ενθαρρύνει τις ιδιωτικές επενδύσεις. Το πρόγραμμα καθιερώνει νέες πιστωτικές γραμμές για ΜΜΕ, δημιουργεί ειδικευμένα ταμεία που θα συμμετέχουν στις ιδιωτικές επενδύσεις και εισάγει αλλαγές στο φορολογικό καθεστώς για τη στήριξη των επενδύσεων. Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει θέσει σε εφαρμογή ένα άλλο πρόγραμμα (Programa Semente) για την παροχή χρηματοδότησης σε νεοφυείς επιχειρήσεις και σε μικρές επιχειρήσεις στα αρχικά στάδια της ανάπτυξής τους (κεφάλαιο εκκίνησης). Το πρόγραμμα θα τις βοηθήσει να αντλήσουν κεφάλαια μέσω της παροχής φορολογικών ελαφρύνσεων, για τουλάχιστον 2 χρόνια, σε ιδιώτες επενδυτές που αγοράζουν νέες μετοχές στις εν λόγω εταιρείες. Και τα δύο προγράμματα αναμένεται να βελτιώσουν τη χρηματοδότηση των εταιρειών στην Πορτογαλία, με την προϋπόθεση ότι θα τεθούν γρήγορα σε πλήρη εφαρμογή.

               (16)Τον Ιανουάριο του 2017, στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για την αντιμετώπιση των εμποδίων στις αγορές υπηρεσιών
                  14
               , η Επιτροπή παρείχε καθοδήγηση σε όλα τα κράτη μέλη σχετικά με τις εθνικές ανάγκες μεταρρύθμισης για την κανονιστική ρύθμιση των επαγγελματικών υπηρεσιών με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης και απασχόλησης. Οι συστάσεις μεταρρύθμισης καλύπτουν ευρύ φάσμα απαιτήσεων βάσει συγκριτικής ανάλυσης, σύμφωνα με το πνεύμα και τις εργασίες της διαδικασίας αμοιβαίας αξιολόγησης με τη συμμετοχή των κρατών μελών κατά την τελευταία τριετία. Η Πορτογαλία συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία αυτή. Η Πορτογαλία εξηγεί στο εθνικό της σχέδιο δράσης ότι δεν αναμένει σημαντικές τροποποιήσεις κατά τα προσεχή έτη, δεδομένου ότι πραγματοποιούνται σημαντικές μεταρρυθμίσεις και επανεξέταση των νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων από το 2011. Η καθοδήγηση που παρέχει η Επιτροπή συμπληρώνει τις αξιολογήσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, εξετάζοντας συγκεκριμένα τις απαιτήσεις που διέπουν τα επαγγέλματα αυτά. Υπάρχουν σημαντικά κανονιστικά και διοικητικά εμπόδια στην πρόσβαση σε παροχή υπηρεσιών σε διάφορους τομείς. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος χρηματοδοτικής συνδρομής συμφωνήθηκαν μεταρρυθμίσεις που αφορούν τις κατασκευές και τις πλέον περιοριστικές επιχειρηματικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων, αλλά έχουν διακοπεί ή αντιστραφεί. Οι διατάξεις που διέπουν ορισμένα επαγγέλματα είναι λιγότερο φιλόδοξες από τον νόμο-πλαίσιο όσον αφορά το άνοιγμα των εν λόγω επαγγελμάτων στον ανταγωνισμό. Εγείρουν επίσης ανησυχίες σχετικά με το άμεσο ή έμμεσο αποτέλεσμα περιορισμού του ανταγωνισμού στην αγορά επαγγελματικών υπηρεσιών.

               (17)Εξακολουθούν να υπάρχουν χαμηλά επίπεδα αποδοτικότητας και διαφάνειας στην πορτογαλική δημόσια διοίκηση. Ο ανταγωνισμός στις δημόσιες προμήθειες είναι ακόμη περιορισμένος. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες όσον αφορά την διαφάνεια και την αξιοπιστία των δεδομένων και των διαδικασιών για τις δημόσιες προμήθειες. Η διαφάνεια των συμβάσεων παραχώρησης και των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα εξακολουθεί να παρεμποδίζεται από τις αναθέτουσες αρχές που δεν διαθέτουν την απαραίτητη εμπειρογνωμοσύνη για να διαχειριστούν πολύπλοκες συμβάσεις. Η χρήση της απευθείας ανάθεσης στις δημόσιες προμήθειες παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Ο διοικητικός φόρτος και η έλλειψη ομοιογενών πρακτικών εφαρμογής σε ολόκληρη τη χώρα καθυστερούν τη μεταρρύθμιση των διαδικασιών. Παρά την κάποια πρόοδο, υπήρξαν καθυστερήσεις στην απλούστευση των τοπικών και κεντρικών διοικητικών διαδικασιών με ελάχιστο συντονισμό μεταξύ των διαφόρων βαθμίδων της δημόσιας διοίκησης. Οι πορτογαλικές αρχές έχουν εγκρίνει νέο πρόγραμμα απλούστευσης με την ονομασία SIMPLEX+. Το εν λόγω πρόγραμμα περιλαμβάνει αρκετά φιλόδοξη δέσμη μέτρων για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Τα μέτρα αυτά είναι ελπιδοφόρα και πρέπει να διασφαλιστεί η έγκαιρη υλοποίηση της δέσμης μέτρων SIMPLEX+, ώστε το πρόγραμμα να αρχίσει να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο. Τα περισσότερα από τα μέτρα που περιλαμβάνονται στη δέσμη σχετικά με τις επιχειρήσεις αρχίζουν πλέον να υλοποιούνται. Οι επιδόσεις του πορτογαλικού δικαστικού συστήματος παραμένουν κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Στην Πορτογαλία, οι δείκτες αποτελεσματικότητας όσον αφορά τις υποθέσεις αστικών, εμπορικών και φορολογικών διαφορών εξακολουθούν να μην είναι ικανοποιητικοί. Το γεγονός αυτό έχει αρνητικό αντίκτυπο στην επιχειρηματική δυναμική και την προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων. Η αποτελεσματικότητα των φορολογικών και διοικητικών δικαστηρίων εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα όσον αφορά το ποσοστό επίλυσης, ενώ οι διαδικασίες διαρκούν υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Εξακολουθούν να χρειάζονται έως και 40 μήνες για την ολοκλήρωση δικαστικών διαδικασιών αφερεγγυότητας, γεγονός που εγείρει αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα των πλαισίων SIREVE.

