title: Συσταση του συμβουλιου της 20ής Ιουλίου 2020 σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Πολωνίας για το 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Πολωνίας για το 2020 2020/C 282/21

text:
               26.8.2020

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               C 282/135

      ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
      της 20ής Ιουλίου 2020
      σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Πολωνίας για το 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Πολωνίας για το 2020
      (2020/C 282/21)
      ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
      Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,
      Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,
      Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
      Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
      Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,
      Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,
      Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,
      Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,
      Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,
      Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

                  (1)

                  Στις 17 Δεκεμβρίου 2019 η Επιτροπή υιοθέτησε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Έλαβε δεόντως υπόψη της τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), η Επιτροπή θέσπισε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης στην οποία η Πολωνία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση.

                  (2)

                  Η έκθεση χώρας του 2020 για την Πολωνία δημοσιεύτηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν η πρόοδος της Πολωνίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019 (3) («ειδικές ανά χώρα συστάσεις για το 2019»), η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη, καθώς και η πρόοδος της Πολωνίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων της στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

                  (3)

                  Στις 11 Μαρτίου 2020 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε επισήμως παγκόσμια πανδημία την έξαρση της νόσου COVID-19. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σοκ στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων. Η πανδημία προκάλεσε μεγάλο οικονομικό σοκ, το οποίο έχει ήδη επιφέρει σοβαρές επιπτώσεις στην Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020 η Επιτροπή υιοθέτησε ανακοίνωση με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

                  (4)

                  Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Τυχόν μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρά αναλογικά, αναγκαία, περιορισμένα χρονικά και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκεινται σε δημοκρατικό έλεγχο και σε έλεγχο από ανεξάρτητη δικαστική αρχή.

                  (5)

                  Στις 20 Μαρτίου 2020 η Επιτροπή υιοθέτησε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Η γενική ρήτρα διαφυγής, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου (4), διευκολύνει το συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής οικονομικής κάμψης. Στην ανακοίνωσή της τής 20ής Μαρτίου 2020, η Επιτροπή θεώρησε ότι, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής οικονομικής κάμψης λόγω της πανδημίας COVID-19, οι συνθήκες επέτρεπαν την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής και ζήτησε από το Συμβούλιο να επικυρώσει το εν λόγω συμπέρασμα. Στις 23 Μαρτίου 2020 οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συντάχθηκαν με την εκτίμηση της Επιτροπής και συμφώνησαν ότι η σοβαρή κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας απαιτεί αποφασιστική, φιλόδοξη και συντονισμένη αντίδραση. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών μεσοπρόθεσμα. Σε ό,τι αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, μετά από σύσταση της Επιτροπής, να υιοθετήσει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για το συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του συμφώνου.

                  (6)

                  Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας COVID-19, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, το μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στο χώρο εργασίας με σκοπό την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να προετοιμάσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, με την ενσωμάτωση, μεταξύ άλλων, της πράσινης μετάβασης και του ψηφιακού μετασχηματισμού, καθώς και για να αντλήσουν διδάγματα από την κρίση.

                  (7)

                  Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέδειξε την ευελιξία που παρέχει η εσωτερική αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς θα πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση κατέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας. Οι βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, οι διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και τα στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών, συγκαταλέγονται στα κύρια στοιχεία για την ανάπτυξη ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

                  (8)

                  Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια μέσω των κανονισμών (ΕΕ) 2020/460 (5) και (ΕΕ) 2020/558 (6) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις εξαιρετικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παράσχουν πρόσθετη ευελιξία καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για τη λογιστική χρήση 2020-2021. Η Πολωνία ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως αυτές τις δυνατότητες για να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που πλήττονται περισσότερο.

                  (9)

                  Οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 είναι πιθανόν να κατανεμηθούν άνισα στις διάφορες περιφέρειες λόγω των διαφορετικών μορφών εξειδίκευσης. Υπάρχει επομένως κίνδυνος διεύρυνσης των εδαφικών ανισοτήτων εντός της Πολωνίας. Σε συνδυασμό με τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί προσωρινά η διαδικασία σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής.

                  (10)

                  Στις 29 Απριλίου 2020, η Πολωνία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και, στις 30 Απριλίου 2020, το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης του 2020. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους.

                  (11)

                  Η Πολωνία υπάγεται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

                  (12)

                  Στις 13 Ιουλίου 2018, το Συμβούλιο συνέστησε στην Πολωνία να διασφαλίσει ότι ο ονομαστικός ρυθμός αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών (7) δεν υπερβαίνει το 4,2 % το 2019, ποσοστό που αντιστοιχεί σε ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή ύψους 0,6 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ). Η συνολική αξιολόγηση της Επιτροπής επιβεβαιώνει μια σημαντική απόκλιση από τη συνιστώμενη πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου τόσο το 2019, καθώς και τη διετία 2018 και 2019 συνολικά. Ωστόσο, δεδομένης της ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής, δεν δικαιολογούνται περαιτέρω μέτρα στο πλαίσιο της διαδικασίας σημαντικής απόκλισης για την Πολωνία.

                  (13)

                  Στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2020 που εξέδωσε, η κυβέρνηση προβλέπει επιδείνωση του ονομαστικού ισοζυγίου από έλλειμμα 0,7 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 8,4 % του ΑΕΠ το 2020. Μετά τη μείωσή του στο 46,0 % του ΑΕΠ το 2019, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί στο 55,2 % το 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από τη μεγάλη αβεβαιότητα που οφείλεται στην πανδημία COVID-19.

                  (14)

                  Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19 και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, η Πολωνία έλαβε εγκαίρως δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της ικανότητας του συστήματος υγείας της, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα ανέρχονται σε 3,2 % του ΑΕΠ και περιλαμβάνουν επιδόματα προς αυτοαπασχολουμένους και απασχολουμένους με άτυπες συμβάσεις εργασίας, την απαλλαγή εταιρειών από την υποχρέωση καταβολής κοινωνικών εισφορών (αυτές θα καταβληθούν από το κράτος), καθώς και επιδοτήσεις μισθών για ορισμένες εταιρείες. Επιπλέον, η Πολωνία εξήγγειλε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν άμεση δημοσιονομική επίπτωση, θα συμβάλουν στην παροχή στήριξης της ρευστότητας για τις επιχειρήσεις. Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις των δημοσιονομικών μέτρων που προβλέπονται στο πρόγραμμα σύγκλισης διαφέρουν κυρίως λόγω της αντιμετώπισης των δανείων προς επιχειρήσεις. Οι εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020, σε συμφωνία με τις ανακοινώσεις των πολωνικών αρχών, βασίζονται στην υπόθεση ότι δάνεια που ισοδυναμούν με περίπου 2¾ εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ θα μετατραπούν σε επιδοτήσεις και θα καταχωριστούν ως δαπάνες το 2020. Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε η Πολωνία συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που προσδιορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 13ης Μαρτίου 2020. Η πλήρης εφαρμογή των μέτρων έκτακτης ανάγκης και των υποστηρικτικών δημοσιονομικών μέτρων, και στη συνέχεια η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

                  (15)

                  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και εάν οι πολιτικές παραμείνουν αμετάβλητες, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Πολωνίας θα είναι -9,5 % του ΑΕΠ το 2020 και -3,8 % του ΑΕΠ το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει κάτω του 60 % του ΑΕΠ το 2020 και το 2021.

                  (16)

                  Στις 20 Μαΐου 2020 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης λόγω της αναμενόμενης υπέρβασης από την Πολωνία του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση της Επιτροπής προκύπτει ότι το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97, δεν έχει πληρωθεί.

