title: Σύσταση του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 2018, σχετικά με την αλληλουχία της εκπλήρωσης των δεσμευτικότερων υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο της μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας (PESCO) και τον καθορισμό πλέον συγκεκριμένων στόχων

text:
               16.10.2018

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               C 374/1

      ΣΫΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
      της 15ης Οκτωβρίου 2018
      σχετικά με την αλληλουχία της εκπλήρωσης των δεσμευτικότερων υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο της μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας (PESCO) και τον καθορισμό πλέον συγκεκριμένων στόχων
      (2018/C 374/01)
      ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
      Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως το άρθρο 46 παράγραφος 6,
      Έχοντας υπόψη το πρωτόκολλο αριθ. 10 σχετικά με τη μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία η οποία θεσπίζεται με το άρθρο 42 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, που προσαρτάται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
      Έχοντας υπόψη την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2017/2315 του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2017, για τη θεσμοθέτηση μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας (PESCO) και την κατάρτιση του καταλόγου των συμμετεχόντων κρατών μελών (1),
      Έχοντας υπόψη την πρόταση του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας,
      Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

                  (1)

                  Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 στοιχείο β) της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2017/2315, το Συμβούλιο οφείλει να εκδώσει αποφάσεις και συστάσεις που να ορίζουν την αλληλουχία της εκπλήρωσης των δεσμευτικότερων υποχρεώσεων που παρατίθενται στο παράρτημα της εν λόγω απόφασης κατά τη διάρκεια των δύο διαδοχικών αρχικών φάσεων (2018-2020 και 2021-2025) και να προσδιορίζουν, κατά την έναρξη κάθε φάσης, τους περισσότερο συγκεκριμένους στόχους για την εκπλήρωση των δεσμευτικότερων υποχρεώσεων.

                  (2)

                  Η σύσταση του Συμβουλίου, της 6ης Μαρτίου 2018, σχετικά με χάρτη πορείας για την εφαρμογή της PESCO (2) προβλέπει ότι είναι σκόπιμο να εγκρίνει το Συμβούλιο σύσταση σχετικά με την αλληλουχία της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων, η οποία θα πρέπει επίσης να καθορίσει κοινώς συμφωνημένους δείκτες που θα διευκολύνουν τα συμμετέχοντα κράτη μέλη στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων και την αξιολόγηση της προόδου σχετικά με αυτό το θέμα.

                  (3)

                  Η γραμματεία της PESCO, οι λειτουργίες της οποίας παρέχονται από κοινού από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, περιλαμβανομένου του Στρατιωτικού Επιτελείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΕΕΕ), και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας (ΕΟΑ), δυνάμει του άρθρου 7 της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2017/2315, παρέσχε τα πρώτα σχόλια στο τέλος Μαρτίου του 2018 όσον αφορά τον τύπο, τον βαθμό λεπτομέρειας και τη δομή των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στα εθνικά σχέδια εφαρμογής τα οποία κοινοποιήθηκαν από τα συμμετέχοντα κράτη μέλη τον Δεκέμβριο του 2017, όπως ζήτησε το Συμβούλιο στη σύστασή του της 6ης Μαρτίου 2018.

                  (4)

                  Στις 25 Ιουνίου 2018, το Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2018/909 (3), που θεσπίζει κοινό σύνολο κανόνων διακυβέρνησης για έργα PESCO. Την ίδια ημερομηνία, το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα τα οποία αναφέρουν ότι προσβλέπει στην έγκριση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την αλληλουχία της εκπλήρωσης των δεσμευτικότερων υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί από τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην PESCO και με τον καθορισμό πλέον συγκεκριμένων στόχων.

                  (5)

                  Το Συμβούλιο θα κληθεί να συμφωνήσει τον Νοέμβριο του 2018 σχετικά με την πρώτη πλήρη Συντονισμένη Ετήσια Επανεξέταση στον Τομέα της Άμυνας (CARD) που θα ξεκινήσει το φθινόπωρο του 2019.

                  (6)

                  Κατά συνέπεια, το Συμβούλιο θα πρέπει να εκδώσει σύσταση που να αφορά την αλληλουχία της εκπλήρωσης των δεσμευτικότερων υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο της PESCO και επίσης να καθορίζει πλέον συγκεκριμένους στόχους,

            ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΣΤΑΣΗ:
      I.   Στόχος και πεδίο εφαρμογής

                  1.

                  Στόχος της παρούσας σύστασης είναι να εξασφαλίσει κοινή προσέγγιση και να συμβάλει ώστε τα συμμετέχοντα κράτη μέλη να είναι σε θέση να πληρούν τις δεσμευτικότερες υποχρεώσεις που παρατίθενται στο παράρτημα της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2017/2315 και να διευκολύνει την ετήσια διαδικασία αξιολόγησης που προβλέπει το άρθρο 6 της εν λόγω απόφασης, με βάση ένα πλήρες σύνολο συναφών δεδομένων με χάρτες πορείας που αντανακλούν, κατά περίπτωση, ενδιάμεσους στόχους και ορόσημα. Τα εν λόγω δεδομένα θα πρέπει να παρέχονται ετησίως από τα συμμετέχοντα κράτη μέλη στα εθνικά σχέδια εφαρμογής (ΕΣΕ) τους, που επανεξετάζονται και ενημερώνονται σύμφωνα με το άρθρο 3 της εν λόγω απόφασης. Οι κανόνες ασφάλειας που καθορίζονται στην απόφαση 2013/488/ΕΕ του Συμβουλίου (4) θα πρέπει να εφαρμόζονται και στα ΕΣΕ. Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει, με την υποστήριξη της γραμματείας της PESCO, να διασφαλίσουν διαφάνεια και να αναπτύξουν περαιτέρω τη συνοχή και τη συνέπεια σε σχέση με τις πληροφορίες που απαιτούνται και παρέχονται στο πλαίσιο της PESCO και άλλων πρωτοβουλιών που αφορούν την άμυνα, συμπεριλαμβανομένης της CARD. Η συνοχή μεταξύ των διάφορων πρωτοβουλιών που αφορούν την άμυνα θα πρέπει να αναπτυχθεί και να ενισχυθεί περαιτέρω, μεταξύ άλλων όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη τα διδάγματα του τέλους της πρώτης φάσης της PESCO (2018–2020).

                  2.

                  Σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που περιέχονται στο παράρτημα της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2017/2315 και χωρίς να τις τροποποιεί ή να εισάγει νέες υποχρεώσεις, η παρούσα σύσταση παρέχει καθοδήγηση όσον αφορά την αλληλουχία της εκπλήρωσης των εν λόγω υποχρεώσεων για τις φάσεις 2018-2020 και 2021-2025 και προσδιορίζει πιο συγκεκριμένους στόχους για κάθε ανάληψη υποχρεώσεων, περιλαμβανομένων και εκείνων που θα πρέπει να εκπληρωθούν πριν από το 2020. Η παρούσα σύσταση παρέχει επίσης δείκτες προόδου που θα βοηθήσουν τα συμμετέχοντα κράτη μέλη όταν σχεδιάζουν την εκπλήρωση των δεσμευτικότερων υποχρεώσεων και θα διευκολύνουν την αξιολόγηση της προόδου σχετικά με αυτό το θέμα.

                  3.

                  Οι πλέον συγκεκριμένοι στόχοι που αναφέρονται στο τμήμα ΙΙ, οι οποίοι περιλαμβάνουν επίσης δείκτες προόδου, όπου συντρέχει περίπτωση, για συγκεκριμένες υποχρεώσεις, θα επιτρέψουν στα συμμετέχοντα κράτη μέλη να σχεδιάσουν την εκπλήρωση των δεσμευτικότερων υποχρεώσεων κατά τρόπο δομημένο και διαφανή και να παρέχουν λεπτομερείς και προσιτές πληροφορίες για την πρόοδο που επιτυγχάνουν όσον αφορά την εκπλήρωση κάθε υποχρέωσης στο πλαίσιο των ΕΣΕ τους.

                  4.

                  Το ζητούμενο είναι να προκύψουν τα πρώτα συγκεκριμένα αποτελέσματα όσον αφορά την εκπλήρωση των δεσμευτικότερων υποχρεώσεων έως το τέλος του 2020 και να διαμορφωθεί διαδικασία σταθερού σχεδιασμού για να διασφαλιστεί συνεχής πρόοδος στην εκπλήρωσή τους πέραν της πρώτης φάσης. Κατά το τέλος της πρώτης φάσης, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2017/2315, το Συμβούλιο θα ενημερώσει και εν ανάγκη θα ενισχύσει τις δεσμευτικότερες υποχρεώσεις που ορίζονται στην εν λόγω απόφαση βάσει των επιτευγμάτων που θα έχουν πραγματοποιηθεί μέσω της PESCO, ώστε να αντανακλούν τις ανάγκες της Ένωσης όσον αφορά τις ικανότητες και τις επιχειρήσεις, καθώς και το εξελισσόμενο περιβάλλον ασφάλειάς της. Η εν λόγω απόφαση θα βασίζεται σε διαδικασία στρατηγικής επισκόπησης που θα αξιολογεί την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της PESCO από τα διάφορα συμμετέχοντα κράτη μέλη. Εν προκειμένω, κατά την έναρξη της επόμενης φάσης, το Συμβούλιο θα πρέπει να εγκρίνει ένα δεύτερο σύνολο πλέον συγκεκριμένων στόχων για τη φάση 2021-2025, ενημερωμένων και ενισχυμένων, εφόσον απαιτείται, λαμβάνοντας υπόψη το άρθρο 4 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2017/2315.

            II.   Αλληλουχία της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων μέσω του προσδιορισμού ακριβέστερων στόχων
      Υποχρεώσεις 1 ως 5

                  5.

                  Υποχρέωση 1: Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν στα ΕΣΕ τους ακριβή χρηματοοικονομικά δεδομένα σχετικά με την εξέλιξη των συνολικών αμυντικών δαπανών σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος με πραγματικούς όρους (5), μεταξύ άλλων σε απόλυτους αριθμούς, καταδεικνύοντας σχέδιο για τακτική αύξηση των δαπανών. Εν προκειμένω, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να παρέχουν στα ΕΣΕ τους τις προβλέψεις δαπανών τους για τα επόμενα έτη που έχουν συμφωνήσει εθνικό επίπεδο. Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη που είναι επίσης μέλη του ΝΑΤΟ και δαπανούν στο επίπεδο των σχετικών κατευθυντήριων γραμμών του ΝΑΤΟ σχετικά με τις αμυντικές δαπάνες ή πάνω από αυτό θα πρέπει να παρέχουν ένδειξη για το αν σκοπεύουν να διατηρήσουν ή να αλλάξουν το εν λόγω επίπεδο αμυντικών δαπανών. Βάσει των πληροφοριών που παρέχονται στα ΕΣΕ, η ετήσια έκθεση του Ύπατου Εκπροσώπου θα παρέχει επίσης λεπτομερή επισκόπηση της εξέλιξης των αμυντικών δαπανών από συμμετέχον κράτος μέλος, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 3 της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2017/2315.

                  6.

                  Υποχρέωση 2: Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν ακριβή χρηματοοικονομικά δεδομένα στα ΕΣΕ τους για το πώς προτίθενται να συμβάλουν στο συλλογικό στόχο αναφοράς 20 % (6) για αμυντικές επενδύσεις. Οι εν λόγω πληροφορίες θα πρέπει να παρέχουν την πρόβλεψη αύξησης σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος με πραγματικούς όρους, ως ποσοστό του συνολικού προϋπολογισμού για την άμυνα. Τα παρεχόμενα στοιχεία θα πρέπει να περιλαμβάνουν τις επενδύσεις για αμυντικές προμήθειες και έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α). Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη τα οποία ήδη δαπανούν στο επίπεδο του (συλλογικού) δείκτη αναφοράς ή πάνω από αυτό θα πρέπει να αναφέρουν αν σκοπεύουν να διατηρήσουν ή να αλλάξουν το εν λόγω επίπεδο δαπανών.

                  7.

                  Υποχρέωση 3: Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν λεπτομερείς πληροφορίες στα ΕΣΕ τους για το πώς και με ποια μέσα προτίθενται να αυξήσουν τον αριθμό, το μέγεθος και τον αντίκτυπο κοινών και συνεργατικών σχεδίων στρατηγικών αμυντικών ικανοτήτων, αναφέροντας επίσης στοιχεία από τον προϋπολογισμό και συγκεκριμένα σχέδια, τα οποία δέχονται ή έχουν δεχθεί χρηματοδοτική βοήθεια από την Ένωση. Στο πλαίσιο αυτό, κάθε συμμετέχον κράτος μέλος θα πρέπει να παρέχει ακριβή οικονομικά δεδομένα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύει να συμβάλει στην επίτευξη με πραγματικούς όρους του συλλογικού δείκτη αναφοράς της ευρωπαϊκής συνεργατικής προμήθειας εξοπλισμού - 35 % των συνολικών εξοπλιστικών δαπανών - και του συλλογικού δείκτη αναφοράς της ευρωπαϊκής συνεργατικής αμυντικής έρευνας και τεχνολογίας (Ε&Τ) - 20 % των συνολικών αμυντικών δαπανών Ε&T. Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη τα οποία δαπανούν ήδη σε αυτά τα επίπεδα θα πρέπει να αναφέρουν αν σκοπεύουν να διατηρήσουν ή να αλλάξουν τα εν λόγω επίπεδα δαπανών.

                  8.

                  Υποχρέωση 4: Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν σαφώς στα ΕΣΕ του ακριβή χρηματοοικονομικά δεδομένα για τον τρόπο συνεισφοράς τους, με στόχο την προσέγγιση του 2 % των συνολικών αμυντικών δαπανών (συνολικός δείκτης αναφοράς) ως μερίδιο των συνολικών αμυντικών δαπανών για αμυντική Ε&Τ, συμπεριλαμβανομένων των προβλέψεων δαπανών, ώστε να διευκολύνουν την παρακολούθηση της πραγματικής προόδου από έτος σε έτος.

                  9.

                  Υποχρέωση 5: Κάθε έτος, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν τα ΕΣΕ τους για να μοιράζονται την εμπειρία τους όσον αφορά τον σχεδιασμό και τη συμβολή στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων 1 έως 4 υπό το φως των πλέον συγκεκριμένων στόχων που αναφέρονται ανωτέρω. Στο τέλος του 2020, θα επανεξεταστούν οι εν λόγω υποχρεώσεις, με βάση τα στοιχεία δαπανών που παρέχονται στα ΕΣΕ, με σκοπό την προσαρμογή των δεικτών και στόχων για τις εν λόγω υποχρεώσεις, εφόσον απαιτείται, προς έγκριση από το Συμβούλιο.

            Υποχρεώσεις 6 ως 11

                  10.