               (18)Η Πορτογαλία σημειώνει πρόοδο όσον αφορά την αύξηση της διαφάνειας και την καταπολέμηση της διαφθοράς στη δημόσια διοίκηση, αλλά δεν υπάρχει γενική στρατηγική. Η καταπολέμηση της διαφθοράς φαίνεται να έχει καταστεί πραγματική προτεραιότητα των εθνικών εισαγγελικών αρχών και έχουν τεθεί σε εφαρμογή πιο αποτελεσματικές διαδικασίες για τη διαχείριση των υποθέσεων και των πόρων. Ωστόσο, μένει να διαπιστωθεί κατά πόσον οι εν λόγω διαδικασίες θα έχουν ως αποτέλεσμα βελτιώσεις στα ποσοστά οριστικών καταδικαστικών αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς στα υψηλά κλιμάκια και στην επιβολή ποινών με ισχυρότερο αποτρεπτικό χαρακτήρα. Όσον αφορά την πρόληψη, τα σχέδια πρόληψης της διαφθοράς που καταρτίστηκαν σε κάθε δημόσιο οργανισμό έχουν, μέχρι τώρα, κυρίως τυπικό χαρακτήρα. Δεν έχουν προσαρμοστεί πλήρως για κάθε οργανισμό ούτε συνοδεύονται από κατάλληλη παρακολούθηση.

               (19)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή διενήργησε διεξοδική ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Πορτογαλίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2017 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς την Πορτογαλία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Πορτογαλία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της ΕΕ, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (20)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας και η γνώμη του
                  15
                αποτυπώνεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω.

               (21)Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της εν λόγω αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και το πρόγραμμα σταθερότητας. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στις συστάσεις 1 έως 4 κατωτέρω,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στην Πορτογαλία να λάβει μέτρα το 2017 και το 2018 προκειμένου:

               1.Να διασφαλίσει τη διατηρησιμότητα της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος. Να συνεχίσει τη δημοσιονομική πολιτική της σύμφωνα με τις απαιτήσεις του προληπτικού σκέλους του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο μεταφράζεται σε σημαντική δημοσιονομική προσπάθεια για το 2018. Κατά τη λήψη μέτρων πολιτικής, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η επίτευξη δημοσιονομικού προσανατολισμού που να συμβάλλει τόσο στην ενίσχυση της εν εξελίξει ανάκαμψης όσο και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών της Πορτογαλίας. Να εντείνει τις προσπάθειες για να ολοκληρώσει μια διεξοδική επανεξέταση των δαπανών σε όλες τις βαθμίδες της δημόσιας διοίκησης. Να ενισχύσει τον έλεγχο των δαπανών, τη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας και την επαρκή κατάρτιση του προϋπολογισμού, ιδίως στον τομέα της υγείας, με έμφαση στη μείωση των καθυστερούμενων οφειλών στα νοσοκομεία, και να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος. Να αυξήσει την οικονομική βιωσιμότητα των κρατικών επιχειρήσεων και να θέσει τομεακούς στόχους αποδοτικότητας εγκαίρως για τον προϋπολογισμό του 2018, βελτιώνοντας το συνολικό καθαρό εισόδημα των κρατικών επιχειρήσεων και μειώνοντας την επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.

               2.Να προωθήσει τις προσλήψεις με συμβάσεις αορίστου χρόνου, μεταξύ άλλων μέσω της αναθεώρησης του νομικού πλαισίου. Να διασφαλίσει την αποτελεσματική ενεργοποίηση των μακροχρόνια ανέργων. Από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους, να διασφαλίσει ότι η εξέλιξη του κατώτατου μισθού δεν θα βλάψει την απασχόληση των ατόμων με χαμηλή ειδίκευση.

               3.Να εντείνει τις προσπάθειες για να εξυγιάνει τους ισολογισμούς των πιστωτικών ιδρυμάτων, εφαρμόζοντας ολοκληρωμένη στρατηγική για την αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, μεταξύ άλλων βελτιώνοντας τη δευτερογενή αγορά για προβληματικά στοιχεία ενεργητικού. Να βελτιώσει την πρόσβαση σε κεφάλαια, ιδίως για τις νεοφυείς και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

               4.Να εφαρμόσει χάρτη πορείας για την περαιτέρω μείωση του διοικητικού φόρτου και την αντιμετώπιση των κανονιστικών εμποδίων στους τομείς των κατασκευών και των επιχειρηματικών υπηρεσιών έως τα τέλη του 2017. Να αυξήσει την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών αφερεγγυότητας και των φορολογικών διαδικασιών.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)
                  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)
                  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

                     (3)
                  COM(2017) 521 final.

                     (4)
                  P8_ TA(2017)0038, P8_ TA(2017)0039 και P8_ TA(2017)0040.

                     (5)
                  COM(2016) 725 final.

                     (6)
                  COM(2016) 728 final.

                     (7)
                  2017/C92/01.

                     (8)
                  SWD(2017) 87 final.

                     (9)
                  COM(2017) 90 final.

                     (10)
                  Άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 320.

                     (11)

                        COM(2014) 494 final.

                     (12)
                  Απόφαση της Επιτροπής της 10ης Μαρτίου 2017– SA.47178 – Πορτογαλία – Ανακεφαλαιοποίηση της Caixa Geral de Depósitos, S.A.

