Avis juridique important

|

31998L0024

Οδηγία 98/24/ΕΚ του Συμβουλίου της 7ης Απριλίου 1998 για την προστασία της υγείας και ασφαλείας των εργαζομένων κατά την εργασία από κινδύνους οφειλομένους σε χημικούς παράγοντες (14η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ)

Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 131 της 05/05/1998 σ. 0011 - 0023

ΟΔΗΓΙΑ 98/24/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 7ης Απριλίου 1998 για την προστασία της υγείας και ασφαλείας των εργαζομένων κατά την εργασία από κινδύνους οφειλομένους σε χημικούς παράγοντες (14η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,Έχοντας υπόψη:τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 118 Α,την πρόταση της Επιτροπής (1), που καταρτίστηκε ύστερα από διαβούλευση με τη συμβουλευτική επιτροπή για την ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας στον τόπο εργασίας,τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (2),Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 189 Γ της συνθήκης (3),Εκτιμώντας:(1) ότι στο άρθρο 118 Α της συνθήκης προβλέπεται ότι το Συμβούλιο θεσπίζει, με οδηγίες, τις ελάχιστες προδιαγραφές για την προώθηση της καλυτέρευσης, ιδίως του χώρου εργασίας, με στόχο την εξασφάλιση υψηλότερου επιπέδου προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων 7(2) ότι, σύμφωνα με το άρθρο αυτό, στις οδηγίες αυτές πρέπει να αποφεύγεται η επιβολή διοικητικών, οικονομικών και νομικών εξαναγκασμών οι οποίοι θα εμπόδιζαν τη δημιουργία και την ανάπτυξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων 7(3) ότι η βελτίωση της ασφάλειας, της υγιεινής και της υγείας των εργαζομένων στο χώρο εργασίας αποτελεί στόχο που δεν πρέπει να εξαρτάται από καθαρά οικονομικά κριτήρια 7(4) ότι η τήρηση στοιχειωδών προδιαγραφών για την προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων από τους κινδύνους που οφείλονται σε χημικούς παράγοντες αποσκοπεί στην εξασφάλιση όχι μόνο της προστασίας της υγείας και ασφάλειας κάθε εργαζομένου, αλλά και στην παροχή ενός επιπέδου στοιχειώδους προστασίας σε όλους τους εργαζομένου, αλλά και στην παροχή ενός επιπέδου στοιχειώδους προστασίας σε όλους τους εργαζομένους της Κοινότητας με το οποίο αποφεύγονται πιθανές στρεβλώσεις στον τομέα της ανταγωνιστικότητας 7(5) ότι πρέπει να θεσπιστεί για το σύνολο της Κοινότητας ένα ενιαίο επίπεδο προστασίας από τους κινδύνους που οφείλονται σε χημικούς παράγοντες και ότι αυτό το επίπεδο προστασίας πρέπει να καθοριστεί όχι με αναλυτικές προδιαγραφές, αλλά με ένα πλαίσιο γενικών αρχών, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν ομοιόμορφα τις στοιχειώδεις προδιαγραφές 7(6) ότι οι εργασιακές δραστηριότητες στις οποίες υπεισέρχονται χημικοί παράγοντες ενδέχεται να εκθέσουν τους εργαζόμενους σε κίνδυνο 7(7) ότι η οδηγία 80/1107/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 1980, περί προστασίας των εργαζομένων από τους κινδύνους που παρουσιάζονται συνεπεία εκθέσεώς τους, κατά τη διάρκεια της εργασίας, σε χημικά, φυσικά ή βιολογικά μέσα (4), η οδηγία 82/605/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουλίου 1982, για την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που παρουσιάζονται συνεπεία της εκθέσεώς τους στο μεταλλικό μόλυβδο και στις ενώσεις ιόντων του κατά τη διάρκεια της εργασίας (πρώτη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 8 της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ) (5) και η οδηγία 88/364/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 9ης Ιουνίου 1988, για την προστασία των εργαζομένων με την απαγόρευση ορισμένων ειδικών παραγόντων ή/και ορισμένων δραστηριοτήτων (τέταρτη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 8 της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ) (6) θα πρέπει, για λόγους ομοιογένειας και σαφήνειας, καθώς και για τεχνικούς λόγους, να αναθεωρηθούν και να περιληφθούν σε μια ενιαία οδηγία που να θεσπίζει στοιχειώδεις προδιαγραφές για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των απασχολουμένων σε εργασιακές δραστηριότητες όπου υπεισέρχονται χημικοί παράγοντες 7 ότι οι οδηγίες αυτές μπορούν να καταργηθούν 7(8) ότι η παρούσα οδηγία είναι ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1989, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία (7) 7(9) ότι, επομένως, οι διατάξεις της εν λόγω οδηγίας εφαρμόζονται πλήρως στους εργαζομένους που εκτίθενται σε χημικούς παράγοντες, με την επιφύλαξη αυστηρότερων ή/και ειδικών διατάξεων που περιέχονται στην παρούσα οδηγία 7(10) ότι αυστηρότερες ή/και ειδικές διατάξεις για τη μεταφορά επικίνδυνων χημικών παραγόντων περιέχονται σε δεσμευτικές διεθνείς συμφωνίες και συμβάσεις οι οποίες έχουν ενσωματωθεί σε διατάξεις της νομοθεσίας της Κοινότητας σχετικά με τις οδικές, σιδηροδρομικές, πλωτές και αεροπορικές μεταφορές εμπορευμάτων 7(11) ότι στην οδηγία 67/548/ΕΟΚ (8) του Συμβουλίου και στην οδηγία 88/379/ΕΟΚ (9) περί προσεγγίσεων των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων αντίστοιχα, το Συμβούλιο καθόρισε σύστημα κριτηρίων για την ταξινόμηση των επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων 7(12) ότι ο ορισμός των επικινδύνων χημικών παραγόντων θα πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις χημικές ουσίες που ανταποκρίνονται στα κριτήρια αυτά, καθώς επίσης και κάθε χημική ουσία η οποία, αν και δεν ανταποκρίνεται στα κριτήρια αυτά, ενδέχεται, λόγω των φυσικοχημικών, χημικών ή τοξικολογικών ιδιοτήτων της και του τρόπου κατά τον οποίο χρησιμοποιείται ή υπάρχει στο χώρο εργασίας, να παρουσιάζει κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων 7(13) ότι στην οδηγία 90/492/ΕΟΚ (10), η Επιτροπή καθόρισε και θέσπισε σύστημα ειδικής ενημέρωσης για τις επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα, υπό τη μορφή δελτίων με στοιχεία ασφαλείας, που απευθύνεται κυρίως σε βιομηχανικούς χρήστες για να τους δώσει τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλίζεται η προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, και ότι η οδηγία 92/58/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 1992, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη σήμανση ασφαλείας ή/και υγείας στην εργασία (ένατη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) (11) καθορίζει ένα σύστημα για την επισήμανση των δοχείων και σωληνώσεων που χρησιμοποιούνται για επικίνδυνες ουσίες ή παρασκευάσματα κατά την εργασία 7(14) ότι ο εργοδότης θα πρέπει να αξιολογεί όλους τους κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων που συνδέονται με την παρουσία επικινδύνων χημικών παραγόντων στο χώρο εργασίας, προκειμένου να λαμβάνει τα απαραίτητα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα που προβλέπει η παρούσα οδηγία 7(15) ότι τα προληπτικά μέτρα που εντοπίζονται από την αξιολόγηση του κινδύνου και τα οποία λαμβάνονται από τον εργοδότη πρέπει να είναι συμβατά προς την ανάγκη προστασίας της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος 7(16) ότι, για να συμπληρωθεί η ενημέρωση που παρέχεται στους εργαζομένους ώστε να εξασφαλίζεται βελτιωμένο επίπεδο προστασίας, οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποί τους πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με τους κινδύνους που μπορούν να συνιστούν οι χημικοί παράγοντες για την ασφάλεια και την υγεία τους, καθώς και σχετικά με τα αναγκαία μέτρα για τη μείωση ή την εξάλειψη αυτών των κινδύνων, και να είναι σε θέση να ελέγχουν ότι έχουν ληφθεί τα αναγκαία μέτρα προστασίας 7(17) ότι η παρακολούθηση της υγείας των εργαζομένων, για τους οποίους τα αποτελέσματα της προαναφερόμενης αξιολόγησης αποκαλύπτουν κίνδυνο για την υγεία τους, μπορεί να συμβάλει στα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα που πρέπει να λαμβάνει ο εργοδότης 7(18) ότι ο εργοδότης πρέπει να προβαίνει τακτικά σε αξιολογήσεις και σε μέτρα και να παρακολουθεί τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις για τη βελτίωση της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων 7(19) ότι τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία να αξιολογούνται από ανεξάρτητους επιστήμονες, προκειμένου η Επιτροπή να βοηθείται στον καθορισμό των οριακών τιμών έκθεσης 7(20) ότι, μολονότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι επιστημονικές γνώσεις δεν επιτρέπουν να οριστεί, για ένα χημικό παράγοντα, επίπεδο έκθεσης κάτω από το οποίο παύουν να υπάρχουν οι κίνδυνοι για την υγεία, ωστόσο, οι κίνδυνοι αυτοί θα μειωθούν εφόσον περιοριστεί η έκθεση στους εν λόγω χημικούς παράγοντες 7(21) ότι στην οδηγία 91/322/ΕΟΚ (12) και στην οδηγία 96/94/ΕΚ (13) η Επιτροπή θέσπισε ενδεικτικές οριακές τιμές, όπως προβλέπεται από την οδηγία 80/1107/ΕΟΚ 7 ότι οι οδηγίες αυτές θα πρέπει να διατηρηθούν ως μέρος του ισχύοντος πλαισίου 7(22) ότι οι απαραίτητες τεχνικές προσαρμογές της παρούσας οδηγίας θα πρέπει να καταρτισθούν από την Επιτροπή σε συνεργασία με την επιτροπή η οποία συστήθηκε από την οδηγία 89/391/ΕΟΚ για να επικουρεί την Επιτροπή στην εκτέλεση των τεχνικών προσαρμογών των ειδικών οδηγιών που θεσπίζονται στα πλαίσια της εν λόγω οδηγίας 7 ότι η Επιτροπή, αφού πρώτα ζητήσει τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας στον τόπο εργασίας σύμφωνα με την απόφαση 74/325/ΕΟΚ (14), θα πρέπει επίσης να καταρτίσει πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας 7(23) ότι η κατάργηση της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των ισχυουσών προδιαγραφών προστασίας της υγείας των εργαζομένων από τους χημικούς, φυσικούς και βιολογικούς παράγοντες 7 ότι οι προδιαγραφές που απορρέουν από τις υπάρχουσες οδηγίες για τους βιολογικούς παράγοντες, την προτεινόμενη οδηγία για τους φυσικούς παράγοντες, την παρούσα οδηγία, καθώς και κάθε τροποποίησή τους, θα πρέπει να αντανακλούν και, τουλάχιστον, να διατηρούν τις προδιαγραφές της εν λόγω οδηγίας 7(24) ότι η παρούσα οδηγία αποτελεί ουσιαστική συμβολή για τη δημιουργία της κοινωνικής διάστασης της εσωτερικής αγοράς,ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:ΤΜΗΜΑ I ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 1 Στόχος και πεδίο εφαρμογής 1. Η παρούσα οδηγία, η οποία αποτελεί την 14η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, καθορίζει στοιχειώδεις προδιαγραφές για την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους για την υγεία και την ασφάλειά τους που προέρχονται ή ενδέχεται να προέλθουν από την επίδραση χημικών παραγόντων οι οποίοι υπάρχουν στο χώρο εργασίας ή ως αποτέλεσμα οιασδήποτε εργασιακής δραστηριότητας όπου υπεισέρχονται χημικοί παράγοντες.2. Οι απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται όταν στο χώρο εργασίας υπάρχουν ή ενδέχεται να υπάρξουν επικίνδυνοι χημικοί παράγοντες, με την επιφύλαξη των διατάξεων περί χημικών παραγόντων για τους οποίους εφαρμόζονται μέτρα ακτινοπροστασίας που προβλέπονται σε οδηγίες εκδοθείσες δυνάμει της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας.3. Για την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες κατά την εργασία, εφαρμόζονται οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας με την επιφύλαξη αυστηροτέρων ή/και ειδικότερων διατάξεων της οδηγίας 90/394/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1990, σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες κατά την εργασία (έκτη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) (15).4. Οι διατάξεις της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ εφαρμόζονται πλήρως στο σύνολο του τομέα που αναφέρεται στο παρόν άρθρο, με την επιφύλαξη αυστηροτέρων ή/και ειδικότερων διατάξεων της παρούσας οδηγίας.5. Όσον αφορά τη μεταφορά επικίνδυνων αγαθών, οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται με την επιφύλαξη των αυστηρότερων ή/και ειδικότερων διατάξεων που περιέχονται στην οδηγία 94/55/ΕΚ (16), στην οδηγία 96/49/ΕΚ (17), στις διατάξεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Κώδικα Επικίνδυνων Αγαθών (IMDG), του Κώδικα IBC και του Κώδικα IGC, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 της οδηγίας 93/75/ΕΟΚ (18), στις διατάξεις της ευρωπαϊκής συμφωνίας για τη διεθνή μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων μέσω εσωτερικών πλωτών οδών και του κανονισμού για τη μεταφορά επικίνδυνων ουσιών στο Ρήνο, όπως έχουν ενσωματωθεί στο κοινοτικό δίκαιο και στις τεχνικές εντολές για την ασφαλή μεταφορά επικίνδυνων αγαθών που έχουν εκδοθεί, κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας οδηγίας, από την Οργάνωση Διεθνούς Πολιτικής Αεροπορίας.