               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 20.5.2020
            COM(2020) 515 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Λιθουανίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Λιθουανίας του 2020

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Λιθουανίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Λιθουανίας του 2020

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
                  2
               , και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, η Επιτροπή εξέδωσε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, με την οποία σηματοδοτήθηκε η έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στην εν λόγω επισκόπηση ελήφθη δεόντως υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Λιθουανία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2020 για τη Λιθουανία
                  3
                δημοσιεύτηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκε η πρόοδος της Λιθουανίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εξέδωσε το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019
                  4
               , η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη, καθώς και η πρόοδος της Λιθουανίας ως προς την επίτευξη των εθνικών της στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

               (3)Στις 11 Μαρτίου 2020, η έξαρση της νόσου COVID-19 κηρύχθηκε επισήμως παγκόσμια πανδημία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σοκ στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών, καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων. Η πανδημία προκάλεσε μεγάλο οικονομικό σοκ, το οποίο έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση
                  5
                με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

               (4)Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρά αναλογικά, αναγκαία, περιορισμένα χρονικά και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκεινται σε δημοκρατικό έλεγχο και σε έλεγχο από ανεξάρτητη δικαστική αρχή.

               (5)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  6
               . Η ρήτρα διαφυγής, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της σύμφωνα με την οποία, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.

               (6)Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στον τόπο εργασίας με σκοπό την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να εκπονήσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, ενσωματώνοντας, μεταξύ άλλων, την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, και αντλώντας όλα τα διδάγματα από την κρίση.

               (7)Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέδειξε την ευελιξία που παρέχει η ενιαία αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση ανέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας, τα οποία περιλαμβάνουν ιδίως βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών. Πρόκειται για καθοριστικά στοιχεία όσον αφορά την ανάπτυξη ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

               (8)Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια
                  7
                για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις έκτακτες επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παρέχουν πρόσθετη ευελιξία, καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για το λογιστικό έτος 2020-2021. Η Λιθουανία ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως αυτές τις δυνατότητες για να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που πλήττονται περισσότερο από τα εν λόγω προβλήματα.

               (9)Η κατανομή των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας μεταξύ των τομέων και των περιφερειών της Λιθουανίας ενδέχεται να είναι άνιση, λόγω διαφορετικών προτύπων εξειδίκευσης. Η κατάσταση αυτή ενέχει τον κίνδυνο να διευρυνθούν οι ανισότητες στο εσωτερικό της Λιθουανίας. Σε συνδυασμό με τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί προσωρινά η διαδικασία σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής.

               (10)Στις 15 Μαΐου 2020, η Λιθουανία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και, στις 30 Απριλίου 2020, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους.

               (11)Η Λιθουανία υπάγεται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

               (12)Με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, η κυβέρνηση αναμένει ότι το ονομαστικό ισοζύγιο θα επιδεινωθεί από πλεόνασμα 0,3 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 11,4 % του ΑΕΠ το 2020. Το έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί σε 3,9 % του ΑΕΠ το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ, μετά την αύξησή του στο 36,3 % του ΑΕΠ το 2019, αναμένεται να αυξηθεί στο 50,6 % το 2020 σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από τη μεγάλη αβεβαιότητα που προκαλεί η πανδημία COVID-19.

               (13)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19, και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, η Λιθουανία έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της ικανότητας του οικείου συστήματος υγείας, την ανάσχεση της πανδημίας και την αρωγή προς τα άτομα και τους τομείς που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα ανήλθαν στο 6,8 % του ΑΕΠ. Τα μέτρα περιλαμβάνουν αναβολές καταβολής φόρων, πρόσθετη χρηματοδότηση για την αγορά ιατρικού υλικού, επιδοτήσεις για τη διατήρηση θέσεων εργασίας και κοινωνικές παροχές για τους αυτοαπασχολούμενους και τους εργαζομένους που πλήττονται από την κρίση COVID-19. Δεδομένου ότι από την ανάλυση της Επιτροπής σχετικά με τον σχεδιασμό και την εφαρμογή ορισμένων μέτρων προκύπτει σχετικά χαμηλός δυνητικός βαθμός υιοθέτησής τους, η Επιτροπή εκτίμησε ότι η επίπτωση των κρατικών μέτρων στα δημόσια οικονομικά θα είναι μικρότερη. Επιπλέον, η Λιθουανία ανακοίνωσε μέτρα διακριτικής ευχέρειας τα οποία, χωρίς να έχουν άμεση δημοσιονομική επίπτωση, θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση της κρίσης, μεταξύ άλλων στηρίζοντας τη ρευστότητα των επιχειρήσεων, και τα οποία εκτιμώνται από το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 σε 3,8 % του ΑΕΠ. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται δανειακές εγγυήσεις (2,9 % του ΑΕΠ). Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε η Λιθουανία συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην έξαρση της νόσου COVID-19. Η πλήρης εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, και στη συνέχεια η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών προς την επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (14)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και αμετάβλητες πολιτικές, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Λιθουανίας θα είναι -6,9 % του ΑΕΠ το 2020 και -2,7 % το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει κάτω του 60 % του ΑΕΠ το 2020 και το 2021.

               (15)Στις 20 Μαΐου 2020, η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης λόγω της αναμενόμενης υπέρβασης από τη Λιθουανία του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτει ότι το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/1997, δεν πληρούται.

               (16)Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020, το ΑΕΠ της Λιθουανίας προβλέπεται να συρρικνωθεί κατά 8 %, ενώ αναμένεται να ακολουθήσει ταχεία ανάκαμψη της τάξης του 7,5 % το 2021. Προκειμένου να αντιδράσει στην έξαρση της νόσου COVID-19 και να αμβλύνει τις οικονομικές επιπτώσεις, η Λιθουανία υπέβαλε, στις 16 Μαρτίου, «Σχέδιο για την τόνωση της οικονομίας και τον περιορισμό των συνεπειών της μετάδοσης της νόσου COVID-19». Το μέγεθος του σχεδίου ανέρχεται σε 2,5 δισ. EUR ή 6,3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της χώρας (ΑΕΠ), και προβλέπει έως 500 εκατ. EUR ή 1,3 % του ΑΕΠ για την εξασφάλιση των αναγκαίων πόρων για το σύστημα υγείας. Επιπλέον 500 εκατ. EUR διατέθηκαν για την προστασία των θέσεων εργασίας και του εισοδήματος. Η ικανότητα των ταμείων κρατικών εγγυήσεων αυξήθηκε κατά 500 εκατ. EUR και εγκρίθηκαν πρόσθετες κρατικές εγγυήσεις ύψους έως και 500 εκατ. EUR για την τόνωση της οικονομίας. Τον Απρίλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε διάφορα καθεστώτα ενισχύσεων στη Λιθουανία για τη στήριξη της λιθουανικής οικονομίας στο πλαίσιο της έξαρσης της νόσου COVID-19. Τα καθεστώτα αυτά έχουν σχεδιαστεί με σκοπό να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να καλύψουν τις άμεσες ανάγκες σε κεφάλαια κίνησης και να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας και μετά από αυτήν. Επιπλέον, η Τράπεζα της Λιθουανίας χαλάρωσε ορισμένες κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις εμπορικές τράπεζες με σκοπό την αύξηση του δανεισμού στην πραγματική οικονομία.

               (17)Τα αποτελέσματα στον τομέα της υγείας στη Λιθουανία υπολείπονται σταθερά σε σχέση με τα άλλα κράτη μέλη, εν μέρει λόγω της ανεπαρκούς απόδοσης του συστήματος υγείας, το οποίο πάσχει από χαμηλή χρηματοδότηση. Η τρέχουσα πανδημία έχει θέσει το σύστημα υπό πρόσθετη πίεση και έχει αναδείξει περαιτέρω διαρθρωτικά προβλήματα όπως η αργή πρόοδος στη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών, οι ανεπαρκείς επενδύσεις στην πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη, και η ανυπαρξία προόδου όσον αφορά την προσαρμογή του νοσοκομειακού δικτύου ώστε να καταστεί πιο αποτελεσματικό και να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες.  Επίσης, η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 αναδεικνύει ανισότητες στον τομέα της υγείας που σχετίζονται με τις ελλείψεις προσωπικού και τις γεωγραφικές αναντιστοιχίες μεταξύ υπηρεσιών και αναγκών. Η Λιθουανία πρέπει να κινητοποιήσει τους πόρους που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της τρέχουσας κρίσης και να βελτιώσει την ανθεκτικότητα των συστημάτων υγείας της στο μέλλον. Ενόσω η άμεση δράση επικεντρώνεται στην ενίσχυση των ικανοτήτων όσον αφορά τους εργαζομένους στον τομέα της υγείας, τα ιατρικά εφόδια και τον εξοπλισμό κρίσιμης σημασίας προκειμένου να σωθούν ζωές κατά τη διάρκεια της πανδημίας, παράλληλα θα πρέπει να αυξηθούν οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας του συστήματος υγείας, ώστε να μπορέσει να διατηρήσει την επιχειρησιακή του λειτουργία, να αποκαταστήσει τη βέλτιστη απόδοσή του και να προετοιμαστεί για νέους κλυδωνισμούς. Αυτό θα απαιτήσει τη διάθεση επαρκών πόρων για τη βελτίωση της προσβασιμότητας, της αποτελεσματικότητας, και της ποιότητας του συστήματος υγείας, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται καλύτερα στις προκλήσεις των αυξανόμενων χρόνιων παθήσεων, της γήρανσης, και των ανισοτήτων που εμμένουν στον τομέα της υγείας. Η πρωτοβάθμια περίθαλψη και η ανάπτυξη της ηλεκτρονικής υγείας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο από την άποψη αυτή. Η Λιθουανία θα πρέπει επίσης να διασφαλίσει ότι δεν υπονομεύονται οι πρόσφατες βελτιώσεις όσον αφορά την οικονομική προσιτότητα της υγειονομικής περίθαλψης. Τέλος, για τη μελλοντική ανθεκτικότητα θα απαιτηθεί επίσης να ενισχυθεί η ικανότητα του συστήματος να περιορίζει τους ανθυγιεινούς τρόπους ζωής (ένας από τους άλλους σημαντικούς παράγοντες που συμβάλλουν στα πενιχρά αποτελέσματα όσον αφορά τον τομέα της υγείας στη Λιθουανία), καθώς και να ενταθούν οι προσπάθειες για την προετοιμασία του τομέα μακροχρόνιας περίθαλψης έναντι της γήρανσης του πληθυσμού.