                     (13)
                  Οι καθαρές δημόσιες δαπάνες αποτελούνται από τις συνολικές δημόσιες δαπάνες εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους, των δαπανών για προγράμματα της Ένωσης που αναπληρώνονται στο σύνολό τους από ενωσιακά κονδύλια και των αλλαγών μη διακριτικής ευχέρειας στη χρηματοδότηση των παροχών ανεργίας. Ο εθνικά χρηματοδοτούμενος ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου εξομαλύνεται σε διάστημα τετραετίας. Συνυπολογίζονται τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας ή οι αυξήσεις εσόδων που είναι υποχρεωτικές διά νόμου. Έκτακτα μέτρα από πλευράς τόσο εσόδων όσο και δαπανών συμψηφίζονται.

                     (14)
                  COM(2016) 820 final, COM(2016) 821 final, COM(2016) 822 final, COM(2016) 823 final, COM(2016) 824 final.

                     (15)
                  Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 22.5.2017
            COM(2017) 505 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Γερμανίας για το 2017και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Γερμανίας για το 2017

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Γερμανίας για το 2017

                  και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Γερμανίας για το 2017

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
                  2
               , και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
                  3
               ,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
                  4
               ,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 16 Νοεμβρίου 2016, η Επιτροπή εξέδωσε την Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης
                  5
               , με την οποία σηματοδοτήθηκε η έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2017 σχετικά με τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Οι προτεραιότητες της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 9-10 Μαρτίου 2017. Στις 16 Νοεμβρίου 2016, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή εξέδωσε την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης
                  6
               , στην οποία η Γερμανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ. Η Σύσταση αυτή εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 9-10 Μαρτίου 2017 και εκδόθηκε από το Συμβούλιο στις 21 Μαρτίου 2017
                  7
               .

               (2)Ως κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ και λαμβανομένης υπόψη της στενής διασύνδεσης των οικονομιών της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, η Γερμανία θα πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή της Σύστασης για τη ζώνη του ευρώ, που αποτυπώνεται στις κατωτέρω συστάσεις 1 και 2.

               (3)Η έκθεση χώρας του 2017 για τη Γερμανία
                  8
                δημοσιεύθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2017. Στην έκθεση αξιολογήθηκε η πρόοδος της Γερμανίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 12 Ιουλίου 2016, η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Γερμανίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επιπλέον, περιλάμβανε εμπεριστατωμένη επισκόπηση δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν επίσης στις 22 Φεβρουαρίου 2017
                  9
               . Από την ανάλυσή της, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Γερμανία παρουσιάζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, το σταθερά υψηλό πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών έχει διασυνοριακό αντίκτυπο και αντανακλά —εκτός από τον μεγάλο βαθμό ολοκλήρωσης και την αποδοτικότητα της ιδιαίτερα ανταγωνιστικής βιομηχανίας της Γερμανίας στον διεθνή καταμερισμό εργασίας — την υπερβολική αποταμίευση και τις υποτονικές επενδύσεις τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών σημείωσε περαιτέρω αύξηση το 2015, παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητο το 2016, και αναμένεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα. Η αντιμετώπιση του πλεονάσματος μπορεί να έχει επιπτώσεις όσον αφορά τις προοπτικές επανεξισορρόπησης στην υπόλοιπη ζώνη του ευρώ και την ΕΕ, διότι η πιο δυναμική εγχώρια ζήτηση στη Γερμανία μπορεί να μετριάσει τις ανάγκες απομόχλευσης στα υπερχρεωμένα κράτη μέλη. Παρά τα χαμηλά επιτόκια που δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης, οι επιχειρηματικές επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Παρόλο που συνεχίστηκε η ανάκαμψη της ιδιωτικής κατανάλωσης, το ύψος των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών έχει φθάσει σε πρωτοφανή επίπεδα στην ΕΕ. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ανάγκη λήψης μέτρων για τον περιορισμό του κινδύνου δυσμενών επιπτώσεων στη γερμανική οικονομία και, δεδομένου του μεγέθους και του διασυνοριακού της ενδιαφέροντος, στην οικονομική και νομισματική ένωση.

               (4)Στις 13 Απριλίου 2017 η Γερμανία υπέβαλε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2017 και στις 28 Απριλίου 2017 υπέβαλε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2017. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (5)Οι σχετικές ειδικές ανά χώρα συστάσεις ελήφθησαν υπόψη στα προγράμματα των κρατών μελών για τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) που καλύπτουν την περίοδο 2014-2020. Όπως προβλέπεται στη νομοθεσία που διέπει τα ΕΔΕΤ
                  10
               , όπου είναι αναγκαίο για τη στήριξη της εφαρμογής σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από ένα κράτος μέλος να επανεξετάσει και να τροποποιήσει τα οικεία προγράμματα ΕΔΕΤ. Η Επιτροπή έχει παράσχει περαιτέρω κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων
                  11
               .

               (6)Η Γερμανία επί του παρόντος υπάγεται στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και υπόκειται στον κανόνα για το χρέος. Στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2017, η κυβέρνηση θέτει ως στόχο την επίτευξη δημοσιονομικού πλεονάσματος μεταξύ ¼ and ½% του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2017-2021. Ο μεσοπρόθεσμος δημοσιονομικός στόχος —που συνίσταται σε διαρθρωτικό έλλειμμα 0,5 % του ΑΕΠ — εξακολουθεί να τηρείται με ένα ένα περιθώριο απόκλισης καθ’ όλη την περίοδο του προγράμματος. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας, ο δείκτης του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σταδιακά στο 57% το 2021. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβλέψεις, και το οποίο δεν έχει επικυρωθεί από ανεξάρτητο όργανο, είναι ρεαλιστικό.