                  (17)

                  Η έξαρση της νόσου COVID-19 δημιούργησε μια νέα κοινωνική και οικονομική κατάσταση στην Πολωνία. Για πρώτη φορά σε σχεδόν τρεις δεκαετίες, προβλέπεται ύφεση για το 2020. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρείχε η κυβέρνηση, ο αντίκτυπος της πανδημίας στην υγεία του πληθυσμού ήταν συγκριτικά χαμηλός, μεταξύ άλλων λόγω της έγκαιρης θέσπισης πρωτοφανών μέτρων όπως αυστηρή καραντίνα και κοινωνική αποστασιοποίηση. Μέχρι στιγμής, οι πιο αρνητικές συνέπειες έχουν παρατηρηθεί στον τομέα των υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, του λιανικού εμπορίου και του χονδρικού εμπορίου και του ελεύθερου χρόνου), καθώς και στον τομέα των υπηρεσιών αναψυχής, ως αποτέλεσμα διακοπών στις αλυσίδες εφοδιασμού. Για να αντισταθμίσει τον οικονομικό αντίκτυπο των επιβληθέντων περιορισμών, η κυβέρνηση εξήγγειλε σειρά μέτρων των οποίων η αξία ανέρχεται σε περίπου 9 % του πολωνικού ΑΕΠ (συνδυασμός μέτρων αύξησης του ελλείμματος με μέτρα ρευστότητας), στα οποία περιλαμβάνεται χρηματοδότηση από την Ένωση. Η προσπάθεια αυτή στηρίζεται επίσης από τα μέτρα παροχής ρευστότητας της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας. Η κρατική στήριξη επικεντρώνεται στη σταθεροποίηση της οικονομίας βραχυπρόθεσμα μέσω της στήριξης των εισοδημάτων των εργαζομένων, της παροχής χρηματοδότησης στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν πτώση των εσόδων, της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας και της ικανότητας ανταπόκρισης του τομέα της υγείας, καθώς και της ενίσχυσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Περιλαμβάνει επίσης ένα επενδυτικό πρόγραμμα για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης μεσοπρόθεσμα. Η απαίτηση των πολιτών για απόκριση σε επίπεδο πολιτικής, μεταξύ άλλων μέσω απαλλαγών από τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, παροχών σε εργαζομένους σε επιχειρήσεις που αναστέλλουν τη δραστηριότητά τους και πρόσβασης σε δάνεια για πολύ μικρές επιχειρήσεις, είναι έντονη. Η πανδημία COVID-19 αναμένεται να συμβάλει στη μείωση του ΑΕΠ κατά 4,3 % το 2020, την οποία θα ακολουθήσει ανάκαμψη 4,1 % το 2021.

                  (18)

                  Η πανδημία COVID-19 κατέστησε αναγκαία την εφαρμογή πρωτοφανών μέτρων στο σύστημα υγείας. Πραγματοποιήθηκαν σημαντικές δαπάνες, για παράδειγμα για αγορά εξοπλισμού και προμηθειών που σχετίζονται με την υγεία, για αύξηση της νοσοκομειακής και εργαστηριακής ικανότητας, καθώς και για αύξηση του προσωπικού. Χρειάζεται να κατανεμηθούν πρόσθετοι πόροι και για την αντιστάθμιση άλλων υπηρεσιών υγείας και επενδύσεων που αναβλήθηκαν ή ανακατευθύνθηκαν. Πριν από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία ανέρχονταν στο 4,8 % του ΑΕΠ, κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης που ήταν 7 % του ΑΕΠ το 2018. Αυτό, σε συνδυασμό με τη μη βέλτιστη κατανομή των κονδυλίων, αποτελεί εμπόδιο για τη λειτουργία του συστήματος υγείας και την πρόσβαση σε αυτό. Το 2018, το ποσοστό του πολωνικού πληθυσμού που ανέφερε μη καλυπτόμενες ανάγκες ιατρικών εξετάσεων ανήλθε σε 4,2 %, σημαντικά υψηλότερο από το 2 % σε επίπεδο Ένωσης. Ο αριθμός των εν ενεργεία γιατρών και νοσηλευτών σε σχέση με τον πληθυσμό εξακολουθεί να είναι από τους χαμηλότερους στην Ένωση, ενώ το εργατικό δυναμικό στον τομέα της υγείας είναι άνισα κατανεμημένο στη χώρα. Η δημόσια υγεία, η ηλεκτρονική υγεία και η πρωτοβάθμια περίθαλψη, που είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της πρόληψης και της πρόσβασης, και για να καταστεί το σύστημα υγείας ανθεκτικό στις μελλοντικές προκλήσεις, παραμένουν ανεπαρκώς ανεπτυγμένες. Η πανδημία έχει επηρεάσει τις εγκαταστάσεις μακροχρόνιας περίθαλψης, στις οποίες πολλοί από τους διαβιούντες ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

                  (19)

                  Η πανδημία COVID-19 θα επηρεάσει σημαντικά την αγορά εργασίας, αντιστρέφοντας την υποχώρηση της ανεργίας που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια. Το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να ανέλθει από 3,3 % το 2019 σε περίπου 7,5 % το 2020 και να ανακάμψει ελαφρά σε 5,3 % το 2021. Αυτός ο βραχυπρόθεσμος αντίκτυπος κινδυνεύει να καταστεί πιο διαρθρωτικός μεσοπρόθεσμα, ειδικά για τις ευάλωτες ομάδες. Το προσωρινό σύστημα μειωμένου ωραρίου εργασίας θα μπορούσε να αποδειχθεί αποτελεσματικό μέσο για τη διατήρηση θέσεων εργασίας, εάν προσφερθούν επαρκή κίνητρα για την υιοθέτησή του από τις εταιρείες. Ταυτόχρονα, παρά τις ευνοϊκές εξελίξεις πριν από την κρίση που προκάλεσε η νόσος COVID-19, η συμμετοχή ορισμένων ομάδων στην αγορά εργασίας, ιδίως των γυναικών, των ατόμων με χαμηλή ειδίκευση, των ηλικιωμένων και των ατόμων με αναπηρία και των φροντιστών τους, παρέμεινε χαμηλή. Η μετανάστευση από χώρες εκτός Ένωσης συνέβαλε στη μείωση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, αλλά η συνέχιση της εισροής μεταναστών εργαζομένων μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθεί λόγω των περιορισμών που επιβλήθηκαν στα σύνορα. Η ενίσχυση των ευέλικτων εργασιακών ρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων τηλεργασίας και ελαστικού ωραρίου εργασίας, ιδίως στις μόνιμες μορφές απασχόλησης, μπορεί επομένως να συμβάλει στην αντιμετώπιση της κρίσης και επίσης να βοηθήσει ομάδες με χαμηλότερα ποσοστά συμμετοχής στην αγορά εργασίας να βρουν μόνιμη απασχόληση. Αυτό θα βελτιώσει επίσης την ανθεκτικότητα στην αγορά εργασίας κατά τις μελλοντικές περιόδους ύφεσης.

                  (20)

                  Για να μετριαστούν οι κοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, να διατηρηθεί η κοινωνική συνοχή και να στηριχθεί η ανάκαμψη της οικονομίας, απαιτούνται σημαντικά δίχτυα ασφαλείας. Τα τελευταία χρόνια, η Πολωνία δρομολόγησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα κοινωνικών μεταβιβάσεων, το οποίο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων γενικό επίδομα τέκνου και πρόσθετο εφάπαξ επίδομα που καταβάλλεται κάθε χρόνο στους συνταξιούχους, αξίας ίσης σχεδόν με το 2,5 % του ΑΕΠ ετησίως. Τα εν λόγω μέτρα αφήνουν περιθώριο για καλύτερη στόχευση της κοινωνικής προστασίας. Ταυτόχρονα, η κάλυψη των κοινωνικών παροχών είναι χαμηλή για τα άτομα με τα χαμηλότερα εισοδήματα. Η μεγαλύτερη αύξηση της ακραίας φτώχειας που αναφέρθηκε το 2019 από την έρευνα για τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών παρατηρήθηκε στα άτομα ή τις οικογένειες που ζουν από επιδόματα (εξαιρουμένων των συντάξεων και των συντάξεων αναπηρίας), στοιχείο που καταδεικνύει τις αδυναμίες του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Επιπλέον, δεν παρέχουν όλοι οι τύποι συμβάσεων εργασίας πρόσβαση στην κοινωνική προστασία, όπως επαρκή επιδόματα ανεργίας, παροχές μητρότητας, επιδόματα ασθένειας και αναπηρίας. Το γεγονός αυτό καθιστά μερικούς εργαζομένους που επηρεάζονται από τα μέτρα έκτακτης ανάγκης πιο ευάλωτους και τους θέτει σε κίνδυνο φτωχοποίησης. Επιπλέον, το επίπεδο των παροχών ελάχιστου εισοδήματος είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης.