               (18)Πριν από την πανδημία COVID-19, η συμμετοχή στην αγορά εργασίας ήταν υψηλή και η ανεργία χαμηλή, όμως η κρίση αυτή δημιούργησε νέες προκλήσεις. Με τη βοήθεια ενωσιακής χρηματοδότησης, η Λιθουανία εφάρμοσε σύστημα μειωμένου ωραρίου εργασίας για τον μετριασμό των επιπτώσεων της πανδημίας στην απασχόληση και εισήγαγε ορισμένα άλλα μέτρα για να περιορίσει τις αρνητικές επιπτώσεις για τις επιχειρήσεις και τους αυτοαπασχολούμενους. Πριν από την κρίση, το πεδίο εφαρμογής των μέτρων ενεργητικής πολιτικής για την αγορά εργασίας περιοριζόταν συνεχώς και η συμμετοχή στην εκπαίδευση ενηλίκων παρέμενε σε χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, για να βοηθηθούν οι άνεργοι να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας το συντομότερο δυνατόν θα χρειαστεί να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής τόσο των μέτρων της ενεργητικής πολιτικής για την αγορά εργασίας, όσο και άλλων μέτρων για την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού. Η ενίσχυση της ικανότητας των κοινωνικών εταίρων είναι σημαντική για τη διασφάλιση της ουσιαστικής και έγκαιρης συμμετοχής τους στον σχεδιασμό της διαδικασίας εξόδου από την κρίση και ανάκαμψης.

               (19)Μολονότι πριν από την κρίση είχαν ληφθεί μέτρα για την αντιμετώπιση του κινδύνου της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, για παράδειγμα με την αύξηση των γενικών επιδομάτων τέκνου και των συντάξεων, η φτώχεια και η εισοδηματική ανισότητα εξακολουθούν να είναι μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ. Η Λιθουανία έχει συγκριτικά χαμηλές δημόσιες δαπάνες για την κοινωνική προστασία, ο δε αντίκτυπος των κοινωνικών μεταβιβάσεων στη μείωση της φτώχειας είναι μικρός και χαρακτηρίζεται κρίσιμος στον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων. Η χαμηλή προοδευτικότητα και η μικρή ικανότητα αναδιανομής του συστήματος φορολογίας και παροχών περιορίζουν την ικανότητα της χώρας να χρηματοδοτεί δημόσια αγαθά και υπηρεσίες και να μειώσει τη φτώχεια και την εισοδηματική ανισότητα.  Η αρνητική επίδραση της πανδημίας COVID-19 στην απασχόληση και το εισόδημα των νοικοκυριών πιθανότατα θα επιδεινώσει τα προβλήματα αυτά. Προκειμένου να μην επιδεινωθεί η κατάσταση όσων πλήττονται περισσότερο από την πανδημία, ενδέχεται να απαιτηθούν προσωρινά μέτρα, όπως η αναθεώρηση των κανόνων επιλεξιμότητας, των ποσών, και της διάρκειας ορισμένων παροχών. Το δίκτυο κοινωνικής προστασίας θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να υποστηρίζει όλες τις ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των αυτοαπασχολούμενων, των εργαζομένων με άτυπες μορφές απασχόλησης, και των πιο ευάλωτων ατόμων. Για τη στήριξη των ατόμων που έχουν ανάγκη πρέπει να ενισχυθεί η παροχή των κύριων κοινωνικών υπηρεσιών και της κοινωνικής στέγασης.

               (20)Η παροχή ρευστότητας προς τις επιχειρήσεις μέσω δανείων και εγγυήσεων του δημόσιου τομέα, με έμφαση στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (στο εξής: ΜΜΕ), είναι υψίστης σημασίας, όμως οι ενδιάμεσοι φορείς πρέπει να κατανέμουν τη ρευστότητα στις επιχειρήσεις αποτελεσματικά και γρήγορα και οι όροι δανεισμού πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την κατάσταση της κρίσης. Κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής των μέτρων αυτών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα. Η δυνατότητα αναβολής της καταβολής φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και η επίσπευση των συμβατικών πληρωμών από τις δημόσιες αρχές μπορούν επίσης να συμβάλουν στη βελτίωση των ταμειακών ροών των ΜΜΕ. Οι πρόσφατα συσταθείσες νεοφυείς και επεκτεινόμενες επιχειρήσεις ενδέχεται να χρειαστούν ειδική στήριξη, π.χ. με τη μορφή συμμετοχής δημόσιων οργανισμών και παροχής κινήτρων στις εταιρείες επιχειρηματικού κεφαλαίου να αυξήσουν τις επενδύσεις τους σε αυτές τις επιχειρήσεις. Θα πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για τη μείωση του περιττού κανονιστικού και διοικητικού φόρτου και για την παροχή αποτελεσματικών ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

               (21)Η Λιθουανία θα πρέπει να διασφαλίσει ότι τα μέτρα που λαμβάνει για να προαγάγει την οικονομική ανάκαμψη είναι στραμμένα προς το μέλλον και διευκολύνουν την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση, τομείς οι οποίοι θέτουν διάφορες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Όσον αφορά την πρώτη, οι ψηφιακές δεξιότητες είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ, οι δε ΜΜΕ αναφέρουν σημαντικές δυσκολίες στην πλήρωση κενών θέσεων εργασίας στον τομέα των ΤΠΕ. Μολονότι η εγκατάσταση οπτικών ινών υπερβαίνει τον μέσο όρο της ΕΕ τόσο στις αστικές όσο και στις αγροτικές περιοχές, η κάλυψη των σταθερών ευρυζωνικών δικτύων και η αντίστοιχη χρήση τους είναι πολύ χαμηλές και εξακολουθούν να παρατηρούνται μεγάλα κενά μεταξύ των πόλεων και των αγροτικών περιοχών.

               (22)Για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Όσον αφορά την πράσινη μετάβαση, οι συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στη Λιθουανία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητες από το 2010. Η παραγωγικότητα των πόρων της Λιθουανίας είναι από τις χαμηλότερες στην ΕΕ και η κυκλική (δευτερεύουσα) χρήση των υλικών υπολείπεται αρκετά του μέσου όρου της ΕΕ. Σύμφωνα με το εθνικό σχέδιο της Λιθουανίας για την ενέργεια και το κλίμα, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων χάρη σε λύσεις ενεργειακής απόδοσης και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων θέρμανσης και η βελτίωση της βιωσιμότητας του τομέα των μεταφορών, θα συμβάλουν σημαντικά στην απεξάρτηση της οικονομίας από τον άνθρακα. Στοχευμένες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση αυτών και άλλων ζητημάτων με σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία, μπορούν να προαγάγουν την ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα και να συμβάλουν στη βιώσιμη ανάκαμψη από την κρίση. Οι επενδύσεις που έχουν ήδη προγραμματιστεί επιτρέπουν τον ταχύ προσδιορισμό των έργων που θα μπορούσαν να επισπευσθούν και να συμβάλουν στην οικονομική ανάκαμψη, για παράδειγμα στους τομείς της ανακαίνισης κτηρίων και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι προπαρασκευαστικές εργασίες για μεσοπρόθεσμα μέτρα ανάκαμψης μπορούν να βασίζονται στα εθνικά σχέδια των κρατών μελών για την ενέργεια και το κλίμα, στον κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος, και σε σχέδια ανάπτυξης υποδομών. Επιπλέον, το έργο Rail Baltica και τα έργα ενεργειακής διασύνδεσης είναι οι βασικές επενδυτικές προτεραιότητες της Λιθουανίας για τη βελτίωση της ασφάλειας και της ένταξής της στην ενιαία αγορά της ΕΕ. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2021-2027 θα μπορούσε να βοηθήσει τη Λιθουανία να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στις περιοχές που καλύπτονται από το παράρτημα Δ της έκθεσης χώρας. Με τον τρόπο αυτόν, η Λιθουανία θα μπορέσει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν καλύτερα το εν λόγω ταμείο.

               (23)Ενώ οι παρούσες συστάσεις επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019, κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων έως και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι εν λόγω συστάσεις εξακολουθούν να ισχύουν και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Το ίδιο ισχύει και για τις συστάσεις που αφορούν οικονομικές πολιτικές σχετικές με επενδύσεις. Αυτές οι τελευταίες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα μέτρα άμβλυνσης της τρέχουσας κρίσης και τις στρατηγικές εξόδου από αυτήν..

               (24)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα κράτη μέλη έχουν συνεκτιμήσει, στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Διασφαλίζοντας την πλήρη εφαρμογή των κατωτέρω συστάσεων, η Λιθουανία θα συμβάλει στην πρόοδο της επίτευξης των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

               (25)Ο στενός συντονισμός μεταξύ των οικονομιών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης έχει καθοριστική σημασία για να επιτευχθεί ταχεία ανάκαμψη από τις οικονομικές επιπτώσεις της COVID-19. Ως κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ —και λαμβάνοντας υπόψη τις πολιτικές κατευθύνσεις της Ευρωομάδας— η Λιθουανία θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι πολιτικές της εξακολουθούν να συνάδουν με τις συστάσεις για τη ζώνη του ευρώ και παραμένουν συντονισμένες με εκείνες των άλλων κρατών μελών της ζώνης του ευρώ.