                  Υποχρέωση 6: Έως το 2020, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα έχουν ενισχύσει τη χρήση των ενωσιακών εργαλείων ανάπτυξης ικανοτήτων, όπως είναι το σχέδιο ανάπτυξης ικανοτήτων (ΣΑΙ) και η συντονισμένη ετήσια επανεξέταση στον τομέα της άμυνας (CARD), καθώς και τη συμμετοχή τους σε αυτά, με σκοπό την τεκμηρίωση της λήψης αποφάσεων και του αμυντικού σχεδιασμού εθνικού επιπέδου, καθώς και την ανάπτυξη συνεργατικών δράσεων αμυντικών ικανοτήτων εντός της Ένωσης. Προς τον σκοπό αυτό, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να αναφέρουν στα ΕΣΕ τους τον τρόπο υλοποίησης των προτεραιοτήτων της Ένωσης για την ανάπτυξη ικανοτήτων που προκύπτουν από το ΣΑΙ, μεταξύ άλλων μέσω εθνικού πλαισίου προτεραιοτήτων, και να σκιαγραφούν τα σχέδια και τους στόχους τους σχετικά με τις αντίστοιχες προτεραιότητες που θα επιτευχθούν τα προσεχή έτη.

                  11.

                  Υποχρέωση 7: Έως το 2020, κάθε συμμετέχον κράτος μέλος θα πρέπει να αξιοποιήσει τα διαθέσιμα εργαλεία και διαδικασίες τα μέγιστα για την παροχή όλων των σχετικών πληροφοριών που ζητούνται δυνάμει της CARD, μεταξύ άλλων μέσω διμερών διαλόγων. Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν υπόψη τα διδάγματα σχετικά με τη δοκιμή της CARD και να αναφέρουν στα ΕΣΕ τους πληροφορίες για τη στήριξή τους στη δοκιμή της CARD και, στο μέτρο του δυνατού, στον πρώτο πλήρη κύκλο της CARD την περίοδο 2019-2020, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης των συστάσεων που περιέχονται στις εκθέσεις της CARD ως αναφοράς σε εθνικά και πολυεθνικά πλαίσια για τη λήψη σχετικών αποφάσεων.

                  12.

                  Υποχρέωση 8: Έως το τέλος του 2020, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα κάνουν την καλύτερη δυνατή χρήση και θα εξασφαλίσουν την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων τόσο της προπαρασκευαστικής δράσης για αμυντική έρευνα (2017-2019), όσο και του Προγράμματος Βιομηχανικής Ανάπτυξης για την Ευρωπαϊκή Άμυνα (EDIDP) (2019-2020) για συνεργατικά σχέδια με αναγνωρισμένη προστιθέμενη αξία για την ΕΕ. Στα ΕΣΕ τους, με στόχο τη στήριξη των προερχόμενων από το ΣΑΙ προτεραιοτήτων σχετικά με τις ικανότητες και λαμβανομένης επίσης υπόψη της CARD, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να αναφέρουν σε ποια συνεργατικά σχέδια ανάπτυξης ικανοτήτων, στα οποία λαμβάνεται ή προβλέπεται συγχρηματοδότηση με χρηματοδοτική συνδρομή της Ένωσης, λαμβάνουν και/ή σχεδιάζουν να λάβουν μέρος. Θα πρέπει επίσης να αναφέρουν, στο μέτρο του δυνατού, το μερίδιο των εθνικών επενδύσεων στην άμυνα που δέσμευσαν ή σχεδιάζουν να δεσμεύσουν για τα εν λόγω συνεργατικά σχέδια.

                  13.

                  Υποχρέωση 9: Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να απαριθμήσουν τα σχετικά εν εξελίξει συνεργατικά σχέδια ανάπτυξης ικανοτήτων σύμφωνα με το ΣΑΙ στην PESCO, καθώς και σε άλλα πλαίσια, καθώς και να αναφέρουν την προγραμματιζόμενη ημερομηνία έναρξης και ολοκλήρωσης της εναρμόνισης των απαιτήσεων. Η προβλεπόμενη έναρξη της εναρμόνισης των απαιτήσεων ικανοτήτων θα πρέπει να αναφέρεται, επίσης, για τα σχέδια που προγραμματίζονται ή προβλέπονται. Αυτό θα πρέπει να γίνει για τα επόμενα έτη, εστιάζοντας ιδίως στη κάλυψη των ελλείψεων ικανοτήτων που εντοπίστηκαν μέσω του ΣΑΙ και λαμβάνοντας υπόψη την CARD.

                  14.

                  Υποχρέωση 10: Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να καταγράψουν στα ΕΣΕ τους τις ικανότητες και εγκαταστάσεις που έχουν καταστεί διαθέσιμες και παρέχονται προς χρήση από κοινού από άλλα συμμετέχοντα κράτη μέλη, με συγκεκριμένα παραδείγματα, όπως η εκπαίδευση και οι ασκήσεις, οι στρατιωτικές βάσεις και η επιμελητειακή υποστήριξη, μεταξύ άλλων στην περίπτωση επιχειρήσεων, και επίσης με σκοπό την προώθηση της χρήσης της Συνεργατικής Βάσης Δεδομένων (CODABA) προς υποστήριξη των συμμετεχόντων κρατών μελών στην ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα οικεία αμυντικά σχέδια και προγράμματα για την ανάπτυξη ικανοτήτων. Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα μπορούσαν επίσης να καταγράψουν στα ΕΣΕ τους τις ικανότητες, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών που προσφέρονται από άλλα συμμετέχοντα κράτη μέλη, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν βάση για συνεργασία. Τα ΕΣΕ θα πρέπει να αναφέρουν τον τρόπο με τον οποίο η συνεργασία αυτή μπορεί να βελτιστοποιήσει τους διαθέσιμους πόρους και να βελτιώσει τη συνολική αποτελεσματικότητά τους, μεταξύ άλλων μέσω της παροχής πληροφοριών, όταν είναι διαθέσιμες, σχετικά με τις δυνατές εξοικονομήσεις και το προγραμματιζόμενο οικονομικό περιθώριο σε απόλυτους αριθμούς για τα επόμενα έτη.

                  15.

                  Υποχρέωση 11: Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να αναφέρουν στα ΕΣΕ τους τον τρόπο με τον οποίο θα εντείνουν τη συνεργασία στον τομέα της άμυνας στον κυβερνοχώρο, μεταξύ άλλων μέσω υφιστάμενων πρωτοβουλιών ή νέων συνεργατικών δραστηριοτήτων, μεταξύ άλλων αναφέροντας το επίπεδο της συμμετοχής σε πολυεθνικές ασκήσεις στον κυβερνοχώρο. Έως το 2020, κάθε συμμετέχον κράτος μέλος θα πρέπει να έχει δηλώσει την πρόθεσή του να συμμετάσχει σε σχέδιο για την άμυνα στον κυβερνοχώρο στο πλαίσιο της PESCO και να έχει παράσχει στήριξη σε άλλα συμμετέχοντα κράτη μέλη σχετικά με τις απειλές στον κυβερνοχώρο, για παράδειγμα μέσω ανταλλαγής πληροφοριών. Έως το 2020, κάθε συμμετέχον κράτος μέλος θα πρέπει επίσης να καταγράψει τους πόρους του που διέθεσε για τη συνεργασία, στο πλαίσιο είτε του ΕΟΑ είτε μιας νέας πλατφόρμας στον τομέα της άμυνας στον κυβερνοχώρο εντός της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Ασφάλειας και Άμυνας, και που χρησιμοποιήθηκαν για να αυξηθεί το επίπεδο της άμυνας στον κυβερνοχώρο.

            Υποχρεώσεις 12 ως 14

                  16.

                  Υποχρέωση 12: έως το 2020, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει:

                              α)

                              σύμφωνα με τη γενική ιδέα της ΕΕ για στρατιωτική ταχεία αντίδραση, να ολοκληρώσουν τη βάση δεδομένων για την ταχεία αντίδραση, ώστε να την καταστήσουν χρήσιμο εργαλείο στρατιωτικού προγραμματισμού και να συμβάλουν στην εκπλήρωση του ενωσιακού επιπέδου φιλοδοξίας. Στο πλαίσιο της συμβολής τους στη βάση δεδομένων για την ταχεία αντίδραση και με την επιφύλαξη των εθνικών συνταγματικών απαιτήσεων όσον αφορά τις αποφάσεις για την ανάπτυξη δυνάμεων, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα επισημαίνουν τη δυνητική συμβολή τους σε ό,τι αφορά τους σχηματισμούς ταχείας ανάπτυξης, τις ικανότητες και τις σχετικές υποστηρικτικές υποδομές που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν ή να χρησιμοποιηθούν ταχέως σε στρατιωτική αποστολή ή επιχείρηση στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας (ΚΠΑΑ) προς στήριξη του ενωσιακού επιπέδου φιλοδοξίας. Για τον σκοπό αυτό, κάθε συμμετέχον κράτος μέλος θα πρέπει να ενημερώνει τη βάση δεδομένων κατά τη διάρκεια της ετήσιας διάσκεψης συντονισμού ταχείας στρατιωτικής αντίδρασης με κατάλογο των διαθέσιμων στρατιωτικών σχηματισμών και ικανοτήτων του. Αυτή η καθιερωμένη διαδικασία συνεπάγεται την ολοκλήρωση των χερσαίων, θαλάσσιων και αεροπορικών βάσεων δεδομένων και περιλαμβάνει ένδειξη του επιπέδου ετοιμότητας των ικανοτήτων και των δυνάμεων κατά περίπτωση. Με την επιφύλαξη των απαιτήσεων διαβάθμισης, αυτό το τμήμα της βάσης δεδομένων ταχείας αντίδρασης θα πρέπει να είναι προσβάσιμο στα συμμετέχοντα κράτη μέλη, ώστε να στηριχθεί η ικανότητά τους να προβαίνουν σε προκαταρκτική αξιολόγηση όσον αφορά τη δυνατότητα διοργάνωσης στρατιωτικής αποστολής ή επιχείρησης στο πλαίσιο της ΚΠΑΑ. Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να αποτυπώνουν τις συνεισφορές τους στην εν λόγω βάση δεδομένων στα ΕΣΕ τους·

                              β)

                              να έχουν αξιολογήσει κατά πόσον είναι εφικτή μια ταχεία διαδικασία πολιτικής δέσμευσης σε εθνικό επίπεδο, τηρώντας παράλληλα τις συνταγματικές απαιτήσεις τους, μεταξύ άλλων μέσω της ενδεχόμενης αναθεώρησης της εθνικής τους διαδικασίας λήψης αποφάσεων, εάν δεν το έχουν ήδη πράξει, με στόχο την επίτευξη βελτιώσεων. Εφόσον αρμόζει, θα πρέπει επίσης να αποτυπώνονται και στα ΕΣΕ ο τρόπος εκτέλεσης των διαδικασιών λήψης αποφάσεων σε σενάρια ταχείας αντίδρασης μέσω ασκήσεων τύπου POLEX, καθώς και τα σχετικά πορίσματα·

                              γ)

                              να έχουν παράσχει ουσιαστική στήριξη, στο πλαίσιο των μέσων και των δυνατοτήτων τους, στις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τις αποστολές ΚΠΑΑ, με στόχο να ανταποκριθούν πλήρως στις δηλώσεις απαιτήσεων (SOR) και, ως εκ τούτου, να συμβάλουν καταλλήλως στην αντίστοιχη διαδικασία συγκρότησης δυνάμεων, και να συμπεριλάβουν σχετικές αναφορές στα ΕΣΕ τους·

                              δ)

                              να επιβεβαιώσουν τις ουσιαστικές και επαναλαμβανόμενες συνεισφορές τους στις ομάδες μάχης της ΕΕ (EU BG), καταρχήν τουλάχιστον τέσσερα χρόνια πριν από τη διεξαγωγή τους, και να προετοιμάζουν και να εκπαιδεύουν τις συνεισφέρουσες δυνάμεις και ικανότητες σύμφωνα με τη γενική ιδέα EU BG και τον οδηγό προετοιμασίας ΕU BG. Για τον σκοπό αυτό, κάθε συμμετέχον κράτος μέλος θα πρέπει να αποτυπώνει τις ανά εξάμηνο ενημερώσεις στον κατάλογο ομάδων μάχης της ΕΕ στα ΕΣΕ του·

                              ε)

                              να έχουν συμβάλει κατά τρόπο απτό στην υλοποίηση του σχεδίου δράσης της ΕΕ για τη στρατιωτική κινητικότητα και στα σχέδια PESCO στον εν λόγω τομέα, με την επιφύλαξη της εθνικής κυριαρχίας, των εθνικών διαδικασιών λήψης απόφασης και των εθνικών κανόνων και κανονισμών, μεταξύ άλλων μέσω της προώθησης των τεσσάρων μέτρων σε εθνικό επίπεδο, όπως συμφωνήθηκε στα συμπεράσματα του Συμβουλίου για την ασφάλεια και άμυνα της 25ης Ιουνίου 2018, ιδίως στην παράγραφο 18 των εν λόγω συμπερασμάτων, το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο έως το 2024. Θα πρέπει επίσης να θέσουν ως στόχο την εκτέλεση των ανωτέρω πρώτων μέτρων έως το τέλος του 2019, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης εθνικού σχεδίου υλοποίησης της στρατιωτικής κινητικότητας. Οι εν λόγω εθνικές συμβολές θα πρέπει να αναλύονται στα ΕΣΕ.

                  17.

                  Υποχρέωση 13: Στον τομέα της διαλειτουργικότητας των δυνάμεων, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει:

                              α)

                              να χρησιμοποιούν τον οδηγό προετοιμασίας ΕU BG, συμπεριλαμβανομένων των κοινών κριτηρίων αξιολόγησης και επικύρωσης για το σύνολο δυνάμεων EU BG, που συνάδουν με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ, διατηρώντας ταυτόχρονα την εθνική πιστοποίηση. Στα ΕΣΕ τους, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να αναφέρουν τον τρόπο με τον οποίο καταρτίζουν και πιστοποιούν τις δυνάμεις τους, για παράδειγμα με την ανάπτυξη ενός προγράμματος ασκήσεων EU BG για τη φάση της προετοιμασίας και την εκτέλεση μιας τελικής πραγματικής άσκησης (LIVEX) στο πλαίσιο της δέσμης πιστοποίησης BG·

                              β)

                              να εξειδικεύσουν στα εθνικά τους σχέδια εφαρμογής τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύουν να συμφωνήσουν επί κοινών τεχνικών και επιχειρησιακών προτύπων προς χρήση από τις δυνάμεις όλων των συμμετεχόντων κρατών μελών, αναγνωρίζοντας παράλληλα την ανάγκη εξασφάλισης διαλειτουργικότητας και συνοχής μεταξύ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ και διασφαλίζοντας ότι είναι ανάγκη να προβλέπονται προαπαιτούμενα για τη μέγιστη διαλειτουργικότητα, ώστε να μπορούν όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους·

                              γ)

                              να αναφέρουν στα ΕΣΕ τους την υφιστάμενη συμμετοχή και την πρόθεση ενίσχυσης, όπου αυτό είναι δυνατόν, της συμμετοχής και της συμβολής τους στις σχετικές ευρωπαϊκές πολυεθνικές δομές, ιδίως σε αυτές που είναι διαθέσιμες στην Ένωση.