                  (21)

                  Η αιφνίδια αναστολή των μαθημάτων σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης έχει δημιουργήσει προκλήσεις για το εκπαιδευτικό σύστημα όσον αφορά την παροχή εξ αποστάσεως μάθησης. Για να αποφευχθούν οι αυξανόμενες ανισότητες, είναι καθοριστικής σημασίας να ληφθεί μέριμνα ώστε όλοι οι εκπαιδευόμενοι, ιδίως όσοι προέρχονται από μειονεκτούντα περιβάλλοντα, να έχουν πρόσβαση στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Ωστόσο, τα νοικοκυριά σχεδόν 330 000 μαθητών δεν διέθεταν υπολογιστή με πρόσβαση στο διαδίκτυο το 2018. Σημαντικό ποσοστό των εκπαιδευτικών δεν διαθέτει δεξιότητες για την παροχή ψηφιακής μάθησης. Ταυτόχρονα, πολλοί γονείς δυσκολεύονται να υποστηρίξουν την ψηφιακή μάθηση και την κατ’ οίκον εκπαίδευση. Η συνέχιση των μέτρων για τον εξοπλισμό των σχολείων και των εκπαιδευτικών με ψηφιακή υποδομή και διαδικτυακό διδακτικό υλικό θα αντιμετώπιζε ορισμένα από αυτά τα ζητήματα και θα εξασφάλιζε ποιότητα. Η κρίση που προκάλεσε η COVID-19 αναδεικνύει τη συνολική διαρθρωτική πρόκληση που αποτελεί η απόκτηση ψηφιακών δεξιοτήτων, καθώς σχεδόν το ήμισυ του ενήλικου πληθυσμού στερείται βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων και η συνολική συμμετοχή των ενηλίκων στη μάθηση είναι σημαντικά χαμηλότερη από τον μέσο όρο της Ένωσης. Οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις στην επαγγελματική εκπαίδευση δεν προσέφεραν κίνητρα σε επαρκή αριθμό εργοδοτών για να συμμετάσχουν σε αυτήν, ενώ η κατάρτιση στον χώρο εργασίας εξακολουθεί να υποχρησιμοποιείται. Οι εμφανιζόμενες ελλείψεις εκπαιδευτικών καταδεικνύουν την ανάγκη να καταστεί ελκυστικότερο το επάγγελμα του εκπαιδευτικού.

                  (22)

                  Η έξαρση της νόσου COVID-19 επηρέασε σοβαρά τις συνθήκες εργασίας των επιχειρήσεων, ιδίως των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και των πολύ μικρών επιχειρήσεων. Η προσφορά ρυθμίσεων εξ αποστάσεως εργασίας αποτελεί πρόκληση, ενώ μόνο το ένα δέκατο των πολωνικών επιχειρήσεων έχουν ψηφιοποιηθεί σε βαθμό που να επιτρέπει την ταχεία προσαρμογή τους στις νέες συνθήκες. Ένα από τα κύρια εμπόδια στην ψηφιοποίηση των ΜΜΕ είναι τα χαμηλά επίπεδα ψηφιακής παιδείας μεταξύ ιδιοκτητών, διευθυντών και εργαζομένων. Η χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών στη δημόσια διοίκηση αποτελεί το κλειδί για να διασφαλιστεί η παροχή κρατικών υπηρεσιών καθώς και για να κατευθυνθούν τα μέτρα που απαιτούνται για την παρακολούθηση και τη διαχείριση της κρίσης. Επιπλέον, οι αποτελεσματικές ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες οδηγούν σε μείωση του περιττού ρυθμιστικού και διοικητικού φόρτου, πράγμα που μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας κατά τη φάση ανάκαμψης.

                  (23)

                  Για να μετριάσει τον αντίκτυπο της κρίσης COVID-19, η πολωνική κυβέρνηση προσφέρει σημαντική στήριξη ρευστότητας μέσω εγγυήσεων, δανείων και επιχορηγήσεων υπό όρους σε πληγείσες εταιρείες, με έμφαση στις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση στηρίζονται από την Εθνική Τράπεζα της Πολωνίας, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος αγοράς ομολόγων του Δημοσίου στη δευτερογενή αγορά, καθώς και σημαντικών μειώσεων επιτοκίων. Η αποτελεσματική και ταχεία εφαρμογή των μέτρων αυτών και η αποτελεσματική μεταφορά τους από μεσάζοντες είναι απαραίτητες προκειμένου να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους και να διευκολυνθεί η ανάκαμψη. Κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής των μέτρων αυτών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα και να παρακολουθείται η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η δυνατότητα αναβολής της καταβολής φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και η επιτάχυνση των συμβατικών πληρωμών από τις δημόσιες αρχές συμβάλλουν επίσης στη βελτίωση της ταμειακής ροής των πληττόμενων επιχειρήσεων.

                  (24)

                  Για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Η πολωνική οικονομία χαρακτηρίζεται από υψηλή ένταση άνθρακα και η ποιότητα του αέρα συγκαταλέγεται μεταξύ των χαμηλότερων στην Ένωση, γεγονός που προκαλεί μείζονες περιβαλλοντικές ανησυχίες και προβλήματα υγείας. Είναι επομένως στοιχεία καθοριστικής σημασίας ο σχεδιασμός και η υιοθέτηση φιλόδοξων μέτρων που αποσκοπούν στην έγκαιρη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και το εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα. Ενώ η εγκατάσταση οπτικών ινών στην Πολωνία υπερβαίνει τον μέσο όρο της Ένωσης και η χώρα έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο στην υιοθέτηση των υπερταχέων και κινητών ευρυζωνικών δικτύων τα προηγούμενα χρόνια, η Πολωνία απέχει ακόμη από τους στόχους που έχει αναλάβει να επιτύχει σχετικά με τη συνδεσιμότητα. Η ανάκαμψη θα μπορούσε να στηριχθεί περαιτέρω με σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές βιώσιμων μεταφορών για τη βελτίωση της συνδεσιμότητας μεταξύ των περιοχών της περιφέρειας και των κέντρων οικονομικής δραστηριότητας. Η Πολωνία θα βασίζεται όλο και περισσότερο στην επιστήμη και την καινοτομία για να εξασφαλίσει μακροπρόθεσμη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα. Οι γενικές δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη σε σχέση με το ΑΕΠ παραμένουν κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης και, παρά την ορατή πρόοδο σε πολλές συνιστώσες του συνδυασμού πολιτικής του οικοσυστήματος καινοτομίας της χώρας, η συνεργασία επιστημονικού-επιχειρηματικού τομέα παραμένει βασικό εμπόδιο στον τρόπο με τον οποίο η Πολωνία ενισχύει την καινοτομία. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, που αποτελεί αντικείμενο πρότασης της Επιτροπής, για την περίοδο 2021-2027, θα μπορούσε να βοηθήσει την Πολωνία να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στις περιοχές που καλύπτονται από το παράρτημα Δ της έκθεσης ανά χώρα του 2020. Με τον τρόπο αυτό η Πολωνία θα μπορέσει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν καλύτερα το εν λόγω ταμείο.