               (26)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Λιθουανίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2020 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς τη Λιθουανία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Λιθουανία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους ενωσιακούς κανόνες και κατευθύνσεις, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (27)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και η γνώμη του
                  8
                αποτυπώνεται ιδίως στη σύσταση 1 κατωτέρω,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στη Λιθουανία να μεριμνήσει το 2020 και το 2021 προκειμένου:

               1.να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, τη βιωσιμότητα της οικονομίας και, ακολούθως, τη στήριξη της ανάκαμψης· όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων· να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας, μεταξύ άλλων με την κινητοποίηση επαρκούς χρηματοδότησης και με την αντιμετώπιση της έλλειψης εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας και ιατρικών προϊόντων κρίσιμης σημασίας· να βελτιώσει την προσβασιμότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας·

               2.να περιορίσει τις επιπτώσεις της κρίσης στην απασχόληση· να αυξήσει τη χρηματοδότηση και την κάλυψη των μέτρων ενεργητικής πολιτικής για την αγορά εργασίας και να προαγάγει τις δεξιότητες· να μεριμνήσει για την κάλυψη και την επάρκεια του δικτύου κοινωνικής προστασίας και να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του συστήματος φορολογίας και παροχών για την προστασία από τη φτώχεια·

               3.να στηρίξει τη ρευστότητα για τις επιχειρήσεις, ιδίως για τους τομείς των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και τους τομείς με εξαγωγικό προσανατολισμό· να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης· να εστιάσει σε επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως όσον αφορά την κάλυψη και τη χρήση ευρυζωνικών δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας, την καθαρή και αποδοτική παραγωγή και τη χρήση ενέργειας, καθώς και τις βιώσιμες μεταφορές· να προωθήσει την τεχνολογική καινοτομία στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     O Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 514 final.

                     (4)

                        ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 117.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης του COVID-19 (Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5), και κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

                     (8)

                        Δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 20.5.2020
            COM(2020) 520 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Αυστρίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Αυστρίας του 2020

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Αυστρίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Αυστρίας του 2020

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Ελήφθη δεόντως υπόψη ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων που διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης, στην οποία η Αυστρία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ.

               (2)Η έκθεση του 2020 για την Αυστρία
                  2
                δημοσιεύθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν η πρόοδος της Αυστρίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις  9 Ιουλίου 2019
                  3
               , η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη και η πρόοδος της Αυστρίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

               (3)Στις 11 Μαρτίου 2020, η έξαρση της νόσου COVID-19 κηρύχθηκε επισήμως παγκόσμια πανδημία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Η πανδημία συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σοκ στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών, καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων, Η πανδημία προκάλεσε μεγάλο οικονομικό σοκ, το οποίο έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση
                  4
                με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

               (4)Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρά αναλογικά, αναγκαία, περιορισμένα χρονικά και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκειται σε δημοκρατική εποπτεία και σε ανεξάρτητο δικαστικό έλεγχο.

               (5)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  5
               . Η ρήτρα διαφυγής, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της σύμφωνα με την οποία, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική βιωσιμότητα μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.

               (6)Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στον τόπο εργασίας με σκοπό την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να εκπονήσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, ενσωματώνοντας, μεταξύ άλλων, την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, και αντλώντας όλα τα διδάγματα από την κρίση.

               (7)Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέδειξε την ευελιξία που παρέχει η ενιαία αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η ταχεία και ομαλή μετάβαση στη φάση ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και εργαζομένων, τα επείγοντα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να καταργηθούν μόλις παύσουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η τρέχουσα κρίση ανέδειξε την ανάγκη για σχέδια ετοιμότητας για την αντιμετώπιση σοβαρών κρίσεων στον τομέα της υγείας ειδικότερα, τα οποία περιλαμβάνουν ιδίως βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα βασικών προμηθειών. Πρόκειται για καθοριστικά στοιχεία όσον αφορά την ανάπτυξη ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

               (8)Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια
                  6
                για να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις έκτακτες επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα παρέχουν πρόσθετη ευελιξία, καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις ταμειακές ροές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για το λογιστικό έτος 2020-2021. Η Αυστρία ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως αυτές τις δυνατότητες για να βοηθήσει τα άτομα και τους τομείς που πλήττονται περισσότερο από τα προβλήματα αυτά.

               (9)Οι κοινωνικοοικονομικές συνέπειες της πανδημίας ενδέχεται να είναι άνισα κατανεμημένες στις περιφέρειες λόγω διαφορών στην εξειδίκευση, ιδίως σε περιοχές που εξαρτώνται σημαντικά από τον τουρισμό. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται κίνδυνο διεύρυνσης των περιφερειακών ανισοτήτων στο εσωτερικό της Αυστρίας. Σε συνδυασμό με τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί  προσωρινά η διαδικασία σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής.

               (10)Στις 14 Απριλίου 2020, η Αυστρία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2020 και στις 30 Απριλίου 2020 το πρόγραμμα σταθερότητας για το 2020. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους.

               (11)Η Αυστρία επί του παρόντος υπάγεται στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και υπόκειται στον κανόνα για το χρέος.

               (12)Με βάση το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, η κυβέρνηση αναμένει ότι το ονομαστικό ισοζύγιο θα επιδεινωθεί από πλεόνασμα 0,7 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 8,0 % του ΑΕΠ το 2020. Το έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί σε 1,9 % του ΑΕΠ το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ, μετά τη μείωσή του στο 70,4 % του ΑΕΠ το 2019, αναμένεται να αυξηθεί στο 81,4 % το 2020 σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από τη μεγάλη αβεβαιότητα που προκαλεί η πανδημία COVID-19.

               (13)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19, και στο πλαίσιο συντονισμένης ενωσιακής προσέγγισης, η Αυστρία έχει λάβει δημοσιονομικά μέτρα για την αύξηση της ικανότητας του συστήματος υγείας της, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα αντιπροσώπευαν το 5,0 % του ΑΕΠ. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται η ενίσχυση των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης, η βοήθεια έκτακτης ανάγκης για τις εταιρείες που βρίσκονται σε δυσχερή θέση και τα συστήματα μειωμένου ωραρίου εργασίας. Επιπλέον, η Αυστρία ανακοίνωσε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν άμεση δημοσιονομική επίπτωση, θα συμβάλουν στη στήριξη της ρευστότητας των επιχειρήσεων και τα οποία εκτιμώνται από το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 σε 5,0 % του ΑΕΠ. Τα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνουν αναβολές καταβολής φόρων  εισοδήματος φυσικών προσώπων και εταιρειών (2,6 % του ΑΕΠ), καθώς και δανειακές εγγυήσεις (2,4 % του ΑΕΠ). Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε η Αυστρία συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συντονισμένη οικονομική απάντηση στην έξαρση της νόσου COVID-19. Η πλήρης εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, και στη συνέχεια η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών προς την επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (14)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και αμετάβλητες πολιτικές, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Αυστρίας θα είναι -6,1 % του ΑΕΠ το 2020 και -1,9 % το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να ανέλθει στο 78,8 % του ΑΕΠ το 2020 και στο 75,8 % το 2021.

               (15)Στις 20 Μαΐου 2020 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης λόγω της αναμενόμενης από την Αυστρία υπέρβασης του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτει ότι το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/1997, δεν πληρούται.

               (16)Η αυστριακή κυβέρνηση έλαβε πρωτοφανή μέτρα για τον έλεγχο της εξάπλωσης της COVID-19. Θέσπισε αυστηρούς κανόνες καραντίνας και κοινωνικής αποστασιοποίησης και διέθεσε σημαντικά κονδύλια για το σύστημα υγείας με σκοπό την αγορά εξοπλισμού και προμηθειών, την ενίσχυση της εργαστηριακής ικανότητας και της ικανότητας στελέχωσης. Η πρωτοβάθμια ιατροφαρμακευτική περίθαλψη δέχθηκε μια άνευ προηγουμένου πίεση λόγω πρωτοφανούς αύξησης των αναγκών για τηλεπισκέψεις, των ιατρικών ραντεβού και των αιτημάτων για κατ’ οίκον επισκέψεις. Η ταχεία έξαρση της νόσου COVID-19 έπληξε σοβαρά την οικονομία της Αυστρίας. Τα εθνικά και διεθνή μέτρα για την ανάσχεση της εξάπλωσης του ιού είχαν επιπτώσεις τόσο στη ζήτηση όσο και στην προσφορά, και οδήγησαν σε γενικευμένη  επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Συνεπώς, το ΑΕΠ προβλέπεται να συρρικνωθεί κατά 5½% το 2020, δηλ. περισσότερο απ’ ό,τι κατά τη διάρκεια της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης την περίοδο 2008-2009. Δεδομένης της σχετικά ταχείας μείωσης του αριθμού των νέων κρουσμάτων, η Αυστρία ήταν μία από τις πρώτες ευρωπαϊκές χώρες που ανακοίνωσαν τη χαλάρωση των περιοριστικών μέτρων από τα μέσα Απριλίου. Για να αποφευχθούν οι μακροχρόνιες οικονομικές ζημίες και να μετριαστούν οι επιπτώσεις της κρίσης στην απασχόληση και την κοινωνία, η κυβέρνηση ενέκρινε  ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων για τη στήριξη της αυστριακής οικονομίας ( επί του παρόντος 43 δισ. ευρώ, ήτοι περίπου 10 % του ΑΕΠ). Η δέσμη μέτρων περιλαμβάνει ένα σύστημα μειωμένου ωραρίου εργασίας (Kurzarbeit), στο πλαίσιο του οποίου προβλέπεται η μείωση των ωρών εργασίας έως και κατά 90 % κατά μέσο όρο για μια δεδομένη περίοδο και οι επιστροφή στους εργοδότες του 80 έως 90 % των τελευταίων καθαρών αποδοχών των εργαζομένων, με βάση τις τελευταίες μεικτές αποδοχές. Η ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων για τις επιχειρήσεις έχει ως στόχο την προσωρινή πρόληψη προβλημάτων ρευστότητας και την παροχή άμεσης στήριξης, ιδίως στις επιχειρήσεις και τις βιομηχανίες που έχουν πληγεί σοβαρά, με ιδιαίτερη έμφαση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Τα μέτρα αυτά συνίστανται σε μεταβιβάσεις, στήριξη της ρευστότητας με τη μορφή δανείων, εγγυήσεων, εισφορών μετοχικού κεφαλαίου και αναβολών  καταβολής φόρων. Κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής των μέτρων αυτών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα.