                  18.

                  Υποχρέωση 14: Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να συμμετάσχουν στην εκπόνηση μιας φιλόδοξης προσέγγισης όσον αφορά την κοινή χρηματοδότηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων και αποστολών ΚΠΑΑ, παρουσιάζοντας επιλογές και δυνατότητες, πέραν των όσων θα ορισθούν ως κοινά έξοδα σύμφωνα με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2015/528 του Συμβουλίου (7), η οποία τελεί υπό επανεξέταση. Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλουν προτάσεις συναφώς με το θέμα αυτό, πριν από το τέλος του 2018. Έως τις αρχές του 2020, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν εξετάσει τις εν λόγω προτάσεις, ώστε να διευκολυνθεί η λήψη αποφάσεων από το Συμβούλιο, κατά περίπτωση.

            Υποχρεώσεις 15 ως 17

                  19.

                  Υποχρέωση 15: Έως το 2020, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν αυξήσει τον αριθμό και τον όγκο των σχεδίων ανάπτυξης ικανοτήτων τους, τα οποία συμβάλλουν στην κάλυψη των κενών ως προς τις ικανότητες τα οποία εντοπίζονται στο ΣΑΙ και περιγράφονται από τις προτεραιότητες της Ένωσης για την ανάπτυξη ικανοτήτων, μεταξύ άλλων στα συναφή θέματα στρατηγικού πλαισίου (ΘΣΠ) και μέσω της χρήσης της CARD. Οι προτεραιότητες της Ένωσης για την ανάπτυξη ικανοτήτων οι οποίες προέρχονται από την επανεξέταση του ΣΑΙ λαμβάνουν επίσης υπόψη τις ελλείψεις ικανοτήτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν κατά προτεραιότητα και τους στόχους ικανοτήτων με ισχυρό αντίκτυπο. Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να παράσχουν τα αντίστοιχα σχέδιά τους για τα επόμενα έτη, με περιγραφή του αριθμού και του εκτιμώμενου όγκου των συνεργατικών τους σχεδίων σε οικονομικούς όρους, θα παράσχουν δε πληροφορίες σχετικά με τα εθνικά τους σχέδια οι οποίες θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των ελλείψεων ικανοτήτων που εντοπίσθηκαν στο πλαίσιο του ΣΑΙ. Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να κοινοποιήσουν την αξιολόγησή τους σχετικά με τη σημασία των εν λόγω σχεδίων για τη βελτίωση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής και τεχνολογικής βάσης στον τομέα της άμυνας (EDTIB). Για τις δραστηριότητες που έχουν βιομηχανική ή τεχνολογική διάσταση, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να αναφέρουν το είδος του ευρωπαϊκού βιομηχανικού τομέα ή της τεχνολογίας που προβλέπεται να ενισχυθεί.

                  20.

                  Υποχρέωση 16: Έως το 2020, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να αποτυπώσουν στα ΕΣΕ τους τις ενδεδειγμένες αποφάσεις και μέτρα που έλαβαν σε εθνικό επίπεδο, προκειμένου να εξετάσουν κατά προτεραιότητα μια ευρωπαϊκή συλλογική προσέγγιση για τα μελλοντικά σχέδια για την κάλυψη των κενών που έχουν εντοπιστεί σε εθνικό επίπεδο όσον αφορά τις ικανότητες. Η ενεργός χρήση CODABA μπορεί να διευκολύνει την εκπλήρωση της εν λόγω υποχρέωσης. Για τα έτη 2019 και 2020, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να απαριθμήσουν στα ΕΣΕ τους τα συνεργατικά σχέδια και τις πολυεθνικές δραστηριότητες που εξετάζουν για να καλυφθούν οι ελλείψεις που εντοπίζονται σε εθνικό επίπεδο και να κοινοποιήσουν τους τρόπους με τους οποίους σχεδιάζουν να αυξήσουν τη χρήση των συνεργατικών προσεγγίσεων συναφώς με το θέμα αυτό.

                  21.

                  Υποχρέωση 17: Δεδομένου ότι όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη συμβάλλουν σε ένα ή περισσότερα σχέδια PESCO, τα ΕΣΕ θα πρέπει να αναφέρουν λεπτομερώς τη συνολική συμβολή που δίνουν ή σκοπεύουν να δώσουν σε πόρους και εμπειρογνωμοσύνη, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο η εν λόγω συμβολή προβλέπεται να έχει στρατηγικό αντίκτυπο.

            Υποχρεώσεις 18 ως 20:

                  22.

                  Υποχρέωση 18: Έως το 2020, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι γίνεται η καλύτερη δυνατή χρήση του ΕΟΑ ως ευρωπαϊκού φόρουμ για την ανάπτυξη κοινών ικανοτήτων. Για τον σκοπό αυτόν, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να αναφέρουν στα ΕΣΕ τους τα σχέδια στα οποία συμμετέχουν και τον όγκο συναφούς χρηματοδότησης που διοχετεύεται μέσω του ΕΟΑ, με τα αριθμητικά στοιχεία του 2018 ως γραμμή βάσης και με καταγραφή των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων για το 2019 και το 2020, συμπεριλαμβανομένων των τομέων των ικανοτήτων και του είδους των δραστηριοτήτων που σχεδιάζονται. Τα κράτη μέλη καλούνται να αναφέρουν στα ΕΣΕ τους πώς και σε ποιες καταστάσεις θεωρούν τον Κοινό Οργανισμός Συνεργασίας στον τομέα των Εξοπλισμών (ΚΟΣΕ) ως τον προτιμώμενο οργανισμό διαχείρισης συνεργατικών προγραμμάτων και να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τις αποφάσεις που λαμβάνονται για την επιλογή ενός οργανισμού διαχείρισης πολυεθνικών προγραμμάτων όπου ο ΚΟΣΕ έχει εξεταστεί ως επιλογή. Αυτό δεν θίγει την εφαρμογή της οδηγίας 2009/81/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8).

                  23.

                  Υποχρέωση 19: Έως το 2020, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να αποδείξουν ότι τα συνεργατικά τους σχέδια ανάπτυξης ικανοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων ανάπτυξης ικανοτήτων PESCO, συμβάλλουν στην προαγωγή της ανταγωνιστικότητας, της αποδοτικότητας και της καινοτομίας της αμυντικής βιομηχανίας σε ολόκληρη την Ένωση.

                              α)

                              Τα ΕΣΕ θα πρέπει να καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο μια κατάλληλη βιομηχανική πολιτική στον τομέα της άμυνας, εφόσον υπάρχει, καθοδηγεί την εκπόνηση συνεργατικών σχεδίων ανάπτυξης ικανοτήτων, ώστε να αποφεύγεται η περιττή επικάλυψη, αναφέροντας τους βιομηχανικούς τομείς που ενισχύθηκαν και τους τομείς στους οποίους αποφεύχθηκαν οι επικαλύψεις.

                              β)

                              Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τα συνεργατικά προγράμματα που επωφελούνται από ενωσιακή συγχρηματοδότηση στο πλαίσιο του EDIDP σύμφωνα με την υποχρέωση 8.

                  24.

                  Υποχρέωση 20:

                              α)

                              Έως το 2020, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να αποδείξουν ότι τα προγράμματα συνεργασίας τους ωφελούν οντότητες που προσφέρουν προστιθέμενη αξία στο έδαφος της ΕΕ (π.χ. πτυχές που συνδέονται με τα αποτελέσματα και τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, τεχνολογικές βελτιώσεις, δημιουργία ευκαιριών στην αγορά). Τα ΕΣΕ θα πρέπει να παρέχουν ενδείξεις, όπως αρμόζει, όσον αφορά τις σχετικές οντότητες που επωφελούνται από συνεργατικά προγράμματα και τις σχετικές επιπτώσεις στην EDTIB.

                              β)

                              Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα αποδείξουν ότι οι στρατηγικές αγορών που εφαρμόζουν από το 2018 ως το 2020 έχουν θετικό αντίκτυπο στην EDTIB. Αυτό θα μπορούσε να σημειώνεται με την καταχώριση του απόλυτου όγκου των επενδύσεων στην άμυνα και του σχετικού μεριδίου που κατανέμεται σε λύσεις που αναπτύσσονται και παράγονται εντός της Ένωσης. Ειδικότερα, τα ΕΣΕ θα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες για τους τομείς των ικανοτήτων και της τεχνολογίας, όπως συμφωνήθηκε στο ΣΑΙ, καθώς και για τη στρατηγική αγοράς, σε σχέση με σχέδια ικανοτήτων που έχουν βιομηχανική διάσταση.

            III.   Μελλοντική πορεία

                  25.

                  Μετά την έκδοση της παρούσας σύστασης, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα επανεξετάσουν και θα ενημερώσουν τα ΕΣΕ τους και θα τα κοινοποιήσουν στη γραμματεία της PESCO έως τις 10 Ιανουαρίου 2019, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2017/2315, ενόψει της διαδικασίας αξιολόγησης που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 3 αυτής. Σύμφωνα με την παράγραφο 14 του χάρτη πορείας της 6ης Μαρτίου 2018 για την εφαρμογή της PESCO και υπό το πρίσμα της παρούσας σύστασης, η γραμματεία της PESCO θα ενημερώσει το υπόδειγμα που χρησιμοποιείται για τα ΕΣΕ.

                  26.

                  Ο Ύπατος Εκπρόσωπος θα πρέπει να λάβει υπόψη του την παρούσα σύσταση στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης για την PESCO, η οποία θα στηρίξει την αξιολόγηση της εκπλήρωσης των δεσμευτικότερων υποχρεώσεων από κάθε συμμετέχον κράτος μέλος και η οποία πρέπει να υποβληθεί σύμφωνα με τις παραγράφους 14 έως 16 του χάρτη πορείας για την εφαρμογή της PESCO.

                  27.

                  Η παρούσα σύσταση θα αναθεωρηθεί και θα ενημερωθεί όπως απαιτείται κατά την έναρξη της επόμενης φάσης το 2021.

         Λουξεμβούργο, 15 Οκτωβρίου 2018.

               Για το Συμβούλιο

               Η Πρόεδρος

            F. MOGHERINI

         (1)  ΕΕ L 331 της 14.12.2017, σ. 57.

         (2)  ΕΕ C 88 της 8.3.2018, σ. 1.

         (3)  Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2018/909 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2018, σχετικά με τη θέσπιση κοινού συνόλου κανόνων διακυβέρνησης για έργα μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας (PESCO) (ΕΕ L 161 της 26.6.2018, σ. 37).

         (4)  Απόφαση 2013/488/ΕΕ του Συμβουλίου, της 23ης Σεπτεμβρίου 2013, σχετικά με τους κανόνες ασφαλείας για την προστασία των διαβαθμισμένων πληροφοριών της ΕΕ (ΕΕ L 274 της 15.10.2013, σ. 1).

         (5)  Σύμφωνα με τον κατάλογο ορισμών των αμυντικών δεδομένων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας (EDA201807105).

         (6)  Τον Νοέμβριο του 2007, το Υπουργικό Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΟΑ ενέκρινε τέσσερις συλλογικούς δείκτες αναφοράς για τις επενδύσεις: 20 % των συνολικών αμυντικών δαπανών για προμήθεια εξοπλισμού (συμπεριλαμβανομένων της έρευνας και ανάπτυξης (Ε&Α) και της έρευνας και τεχνολογίας (Ε&Τ)), 35 % των συνολικών εξοπλιστικών δαπανών για ευρωπαϊκή συνεργατική προμήθεια εξοπλισμού, 2 % των συνολικών αμυντικών δαπανών για αμυντική Ε&Τ, 20 % των συνολικών δαπανών Ε&Τ για ευρωπαϊκή συνεργατική αμυντική Ε&Τ.

         (7)  Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2015/528 του Συμβουλίου, της 27ης Μαρτίου 2015, για τη δημιουργία μηχανισμού διαχείρισης της χρηματοδότησης των κοινών εξόδων των επιχειρήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν στρατιωτικές συνέπειες ή συνέπειες στον τομέα της άμυνας (Athena) και την κατάργηση της απόφασης 2011/871/ΚΕΠΠΑ (ΕΕ L 84 της 28.3.2015, σ. 39).

         (8)  Οδηγία 2009/81/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης ορισμένων συμβάσεων έργων, προμηθειών και παροχής υπηρεσιών που συνάπτονται από αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας καθώς και την τροποποίηση των οδηγιών 2004/17/ΕΚ και 2004/18/ΕΚ (ΕΕ L 216 της 20.8.2009, σ. 76).


title: Σύσταση του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2019, σχετικά με συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας υψηλής ποιότητας

text:
               5.6.2019

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               C 189/4

      ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
      της 22ας Μαΐου 2019
      σχετικά με συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας υψηλής ποιότητας
      (2019/C 189/02)
      ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
      Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 165,
      Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
      Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

                  (1)

                  Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων (1) ορίζει στην 11η αρχή του ότι όλα τα παιδιά έχουν δικαίωμα σε οικονομικά προσιτή και καλής ποιότητας προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα. Η αρχή αυτή συνάδει με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2) όπου η εκπαίδευση αναγνωρίζεται ως δικαίωμα, με τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού καθώς και με τον στόχο βιώσιμης ανάπτυξης 4.2 των Ηνωμένων Εθνών όπου προβλέπεται ότι όλα τα κορίτσια και αγόρια θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε ποιοτική βρεφονηπιακή ανάπτυξη, φροντίδα και προσχολική εκπαίδευση έως το 2030.

                  (2)

                  Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Ισχυροποίηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας μέσω της εκπαίδευσης και του πολιτισμού» (3), περιγράφει το όραμα ενός Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης, αναγνωρίζοντας τον ρόλο της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας στη διαμόρφωση σταθερής βάσης για τη μάθηση στο σχολείο και καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής. Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου για την ανάπτυξη των σχολείων και την άριστη διδασκαλία (4) και στην πρόταση της Επιτροπής για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τις βασικές ικανότητες της διά βίου μάθησης (5) τονίστηκε εκ νέου ο καθοριστικός ρόλος τον οποίον μπορεί να διαδραματίσει η προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα στην προώθηση της μάθησης για όλα τα παιδιά, της ευημερίας τους και της ανάπτυξής τους.

                  (3)

                  Τόσο οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής όσο και οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι η προσχολική ηλικία (6) είναι εκείνη κατά την οποία τα παιδιά δημιουργούν τα θεμέλια και την ικανότητα να μαθαίνουν καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Η μάθηση είναι μια σταδιακή διαδικασία· η οικοδόμηση ισχυρών θεμελίων στην προσχολική ηλικία αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη ικανοτήτων υψηλότερου επιπέδου και για την εκπαιδευτική επιτυχία, ενώ ταυτόχρονα συνιστά βασικό στοιχείο για την υγεία και την ευημερία των παιδιών. Επομένως, η προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα πρέπει να θεωρείται το θεμέλιο των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής αλληλουχίας.