               (7)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις  της Επιτροπής για το 2017, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να εμφανίσει πλεόνασμα της τάξης του 0,6 % του ΑΕΠ το 2017 και 0,3% του ΑΕΠ το 2018, υπερβαίνοντας έτσι τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο. Το δημόσιο χρέος προβλέπεται να παραμείνει σε σταθερή πτωτική πορεία πέρα από τις απαιτήσεις του κανόνα για το χρέος. Συνολικά, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι η Γερμανία προβλέπεται να συμμορφωθεί με τις διατάξεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης το 2017 και το 2018. Ταυτόχρονα, εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο για τη στήριξη της εγχώριας ζήτησης με τη χρήση της δημοσιονομικής πολιτικής, κυρίως για την επίτευξη σταθερής ανοδικής πορείας των επενδύσεων, και με τη δημιουργία προϋποθέσεων για μεγαλύτερη αύξηση των πραγματικών μισθών.

               (8)Οι δημόσιες επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ έχουν παραμείνει σε μεγάλο βαθμό σταθερές και βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Εξακολουθεί να υπάρχει υστέρηση των δημόσιων επενδύσεων ιδίως σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, όπου οι καθαρές επενδύσεις παρέμειναν αρνητικές το 2016. Αυτό συμβαίνει παρά τα μέτρα που ελήφθησαν κατά τα τελευταία έτη και παρά τη σημαντική αύξηση των δημόσιων επενδύσεων σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης το 2015 και το 2016. Το 2016 ελήφθησαν συμπληρωματικά μέτρα τα οποία αναμένεται να αυξήσουν τα περιθώρια για δημόσιες επενδύσεις τόσο σε ομοσπονδιακό επίπεδο όσο και σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν μεταρρύθμιση των ομοσπονδιακών φορολογικών σχέσεων η οποία, αφού εγκριθεί, θα αρχίσει να ισχύει το 2020. Επιπλέον, η επέκταση των συμβουλευτικών υπηρεσιών σχετικά με τον προγραμματισμό των επενδύσεων σε υποδομές, προκειμένου να συμπεριληφθούν και οι δήμοι, αναμένεται να βελτιώσει τον προγραμματισμό και την υλοποίηση των επενδύσεων σε υποδομές σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Το γεγονός αυτό κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό, δεδομένου ότι τα επενδυτικά έργα σε υποδομές στα ομόσπονδα κράτη και τους δήμους εκτελούνται σε περιορισμένο μόνο βαθμό και επηρεάζονται από τη δυναμικότητα και από τους περιορισμούς στον προγραμματισμό. Η ευνοϊκή δημοσιονομική θέση καταδεικνύει εν γένει διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια, παραδείγματος χάρη για την παροχή πρόσθετων πόρων που θα επιτρέψουν την αύξηση των δημoσίων επενδύσεων σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης.

               (9)Οι συνολικές δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες στην εκπαίδευση και την έρευνα υπήρξαν μάλλον σταθερές σε σχέση με το ΑΕΠ κατά τα τελευταία έτη, εξακολουθούν ωστόσο να βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Το 2015 ανήλθαν σε 9,1% , δηλ. κάτω από το 10% του ΑΕΠ που ήταν ο εθνικός στόχος. Η πραγματοποίηση πρόσθετων επενδύσεων στην εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία είναι ζωτικής σημασίας για τη μελλοντική οικονομική επιτυχία της Γερμανίας και ιδίως για την αποτελεσματική ενσωμάτωση των προσφάτως αφιχθέντων μεταναστών. Για την επίτευξη του τελευταίου στόχου, η Γερμανία καταβάλλει σημαντικές προσπάθειες, ιδίως στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Κατά τα προσεχή έτη, θα πρέπει να καταβληθούν αντίστοιχες προσπάθειες και σε άλλους τομείς της εκπαίδευσης.

               (10)Το γερμανικό φορολογικό σύστημα παραμένει περίπλοκο, το κόστος των φορολογικών υπηρεσιών είναι υψηλό, ενώ διάφορες διατάξεις εταιρικής φορολογίας εμποδίζουν ενδεχομένως τις ιδιωτικές επενδύσεις. Παρά τις σημαντικές μειώσεις, το κόστος εταιρικού κεφαλαίου στη Γερμανία παραμένει μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ των 28. Κατά τη λογιστικοποίηση των τοπικών εμπορικών φόρων (Gewerbesteuer) και της πρόσθετης εισφοράς αλληλεγγύης, ο ανώτατος θεσμοθετημένος φορολογικός συντελεστής επί του φόρου εισοδήματος των εταιρειών ανήλθε, το 2016, σε 30,2%, ποσοστό το οποίο υπερβαίνει σαφώς τον μη σταθμικό μέσο όρο της ΕΕ (22,8%). Ο πραγματικός μέσος φορολογικός συντελεστής ανέρχεται σε 28,2% σε σχέση με μη σταθμικό μέσο όρο της τάξης του 21,1% για την ΕΕ. Η μεροληπτική μεταχείριση του χρέους στη φορολόγηση των επιχειρήσεων ήταν η έβδομη υψηλότερη  στην ΕΕ το 2016. Παρόμοια είναι η έκταση της μεροληπτικής  μεταχείρισης του χρέους σε επίπεδο μετόχων. Αυτό είναι σημαντικό ιδίως για τις ΜΜΕ, οι οποίες έχουν συνήθως ημεδαπούς μετόχους. Η μείωση του κόστους κεφαλαίου επί των ιδίων κεφαλαίων θα μπορούσε να ενισχύσει τις ιδιωτικές επενδύσεις και την ανεπαρκώς ανεπτυγμένη γερμανική αγορά επιχειρηματικών κεφαλαίων. Άλλες πτυχές του φορολογικού συστήματος που ενέχουν τον κίνδυνο στρέβλωσης των χρηματοδοτικών και επενδυτικών αποφάσεων είναι η ένταξη στοιχείων εκτός των κερδών στη φορολογική βάση των τοπικών επαγγελματικών φόρων, οι περιορισμοί των μεταφερόμενων ζημιών και οι φορολογικές στρεβλώσεις που επηρεάζουν την επιλογή της νομικής μορφής. Μεταξύ των διατάξεων του φορολογικού συστήματος που θα μπορούσαν να μειώσουν τον ευνοϊκό προς τις επενδύσεις χαρακτήρα του είναι το καθεστώς απόσβεσης, το επιτόκιο που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των εκπεστέων συνταξιοδοτικών παροχών, η φορολόγηση της υπεραξίας και η εφαρμογή της ταμειακής λογιστικής για τον φόρο προστιθέμενης αξίας. Συμφωνήθηκε, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης των ομοσπονδιακών δημοσιονομικών σχέσεων, ότι η ομοσπονδιακή φορολογική διοίκηση θα διαθέτει, έναντι των φορολογικών διοικήσεων των ομόσπονδων κρατών, πρόσθετες αρμοδιότητες, τόσο σε γενικό επίπεδο όσο και στον τομέα της πληροφορικής, οι οποίες, εφόσον εφαρμοστούν αποτελεσματικά, θα μπορούσαν να συμβάλουν στον ταχύτερο εκσυγχρονισμό της φορολογικής διοίκησης.