               (17)Μέχρι σήμερα, το αυστριακό σύστημα υγείας έχει αντιμετωπίσει επιτυχώς την πανδημία COVID-19. Η επέκταση των υπηρεσιών πρωτοβάθμιας και περιπατητικής περίθαλψης, με έμφαση στην προαγωγή της υγείας και την πρόληψη των ασθενειών, θα συμβάλει στην περαιτέρω βελτίωση της υγείας του πληθυσμού. Η οικονομική αποδοτικότητα θα μπορούσε να αυξηθεί, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η διατήρηση υψηλών προτύπων ποιότητας,  με αποτελεσματικότερες δημόσιες συμβάσεις και γενόσημα φάρμακα. Επίσης, το σύστημα μακροχρόνιας περίθαλψης της Αυστρίας αντιμετωπίζει διαρθρωτικές και δημοσιονομικές προκλήσεις, οι οποίες μέχρι στιγμής δεν έχουν αντιμετωπιστεί πλήρως. Το σύστημα παρέχει υπηρεσίες σχετικά υψηλής ποιότητας, αλλά αντιμετωπίζει προβλήματα στελέχωσης, τα οποία γίνονται περισσότερο αισθητά και πρόδηλα στο πλαίσιο της τρέχουσας κρίσης. Ο τομέας της μακροχρόνιας περίθαλψης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις υπηρεσίες που παρέχουν εργαζόμενοι από άλλα κράτη μέλη, και αυτό καταδεικνύει την ανάγκη να διασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία των διασυνοριακών εργαζομένων. Επιπλέον, οι θέσεις εργασίας νοσηλευτικού προσωπικού θα μπορούσαν να γίνουν ελκυστικότερες με τις κατάλληλες αποδοχές.

               (18)Η φορολογική πολιτική διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια εφαρμογής των περιοριστικών μέτρων και θα έχει καθοριστική σημασία για  τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης την επαύριον της κρίσης. Το μείγμα φόρων της Αυστρίας χαρακτηρίζεται από υψηλή επιβάρυνση της εργασίας, ενώ το δυναμικό εσόδων από τους φόρους επί της περιουσίας και τους περιβαλλοντικούς φόρους παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτο,  οι δε φόροι κατανάλωσης θα μπορούσαν να καταστούν αποδοτικότεροι. Οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μεταβολή του μείγματος φόρων προς όφελος πηγών με λιγότερο αρνητικές επιπτώσεις στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, και να αποτελέσουν μια σταθερή βάση για την ανάκαμψη. Ειδικότερα, η ανεπαρκής χρησιμοποίηση των φόρων επί των αλκοολούχων ποτών και του καπνού, της ρύπανσης και της κατανάλωσης πόρων σημαίνει απώλεια φορολογικών κινήτρων και προοπτικών εσόδων. Το άνισο, αλλά γενικά χαμηλό επίπεδο ενεργειακών φόρων υπονομεύει την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητά τους ως μέσου παροχής κινήτρων για μια επωφελή για το περιβάλλον κατανάλωση. Ειδικότερα, η συνεπής φορολόγηση των εκπομπών CO2 θα μπορούσε να καταστήσει ανταγωνιστικότερες τις φιλοκλιματικές πηγές ενέργειας και να προσφέρει δημοσιονομικά περιθώρια για τη μείωση άλλων, περισσότερο στρεβλωτικών φόρων. Οι υψηλότεροι, σχετικοί με τις εκπομπές CO2, ενεργειακοί φόροι θα συμβάλουν στην εσωτερίκευση του κοινωνικού κόστους της ρύπανσης, στην παρότρυνση των καταναλωτών να βασίζονται περισσότερο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην ενθάρρυνση των επενδυτών να επενδύουν σε φιλοκλιματικές τεχνολογίες. Τέλος, η μεγαλύτερη χρήση των φόρων επί της περιουσίας θα μπορούσε να καταστήσει το φορολογικό σύστημα δικαιότερο, λαμβανομένων ιδίως υπόψη των μεγάλων ανισοτήτων στην κατανομή του πλούτου στην Αυστρία. Ειδικότερα, οι περιοδικοί φόροι επί της ιδιοκτησίας ακινήτων και οι φόροι κληρονομιάς είναι σχετικά φιλοαναπτυξιακοί και προοδευτικοί και δεν θα πρέπει να παραβλέπονται όταν πρόκειται για τη δημιουργία φορολογικών εσόδων με σκοπό την αποκατάσταση των δημόσιων οικονομικών.

               (19)Μολονότι η Αυστρία έχει καλές επιδόσεις όσον αφορά τον πίνακα αποτελεσμάτων στον κοινωνικό τομέα, στον οποίο στηρίζεται ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων, τα κενά στην κάλυψη ενδέχεται να σημαίνουν ανεπαρκή προστασία των εισοδημάτων των ευάλωτων ομάδων κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19 και να απαιτούν πρόσθετα μέτρα. Ενόσω η ανεργία των νέων αυξάνεται, οι άνεργοι, οι μακροχρόνια άνεργοι, οι εργαζόμενοι με άτυπες μορφές απασχόλησης και τα άτομα που έχουν γεννηθεί στην αλλοδαπή διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο φτώχειας. Η εφαρμογή ενεργητικής πολιτικής για την αγορά εργασίας, που θα παρέχει ευκαιρίες διά βίου μάθησης και αναβάθμισης δεξιοτήτων θα παραμείνει καίριας σημασίας. Οι μειονεκτούντες σπουδαστές, συμπεριλαμβανομένων των μαθητευόμενων με αναπηρία, υποφέρουν ιδιαίτερα σε περιστάσεις που επιβάλλουν την εξ αποστάσεως διδασκαλία. Δεδομένου ότι περίπου το 10 % των μαθητών ηλικίας κάτω των 15 ετών δεν έχουν πρόσβαση σε εικονικό περιβάλλον μάθησης, η αυστριακή κυβέρνηση έλαβε μέτρα μετριασμού, στο πλαίσιο της κρίσης COVID-19, με την παροχή ηλεκτρονικών υπολογιστών στους μαθητές που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου. Ωστόσο, υπάρχει κίνδυνος να οξυνθούν οι ήδη υπάρχουσες ανισότητες όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο, οι οποίες συνδέονται με το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον και το μεταναστευτικό υπόβαθρο. Μια στρατηγική ανάκαμψης που βελτιώνει την πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, οι οποίες έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των κοινωνικών μειονεκτημάτων, θα απέφερε κοινωνικοοικονομικά οφέλη, τόσο μεσοπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα, και θα παρείχε ευκαιρίες για την πλήρη πρόσβαση των γυναικών στην αγορά εργασίας. Το συνολικό ποσοστό απασχόλησης των γυναικών ήταν υψηλό πριν από την κρίση, αλλά σχεδόν οι μισές απ’ αυτές εργάζονταν με καθεστώς μερικής απασχόλησης ( λόγω των περιορισμένων ωρών λειτουργίας των σχολείων και των βρεφονηπιακών σταθμών), γεγονός που προκαλούσε μεγάλη, μη διορθωμένη μισθολογική διαφορά, μεταξύ ανδρών και γυναικών.

               (20)Η αποτελεσματικότητα των μέτρων στήριξης που λαμβάνονται στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19 και αποσκοπούν στην αρωγή των δοκιμαζόμενων επιχειρήσεων, στη διατήρηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και στην αποφυγή των πτωχεύσεων εξαρτάται από την ταχεία και μη γραφειοκρατική εφαρμογή τους από τις δημόσιες αρχές και τους ενδιάμεσους φορείς. Οι νεοφυείς και οι επεκτεινόμενες επιχειρήσεις ενδέχεται να χρειαστούν ειδική στήριξη, π.χ. με τη μορφή της αγοράς μετοχικών μεριδίων από δημόσιους οργανισμούς και της παροχής κινήτρων στις εταιρείες επιχειρηματικού κεφαλαίου να επενδύσουν περισσότερο σε αυτές τις επιχειρήσεις. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα ενισχυθούν οι επιχειρήσεις που είναι ζωτικής σημασίας για την ανάκαμψη της οικονομίας, αλλά και θα αποφευχθούν οι βεβιασμένες πωλήσεις σημαντικών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων με στρατηγική σημασία. Εκτός από τη χρηματοδοτική στήριξη, οι δοκιμαζόμενες επιχειρήσεις, και ιδίως οι μικρότερες, χρειάζονται υποστηρικτικό επιχειρηματικό περιβάλλον. Ο διοικητικός φόρτος και η νομοθετική πυκνότητα επιβάλλουν δαπάνες τις οποίες οι επιχειρήσεις είναι σήμερα πολύ λιγότερο σε θέση να καλύψουν. Οι προσπάθειες για τη μείωση των περιττών επιβαρύνσεων και την παροχή αποδοτικών ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών αποτελούν αποτελεσματικό τρόπο παροχής άμεσης βοήθειας στις επιχειρήσεις, χωρίς να επιβαρύνονται οι φορολογούμενοι. Το πλαίσιο για την αφερεγγυότητα θα πρέπει να είναι προσανατολισμένο στην πρόληψη, αλλά να επιτρέπει και την ταχεία εξυγίανση και την παροχή «δεύτερης ευκαιρίας». Τα δίκτυα επίλυσης διαφορών, όπως το SOLVIT, βοηθούν τις επιχειρήσεις σε περιόδους διαταραχής της ενιαίας αγοράς και έχουν ανάγκη από επαρκείς πόρους.