Άρθρο 2 Ορισμοί Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:α) «χημικός παράγοντας»: κάθε χημικό στοιχείο ή ένωση, ελεύθερο ή σε πρόσμειξη, όπως υφίσταται σε φυσική κατάσταση ή όπως παράγεται, χρησιμοποιείται ή απελευθερώνεται, συν τοις άλλοις υπό μορφή αποβλήτων, μέσω οιασδήποτε εργασιακής δραστηριότητας, είτε παράγεται σκοπίμως είτε όχι και είτε διατίθεται στο εμπόριο είτε όχι 7β) «επιβλαβής χημικός παράγοντας»:i) κάθε χημικός παράγοντας που πληροί τα κριτήρια κατάταξης ως επικίνδυνης ουσίας σύμφωνα με τα κριτήρια του παραρτήματος VI της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ, είτε η ουσία αυτή έχει καταταγεί δυνάμει της εν λόγω οδηγίας είτε όχι, εκτός από τις ουσίες οι οποίες πληρούν μόνο τα κριτήρια κατάταξης ως επικινδύνων για το περιβάλλον,ii) κάθε χημικός παράγοντας ο οποίος πληροί τα κριτήρια κατάταξης ως επικινδύνου παρασκευάσματος κατά την έννοια της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ, είτε το παρασκεύασμα αυτό έχει καταταγεί δυνάμει της εν λόγω οδηγίας είτε όχι, εκτός από τα παρασκευάσματα τα οποία πληρούν μόνον τα κριτήρια κατάταξης ως επικινδύνων για το περιβάλλον,iii) κάθε χημικός παράγοντας που δεν πληροί μεν τα κριτήρια κατάταξης ως επικινδύνου, σύμφωνα με τα σημεία i) και ii), ενδέχεται όμως να συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων λόγω των φυσικοχημικών, χημικών ή τοξικολογικών ιδιοτήτων του και του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιείται ή υπάρχει στο χώρο εργασίας, συμπεριλαμβανομένου κάθε χημικού παράγοντα για τον οποίο έχει καθοριστεί οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης δυνάμει του άρθρου 3 7γ) «δραστηριότητα όπου υπεισέρχονται χημικοί παράγοντες»: κάθε εργασία στην οποία χρησιμοποιούνται ή πρόκειται να χρησιμοποιηθούν χημικοί παράγοντες σε οποιαδήποτε διαδικασία, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής, του χειρισμού, της αποθήκευσης, της μεταφοράς ή της εξάλειψης και της επεξεργασίας, ή που προκύπτουν από τέτοια εργασία 7δ) «οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης»: εκτός αν ορίζεται άλλως, το όριο της μέσης χρονικώς σταθμισμένης συγκέντρωσης ενός χημικού παράγοντα στον αέρα της ζώνης αναπνοής ενός εργαζομένου σε σχέση προς μια συγκεκριμένη περίοδο αναφοράς 7ε) «βιολογική οριακή τιμή»: το όριο της συγκέντρωσης, εντός του συγκεκριμένου βιολογικού μέσου, του εκάστοτε χημικού παράγοντα, του μεταβολίτη του, ή ενός δείκτη επίδρασης 7στ) «επίβλεψη της υγείας»: η εξέταση ενός εργαζομένου προκειμένου να καθοριστεί η κατάσταση της υγείας του σε συσχετισμό προς την έκθεσή του σε συγκεκριμένους χημικούς παράγοντες κατά την εργασία 7ζ) «εγγενής κίνδυνος»: η εγγενής ιδιότητα ενός χημικού παράγοντα που μπορεί να προξενήσει βλάβη 7η) «κίνδυνος»: η πιθανότητα ενεργοποίησης της δυνατότητας βλάβης υπό τις προϋποθέσεις χρησιμοποίησης ή/και έκθεσης.Άρθρο 3 Οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης και βιολογικές οριακές τιμές 1. Η Επιτροπή προβαίνει σε αξιολόγηση της σχέσης ανάμεσα στις επιπτώσεις που έχουν στην υγεία οι επιβλαβείς χημικοί παράγοντες και το επίπεδο επαγγελματικής έκθεσης, μέσω ανεξάρτητης επιστημονικής αξιολόγησης των πλέον πρόσφατων επιστημονικών δεδομένων.2. Σύμφωνα με την αξιολόγηση που περιγράφεται στην παράγραφο 1 η Επιτροπή προτείνει, μετά από διαβούλευση με τη συμβουλευτική επιτροπή για την ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας στον τόπο εργασίας, ευρωπαϊκούς στόχους προστασίας των εργαζομένων από το χημικό κίνδυνο, υπό μορφή ενδεικτικών οριακών τιμών επαγγελματικής έκθεσης που θεσπίζονται σε κοινοτικό επίπεδο.Οι οριακές αυτές τιμές εισάγονται ή αναθεωρούνται λαμβάνοντας υπόψη τις διαθέσιμες τεχνικές μέτρησης, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 17 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν τις οργανώσεις των εργαζομένων και των εργοδοτών σχετικά με τις οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης που θεσπίζονται σε κοινοτικό επίπεδο.3. Για τους χημικούς παράγοντες για τους οποίους θεσπίζεται ενδεικτική οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης σε κοινοτικό επίπεδο, τα κράτη μέλη θεσπίζουν εθνική οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης, λαμβάνοντας υπόψη την κοινοτική οριακή τιμή, και καθορίζουν το χαρακτήρα της σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική.4. Είναι δυνατό να καθορίζονται σε κοινοτικό επίπεδο δεσμευτικές οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης οι οποίες, εκτός από τους παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη κατά τη θέσπιση των ενδεικτικών οριακών τιμών επαγγελματικής έκθεσης, αντανακλούν τους παράγοντες εφικτότητας και διατηρούν ταυτόχρονα το στόχο της διασφάλισης της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία. Οι οριακές αυτές τιμές θεσπίζονται σύμφωνα με το άρθρο 118 Α της συνθήκης και περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι της παρούσας οδηγίας.5. Για κάθε χημικό παράγοντα για τον οποίο θεσπίζεται δεσμευτική οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης, τα κράτη μέλη θεσπίζουν αντίστοιχη εθνική δεσμευτική οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης, η οποία βασίζεται στην κοινοτική οριακή τιμή, χωρίς όμως να την υπερβαίνει.6. Δεσμευτικές βιολογικές οριακές τιμές μπορεί να καθορίζονται σε κοινοτικό επίπεδο, με βάση την αξιολόγηση που περιγράφεται στην παράγραφο 1 και τις διαθέσιμες τεχνικές μέτρησης, οι οποίες πρέπει να αντανακλούν τον παράγοντα του εφικτού, διατηρώντας το στόχο της διασφάλισης της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία. Οι οριακές αυτές τιμές θεσπίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 118 Α της συνθήκης και περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙ της παρούσας οδηγίας, μαζί με άλλες συναφείς πληροφορίες για την επίβλεψη της υγείας.7. Για κάθε χημικό παράγοντα για τον οποίο θεσπίζεται δεσμευτική βιολογική οριακή τιμή, τα κράτη μέλη καθορίζουν αντίστοιχη εθνική δεσμευτική βιολογική οριακή τιμή, η οποία βασίζεται στην κοινοτική οριακή τιμή, χωρίς όμως να την υπερβαίνει.8. Όταν ένα κράτος μέλος εισάγει ή αναθεωρεί εθνική οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης ή εθνική βιολογική οριακή τιμή για χημικό παράγοντα, ενημερώνει σχετικά την Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη και παρέχει τα σχετικά επιστημονικά και τεχνικά δεδομένα. Η Επιτροπή προβαίνει στις δέουσες ενέργειες.9. Βάσει των εκθέσεων που υποβάλλουν τα κράτη μέλη κατ' εφαρμογή του άρθρου 15, η Επιτροπή αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη έχουν λάβει υπόψη τις ενδεικτικές οριακές τιμές της Κοινότητας κατά τον καθορισμό των αντίστοιχων εθνικών οριακών τιμών επαγγελματικής έκθεσης.10. Τυποποιημένες μέθοδοι μέτρησης και αξιολόγησης της ποιότητας του αέρα στο χώρο εργασίας σε σχέση με τις οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης θεσπίζονται σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 2.ΤΜΗΜΑ II ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ Άρθρο 4 Καθορισμός και αξιολόγηση κινδύνου των επιβλαβών χημικών παραγόντων 1. Κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του, που ορίζονται στο άρθρο 6 παράγραφος 3 και το άρθρο 9 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, ο εργοδότης οφείλει, καταρχήν, να αξιολογήσει αν στο χώρο εργασίας υφίστανται επιβλαβείς χημικοί παράγοντες. Εάν αυτό συμβαίνει, τότε αξιολογεί κάθε κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ο οποίος οφείλεται στην παρουσία των εν λόγω χημικών παραγόντων, λαμβάνοντας υπόψη τα εξής:- τις εγγενώς επικίνδυνες ιδιότητές τους,- τις πληροφορίες περί ασφάλειας και υγείας που παρέχονται από τον προμηθευτή (π.χ. στο οικείο δελτίο στοιχείων περί ασφαλείας σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ ή της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ),- το επίπεδο, τον τύπο και τη διάρκεια της έκθεσης,- τις περιστάσεις της εργασίας όπου υπεισέρχονται τέτοιοι παράγοντες, περιλαμβανομένης της ποσότητάς τους,- τις τυχόν οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης ή βιολογικές οριακές τιμές, που έχουν θεσπιστεί στο έδαφος του συγκεκριμένου κράτους μέλους,- τα αποτελέσματα των ληφθέντων ή ληπτέων προληπτικών μέτρων,- εφόσον υπάρχουν, τα πορίσματα της τυχόν επίβλεψης της υγείας που έχει ήδη πραγματοποιηθεί.Ο εργοδότης οφείλει να λαμβάνει συμπληρωματικές πληροφορίες που απαιτούνται για την αξιολόγηση του κινδύνου, είτε από τον προμηθευτή είτε από άλλες εύκολα διαθέσιμες πηγές. Εάν χρειάζεται, οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν την ειδική αξιολόγηση του κινδύνου για τους χρήστες με βάση την κοινοτική νομοθεσία περί χημικών παραγόντων.2. Ο εργοδότης πρέπει να έχει στην κατοχή του αξιολόγηση του κινδύνου σύμφωνα με το άρθρο 9 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ και ανακοινώνει τα μέτρα που έχουν ληφθεί σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 6 της παρούσας οδηγίας. Η αξιολόγηση του κινδύνου πρέπει να τεκμηριώνεται με τη δέουσα μορφή, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική, και μπορεί να περιλαμβάνει απόδειξη από τον εργοδότη ότι η φύση και η έκταση των κινδύνων που σχετίζονται με τους χημικούς παράγοντες καθιστά περιττή περαιτέρω λεπτομερή αξιολόγηση των κινδύνων. Η αξιολόγηση κινδύνου πρέπει να ενημερώνεται, ιδίως εάν έχουν σημειωθεί σημαντικές αλλαγές οι οποίες την καθιστούν ξεπερασμένη ή όταν τα αποτελέσματα της επίβλεψης της υγείας το καθιστούν αναγκαίο.3. Στην αξιολόγηση του κινδύνου πρέπει να περιλαμβάνονται ορισμένες δραστηριότητες μέσα στην επιχείρηση ή την εγκατάσταση, όπως η συντήρηση, σχετικά με τις οποίες μπορεί να προβλεφθεί ότι υπάρχει ενδεχόμενο σημαντικής έκθεσης ή οι οποίες ενδέχεται να έχουν επιβλαβή αποτελέσματα για την ασφάλεια και την υγεία για άλλους λόγους, ακόμη και μετά τη λήψη όλων των τεχνικών μέτρων.4. Στην περίπτωση δραστηριοτήτων που συνεπάγονται την έκθεση σε πολλούς επιβλαβείς χημικούς παράγοντες, ο κίνδυνος αξιολογείται βάσει του κινδύνου που παρουσιάζει ο συνδυασμός όλων αυτών των χημικών παραγόντων.5. Στην περίπτωση νέας δραστηριότητας όπου υπεισέρχονται επιβλαβείς χημικοί παράγοντες, η εργασία αρχίζει μόνον όταν έχει γίνει η αξιολόγηση του κινδύνου που ενέχει η δραστηριότητα αυτή και έχουν εφαρμοστεί όλα τα προβλεπόμενα προληπτικά μέτρα.6. Πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές για τον καθορισμό και την αξιολόγηση του κινδύνου και για την αναθεώρηση και, εφόσον απαιτείται, την προσαρμογή τους, καταρτίζονται σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 2.Άρθρο 5 Γενικές αρχές για την πρόληψη των κινδύνων που συνδέονται με επιβλαβείς χημικούς παράγοντες και εφαρμογή της οδηγίας όσον αφορά την αξιολόγηση κινδύνων 1. Κατά την εκπλήρωση της υποχρέωσής του να διασφαλίζει την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων κατά την άσκηση οιασδήποτε δραστηριότητας στην οποία υπεισέρχονται επιβλαβείς χημικοί παράγοντες, ο εργοδότης λαμβάνει τα αναγκαία προληπτικά μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 6 παράγραφοι 1 και 2 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, καθώς και τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.2. Οι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων κατά την εργασία όπου υπεισέρχονται επιβλαβείς χημικοί παράγοντες πρέπει να εξαλείφονται ή να περιορίζονται στο ελάχιστο με:- το σχεδιασμό και την οργάνωση εργασίας στο χώρο εργασίας,- την πρόβλεψη κατάλληλου εξοπλισμού για την εργασία με χημικούς παράγοντες και διαδικασιών συντήρησης που διασφαλίζουν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων κατά την εργασία,- τη μείωση στο ελάχιστο του αριθμού των εργαζομένων που υφίστανται ή είναι πιθανόν να υποστούν έκθεση,- τον περιορισμό στο ελάχιστο της διάρκειας και της έντασης της έκθεσης,- κατάλληλα μέτρα υγιεινής,- περιορισμό της ποσότητας χημικών παραγόντων που υπάρχουν στο χώρο εργασίας στο ελάχιστο που απαιτείται για το συγκεκριμένο τύπο εργασίας,- κατάλληλες διαδικασίες εργασίας που περιλαμβάνουν ρυθμίσεις για τον ασφαλή χειρισμό, αποθήκευση και μεταφορά, εντός του χώρου εργασίας, επιβλαβών χημικών παραγόντων και αποβλήτων που περιέχουν τέτοιους χημικούς παράγοντες.Πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με προληπτικά μέτρα για τον έλεγχο του κινδύνου καταρτίζονται σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 2.3. Όταν τα αποτελέσματα της αξιολόγησης που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 αποκαλύπτουν ότι υπάρχει κίνδυνος για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, εφαρμόζονται τα ειδικά μέτρα προστασίας, πρόληψης και παρακολούθησης που προβλέπονται στα άρθρα 6, 7 και 10.4. Οι διατάξεις των άρθρων 6, 7 και 10 δεν εφαρμόζονται εάν τα αποτελέσματα της αξιολόγησης κινδύνου κατά την έννοια του άρθρου 4 παράγραφος 1 αποδεικνύουν ότι οι ποσότητες επιβλαβούς χημικού παράγοντα που υπάρχουν στο χώρο εργασίας παρουσιάζουν μικρό κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων και ότι τα μέτρα που λαμβάνονται σύμφωνα με τις παραγράφους 1 και 2 του παρόντος άρθρου είναι επαρκή για τη μείωση του κινδύνου αυτού.Άρθρο 6 Ειδικά προστατευτικά και προληπτικά μέτρα 1. Ο εργοδότης διασφαλίζει ότι ο κίνδυνος από επιβλαβή χημικό παράγοντα για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων κατά την εργασία εξαλείφεται ή μειώνεται στο ελάχιστο.2. Για την εφαρμογή της παραγράφου 1 προτιμάται η αντικατάσταση, δηλαδή ο εργοδότης αποφεύγει τη χρησιμοποίηση ενός επιβλαβούς χημικού παράγοντα, αντικαθιστώντας τον με χημικό παράγοντα ή διεργασία που, υπό τις συνθήκες χρήσης, δεν είναι επιβλαβής ή, κατά περίπτωση, είναι λιγότερο επιβλαβής ή, κατά περίπτωση, είναι λιγότερο επιβλαβής για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων.Όταν η φύση της δραστηριότητας δεν επιτρέπει την εξάλειψη του κινδύνου μέσω αντικατάστασης, λαμβανομένων υπόψη των δραστηριοτήτων και της αξιολόγησης του δυνητικού κινδύνου που προβλέπεται στο άρθρο 4, ο εργοδότης διασφαλίζει ότι ο κίνδυνος περιορίζεται στο ελάχιστο, μέσω της εφαρμογής προστατευτικών και προληπτικών μέτρων, τα οποία συνάδουν με την αξιολόγηση του κινδύνου που γίνεται σύμφωνα με το άρθρο 4. Στα εν λόγω μέτρα συγκαταλέγονται, κατά σειρά προτεραιότητας, τα εξής:α) ο σχεδιασμός των κατάλληλων εργασιακών διαδικασιών και μηχανικών ελέγχων και η χρησιμοποίηση κατάλληλου εξοπλισμού και υλικών, ούτως ώστε να αποφεύγεται ή να ελαχιστοποιείται η έκλυση επιβλαβών χημικών παραγόντων οι οποίοι ενδέχεται να παρουσιάζουν κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων στο χώρο εργασίας 7β) η εφαρμογή μέτρων συλλογικής προστασίας στην πηγή του κινδύνου, όπως επαρκούς αερισμού και κατάλληλων οργανωτικών μέτρων 7γ) όταν η έκθεση δεν είναι δυνατόν να αποφευχθεί με άλλα μέσα, η εφαρμογή μέτρων ατομικής προστασίας, συμπεριλαμβανομένου προσωπικού προστατευτικού εξοπλισμού.Πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με προληπτικά μέτρα για τον έλεγχο του κινδύνου καταρτίζονται σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 2.3. Τα μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου συνοδεύονται από επίβλεψη της υγείας σύμφωνα με το άρθρο 10 εφόσον είναι σκόπιμο λόγω της φύσης του κινδύνου.4. Ο εργοδότης πραγματοποιεί τακτικά, και όποτε επέρχεται οιαδήποτε μεταβολή στις συνθήκες που ενδέχεται να επηρεάσει την έκθεση των εργαζομένων σε χημικούς παράγοντες, τις αναγκαίες μετρήσεις των χημικών παραγόντων που ενδέχεται να παρουσιάζουν κίνδυνο για την υγεία των εργαζομένων στο χώρο εργασίας, ιδίως σε σχέση με τις οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης, εκτός εάν ο εργοδότης αποδεικνύει σαφώς με άλλα μέσα, σύμφωνα με την παράγραφο 2, ότι έχει επιτευχθεί κατάλληλη πρόληψη και προστασία.5. Κατά τη διεκπεραίωση των υποχρεώσεων που θεσπίζονται στο άρθρο 4 ή απορρέουν από αυτό, ο εργοδότης λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα των διαδικασιών που προβλέπονται στην παράγραφο 4 του παρόντος άρθρου.Οπωσδήποτε, όποτε σημειώνεται υπέρβαση μιας οριακής τιμής επαγγελματικής έκθεσης η οποία ισχύει πραγματικά στο έδαφος κράτους μέλους, ο εργοδότης λαμβάνει αμέσως μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη το χαρακτήρα του ορίου αυτού, για να διορθώσει την κατάσταση, λαμβάνοντας προληπτικά και προστατευτικά μέτρα.6. Επί τη βάσει της συνολικής αξιολόγησης και των γενικών αρχών πρόληψης των κινδύνων που προβλέπονται στα άρθρα 4 και 5, ο εργοδότης λαμβάνει τεχνικά ή/και οργανωτικά μέτρα, ανάλογα με το χαρακτήρα της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης, του χειρισμού και του διαχωρισμού των μη συμβατών χημικών παραγόντων, για την προστασία των εργαζομένων από τους εγγενείς κινδύνους που προέρχονται από τις φυσικοχημικές ιδιότητες των χημικών παραγόντων. Ειδικότερα λαμβάνει μέτρα, κατά σειρά προτεραιότητας, για:α) την πρόληψη της παρουσίας, στο χώρο εργασίας, επικινδύνων συγκεντρώσεων εύφλεκτων ουσιών ή επικινδύνων ποσοτήτων χημικά ασταθών ουσιών ή, στην περίπτωση που το είδος της εργασίας δεν το επιτρέπει,β) την αποφυγή της παρουσίας πηγών ανάφλεξης που μπορούν να προκαλέσουν πυρκαϊές και εκρήξεις ή της ύπαρξης αντίξοων συνθηκών που μπορούν να ενεργοποιήσουν χημικά ασταθείς ουσίες ή μίγματα ουσιών με επιβλαβή φυσικά αποτελέσματα, καιγ) το μετριασμό των αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων σε περίπτωση πυρκαϊάς ή έκρηξης οφειλόμενης στην ανάφλεξη εύφλεκτων ουσιών ή των επιβλαβών φυσικών αποτελεσμάτων που οφείλονται σε χημικά ασταθείς ουσίες ή μείγματα ουσιών.Ο εργασιακός εξοπλισμός και τα προστατευτικά συστήματα που παρέχονται από τον εργοδότη για την προστασία των εργαζομένων πρέπει να συμμορφώνονται με τις σχετικές κοινοτικές διατάξεις ως προς το σχεδιασμό, την κατασκευή και την προμήθεια όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια. Τα τεχνικά ή/και οργανωτικά μέτρα που λαμβάνονται από τον εργοδότη πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και να συμμορφώνονται με την ταξινόμηση του εξοπλισμού σε κατηγορίες που προβλέπεται στο παράρτημα Ι της οδηγίας 94/9/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Μαρτίου 1994, σχετικά με την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών για τις συσκευές και τα συστήματα προστασίας που προορίζονται για χρήση σε εκρήξιμες ατμόσφαιρες (19).Ο εργοδότης λαμβάνει μέτρα για την εξασφάλιση επαρκούς ελέγχου των εγκαταστάσεων, του εξοπλισμού και των μηχανημάτων ή παρέχει εξοπλισμό αποτροπής των εκρήξεων ή συστήματα εκτόνωσης των εκρηκτικών πιέσεων.Άρθρο 7 Ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση ατυχημάτων, συμβάντων και καταστάσεων έκτακτης ανάγκης 1. Με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων που ορίζει το άρθρο 8 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, ο εργοδότης, για να προστατεύεται η ασφάλεια και η υγεία των εργαζομένων από ατυχήματα, συμβάντα ή καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την παρουσία επιβλαβών χημικών παραγόντων στο χώρο εργασίας, καθορίζει διαδικασίες (σχέδια δράσης) οι οποίες μπορούν να εφαρμόζονται όταν συμβεί ένα τέτοιο γεγονός, προκειμένου να γίνουν οι κατάλληλες ενέργειες. Οι ρυθμίσεις αυτές περιλαμβάνουν σχετικές ασκήσεις ασφάλειας, οι οποίες πρέπει να πραγματοποιούνται τακτικά, και κατάλληλες εγκαταστάσεις πρώτων βοηθειών.2. Σε περίπτωση κατάστασης που αναφέρεται στην παράγραφο 1, ο εργοδότης λαμβάνει αμέσως μέτρα για να μετριάσει τις επιπτώσεις και για να ενημερώσει σχετικά τους ενδιαφερόμενους εργαζόμενους.Για την αποκατάσταση της ομαλότητας:- ο εργοδότης εφαρμόζει τα κατάλληλα μέτρα για την αντιμετώπιση της κατάστασης το συντομότερο δυνατό,- μόνο οι εργαζόμενοι που είναι απαραίτητοι για τη διενέργεια των επισκευών και άλλων αναγκαίων εργασιών επιτρέπεται να εργάζονται στην προσβεβλημένη ζώνη.3. Οι εργαζόμενοι οι οποίοι επιτρέπεται να εργάζονται στην προσβεβλημένη ζώνη εφοδιάζονται με κατάλληλο προστατευτικό ιματισμό, εξοπλισμό ατομικής προστασίας, ειδικό εξοπλισμό και εγκαταστάσεις ασφαλείας που πρέπει να χρησιμοποιούν ενόσω διαρκεί η κατάσταση αυτή 7 η κατάσταση αυτή δεν πρέπει να είναι μόνιμη.Τα μη προστατευόμενα πρόσωπα δεν επιτρέπεται να παραμένουν στην προσβεβλημένη ζώνη.4. Με την επιφύλαξη του άρθρου 8 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, ο εργοδότης λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει τα συστήματα προειδοποίησης και άλλα συστήματα επικοινωνίας που απαιτούνται για την επισήμανση αυξημένου κινδύνου για την ασφάλεια και την υγεία, προκειμένου να καταστεί δυνατή η δέουσα αντίδραση και να αναληφθούν ενέργειες αντιμετώπισης, παροχής βοήθειας, διαφυγής και διάσωσης, αμέσως μόλις παραστεί ανάγκη.5. Ο εργοδότης μεριμνά ώστε να είναι διαθέσιμες οι πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στις οποίες υπεισέρχονται επιβλαβείς χημικοί παράγοντες. Οι αρμόδιες εσωτερικές και εξωτερικές υπηρεσίες αντιμετώπισης ατυχημάτων και καταστάσεων έκτακτης ανάγκης έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές. Οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:- προειδοποιητικό σημείωμα για τους σχετικούς εργασιακούς εγγενείς κινδύνους, τα μέτρα εντοπισμού των εγγενών κινδύνων, τις προφυλάξεις και τις διαδικασίες προκειμένου να μπορούν οι υπηρεσίες αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης να ετοιμάσουν τις δικές τους διαδικασίες αντιμετώπισης και τα δικά τους προληπτικά μέτρα, και- τυχόν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με συγκεκριμένους εγγενείς κιδνύνους που προκύπτουν ή ενδέχεται να προκύπτουν κατά τη στιγμή ατυχήματος ή κατάστασης έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών σχετικά με τις διαδικασίες που καταρτίζονται δυνάμει του παρόντος άρθρου.Άρθρο 8 Ενημέρωση και κατάρτιση των εργαζομένων 1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 10 και 12 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, ο εργοδότης διασφαλίζει ότι στους εργαζομένους ή/και τους εκπροσώπους τους παρέχονται:- τα δεδομένα που λαμβάνονται σύμφωνα με το άρθρο 4 της παρούσας οδηγίας και περαιτέρω πληροφορίες για κάθε σημαντική μεταβολή στο χώρο εργασίας που οδηγεί σε αλλαγή των δεδομένων αυτών,- πληροφορίες σχετικά με τους επιβλαβείς χημικούς παράγοντες στο χώρο εργασίας, όπως η ταυτότητα αυτών των παραγόντων, οι κίνδυνοι για την ασφάλεια και την υγεία, οι σχετικές οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης και άλλες νομοθετικές διατάξεις,- κατάρτιση και πληροφορίες σχετικά με τις κατάλληλες προφυλάξεις και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνουν ώστε να προστατεύουν τον εαυτό τους και τους άλλους εργαζομένους στο χώρο εργασίας,- πρόσβαση σε οιοδήποτε δελτίο στοιχείων ασφαλείας που χορηγείται από τον προμηθευτή σύμφωνα με το άρθρο 10 της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ και το άρθρο 27 της οδηγίας 92/32/ΕΟΚ (20),και ότι οι πληροφορίες:- παρέχονται κατά τρόπο ανάλογο προς το αποτέλεσμα της αξιολόγησης του κινδύνου που γίνεται σύμφωνα με το άρθρο 4 της παρούσας οδηγίας. Ο τρόπος αυτός μπορεί να ποικίλλει, από προφορική κοινοποίηση έως ατομική οδηγία και εκπαίδευση μαζί με έγγραφη ενημέρωση, αναλόγως της φύσεως και του βαθμού του κινδύνου του κινδύνου που προκύπτει από την αξιολόγηση δυνάμει του εν λόγω άρθρου,- ενημερώνονται προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι αλλαγές των συνθηκών.2. Όταν τα δοχεία και οι σωληνώσεις για επιβλαβείς χημικούς παράγοντες που χρησιμοποιούνται κατά την εργασία δεν διαθέτουν σήμανση σύμφωνη με τη σχετική κοινοτική νομοθεσία περί επισήμανσης των χημικών παραγόντων και περί ενδείξεων ασφαλείας στο χώρο εργασίας, ο εργοδότης, με την επιφύλαξη των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στην προαναφερόμενη νομοθεσία, διασφαλίζει ότι είναι δυνατή η σαφής αναγνώριση των περιεχομένων των δοχείων και των σωληνώσεων, όπως και η φύση των εν λόγω περιεχομένων και οι τυχόν συναφείς εγγενείς κίνδυνοι.3. Τα κράτη μέλη δύνανται να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα ώστε να διασφαλίσουν ότι οι εργοδότες δύνανται, κατόπιν αιτήσεως, να λάβουν, κατά προτίμηση από τον παραγωγό ή τον προμηθευτή, όλες τις πληροφορίες για τους επιβλαβείς χημικούς παράγοντες που είναι απαραίτητες για την εφαρμογή του άρθρου 4 παράγραφος 1 της παρούσας οδηγίας, στο βαθμό που οι οδηγίες 67/548/ΕΟΚ και 88/379/ΕΟΚ δεν προβλέπουν υποχρέωση παροχής πληροφοριών.ΤΜΗΜΑ ΙΙΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 9 Απαγορεύσεις 1. Για την πρόληψη της έκθεσης των εργαζομένων σε κινδύνους για την υγεία τους από ορισμένους χημικούς παράγοντες ή/και ορισμένες δραστηριότητες όπου υπεισέρχονται χημικοί παράγοντες, η παραγωγή, η παρασκευή ή η χρήση κατά την εργασία των χημικών παραγόντων και των δραστηριοτήτων που προβλέπονται στο παράρτημα ΙΙΙ απαγορεύονται, στο βαθμό που ορίζεται στο εν λόγω παράρτημα.2. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέπουν παρεκκλίσεις από τις απαιτήσεις της παραγράφου 1 στις ακόλουθες περιπτώσεις:- αποκλειστικά για σκοπούς επιστημονικής έρευνας και δοκιμών, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης,- για δραστηριότητες που αποσκοπούν στην εξάλειψη των χημικών παραγόντων που υπάρχουν υπό μορφή υποπροϊόντων ή απορριμμάτων,- για την παραγωγή των χημικών παραγόντων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως ενδιάμεσες ουσίες, και για τη χρήση αυτή.Η έκθεση των εργαζομένων στους χημικούς παράγοντες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 πρέπει να προλαμβάνεται, ιδίως με την υποχρέωση να πραγματοποιούνται, τόσο η παραγωγή όσο και η σε όσο το δυνατόν πρωιμότερο στάδιο χρήση αυτών των χημικών παραγόντων ως ενδιάμεσων, σε ένα μόνο κλειστό σύστημα, από το οποίο οι προαναφερόμενοι χημικοί παράγοντες μπορούν να αφαιρούνται μόνο στο μέτρο που είναι απαραίτητο για την παρακολούθηση της διεργασίας ή για τη συντήρηση του συστήματος.Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν συστήματα ατομικών αδειών.3. Όταν επιτρέπονται παρεκκλίσεις δυνάμει της παραγράφου 2, η αρμόδια αρχή ζητά από τον εργοδότη να υποβάλλει τις ακόλουθες πληροφορίες:- το λόγο της αίτησης για παρέκκλιση,- την ποσότητα του χημικού παράγοντα που θα χρησιμοποιείται ετησίως,- τις σχετικές δραστηριότητες ή/και αντιδράσεις ή διαδικασίες,- τον αριθμό των εργαζομένων τους οποίους ενδέχεται να αφορά η δραστηριότητα,- τις προβλεπόμενες προφυλάξεις για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των ενδιαφερόμενων εργαζομένων,- τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα που λαμβάνονται για την πρόληψη της έκθεσης των εργαζομένων.4. Το Συμβούλιο, με τη διαδικασία του άρθρου 118 Α της συνθήκης, μπορεί να τροποποιεί τον κατάλογο των απαγορεύσεων που μνημονεύονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, προκειμένου να συμπεριλάβει και άλλους χημικούς παράγοντες ή εργασιακές δραστηριότητες.Άρθρο 10 Επίβλεψη της υγείας 1. Με επιφύλαξη του άρθρου 14 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, τα κράτη μέλη εισάγουν ρυθμίσεις για την ενδεδειγμένη επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων, των οποίων η υγεία διατρέχει κίνδυνο βάσει των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης που προβλέπεται στο άρθρο 4 της παρούσας οδηγίας. Οι ρυθμίσεις αυτές, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων τήρησης φακέλων υγείας και έκθεσης, καθώς και διαθεσιμότητας των φακέλων αυτών, εισάγονται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ή/και πρακτική.