               (11)Οι επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων αυξήθηκαν στη Γερμανία, αλλά η αγορά παραμένει ανεπαρκώς ανεπτυγμένη σε σχέση με τα διεθνή πρότυπα. Το 2015, οι επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων ανήλθαν περίπου στο 0,03% του ΑΕΠ, ποσοστό ελαφρώς υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, το οποίο εξακολουθεί ωστόσο να υπολείπεται σε σχέση με κράτη μέλη όπως η Φινλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Σουηδία, η Ιρλανδία ή η Γαλλία, ενώ είναι κατά πολύ χαμηλότερο από το αντίστοιχο ποσοστό χωρών εκτός ΕΕ, όπως το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ειδικότερα, η αγορά επιχειρηματικών κεφαλαίων στη Γερμανία φαίνεται να αδυνατεί να εξασφαλίσει μεγαλύτερες επενδύσεις σε μεταγενέστερα στάδια. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει λάβει σειρά μέτρων για τη στήριξη των επενδύσεων επιχειρηματικών κεφαλαίων. Για παράδειγμα, απλοποίησε τη φορολόγηση των επενδυτικών κεφαλαίων, βελτίωσε τις μεταφερόμενες ζημίες στο πλαίσιο του συστήματος φορολόγησης του εισοδήματος των εταιρειών και διεύρυνε το πρόγραμμα INVEST για τους «επιχειρηματικούς αγγέλους».

               (12)Η στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε δίκτυα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, οι προγραμματιζόμενες επενδύσεις σε εγχώριες υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας έχουν καθυστερήσει σημαντικά. Μόνο το 35% περίπου των έργων που αφορούν τα δίκτυα της πλέον υψηλής τάσης που προσδιορίζονται στον νόμο του 2009 για τη διεύρυνση του δικτύου ενέργειας είχαν υλοποιηθεί έως τα μέσα του 2016, κυρίως εξαιτίας κοινωνικών αντιδράσεων. Από γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας συνολικού μήκους 6 100 χιλιομέτρων που προβλέπονται στον νόμο για το ομοσπονδιακό σχέδιο αναγκών, έχει εγκριθεί μόνο το 6% περίπου και έχει κατασκευαστεί μόλις το 1%.

               (13)Εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια όσον αφορά την πλήρη αξιοποίηση των οφελών της ψηφιοποίησης. Για παράδειγμα, δεν είναι  ικανοποιητικές οι επιδόσεις της Γερμανίας όσον αφορά τις υψηλής ταχύτητας και υπερταχείες ευρυζωνικές συνδέσεις, ιδίως στις ημιαστικές και αγροτικές περιοχές. Η χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών από τους νεαρούς Γερμανούς είναι συγκριτικά χαμηλή και πολλά σχολεία δεν έχουν ευρυζωνική πρόσβαση. Οι επιδόσεις σε ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες υπολείπονται επίσης του μέσου όρου της ΕΕ. Ειδικότερα οι ΜΜΕ πρέπει να καλύψουν την υστέρηση στον τομέα της ψηφιοποίησης. Μόνο το ένα πέμπτο των ΜΜΕ έχει  στρατηγική ψηφιοποίησης. Έχει συσταθεί δίκτυο κέντρων αριστείας  ΜΜΕ με στόχο την ενίσχυση και επιτάχυνση της ψηφιοποίησης των ΜΜΕ· η δε πλατφόρμα «Industrie 4.0» συνενώνει όλους τους συναφείς ενδιαφερόμενους φορείς. Παρά την αύξηση των επενδύσεων σε Ε&Α και παρά το γεγονός ότι η Γερμανία προσεγγίζει την επίτευξη του στόχου έντασης Ε&Α της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», οι επενδύσεις τείνουν να συγκεντρώνονται στις μεγάλες επιχειρήσεις, ενώ η συμβολή των ΜΜΕ μειώνεται. Επιπλέον, η γήρανση του πληθυσμού ενδέχεται επίσης να έχει επιπτώσεις στην επιχειρηματική δραστηριότητα κατά τα προσεχή έτη.