               (21)Για να ευνοηθεί η οικονομική ανάκαμψη, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Οι επενδύσεις αυτές θα είναι πιο αποτελεσματικές όταν εστιάζουν στην καινοτομία, την ψηφιοποίηση και την πράσινη μετάβαση, ώστε να αυξηθεί η παραγωγικότητα και να διασφαλιστεί η βιώσιμη ανταγωνιστικότητα. Η ένταση έρευνας και ανάπτυξης (Ε&Α) της Αυστρίας είναι από τις υψηλότερες στην ΕΕ, αλλά η χώρα υστερεί έναντι των πρωτοπόρων της καινοτομίας όσον αφορά τα αποτελέσματα που έχει επιτύχει στον τομέα αυτόν. Τώρα που οι προϋπολογισμοί πολλών επιχειρήσεων για την έρευνα υφίστανται πίεση, έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία να μετατραπούν οι προσπάθειες της Αυστρίας στον τομέα της Ε&Α σε επιστημονική αριστεία και καινοτομία αιχμής, να διατηρηθούν οι δημόσιες επενδύσεις στη βασική έρευνα και να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση με ίδια κεφάλαια για τις καινοτόμες επεκτεινόμενες επιχειρήσεις. Η ψηφιοποίηση παραμένει σημαντική για το άνοιγμα της οικονομίας και την προετοιμασία για τη «νέα κανονικότητα» μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων. Η χαμηλή διάδοση των ψηφιακών τεχνολογιών και των επιχειρηματικών μοντέλων μεταξύ των μικρότερων επιχειρήσεων αποτελεί τροχοπέδη για την αύξηση της παραγωγικότητας. Μολονότι οι ψηφιακές δεξιότητες της Αυστρίας είναι σε γενικές γραμμές πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, δεν υπάρχουν αρκετοί πτυχιούχοι πληροφορικής για να καλύψουν όλες τις διαθέσιμες θέσεις. Η ενίσχυση του ηλεκτρονικού εμπορίου, η τηλεργασία και η ηλεκτρονική διακυβέρνηση (για παράδειγμα) θα απαιτήσουν περισσότερες επενδύσεις σε υποδομές (περιλαμβανομένων των δικτύων 5G και της ευρυζωνικότητας σε αγροτικές περιοχές), σε εξοπλισμό και σε δεξιότητες.

               (22)Για να γίνει η Αυστρία μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία, θα απαιτηθούν σημαντικές ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Στο εθνικό σχέδιο της Αυστρίας για την ενέργεια και το κλίμα επισημαίνονται σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την επίτευξη του στόχου του 2030 σχετικά με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που δεν καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας εκπομπών της Ένωσης. Η βελτίωση της παραγωγικότητας των πόρων αποτελεί βασικό παράγοντα για τη μελλοντική ανάπτυξη και, παράλληλα, για την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον. Η μείωση των εκπομπών που συνδέονται με τις μεταφορές είναι ουσιαστικής σημασίας για την τήρηση των προτύπων ποιότητας του αέρα και για την επίτευξη των κλιματικών στόχων. Η επίσπευση της υλοποίησης των ήδη προγραμματισμένων επενδυτικών σχεδίων και η επιδίωξη νέων επενδύσεων για τη στήριξη της πράσινης μετάβασης θα συμβάλουν στη δημιουργία νέων πράσινων θέσεων εργασίας και στην επανεκκίνηση της οικονομίας κατά την έξοδό της από το στάδιο διαχείρισης της κρίσης. Οι επενδύσεις στην οικοκαινοτομία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αύξηση της παραγωγικότητας με παράλληλη μείωση του οικολογικού αποτυπώματος της Αυστρίας. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2021-2027 θα μπορούσε να βοηθήσει την Αυστρία να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στις περιοχές που καλύπτονται από το παράρτημα Δ της έκθεσης για τη χώρα. Με τον τρόπο αυτόν, η Αυστρία θα μπορέσει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν καλύτερα το εν λόγω ταμείο.

               (23)Ενώ οι παρούσες συστάσεις επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019, κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων έως και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι εν λόγω συστάσεις εξακολουθούν να ισχύουν και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Το ίδιο ισχύει και για τις συστάσεις που αφορούν οικονομικές πολιτικές σχετικές με επενδύσεις. Αυτές οι τελευταίες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα μέτρα άμβλυνσης της τρέχουσας κρίσης και τις στρατηγικές εξόδου από αυτήν..

               (24)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα κράτη μέλη έχουν συνεκτιμήσει, στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των κατωτέρω συστάσεων, η Αυστρία θα συμβάλει στην πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

               (25)Ο στενός συντονισμός μεταξύ των οικονομιών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης έχει καθοριστική σημασία για να επιτευχθεί ταχεία ανάκαμψη από τις οικονομικές επιπτώσεις της COVID-19. Ως κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ —και λαμβάνοντας υπόψη τις πολιτικές κατευθύνσεις της Ευρωομάδας— η Αυστρία θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι πολιτικές της εξακολουθούν να συνάδουν με τις συστάσεις για τη ζώνη του ευρώ και να συντονίζονται με εκείνες των άλλων κρατών μελών της ζώνης του ευρώ.

               (26)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020, η Επιτροπή προέβη σε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Αυστρίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση του 2020 για τη χώρα. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν διατυπωθεί προς την Αυστρία τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Αυστρία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους ενωσιακούς κανόνες και τις κατευθύνσεις, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε ενωσιακό επίπεδο κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (27)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας του 2020 και η γνώμη του αποτυπώνεται ειδικότερα στη σύσταση 1 κατωτέρω,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στην Αυστρία να μεριμνήσει το 2020 και το 2021 προκειμένου:

               1.να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής,  για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, τη βιωσιμότητα της οικονομίας και, ακολούθως, τη στήριξη της  ανάκαμψης· όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων· να βελτιώσει την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας μέσω της ενίσχυσης της δημόσιας υγείας και της πρωτοβάθμιας περίθαλψης·

               2.να διασφαλίσει την ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση και την ψηφιακή μάθηση·

               3.να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων ρευστότητας και στήριξης, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, και να μειώσει τον διοικητικό και κανονιστικό φόρτο· να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης· να επικεντρώσει τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως στην καινοτομία, στις βιώσιμες  μεταφορές, και στην καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας·

               4.να καταστήσει το μείγμα φόρων αποτελεσματικότερο και πιο ευνοϊκό για μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 519 final.

                     (3)

                        ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 117.

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης του COVID-19 (Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5), και κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).


               ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
            Βρυξέλλες, 20.5.2020
            COM(2020) 521 final
            Σύσταση για
            ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
            σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Πολωνίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Πολωνίας του 2020

               Σύσταση για

               ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

               σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Πολωνίας του 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Πολωνίας του 2020

               ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

               Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

               Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών
                  1
               , και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

               Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

               Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

               Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)Στις 17 Δεκεμβρίου 2019 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Έλαβε δεόντως υπόψη της τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017. Στις 17 Δεκεμβρίου 2019, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης· στην έκθεση αυτή η Πολωνία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση.

               (2)Η έκθεση χώρας του 2020 για την Πολωνία
                  2
                δημοσιεύτηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν η πρόοδος της Πολωνίας όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019
                  3
               , η συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν εκδοθεί κατά τα προηγούμενα έτη, καθώς και η πρόοδος της Πολωνίας ως προς την επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

               (3)Στις 11 Μαρτίου 2020, o Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτήρισε επισήμως την έξαρση της νόσου COVID-19 ως πανδημία. Συνιστά σοβαρή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Ασκεί έντονη πίεση στα εθνικά συστήματα υγείας, διαταράσσει τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, προκαλεί αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, κλυδωνισμούς στην καταναλωτική ζήτηση και αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς. Απειλεί τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα των πολιτών, καθώς και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων, ενώ έχει προκαλέσει μείζονα οικονομικό κλυδωνισμό, ο οποίος έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 13 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση
                  4
                με την οποία ζητούσε συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην κρίση, με τη συμμετοχή όλων των φορέων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

               (4)Αρκετά κράτη μέλη έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή έχουν θεσπίσει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι αυστηρώς αναλογικά, αναγκαία, περιορισμένης χρονικής διάρκειας και σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Θα πρέπει να υπόκεινται σε δημοκρατική εποπτεία και σε ανεξάρτητο δικαστικό έλεγχο.

               (5)Στις 20 Μαρτίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
                  5
               . Η ρήτρα διαφυγής, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της σύμφωνα με την οποία, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020, οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δεν θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν συστάσεως της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από τις δημοσιονομικές απαιτήσεις που θα ίσχυαν κανονικά, επιτρέποντας παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.

               (6)Απαιτείται συνεχής δράση για τον περιορισμό και τον έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών συστημάτων υγείας, τον μετριασμό των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων μέσω μέτρων στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και για τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υγείας και ασφάλειας στους χώρους εργασίας με στόχο την επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα διάφορα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών στους εν λόγω τομείς. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεργαστούν για να εκπονήσουν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών μας στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, ενσωματώνοντας, μεταξύ άλλων, την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, και αντλώντας όλα τα διδάγματα από την κρίση.

               (7)Η κρίση που προκάλεσε η νόσος COVID-19 έχει αναδείξει την ευελιξία που προσφέρει η ενιαία αγορά για την προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η ταχεία και ομαλή μετάβαση στο στάδιο της ανάκαμψης και η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών και των εργαζομένων, τα έκτακτα μέτρα που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να καταργηθούν μόλις πάψουν να είναι πλέον απαραίτητα. Η σοβούσα κρίση κατέδειξε την αναγκαιότητα των σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας, τα οποία περιλαμβάνουν ιδίως βελτιωμένες στρατηγικές προμηθειών, διαφοροποιημένες αλυσίδες εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα ειδών πρώτης ανάγκης. Αποτελούν βασικά στοιχεία για την ανάπτυξη ευρύτερων σχεδίων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

               (8)Ο νομοθέτης της Ένωσης έχει ήδη τροποποιήσει τα σχετικά νομοθετικά πλαίσια
                  6
                για να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να κινητοποιήσουν όλους τους αχρησιμοποίητους πόρους από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις έκτακτες επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Οι τροποποιήσεις αυτές θα προσφέρουν πρόσθετη ευελιξία, καθώς και απλουστευμένες και εξορθολογισμένες διαδικασίες. Για να αμβλυνθεί η χρηματοοικονομική στενότητα, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ποσοστό συγχρηματοδότησης 100 % από τον προϋπολογισμό της Ένωσης το λογιστικό έτος 2020-2021. Η Πολωνία ενθαρρύνεται να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες αυτές για να βοηθήσει τα άτομα και τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο από τις προκλήσεις.