                  (4)

                  Η συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα είναι ωφέλιμη για όλα τα παιδιά, και ιδίως για τα παιδιά που βρίσκονται σε μειονεκτική κατάσταση. Προλαμβάνει τη δημιουργία κενών σε βασικές δεξιότητες και, συνεπώς, αποτελεί βασικό εργαλείο για την καταπολέμηση των ανισοτήτων και της εκπαιδευτικής ένδειας. Η παροχή προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας πρέπει να αποτελέσει μέρος μιας ολοκληρωμένης δέσμης μέτρων πολιτικής για τα δικαιώματα των παιδιών, με στόχο να βελτιωθούν τα αποτελέσματα για τα παιδιά και να διαρραγεί ο διαγενεακός κύκλος της μειονεξίας. Επομένως, η βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών συμβάλλει στην υλοποίηση των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο της σύστασης της Επιτροπής με τίτλο «Επένδυση στα παιδιά: Σπάζοντας τον κύκλο της μειονεξίας» (7) και της σύστασης του Συμβουλίου του 2013 για αποτελεσματικά μέτρα ένταξης των Ρομά στα κράτη μέλη (8).

                  (5)

                  Η συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα έχει πολλαπλά οφέλη (9) τόσο για τα άτομα όσο και για την κοινωνία συνολικά, από τη βελτίωση των εκπαιδευτικών επιδόσεων και των αποτελεσμάτων στην αγορά εργασίας έως τη μείωση των κοινωνικών και εκπαιδευτικών παρεμβάσεων, την ενίσχυση της συνοχής και την εξάλειψη των αποκλεισμών στις κοινωνίες. Τα παιδιά που έχουν λάβει προσχολική εκπαίδευση για περισσότερο από ένα έτος σημείωσαν υψηλότερες επιδόσεις στη γλώσσα και στα μαθηματικά στις έρευνες PIRLS (10) και PISA (11). Η συμμετοχή σε ποιοτική προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα έχει επίσης αποδειχθεί ότι αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου (12).

                  (6)

                  Η εκπαίδευση και φροντίδα από τα πρώτα κιόλας στάδια διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στο να μάθει κανείς να συμβιώνει σε ανομοιογενείς κοινωνίες. Αυτές οι υπηρεσίες μπορούν να ενισχύσουν την κοινωνική συνοχή και την εξάλειψη των αποκλεισμών με διάφορους τρόπους. Μπορούν να χρησιμεύσουν ως τόποι συνάντησης για οικογένειες. Μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη των γλωσσικών ικανοτήτων των παιδιών, τόσο στη γλώσσα στην οποία παρέχεται η υπηρεσία όσο και στην πρώτη γλώσσα (13). Μέσω της κοινωνικο-συναισθηματικής μάθησης, οι εμπειρίες της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να μάθουν πώς να δείχνουν ενσυναίσθηση, καθώς και να μάθουν για τα δικαιώματά τους, για την ισότητα, την ανεκτικότητα και τη διαφορετικότητα.

                  (7)

                  Η απόδοση της επένδυσης στις πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης είναι η υψηλότερη μεταξύ όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης, ιδίως δε για τα παιδιά που βρίσκονται σε μειονεκτική κατάσταση (14). Οι δαπάνες για την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα αποτελούν έγκαιρη επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο με υψηλή απόδοση.

                  (8)

                  Η διαθεσιμότητα, η προσβασιμότητα και η οικονομική προσιτότητα υποδομών παιδικής φροντίδας υψηλής ποιότητας αποτελούν, επιπροσθέτως, βασικούς παράγοντες που παρέχουν σε γυναίκες –αλλά και σε άνδρες– με ευθύνες φροντίδας τη δυνατότητα να συμμετέχουν στην αγορά εργασίας, όπως αναγνωρίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης το 2002, από το Ευρωπαϊκό σύμφωνο για την Ισότητα των Φύλων (15) και από την ανακοίνωση της Επιτροπής για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, η οποία εκδόθηκε στις 26 Απριλίου 2017 (16). Η απασχόληση των γυναικών συμβάλλει άμεσα στη βελτίωση της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης του νοικοκυριού και στην οικονομική ανάπτυξη.

                  (9)

                  Η επένδυση στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα αποτελεί καλή επένδυση μόνον εάν οι παρεχόμενες υπηρεσίες είναι υψηλής ποιότητας, προσβάσιμες, οικονομικά προσιτές και χωρίς αποκλεισμούς. Τα στοιχεία δείχνουν ότι μόνον οι υψηλής ποιότητας υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας αποφέρουν οφέλη· οι υπηρεσίες χαμηλής ποιότητας έχουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στα παιδιά και στην κοινωνία συνολικά (17). Τα μέτρα πολιτικής και οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στα θέματα ποιότητας.

                  (10)

                  Συνολικά, τα κράτη μέλη δαπανούν πολύ λιγότερα χρήματα για την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα σε σύγκριση με την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Όπως φαίνεται στην έκθεση αξιολόγησης της προόδου ως προς τους στόχους της Βαρκελώνης (18), επί του παρόντος δεν υπάρχουν αρκετές διαθέσιμες θέσεις στις υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, ενώ η ζήτηση υπερβαίνει την προσφορά σε όλες σχεδόν τις χώρες. Η έλλειψη διαθεσιμότητας, προσβασιμότητας και οικονομικής προσιτότητας έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί ένα από τα κύρια εμπόδια για τη χρήση αυτών των υπηρεσιών (19).

                  (11)

                  Στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 14ης Σεπτεμβρίου 2017, σχετικά με ένα νέο θεματολόγιο δεξιοτήτων για την Ευρώπη (20), τα κράτη μέλη καλούνται να βελτιώσουν την ποιότητα της προσχολικής εκπαίδευσης και αγωγής και να διευρύνουν την πρόσβαση σε αυτή, και να καλύψουν την απουσία επαρκών υποδομών προσφέροντας ποιοτική και προσιτή παιδική φροντίδα για όλα τα επίπεδα εισοδήματος, όπως και να εξετάσουν τη δυνατότητα δωρεάν πρόσβασης για τις οικογένειες που ζουν σε συνθήκες φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού.

                  (12)

                  Οι υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας πρέπει να θέτουν στο επίκεντρο το παιδί· τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα σε περιβάλλοντα τα οποία βασίζονται στη συμμετοχή των παιδιών και στο ενδιαφέρον τους για μάθηση. Η οργάνωση, η επιλογή των δραστηριοτήτων και τα αντικείμενα μάθησης συχνά αποτελούν αντικείμενο επικοινωνίας μεταξύ των εκπαιδευτικών και των παιδιών. Οι υπηρεσίες θα πρέπει να προσφέρουν ένα ασφαλές περιβάλλον με στοργή και φροντίδα και να παρέχουν έναν κοινωνικό, πολιτισμικό και φυσικό χώρο με μεγάλο εύρος δυνατοτήτων όπου τα παιδιά μπορούν να αναπτύξουν το δυναμικό τους. Οι παρεχόμενες υπηρεσίες σχεδιάζονται καλύτερα όταν βασίζονται στη θεμελιώδη παραδοχή ότι η εκπαίδευση και η φροντίδα είναι αδιαχώριστα στοιχεία. Αυτό θα πρέπει να βασίζεται στην αντίληψη ότι η παιδική ηλικία αποτελεί αξία από μόνη της και ότι τα παιδιά δεν θα πρέπει μόνο να προετοιμάζονται για το σχολείο και την ενηλικίωση, αλλά και να υποστηρίζονται και να εκτιμώνται τα πρώτα χρόνια της ζωής τους.

                  (13)

                  Στο πλαίσιο που ορίζεται από τους εθνικούς, περιφερειακούς ή τοπικούς κανονισμούς, οι οικογένειες θα πρέπει να συμμετέχουν σε όλες τις πτυχές της εκπαίδευσης και της φροντίδας για τα παιδιά τους. Η οικογένεια είναι το πρώτο και σημαντικότερο μέρος όπου τα παιδιά μεγαλώνουν και εξελίσσονται, ενώ οι γονείς και οι κηδεμόνες είναι υπεύθυνοι για την ευημερία, την υγεία και την ανάπτυξη κάθε παιδιού. Οι υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας αποτελούν ιδανική ευκαιρία για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης, καθώς οδηγούν σε μια πρώτη προσωπική επαφή με τους γονείς. Στους γονείς που αντιμετωπίζουν προβλήματα θα μπορούσαν να παρέχονται εξατομικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες στο πλαίσιο κατ' οίκον επισκέψεων. Προκειμένου να γίνει πραγματικότητα η συμμετοχή τους, οι υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας θα πρέπει να σχεδιάζονται σε συνεργασία με τις οικογένειες και να βασίζονται στην εμπιστοσύνη και στον αμοιβαίο σεβασμό (21).

                  (14)

                  Η συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματικό εργαλείο για την επίτευξη εκπαιδευτικής ισότητας για τα παιδιά σε μειονεκτική κατάσταση, όπως παιδιά από οικογένειες μεταναστών ή μειονοτικές ομάδες (για παράδειγμα, Ρομά) και παιδιά πρόσφυγες, παιδιά με ειδικές ανάγκες συμπεριλαμβανομένων των παιδιών με αναπηρίες, παιδιά υπό εναλλακτική επιμέλεια και παιδιά του δρόμου, παιδιά φυλακισμένων γονέων, καθώς και παιδιά που ζουν σε νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερο κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, όπως οι μονογονεϊκές ή πολυμελείς οικογένειες. Τα παιδιά πρόσφυγες, λόγω της ευάλωτης θέσης τους, χρειάζονται ενισχυμένη υποστήριξη. Η φτώχεια, οι παράγοντες σωματικού και συναισθηματικού στρες, οι τραυματικές εμπειρίες και οι ελλιπείς γλωσσικές δεξιότητες μπορούν να παρεμποδίσουν τις μελλοντικές εκπαιδευτικές προοπτικές τους και την επιτυχή ένταξή τους σε μια νέα κοινωνία. Η συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα μπορεί να συμβάλει στον μετριασμό αυτών των παραγόντων κινδύνου.

                  (15)

                  Η παροχή προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας χωρίς αποκλεισμούς μπορεί να συμβάλει στην υλοποίηση των δεσμεύσεων τις οποίες έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού και της σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες, τις οποίες έχουν υπογράψει όλα τα κράτη μέλη.

                  (16)

                  Η δημοσίευση μιας πρότασης το 2014 για τις βασικές αρχές ενός πλαισίου ποιότητας (22) αποτέλεσε την πρώτη δήλωση Ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων από 25 χώρες σχετικά με την ποιότητα στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα. Οι δηλώσεις βασίζονται σε πέντε διαστάσεις: πρόσβαση· προσωπικό· πρόγραμμα σπουδών· παρακολούθηση και αξιολόγηση· και διακυβέρνηση και χρηματοδότηση. Συνολικά διατυπώνονται δέκα δηλώσεις για την ενίσχυση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας. Αυτό το έγγραφο κοινοποιήθηκε σε πολλές χώρες από τοπικούς ενδιαφερόμενους φορείς που μετέχουν σε πολιτικές παρεμβάσεις, στην έρευνα και σε πρωτοβουλίες κατάρτισης. Σε αυτές τις χώρες, το προσχέδιο του πλαισίου λειτούργησε ως ισχυρός καταλύτης αλλαγής, συμβάλλοντας σε διαδικασίες διαβούλευσης για θέματα πολιτικής βάσει των οποίων διατηρήθηκαν οι υφιστάμενες πορείες μεταρρύθμισης.

                  (17)

                  Και οι πέντε διαστάσεις του πλαισίου ποιότητας είναι ουσιώδεις για την εξασφάλιση υπηρεσιών υψηλής ποιότητας. Ειδικότερα το έργο των επαγγελματιών στον κλάδο της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας έχει μακροχρόνιο αντίκτυπο στη ζωή των παιδιών. Ωστόσο, σε πολλές χώρες το επάγγελμα αυτό έχει σχετικά μικρή προβολή και χαμηλό κύρος (23).

                  (18)

                  Για την εκπλήρωση του επαγγελματικού τους ρόλου όσον αφορά την υποστήριξη των παιδιών και των οικογενειών τους, το προσωπικό στον κλάδο της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας απαιτείται να διαθέτει σύνθετες γνωστικές δεξιότητες και ικανότητες, καθώς και βαθιά κατανόηση της ανάπτυξης των παιδιών και γνώσεις για την προσχολική παιδαγωγική. Η επαγγελματοποίηση του προσωπικού είναι ουσιώδους σημασίας, καθώς τα υψηλότερα επίπεδα προετοιμασίας συσχετίζονται θετικά με υπηρεσίες καλύτερης ποιότητας, αλληλεπιδράσεις προσωπικού-παιδιών υψηλότερης ποιότητας και, συνεπώς, καλύτερα αναπτυξιακά αποτελέσματα για τα παιδιά (24).

                  (19)

                  Πολλοί πάροχοι υπηρεσιών συνεργάζονται με βοηθούς, των οποίων ο κύριος ρόλος συνίσταται στην παροχή υποστήριξης στους εκπαιδευτικούς που εργάζονται άμεσα με παιδιά και οικογένειες. Συνήθως διαθέτουν λιγότερα επαγγελματικά προσόντα από τους εκπαιδευτικούς, ενώ σε πολλές χώρες δεν υπάρχουν απαιτήσεις προσόντων για τη θέση του βοηθού. Επομένως, η επαγγελματοποίηση του προσωπικού, συμπεριλαμβανομένων των βοηθών, είναι απαραίτητη (25). Η συνεχής επαγγελματική εξέλιξη αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της βελτίωσης των ικανοτήτων των βοηθών.

                  (20)

                  Το πλαίσιο ποιότητας ή ισοδύναμο έγγραφο μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματικό στοιχείο ορθής διακυβέρνησης στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα. Σύμφωνα με τη γνώμη των εμπειρογνωμόνων και μια πρόσφατη επισκόπηση πολιτικής (26), οι χώρες που αναπτύσσουν και εφαρμόζουν πλαίσια ποιότητας ακολουθούν πιο ολοκληρωμένες και συνεπείς προσεγγίσεις όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις. Είναι σημαντικό τα ενδιαφερόμενα μέρη και οι επαγγελματίες να συμμετέχουν στον σχεδιασμό και να νιώθουν υπεύθυνοι για το πλαίσιο ποιότητας.