               (14)Εξακολουθούν να υπάρχουν υψηλοί κανονιστικοί φραγμοί στον τομέα των επιχειρηματικών υπηρεσιών και στα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα. Το επίπεδο των περιορισμών είναι υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, ιδίως για τους αρχιτέκτονες, τους μηχανικούς, τους δικηγόρους και τους λογιστές/ φοροτεχνικούς. Επιπλέον, το ποσοστό διαρροής πελατών για τα εν λόγω επαγγέλματα είναι σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, γεγονός που υποδηλώνει σχετικά χαμηλό δυναμισμό και ανταγωνισμό στον τομέα των επαγγελματικών υπηρεσιών στη Γερμανία. Στα εμπόδια αυτά περιλαμβάνονται περιορισμοί ως προς τη συμμετοχή στο κεφάλαιο και την εταιρική μορφή για τους αρχιτέκτονες και τους μηχανικούς, καθώς και  πολυτομεακοί περιορισμοί για τους αρχιτέκτονες, τους μηχανικούς και τους δικηγόρους. Η μείωση των φραγμών αυτών θα μπορούσε να εντείνει τον ανταγωνισμό, με αποτέλεσμα την είσοδο περισσότερων επιχειρήσεων στην αγορά, και να αποφέρει οφέλη στους καταναλωτές από την άποψη των χαμηλότερων τιμών και της ευρύτερης επιλογής. Τον Ιανουάριο του 2017 η Επιτροπή παρουσίασε συστάσεις μεταρρύθμισης για την κανονιστική ρύθμιση των επαγγελματικών υπηρεσιών, στο πλαίσιο δέσμης μέτρων για την αντιμετώπιση των φραγμών στις αγορές υπηρεσιών.
                  12

               (15)Η απασχόληση συνέχισε να αυξάνεται και η ανεργία έχει πέσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Εντούτοις, η αύξηση της απασχόλησης οφείλεται εν μέρει στην αύξηση της ημιαπασχόλησης, ιδίως μεταξύ των γυναικών, και αποτυπώνεται μόνο μερικώς στη συνολική αύξηση των πραγματικών μισθών, η οποία επιβραδύνθηκε το 2016. Τα αντικίνητρα προς εργασία για το δεύτερο εργαζόμενο μέλος της οικογένειας και η εκτεταμένη μερική απασχόληση παρεμποδίζουν την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού για την αγορά εργασίας. Η καλύτερη παροχή ποιοτικής και προσιτής ολοήμερης παιδικής μέριμνας, τα ολοήμερα σχολεία και η μακροχρόνια φροντίδα είναι βασικός μοχλός για την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναμικό. Η κοινή φορολόγηση του εισοδήματος για τα έγγαμα ζευγάρια και η δωρεάν ασφαλιστική κάλυψη υγείας για τον μη ασκούντα επαγγελματική δραστηριότητα σύζυγο αποθαρρύνουν τα δεύτερα εργαζόμενα μέλη των οικογενειών, σε πολλές περιπτώσεις γυναίκες, από την ανάληψη επαγγελματικής δραστηριότητας ή την αύξηση των ωρών εργασίας. Επιπλέον, η μικρότερη ένταξη στην αγορά εργασίας συνδυάζεται με υψηλή μισθολογική διαφορά, της τάξης του 22%, μεταξύ των δύο φύλων, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μέσο όρο της ΕΕ -16,3%- το 2015.

               (16)Παρά την ελαφρά μείωση, οι θέσεις μικροαπασχόλησης παραμένουν διαδεδομένες, αφού τον Σεπτέμβριο του 2016 περίπου 4,8 εκατομμύρια άτομα εργάζονταν αποκλειστικά σε θέση μικροαπασχόλησης. Ο αριθμός των εργαζομένων μέσω εταιρείας προσωρινής απασχόλησης έχει τετραπλασιαστεί από το 2005, φθάνοντας το 1 εκατομμύριο περίπου (σχεδόν 3% της συνολικής απασχόλησης) τον Ιούνιο του 2016. Η προστασία από δυνητικές καταχρήσεις όσον αφορά την προσωρινή απασχόληση και τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου αναμένεται να βελτιωθεί· παρά ταύτα απαιτείται παρακολούθηση των εξελίξεων. Επιπλέον, οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου εμφανίζουν συγκριτικά υψηλή μισθολογική διαφορά της τάξης του 27% σε σχέση με τις συμβάσεις αορίστου χρόνου.

               (17)Η φορολογική επιβάρυνση των χαμηλόμισθων είναι υψηλή σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη, γεγονός που μειώνει τα κίνητρα για εργασία, τις καθαρές αποδοχές και τις καταναλωτικές ευκαιρίες. Η Γερμανία αύξησε το ελάχιστο αφορολόγητο όριο των φυσικών προσώπων και τα επιδόματα τέκνων, και προσάρμοσε τις κλίμακες φόρου εισοδήματος. Τα μέτρα αυτά είναι ως επί το πλείστον  επωφελή για τα χαμηλά και μεσαία εισοδηματικά στρώματα, αλλά ο συνολικός αντίκτυπός τους στη φορολογική επιβάρυνση θα είναι περιορισμένος. Παρά τις πρόσφατες ουσιαστικές αυξήσεις του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος, η επί μεγάλο χρονικό διάστημα αποκλίνουσα εξέλιξη μισθών και  παραγωγικότητας έχει οδηγήσει σε σημαντικό χάσμα μεταξύ τους. Η μεγαλύτερη αύξηση των πραγματικών μισθών θα συμβάλει επίσης στη μείωση των υψηλών εξωτερικών ανισορροπιών.

               (18)Η Γερμανία έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες όσον αφορά την υποδοχή των αιτούντων άσυλο και την ένταξη των προσφύγων και των μεταναστών. Ενδέχεται να σημειωθούν περαιτέρω βελτιώσεις, δεδομένου ότι το 2016 ο αριθμός των προσφύγων που αναζητούν εργασία αυξήθηκε στο 10% του συνόλου των ανέργων. Η ένταξη στην αγορά εργασίας των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών, ιδίως των γυναικών, παραμένει σημαντική πρόκληση η οποία, και μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος, ισχύει και για τα παιδιά που γεννιούνται στη Γερμανία από γονείς γεννημένους εκτός της ΕΕ.