                  (25)

                  Ένα σταθερό και προβλέψιμο επιχειρηματικό περιβάλλον και ένα φιλικό επενδυτικό κλίμα συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στην οικονομική ανάκαμψη μετά την πανδημία. Η ανεξαρτησία, η αποτελεσματικότητα και η ποιότητα του δικαστικού συστήματος αποτελούν βασικά στοιχεία στο πλαίσιο αυτό. Η ασφάλεια δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε ανεξάρτητα δικαστήρια, και η εμπιστοσύνη στην ποιότητα και την προβλεψιμότητα των ρυθμιστικών πολιτικών και οργάνων συνιστούν επίσης κρίσιμους παράγοντες για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και για τη διαφύλαξη της θέσης της Πολωνίας στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού στην κατάσταση που δημιουργείται μετά την πανδημία. Πέραν των ανησυχιών που διατυπώνει εδώ και χρόνια η Επιτροπή σχετικά με το κράτος δικαίου στην Πολωνία, για ορισμένες από τις οποίες έχουν ήδη εκδοθεί αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι πρόσφατες εξελίξεις γεννούν και νέες ανησυχίες αναφορικά με τη λειτουργία της έννομης τάξης της Πολωνίας και της Ένωσης.

                  (26)

                  Ένα υγιές και σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον αποτελεί τη βάση για τη διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης και των ιδιωτικών επενδύσεων. Η απουσία κατάλληλων δημόσιων διαβουλεύσεων και διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους έχει αρνητικές επιπτώσεις στη σταθερότητα και την ευρωστία του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, καθώς και στην ποιότητα της νομοθεσίας. Η διενέργεια δημόσιων διαβουλεύσεων έγινε υποχρεωτική για τα νομοσχέδια που προτείνονται από το υπουργικό Συμβούλιο, ωστόσο αυτές είτε δεν πραγματοποιούνται είτε δεν είναι υποχρεωτικές για τις προτάσεις που ακολουθούν εναλλακτικές διαδρομές, π.χ. τις εισηγήσεις που υποβάλλουν μέλη του Κοινοβουλίου. Η ασυνέπεια αυτή επηρεάζει περαιτέρω την ποιότητα της προκύπτουσας νομοθεσίας. Επιπλέον, η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου έχει επιδεινωθεί, ιδίως λόγω της μη διενέργειας διαβουλεύσεων ή της διενέργειας πολύ συνοπτικών διαβουλεύσεων κατά τη διαδικασία χάραξης πολιτικής. Η εξασφάλιση επαρκούς χρόνου για διαβουλεύσεις, η βελτίωση της υιοθέτησης των απόψεων των ενδιαφερόμενων φορέων για τους νόμους και τα έγγραφα πολιτικής και η ελαχιστοποίηση του αριθμού των νόμων που εξαιρούνται από τις διαβουλεύσεις θα ενίσχυε τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και θα συνέβαλλε στη βελτίωση της ποιότητας της νομοθεσίας. Το Συμβούλιο Κοινωνικού Διαλόγου αποτελεί θεσμικό πλαίσιο για τον τριμερή κοινωνικό διάλογο. Ωστόσο, οι νομικές διατάξεις που εγκρίθηκαν τον Απρίλιο του 2020 αποδυναμώνουν την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων στο Συμβούλιο Κοινωνικού Διαλόγου και ενέχουν τον κίνδυνο να επιδεινώσουν περαιτέρω την αποτελεσματικότητα του κοινωνικού διαλόγου στη χώρα.

                  (27)

                  Ενώ οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις που καθορίζονται στην παρούσα σύσταση («ειδικές ανά χώρα συστάσεις για το 2020») επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις για το 2019 κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις που είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις για 2019 εξακολουθούν να ισχύουν και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Αυτό περιλαμβάνει τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις για το 2019 σχετικά με τις οικονομικές πολιτικές που σχετίζονται με τις επενδύσεις. Όλες οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις για το 2019 θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για το στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων για μέτρα μετριασμού και στρατηγικές εξόδου από την παρούσα κρίση.

                  (28)

                  Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, τα κράτη μέλη έχουν συνεκτιμήσει την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των ειδικών ανά χώρα συστάσεων για το 2020, η Πολωνία θα συμβάλει στην πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

                  (29)

                  Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Πολωνίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2020 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και τη συνέχεια που δόθηκε στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις προς την Πολωνία τα προηγούμενα έτη. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη όχι μόνο τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Πολωνία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της Ένωσης, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

                  (30)

                  Υπό το πρίσμα της εν λόγω αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020 και η γνώμη του (8) αποτυπώνεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω,

            ΣΥΝΙΣΤΑ στην Πολωνία να μεριμνήσει το 2020 και το 2021 προκειμένου:

                  1.

                  Να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, την ενίσχυση της οικονομίας και τη στήριξη της επακόλουθης ανάκαμψης. Όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων. Να βελτιώσει την ανθεκτικότητα, την προσβασιμότητα και την αποτελεσματικότητα του συστήματος υγείας, μεταξύ άλλων με την παροχή επαρκών πόρων και την επιτάχυνση της ανάπτυξης υπηρεσιών ηλεκτρονικής υγείας.

                  2.

                  Να μετριάσει τις επιπτώσεις της κρίσης στην απασχόληση, ιδίως με την ενίσχυση ευέλικτων και ρυθμίσεων μειωμένου ωραρίου εργασίας. Να εστιάσει καλύτερα τις κοινωνικές παροχές και να διασφαλίσει την πρόσβαση σε όσους τη χρειάζονται. Να βελτιώσει τις ψηφιακές δεξιότητες. Να προωθήσει περαιτέρω τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων και της δημόσιας διοίκησης.

                  3.

                  Να συνεχίσει τις προσπάθειες για ασφαλή πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ρευστότητα για τις επιχειρήσεις. Να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης. Να εστιάσει τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως όσον αφορά τις ψηφιακές υποδομές, στην καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας, και στις υποδομές βιώσιμων μεταφορών, συμβάλλοντας στην προοδευτική απαλλαγή της οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, μεταξύ άλλων και στις περιφέρειες εξόρυξης άνθρακα.

                  4.

                  Να ενισχύσει το επενδυτικό κλίμα, διασφαλίζοντας ιδίως την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Να διασφαλίσει αποτελεσματικές δημόσιες διαβουλεύσεις και τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία χάραξης πολιτικής.

         Βρυξέλλες, 20 Ιουλίου 2020.

               Για το Συμβούλιο

               Η Πρόεδρος

            J. KLOECKNER

         (1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

         (2)  Κανονισμός (EE) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

         (3)  ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 123.

         (4)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6).

         (5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Μαρτίου 2020 για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (Πρωτοβουλία επενδύσεων για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5).

         (6)  Κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

         (7)  Οι καθαρές πρωτογενείς δημόσιες δαπάνες αποτελούνται από τις συνολικές δημόσιες δαπάνες εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους, των δαπανών για προγράμματα της Ένωσης που αναπληρώνονται στο σύνολό τους από ενωσιακά κονδύλια και των αλλαγών μη διακριτικής ευχέρειας στις δαπάνες για παροχές ανεργίας. Ο εθνικά χρηματοδοτούμενος ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου εξομαλύνεται σε περίοδο τεσσάρων ετών. Συνυπολογίζονται τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων ή οι αυξήσεις εσόδων που είναι υποχρεωτικές διά νόμου. Τα έκτακτα μέτρα τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών συμψηφίζονται.

         (8)  Δυνάμει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.


title: Σύσταση του Συμβουλίου της 20ής Ιουλίου 2020 σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Πορτογαλίας για το 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας για το 2020 2020/C 282/22

text:
               26.8.2020

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               C 282/142

      ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
      της 20ής Ιουλίου 2020
      σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Πορτογαλίας για το 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας για το 2020
      (2020/C 282/22)
      ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
      Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,
      Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,
      Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,
      Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
      Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
      Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,
      Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,
      Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,
      Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,
      Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,
      Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

                  (1)

                  Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, η Επιτροπή υιοθέτησε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στην εν λόγω στρατηγική ελήφθη δεόντως υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων που διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή υιοθέτησε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Πορτογαλία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή υιοθέτησε εξάλλου σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ.