                  (21)

                  Τα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει κριτήρια αναφοράς και στόχους όσον αφορά τη συμμετοχή των παιδιών στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα. Το 2002 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης θέσπισε στόχους (27) για την παροχή επίσημης βρεφονηπιακής μέριμνας για το 90 % τουλάχιστον των παιδιών μεταξύ της ηλικίας των τριών ετών και της ηλικίας υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης στην Ένωση και για το 33 % τουλάχιστον των παιδιών ηλικίας κάτω των τριών ετών έως το 2010. Αυτοί οι στόχοι επιβεβαιώθηκαν εκ νέου στο Ευρωπαϊκό σύμφωνο για την Ισότητα των Φύλων 2011-2020. Η ανάλυση της προόδου που επιτυγχάνεται ως προς τα εν λόγω κριτήρια αναφοράς περιγράφεται λεπτομερώς στην έκθεση της Επιτροπής για τους στόχους της Βαρκελώνης (28). Το στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης (29) έχει θέσει ένα κριτήριο αναφοράς της τάξης του 95 % όσον αφορά τη συμμετοχή των παιδιών ηλικίας από τεσσάρων ετών μέχρι την ηλικία έναρξης της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.

                  (22)

                  Τα κράτη μέλη έχουν σημειώσει ικανοποιητική συνολική πρόοδο τα τελευταία χρόνια όσον αφορά τη βελτίωση της διαθεσιμότητας των υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας. Το κριτήριο αναφοράς του στρατηγικού πλαισίου «Εκπαίδευση και Κατάρτιση 2020» και ο στόχος της Βαρκελώνης για παιδιά ηλικίας κάτω των 3 ετών έχουν επιτευχθεί. Ο στόχος της Βαρκελώνης για παιδιά από την ηλικία των 3 ετών μέχρι την ηλικία υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης δεν έχει επιτευχθεί ακόμη, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί από το 2011. Το 2016 το 86,3 % των παιδιών της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας έλαβε προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα. Ωστόσο, αυτοί οι μέσοι όροι κρύβουν σημαντικές διαφορές μεταξύ κρατών μελών, περιφερειών και κοινωνικών ομάδων (30). Χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για να διασφαλιστεί ότι όλα τα παιδιά έχουν πρόσβαση σε προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα υψηλής ποιότητας από την ηλικία που το αιτούνται οι γονείς. Συγκεκριμένα, απαιτούνται ειδικά μέτρα για να αυξηθεί η πρόσβαση των παιδιών που βρίσκονται σε μειονεκτική κατάσταση (31).

                  (23)

                  Η παρούσα σύσταση επιδιώκει να εδραιώσει μια κοινή αντίληψη της έννοιας της ποιότητας στο σύστημα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας. Παρουσιάζει πιθανές δράσεις τις οποίες μπορούν να εξετάσουν οι κυβερνήσεις, ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες τους. Η παρούσα σύσταση απευθύνεται επίσης σε γονείς, ιδρύματα και οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και σε ερευνητές που επιδιώκουν τη βελτίωση του κλάδου.

                  (24)

                  Η προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, όπως νοείται στην παρούσα σύσταση (32), θα πρέπει να θεωρείται ότι αναφέρεται σε οποιοδήποτε ρυθμιζόμενο σύστημα το οποίο παρέχει εκπαίδευση και φροντίδα για τα παιδιά, από τη γέννησή τους έως την ηλικία υποχρεωτικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης —ανεξάρτητα από τη δομή, τη χρηματοδότηση, το ωράριο λειτουργίας ή το περιεχόμενο του προγράμματος— και περιλαμβάνει την παροχή ημερήσιας φροντίδας σε ειδικά κέντρα ή σε οικογενειακό περιβάλλον· την παροχή ιδιωτικώς και δημοσίως χρηματοδοτούμενης αγωγής· την παροχή προσχολικής και νηπιακής αγωγής.

                  (25)

                  Η παρούσα σύσταση σέβεται πλήρως τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας.

            ΣΥΝΙΣΤΑ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ
      Σύμφωνα με την εθνική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία, τους διαθέσιμους πόρους και τις εθνικές περιστάσεις, και σε στενή συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη:

                  1.

                  Να βελτιώσουν την πρόσβαση σε συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας υψηλής ποιότητας, σύμφωνα με τις δηλώσεις που παρατίθενται στο «Πλαίσιο ποιότητας για την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα» το οποίο παρουσιάζεται στο παράρτημα της παρούσας σύστασης και σύμφωνα με την 11η αρχή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

                  2.

                  Να καταβάλουν προσπάθειες ώστε να διασφαλίσουν ότι οι υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας είναι προσβάσιμες, οικονομικά προσιτές και χωρίς αποκλεισμούς. Θα μπορούσαν να εξεταστούν οι ακόλουθες δυνατότητες:

                              α)

                              στήριξη της ανάπτυξης των παιδιών με συνεπή τρόπο, ξεκινώντας το νωρίτερο δυνατό τη χρήση υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας·

                              β)

                              ανάλυση της προσφοράς και ζήτησης από οικογένειες, προκειμένου να προσαρμόζεται καλύτερα η προσφορά υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας στις ανάγκες τους, με σεβασμό στις επιλογές των γονέων·

                              γ)

                              ανάλυση και εξέταση των εμποδίων που μπορεί να αντιμετωπίσουν οι οικογένειες κατά την πρόσβαση και τη χρήση υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, όπως το κόστος, τα εμπόδια που συνδέονται με τη φτώχεια, η γεωγραφική θέση, το ανελαστικό ωράριο λειτουργίας, οι φραγμοί που συνδέονται με ανεπαρκείς προβλέψεις για τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, τα πολιτισμικά και γλωσσικά εμπόδια, οι διακρίσεις, καθώς και η έλλειψη πληροφόρησης·

                              δ)

                              καθιέρωση επαφών και συνεργασίας με τις οικογένειες, και ιδίως με οικογένειες σε ευάλωτη ή μειονεκτική κατάσταση, με στόχο, αφενός, την ενημέρωσή τους για τις δυνατότητες και τα οφέλη της συμμετοχής στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα και, κατά περίπτωση, για τη διαθέσιμη στήριξη, και, αφετέρου, την ανάπτυξη εμπιστοσύνης στις υπηρεσίες και την ενθάρρυνση της συμμετοχής από μικρή ηλικία·

                              ε)

                              εξασφάλιση ότι όλες οι οικογένειες που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας έχουν πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα υψηλής ποιότητας· ιδανικά, το δικαίωμα να υπάρχει θέση για όλους στις υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας υψηλής ποιότητας θα πρέπει να επιδιώκεται στο κατάλληλο επίπεδο διακυβέρνησης·

                              στ)

                              παροχή υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας χωρίς αποκλεισμούς για όλα τα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών που προέρχονται από διαφορετικά περιβάλλοντα, καθώς και των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών με αναπηρίες, αποφεύγοντας τον διαχωρισμό και ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή τους, ανεξάρτητα από το εργασιακό καθεστώς των γονέων ή των φροντιστών τους·

                              ζ)

                              υποστήριξη όλων των παιδιών στην εκμάθηση της γλώσσας διδασκαλίας, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι λαμβάνεται υπόψη και γίνεται σεβαστή η πρώτη γλώσσα των παιδιών·

                              η)

                              ενίσχυση των προληπτικών δράσεων, έγκαιρος εντοπισμός των δυσκολιών και κατάλληλες προβλέψεις για τα παιδιά με ειδικές ανάγκες και τις οικογένειές τους, με τη συμμετοχή όλων των σχετικών φορέων, π.χ. εκπαιδευτικές, κοινωνικές ή υγειονομικές υπηρεσίες καθώς και γονείς.

                  3.

                  Να υποστηρίξουν την επαγγελματοποίηση του προσωπικού στον κλάδο της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, συμπεριλαμβανομένων των υπευθύνων για τις υπηρεσίες αυτές. Ανάλογα με το υφιστάμενο επίπεδο επαγγελματικών προσόντων και συνθηκών εργασίας, οι επιτυχημένες προσπάθειες μπορεί να περιλαμβάνουν τα εξής:

                              α)

                              αναβάθμιση του κύρους των επαγγελματιών στον κλάδο της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας με τη δημιουργία υψηλών επαγγελματικών προτύπων, την προσφορά επαγγελματικού κύρους και ελκυστικών προοπτικών σταδιοδρομίας των εκπαιδευτικών στον κλάδο της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, την προσπάθεια για πιο ισόρροπη εκπροσώπηση των δύο φύλων, καθώς και με τη δημιουργία πορείας επαγγελματοποίησης για το προσωπικό με λίγα ή καθόλου προσόντα και ειδικής καθοδήγησης για την απόκτηση προσόντων από τους βοηθούς·

                              β)

                              βελτίωση της αρχικής εκπαίδευσης και της συνεχούς επαγγελματικής εξέλιξης ώστε να λαμβάνονται πλήρως υπόψη η ευημερία και οι μαθησιακές και αναπτυξιακές ανάγκες των παιδιών, οι σχετικές κοινωνιακές εξελίξεις, η ισότητα των φύλων και η πλήρης κατανόηση των δικαιωμάτων του παιδιού·

                              γ)

                              εξασφάλιση χρόνου για το προσωπικό, για επαγγελματικές δραστηριότητες όπως προβληματισμό, σχεδιασμό, συζήτηση με γονείς και συνεργασία με άλλους επαγγελματίες και συναδέλφους·

                              δ)

                              επιδίωξη του εφοδιασμού του προσωπικού με τις κατάλληλες ικανότητες ώστε να ανταποκρίνεται στις ατομικές ανάγκες των παιδιών από διαφορετικά περιβάλλοντα και των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών με αναπηρίες, μέσω της προετοιμασίας του προσωπικού για τη διαχείριση ομάδων που χαρακτηρίζονται από πολυμορφία.

                  4.

                  Να ενισχύσουν την ανάπτυξη των αναλυτικών προγραμμάτων προσχολικής εκπαίδευσης, ούτως ώστε να παρακολουθούν τα ενδιαφέροντα των παιδιών, να μεριμνούν για την ευημερία τους και να καλύπτουν τις ιδιαίτερες ανάγκες και μοναδικές δυνατότητες κάθε παιδιού, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών με ειδικές ανάγκες ή σε ευάλωτη ή μειονεκτική κατάσταση. Οι προσεγγίσεις που υποστηρίζουν την ολιστική μάθηση και ανάπτυξη των παιδιών θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:

                              α)

                              διασφάλιση ισορροπίας στην παροχή κοινωνικο-συναισθηματικής και γνωστικής ανάπτυξης, με αναγνώριση της σημασίας του παιχνιδιού, της επαφής με τη φύση, του ρόλου της μουσικής, των τεχνών και της σωματικής άσκησης·

                              β)

                              προώθηση της συμμετοχής, της πρωτοβουλίας, της αυτονομίας, της επίλυσης προβλημάτων και της δημιουργικότητας και προαγωγή των μαθησιακών κλίσεων για λογική σκέψη, έρευνα και συνεργασία·

                              γ)

                              προαγωγή της ενσυναίσθησης, της συμπόνιας, του αμοιβαίου σεβασμού και της επίγνωσης σε θέματα ισότητας και πολυμορφίας·

                              δ)

                              παροχή ευκαιριών για έκθεση σε γλωσσικά ερεθίσματα από μικρή ηλικία και εκμάθηση γλωσσών μέσω δραστηριοτήτων παιχνιδιού· και

                              ε)

                              εξέταση, όπου είναι δυνατόν, ειδικά προσαρμοσμένων πολύγλωσσων προγραμμάτων προσχολικής ηλικίας, τα οποία λαμβάνουν επίσης υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες των δίγλωσσων και πολύγλωσσων παιδιών·

                              στ)

                              προσφορά καθοδήγησης σε παρόχους υπηρεσιών (προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας) όσον αφορά την κατάλληλη ανά ηλικία χρήση των ψηφιακών εργαλείων και των αναδυόμενων νέων τεχνολογιών·

                              ζ)

                              προώθηση της περαιτέρω ενοποίησης της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας στην εκπαιδευτική αλληλουχία και υποστήριξη της συνεργασίας μεταξύ του προσωπικού της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας και του προσωπικού της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, των γονέων και των συμβουλευτικών υπηρεσιών για την ομαλή μετάβαση των παιδιών στο δημοτικό σχολείο·

                              η)

                              προώθηση ενός εκπαιδευτικού περιβάλλοντος χωρίς αποκλεισμούς, δημοκρατικού και συμμετοχικού, που να αγκαλιάζει και να ενσωματώνει τη φωνή όλων των παιδιών.

                  5.

                  Να προωθήσουν τη διαφάνεια και τη συνοχή στην παρακολούθηση και την αξιολόγηση των υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας στα κατάλληλα επίπεδα, με στόχο την ανάπτυξη και την εφαρμογή πολιτικών. Οι αποτελεσματικές προσεγγίσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τα εξής:

                              α)

                              χρήση εργαλείων αυτοαξιολόγησης, ερωτηματολογίων και κατευθυντήριων γραμμών παρατήρησης στο πλαίσιο της διαχείρισης ποιότητας σε επίπεδο συστήματος και υπηρεσιών·

                              β)

                              χρήση κατάλληλων μεθόδων ανάλογα με την κάθε ηλικία προκειμένου να προωθείται η συμμετοχή των παιδιών και να ακούγονται οι απόψεις, οι ανησυχίες και οι ιδέες τους, καθώς και να συνεκτιμάται η οπτική των παιδιών στη διαδικασία αξιολόγησης·

                              γ)

                              εφαρμογή των υφιστάμενων εργαλείων για τη βελτίωση του ενταξιακού χαρακτήρα των υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, όπως είναι το εργαλείο αυτοαξιολόγησης περιβάλλοντος ενταξιακής προσχολικής εκπαίδευσης το οποίο αναπτύχθηκε από τον Ευρωπαϊκό Φορέα για την Ειδική Αγωγή και την Ενταξιακή Εκπαίδευση.

                  6.

                  Να έχουν ως στόχο τη διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης και νομικού πλαισίου για την παροχή υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας. Θα μπορούσαν να εξεταστούν οι ακόλουθες δυνατότητες:

                              α)

                              αύξηση των επενδύσεων στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα με ιδιαίτερη έμφαση στη διαθεσιμότητα, την ποιότητα και την οικονομική προσιτότητα, συμπεριλαμβανομένης της αξιοποίησης, κατά περίπτωση, των ευκαιριών χρηματοδότησης που προσφέρονται από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία·

                              β)

                              δημιουργία και διατήρηση ειδικά προσαρμοσμένων εθνικών ή περιφερειακών πλαισίων ποιότητας·

                              γ)

                              προώθηση της καλύτερης συνεργασίας μεταξύ υπηρεσιών ή της περαιτέρω ενοποίησης των υπηρεσιών για οικογένειες και παιδιά, πρωτίστως με κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες καθώς και με σχολεία, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο·

                              δ)

                              ενσωμάτωση ισχυρών πολιτικών προστασίας/διαφύλαξης των παιδιών στο πλαίσιο του συστήματος προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, με στόχο την προστασία των παιδιών από κάθε μορφή βίας·

                              ε)

                              ανάπτυξη συστήματος το οποίο επιδιώκει τα εξής:

                                          (1)

                                          ισχυρό πνεύμα διαλόγου και προβληματισμού, που προωθεί μια συνεχή διαδικασία ανάπτυξης και μάθησης μεταξύ παραγόντων σε όλα τα επίπεδα·

                                          (2)

                                          υψηλής ποιότητας υποδομές προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας και κατάλληλη γεωγραφική κατανομή σε σχέση με το περιβάλλον διαβίωσης των παιδιών.