               (19)Όλα τα μέλη της κοινωνίας των πολιτών δεν έχουν επωφεληθεί εξίσου από τις συνολικές θετικές οικονομικές εξελίξεις και τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας που επήλθαν κατά τα τελευταία έτη. Έπειτα από περίοδο αυξήσεων, η εισοδηματική ανισότητα μετριάστηκε μόλις πρόσφατα, ενώ η άνιση κατανομή του πλούτου παραμένει μεταξύ των υψηλότερων στη ζώνη του ευρώ. Επιπλέον, οι ικανοποιητικές επιδόσεις στην αγορά εργασίας δεν οδήγησαν σε μείωση του κινδύνου φτώχειας. Το ποσοστό του κινδύνου φτώχειας μεταξύ των ηλικιωμένων είναι υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ ο αριθμός των ηλικιωμένων που εκτίθενται στον κίνδυνο αυτό αναμένεται να αυξηθεί κατά τα προσεχή έτη. Το ποσοστό αναπλήρωσης του εκ του νόμου συνταξιοδοτικού συστήματος προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω. Ταυτόχρονα, τα ποσοστά εγγραφής σε  συνταξιοδοτικά συστήματα του δεύτερου ή του τρίτου πυλώνα είναι υπερβολικά χαμηλά ώστε να αντισταθμιστεί πλήρως η μείωση του ποσοστού αναπλήρωσης του πρώτου πυλώνα. Εάν δεν υπάρξει αντιστάθμιση, αναμένεται να επιδεινωθεί η επάρκεια των συντάξεων. Απομένει να εξακριβωθεί πόσο αποτελεσματικές μπορούν να είναι οι πρόσφατες προτάσεις βελτίωσης των κινήτρων για συνταξιοδότηση σε μεγαλύτερη ηλικία (Flexi-Rente) για την εξάλειψη των κινήτρων για πρόωρη συνταξιοδότηση που θεσπίστηκαν το 2014

               (20)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή προέβη σε συνολική ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Γερμανίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση χώρας για το 2017. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς τη Γερμανία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Γερμανία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της ΕΕ, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (21)Λαμβάνοντας υπόψη την παρούσα αξιολόγηση, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας και είναι της γνώμης
                  13
                ότι η Γερμανία αναμένεται να συμμορφωθεί με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

               (22)Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της παρούσας αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και το πρόγραμμα σταθερότητας. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στις συστάσεις 1 και 2 κατωτέρω.

               ΣΥΝΙΣΤΑ στη Γερμανία να λάβει μέτρα το 2017 και το 2018 προκειμένου:

               1.Να χρησιμοποιήσει τη δημοσιονομική πολιτική για τη στήριξη της εγχώριας ζήτησης και την επίτευξη σταθερής ανοδικής πορείας των επενδύσεων. Να επιταχύνει τις δημόσιες επενδύσεις σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, ιδίως στην εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία, και να αντιμετωπίσει τους περιορισμούς δυναμικότητας και προγραμματισμού για τις επενδύσεις σε υποδομές. Να βελτιώσει περαιτέρω την αποτελεσματικότητα του φορολογικού συστήματος και να το καταστήσει ευνοϊκότερο έναντι των επενδύσεων. Να τονώσει τον ανταγωνισμό όσον αφορά τις επιχειρηματικές υπηρεσίες  και τα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα

               2.Να μειώσει τα αντικίνητρα για την εργασία για το δεύτερο εργαζόμενο μέλος της οικογένειας και να διευκολύνει τη μετάβαση σε κανονικές θέσεις απασχόλησης. Να μειώσει την υψηλή φορολογική επιβάρυνση για τους χαμηλόμισθους. Να δημιουργήσει προϋποθέσεις για την προώθηση μεγαλύτερης αύξησης των πραγματικών μισθών, με σεβασμό του ρόλου των κοινωνικών εταίρων.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)
                  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)
                  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

                     (3)
                  COM(2017) 505 final.

                     (4)
                  P8_ TA(2017)0038, P8_ TA(2017)0039 και P8_ TA(2017)0040.

                     (5)
                  COM(2016) 725 final.

                     (6)
                  COM(2016) 728 final.

                     (7)
                  ΕΕ C 92 της 24.3.2017, σ. 1.

                     (8)
                  SWD(2017) 71 final.

                     (9)
                  COM(2017) 90 final.

                     (10)
                  Άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 320.

                     (11)
                  COM(2014) 494 final.

                     (12)
                  COM(2016) 820 final, COM(2016) 821 final, COM(2016) 822 final, COM(2016) 823 final, COM(2016) 824 final.

                     (13)
                  Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 22.5.2017
            COM(2017) 504 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Δανίας για το 2017και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Δανίας για το 2017

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Δανίας για το 2017

                  και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Δανίας για το 2017

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
                  2
               ,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
                  3
               ,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 16 Νοεμβρίου 2016, η Επιτροπή εξέδωσε την Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης
                  4
               , με την οποία σηματοδοτήθηκε η έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2017 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Οι προτεραιότητες της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 9-10 Μαρτίου 2017. Στις 16 Νοεμβρίου 2016, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης
                  5
               , στην οποία η Δανία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2017 για τη Δανία
                  6
                δημοσιεύθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2017. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν η πρόοδος της Δανίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 12 Ιουλίου 2016, η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Δανίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

               (3)Στις 28 Απριλίου 2017, η Δανία υπέβαλε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2017 και το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2017. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (4)Οι σχετικές ειδικές ανά χώρα συστάσεις λήφθηκαν υπόψη στα προγράμματα των κρατών μελών για τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) που καλύπτουν την περίοδο 2014-2020. Όπως προβλέπεται στη νομοθεσία που διέπει τα ΕΔΕΤ
                  7
               , όταν είναι αναγκαίο για τη στήριξη της εφαρμογής των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από ένα κράτος μέλος να επανεξετάσει και να τροποποιήσει τα οικεία προγράμματα ΕΔΕΤ. Η Επιτροπή έχει παράσχει περαιτέρω κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων
                  8
               .