               (9)Οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας είναι πιθανόν να κατανεμηθούν άνισα στις διάφορες περιφέρειες λόγω των διαφορετικών μορφών εξειδίκευσης. Υπάρχει επομένως κίνδυνος διεύρυνσης των εδαφικών ανισοτήτων εντός της Πολωνίας. Σε συνδυασμό με τον κίνδυνο προσωρινής αποδυνάμωσης της διαδικασίας σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί στοχευμένες αποκρίσεις σε επίπεδο πολιτικής.

               (10)Στις 29 Απριλίου 2020 η Πολωνία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020 και στις 30 Απριλίου 2020 το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτοχρόνως.

               (11)Η Πολωνία υπάγεται επί του παρόντος στο προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

               (12)Στις 13 Ιουλίου 2018, το Συμβούλιο συνέστησε στην Πολωνία να διασφαλίσει ότι ο ονομαστικός ρυθμός αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών
                  7
                δεν θα υπερβεί το 4,2 % το 2019, ποσοστό που αντιστοιχεί σε ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή της τάξης του 0,6 % του ΑΕΠ. Η συνολική αξιολόγηση της Επιτροπής επιβεβαιώνει μια σημαντική απόκλιση από τη συνιστώμενη πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου τόσο το 2019 όσο και το 2018 και το 2019 συνολικά. Ωστόσο, δεδομένης της ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής, δεν δικαιολογούνται περαιτέρω μέτρα στο πλαίσιο της διαδικασίας σημαντικής απόκλισης για την Πολωνία.

               (13)Στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2020 που εξέδωσε, η κυβέρνηση προβλέπει επιδείνωση του ονομαστικού ισοζυγίου από έλλειμμα 0,7 % του ΑΕΠ το 2019 σε έλλειμμα 8,4 % του ΑΕΠ το 2020. Μετά τη μείωσή του στο 46,0 % του ΑΕΠ το 2019, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί στο 55,2 % το 2020. Οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές επηρεάζονται από την έντονη αβεβαιότητα που επικρατεί λόγω της πανδημίας COVID-19.

               (14)Ως απάντηση στην πανδημία COVID-19, και στο πλαίσιο συντονισμένης προσέγγισης της Ένωσης, η Πολωνία θέσπισε δημοσιονομικά μέτρα με σκοπό την αύξηση της ικανότητας του οικείου συστήματος υγείας, την ανάσχεση της πανδημίας και την ανακούφιση των ατόμων και των τομέων που έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης για το 2020, τα εν λόγω δημοσιονομικά μέτρα ανέρχονται σε 3,2 % του ΑΕΠ και περιλαμβάνουν επιδόματα προς αυτοαπασχολουμένους και απασχολουμένους με άτυπες συμβάσεις εργασίας, την απαλλαγή εταιρειών από την υποχρέωση καταβολής κοινωνικών εισφορών (αυτές θα καταβληθούν από το κράτος), καθώς και επιδοτήσεις μισθών για ορισμένες εταιρείες. Επιπλέον, η Πολωνία εξήγγειλε μέτρα τα οποία, χωρίς να έχουν άμεσες δημοσιονομικές επιπτώσεις, θα συμβάλουν στη στήριξη της ρευστότητας των επιχειρήσεων, όπως εγγυήσεις δανείων για επιχειρήσεις. Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις των δημοσιονομικών μέτρων που προβλέπονται στο πρόγραμμα σύγκλισης διαφέρουν κυρίως λόγω της αντιμετώπισης των δανείων προς επιχειρήσεις. Οι προβλέψεις της Επιτροπής, σε συμφωνία με τις ανακοινώσεις των πολωνικών αρχών, βασίζονται στην υπόθεση ότι δάνεια που ισοδυναμούν με περίπου 2¾ εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ θα μετατραπούν σε επιδοτήσεις και θα καταχωριστούν ως δαπάνες το 2020. Συνολικά, τα μέτρα που έλαβε η Πολωνία συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συντονισμένη οικονομική αντίδραση στην έξαρση της νόσου COVID-19. Η πλήρης εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, και στη συνέχεια η επανεστίαση των δημοσιονομικών πολιτικών προς την επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, θα συμβάλουν στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα.

               (15)Με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 και αμετάβλητες πολιτικές, προβλέπεται ότι το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Πολωνίας θα είναι -9,5 % του ΑΕΠ το 2020 και -3,8 % το 2021. Ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει κάτω του 60 % του ΑΕΠ το 2020 και το 2021.

               (16)Στις 20 Μαΐου 2020 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης λόγω της αναμενόμενης υπέρβασης από την Πολωνία του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα το 2020. Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτει ότι δεν πληρούται το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/1997.

               (17)Η έξαρση της νόσου COVID-19 δημιούργησε μια νέα κοινωνική και οικονομική κατάσταση στην Πολωνία. Για πρώτη φορά σε σχεδόν τρεις δεκαετίες, προβλέπεται ύφεση για το 2020. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρείχε η κυβέρνηση, ο αντίκτυπος της πανδημίας στην υγεία του πληθυσμού ήταν συγκριτικά χαμηλός, μεταξύ άλλων λόγω της έγκαιρης θέσπισης πρωτοφανών μέτρων όπως αυστηρή καραντίνα και κοινωνική αποστασιοποίηση. Μέχρι στιγμής, οι πιο αρνητικές συνέπειες έχουν παρατηρηθεί στον τομέα των υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, του λιανικού εμπορίου και του χονδρικού εμπορίου και του ελεύθερου χρόνου), καθώς και στον τομέα των υπηρεσιών αναψυχής, ως αποτέλεσμα διακοπών στις αλυσίδες εφοδιασμού. Για να αντισταθμίσει τον οικονομικό αντίκτυπο των επιβληθέντων περιορισμών, η κυβέρνηση εξήγγειλε σειρά μέτρων των οποίων η αξία ανέρχεται σε περίπου 9 % του πολωνικού ΑΕΠ (συνδυασμός μέτρων αύξησης του ελλείμματος με μέτρα ρευστότητας), στα οποία περιλαμβάνεται χρηματοδότηση από την Ένωση. Η προσπάθεια αυτή στηρίζεται επίσης από τα μέτρα παροχής ρευστότητας της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας. Η κρατική στήριξη επικεντρώνεται στη σταθεροποίηση της οικονομίας βραχυπρόθεσμα μέσω της στήριξης των εισοδημάτων των εργαζομένων, της παροχής χρηματοδότησης στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν πτώση των εσόδων, της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας και της ικανότητας ανταπόκρισης του τομέα της υγείας, καθώς και της ενίσχυσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Περιλαμβάνει επίσης ένα επενδυτικό πρόγραμμα για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης μεσοπρόθεσμα. Η απαίτηση των πολιτών για απόκριση σε επίπεδο πολιτικής, μεταξύ άλλων μέσω απαλλαγών από τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, παροχών σε εργαζομένους σε επιχειρήσεις που αναστέλλουν τη δραστηριότητά τους και πρόσβασης σε δάνεια για μικροεπιχειρήσεις, είναι έντονη. Η πανδημία COVID-19 αναμένεται να συμβάλει στη μείωση του ΑΕΠ κατά 4,3 % το 2020, την οποία θα ακολουθήσει ανάκαμψη 4,1 % το 2021.

               (18)Η πανδημία COVID-19 κατέστησε αναγκαία την εφαρμογή πρωτοφανών μέτρων στο σύστημα υγείας. Πραγματοποιήθηκαν σημαντικές δαπάνες, για παράδειγμα για αγορά εξοπλισμού και προμηθειών που σχετίζονται με την υγεία, για αύξηση της νοσοκομειακής και εργαστηριακής ικανότητας, καθώς και για αύξηση του προσωπικού. Χρειάζεται να κατανεμηθούν πρόσθετοι πόροι και για την αντιστάθμιση άλλων υπηρεσιών υγείας και επενδύσεων που αναβλήθηκαν ή ανακατευθύνθηκαν. Πριν από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία ανέρχονταν στο 4,8 % του ΑΕΠ, κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ που ήταν 7 % του ΑΕΠ το 2018. Αυτό, σε συνδυασμό με τη μη βέλτιστη κατανομή των κονδυλίων, αποτελεί εμπόδιο για τη λειτουργία του συστήματος υγείας και την πρόσβαση σε αυτό. Το 2018, το ποσοστό του πολωνικού πληθυσμού που ανέφερε μη καλυπτόμενες ανάγκες ιατρικών εξετάσεων ανήλθε σε 4,2 %, σημαντικά υψηλότερο από το 2 % σε επίπεδο Ένωσης. Ο αριθμός των εν ενεργεία γιατρών και νοσηλευτών σε σχέση με τον πληθυσμό εξακολουθεί να είναι από τους χαμηλότερους στην Ένωση, ενώ το εργατικό δυναμικό στον τομέα της υγείας είναι άνισα κατανεμημένο στη χώρα. Η δημόσια υγεία, η ηλεκτρονική υγεία και η πρωτοβάθμια περίθαλψη, που είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της πρόληψης και της πρόσβασης, και για να καταστεί το σύστημα υγείας ανθεκτικό στις μελλοντικές προκλήσεις, παραμένουν ανεπαρκώς ανεπτυγμένες. Η πανδημία έχει επηρεάσει τις εγκαταστάσεις μακροχρόνιας περίθαλψης, στις οποίες πολλοί από τους ενοίκους ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