                  7.

                  Να υποβάλλουν εκθέσεις μέσω των υφιστάμενων πλαισίων και εργαλείων σχετικά με την εμπειρία και την πρόοδο που σημειώνεται όσον αφορά την πρόσβαση στα συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας και την ποιότητα των συστημάτων αυτών.

            ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ:

                  8.

                  Να διευκολύνει την ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών βάσει του στρατηγικού πλαισίου συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και των μεταγενέστερων προγραμμάτων, καθώς και στην Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας.

                  9.

                  Να στηρίξει τη συνεργασία των κρατών μελών, βάσει των αιτημάτων τους, διοργανώνοντας δραστηριότητες μάθησης και συμβουλευτικής από ομοτίμους.

                  10.

                  Να στηρίξει τη συνεργασία με το δίκτυο του ΟΟΣΑ για την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα (Network on Early Childhood Education and Care) ώστε να διευκολυνθεί η διάδοση των αποτελεσμάτων και να αποφευχθούν οι επικαλύψεις.

                  11.

                  Να στηρίξει την ανάπτυξη υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς, μέσω της διάθεσης ενωσιακής χρηματοδότησης, ιδίως στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+ και, κατά περίπτωση, των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων, συμπεριλαμβανομένου του Interreg, με την επιφύλαξη των διαπραγματεύσεων για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο.

                  12.

                  Να προτείνει επικαιροποιημένο ευρωπαϊκό κριτήριο αναφοράς ή στόχο για την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα με σκοπό την παροχή υπηρεσιών, σύμφωνα με το αναθεωρημένο κριτήριο αναφοράς του στρατηγικού πλαισίου «Εκπαίδευση και Κατάρτιση 2020» και τους στόχους της Βαρκελώνης, κατόπιν διαβούλευσης με τα κράτη μέλη. Η πρόταση για κριτήριο αναφοράς σε συνδυασμό με άλλα προτεινόμενα ευρωπαϊκά κριτήρια αναφοράς για την εκπαίδευση και την κατάρτιση θα πρέπει να συζητηθεί και να αποφασιστεί από το Συμβούλιο στο πλαίσιο της θέσπισης του νέου στρατηγικού πλαισίου για την εκπαίδευση και την κατάρτιση μετά το 2020.

                  13.

                  Να υποβάλει έκθεση στο Συμβούλιο σχετικά με την επακολούθηση της σύστασης, σύμφωνα με τις διαδικασίες υποβολής εκθέσεων που προβλέπονται από τα υφιστάμενα πλαίσια και εργαλεία.

         Βρυξέλλες, 22 Μαΐου 2019.

               Για το Συμβούλιο

               Ο Πρόεδρος

            C. B. MATEI

         (1)  Έγγρ. 13129/17.

         (2)  ΕΕ C 326 της 26.10.2012, σ. 391.

         (3)  COM(2017) 673 final.

         (4)  ΕΕ C 421 της 8.12.2017, σ. 2.

         (5)  ΕΕ C 189 της 4.6.2018, σ. 1.

         (6)  Ο ορισμός της προσχολικής ηλικίας είναι συνήθως από τη γέννηση έως την ηλικία των 6 ετών και αντιστοιχεί στο εκπαιδευτικό επίπεδο ISCED 0.

         (7)  ΕΕ L 59 της 2.3.2013, σ. 5.

         (8)  ΕΕ C 378 της 24.12.2013, σ. 1.

         (9)  Οφέλη της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας και προϋποθέσεις για την απόκτησή τους, Έκθεση του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εμπειρογνωμόνων στα Οικονομικά της Εκπαίδευσης (EENEE).

         (10)  The Progress in International Reading Literacy Study (PIRLS) (Διεθνής έρευνα για την ικανότητα ανάγνωσης).

         (11)  Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA), ΟΟΣΑ (2016), Η εκπαίδευση με μια ματιά.

         (12)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2014), Study on the effective use of early childhood education and care in preventing early school leaving (Μελέτη για την αποτελεσματική αξιοποίηση της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας για την πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου).

         (13)  Πρώτη γλώσσα: γλωσσική ποικιλία (ή γλωσσικές ποικιλίες) που αποκτάται και χρησιμοποιείται στην προσχολική ηλικία (περίπου πριν από την ηλικία των δύο ή τριών ετών) στην οποία αποκτήθηκε για πρώτη φορά η ανθρώπινη γλωσσική ικανότητα. Ο όρος αυτός προτιμάται έναντι του όρου «μητρική γλώσσα», ο οποίο συχνά είναι ανακριβής, καθώς η πρώτη γλώσσα δεν είναι απαραίτητα εκείνη της μητέρας και μόνο.

         (14)  The Economics of Human Development and Social Mobility. Annual Reviews of Economics, Vol.6 (2014), 689-733.

         (15)  ΕΕ C 155 της 25.5.2011, σ. 10.

         (16)  COM(2017) 252 final.

         (17)  A Review of Research on the Effects of Early Childhood Education and Care on Child Development. Έκθεση του σχεδίου CARE (2015).

         (18)  COM(2018) 273 final.

         (19)  ΟΟΣΑ (2017), Starting Strong 2017: Key OECD Indicators on Early Childhood Education and Care· Eurofound (2015), Προσχολική φροντίδα: Προσβασιμότητα και ποιότητα των υπηρεσιών.

         (20)  P8_TA(2017)0360.

         (21)  Έγγραφο προσανατολισμού του δικτύου «Παιδιά στην Ευρώπη» (2008), Μια ευρωπαϊκή προσέγγιση των υπηρεσιών για παιδιά προσχολικής ηλικίας (Young children and their services: developing a European approach).

         (22)  Πρόταση για τις βασικές αρχές ενός ποιοτικού πλαισίου για την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα (2014), Έκθεση της ομάδας εργασίας για την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

         (23)  Έκθεση του Eurofound (2015), Προσχολική φροντίδα: συνθήκες εργασίας, κατάρτιση και ποιότητα υπηρεσιών - Μια συστηματική επισκόπηση.

         (24)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2011), CoRe: Απαιτήσεις ικανοτήτων στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα (Competence Requirements in Early Childhood Education and Care).

         (25)  Professionalisation of Childcare Assistants in Early Childhood Education and Care (ECEC): Pathways towards Qualification, έκθεση (2016) του δικτύου NESET II.

         (26)  The current state of national ECEC quality frameworks, or equivalent strategic policy documents, governing ECEC quality in EU Member States, έκθεση 4/2017 του δικτύου NESET II.

         (27)  SN 100/1/02 REV 1.

         (28)  COM(2018) 273 final.

         (29)  ΕΕ C 417 της 15.12.2015, σ. 25.

         (30)  COM(2018) 273 final.

         (31)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2017), Έκθεση παρακολούθησης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης.

         (32)  ISCED 0.1 και ISCED 0.2.

         ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

            «Τα παιδιά έχουν δικαίωμα σε οικονομικά προσιτή και καλής ποιότητας προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα.»

            Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων

         Η μάθηση και η εκπαίδευση ξεκινούν από τη γέννηση και τα πρώτα έτη είναι τα πιο καθοριστικά για τη ζωή των παιδιών, καθώς θέτουν τα θεμέλια για τη διά βίου ανάπτυξή τους. Το παρόν πλαίσιο ποιότητας παρέχει βασικές αρχές και μια ευρωπαϊκή προσέγγιση για συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας υψηλής ποιότητας, με βάση τις ορθές πρακτικές στα κράτη μέλη της ΕΕ και την πλέον σύγχρονη έρευνα. Αποτελείται από δέκα δηλώσεις ποιότητας που διαρθρώνονται με άξονα πέντε ευρύτερους τομείς ποιότητας: πρόσβαση, προσωπικό, πρόγραμμα σπουδών, παρακολούθηση και αξιολόγηση, και διακυβέρνηση και χρηματοδότηση. Οι δέκα δηλώσεις ποιότητας περιγράφουν τα βασικά χαρακτηριστικά των υπηρεσιών υψηλής ποιότητας, όπως προσδιορίζονται στην πράξη. Το πλαίσιο ποιότητας είναι ένα εργαλείο διακυβέρνησης που έχει ως στόχο να παράσχει γενικές κατευθύνσεις για την ανάπτυξη και τη διατήρηση συστημάτων προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας.
         Κύριος στόχος του πλαισίου είναι να περιγράψει ένα σύστημα που μπορεί να παρέχει προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα υψηλής ποιότητας για όλα τα παιδιά, καθώς και την ανάπτυξή του· βασίζεται στις ακόλουθες αρχές:

                     —

                     οι υπηρεσίες υψηλής ποιότητας είναι καθοριστικής σημασίας για την προαγωγή της ανάπτυξης και της μάθησης των παιδιών, και μακροπρόθεσμα, για την ενίσχυση των εκπαιδευτικών ευκαιριών τους·

                     —

                     η συμμετοχή των γονέων ως εταίρων σε αυτές τις υπηρεσίες είναι ουσιαστική – η οικογένεια είναι το σημαντικότερο μέρος όπου τα παιδιά μεγαλώνουν και εξελίσσονται, ενώ οι γονείς (και οι κηδεμόνες) είναι υπεύθυνοι για την ευημερία, την υγεία και την ανάπτυξη κάθε παιδιού·

                     —

                     οι υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας πρέπει να θέτουν στο επίκεντρο το παιδί, να προωθούν την ενεργό συμμετοχή των παιδιών και να λαμβάνουν υπόψη τις απόψεις τους.

            ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΔΑ

         Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ σε ποιοτικές υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας για όλα τα παιδιά στηρίζει την υγιή ανάπτυξη και την εκπαιδευτική επιτυχία τους, συμβάλλει στον περιορισμό των κοινωνικών ανισοτήτων και στη μείωση του χάσματος ικανοτήτων μεταξύ παιδιών που προέρχονται από διαφορετικό κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο. Οι ίσες ευκαιρίες πρόσβασης είναι επίσης ουσιώδους σημασίας ώστε να διασφαλίζεται ότι οι γονείς, ιδίως οι γυναίκες, έχουν την ευελιξία να (επαν)ενταχθούν στην αγορά εργασίας.

            Δηλώσεις ποιότητας:

         1.   Υπηρεσίες που είναι διαθέσιμες και οικονομικά προσιτές για όλες τις οικογένειες και τα παιδιά τους

         Το καθολικό νόμιμο δικαίωμα σε υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας παρέχει μια σταθερή βάση για την προσέγγιση όλων των παιδιών. Τα πληθυσμιακά δεδομένα και οι έρευνες στις οποίες απαντούν οι γονείς σχετικά με τη ζήτηση για θέσεις σε υποδομές προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας μπορούν να λειτουργήσουν ως βάση για την εκτίμηση περαιτέρω αναγκών και για την προσαρμογή της δυναμικότητας.
         Η παροχή των υπηρεσιών μπορεί να αντιμετωπίσει τους φραγμούς που ενδεχομένως εμποδίζουν τη συμμετοχή των οικογενειών και των παιδιών. Σε αυτό το πλαίσιο μπορεί να περιλαμβάνεται και η προσαρμογή των ζητούμενων διδάκτρων, ώστε να παρέχεται και στα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα η δυνατότητα πρόσβασης στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα. Υπάρχουν επίσης στοιχεία που καταδεικνύουν ότι η ευελιξία στο ωράριο λειτουργίας και άλλες ρυθμίσεις μπορούν να διευκολύνουν τη συμμετοχή, ειδικά για παιδιά εργαζόμενων μητέρων, παιδιά μονογονεϊκών οικογενειών και παιδιά που ανήκουν σε μειονοτικές ή μειονεκτούσες ομάδες.
         Η ίση κατανομή των παρεχόμενων υπηρεσιών σε αστικές και αγροτικές περιοχές, σε εύπορες και φτωχές συνοικίες και περιφέρειες μπορεί να διευρύνει την πρόσβαση για μειονεκτούσες ομάδες της κοινωνίας. Σύμφωνα με στοιχεία, η διαθεσιμότητα και η οικονομική προσιτότητα υπηρεσιών υψηλής ποιότητας σε συνοικίες όπου ζουν φτωχές οικογένειες, μειονότητες ή οικογένειες μεταναστών ή προσφύγων, έχουν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην υποστήριξη της ισότητας και της κοινωνικής ένταξης.
         2.   Παροχή υπηρεσιών που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή, ενισχύουν την κοινωνική ένταξη και προάγουν την πολυμορφία

         Τα συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας μπορούν να ενθαρρύνουν ενεργά τη συμμετοχή, εμπλέκοντας τους γονείς, τις οικογένειες και τους φροντιστές στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων (π.χ. σε συλλόγους γονέων και κηδεμόνων). Με την προσπάθεια προσέγγισης των οικογενειών - ιδίως των μονογονεϊκών και των οικογενειών σε μειονεκτική θέση ή των οικογενειών μειονοτήτων ή μεταναστών - μέσω στοχευμένων πρωτοβουλιών, τους δίνεται η ευκαιρία να εκφράσουν τις ανάγκες τους, ενώ επίσης παρέχεται στις υπηρεσίες η δυνατότητα να τις λάβουν υπόψη τους κατά την προσαρμογή των παρεχόμενων υπηρεσιών στις απαιτήσεις των τοπικών κοινοτήτων.
         Μπορεί να ενθαρρυνθεί η πρόσληψη προσωπικού από περιθωριοποιημένες ομάδες ή από ομάδες μεταναστών ή μειονοτήτων, καθώς έχει αποδειχθεί ότι είναι πλεονέκτημα όταν η σύνθεση του προσωπικού στις δομές προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας αντικατοπτρίζει την πολυμορφία της αντίστοιχης κοινότητας.
         Η δημιουργία ενός φιλόξενου περιβάλλοντος για τα παιδιά, που εκτιμά τις γλώσσες, την κουλτούρα και το οικογενειακό υπόβαθρό τους, συμβάλλει στην ανάπτυξη της αίσθησής τους ότι ανήκουν κάπου. Η κατάλληλη συνεχής επαγγελματική εξέλιξη προετοιμάζει επίσης το προσωπικό να υποδέχεται και να υποστηρίζει τα δίγλωσσα παιδιά.
         Οι δομές προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη ορθών πρακτικών μέσα στις οικογένειες με στόχο την ομαλή μετάβαση από το οικιακό στο εκπαιδευτικό περιβάλλον και να διαμορφώσουν υψηλό επίπεδο συμμετοχής των γονέων με τη διοργάνωση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών.
         Το ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για την ευημερία, τη μάθηση και τα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών. Επομένως, οι συνθήκες εργασίας και η επαγγελματική εξέλιξη του προσωπικού θεωρούνται ουσιώδεις συνιστώσες ποιότητας.