               (5)Η Δανία υπόκειται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2017, η κυβέρνηση σχεδιάζει να επιτύχει ονομαστικό έλλειμμα ύψους 1,9 % του ΑΕΠ το 2017 και να εξακολουθήσει να εκπληρώνει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο για διαρθρωτικό έλλειμμα ύψους 0,5 % του ΑΕΠ, καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος έως το 2020. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης, ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει στο 37,0 % το 2017 και να συνεχίσει να μειώνεται έως ότου φθάσει στο 33,9 % το 2020. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι εν λόγω δημοσιονομικές προβλέψεις είναι εύλογο καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις του 2017 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να εμφανίσει έλλειμμα της τάξης του 0,4 % του ΑΕΠ το 2017 και 0,1 % του ΑΕΠ το 2018, σε γενικές γραμμές σε συμφωνία με τον στόχο του προγράμματος και πάνω από τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο. Συνολικά, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι η Δανία προβλέπεται να συμμορφωθεί με τις διατάξεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης το 2017 και το 2018.

               (6)Η εξασφάλιση προσφοράς εργατικού δυναμικού σε μια περίοδο που υπάρχει δημογραφικό πρόβλημα αποτελεί προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη στη Δανία. Τα τελευταία έτη μια σειρά σημαντικών μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας έχουν, ειδικότερα, ως στόχο την αύξηση των κινήτρων για εργασία και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου της Δανίας όσον αφορά την απασχόληση, στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», στη βιωσιμότητα του μοντέλου κοινωνικής πρόνοιας της Δανίας και στην αντιμετώπιση της διαφαινόμενης έλλειψης ορισμένων επαγγελματικών προσόντων. Οι μεταρρυθμίσεις με στόχο την αύξηση της συμμετοχής και των ποσοστών ολοκλήρωσης της επαγγελματικής εκπαίδευσης, καθώς και η τριμερής συμφωνία για τη δημιουργία περισσότερων θέσεων μαθητείας, είναι πιθανό να αυξήσουν την προσφορά ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Ωστόσο, ο εθνικός στόχος για την κοινωνική ένταξη, στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», που αφορά στη μείωση του αριθμού των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας, απέχει πολύ από την επίτευξή του. Η ένταξη στην αγορά εργασίας και η βελτίωση των δυνατοτήτων απασχόλησης μειονεκτουσών ομάδων εξακολουθούν να συνιστούν πρόκληση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για άτομα από οικογένειες μεταναστών τρίτων χωρών (συμπεριλαμβανομένων αυτών που διαμένουν ήδη για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στη Δανία), εν μέρει λόγω των κατά μέσο όρο χαμηλότερων εκπαιδευτικών επιδόσεών τους σε σύγκριση με τους γηγενείς. Το χάσμα εξακολουθεί να υφίσταται στη δεύτερη γενιά. Τα μέτρα για την ένταξη στην εργασία που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο των τριμερών διαπραγματεύσεων το 2016 θα μπορούσαν να βελτιώσουν την κατάσταση των νεοαφιχθέντων προσφύγων, η οποία πρέπει να παρακολουθείται στενά στο μέλλον. Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθούν περαιτέρω μέτρα ώστε να συμπεριληφθούν αποτελεσματικότερα στην αγορά εργασίας άλλες περιθωριοποιημένες ομάδες, όπως οι νέοι με χαμηλές μορφωτικό επίπεδο και οι εργαζόμενοι άνω των 60 ετών.

               (7)Η μεγάλη αύξηση της παραγωγικότητας είναι θεμελιώδους σημασίας προκειμένου να στηριχθεί η οικονομική ανάπτυξη, να διατηρηθεί το σχετικά υψηλό επίπεδο κοινωνικής πρόνοιας στη Δανία και να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της χώρας. Παρόλο που το επίπεδο παραγωγικότητας της Δανίας είναι υψηλό σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, η αύξηση της παραγωγικότητας παρουσιάζει πτωτική τάση επί μεγάλο χρονικό διάστημα. Ιδίως οι υπηρεσίες με εγχώριο προσανατολισμό χαρακτηρίζονται από βραδύτητα όσον αφορά τις εξελίξεις στον τομέα της παραγωγικότητας. Η Δανία έχει εφαρμόσει ορισμένες μεταρρυθμίσεις τα τελευταία έτη, αλλά η αύξηση της παραγωγικότητας εξακολουθεί να είναι χαμηλή, διότι ο ανταγωνισμός σε ορισμένους τομείς υπηρεσιών παραμένει περιορισμένος. Οι τομεακοί περιορισμοί παρεμποδίζουν τον ανταγωνισμό, για παράδειγμα στον τομέα του χονδρικού εμπορίου και των υπηρεσιών μεταφορών.

               (8)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Δανίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2017 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σύγκλισης και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς τη Δανία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Δανία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της ΕΕ, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (9)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης και είναι της γνώμης ότι η Δανία αναμένεται να συμμορφωθεί με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

               ΣΥΝΙΣΤΑ στη Δανία να λάβει μέτρα το 2017 και το 2018 προκειμένου:

               1.Να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός στον τομέα των υπηρεσιών με εγχώριο προσανατολισμό.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)
                  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)
                  COM(2017) 504 final.

                     (3)
                  P8_TA(2017)0038, P8_TA(2017)0039 και P8_TA(2017)0040.

                     (4)
                  COM(2016) 725 final.

                     (5)
                  COM(2016) 728 final.

                     (6)
                  SWD(2017) 70 final.

                     (7)
                  Άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 320.

                     (8)
                  COM(2014) 494 final.