               (19)Η πανδημία COVID-19 θα επηρεάσει σημαντικά την αγορά εργασίας, αντιστρέφοντας την υποχώρηση της ανεργίας που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια. Το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να ανέλθει από 3,3 % το 2019 σε περίπου 7,5 % το 2020 και να ανακάμψει ελαφρά σε 5,3 % το 2021. Αυτός ο βραχυπρόθεσμος αντίκτυπος κινδυνεύει να καταστεί πιο διαρθρωτικός μεσοπρόθεσμα, ειδικά για τις ευάλωτες ομάδες. Το προσωρινό σύστημα μειωμένου ωραρίου εργασίας θα μπορούσε να αποδειχθεί αποτελεσματικό μέσο για τη διατήρηση θέσεων εργασίας, εάν προσφερθούν επαρκή κίνητρα για την υιοθέτησή του από τις εταιρείες. Ταυτόχρονα, παρά τις ευνοϊκές εξελίξεις πριν από την κρίση που προκάλεσε η νόσος COVID-19, η συμμετοχή ορισμένων ομάδων στην αγορά εργασίας, ιδίως των γυναικών, των ατόμων με χαμηλή ειδίκευση, των ηλικιωμένων και των ατόμων με αναπηρία και των φροντιστών τους, παρέμεινε χαμηλή. Η μετανάστευση από χώρες εκτός ΕΕ συνέβαλε στη μείωση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, αλλά η συνεχής εισροή μεταναστών εργαζομένων μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθεί λόγω των περιορισμών που επιβλήθηκαν στα σύνορα. Η ενίσχυση των ευέλικτων εργασιακών ρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων τηλεργασίας και ελαστικού ωραρίου εργασίας, ιδίως στις μόνιμες μορφές απασχόλησης, μπορεί επομένως να συμβάλει στην αντιμετώπιση της κρίσης και επίσης να βοηθήσει ομάδες με χαμηλότερα ποσοστά συμμετοχής στην αγορά εργασίας να βρουν μόνιμη απασχόληση. Αυτό θα βελτιώσει επίσης την ανθεκτικότητα στην αγορά εργασίας κατά τις μελλοντικές περιόδους ύφεσης.

               (20)Για να μετριαστούν οι κοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, να διατηρηθεί η κοινωνική συνοχή και να στηριχθεί η ανάκαμψη της οικονομίας, απαιτούνται ουσιαστικά δίχτυα ασφαλείας. Τα τελευταία χρόνια, η Πολωνία δρομολόγησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα κοινωνικών μεταβιβάσεων, το οποίο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων γενικό επίδομα τέκνου και πρόσθετο εφάπαξ επίδομα που καταβάλλεται κάθε χρόνο στους συνταξιούχους, αξίας ίσης σχεδόν με το 2,5 % του ΑΕΠ ετησίως. Αυτά τα μέτρα δεν παρέχονται βάσει εισοδηματικών κριτηρίων και υπάρχουν περιθώρια για καλύτερη στόχευσή τους. Ταυτόχρονα, η κάλυψη των κοινωνικών παροχών είναι χαμηλή για τα άτομα με τα χαμηλότερα εισοδήματα. Η μεγαλύτερη αύξηση της ακραίας φτώχειας που αναφέρθηκε το 2019 από την έρευνα για τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών παρατηρήθηκε στα άτομα ή τις οικογένειες που ζουν από επιδόματα (διαφορετικά από τις συντάξεις και τις συντάξεις αναπηρίας), στοιχείο που καταδεικνύει τις αδυναμίες του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Επιπλέον, δεν παρέχουν όλοι οι τύποι συμβάσεων εργασίας πρόσβαση στην κοινωνική προστασία, όπως επαρκή επιδόματα ανεργίας, παροχές μητρότητας, επιδόματα ασθένειας και αναπηρίας. Το γεγονός αυτό καθιστά μερικούς εργαζομένους που επηρεάζονται από τα μέτρα έκτακτης ανάγκης πιο ευάλωτους και τους θέτει σε κίνδυνο φτωχοποίησης. Επιπλέον, το επίπεδο των παροχών ελάχιστου εισοδήματος είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης.

               (21)Η αιφνίδια αναστολή των μαθημάτων σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης έχει δημιουργήσει προκλήσεις για το εκπαιδευτικό σύστημα όσον αφορά την παροχή εξ αποστάσεως μάθησης. Για να αποφευχθούν οι αυξανόμενες ανισότητες, είναι καθοριστικής σημασίας να ληφθεί μέριμνα ώστε όλοι οι εκπαιδευόμενοι, ιδίως όσοι προέρχονται από μειονεκτούντα περιβάλλοντα, να έχουν πρόσβαση στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Ωστόσο, τα νοικοκυριά σχεδόν 330 000 μαθητών δεν ήταν εξοπλισμένα με υπολογιστή με πρόσβαση στο διαδίκτυο το 2018. Σημαντικό ποσοστό των εκπαιδευτικών δεν διαθέτει δεξιότητες για την παροχή ψηφιακής μάθησης. Ταυτόχρονα, πολλοί γονείς δυσκολεύονται να υποστηρίξουν την ψηφιακή μάθηση και την κατ’ οίκον εκπαίδευση. Η συνέχιση των μέτρων για τον εξοπλισμό των σχολείων και των εκπαιδευτικών με ψηφιακή υποδομή και διαδικτυακό διδακτικό υλικό θα αντιμετώπιζε ορισμένα από αυτά τα ζητήματα και θα εξασφάλιζε ποιότητα. Η κρίση που προκάλεσε η COVID-19 αναδεικνύει τη συνολική διαρθρωτική πρόκληση που αποτελεί η απόκτηση ψηφιακών δεξιοτήτων, καθώς σχεδόν το ήμισυ του ενήλικου πληθυσμού στερείται βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων και η συνολική συμμετοχή των ενηλίκων στη μάθηση είναι σημαντικά χαμηλότερη από τον μέσο όρο της Ένωσης. Οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις στην επαγγελματική εκπαίδευση δεν προσέφεραν κίνητρα σε επαρκή αριθμό εργοδοτών για να συμμετάσχουν σε αυτήν, ενώ η κατάρτιση στον χώρο εργασίας εξακολουθεί να υποχρησιμοποιείται. Οι εμφανιζόμενες ελλείψεις εκπαιδευτικών καταδεικνύουν την ανάγκη να καταστεί ελκυστικότερο το επάγγελμα του εκπαιδευτικού.

               (22)Η έξαρση της νόσου COVID-19 επηρέασε σοβαρά τις συνθήκες εργασίας των επιχειρήσεων, ιδίως των μικρομεσαίων και των πολύ μικρών επιχειρήσεων. Η προσφορά ρυθμίσεων εξ αποστάσεως εργασίας αποτελεί πρόκληση, ενώ μόνο το ένα δέκατο των πολωνικών επιχειρήσεων έχουν ψηφιοποιηθεί σε βαθμό που να επιτρέπει την ταχεία προσαρμογή τους στις νέες συνθήκες. Ένα από τα κύρια εμπόδια στην ψηφιοποίηση των ΜΜΕ είναι τα χαμηλά επίπεδα ψηφιακής παιδείας μεταξύ ιδιοκτητών, διευθυντών και εργαζομένων. Η χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών στη δημόσια διοίκηση αποτελεί το κλειδί για να διασφαλιστεί η παροχή κρατικών υπηρεσιών καθώς και για να κατευθυνθούν τα μέτρα που απαιτούνται για την παρακολούθηση και τη διαχείριση της κρίσης. Επιπλέον, οι αποτελεσματικές ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες οδηγούν σε μείωση του περιττού ρυθμιστικού και διοικητικού φόρτου, πράγμα που μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας κατά τη φάση ανάκαμψης.

               (23)Για να μετριάσει τον αντίκτυπο της κρίσης, η πολωνική κυβέρνηση προσφέρει σημαντική στήριξη ρευστότητας μέσω εγγυήσεων, δανείων και επιχορηγήσεων υπό όρους σε πληγείσες εταιρείες, με έμφαση στις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση στηρίζονται από την Εθνική Τράπεζα της Πολωνίας, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος αγοράς ομολόγων του Δημοσίου στη δευτερογενή αγορά, καθώς και σημαντικών μειώσεων επιτοκίων. Η αποτελεσματική και ταχεία εφαρμογή των μέτρων αυτών και η αποτελεσματική μεταφορά τους από μεσάζοντες είναι απαραίτητες προκειμένου να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους και να διευκολυνθεί η ανάκαμψη. Κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής των μέτρων αυτών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα και να παρακολουθείται η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η δυνατότητα αναβολής της καταβολής φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και η επιτάχυνση των συμβατικών πληρωμών από τις δημόσιες αρχές συμβάλλουν επίσης στη βελτίωση της ταμειακής ροής των πληττόμενων επιχειρήσεων.

               (24)Για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης, θα είναι σημαντικό να επισπευσθούν ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών μεταρρυθμίσεων. Η πολωνική οικονομία χαρακτηρίζεται από υψηλή ένταση άνθρακα και η ποιότητα του αέρα συγκαταλέγεται μεταξύ των χαμηλότερων στην Ένωση, γεγονός που προκαλεί μείζονες περιβαλλοντικές ανησυχίες και προβλήματα υγείας. Είναι επομένως στοιχεία καθοριστικής σημασίας ο σχεδιασμός και η υιοθέτηση φιλόδοξων μέτρων που αποσκοπούν στην έγκαιρη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και το εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα. Ενώ η εγκατάσταση οπτικών ινών στην Πολωνία υπερβαίνει τον μέσο όρο της ΕΕ και η χώρα έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο στην υιοθέτηση των υπερταχέων και κινητών ευρυζωνικών δικτύων τα προηγούμενα χρόνια, η Πολωνία απέχει ακόμη από τους στόχους που έχει αναλάβει να επιτύχει σχετικά με τη συνδεσιμότητα. Η ανάκαμψη θα μπορούσε να στηριχθεί περαιτέρω με σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές βιώσιμων μεταφορών για τη βελτίωση της συνδεσιμότητας μεταξύ των περιοχών της περιφέρειας και των κέντρων οικονομικής δραστηριότητας. Η Πολωνία θα βασίζεται όλο και περισσότερο στην επιστήμη και την καινοτομία για να εξασφαλίσει μακροπρόθεσμη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα. Οι γενικές δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη σε σχέση με το ΑΕΠ παραμένουν κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ και, παρά την ορατή πρόοδο σε πολλές συνιστώσες του συνδυασμού πολιτικής του οικοσυστήματος καινοτομίας της χώρας, η συνεργασία επιστημονικού-επιχειρηματικού τομέα παραμένει βασικό εμπόδιο στον τρόπο με τον οποίο η Πολωνία ενισχύει την καινοτομία. Ο προγραμματισμός του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2021-2027 θα μπορούσε να βοηθήσει την Πολωνία να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία, ιδίως στις περιοχές που καλύπτονται από το παράρτημα Δ της έκθεσης χώρας
                  8
               . Με τον τρόπο αυτό η Πολωνία θα μπορέσει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν καλύτερα το εν λόγω ταμείο.