                  (2)

                  Η έκθεση χώρας του 2020 για την Πορτογαλία δημοσιεύτηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκε η πρόοδος της Πορτογαλίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019 (3) (οι «ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019»), η συνέχεια που δόθηκε στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις οι οποίες είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Πορτογαλίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επιπλέον, η έκθεση περιλάμβανε εμπεριστατωμένη επισκόπηση δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν επίσης στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Από την ανάλυσή της, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Πορτογαλία εμφανίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, τα μεγάλα αποθέματα καθαρών εξωτερικών υποχρεώσεων καθώς και ιδιωτικού και δημόσιου χρέους και το υψηλό ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) αποτελούν ευπάθειες σε ένα πλαίσιο χαμηλής αύξησης της παραγωγικότητας.

                  (3)

                  Στις 11 Μαρτίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε επισήμως παγκόσμια πανδημία την έξαρση της νόσου COVID-19. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σοκ στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων. Η πανδημία προκάλεσε μεγάλο οικονομικό σοκ, το οποίο έχει ήδη επιφέρει σοβαρές επιπτώσεις στην Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή υιοθέτησε ανακοίνωση με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

                  (4)

                  Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι απολύτως αναλογικά, αναγκαία, χρονικώς περιορισμένα και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκεινται σε δημοκρατικό έλεγχο και σε έλεγχο από ανεξάρτητη δικαστική αρχή.

                  (5)

                  Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή υιοθέτησε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Η γενική ρήτρα διαφυγής, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου (4), διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής οικονομικής κάμψης. Στην ανακοίνωση της τής 20ής Μαρτίου 2020, η Επιτροπή θεώρησε ότι, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής οικονομικής κάμψης λόγω της πανδημίας COVID-19, οι συνθήκες επέτρεπαν την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής και ζήτησε από το Συμβούλιο να επικυρώσει το εν λόγω συμπέρασμα. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συντάχθηκαν με την εκτίμηση της Επιτροπής και συμφώνησαν ότι η σοβαρή κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας απαιτεί αποφασιστική, φιλόδοξη και συντονισμένη αντίδραση. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών μεσοπρόθεσμα. Σε ό,τι αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, μετά από σύσταση της Επιτροπής, να υιοθετήσει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του συμφώνου.

                  (6)

                  Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας COVID-19, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση των κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στον χώρο εργασίας με στόχο την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να προετοιμάσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, με την ενσωμάτωση, μεταξύ άλλων, της πράσινης μετάβασης και του ψηφιακού μετασχηματισμού, καθώς και για να αντλήσουν διδάγματα από την κρίση.

                  (7)

                  Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέδειξε την ευελιξία που παρέχει η εσωτερική αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς θα πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση κατέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας. Βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών συγκαταλέγονται στα κύρια στοιχεία για την ανάπτυξη ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

                  (8)

                  Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια μέσω των κανονισμών (ΕΕ) 2020/460 (5) και (ΕΕ) 2020/558 (6) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις εξαιρετικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παράσχουν πρόσθετη ευελιξία καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για τη λογιστική χρήση 2020-2021. Η Πορτογαλία ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες αυτές, ώστε να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που πλήττονται περισσότερο.

                  (9)

                  Οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 ενδέχεται να είναι άνισα κατανεμημένες στις πορτογαλικές περιφέρειες λόγω διαφορετικών προτύπων εξειδίκευσης, ιδίως στις περιοχές που εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από τον τουρισμό, όπως η Αλγκάρβε και οι εξόχως απόκεντρες περιοχές της Μαδέρας και των Αζορών. Αυτό το ενδεχόμενο συνεπάγεται σημαντικό κίνδυνο διεύρυνσης των περιφερειακών και εδαφικών ανισοτήτων στο εσωτερικό της Πορτογαλίας. Σε συνδυασμό με τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί προσωρινά η διαδικασία σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής.

                  (10)

                  Στις 16 Μαΐου 2020, η Πορτογαλία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2020 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας για το 2020. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους.

                  (11)

                  Η Πορτογαλία υπάγεται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και υπόκειται στον κανόνα για το χρέος. Στις 13 Ιουλίου 2018, το Συμβούλιο συνέστησε στην Πορτογαλία να διασφαλίσει ότι ο ονομαστικός ρυθμός αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών (7) δεν θα υπερβεί το 0,7 % το 2019, ποσοστό που αντιστοιχεί σε ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή ύψους 0,6 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ). Η συνολική αξιολόγηση της Επιτροπής επιβεβαιώνει ότι υπάρχει σημαντική απόκλιση από τη συνιστώμενη πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου το 2019 καθώς και το 2018 και το 2019 συνολικά. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής, δεν είναι απαραίτητο να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την Πορτογαλία στο πλαίσιο της διαδικασίας σημαντικής απόκλισης.

                  (12)

                  Στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, η κυβέρνηση δεν συμπεριέλαβε μακροοικονομικό σενάριο και σχέδια για το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης και τον δείκτη χρέους προς το ΑΕΠ που να αφορούν τουλάχιστον το 2020. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του προγράμματος σταθερότητας του 2020, κάθε περίοδος τριάντα εργάσιμων ημερών - δηλαδή περίπου 1,5 πλήρης μήνας - περιορισμού μπορεί, κατά μέσο όρο, να έχει αρνητικό αντίκτυπο στο ετήσιο ΑΕΠ της τάξης των 6,5 εκατοστιαίων μονάδων. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από την υψηλή αβεβαιότητα που οφείλεται στην πανδημία COVID-19. Οι δημοσιονομικές προβλέψεις λαμβάνουν υπόψη τους κινδύνους οι οποίοι συνδέονται με την αύξηση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων του δημοσίου που απορρέουν από ορισμένες δημόσιες επιχειρήσεις και τα μέτρα σχετικά με τη νόσο COVID-19 για τον ιδιωτικό τομέα. Οι εν λόγω κίνδυνοι προστίθενται στις ενδεχόμενες υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί προγενέστερα.

                  (13)

                  Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19 και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, η Πορτογαλία έλαβε εγκαίρως δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της ικανότητας του συστήματος υγείας της, την αναχαίτιση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 παρουσιάζει εκτιμήσεις για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις των εν λόγω μέτρων είτε σε μηνιαία ή σε ετήσια βάση, χωρίς να παρέχει πρόβλεψη των ετήσιων συνολικών στοιχείων για το 2020. Τα μέτρα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, εφάπαξ ειδική στήριξη των επιχειρήσεων για την επανέναρξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας (508,0 εκατ. ευρώ ή 0,3 % του ΑΕΠ), απλουστευμένο καθεστώς για την προσωρινή διακοπή της εργασίας ή τη μείωση του κανονικού ωραρίου εργασίας («απόλυση», 373,3 εκατ. ευρώ ή 0,2 % του ΑΕΠ ανά μήνα εφαρμογής) και την αγορά μέσων ατομικής προστασίας από το σύστημα υγείας (0,1 % του ΑΕΠ ανά μήνα εφαρμογής) (8). Η Επιτροπή εκτιμά ότι από τα μέτρα αυτά μπορεί να προκύψει το 2020 συνολικό άμεσο δημοσιονομικό κόστος ύψους περίπου 2,5 % του ΑΕΠ. Επιπλέον, η Πορτογαλία ανακοίνωσε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν, κατά κανόνα, άμεση δημοσιονομική επίπτωση, θα συμβάλουν στη στήριξη της ρευστότητας για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά και τα οποία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του προγράμματος σταθερότητας του 2020 θα ανέλθουν σε περίπου 25,1 δισεκατ. ευρώ ή σε 12,5 % του ΑΕΠ. Στα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνονται αναβολές καταβολής του ΦΠΑ, των φόρων εισοδήματος φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης (7,9 δισεκατ. ευρώ ή 3,9 % του ΑΕΠ), καθώς και πιστώσεις με κρατική εγγύηση και άλλες παρεμφερείς πρωτοβουλίες (4,0 δισεκατ. ευρώ ή 2,0 % του ΑΕΠ). Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε η Πορτογαλία συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που προσδιορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 13ης Μαρτίου 2020. Η πλήρης εφαρμογή των μέτρων έκτακτης ανάγκης και των υποστηρικτικών δημοσιονομικών μέτρων και, στη συνέχεια, η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

                  (14)

                  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και εάν οι πολιτικές παραμείνουν αμετάβλητες, προβλέπεται ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Πορτογαλίας θα ανέλθει σε 6,5 % του ΑΕΠ το 2020 και σε 1,8 % του ΑΕΠ το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ αναμένεται να κορυφωθεί στο 131,6 % το 2020 προτού υποχωρήσει στο 124,4 % το 2021.