Η επίβλεψη της υγείας, τα αποτελέσματα της οποίας πρέπει να συνεκτιμώνται κατά την εφαρμογή προληπτικών μέτρων στους συγκεκριμένους χώρους εργασίας, ενδείκνυται όταν:- η έκθεση του εργαζομένου σε επιβλαβή χημικό παράγοντα είναι τέτοια, ώστε μια διαγνώσιμη ασθένεια ή δυσμενής επίπτωση επί της υγείας μπορεί να συνδεθεί με την έκθεση αυτή, και- υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες εργασίας του εργαζομένου, υπάρχει πιθανότητα να επέλθει η εν λόγω ασθένεια ή επίπτωση, και- η τεχνική έρευνας παρουσιάζει μικρό κίνδυνο για τους εργαζομένους.Επιπλέον, πρέπει να υπάρχουν έγκυρες τεχνικές ανίχνευσης της ασθένειας ή της επίπτωσης.Όταν έχει καθοριστεί δεσμευτική βιολογική οριακή τιμή, όπως προβλέπεται στο παράρτημα ΙΙ, η επίβλεψη της υγείας είναι υποχρεωτική απαίτηση για την εργασία με το συγκεκριμένο παράγοντα, σύμφωνα με τις διαδικασίες του παραρτήματος αυτού. Οι εργαζόμενοι ενημερώνονται σχετικά με την απαίτηση αυτή πριν τους ανατεθεί η εργασία που συνεπάγεται κίνδυνο έκθεσης στον αναφερόμενο επιβλαβή χημικό παράγοντα.2. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν ρυθμίσεις προκειμένου να διασφαλίσουν ότι, για κάθε εργαζόμενο ο οποίος υποβάλλεται σε επίβλεψη της υγείας σύμφωνα με τις απαιτήσεις της παραγράφου 1, τηρούνται ατομικοί φάκελοι υγείας και έκθεσης, οι οποίοι και ενημερώνονται.3. Οι φάκελοι υγείας και έκθεσης περιλαμβάνουν σύνοψη των αποτελεσμάτων της διενεργούμενης επίβλεψης της υγείας καθώς και των τυχόν δεδομένων παρακολούθησης που είναι αντιπροσωπευτικά της έκθεσης του συγκεκριμένου ατόμου. Η βιολογική παρακολούθηση και οι συναφείς απαιτήσεις δύνανται να αποτελούν μέρος της επίβλεψης της υγείας.Οι φάκελοι υγείας και έκθεσης τηρούνται υπό κατάλληλη μορφή, η οποία επιτρέπει τη μεταγενέστερη αναδρομή σε αυτούς, λαμβάνοντας υπόψη τον τυχόν απόρρητο χαρακτήρα τους.Αντίγραφα των ενδεδειγμένων φακέλων παρέχονται στην αρμόδια αρχή κατόπιν σχετικής αιτήσεως. Κάθε εργαζόμενος, κατόπιν σχετικής αιτήσεως, έχει πρόσβαση στον φάκελο υγείας και έκθεσης που τον αφορά προσωπικά.Σε περίπτωση κατά την οποία μια επιχείρηση παύει τις δραστηριότητές της, οι φάκελοι υγείας και έκθεσης διατίθενται στην αρμόδια αρχή.4. Όταν, ως αποτέλεσμα της επίβλεψης της υγείας:- διαπιστώνεται ότι ένας εργαζόμενος πάσχει από διαγνώσιμη ασθένεια ή δυσμενή επίπτωση για την υγεία του που θεωρούνται, από γιατρό ή ειδικό του τομέα της επαγγελματικής υγείας, ότι οφείλονται στην έκθεση σε επιβλαβή χημικό παράγοντα, στον τόπο εργασίας, ή- διαπιστώνεται υπέρβαση δεσμευτικής βιολογικής οριακής τιμής,ο εργαζόμενος ενημερώνεται, από τον γιατρό ή οποιοδήποτε άλλο άτομο με τις ενδεδειγμένες γνώσεις, για το αποτέλεσμα που τον αφορά προσωπικά 7 του παρέχονται, ιδίως, πληροφορίες και συμβουλές σχετικά με τυχόν επίβλεψη της υγείας στην οποία θα πρέπει να υποβληθεί μετά την έκθεση, καιο εργοδότης:- αναθεωρεί την αξιολόγηση του κινδύνου που έχει γίνει σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1,- αναθεωρεί τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την εξάλειψη ή τη μείωση των κινδύνων σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 6,- λαμβάνει υπόψη τη συμβουλή του ειδικού στον τομέα της επαγγελματικής υγείας ή οποιουδήποτε άλλου ατόμου με τις ενδεδειγμένες γνώσεις ή της αρμόδιας αρχής, προκειμένου να εφαρμόσει τα μέτρα τα οποία απαιτούνται για την εξάλειψη ή τη μείωση του κινδύνου σύμφωνα με το άρθρο 6, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας ανάθεσης στον εργαζόμενο εναλλακτικής εργασίας στην οποία δεν υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω έκθεσης, και- μεριμνά για τη συνεχή επίβλεψη της υγείας και λαμβάνει μέτρα για την επανεξέταση της κατάστασης της υγείας κάθε άλλου εργαζομένου ο οποίος έχει υποστεί παρόμοια έκθεση. Στις περιπτώσεις αυτές, ο αρμόδιος γιατρός ή ειδικός στον τομέα της επαγγελματικής υγείας ή η αρμόδια αρχή μπορεί να προτείνει την ιατρική εξέταση των εκτιθεμένων ατόμων.Άρθρο 11 Διαβουλεύσεις και συμμετοχή των εργαζομένων Οι διαβουλεύσεις και η συμμετοχή των εργαζομένων ή/και των εκπροσώπων τους πραγματοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 11 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ όσον αφορά τα θέματα που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία, συμπεριλαμβανομένων των παραρτημάτων της.Άρθρο 12 Προσαρμογή των παραρτημάτων, εκπόνηση και θέσπιση τεχνικών οδηγιών 1. Προσαρμογές αυστηρά τεχνικής φύσης στα παραρτήματα κατόπιν:- της έκδοσης οδηγιών στον τομέα της τεχνικής εναρμόνισης και τυποποίησης όσον αφορά τους χημικούς παράγοντες, ή/και- της τεχνικής προόδου, των αλλαγών στα διεθνή πρότυπα ή προδιαγραφές και των νέων γνώσεων όσον αφορά τους χημικούς παράγοντες,θεσπίζονται με τη διαδικασία του άρθρου 17 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ.2. Η Επιτροπή καταρτίζει πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές μη δεσμευτικού χαρακτήρα. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές αφορούν τα ζητήματα που αναφέρονται στα άρθρα 3, 4, 5 και 6 και στο παράρτημα ΙΙ σημείο 1.Η Επιτροπή λαμβάνει προηγουμένως τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας στον τόπο εργασίας, σύμφωνα με την απόφαση 74/325/ΕΟΚ.Στα πλαίσια της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, τα κράτη μέλη λαμβάνουν όσο το δυνατόν υπόψη τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές κατά τη χάραξη των εθνικών πολιτικών τους για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων.Άρθρο 13 Κατάργηση και τροποποίηση προηγούμενων οδηγιών 1. Οι οδηγίες 80/1107/ΕΟΚ, 82/605/ΕΟΚ και 88/364/ΕΟΚ καταργούνται από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 14 παράγραφος 1.2. Η οδηγία 83/477/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Σεπτεμβρίου 1983, για την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που οφείλονται στην έκθεσή τους στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας (δεύτερη ειδική οδηγία του Συμβουλίου κατά την έννοια του άρθρου 8 της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ) (21), τροποποιείται ως εξής:α) στην πρώτη φράση του άρθρου 1 παράγραφος 1, διαγράφονται οι ακόλουθοι όροι: «η οποία αποτελεί τη δεύτερη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 8 της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ» 7β) η παράγραφος 2 του άρθρου 9 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:«2. Οι τροποποιήσεις που είναι αναγκαίες για την προσαρμογή των παραρτημάτων της παρούσας οδηγίας στην τεχνική πρόοδο εγκρίνονται με τη διαδικασία του άρθρου 17 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1989, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία (*).(*) ΕΕ L 183 της 29. 6. 1989, σ. 1» 7γ) στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 15 παράγραφος 1, οι όροι «σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 10 της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ» αντικαθίστανται από τους όρους «σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 17 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ».3. Η οδηγία 86/188/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Μαΐου 1986, σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που διατρέχουν λόγω της έκθεσής τους στο θόρυβο κατά την εργασία (22) τροποποιείται ως εξής:α) στο άρθρο 1 παράγραφος 1, οι όροι «που είναι η τρίτη ειδική οδηγία κατά την έννοια της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ» διαγράφονται 7β) στο άρθρο 12 παράγραφος 2, το δεύτερο εδάφιο αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:«Τα παραρτήματα Ι και ΙΙ προσαρμόζονται στην τεχνική πρόοδο με τη διαδικασία του άρθρου 17 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1989, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία (*).(*) ΕΕ L 183 της 29. 6. 1989, σ. 1.»4. Κάθε άλλη παραπομπή των οδηγιών 83/477/ΕΟΚ και 86/188/ΕΟΚ στην οδηγία 80/1107/ΕΟΚ, είναι άνευ αντικειμένου από την ημερομηνία κατάργησης της εν λόγω οδηγίας.5. Οι οδηγίες 91/322/ΕΟΚ και 96/94/ΕΚ συνεχίζουν να ισχύουν.ΤΜΗΜΑ IV ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 14 1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο έως τις 5 Μαΐου 2001. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από την αναφορά αυτή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι λεπτομερείς διατάξεις για την αναφορά αυτή εκδίδονται από τα κράτη μέλη.2. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες έχουν ήδη θεσπίσει ή θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.Άρθρο 15 Ανά πενταετία, τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με την πρακτική εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, αναφέροντας τις απόψεις των εργοδοτών και των εργαζομένων.Η Επιτροπή ενημερώνει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.Άρθρο 16 Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.Άρθρο 17 Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.Λουξεμβούργο, 7 Απριλίου 1998.Για το ΣυμβούλιοΟ ΠρόεδροςD. BLUNKETT(1) ΕΕ C 165 της 16. 6. 1993, σ. 4.(2) ΕΕ C 34 της 2. 2. 1994, σ. 42.(3) Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 20ής Απριλίου 1994 (ΕΕ C 128 της 9. 5. 1994, σ. 167), κοινή θέση του Συμβουλίου της 7ης Οκτωβρίου 1997 (ΕΕ C 375 της 10. 12. 1997, σ. 2) και απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Φεβρουαρίου 1998 (δεν δημοσιεύθηκε ακόμα στην Επίσημη Εφημερίδα).(4) ΕΕ L 327 της 3. 12. 1980, σ. 8 7 οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 88/642/ΕΟΚ (ΕΕ L 356 της 24. 12. 1988, σ. 74).(5) ΕΕ L 247 της 23. 8. 1982, σ. 12.(6) ΕΕ L 179 της 9. 7. 1988, σ. 44.(7) ΕΕ L 183 της 29. 6. 1989, σ. 1.(8) ΕΕ 196 της 16. 8. 1967, σ. 1 7 οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 96/56/ΕΚ (ΕΕ L 236 της 18. 9. 1996, σ. 35).(9) ΕΕ L 187 της 16. 7. 1998, σ. 14 7 οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία της Επιτροπής αριθ. 96/65/ΕΚ (ΕΕ L 265 της 18. 10. 1996, σ. 15).(10) ΕΕ L 275 της 5. 10. 1990, σ. 35.(11) ΕΕ L 245 της 26. 8. 1992, σ. 23.(12) ΕΕ L 177 της 5. 7. 1991, σ. 22.(13) ΕΕ L 338 της 28. 12. 1996, σ. 86.(14) ΕΕ L 185 της 9. 7. 1974, σ. 15 7 απόφαση όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης του 1994.(15) ΕΕ L 196 της 26. 7. 1990, σ. 1.(16) Οδηγία 94/55/ΕΚ του Συμβουλίου, της 21ης Νοεμβρίου 1994, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τις οδικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων (ΕΕ L 319 της 12. 12. 1994, σ. 7) 7 οδηγία όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 96/86/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 335 της 24. 12. 1996, σ. 43).(17) Οδηγία 96/49/ΕΚ του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1996, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τις σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων (ΕΕ L 235 της 17. 9. 1996, σ. 25) 7 οδηγία όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 96/87/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 335 της 24. 12. 1996, σ. 45).(18) Οδηγία 93/75/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 13ης Σεπτεμβρίου 1993, για τις ελάχιστες προδιαγραφές που απαιτούνται για τα πλοία τα οποία κατευθύνονται σε ή αποπλέουν από κοινοτικούς λιμένες μεταφέροντας επικίνδυνα ή ρυπογόνα εμπορεύματα (ΕΕ L 247 της 5. 10. 1993, σ. 19) 7 οδηγία όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/34/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 158 της 17. 6. 1997, σ. 40).(19) ΕΕ L 100 της 19. 4. 1994, σ. 1.(20) ΕΕ L 154 της 5. 6. 1992, σ. 1.(21) ΕΕ L 263 της 24. 9. 1983, σ. 25 7 οδηγία όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 91/382/ΕΟΚ (ΕΕ L 206 της 29. 7. 1991, σ. 16).(22) ΕΕ L 137 της 24. 5. 1986, σ. 28.ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΩΝ ΟΡΙΑΚΩΝ ΤΙΜΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΡΙΑΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΕΠΙΒΛΕΨΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 1. Μόλυβδος και οι ιοντικές του ενώσεις 1.1. Η βιολογική παρακολούθηση περιλαμβάνει τη μέτρηση της συγκεντρώσεως του μολύβδου στο αίμα (PbB) με τη χρησιμοποίηση φαρμακοσκοπίας απορρόφησης ή μεθόδου με ισοδύναμα αποτελέσματα. Η δεσμευτική βιολογική οριακή τιμή είναι:70 μg Pb/100 ml αίματος1.2. Διενεργείται επίβλεψη της υγείας εφόσον:- η έκθεση, υπολογιζόμενη ως σταθμισμένος μέσος όρος της σγκέντρωσης μολύβδου στον αέρα επί 40 ώρες ανά εβδομάδα, υπερβαίνει τα 0,075 mg/m3, ή- μετριέται σε συγκεκριμένους εργαζομένους στάθμη μολύβδου στο αίμα άνω των 40 μg Pb ανά 100 ml.1.3. Πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές για τη βιολογική παρακολούθηση και την επίβλεψη της υγείας καταρτίζονται σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 2 και περιλαμβάνουν συστάσεις για βιολογικούς δείκτες (π.χ. ALAU, ZPP, ALAD) και στρατηγικές βιολογικής παρακολούθησης.ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Η παραγωγή, η παρασκευή ή η χρήση κατά την εργασία των χημικών παραγόντων και οι δραστηριότητες όπου υπεισέρχονται χημικοί παράγοντες που μνημονεύονται παρακάτω απαγορεύονται. Η απαγόρευση δεν ισχύει αν ο χημικός παράγοντας περιέχεται σε άλλο χημικό παράγοντα, ή ως συστατικό καταλοίπου, εφόσον η εκεί συγκέντρωση δεν υπερβαίνει το καθοριζόμενο όριο.α) Χημικοί παράγοντες >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>β) Εργαστηριακές δραστηριότητες Καμία