            Δηλώσεις ποιότητας:

         3.   Άρτια ειδικευμένο προσωπικό με αρχική και συνεχή κατάρτιση που του δίνει τη δυνατότητα να εκπληρώνει τον επαγγελματικό του ρόλο

         Για αποτελεσματικά συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας εξετάζεται το ενδεχόμενο αναβάθμισης του επαγγελματικού κύρους του προσωπικού τους, το οποίο αναγνωρίζεται ευρέως ως ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες ποιότητας, αυξάνοντας το επίπεδο επαγγελματικών προσόντων, προσφέροντας επαγγελματικό κύρος και ευέλικτες προοπτικές σταδιοδρομίας και εναλλακτικές πορείες για τους βοηθούς. Αυτό μπορεί να υποστηριχθεί μέσω της στόχευσης σε παιδαγωγικό προσωπικό το οποίο αποτελείται από επαγγελματίες υψηλής εξειδίκευσης που διαθέτουν άρτια επαγγελματική κατάρτιση με εξειδίκευση στον τομέα της προσχολικής εκπαίδευσης, καθώς και από βοηθητικό προσωπικό.
         Σύγχρονα προγράμματα αρχικής εκπαίδευσης που προσφέρουν μια καλή ισορροπία μεταξύ θεωρίας και πράξης σχεδιάζονται σε συνεργασία με επαγγελματίες. Πλεονέκτημα, επίσης, αποτελούν τα εκπαιδευτικά προγράμματα που προετοιμάζουν το προσωπικό για συλλογική εργασία και βελτιώνουν τις ικανότητες αναστοχασμού. Τα εν λόγω προγράμματα μπορούν να ωφεληθούν από την παροχή κατάρτισης στο προσωπικό ώστε να μάθει να εργάζεται με ομάδες που χαρακτηρίζονται από γλωσσική και πολιτισμική πολυμορφία, προερχόμενες από οικογένειες μειονοτήτων, μεταναστών και οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα.
         Το προσωπικό που έχει τα εφόδια να παρακολουθεί τις αναπτυξιακές ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και τις δυνατότητες των μικρών παιδιών και διαθέτει την ικανότητα να εντοπίζει πιθανά αναπτυξιακά και μαθησιακά προβλήματα μπορεί να υποστηρίξει πιο ενεργά την ανάπτυξη των παιδιών και τη μαθησιακή διαδικασία. Οι τακτικές, ειδικά προσαρμοσμένες ευκαιρίες συνεχούς επαγγελματικής εξέλιξης ωφελούν όλα τα μέλη του προσωπικού, συμπεριλαμβανομένων των βοηθών και του επικουρικού προσωπικού.
         Όσον αφορά τα απαραίτητα στοιχεία για την ανάπτυξη και την ψυχολογία του παιδιού, και ανάλογα με τις διαφορετικές δομές κατάρτισης στα κράτη μέλη, στις ικανότητες του προσωπικού θα πρέπει να περιλαμβάνονται οι γνώσεις για τα συστήματα προστασίας του παιδιού και, γενικότερα, για τα δικαιώματα του παιδιού.
         4.   Υποστηρικτικές συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής ηγεσίας, που δημιουργεί ευκαιρίες για παρατήρηση, αναστοχασμό, σχεδιασμό, ομαδική εργασία και συνεργασία με τους γονείς

         Τα συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας που στοχεύουν στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, μεταξύ άλλων σε επαρκέστερα μισθολογικά επίπεδα, μπορούν να καταστήσουν την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα πιο ελκυστική επιλογή για προσωπικό με καλύτερα επαγγελματικά προσόντα που αναζητά μια καλή επαγγελματική σταδιοδρομία.
         Η αναλογία ενηλίκων-παιδιών και το μέγεθος των ομάδων είναι καταλληλότερα εάν σχεδιάζονται με τον ενδεδειγμένο τρόπο για την ηλικία και τη σύνθεση της ομάδας των παιδιών, καθώς τα μικρότερα παιδιά χρειάζονται περισσότερη προσοχή και φροντίδα.
         Οι επαγγελματικές κοινότητες μάθησης, όπου υφίστανται σε διάφορα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα και μεταξύ αυτών, έχουν δείξει θετικό αντίκτυπο μέσω της διάθεσης χρόνου και χώρου για συλλογικές πρακτικές και από κοινού εργασία του προσωπικού.
         Η παροχή καθοδήγησης και επίβλεψης στο νεοπροσληφθέν προσωπικό κατά την ενσωμάτωσή του στο εργασιακό περιβάλλον, μπορεί να το βοηθήσει να ανταποκριθεί πολύ γρήγορα στον επαγγελματικό του ρόλο.
         Το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ αποτελεί ισχυρό εργαλείο για τη βελτίωση της ευημερίας, της ανάπτυξης και της μάθησης των παιδιών. Ένα ευρύ παιδαγωγικό πλαίσιο θέτει τις αρχές για τη στήριξη της ανάπτυξης και της μάθησης των παιδιών μέσω πρακτικών εκπαίδευσης και φροντίδας που καλύπτουν τα ενδιαφέροντα, τις ανάγκες και τις δυνατότητες των παιδιών.

            Δηλώσεις ποιότητας:

         5.   Πρόγραμμα σπουδών που βασίζεται σε παιδαγωγικούς στόχους, αξίες και προσεγγίσεις που επιτρέπουν στα παιδιά να αναπτύξουν πλήρως τις δυνατότητές τους, καλύπτοντας την κοινωνική, συναισθηματική, γνωστική και σωματική τους ανάπτυξη και την ευημερία τους

         Οι παιδοκεντρικές παιδαγωγικές προσεγγίσεις μπορούν να υποστηρίξουν καλύτερα τη συνολική ανάπτυξη των παιδιών, να παράσχουν στήριξη στις μαθησιακές στρατηγικές τους και να προωθήσουν τη γνωστική και μη γνωστική τους ανάπτυξη αξιοποιώντας πιο συστηματικά την εμπειρική μάθηση, το παιχνίδι και τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις.
         Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι ένα σαφές πρόγραμμα σπουδών αποτελεί πλεονέκτημα, καθώς μπορεί να παράσχει ένα συνεκτικό πλαίσιο για τη φροντίδα, την εκπαίδευση και την κοινωνικοποίηση που αποτελούν αναπόσπαστα μέρη της παροχής προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας. Ιδανικά, το πλαίσιο αυτό καθορίζει παιδαγωγικούς στόχους που δίνουν στους εκπαιδευτικούς τη δυνατότητα να εξατομικεύουν την προσέγγισή τους ανάλογα με τις ατομικές ανάγκες των παιδιών και μπορεί να παράσχει κατευθυντήριες γραμμές για ένα μαθησιακό περιβάλλον υψηλής ποιότητας. Λαμβάνει δεόντως υπόψη τη δυνατότητα να συμπεριλαμβάνει τη διαθεσιμότητα βιβλίων και άλλου έντυπου υλικού με σκοπό τη συμβολή στην ανάπτυξη της ικανότητας γραμματισμού των παιδιών.
         Προωθώντας την πολυμορφία, την ισότητα και τη γλωσσική ευαισθητοποίηση, ένα αποτελεσματικό πλαίσιο προγράμματος σπουδών προάγει την ενσωμάτωση των μεταναστών και των προσφύγων. Μπορεί να καλλιεργήσει την ανάπτυξη τόσο της μητρικής τους γλώσσας όσο και της γλώσσας διδασκαλίας.
         6.   Πρόγραμμα σπουδών που απαιτεί από το προσωπικό να συνεργάζεται με τα παιδιά, τους συναδέλφους και τους γονείς και να αναπτύσσει αναστοχασμό για τις πρακτικές που ακολουθεί

         Το πρόγραμμα σπουδών μπορεί να ενισχύσει τη συμμετοχή των γονέων, των ενδιαφερόμενων μερών και του προσωπικού και να διασφαλίσει ότι ανταποκρίνεται επαρκέστερα στις ανάγκες, στα ενδιαφέροντα και στις δυνατότητες των παιδιών.
         Το πρόγραμμα σπουδών μπορεί να καθορίζει ρόλους και διαδικασίες για τη διασφάλιση της τακτικής συνεργασίας του προσωπικού με τους γονείς καθώς και με συναδέλφους από άλλες υπηρεσίες για παιδιά (συμπεριλαμβανομένων των τομέων της υγείας, της κοινωνικής πρόνοιας και της εκπαίδευσης).
         Όποτε είναι εφικτό, το πρόγραμμα σπουδών μπορεί να παρέχει κατευθυντήριες γραμμές για το προσωπικό προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, ώστε να συνεργάζεται με το προσωπικό του σχολείου για τη μετάβαση των παιδιών στην πρωτοβάθμια ή/και στην προσχολική εκπαίδευση.
         Η ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ στηρίζουν την ποιότητα. Επισημαίνοντας τα δυνατά και αδύναμα σημεία, οι αντίστοιχες διαδικασίες μπορούν να αποτελέσουν σημαντικές συνιστώσες βελτίωσης της ποιότητας στα συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης. Μπορούν να παράσχουν στήριξη στα ενδιαφερόμενα μέρη και στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής για την ανάληψη πρωτοβουλιών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των παιδιών, των γονέων και των τοπικών κοινοτήτων.

            Δηλώσεις ποιότητας:

         7.   Η παρακολούθηση και η αξιολόγηση παράγουν πληροφορίες στο εκάστοτε τοπικό, περιφερειακό και/ή εθνικό επίπεδο για την υποστήριξη συνεχών βελτιώσεων στην ποιότητα της πολιτικής και των πρακτικών

         Η διαφάνεια κατά την παροχή πληροφοριών σχετικά με τις υπηρεσίες και το προσωπικό ή σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος σπουδών στο κατάλληλο –εθνικό, περιφερειακό και τοπικό– επίπεδο, μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας.
         Η τακτική ενημέρωση μπορεί να διευκολύνει τη διαδικασία της αξιολόγησης των πολιτικών, μεταξύ άλλων παρέχοντας τη δυνατότητα ανάλυσης της χρήσης δημόσιων κονδυλίων και του τι είναι αποτελεσματικό και σε ποιο πλαίσιο.
         Για τον εντοπισμό των μαθησιακών αναγκών του προσωπικού και για τη λήψη των σωστών αποφάσεων με στόχο την καλύτερη δυνατή βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών και της επαγγελματικής εξέλιξης, θα ήταν σκόπιμο οι υπεύθυνοι της προσχολικής εκπαίδευσης να συλλέγουν εγκαίρως τα σχετικά δεδομένα.
         8.   Παρακολούθηση και αξιολόγηση προς το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού

         Με στόχο την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού, θα πρέπει να ενσωματωθούν στο σύστημα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας ισχυρές πολιτικές προστασίας/διαφύλαξης των παιδιών με σκοπό τη συμβολή στην προστασία των παιδιών από κάθε μορφή βίας. Οι αποτελεσματικές πολιτικές προστασίας των παιδιών καλύπτουν τέσσερις ευρείς τομείς: 1) τις πολιτικές, 2) τους ανθρώπους, 3) τις διαδικασίες και 4) τη λογοδοσία. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτούς τους τομείς παρατίθενται στο έγγραφο με τίτλο «Child safeguarding standards and how to implement them» (Πολιτικές προστασίας των παιδιών και τρόποι εφαρμογής τους), το οποίο έχει δημοσιευθεί από την οργάνωση Keeping Children Safe.
         Οι διαδικασίες παρακολούθησης και αξιολόγησης μπορούν να προωθήσουν την ενεργό συμμετοχή και τη συνεργασία μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών. Όλοι όσοι εμπλέκονται στην ανάπτυξη της ποιότητας μπορούν να συμβάλουν στις διαδικασίες παρακολούθησης και αξιολόγησης, καθώς και να επωφεληθούν από αυτές.
         Από τα διαθέσιμα στοιχεία καταδεικνύεται ότι ένας συνδυασμός μεθόδων παρακολούθησης (π.χ. παρατήρηση, τεκμηρίωση, περιγραφική αξιολόγηση των ικανοτήτων και της μάθησης των παιδιών) μπορεί να παράσχει χρήσιμες πληροφορίες και να παρουσιάσει τις εμπειρίες και την ανάπτυξη των παιδιών, συμβάλλοντας μεταξύ άλλων και στην ομαλή μετάβασή τους στο δημοτικό.
         Μπορούν να δημιουργηθούν εργαλεία παρακολούθησης και διαδικασίες συμμετοχικής αξιολόγησης που θα παρέχουν στα παιδιά τη δυνατότητα να ακουστούν και να εκφράσουν ρητά τις εμπειρίες μάθησης και κοινωνικοποίησής τους στο πλαίσιο της προσχολικής εκπαίδευσης.
         Η ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ Η ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς επιτρέπουν στις παρεχόμενες υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας να διαδραματίσουν τον ρόλο τους στην προσωπική ανάπτυξη και μάθηση των παιδιών, καθώς και στη μείωση του χάσματος όσον αφορά τις εκπαιδευτικές επιδόσεις και στην προώθηση της κοινωνικής συνοχής. Η ποιότητα απορρέει από ολοκληρωμένες και συνεκτικές δημόσιες πολιτικές που συνδέουν την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα με άλλες υπηρεσίες που αφορούν την ευημερία των μικρών παιδιών και των οικογενειών τους.