                  (15)

                  Στις 20 Μαΐου 2020, η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης λόγω της προβλεπόμενης υπέρβασης από την Πορτογαλία του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση της Επιτροπής προκύπτει ότι δεν πληρούται το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97.

                  (16)

                  Η πανδημία COVID-19 έπληξε την Πορτογαλία στις αρχές Μαρτίου 2020, θέτοντας το σύστημα υγείας της υπό μεγάλη πίεση. Αφού κήρυξε, από τις 18 Μαρτίου 2020 έως τις 2 Μαΐου 2020, κατάσταση έκτακτης ανάγκης σύμφωνα με το σύνταγμά της, η κυβέρνηση εφάρμοσε ταχέως ένα ευρύ φάσμα αυστηρών μέτρων περιορισμού για να περιορίσει όσο το δυνατό περισσότερο την εξάπλωση της νόσου και την απώλεια ανθρώπινων ζωών. Η Πορτογαλία έλαβε μέτρα για να ενισχύσει την ικανότητα αντίδρασης του συστήματος υγείας και να εξομαλύνει την καμπύλη των λοιμώξεων, προκειμένου να μην καταρρεύσουν τα νοσοκομεία. Τα εθνικά και παγκόσμια μέτρα περιορισμού ανέκοψαν σημαντικά την οικονομική δραστηριότητα στους περισσότερους τομείς, πλήττοντας σφοδρά τον τουρισμό και τις συναφείς δραστηριότητες, ενώ επισκίασαν τις κοινωνικές και οικονομικές προοπτικές στην Πορτογαλία, ιδίως των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ). Η οικονομία προβλέπεται να συρρικνωθεί κατά 6,8 % το 2020 και να ανακάμψει κατά 5,8 % το 2021.

                  (17)

                  Για να μετριαστεί ο άμεσος αντίκτυπος της πανδημίας COVID-19 στη δημόσια υγεία, πραγματοποιούνται, σε ευρεία κλίμακα, σημαντικές δαπάνες για το σύστημα υγείας. Χρειάζονται επενδύσεις για να βελτιωθεί η ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας και να εξασφαλιστεί η διάθεση του εξοπλισμού, των προϊόντων και των υποδομών που απαιτούνται για την ενίσχυση των ικανοτήτων αντιμετώπισης κρίσεων, ιδίως όσον αφορά την εντατική θεραπεία, τα τεστ, την τεχνολογική και εφαρμοσμένη έρευνα στον ιατρικό τομέα καθώς και την καθολική πρόσβαση, μεταξύ άλλων και πέραν των αστικών περιοχών και στις εξόχως απόκεντρες περιοχές της Μαδέρας και των Αζορών. Από τις απαρχές της έξαρσης της νόσου COVID-19, δρομολογήθηκε ένα σχέδιο για τη σταδιακή εισαγωγή ενός νέου μοντέλου διακυβέρνησης για τα δημόσια νοσοκομεία, με σημαντικές αυξήσεις στους ετήσιους προϋπολογισμούς. Η σταθερή εφαρμογή του στην παρούσα συγκυρία θα μπορούσε να συμβάλει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του συστήματος υγείας. Η πανδημία COVID-19 κατέδειξε την ευπάθεια των εγκαταστάσεων μακροχρόνιας φροντίδας στην Πορτογαλία, όπου καταγράφηκαν τα υψηλότερα ποσοστά κρουσμάτων. Παρά τις βελτιώσεις στην εδαφική κάλυψη της μακροχρόνιας φροντίδας κατά την τελευταία δεκαετία, τα συνολικά ποσοστά πρόσβασης είναι χαμηλά σε όλες τις περιοχές της χώρας. Ταυτόχρονα, ήδη πριν από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη προβλεπόταν να σημειώσουν μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ μακροπρόθεσμα. Για να αντιμετωπιστούν η τρέχουσα κρίση καθώς και οι προκλήσεις που σχετίζονται με τη γήρανση, είναι απαραίτητο να καταβληθούν συνεχείς προσπάθειες για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ικανότητας στον τομέα της υγείας και της μακροχρόνιας φροντίδας.

                  (18)

                  Μετά την καταγραφή, από το 2014, συνεχών θετικών εξελίξεων στην αγορά εργασίας, η Πορτογαλία θα έλθει πλέον αντιμέτωπη με εξαιρετικές προκλήσεις όσον αφορά την απασχόληση λόγω της πανδημίας. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, η ανεργία αναμένεται να ανέλθει στο 9,7 % του ενεργού πληθυσμού το 2020 προτού υποχωρήσει στο 7,4 % το 2021, έναντι ποσοστού 6,5 % το 2019. Για τη στήριξη της απασχόλησης και τον μετριασμό του κινδύνου απώλειας θέσεων εργασίας, η Πορτογαλία έχει απλουστεύσει και προσαρμόσει την εφαρμογή του ισχύοντος καθεστώτος για την προσωρινή διακοπή της εργασίας ή τη μείωση του κανονικού ωραρίου εργασίας. Η στοχοθετημένη χρήση των προγραμμάτων της Ένωσης και των εθνικών προγραμμάτων θα μπορούσε να διαφυλάξει την απασχόληση και την οικονομική δραστηριότητα, ιδίως σε σχέση με τις ΜΜΕ. Κατά τη φάση ανάκαμψης, οι εξατομικευμένες και στοχοθετημένες ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, ιδίως η αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η επανειδίκευση, θα διαδραματίσουν αποφασιστικό ρόλο στη διατήρηση της εργασιακής ετοιμότητας του εργατικού δυναμικού. Η συνεργασία μεταξύ των εργοδοτών, των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης θα είναι καθοριστικής σημασίας για την αύξηση των προσλήψεων.

                  (19)

                  Η πανδημία COVID-19 απαιτεί τη λήψη μέτρων για τον μετριασμό των κοινωνικών επιπτώσεων και την προστασία των ατόμων που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση, ώστε να μην οξυνθούν οι ανισότητες. Τα μέτρα αυτά αφορούν ιδίως τα συστήματα παροχών ανεργίας και την εισοδηματική στήριξη για τους εργαζομένους που έχουν πληγεί περισσότερο, συμπεριλαμβανομένων των αυτοαπασχολουμένων και των εργαζομένων με άτυπη απασχόληση, καθώς και την πρόσβαση σε υπηρεσίες και μέτρα για την προώθηση της επανένταξης στην αγορά εργασίας. Η εφαρμογή εθνικού κοινωνικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών θα μπορούσε να συμβάλει στην άμεση και συντονισμένη αντίδραση για τον μετριασμό των κοινωνικών επιπτώσεων της κρίσης. Οι αλλαγές πολιτικής που έχουν ως στόχο να αναστρέψουν τη μείωση της αποτελεσματικότητας των κοινωνικών μεταβιβάσεων κατά τα τελευταία έτη, π.χ. οι αυξήσεις του ελάχιστου εισοδήματος, το συμπλήρωμα αλληλεγγύης για τους ηλικιωμένους, οι συντάξεις και τα οικογενειακά επιδόματα, είχαν θετικό αντίκτυπο στην κατανομή του εισοδήματος. Ωστόσο, το 2018 οι κοινωνικές μεταβιβάσεις (εξαιρουμένων των συντάξεων) μείωσαν το ποσοστό του πληθυσμού που αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας στην Πορτογαλία μόλις κατά 23,8 %, ποσοστό που είναι πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης (34 %). Επιπλέον, η επάρκεια του συστήματος ελάχιστου εισοδήματος είναι από τις χαμηλότερες στην Ένωση, καθώς παρέχει εισοδήματα που αντιστοιχούν μόλις στο 40 % του εθνικού ορίου φτώχειας.