Avis juridique important

|

31990L0517

Οδηγία 90/517/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 9ης Οκτωβρίου 1990 για την ενδέκατη προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των σχετικών με την ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών

Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 287 της 19/10/1990 σ. 0037 - 0038

***** ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  της 9ης Οκτωβρίου 1990  για την ενδέκατη προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των σχετικών με την ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών  (90/517/ΕΟΚ)  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,  Έχοντας υπόψη:  τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,  την οδηγία 67/548/ΕΟΚ (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 79/891/ΕΟΚ (2), και ιδίως τα άρθρα 19, 20 και 21,  την πρόταση της Επιτροπής,  Εκτιμώντας:  ότι η Δανία ζήτησε τροποποίηση της επισημάνσεως του διχλωρομεθανίου και ειδοποίησε σχετικά την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 23 της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ·  ότι η Επιτροπή εξέτασε τα στοιχεία που αφορούν τις καρκινογόνες ιδιότητες του διχλωρομεθανίου και ζήτησε τη γνώμη των ανάλογων εμπειρογνωμόνων με ειδίκευση σε θέματα καρκινογένεσης, τους οποίους όρισαν τα κράτη μέλη·  ότι η ταξινόμηση αυτή αντικατοπτρίζει την κρατούσα σήμερα γνώμη στην επιστήμη· ότι αναγνωρίζεται ότι η κατανόηση των μηχανισμών δράσεως των χημικών ουσιών στον άνθρωπο και η συναγωγή συμπερασμάτων για τον άνθρωπο με βάση τα αποτελέσματα που παρατηρούνται σε άλλα είδη, βρίσκονται σε συνεχή εξέλιξη· ότι, σε περίπτωση νέων επιστημονικών δεδομένων ή αλλαγών στα κριτήρια ταξινόμησης, ιδίως όσον αφορά τα καρκινογόνα ή νευροτοξικολογικά αποτελέσματα της ουσίας αυτής, η ταξινόμηση θα αναθεωρηθεί υπό το φως των νέων αυτών πληροφοριών·  ότι η επιτροπή για την προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο των οδηγιών για την εξάλειψη των τεχνικών εμποδίων στις εμπορικές συναλλαγές στον τομέα των επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων, εξέδωσε αρνητική γνώμη για την πρόταση μέτρων που της επέβαλε η Επιτροπή,  ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:  Άρθρο 1  Στο παράρτημα Ι «Κατάλογος επικινδύνω ουσιών»:  Νο. 602-004-00-3: η ονομασία, ο αριθμός-CAS, η ταξινόμηση και η επισήμανση της ουσίας αντικαθίστανται από τις ακόλουθες:  1.2.3 //  //  //  // Cas No 75-09-2   //   // No 602-004-00-3   //    //   //    //   // H Cl - C - Cl H  // 1.2 // ES:  // diclorometano; cloruro de metileno   // DA:  // dichlormethan; methylenchlorid   // DE:   // Dichlormethan; Methylenchlorid   // EL:   // Διχλωρομεθάνιο· μεθυλενοδιχλωρίδιο   // EN:   // dichloromethane; methylene chloride; methylene dichloride   // FR:   // Dichloromethane; chlorure de methylene   // IT:   // diclorometano; metilene cloruro   // NL:   // dichloormethaan; methyleenchloride  // PT:   // diclorometano; cloreto de metileno  Xn  R: 40  S: 23-24/25-36/37  Άρθρο 2  Τα κράτη μέλη θεσπίζουν και δημοσιεύουν το αργότερο στις 7 Ιουνίου 1991 τις αναγκαίες διατάξεις για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία. Πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. Εφαρμόζουν τις διατάξεις αυτές από τις 7 Δεκεμβρίου 1991.  Άρθρο 3  Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.  Λουξεμβούργο, 9 Οκτωβρίου 1990.  Για το Συμβούλιο  Ο Πρόεδρος  P. ROMITA  (1) ΕΕ αριθ. 196 της 16. 8. 1967, σ. 1.  (2) ΕΕ αριθ. L 259 της 15. 10. 1979, σ. 10.


Avis juridique important

|

31973L0440

Οδηγία 73/44/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 1973 περί γενικών διατάξεων σχετικά με την περιφερειακή διαφοροποίηση ορισμένων μέτρων που προβλέπονται στις οδηγίες της 17ης Απριλίου 1972 για την αναμόρφωση της γεωργίας

Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 356 της 27/12/1973 σ. 0085 - 0086 Ελληνική ειδική έκδοση: Κεφάλαιο 03 τόμος 10 σ. 0107  Ισπανική ειδική έκδοση: Κεφάλαιο 03 τόμος 7 σ. 0141  Πορτογαλική ειδική έκδοση : Κεφάλαιο 03 τόμος 7 σ. 0141

ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 11ης Δεκεμβρίου 1973 περί γενικών διατάξεων σχετικά με την περιφερειακή διαφοροποίηση ορισμένων μέτρων που προβλέπονται στις οδηγίες της 17ης Απριλίου 1972 για την αναμόρφωση της γεωργίαςΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,  Έχοντας υπόψη:  τη συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος, και ιδίως το άρθρο 43,  την οδηγία του Συμβουλίου 72/159/ΕΟΚ της 17ης Απριλίου 1972 περί του εκσυγχρονισμού των γεωργικών εκμεταλλεύσεων(1), και ιδίως το άρθρο 1 παράγραφος 2,  την οδηγία του Συμβουλίου 72/160/ΕΟΚ της 17ης Απριλίου 1972 περί ενθαρρύνσεως της παύσεως της γεωργικής δραστηριότητος και της διάθεσης της χρησιμοποιουμένης για γεωργική εκμετάλλευση εκτάσεως για σκοπούς βελτιώσεως των διαρθρώσεων(2), και ιδίως το  άρθρο 1 παράγραφος 2,  την οδηγία του Συμβουλίου 72/161/ΕΟΚ της 17ης Απριλίου 1972 περί κοινωνικο-οικονομικής πληροφορήσεως και επαγγελματικής εκπαιδεύσεως των απασχολουμένων στη γεωργία προσώπων(3), και ιδίως τα άρθρα 1 παράγραφος 2 και 5 παράγραφος 2,  την πρόταση της Επιτροπής,  τη γνώμη της Συνελεύσεως,  Εκτιμώντας:  ότι, εφ' όσον τα Κράτη μέλη ασκούν το δικαίωμα που τους παρέχεται να μην εφαρμόζουν, σε ορισμένες περιφέρειες, όλα ή μερικά από τα μέτρα που προβλέπονται στην οδηγία 72/159/ΕΟΚ και την οδηγία 72/160/ΕΟΚ, είναι απαραίτητο να συμβαίνει κάτι τέτοιο μόνο σ'  εκείνες τις περιφέρειες, όπου ή το χωρίς αμφιβολία μεγαλύτερο μέρος της γεωργίας έχει ήδη επιτύχει το στόχο του συγκρίσιμου εισοδήματος ή όπου οι υπό εκμετάλλευση εκτάσεις που μέχρι τώρα εχρησιμοποιούντο για γεωργικούς σκοπούς προορίζονται για άλλες  χρήσεις.  ότι το δικαίωμα της μη εφαρμογής όλων ή μερικών από τα μέτρα, που προβλέπονται στην οδηγία 72/161/ΕΟΚ, πρέπει, λόγω της στενής σχέσεως της τελευταίας με τις οδηγίες 72/159/ΕΟΚ και 72/160/ΕΟΚ, να περιορίζεται στις περιφέρειες, στις οποίες τα Κράτη μέλη  δεν εφαρμόζουν καμμία από τις οδηγίες- ότι εφ' όσον τα Κράτη μέλη διαφοροποιούν ανάλογα με την περιφέρεια το ποσό των οικονομικών κινήτρων που προβλέπονται στην οδηγία 72/159/ΕΟΚ, είναι απαραίτητο να λαμβάνουν υπόψη το μέγεθος της προσπαθείας, που πρέπει να καταβληθεί για τον εκσυγχρονισμό  της γεωργίας στις διάφορες περιφέρειες και προς το σκοπό αυτόν, να λαμβάνουν ιδιαίτερα υπόψη τόσο τις οικονομικές δυσκολίες των εκμεταλλεύσεων των περιφερειών που χαρακτηρίζονται από χαμηλό γεωργικό εισόδημα όσο και τις δυσκολίες που προκύπτουν από το  μέγεθος της διαφοράς μεταξύ του τρέχοντος γεωργικού εισοδήματος αυτών των εκμεταλλεύσεων και του εισοδήματος στόχου, που πρέπει να επιτευχθεί- ότι, εφ' όσον τα Κράτη μέλη διαφοροποιούν ανάλογα με την περιφέρεια το ποσό των οικονομικών κινήτρων, που προβλέπονται στην οδηγία 72/160/ΕΟΚ είναι απαραίτητο να λαμβάνουν υπόψη τόσο την ανάγκη αποδεσμεύσεως εδαφών σε κάθε περιφέρεια, που προκύπτει από  το μέγεθος της προσπαθείας εκσυγχρονισμού που πρέπει να καταβληθεί από τη γεωργία των διάφορων περιφερειών, όσο και την ανάγκη αποκαταστάσεως μιας δικαίας ισορροπίας μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών ηλικίας των γεωργών- ότι, εφ' όσον τα Κράτη μέλη εντείνουν ανάλογα με την περιφέρεια τα μέτρα που προβλέπονται στην οδηγία 72/161/ΕΟΚ, τα οποία αποσκοπούν στη δημιουργία και ανάπτυξη υπηρεσιών κοινωνικο-οικονομικής πληροφορήσεως και στην επαγγελματική εκπαίδευση των  απασχολούμενων στη γεωργία προσώπων, είναι απαραίτητο να λαμβάνουν υπόψη το μέγεθος της προσπαθείας, που πρέπει να καταβληθεί από τις διάφορες περιφέρειες προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της αναμορφώσεως της γεωργίας,  ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:   Άρθρο 1  1. Όταν τα Κράτη μέλη εφαρμόζουν το άρθρο 1 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση της οδηγίας 72/159/ΕΟΚ και το άρθρο 1 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση της οδηγίας 72/160/ΕΟΚ, οι υπόψη περιφέρειες πρέπει να πληρούν την προϋπόθεση ότι, τουλάχιστον το  75% της χρησιμοποιουμένης γεωργικής εκτάσεως της περιφέρειας που εκμεταλλεύονται κάτοχοι εκμεταλλεύσεως κατά κύρια απασχόληση ανήκει ήδη σε εκμεταλλεύσεις, οι οποίες πληρούν τους όρους εισοδήματος που καθορίζονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 της οδηγίας  72/159/ΕΟΚ.  2. Τα Κράτη μέλη δύνανται να εφαρμόζουν το άρθρο 1 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση της οδηγίας 72/160/ΕΟΚ:  α) στις περιφέρειες οι οποίες πληρούν τους όρους που καθορίζονται στην παράγραφο 1,  β) σε ό,τι αφορά την πριμοδότηση, που αναφέρεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1β) της οδηγίας 72/160/ΕΟΚ, στις περιφέρειες όπου για μία περίοδο αναφοράς τουλάχιστον ενός έτους, το 70% ή περισσότερο της αποδεσμευμένης εκτάσεως, κατ' εφαρμογή της οδηγίας αυτής,  δεν κατέστη δυνατό να χρησιμοποιηθεί, παρά μόνο σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 της ίδιας οδηγίας.  3. Το άρθρο 1 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση της οδηγίας 72/159/ΕΟΚ και το άρθρο 1 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση της οδηγίας 72/160/ΕΟΚ ή μόνο η πρώτη των διατάξεων τούτων, δύναται επίσης να εφαρμόζονται όταν, σύμφωνα με δημοσίου χαρακτήρος απόφαση, η  περιοχή δεν προορίζεται περαιτέρω για γεωργικούς σκοπούς και όπου, για το λόγο αυτόν, δεν τίθεται θέμα βελτιώσεως της γεωργικής διαρθρώσεως.  Σε περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 1 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας 72/159/ΕΟΚ υπό τους όρους που καθορίζονται στο εδάφιο 1, το Κράτος μέλος απαλλάσσεται της εφαρμογής του άρθρου 14 παράγραφος 2 της οδηγίας αυτής.  4. Η εφαρμογή του άρθρου 1 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση ή του άρθρου 5 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση της οδηγίας 72/161/ΕΟΚ, περιορίζεται σε περιφέρειες όπου τα Κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν ούτε την οδηγία 72/159/ΕΟΚ ούτε την οδηγία 72/160/ΕΟΚ.   Άρθρο 2  Όταν τα Κράτη μέλη εφαρμόζουν το άρθρο 1 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση της οδηγίας 72/159/ΕΟΚ, λαμβάνουν υπόψη το μέγεθος της προσπαθείας για το γεωργικό εκσυγχρονισμό που πρέπει να καταβληθεί στις διάφορες περιοχές, λόγω κυρίως:  - του χαμηλού επιπέδου του γεωργικού εισοδήματος, ή - τη σημασία της διαφοράς μεταξύ του γεωργικού εισοδήματος και του συγκρισίμου εισοδήματος, κατά την έννοια του άρθρου 4 παράγραφος 1 της οδηγίας 72/159/ΕΟΚ.   Άρθρο 3  1. Όταν τα Κράτη μέλη εφαρμόζουν το άρθρο 1 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση της οδηγίας 72/160/ΕΟΚ, λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη για αποδέσμευση γαιών ως αποτέλεσμα του μεγέθους της προσπαθείας που πρέπει να καταβληθεί για τον εκσυγχρονισμό της  γεωργίας των διαφόρων περιφερειών. Για το σκοπό αυτόν λαμβάνουν υπόψη, ιδίως:  - το χαμηλό επίπεδο του γεωργικού εισοδήματος, ή - τη σημασία της διαφοράς μεταξύ του γεωργικού εισοδήματος και του συγκρισίμου εισοδήματος, κατά την έννοια του άρθρου 4 παράγραφος 1 της οδηγίας 72/159/ΕΟΚ.  2. Ο διαφοροποιημένος καθορισμός των ποσών, ανάλογα με τις περιοχές, εφαρμόζεται στα μέτρα που προβλέπονται στην οδηγία 72/160/ΕΟΚ προς όφελος είτε των γεωργών άνω των 65 ετών, είτε των γεωργών ηλικίας μεταξύ 55 και 65 ετών, είτε των γεωργών ηλικίας  κάτω των 55 ετών, ή όλων αυτών των τριών κατηγοριών ηλικίας ή των δύο απ' αυτές.  Τα Κράτη μέλη καθορίζουν αυτά τα ποσά λαμβάνοντας υπόψη τη μη ύπαρξη ισορροπίας στην κατανομή κατά κατηγορία ηλικίας του γεωργικού πληθυσμού.   Άρθρο 4  Όταν τα Κράτη μέλη εφαρμόζουν το άρθρο 1 παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση ή το άρθρο 5 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση ή το άρθρο 5 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση της οδηγίας 72/16/ΕΟΚ, εντείνουν τα μέτρα που αποσκοπούν στη δημιουργία και ανάπτυξη  υπηρεσιών κοινωνικο-οικονομικής πληροφορήσεως ή επαγγελματικής εκπαιδεύσεως των απασχολούμενων στη γεωργία προσώπων, προς όφελος των περιφερειών που χαρακτηρίζονται ιδίως από:  - το χαμηλό επίπεδο του γεωργικού εισοδήματος, ή - τη σημασία της διαφοράς μεταξύ του γεωργικού εισοδήματος και του συγκρισίμου εισοδήματος, κατά την έννοια του άρθρου 4 παράγραφος 1 της οδηγίας 72/159/ΕΟΚ.   Άρθρο 5  Κάθε Κράτος μέλος καθορίζει τις περιφέρειες για τις ανάγκες της παρούσης οδηγίας.   Άρθρο 6  Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα Κράτη μέλη.  Έγινε στις Βρυξέλλες, στις 11 Δεκεμβρίου 1973.  Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος Ib FREDERIKSEN  (1) ΕΕ αριθ. Ν 96 της 23.4.1972, σ. 1.  (2) EΕ αριθ. Ν 96 της 23.4.1972, σ. 9.  (3) ΕΕ αριθ. Ν 96 της 23.4.1972, σ. 15.