            Δηλώσεις ποιότητας:

         9.   Τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν σαφή και κοινή αντίληψη του ρόλου και των αρμοδιοτήτων τους, ενώ επίσης γνωρίζουν ότι θα πρέπει να συνεργάζονται με οργανώσεις-εταίρους

         Η παροχή υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας ωφελείται από τη στενή συνεργασία με όλες τις υπηρεσίες που απευθύνονται σε παιδιά, μεταξύ άλλων υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας και υγείας, σχολεία και τοπικούς ενδιαφερόμενους φορείς. Αυτές οι συμμαχίες μεταξύ υπηρεσιών έχει αποδειχθεί ότι είναι πιο αποτελεσματικές εάν διέπονται από ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής το οποίο μπορεί να προωθήσει με ενεργητικό τρόπο τη συνεργασία και τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις στις τοπικές κοινότητες.
         Η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών έχει αποδειχθεί ότι είναι κρίσιμης σημασίας για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των παρεχόμενων υπηρεσιών προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας.
         Η ενοποίηση ή ο συντονισμός των υπηρεσιών που είναι αρμόδιες για τις διάφορες κανονιστικές ρυθμίσεις σχετικά με την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στην ποιότητα του συστήματος.
         10.   Η νομοθεσία, οι κανονισμοί ή/και η χρηματοδότηση στηρίζουν την πρόοδο προς ένα καθολικό δικαίωμα σε υψηλής ποιότητας οικονομικά προσιτή προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, ενώ και η συντελούμενη πρόοδος κοινοποιείται τακτικά σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη

         Η βελτίωση της ποιότητας στην παροχή υπηρεσιών για όλα τα παιδιά θα μπορούσε να επιτευχθεί καλύτερα με την προοδευτική οικοδόμηση ενός καθολικού νόμιμου δικαιώματος. Αυτό περιλαμβάνει την προώθηση της συμμετοχής από μικρή ηλικία στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα. Θα ήταν χρήσιμο να αξιολογηθεί κατά πόσον οι υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας με βάση την αγορά έχουν ως αποτέλεσμα άνιση πρόσβαση ή χαμηλότερη ποιότητα για τα μειονεκτούντα παιδιά και, εφόσον κριθεί αναγκαίο, να προβλεφθούν διορθωτικές ενέργειες.
         Η στενή σύνδεση με τις εργασιακές, υγειονομικές και κοινωνικές πολιτικές θα αποτελούσε σαφές πλεονέκτημα, καθώς μπορεί να προωθήσει μια αποδοτικότερη αναδιανομή των πόρων, με διοχέτευση επιπλέον χρηματοδότησης προς τις μειονεκτούσες ομάδες και συνοικίες.


               9.11.2017

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               C 378/262

         P7_TA(2014)0216
   Ανθρωπιστική δέσμευση ενόπλων μη κρατικών δυνάμεων για την προστασία των παιδιών
   Σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προς το Συμβούλιο της 12ης Μαρτίου 2014 σχετικά με πρόταση σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προς το Συμβούλιο αναφορικά με την ανθρωπιστική δέσμευση ενόπλων μη κρατικών δυνάμεων για την προστασία των παιδιών (2014/2012(INI))
   (2017/C 378/32)

      Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

               —

               έχοντας υπόψη την πρόταση σύστασης προς το Συμβούλιο, την οποία υπέβαλαν οι βουλευτές Catherine Grèze, Eva Joly, Isabella Lövin, Judith Sargentini, Bart Staes και Keith Taylor, εξ ονόματος της Ομάδας Verts/ALE, σχετικά με την ανθρωπιστική δέσμευση ενόπλων μη κρατικών δυνάμεων για την προστασία των παιδιών (B7-0585/2013),

               —

               έχοντας υπόψη την έκθεση του 2013 του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα παιδιά και τις ένοπλες συγκρούσεις καθώς και άλλες εκθέσεις από σχετικούς φορείς,

               —

               έχοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές του 2008 της ΕΕ σχετικά με τα παιδιά και τις ένοπλες συγκρούσεις, τη στρατηγική του 2010 για την εφαρμογή των κατευθυντηρίων γραμμών της ΕΕ σχετικά με τα παιδιά και τις ένοπλες συγκρούσεις και τον κατάλογο ελέγχου του 2008 για την ενσωμάτωση της προστασίας παιδιών θυμάτων ενόπλων συγκρούσεων στις επιχειρήσεις ΕΠΑΑ,

               —

               έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του 2008 σχετικά με την «Προαγωγή και προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών στην εξωτερική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Ανάπτυξη και ανθρωπιστικές διαστάσεις»,

               —

               έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του της 19ης Φεβρουαρίου 2009 σχετικά με μια ξεχωριστή θέση για τα παιδιά στην εξωτερική δράση της ΕΕ (1), της 16ης Ιανουαρίου 2008 με τίτλο «Προς μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δικαιώματα του παιδιού» (2), της 3ης Ιουλίου 2003 για την εμπορία παιδιών και τα παιδιά-στρατιώτες (3), της 6ης Ιουλίου 2000 όσον αφορά την απαγωγή παιδιών από τον Στρατό Αντίστασης του Κυρίου (LRA) (4) και της 17ης Δεκεμβρίου 1998 για τα παιδιά-στρατιώτες (5),

               —

               έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα δικαιώματα του παιδιού, και ιδίως το ψήφισμα αριθ. 1612 (2005) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών,

               —

               έχοντας υπόψη το Προαιρετικό Πρωτόκολλο του 2002 στη Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού που αφορά τη συμμετοχή παιδιών σε ένοπλες συγκρούσεις,

               —

               έχοντας υπόψη τις δεσμεύσεις του Παρισιού για την προστασία των παιδιών έναντι της παράνομης επιστράτευσης ή χρησιμοποίησής τους από ένοπλες δυνάμεις ή ομάδες και τις αρχές και κατευθυντήριες γραμμές του Παρισιού για τα παιδιά που έχουν σχέση με ένοπλες δυνάμεις ή ένοπλες ομάδες που εγκρίθηκαν στις 6 Φεβρουαρίου 2007,

               —

               έχοντας υπόψη το άρθρο 121 παράγραφος 3 και το άρθρο 97 του Κανονισμού του,

               —

               έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Ανάπτυξης (A7-0160/2014),

               Α.

               λαμβάνοντας υπόψη ότι οι περισσότερες σύγχρονες ένοπλες συγκρούσεις περιλαμβάνουν μια ή περισσότερες ένοπλες μη κρατικές ομάδες που πολεμούν κυβερνήσεις ή άλλες ένοπλες ομάδες, όπου οι πολίτες και ειδικότερα τα παιδιά φέρουν το βάρος των εν λόγω πολέμων·

               Β.

               λαμβάνοντας υπόψη ότι το φάσμα των εν λόγω μη κρατικών δυνάμεων είναι πολύ εκτεταμένο και περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος ταυτοτήτων και κινήτρων καθώς και διαφορετικών βαθμών βούλησης και ικανότητας για συμμόρφωση με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και άλλα πρότυπα του διεθνούς δικαίου, απαιτείται δε για όλες τους ο σχετικός έλεγχος·

               Γ.

               λαμβάνοντας υπόψη ότι προκειμένου να βελτιωθεί η προστασία των αμάχων και ιδιαίτερα των παιδιών, θα πρέπει να ληφθούν ιδιαίτερα υπόψη όλα τα ενεχόμενα στη σύγκρουση μέρη·

               Δ.

               λαμβάνοντας υπόψη ότι τα διεθνή ανθρωπιστικά πρότυπα εφαρμόζονται και είναι δεσμευτικά για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη σε μια ένοπλη σύγκρουση·

               Ε.

               λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ένοπλες συγκρούσεις έχουν ιδιαίτερα ολέθριες συνέπειες στη σωματική και νοητική ανάπτυξη των παιδιών, με μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ασφάλεια του ανθρώπου και τη βιώσιμη ανάπτυξη·

               ΣΤ.

               λαμβάνοντας υπόψη ότι το καταστατικό του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου ποινικοποιεί την επιστράτευση ή στρατολόγηση παιδιών κάτω από την ηλικία των 15 ετών σε ένοπλες δυνάμεις ή ομάδες, ή τη χρησιμοποίηση τους για ενεργό συμμετοχή σε εχθροπραξίες·

               Ζ.

               λαμβάνοντας υπόψη ότι το διεθνές δίκαιο απαγορεύει κάθε μορφή σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της βίας κατά των παιδιών, και λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πράξεις σεξουαλικής βίας μπορεί να χαρακτηριστούν εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας ή γενοκτονία·

               Η.

               λαμβάνοντας υπόψη ότι η χρήση ναρκών κατά του προσωπικού έχει μειωθεί μετά την έγκριση της σύμβασης για την απαγόρευση των ναρκών το 1997, αλλά εξακολουθεί να αποτελεί απειλή για τα παιδιά, ιδιαίτερα σε ένοπλες συγκρούσεις μη διεθνούς χαρακτήρα·

               Θ.

               λαμβάνοντας υπόψη ότι η διεθνής κοινότητα έχει ηθική υποχρέωση να επιδιώξει τη δέσμευση όλων των εμπλεκομένων σε συγκρούσεις μερών, συμπεριλαμβανομένων τόσο των κρατών όσο και των ενόπλων μη κρατικών δυνάμεων, προκειμένου να προστατευθούν τα παιδιά·

               Ι.

               λαμβάνοντας υπόψη ότι η αποστράτευση, η αποκατάσταση και η επανένταξη των παιδιών-στρατιωτών πρέπει να συμπεριλαμβάνονται σε οποιαδήποτε διαδικασία διαπραγμάτευσης και συμφωνία ειρήνης προκύπτει, και ότι πρέπει επίσης να αντιμετωπίζονται κατά τη διάρκεια της ίδιας της σύγκρουσης·

               ΙΑ.

               λαμβάνοντας υπόψη ότι η επιτυχής αποστράτευση και επανένταξη των παιδιών-στρατιωτών μπορεί να συμβάλει στον τερματισμό του αδιάλειπτου κύκλου της βίας·

               1.

               απευθύνει τις ακόλουθες συστάσεις στον Επίτροπο αρμόδιο για θέματα Ανάπτυξης καθώς και στην Αντιπρόεδρο της Επιτροπής/Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας:

                           α)

                           να ενθαρρυνθεί η υπογραφή σχεδίων δράσης για την προστασία των παιδιών σε ένοπλες συγκρούσεις, από κοινού με το γραφείο της ειδικής εκπροσώπου του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τα παιδιά και τις ένοπλες συγκρούσεις, από τα εμπλεκόμενα κράτη και τις ένοπλες μη κρατικές δυνάμεις, ενώ παράλληλα να υπενθυμίζεται ότι η δέσμευση αυτή με μη κρατικές ένοπλες δυνάμεις δεν συνεπάγεται τη στήριξη, ή αναγνώριση της νομιμότητας αυτών των ομάδων ή των δραστηριοτήτων τους·

                           β)

                           να αναγνωρισθούν οι προσπάθειες που έχουν καταβάλει τα Ηνωμένα Έθνη και διεθνείς και μη κυβερνητικές οργανώσεις προκειμένου να πείσουν τις ένοπλες μη κρατικές δυνάμεις να προστατεύουν τα παιδιά, ενώ παράλληλα να επαναλαμβάνεται ότι το γεγονός αυτό δεν συνεπάγεται τη στήριξη ή αναγνώριση της νομιμότητας των δραστηριοτήτων των εν λόγω δυνάμεων·

                           γ)

                           να συμπεριληφθεί στους πολιτικούς διαλόγους με τις τρίτες χώρες, π.χ. στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Κοτονού, ο στόχος της πρόληψης και παρεμπόδισης της στρατολόγησης και της καταναγκαστικής συμμετοχής των παιδιών ηλικίας κάτω των 18 ετών, και να διασφαλισθεί η απελευθέρωσή τους και η επανένταξή τους στην κοινωνία·

                           δ)

                           να υπενθυμίζεται ότι κράτη και ένοπλες μη κρατικές ομάδες θα πρέπει να συμμορφώνονται με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και το διεθνές ανθρωπιστικό εθιμικό δίκαιο, και να στηρίζονται στην προσπάθειά τους να λαμβάνουν ειδικά μέτρα για την προστασία των αμάχων και ειδικότερα των παιδιών, ενώ παράλληλα να υπενθυμίζεται ότι αυτή η δραστηριότητα με ένοπλους μη κρατικούς παράγοντες δεν συνεπάγεται τη στήριξη ή αναγνώριση της νομιμότητας των ομάδων αυτών ή των δραστηριοτήτων τους·

                           ε)

                           να υπενθυμίζεται ότι το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο είναι ένα νομικό πλαίσιο που δεσμεύει τις ένοπλες μη κρατικές ομάδες και ότι το κοινό άρθρο 3 των Συμβάσεων της Γενεύης και το δεύτερο πρόσθετο πρωτόκολλο του 1977 έχουν αμφότερα συμβάλει στην επίτευξη αυτού του σκοπού, όπως και μεγάλος αριθμός εθιμικών κανόνων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου· να εξετάζεται, ως ιδιαίτερα σημαντικό, το κατά πόσον οι ισχύοντες κανόνες του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου επαρκούν για την αντιμετώπιση των μη κρατικών δυνάμεων ή χρειάζονται περαιτέρω ρυθμίσεις·

                           στ)

                           να αποκατασταθεί η άμεση, ή έμμεση μέσω εξειδικευμένων ΜΚΟ και ανθρωπιστικών οργανώσεων, επαφή με ένοπλες μη κρατικές δυνάμεις σχετικά με το θέμα της προστασίας κοριτσιών και αγοριών, προκειμένου να ανακουφισθεί η ταλαιπωρία των παιδιών στο πλαίσιο των ενόπλων συγκρούσεων και να παρακινηθούν οι ένοπλες μη κρατικές δυνάμεις να υπογράψουν την πράξη δέσμευσης για την τήρηση της έκκλησης της Γενεύης όσον αφορά την προστασία των παιδιών από τις επιπτώσεις των ενόπλων συγκρούσεων·

                           ζ)

                           να υποστηριχθούν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις που πραγματοποιούν διάλογο με τις ένοπλες μη κρατικές δυνάμεις προκειμένου να προωθήσουν τον σεβασμό των διεθνών ανθρωπιστικών προτύπων σε ένοπλες συγκρούσεις, και ειδικότερα την προστασία των παιδιών, με τη βοήθεια πολιτικών, διπλωματικών και οικονομικών μέσων·

                           η)

                           να ζητηθεί από τα κράτη μέλη να συμμετάσχουν στις προσπάθειες που καταβάλλει η διεθνής κοινότητα για να δώσει τέλος στις επιθέσεις σε σχολεία και στη χρησιμοποίηση των σχολείων από ένοπλες δυνάμεις για στρατιωτικούς σκοπούς, προσυπογράφοντας το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών του Lucens για την προστασία σχολείων και πανεπιστημίων από στρατιωτική χρήση κατά τη διάρκεια ένοπλων συγκρούσεων·

               2.

               αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει την παρούσα σύσταση στον Επίτροπο για Θέματα Ανάπτυξης, την Αντιπρόεδρο της Επιτροπής/Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική και την Πολιτική Ασφάλειας, την Επιτροπή, το Συμβούλιο καθώς και στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης.

      (1)  ΕΕ C 76 E της 25.3.2010, σ. 3.

      (2)  ΕΕ C 41 E της 19.2.2009, σ. 24.

      (3)  ΕΕ C 74 E της 24.3.2004, σ. 854.

      (4)  ΕΕ C 121 της 24.4.2001, σ. 401.

      (5)  ΕΕ C 98 της 9.4.1999, σ. 297.