                  (20)

                  Η πανδημία COVID-19 θέτει σημαντικές απαιτήσεις όσον αφορά τη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών για να εξασφαλιστεί συνεχής πρόσβαση στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και την επιχειρηματική δραστηριότητα, στο πλαίσιο της αναγκαίας θέσπισης μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης. Τα σχολεία και τα κέντρα κατάρτισης της Πορτογαλίας έχουν κλείσει και ο παραδοσιακός τρόπος μάθησης με φυσική παρουσία έχει διακοπεί και αντικατασταθεί από την παροχή εκπαίδευσης από απόσταση. Περίπου το 6 % των νοικοκυριών εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο, μια κατάσταση που έχει αντίκτυπο σε περίπου 50 000 μαθητές· επιπλέον, η πρόσβαση στο διαδίκτυο και η κάλυψη με τα δίκτυα τηλεπικοινωνιών ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των αστικών και των αγροτικών περιοχών. Οι μαθητές που προέρχονται από κοινωνικοοικονομικά ευνοημένες οικογένειες βρίσκονται σε καλύτερη θέση προκειμένου να διαχειριστούν τις προκλήσεις που δημιουργεί η εκπαίδευση από απόσταση. Επιπλέον, η Πορτογαλία παρουσιάζει μεγάλο έλλειμμα ψηφιακών δεξιοτήτων. Το 2019, το 48 % του πληθυσμού δεν διέθετε βασικές ψηφιακές δεξιότητες, εκ του οποίου το 26 % δεν διέθετε καθόλου ψηφιακές δεξιότητες, ενώ το ποσοστό των ατόμων που δεν έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ το διαδίκτυο είναι διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ένωσης. Λόγω των τρεχουσών συνθηκών είναι αναγκαίο να εφαρμοστούν με εντατικό τρόπο προγράμματα διαδικτυακής κατάρτισης και να καταβληθούν προσπάθειες ώστε να βοηθηθούν τα άτομα που πλήττονται από ψηφιακό αποκλεισμό να υπερβούν τα εμπόδια πρόσβασης στη μάθηση από απόσταση. Η υιοθέτηση των ψηφιακών τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις για την παροχή εναλλακτικών ρυθμίσεων εργασίας και ψηφιακών υπηρεσιών επιτρέπει να συνεχιστούν οι δραστηριότητες στις επιχειρήσεις των οποίων οι υπηρεσίες μπορούν να παρέχονται διαδικτυακά, πράγμα που μετριάζει τον αντίκτυπο των περιορισμών σε ορισμένους τομείς. Η στρατηγική αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική στην Πορτογαλία, της οποίας η οικονομία χαρακτηρίζεται ως επί το πλείστον από πολύ μικρές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε παραδοσιακούς τομείς. Ένας από τους κύριους παράγοντες που εμποδίζουν την ψηφιοποίηση των ΜΜΕ είναι το χάσμα ψηφιακών γνώσεων, το οποίο προκύπτει από τα χαμηλά συνολικά επίπεδα ψηφιακού γραμματισμού μεταξύ των διευθυντικών στελεχών και των υπαλλήλων.

                  (21)

                  Για να αποτρέψει τις πτωχεύσεις που θα μπορούσαν να αποφευχθούν και να επιτρέψει στις επιχειρήσεις να επιβιώσουν από τους κλυδωνισμούς και να παραμείνουν ανταγωνιστικές, η Πορτογαλία θέσπισε δέσμη μέτρων που αποσκοπούν στη στήριξη βιώσιμων επιχειρήσεων, και ιδίως των ΜΜΕ, οι οποίες επηρεάστηκαν από την επιβολή μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης, πράγμα που συνεπάγεται περιορισμούς των δραστηριοτήτων και πτώση της εγχώριας και παγκόσμιας ζήτησης. Τα μέτρα αυτά επικεντρώνονται στην παροχή στήριξης της ρευστότητας, μεταξύ άλλων μέσω χρηματοδοτούμενων από το κράτος και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εγγυήσεων, άμεσων επιδοτήσεων, αναβολών καταβολής φόρων, μειώσεων και αναβολών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης καθώς και αναβολών καταβολής ενοικίων στέγασης και αναστολής καταβολής τραπεζικών δανείων με την εγγύηση του δημοσίου για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Επικεντρώνονται δε ειδικότερα στους τομείς που έχουν πληγεί περισσότερο, συμπεριλαμβανομένων του τουρισμού, του ξενοδοχειακού τομέα και των συναφών οικονομικών δραστηριοτήτων, καθώς και των εταιρειών μεταποίησης και εξαγωγής. Είναι σημαντικό τα εν λόγω μέτρα να εφαρμόζονται έγκαιρα και αποτελεσματικά από τους δημόσιους οργανισμούς και τους ιδιωτικούς ενδιάμεσους φορείς. Στο πλαίσιο αυτό, η πορτογαλική κυβέρνηση εξορθολόγισε τη διαδικασία πρόσβασης στις πιστωτικές γραμμές, απλουστεύοντας ιδίως το τεκμηριωτικό υλικό που πρέπει να υποβάλουν οι επιχειρήσεις. Κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής αυτών των μέτρων, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα, παράλληλα με τις συνθήκες χρηματοδότησης της οικονομίας. Πρόσθετες δράσεις πολιτικής αποσκοπούν στη στήριξη της επιχειρηματικότητας και των αυτοαπασχολουμένων.

                  (22)

                  Για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Οι επενδύσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ανάπτυξης για τη στήριξη της έρευνας και καινοτομίας, της ψηφιοποίησης, της συνδεσιμότητας και της πράσινης μετάβασης θα συμβάλουν στην ανάκαμψη της πορτογαλικής οικονομίας και στον αναπροσανατολισμό της προς τη μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξη. Οι επενδύσεις στις υποδομές μεταφορών θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν την περιφερειακή κατάσταση της Πορτογαλίας, ιδίως με την κάλυψη των κενών στη σιδηροδρομική σύνδεση με την Ισπανία και με τη χρησιμοποίηση του αναξιοποίητου δυναμικού των πορτογαλικών λιμένων. Το εθνικό σχέδιο της Πορτογαλίας για την ενέργεια και το κλίμα αναφέρει ότι υπάρχουν σημαντικές επενδυτικές ανάγκες για την επίτευξη της κλιματικής και ενεργειακής μετάβασης. Υπάρχει ακόμη μεγάλο περιθώριο βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων και μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας στις επιχειρήσεις. Η βελτίωση της ενεργειακής συνδεσιμότητας εντός της Ιβηρικής Χερσονήσου θα μπορούσε να ενισχύσει τον ανταγωνισμό και να διευκολύνει την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι επενδύσεις μπορούν επίσης να συμβάλουν στην πρόληψη των δυσμενών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, όπως των πλημμυρών και των δασικών πυρκαγιών, καθώς και στη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων και των αποβλήτων και την ανάπτυξη του δυναμικού της κυκλικής οικονομίας. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, που αποτελεί αντικείμενο πρότασης της Επιτροπής, για την περίοδο 2021-2027, θα μπορούσε να βοηθήσει την Πορτογαλία να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στις περιοχές που καλύπτονται από το παράρτημα Δ της έκθεσης του 2020 για τη χώρα. Με τον τρόπο αυτό, η Πορτογαλία θα μπορέσει να αξιοποιήσει με τον καλύτερο τρόπο το εν λόγω Ταμείο.