               (25)Ένα σταθερό και προβλέψιμο επιχειρηματικό περιβάλλον και ένα φιλικό επενδυτικό κλίμα συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στην οικονομική ανάκαμψη μετά την πανδημία. Η ανεξαρτησία, η αποτελεσματικότητα και η ποιότητα του δικαστικού συστήματος αποτελούν βασικά στοιχεία στο πλαίσιο αυτό. Η ασφάλεια δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε ανεξάρτητα δικαστήρια, και η εμπιστοσύνη στην ποιότητα και την προβλεψιμότητα των ρυθμιστικών πολιτικών και οργάνων συνιστούν επίσης κρίσιμους παράγοντες για τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και για τη διαφύλαξη της θέσης της Πολωνίας στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού στην κατάσταση που δημιουργείται μετά την πανδημία. Πέραν των ανησυχιών που διατυπώνει εδώ και χρόνια η Επιτροπή σχετικά με το κράτος δικαίου στην Πολωνία, για ορισμένες από τις οποίες έχουν ήδη εκδοθεί αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι πρόσφατες εξελίξεις γεννούν και νέες ανησυχίες καθώς θέτουν σε κίνδυνο τη λειτουργία της έννομης τάξης της Πολωνίας και της Ένωσης.

               (26)Ένα υγιές και σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον αποτελεί τη βάση για τη διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης και των ιδιωτικών επενδύσεων. Η απουσία κατάλληλων δημόσιων διαβουλεύσεων και διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους έχει αρνητικές επιπτώσεις στη σταθερότητα και την ευρωστία του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, καθώς και στην ποιότητα της νομοθεσίας. Η διενέργεια δημόσιων διαβουλεύσεων έγινε υποχρεωτική για τα νομοσχέδια που προτείνονται από το Υπουργικό Συμβούλιο, ωστόσο αυτές είτε δεν πραγματοποιούνται είτε δεν είναι υποχρεωτικές για τις προτάσεις που ακολουθούν εναλλακτικές διαδρομές, π.χ. τις εισηγήσεις που υποβάλλουν μέλη του Κοινοβουλίου. Η ασυνέπεια αυτή υπονομεύει περαιτέρω την ποιότητα της προκύπτουσας νομοθεσίας. Επιπλέον, η ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου έχει επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια, ιδίως λόγω της μη διενέργειας διαβουλεύσεων ή της διενέργειας πολύ συνοπτικών διαβουλεύσεων κατά τη διαδικασία χάραξης πολιτικής. Η εξασφάλιση επαρκούς χρόνου για διαβουλεύσεις, η βελτίωση της υιοθέτησης των απόψεων των ενδιαφερόμενων φορέων για τους νόμους και τα έγγραφα πολιτικής και η ελαχιστοποίηση του αριθμού των νόμων που εξαιρούνται από τις διαβουλεύσεις θα ενίσχυε τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και θα συνέβαλλε στη βελτίωση της ποιότητας της νομοθεσίας. Το Συμβούλιο Κοινωνικού Διαλόγου αποτελεί θεσμικό πλαίσιο για τον τριμερή κοινωνικό διάλογο. Ωστόσο, οι νομικές διατάξεις που εγκρίθηκαν τον Απρίλιο του 2020 αποδυναμώνουν την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων στο Συμβούλιο Κοινωνικού Διαλόγου και ενέχουν τον κίνδυνο να επιδεινώσουν περαιτέρω την αποτελεσματικότητα του κοινωνικού διαλόγου στη χώρα.

               (27)Ενώ οι παρούσες συστάσεις επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και στη διευκόλυνση της οικονομικής ανάκαμψης, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 9 Ιουλίου 2019, κάλυπταν επίσης μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την αντιμετώπιση μεσοπρόθεσμων έως και μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προκλήσεων. Οι εν λόγω συστάσεις εξακολουθούν να ισχύουν και θα συνεχιστεί η παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του επόμενου έτους. Το ίδιο ισχύει και για τις συστάσεις που αφορούν οικονομικές πολιτικές σχετικές με επενδύσεις. Αυτές οι τελευταίες συστάσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον στρατηγικό προγραμματισμό της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, μεταξύ άλλων για μέτρα άμβλυνσης και στρατηγικές εξόδου όσον αφορά την τρέχουσα κρίση.

               (28)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει το πλαίσιο για τον συνεχή συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση στην Ένωση, ο οποίος μπορεί να συμβάλει σε μια βιώσιμη οικονομία. Τα κράτη μέλη έχουν συνεκτιμήσει, στα εθνικά τους προγράμματα μεταρρυθμίσεων για το 2020, την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. Με τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των κατωτέρω συστάσεων, η Πολωνία θα συμβάλει στην πραγματοποίηση προόδου ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ και στην κοινή προσπάθεια να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική βιωσιμότητα στην Ένωση.

               (29)Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2020, η Επιτροπή εκπόνησε ολοκληρωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Πολωνίας και τη δημοσίευσε στην έκθεση χώρας του 2020. Επίσης, αξιολόγησε το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020 και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του 2020, καθώς και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις που είχαν απευθυνθεί προς την Πολωνία κατά τα προηγούμενα έτη. Έλαβε υπόψη όχι μόνον τη συνάφειά τους για την άσκηση βιώσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Πολωνία, αλλά και τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της Ένωσης, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, μέσω της συνεκτίμησης στοιχείων σε επίπεδο Ένωσης κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών εθνικών αποφάσεων.

               (30)Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης αυτής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης του 2020 και η γνώμη του
                  9
                αποτυπώνεται ειδικότερα στη σύσταση 1 κατωτέρω,

               ΣΥΝΙΣΤΑ στην Πολωνία να αναλάβει δράση το 2020 και το 2021 προκειμένου:

               1.να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με τη γενική ρήτρα διαφυγής, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, τη βιωσιμότητα της οικονομίας και τη στήριξη της ανάκαμψης· όταν το επιτρέψουν οι οικονομικές συνθήκες, να επιδιώξει την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επίτευξη συνετών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, με παράλληλη ενίσχυση των επενδύσεων· να βελτιώσει την ανθεκτικότητα, την προσβασιμότητα και την αποτελεσματικότητα του συστήματος υγείας, συμπεριλαμβανομένης της παροχής επαρκών πόρων και της επιτάχυνσης της ανάπτυξης υπηρεσιών ηλεκτρονικής υγείας·

               2.να μετριάσει τις επιπτώσεις της κρίσης στην απασχόληση, ιδίως με την ενίσχυση ευέλικτων εργασιακών ρυθμίσεων και ρυθμίσεων μειωμένου ωραρίου εργασίας· να στοχεύσει καλύτερα τις κοινωνικές παροχές και να εξασφαλίσει πρόσβαση σε όσους και όσες έχουν ανάγκη· να βελτιώσει τις ψηφιακές δεξιότητες· να προωθήσει περαιτέρω τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων και της δημόσιας διοίκησης·

               3.να συνεχίσει τις προσπάθειες για την εξασφάλιση της πρόσβασης των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση και ρευστότητα· να επισπεύσει ώριμα έργα δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης· να εστιάσει τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, ιδίως όσον αφορά τις ψηφιακές υποδομές, στην καθαρή και αποδοτική παραγωγή και χρήση ενέργειας, και στις υποδομές βιώσιμων μεταφορών, συμβάλλοντας στην προοδευτική απαλλαγή της οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, μεταξύ άλλων και στις περιφέρειες εξόρυξης άνθρακα·

               4.να ενισχύσει το επενδυτικό κλίμα, ιδίως με τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης· να διασφαλίσει αποτελεσματικές δημόσιες διαβουλεύσεις και τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία χάραξης πολιτικής.

               Βρυξέλλες,

                     Για το Συμβούλιο

                     Ο Πρόεδρος

                     (1)

                        ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

                     (2)

                        SWD(2020) 520 final.

                     (3)

                        ΕΕ C 301 της 5.9.2019, σ. 117.

                     (4)

                        COM(2020) 112 final.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Κανονισμός (ΕΕ) 2020/460 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2020, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την κινητοποίηση επενδύσεων στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των κρατών μελών και σε άλλους τομείς των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης του COVID-19 (Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού) (ΕΕ L 99 της 31.3.2020, σ. 5) και κανονισμός (ΕΕ) 2020/558 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Απριλίου 2020 για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την παροχή έκτακτης ευελιξίας στη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την αντιμετώπιση της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (ΕΕ L 130 της 24.4.2020, σ. 1).

                     (7)

                        Οι καθαρές πρωτογενείς δημόσιες δαπάνες αποτελούνται από τις συνολικές δημόσιες δαπάνες εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους, των δαπανών για προγράμματα της Ένωσης που αναπληρώνονται στο σύνολό τους από ενωσιακά κονδύλια και των αλλαγών μη διακριτικής ευχέρειας στις δαπάνες για παροχές ανεργίας. Ο εθνικά χρηματοδοτούμενος ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου εξομαλύνεται σε περίοδο τεσσάρων ετών. Συνυπολογίζονται τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας ή οι αυξήσεις εσόδων που είναι υποχρεωτικές εκ του νόμου. Τα έκτακτα μέτρα, τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών συμψηφίζονται.

                     (8)

                        SWD(2020) 520 final.

                     (9)

                        Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.