Avis juridique important

|

32000L0078

Οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία

Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 303 της 02/12/2000 σ. 0016 - 0022

Οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίουτης 27ης Νοεμβρίου 2000για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασίαΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,Έχοντας υπόψη:τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 13,την πρόταση της Επιτροπής(1),τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου(2),τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής(3),τη γνώμη της Επιτροπής Περιφερειών(4),Εκτιμώντας τα ακόλουθα:(1) Κατά το άρθρο 6 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και του κράτους δικαίου, αρχές οι οποίες είναι κοινές για όλα τα κράτη μέλη και σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται με την ευρωπαϊκή σύμβαση για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και όπως προκύπτουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, ως γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου.(2) Η αρχή της ίσης μεταχείρισης ανεξαρτήτως φύλου έχει παγιωθεί σε ένα σημαντικό σύνολο κειμένων κοινοτικού δικαίου, ειδικότερα δε στην οδηγία 76/207/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 9ης Φεβρουαρίου 1976, περί της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών όσον αφορά την πρόσβαση σε απασχόληση, την επαγγελματική εκπαίδευση και προώθηση και τις συνθήκες εργασίας(5).(3) Κατά την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης, η Κοινότητα θα πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, να επιδιώξει να εξαλείψει τις ανισότητες και να προωθήσει την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, ιδίως διότι οι γυναίκες είναι συχνά τα θύματα πολλαπλών διακρίσεων.(4) Η ισότητα ενώπιον του νόμου και η προστασία όλων των ατόμων έναντι των διακρίσεων αποτελεί οικουμενικό δικαίωμα αναγνωρισθέν από την οικουμενική διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την εξάλειψη κάθε μορφής διάκρισης εις βάρος των γυναικών, τα σύμφωνα των Ηνωμένων Εθνών για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα και για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα και από την ευρωπαϊκή σύμβαση για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, συμβαλλόμενα μέρη των οποίων είναι όλα τα κράτη μέλη. Η Σύμβαση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας αριθ. 111 απαγορεύει τις διακρίσεις στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας.(5) Είναι σημαντικό να γίνονται σεβαστά τα εν λόγω θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες. H οδηγία αυτή δεν θίγει το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και το δικαίωμα παντός να ιδρύσει, μαζί με άλλους, συνδικάτα και να εγγραφεί ως μέλος σε συνδικάτα γι α την προάσπιση των ιδίων συμφερόντων.(6) Ο Κοινοτικός χάρτης των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων, αναγνωρίζει την σημασία της καταπολέμησης κάθε είδους διακρίσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης να λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα για την κοινωνική και οικονομική ένταξη των ηλικιωμένων και των προσώπων με ειδικές ανάγκες.(7) Η συνθήκη ΕΚ περιλαμβάνει μεταξύ των στόχων της τον καλύτερο συντονισμό των πολιτικών των κρατών μελών για την απασχόληση. Για το σκοπό αυτό, στη συνθήκη ΕΚ ενσωματώθηκε ένα νέο κεφάλαιο για την απασχόληση, με σκοπό τη χάραξη συντονισμένης στρατηγικής στον τομέα της απασχόλησης και ιδιαίτερα την προώθηση ειδικευμένου, καταρτισμένου και ευπροσάρμοστου εργατικού δυναμικού.(8) Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2000 για την απασχόληση, οι οποίες εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι στις 10 και 11 Δεκεμβρίου 1999, τονίζουν ότι πρέπει να προωθηθεί η δημιουργία προϋποθέσεων για μια αγορά εργασίας που θα ευνοεί την κοινωνική ένταξη, με τη διαμόρφωση ενός συνεκτικού συνόλου πολιτικών που θα στοχεύουν στην καταπολέμηση των διακρίσεων εις βάρος ομάδων, όπως είναι τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Επίσης, υπογραμμίζουν την ανάγκη να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην υποστήριξη των ηλικιωμένων εργαζομένων, ούτως ώστε να αυξηθεί η συμμετοχή τους στην επαγγελματική ζωή.(9) Η απασχόληση και η εργασία αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία για τη διασφάλιση των ίσων ευκαιριών για όλους και συντελούν σε μεγάλο βαθμό στην πλήρη συμμετοχή των πολιτών στην οικονομική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή καθώς και στην προσωπική ανέλιξη.(10) Το Συμβούλιο θέσπισε στις 29 Ιουνίου 2000 την οδηγία 2000/43/ΕΚ(6) περί εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ασχέτως φυλετικής ή εθνοτικής τους καταγωγής, με την οποία διασφαλίζεται ήδη η προστασία κατά των διακρίσεων αυτών στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας.(11) Οι διακρίσεις λόγω θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού μπορούν να υπονομεύσουν την επίτευξη των στόχων της συνθήκης ΕΚ, ειδικότερα δε την επίτευξη υψηλού επιπέδου απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, την άνοδο του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής, την οικονομική και κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη.(12) Προς τούτο, πρέπει να απαγορεύεται σε όλη την Κοινότητα κάθε άμεση ή έμμεση διάκριση λόγω θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού στους τομείς που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία. Η απαγόρευση των διακρίσεων πρέπει να εφαρμόζεται και σε υπηκόους τρίτων χωρών, αλλά δεν καλύπτει τη διαφορετική μεταχείριση λόγω ιθαγένειας και δεν θίγει τις διατάξεις που ρυθμίζουν την είσοδο και την παραμονή υπηκόων τρίτων χωρών και την πρόσβασή τους στην απασχόληση και την επαγγελματική δραστηριότητα.(13) Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης και κοινωνικής προστασίας οι παροχές των οποίων δεν εξομοιούνται προς αμοιβή κατά την έννοια που δίδεται στον όρο αυτόν από την εφαρμογή του άρθρου 141 της συνθήκης ΕΚ, ούτε προς τις πάσης φύσεως αμοιβές που καταβάλλει το κράτος με στόχο την πρόσβαση στην απασχόληση ή την παραμονή σε αυτήν.(14) Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τις εθνικές διατάξεις σχετικά με τον καθορισμό της ηλικίας συνταξιοδότησης.(15) Αρμόδια για την εκτίμηση των γεγονότων, από τα οποία μπορεί να συναχθεί άμεση ή έμμεση διάκριση, είναι τα εθνικά δικαστήρια ή άλλοι αρμόδιοι φορείς. Σύμφωνα με τους κανόνες του εθνικού δικαίου ή την πρακτική, οι κανόνες αυτοί μπορούν να προβλέπουν παν αποδεικτικό μέσο για την έμμεση διάκριση συμπεριλαμβανομένων και των στατιστικών στοιχείων.(16) Η θέσπιση μέτρων για την αντιμετώπιση των αναγκών των ατόμων με ειδικές ανάγκες στον εργασιακό χώρο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω ειδικών αναγκών.(17) Η παρούσα οδηγία δεν απαιτεί την πρόσληψη, προαγωγή ή διατήρηση στη θέση απασχόλησης ή την παροχή εκπαίδευσης σε άτομο που δεν είναι κατάλληλο, ικανό και πρόθυμο να εκτελεί τα βασικά καθήκοντα της εν λόγω θέσης απασχόλησης, ή να παρακολουθήσει έναν δεδομένο κύκλο εκπαίδευσης, με την επιφύλαξη της υποχρέωσης να προβλέπονται εύλογες προσαρμογές για τα πρόσωπα με ειδικές ανάγκες.(18) Η οδηγία αυτή, ιδίως, δεν έχει ως αποτέλεσμα να επιβάλλει στις ένοπλες δυνάμεις καθώς και στις αστυνομικές και σωφρονιστικές υπηρεσίες ή τις υπηρεσίες εκτάκτων αναγκών να προσλαμβάνουν ή να διατηρούν σε θέση απασχόλησης, πρόσωπα χωρίς την απαιτούμενη επαγγελματική επάρκεια, για την άσκηση όλων των καθηκόντων στα οποία ενδέχεται να κληθούν, λαμβάνοντας υπόψη το θεμιτό στόχο να διατηρηθεί η επιχειρησιακή ετοιμότης των υπηρεσιών αυτών.(19) Επιπλέον τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να μην εφαρμόσουν τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας τις σχετικές με τις ειδικές ανάγκες ή την ηλικία στο σύνολο ή σε μέρος των ενόπλων δυνάμεών τους, προκειμένου να διατηρήσουν τις ικανότητες αυτών των δυνάμεων τα κράτη μέλη που κάνουν χρήση αυτής της ευχερείας οφείλουν να καθορίσουν το πεδίο εφαρμογής της παρέκκλισης.(20) Πρέπει να προβλέπονται κατάλληλα μέτρα, δηλαδή μέτρα αποτελεσματικά και πρακτικά για τη διαμόρφωση της θέσης εργασίας ανάλογα με τις ειδικές ανάγκες, παραδείγματος χάριν με τη διαμόρφωση του χώρου ή με προσαρμογή του εξοπλισμού, του ρυθμού εργασίας, της κατανομής καθηκόντων ή της παροχής μέσων κατάρτισης ή πλαισίωσης.(21) Για να διαπιστώνεται αν τα εν λόγω μέτρα συνεπάγονται δυσανάλογη επιβάρυνση, πρέπει να λαμβάνεται ιδίως υπόψη το οικονομικό και άλλο κόστος που επιφέρουν, το μέγεθος και οι οικονομικοί πόροι του οργανισμού ή της επιχείρησης και η διαθεσιμότητα δημοσίων πόρων ή οιασδήποτε άλλης ενίσχυσης.(22) Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τις εθνικές νομοθεσίες περί την οικογενειακή κατάσταση και τις παροχές που εξαρτώνται από αυτήν.(23) Σε πολύ περιορισμένες περιπτώσεις, η διαφορετική μεταχείριση μπορεί να δικαιολογείται όταν ένα γνώρισμα που συνδέεται με το θρήσκευμα ή τις πεποιθήσεις, με μια ειδική ανάγκη, την ηλικία ή το γενετήσιο προσανατολισμό, συνιστά ουσιαστική και καθοριστική επαγγελματική προϋπόθεση, εφόσον ο σκοπός είναι νόμιμος και η επαγγελματική προϋπόθεση ανάλογη. Οι περιπτώσεις αυτές πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στις πληροφορίες που παρέχουν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή.(24) Η Ευρωπαϊκή Ένωση με τη δήλωσή της αριθ. 11 σχετικά με το καθεστώς των εκκλησιών και των μη ομολογιακών ενώσεων, η οποία επισυνάπτεται στην τελική πράξη της Συνθήκης του Άμστερνταμ, αναγνώρισε ρητώς ότι σέβεται και δεν θίγει το καθεστώς που απολαμβάνουν στα κράτη μέλη εκκλησίες και θρησκευτικές ενώσεις ή κοινότητες δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας και ότι σέβεται ωσαύτως το καθεστώς των φιλοσοφικών και μη ομολογιακών ενώσεων. Με αυτή την προοπτική, τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν ή να θεσπίζουν ειδικές διατάξεις σχετικά με τις ουσιώδεις, θεμιτές και δικαιολογημένες επαγγελματικές απαιτήσεις που ενδέχεται να απαιτούνται για την άσκηση σχετικής επαγγελματικής δραστηριότητας.(25) Η απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ηλικίας αποτελεί ουσιώδες στοιχείο για την πραγματοποίηση των στόχων που καθορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση και για την ενθάρρυνση της ποικιλομορφίας στην απασχόληση εντούτοις, η διαφορετική μεταχείριση λόγω ηλικίας μπορεί να δικαιολογείται υπό ορισμένες περιστάσεις και, συνεπώς, απαιτούνται ειδικές διατάξεις οι οποίες μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με την κατάσταση των κρατών μελών. Συνεπώς, ο διαχωρισμός μεταξύ της διαφορετικής μεταχείρισης που δικαιολογείται με βάση θεμιτούς στόχους των πολιτικών απασχόλησης αγοράς εργασίας και επαγγελματικής κατάρτισης και των απαγορευμένων διακρίσεων είναι ουσιαστικής σημασίας.(26) Η απαγόρευση της διακριτικής μεταχείρισης δεν πρέπει να θίγει τη διατήρηση ή θέσπιση μέτρων που αποσκοπούν στην πρόληψη ή αντιστάθμιση της μειονεκτικής θέσης στην οποία περιέρχονται ομάδες προσώπων ενός δεδομένου θρησκεύματος ή πεποιθήσεων, ειδικών αναγκών, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού, και τα μέτρα αυτά μπορούν να επιτρέπουν τις οργανώσεις ατόμων ενός δεδομένου θρησκεύματος ή πεποιθήσεων, ειδικών αναγκών, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού, όταν ο κύριος σκοπός τους είναι η προαγωγή των ειδικών αναγκών των εν λόγω ατόμων.