                  (23)

                  Το πορτογαλικό σύστημα δικαιοσύνης έχει καταστεί αποτελεσματικότερο τα τελευταία χρόνια, χάρη σε ορισμένα μέτρα που εξακολουθούν να εφαρμόζονται. Ωστόσο, η πανδημία και η επακόλουθη ύφεση ενδέχεται να οδηγήσουν σε αύξηση του αριθμού των δικαστικών διαφορών, πράγμα που θα μπορούσε να επιδεινώσει τα εναπομένοντα εμπόδια, ιδίως τις χρονοβόρες διαδικασίες και την υψηλή συσσώρευση υποθέσεων που εκκρεμούν ενώπιον των διοικητικών και φορολογικών δικαστηρίων. Η αύξηση της αποτελεσματικότητας και της ανθεκτικότητας του δικαστικού συστήματος θα μπορούσε να βελτιώσει το επιχειρηματικό περιβάλλον, ιδίως προς όφελος των εγχώριων ΜΜΕ και επενδυτών.

                  (24)

                  Ενώ οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις που καθορίζονται με την παρούσα σύσταση (οι «ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2020») επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019 κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις που είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019 εξακολουθούν να ισχύουν και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Αυτό περιλαμβάνει τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019 που αφορούν τις συνδεόμενες με επενδύσεις οικονομικές πολιτικές. Όλες οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019 θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων για μέτρα μετριασμού και στρατηγικές εξόδου από την τρέχουσα κρίση.

                  (25)

                  Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκαν πολλές βελτιώσεις στο πορτογαλικό τραπεζικό σύστημα συνολικά. Οι δείκτες κερδοφορίας βελτιώθηκαν χάρη στις προσπάθειες που καταβλήθηκαν για την αύξηση της αποδοτικότητας του τομέα και τη μείωση των προβλέψεων και των απομειώσεων. Δεδομένης της βελτίωσης της κερδοφορίας, το τραπεζικό σύστημα συνέχισε να ενισχύει τους δείκτες κεφαλαίων. Ωστόσο, τα επίπεδα των ιδίων κεφαλαίων παραμένουν χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ένωσης. Το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) συνέχισε την πολυετή καθοδική τάση του, παραμένει ωστόσο διπλάσιο σε σχέση με το ποσοστό της Ένωσης. Η ικανότητα δημιουργίας εισοδήματος συνεχίζει να αποτελεί πρόκληση εν μέσω χαμηλών επιτοκίων και σε μια οικονομία που εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από υψηλό επίπεδο χρέους. Η κρίση λόγω της πανδημίας COVID-19, το περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων καθώς και μια ορισμένη έκθεση σε χώρες που εξαρτώνται από το πετρέλαιο, θα δημιουργήσουν προκλήσεις για τον τραπεζικό τομέα και θα αντικατοπτριστούν στην πιστωτική ποιότητα των χορηγούμενων δανείων.

                  (26)

                  Οι χρονοβόρες διαδικασίες αφερεγγυότητας έχουν προσδιοριστεί ως ένας από τους βασικούς παράγοντες που αποτρέπουν τις τράπεζες να αντιμετωπίσουν άμεσα το υφιστάμενο απόθεμα ΜΕΔ. Έχουν επίσης σημαντική επίδραση στη διαμόρφωση των τιμών των εν λόγω στοιχείων ενεργητικού στη δευτερογενή αγορά, δεδομένου ότι τα αποτελέσματα, μετρούμενα ως πληρωμές προς τους πιστωτές, είναι ανεπαρκή. Η ανάλυση των ΜΕΔ καταδεικνύει ότι εξακολουθούν να καταλαμβάνουν σταθερά υψηλό ποσοστό τα εταιρικά δάνεια (περίπου τα δύο τρίτα του συνόλου), στα οποία είναι δυσκολότερο να εφαρμοστεί μια ταχεία, τυποποιημένη προσέγγιση. Τα τελευταία χρόνια έχουν επέλθει αρκετές τροποποιήσεις τόσο στις διαδικασίες αφερεγγυότητας όσο και στις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης. Περαιτέρω προσαρμογές, ιδίως όσον αφορά τις αδικαιολόγητες καθυστερήσεις, θα βοηθούσαν τόσο τους πιστωτές όσο και τους δανειολήπτες, δίνοντας στους τελευταίους τη δυνατότητα για ένα νέο ξεκίνημα.

                  (27)

                  Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, πράγμα που μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, τα κράτη μέλη έχουν συνεκτιμήσει την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των ειδικών ανά χώρα συστάσεων του 2020, η Πορτογαλία θα συμβάλει στην πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

                  (28)

                  Ο στενός συντονισμός μεταξύ των οικονομιών στην οικονομική και νομισματική ένωση έχει καθοριστική σημασία για την επίτευξη ταχείας ανάκαμψης από τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Ως κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ, η Πορτογαλία θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι πολιτικές της εξακολουθούν να συνάδουν προς τις συστάσεις του 2020 για τη ζώνη του ευρώ και θα συντονίζονται με τις συστάσεις για τα άλλα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη την πολιτική καθοδήγηση από την Ευρωομάδα.

                  (29)

                  Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Πορτογαλίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2020 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και τη συνέχεια που δόθηκε στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις προς την Πορτογαλία κατά τα προηγούμενα έτη. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη όχι μόνο τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Πορτογαλία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους ενωσιακούς κανόνες και κατευθύνσεις, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

                  (30)

                  Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και η γνώμη του (9) αποτυπώνεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω.

                  (31)

                  Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της εν λόγω αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2020 λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη να αντιμετωπιστεί η πανδημία COVID-19 και να διευκολυνθεί η οικονομική ανάκαμψη ως αναγκαίο πρώτο βήμα που θα επιτρέψει τη διόρθωση των ανισορροπιών. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2020 που αφορούν άμεσα την αντιμετώπιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών τις οποίες εντόπισε η Επιτροπή βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις 1, 2, 3 και 4,

            ΣΥΝΙΣΤΑ στην Πορτογαλία να μεριμνήσει, το 2020 και το 2021, προκειμένου:

                  1.

                  Να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, την ενίσχυση της οικονομίας και τη στήριξη της επακόλουθης ανάκαμψης. Όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων. Να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας και να διασφαλίσει ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτική υγειονομική περίθαλψη και μακροχρόνια φροντίδα.

                  2.

                  Να στηρίξει την απασχόληση και να δώσει προτεραιότητα σε μέτρα για τη διατήρηση θέσεων εργασίας. Να διασφαλίσει επαρκή και αποτελεσματική κοινωνική προστασία και εισοδηματική στήριξη. Να στηρίξει τη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών για να εξασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και κατάρτιση και να δοθεί ώθηση στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

                  3.

                  Να εφαρμόσει τα προσωρινά μέτρα που αποσκοπούν στη διασφάλιση της πρόσβασης σε ρευστότητα για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜΜΕ. Να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης. Να εστιάσει σε επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως όσον αφορά την καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας, τις σιδηροδρομικές υποδομές και την καινοτομία.

                  4.

                  Να αυξήσει την αποτελεσματικότητα των διοικητικών και φορολογικών δικαστηρίων.

         Βρυξέλλες, 20 Ιουλίου 2020.

               Για το Συμβούλιο

               Η Πρόεδρος

            J. KLOECKNER

         (1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

         (2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

         (3)  ΕΕ C 301, της, 5.9.2019, σ. 129.

         (4)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6).

         (5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 30ής Μαρτίου 2020 για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (Πρωτοβουλία επενδύσεων για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5).

         (6)  Κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

         (7)  Οι καθαρές πρωτογενείς δημόσιες δαπάνες αποτελούνται από τις συνολικές δημόσιες δαπάνες εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους, των δαπανών για προγράμματα της Ένωσης που αναπληρώνονται στο σύνολό τους από ενωσιακά κονδύλια και των αλλαγών μη διακριτικής ευχέρειας στις δαπάνες για παροχές ανεργίας. Ο εθνικά χρηματοδοτούμενος ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου εξομαλύνεται σε περίοδο τεσσάρων ετών. Συνυπολογίζονται τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας ή οι αυξήσεις εσόδων που είναι υποχρεωτικές διά νόμου. Έκτακτα μέτρα από πλευράς τόσο εσόδων όσο και δαπανών συμψηφίζονται.

         (8)  Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις εκφράζονται, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020, ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2020 (200,4 δισεκατ. ευρώ).

         (9)  Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.