(27) Το Συμβούλιο, στη σύστασή του, 86/379/ΕΟΚ της 24ης Ιουλίου 1986(7), για την απασχόληση των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην Κοινότητα θέσπισε πλαίσιο προσανατολισμού που απαριθμεί παραδείγματα θετικών δράσεων για την προώθηση της πρόσληψης και της εκπαίδευσης ατόμων με ειδικές ανάγκες, στο δε ψήφισμά του, της 17ης Ιουνίου 1999, σχετικά με την ισότητα των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες(8), επιβεβαίωσε ότι προέχει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ιδίως στην πρόσληψη, στην παραμονή στη θέση εργασίας και στη δια βίου εκπαίδευση και μαθητεία των ατόμων με ειδικές ανάγκες.(28) Η παρούσα οδηγία καθορίζει ελάχιστες προϋποθέσεις, αφήνοντας στα κράτη μέλη τη δυνατότητα θέσπισης ή διατήρησης ευνοϊκότερων διατάξεων. Η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας δεν θα πρέπει να χρησιμεύσει ως δικαιολογία για ενδεχόμενη οπισθοδρόμηση σε σχέση με την σημερινή κατάσταση στα κράτη μέλη.(29) Τα άτομα που έχουν υποστεί διακριτική μεταχείριση λόγω θρησκείας ή πεποιθήσεων, ειδικών αναγκών, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού πρέπει να διαθέτουν κατάλληλα μέσα έννομης προστασίας. Προκειμένου να υπάρξει ένα πιο ουσιαστικό επίπεδο προστασίας, οι ενώσεις ή τα νομικά πρόσωπα θα πρέπει επίσης να δύνανται να κινήσουν διαδικασίες, όπως ορίζουν κατ' ιδίαν τα κράτη μέλη, είτε εξ ονόματος κάποιου θύματος είτε προς υπεράσπισή του, χωρίς να θίγονται εθνικοί δικονομικοί κανόνες όσον αφορά την εκπροσώπηση και την υπεράσπιση ενώπιον των δικαστηρίων.(30) Η αποτελεσματική εφαρμογή της αρχής της ισότητας απαιτεί κατάλληλη δικαστική προστασία έναντι αντιποίνων.(31) Όταν πιθανολογείται διακριτική μεταχείριση, οι κανόνες περί βάρους της αποδείξεως πρέπει να προσαρμόζονται και, προκειμένου να εφαρμοστεί αποτελεσματικά η αρχή της ίσης μεταχείρισης, το βάρος της αποδείξεως πρέπει να αντιστρέφεται στον εναγόμενο εφόσον προσάγονται αποδείξεις μιας τέτοιας διακριτικής μεταχείρισης. Εντούτοις, ο εναγόμενος δεν είναι υπεύθυνος να αποδείξει ότι ο ενάγων πιστεύει σε δεδομένη θρησκεία, έχει δεδομένες πεποιθήσεις, παρουσιάζει δεδομένο μειονέκτημα, έχει δεδομένη ηλικία ή δεδομένο γενετήσιο προσανατολισμό.(32) Τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να εφαρμόζουν τους κανόνες σχετικά με το βάρος της αποδείξεως σε διαδικασίες κατά τις οποίες εναπόκειται στο δικαστήριο ή σε άλλο αρμόδιο φορέα να διερευνήσει τα πραγματικά περιστατικά οι προαναφερόμενες διαδικασίες είναι εκείνες στις οποίες δεν απαιτείται από τον ενάγοντα να αποδείξει τα πραγματικά περιστατικά, η διερεύνηση των οποίων εναπόκειται στο δικαστήριο ή τον αρμόδιο φορέα.(33) Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθούν το διάλογο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων καθώς και, στα πλαίσια των εθνικών πρακτικών, και με μη κυβερνητικές οργανώσεις για την αντιμετώπιση των διαφόρων μορφών διακρίσεων στο χώρο εργασίας και την καταπολέμησή τους.(34) Η ανάγκη προώθησης της ειρήνης και της συμφιλίωσης μεταξύ των κυριοτέρων κοινοτήτων της Βόρειας Ιρλανδίας απαιτεί την ενσωμάτωση ειδικών διατάξεων στην παρούσα οδηγία.(35) Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέψουν ουσιαστικές αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις για την περίπτωση παράβασης των υποχρεώσεων εκ της παρούσας οδηγίας.(36) Τα κράτη μέλη δύνανται να αναθέσουν στους κοινωνικούς εταίρους, κατόπιν κοινής τους αιτήσεως, την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας όσον αφορά τις διατάξεις περί συλλογικών συμβάσεων, υπό τον όρο ότι θα λάβουν κάθε αναγκαίο μέτρο ώστε να μπορούν ανά πάσα στιγμή να εγγυηθούν τα αποτελέσματα που επιβάλλει η παρούσα οδηγία.(37) Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται από το άρθρο 5 της συνθήκης ΕΚ, οι στόχοι της παρούσας οδηγίας, δηλαδή η εντός της Κοινότητας δημιουργία ενός πεδίου δράσης όσον αφορά την ισότητα στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και, δύνανται συνεπώς, λόγω των διαστάσεων ή των αποτελεσμάτων της προβλεπόμενης δράσης να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, του ιδίου άρθρου, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για το σκοπό αυτόν,ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 1ΣκοπόςΣκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η θέσπιση γενικού πλαισίου για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω θρησκείας ή πεποιθήσεων, ειδικών αναγκών, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας, προκειμένου να υλοποιηθεί η αρχή της ίσης μεταχείρισης στα κράτη μέλη.Άρθρο 2Η έννοια των διακρίσεων1. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, η αρχή της ίσης μεταχείρισης σημαίνει την απουσία άμεσης ή έμμεσης διάκρισης για έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 1.2. Για τους σκοπούς της παραγράφου 1:α) συντρέχει άμεση διάκριση όταν, για έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 1, ένα πρόσωπο υφίσταται μεταχείριση λιγότερο ευνοϊκή από αυτήν την οποία υφίσταται, υπέστη ή θα υφίστατο σε ανάλογη κατάσταση ένα άλλο πρόσωπο,β) συντρέχει έμμεση διάκριση όταν μια εκ πρώτης όψεως ουδέτερη διάταξη, κριτήριο ή πρακτική ενδέχεται να προκαλέσει μειονεκτική μεταχείριση ενός προσώπου μιας ορισμένης θρησκείας ή πεποιθήσεων, με μια ορισμένη ειδική ανάγκη, μιας ορισμένης ηλικίας, ή ενός ορισμένου γενετήσιου προσανατολισμού, σε σχέση με άλλα άτομα εκτός εάν,i) η εν λόγω διάταξη, κριτήριο ή πρακτική δικαιολογείται αντικειμενικά από ένα θεμιτό στόχο και τα μέσα για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι πρόσφορα και αναγκαία, ήii) για τα πρόσωπα με κάποιο μειονέκτημα, ο εργοδότης ή κάθε πρόσωπο ή οργανισμός έναντι του οποίου ισχύει η παρούσα οδηγία, υποχρεούται, δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας, να λάβει κατάλληλα μέτρα, ανταποκρινόμενα στην αρχή που θέτει το άρθρο 5, με σκοπό την εξάλειψη των μειονεκτημάτων που συνεπάγεται η εν λόγω διάταξη, κριτήριο ή πρακτική.3. Η παρενόχληση νοείται ως διάκριση κατά την έννοια της παραγράφου 1, εφόσον σημειώνεται ανεπιθύμητη συμπεριφορά που συνδέεται με ένα από τους λόγους του άρθρου 1 με σκοπό ή αποτέλεσμα την προσβολή της αξιοπρέπειας ενός προσώπου και τη δημιουργία εκφοβιστικού, εχθρικού, εξευτελιστικού, ταπεινωτικού ή επιθετικού περιβάλλοντος. Στη συνάρτηση αυτή, η έννοια της παρενόχλησης μπορεί να ορισθεί σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική των κρατών μελών.4. Εντολή για την εφαρμογή διακριτικής μεταχείρισης προσώπων, που συνδέεται με ένα από τους λόγους του άρθρου 1, νοείται ως διάκριση κατά την έννοια της παραγράφου 1.5. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τα μέτρα που προβλέπει ο εθνικός νόμος και τα οποία σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναγκαία για την ασφάλεια, την προάσπιση της τάξης και την πρόληψη ποινικών παραβάσεων, την προστασία της υγείας και των δικαιωμάτων και ελευθεριών άλλων.Άρθρο 3Πεδίο εφαρμογής1. Εντός των ορίων των εξουσιών που απονέμονται στην Κοινότητα, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε όλα τα πρόσωπα, στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων φορέων, όσον αφορά:α) τους όρους πρόσβασης στην απασχόληση, την αυτοαπασχόληση και την εργασία, συμπεριλαμβανομένων των κριτηρίων επιλογής και των όρων πρόσληψης, ανεξάρτητα από τον κλάδο δραστηριότητας και σε όλα τα επίπεδα της επαγγελματικής ιεραρχίας, συμπεριλαμβανομένων των προαγωγών,β) την πρόσβαση σε όλα τα είδη και όλα τα επίπεδα επαγγελματικού προσανατολισμού, επαγγελματικής κατάρτισης, επιμόρφωσης και επαγγελματικού αναπροσανατολισμού, συμπεριλαμβανομένης της απόκτησης πρακτικής επαγγελματικής πείρας,γ) τις εργασιακές συνθήκες και τους όρους απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένων των απολύσεων και των αμοιβών,δ) την ιδιότητα του μέλους και τη συμμετοχή σε μια οργάνωση εργαζομένων ή εργοδοτών ή σε οποιαδήποτε οργάνωση τα μέλη της οποίας ασκούν ένα συγκεκριμένο επάγγελμα, συμπεριλαμβανομένων των πλεονεκτημάτων που χορηγούνται από τέτοιες οργανώσεις.2. Η παρούσα οδηγία δεν καλύπτει τη διαφορετική μεταχείριση λόγω υπηκοότητας και δεν θίγει τις διατάξεις και τις προϋποθέσεις που αφορούν την εισδοχή και την παραμονή υπηκόων τρίτων χωρών και απατρίδων στην επικράτεια των κρατών μελών, ούτε στη μεταχείριση που απορρέει από τη νομική κατάσταση των εν λόγω υπηκόων τρίτων χωρών ή απατρίδων.3. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις πάσης φύσεως παροχές που καταβάλλουν τα δημόσια συστήματα ή τα εξομοιούμενα προς τα δημόσια, συμπεριλαμβανομένων των δημοσίων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης ή προστασίας.4. Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ότι η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις ένοπλες δυνάμεις, στο βαθμό που αφορά τις διαφορές μεταχείρισης λόγω ειδικής ανάγκης ή ηλικίας.Άρθρο 4Επαγγελματικές απαιτήσεις1. Κατά παρέκκλιση του άρθρου 2 παράγραφοι 1 και 2, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν ότι η διαφορετική μεταχείριση που βασίζεται σε ένα από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 1, δεν συνιστά διάκριση όταν, λόγω της φύσης των συγκεκριμένων επαγγελματικών δραστηριοτήτων ή του πλαισίου εντός του οποίου διεξάγονται αυτές, ένα τέτοιο χαρακτηριστικό αποτελεί ουσιαστική και καθοριστική επαγγελματική προϋπόθεση, εφόσον ο στόχος είναι θεμιτός και η προϋπόθεση είναι ανάλογη.2. Τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν στην ισχύουσα κατά την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας οδηγίας εθνική τους νομοθεσία ή να προβλέψουν σε μελλοντική νομοθεσία η οποία αφορά τις ισχύουσες εθνικές πρακτικές, κατά την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας οδηγίας διατάξεις βάσει των οποίων, στην περίπτωση των επαγγελματικών δραστηριοτήτων των εκκλησιών ή άλλων δημοσίων ή ιδιωτικών ενώσεων η δεοντολογία των οποίων εδράζεται στη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις, η διαφορετική μεταχείριση που εδράζεται στο θρήσκευμα ή τις πεποιθήσεις ενός προσώπου δεν συνιστά διάκριση όταν, λόγω της φύσης των εν λόγω δραστηριοτήτων ή του πλαισίου εντός του οποίου ασκούνται, η θρησκεία ή οι πεποιθήσεις αποτελούν επαγγελματική απαίτηση ουσιώδη, θεμιτή και δικαιολογημένη, λαμβάνοντας υπόψη τη δεοντολογία της οργάνωσης. Αυτή η διαφορετική μεταχείριση ασκείται τηρουμένων των συνταγματικών διατάξεων και αρχών των κρατών μελών, καθώς και των γενικών αρχών του κοινοτικού δικαίου και δεν μπορεί να αιτιολογεί διάκριση η οποία βασίζεται σε άλλους λόγους.Εφόσον οι διατάξεις της τηρούνται κατά τα λοιπά, η παρούσα οδηγία δεν θίγει συνεπώς το δικαίωμα των εκκλησιών και των λοιπών δημόσιων ή ιδιωτικών ενώσεων των οποίων η δεοντολογία εδράζεται στο θρήσκευμα ή στις πεποιθήσεις, εφόσον ενεργούν σύμφωνα με τις εθνικές συνταγματικές και νομοθετικές διατάξεις, να απαιτούν από τα πρόσωπα που εργάζονται για λογαριασμό τους στάση καλής πίστεως και συμμόρφωσης προς την δεοντολογία τους.Άρθρο 5Εύλογες προσαρμογές για τα πρόσωπα με ειδικές ανάγκεςΓια να εξασφαλισθεί η τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης έναντι προσώπων με ειδικές ανάγκες, προβλέπονται εύλογες προσαρμογές. Αυτό σημαίνει ότι ο εργοδότης λαμβάνει τα ενδεδειγμένα μέτρα, ανάλογα με τις ανάγκες που παρουσιάζονται σε μια συγκεκριμένη κατάσταση, ώστε το πρόσωπο με ειδικές ανάγκες να μπορεί να έχει πρόσβαση σε θέση εργασίας, να ασκεί ή να προάγεται στο επάγγελμά του, ή προκειμένου να του παρέχεται εκπαίδευση, αρκεί τα μέτρα αυτά να μη συνεπάγονται δυσανάλογη επιβάρυνση για τον εργοδότη. Η επιβάρυνση δεν είναι δυσανάλογη όταν αντισταθμίζεται επαρκώς με μέτρα λαμβανόμενα στο πλαίσιο της πολιτικής ενός κράτους μέλους υπέρ των ατόμων με ειδικές ανάγκες.Άρθρο 6Δικαιολογημένη διαφορετική μεταχείριση λόγω ηλικίας1. Κατά παρέκκλιση εκ του άρθρου 2 παράγραφος 2, τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν ότι η λόγω ηλικίας διαφορετική μεταχείριση δεν συνιστά διάκριση εφόσον δικαιολογείται στο πλαίσιο του εθνικού δικαίου αντικειμενικά και λογικά από έναν θεμιτό στόχο, ιδίως δε από θεμιτούς στόχους της πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης, της αγοράς εργασίας και της επαγγελματικής κατάρτισης, και εφόσον τα μέσα επίτευξης του στόχου αυτού είναι πρόσφορα και αναγκαία.Αυτή η διαφορετική μεταχείριση μπορεί ιδίως να περιλαμβάνει:α) την καθιέρωση ειδικών συνθηκών για την πρόσβαση στην απασχόληση και την επαγγελματική κατάρτιση, για την απασχόληση και την εργασία, συμπεριλαμβανομένων των όρων απόλυσης και αμοιβής, για τους νέους, τους ηλικιωμένους και τους εργαζομένους που συντηρούν άλλα πρόσωπα, προκειμένου να ευνοείται η επαγγελματική τους ένταξη ή να εξασφαλίζεται η προστασία τους,β) τον καθορισμό ελάχιστων όρων ηλικίας, επαγγελματικής εμπειρίας ή αρχαιότητας στην απασχόληση για την πρόσβαση στην απασχόληση ή σε ορισμένα πλεονεκτήματα που συνδέονται με την απασχόληση,γ) τον καθορισμό ανώτατου ορίου ηλικίας για την πρόσληψη, με βάση την απαιτούμενη κατάρτιση για τη συγκεκριμένη θέση εργασίας ή την ανάγκη εύλογης περιόδου απασχόλησης πριν από τη συνταξιοδότηση.2. Κατά παρέκκλιση εκ του άρθρου 2 παράγραφος 2, τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν ότι δεν συνιστά διάκριση λόγω ηλικίας, όσον αφορά τα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, ο καθορισμός ηλικίας για την ένταξη ή την αποδοχή σε παροχές συνταξιοδότησης ή αναπηρίας, συμπεριλαμβανομένου και του καθορισμού για τα καθεστώτα αυτά διαφορετικού ορίου ηλικίας για εργαζόμενους ή για ομάδες ή κατηγορίες εργαζομένων και της χρήσης στο πλαίσιο των συστημάτων αυτών κριτηρίων ηλικίας στους αναλογιστικούς υπολογισμούς, υπό τον όρο ότι αυτό δεν καταλήγει σε διακρίσεις λόγω φύλου.Άρθρο 7Θετική δράση και ειδικά μέτρα1. Προκειμένου να πραγματωθεί η πλήρης ισότητα στην επαγγελματική ζωή, η αρχή της ίσης μεταχείρισης δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να διατηρήσουν ή να θεσπίσουν ειδικά μέτρα με σκοπό την πρόληψη ή την αντιστάθμιση μειονεκτημάτων για ένα από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 1.2. Όσον αφορά τα πρόσωπα με ειδικές ανάγκες, η αρχή της ίσης μεταχείρισης δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να διατηρήσουν ή να εισάγουν διατάξεις προστασίας της υγείας και της ασφαλείας στο χώρο εργασίας, ούτε μέτρα που στοχεύουν στη δημιουργία ή τη διατήρηση προϋποθέσεων ή διευκολύνσεων με σκοπό τη διαφύλαξη ή την ενθάρρυνση της ένταξής τους στον κόσμο της εργασίας.Άρθρο 8Ελάχιστες προϋποθέσεις1. Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν ή να διατηρούν διατάξεις που είναι ευνοϊκότερες για την προστασία της αρχής της ίσης μεταχείρισης από αυτές που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.2. Η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποτελέσει αφορμή μείωσης του επιπέδου προστασίας έναντι των διακρίσεων, το οποίο παρέχεται ήδη από τα κράτη μέλη στους τομείς που καλύπτονται από την οδηγία.ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΕΝΔΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗΆρθρο 9Υπεράσπιση των δικαιωμάτων1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι κάθε πρόσωπο που θεωρεί εαυτό ζημιωθέν από τη μη τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης, ακόμη και εάν η σχέση στο πλαίσιο της οποίας εικάζεται ότι σημειώθηκε η διάκριση έχει λήξει, έχει πρόσβαση σε δικαστικές ή/και διοικητικές διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων, όπου κρίνεται ενδεδειγμένο, διαδικασιών συνδιαλλαγής, για την πραγμάτωση των υποχρεώσεων εκ της παρούσας οδηγίας.2. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι ενώσεις, οργανώσεις ή άλλα νομικά πρόσωπα, τα οποία έχουν, σύμφωνα με τα κριτήρια της εθνικής τους νομοθεσίας, έννομο συμφέρον να διασφαλίσουν ότι τηρούνται οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας, μπορούν να κινήσουν, είτε εξ ονόματος του ενάγοντος είτε προς υπεράσπισή του, και με την έγκρισή του, κάθε δικαστική ή/και διοικητική διαδικασία προβλεπόμενη για την πραγμάτωση των υποχρεώσεων εκ της παρούσας οδηγίας.3. Οι παράγραφοι 1 και 2 δεν θίγουν τις εθνικές διατάξεις περί των προθεσμιών ασκήσεως αγωγής σχετιζομένης με την αρχή της ίσης μεταχείρισης.Άρθρο 10Βάρος της αποδείξεως1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, σύμφωνα με την εθνική δικονομία, προκειμένου να διασφαλίζουν ότι όταν ένα πρόσωπο που θεωρεί εαυτό ζημιωθέν από τη μη τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης προσάγει, ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης αρμόδιας αρχής, πραγματικά περιστατικά, από τα οποία τεκμαίρεται η ύπαρξη άμεσης ή έμμεσης διάκρισης, θα εναπόκειται στον εναγόμενο να αποδείξει ότι δεν υπήρξε παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης.2. Η παράγραφος 1 δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να εισάγουν κανόνες περί αποδείξεως ευνοϊκότερους για τους ενάγοντες.3. Η παράγραφος 1 δεν ισχύει για ποινικές διαδικασίες.4. Οι παράγραφοι 1, 2 και 3 ισχύουν επίσης για κάθε διαδικασία κινηθείσα σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 2.5. Τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να εφαρμόζουν την παράγραφο 1 σε διαδικασίες στις οποίες εναπόκειται στο δικαστήριο ή στον αρμόδιο φορέα να διερευνήσει τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης.Άρθρο 11Προστασία έναντι αντιποίνωνΤα κράτη μέλη εισάγουν στην έννομη τάξη τους τα μέτρα εκείνα που απαιτούνται για την προστασία των εργαζομένων κατά της απόλυσης ή άλλης δυσμενούς μεταχείρισης που θα συνιστούσε αντίδραση του εργοδότη σε καταγγελία εντός της επιχείρησης ή σε κίνηση δικαστικής διαδικασίας που στοχεύει στην πραγμάτωση της αρχής της ίσης μεταχείρισης.Άρθρο 12ΕνημέρωσηΤα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι διατάξεις που θεσπίζονται κατ' εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, καθώς και οι ήδη ισχύουσες σχετικές διατάξεις, τίθενται υπόψη των ενδιαφερομένων με κάθε πρόσφορο μέσο π.χ. στο χώρο εργασίας και σε όλο το έδαφός τους.Άρθρο 13Κοινωνικός διάλογος1. Τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις εθνικές παραδόσεις και πρακτικές, λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα ενίσχυσης του κοινωνικού διαλόγου μεταξύ των δύο κοινωνικών εταίρων με σκοπό την προώθηση της ίσης μεταχείρισης, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης των πρακτικών στον εργασιακό χώρο, των συλλογικών συμβάσεων, των κωδίκων δεοντολογίας, της έρευνας ή της ανταλλαγής εμπειριών και ορθών πρακτικών.2. Όταν συνάδει προς τις εθνικές παραδόσεις και πρακτικές, τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν τους κοινωνικούς εταίρους, χωρίς να θίγεται η αυτονομία τους, να συνάπτουν στο ενδεδειγμένο επίπεδο, συμφωνίες για τη θέσπιση κανόνων κατά των διακρίσεων στους τομείς του άρθρου 3 που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Οι συμφωνίες αυτές τηρούν τις ελάχιστες προϋποθέσεις που ορίζονται στην παρούσα οδηγία και τα εθνικά μέτρα εφαρμογής.Άρθρο 14Διάλογος με τις μη κυβερνητικές οργανώσειςΤα κράτη μέλη ενθαρρύνουν το διάλογο με τις κατάλληλες μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι οποίες έχουν, σύμφωνα με το εθνικό τους δίκαιο και πρακτική, έννομο συμφέρον να συμβάλλουν στην καταπολέμηση των διακρίσεων για ένα από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 1, με σκοπό την προώθηση της ίσης μεταχείρισης.ΚΕΦΑΛΑΙΟ IΙΙΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 15Βόρεια Ιρλανδία1. Προκειμένου να αντιμετωπισθεί η χαμηλή εκπροσώπηση μιας από τις κυριότερες θρησκευτικές κοινότητες στις αστυνομικές υπηρεσίες στη Βόρεια Ιρλανδία, οι διαφορές μεταχείρισης σχετικά με την πρόσληψη στις υπηρεσίες αυτές, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού υποστήριξης, δεν αποτελούν διάκριση, στο μέτρο που αυτές οι διαφορές μεταχείρισης επιτρέπονται ρητά από την εθνική νομοθεσία.2. Προκειμένου να διατηρηθεί ισορροπία όσον αφορά τις δυνατότητες απασχόλησης για τους εκπαιδευτικούς στη Βόρεια Ιρλανδία, και παράλληλα να προωθηθεί η υπέρβαση των ιστορικών διαιρέσεων μεταξύ των κύριων θρησκευτικών κοινοτήτων της, οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας σχετικά με τη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις δεν εφαρμόζονται στην πρόσληψη εκπαιδευτικών στα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Βόρειας Ιρλανδίας, στο μέτρο που αυτό επιτρέπεται ρητά από την εθνική νομοθεσία.ΚΕΦΑΛΑΙΟ IVΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 16ΣυμμόρφωσηΤα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα ώστε να:α) καταργηθεί κάθε νομοθετική, κανονιστική ή διοικητική διάταξη αντιβαίνουσα στην αρχή της ίσης μεταχείρισης,β) κηρύσσονται ή μπορούν να κηρυχθούν άκυρες ή να τροποποιούνται οποιεσδήποτε διατάξεις αντίθετες προς την αρχή της ίσης μεταχείρισης οι οποίες περιέχονται στις ατομικές ή συλλογικές συμβάσεις ή συμφωνίες, τους εσωτερικούς κανονισμούς των επιχειρήσεων, τα καταστατικά κερδοσκοπικών ή μη κερδοσκοπικών οργανώσεων και τα καταστατικά ανεξάρτητων επαγγελματικών οργανώσεων και συνδικαλιστικών οργανώσεων εργαζομένων και των εργοδοτών.Άρθρο 17ΚυρώσειςΤα κράτη μέλη καθορίζουν τους κανόνες επιβολής κυρώσεων σε περίπτωση παραβίασης των εθνικών διατάξεων που θεσπίζονται κατ' εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα εφαρμογής τους. Οι κυρώσεις, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν την καταβολή αποζημίωσης στο θύμα, πρέπει να είναι αποτελεσματικές, ανάλογες με την παράβαση και αποτρεπτικές. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν τις εν λόγω διατάξεις στην Επιτροπή έως τις 2 Δεκεμβρίου 2003 το αργότερο και κοινοποιούν κάθε μεταγενέστερη τροποποίηση το συντομότερο δυνατόν.Άρθρο 18ΕφαρμογήΤα κράτη μέλη θεσπίζουν τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για τη συμμόρφωση προς την παρούσα οδηγία το αργότερο έως τις 2 Δεκεμβρίου 2003 ή μπορούν να αναθέσουν στους κοινωνικούς εταίρους, εφόσον αυτοί το ζητήσουν από κοινού, την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας όσον αφορά τις διατάξεις περί συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Στην περίπτωση αυτή, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν ότι, το αργότερο κατά την 2α Δεκεμβρίου 2003 οι κοινωνικοί εταίροι θα έχουν λάβει τα απαραίτητα μέτρα μέσω συμφωνιών, ενώ παράλληλα τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να είναι ανά πάσα στιγμή σε θέση να εγγυώνται τα αποτελέσματα που επιβάλλονται από την εν λόγω οδηγία. Αμέσως ενημερώνουν σχετικά την Επιτροπή.Προκειμένου να ληφθούν υπόψη ειδικοί όροι και εφόσον είναι αναγκαίο, τα κράτη μέλη διαθέτουν τρία επί πλέον έτη αρχής γενομένης της 2ας Δεκεμβρίου 2003, ήτοι συνολικά 6 έτη, για να θέσουν σε εφαρμογή τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας τις σχετικές με τις διακρίσεις λόγω ηλικίας και ειδικών αναγκών. Στην περίπτωση αυτή ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή. Τα κράτη μέλη που αποφασίζουν να κάνουν χρήση της πρόσθετης αυτής περιόδου υποβάλλουν κάθε χρόνο έκθεση στην Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνουν προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις διακρίσεις λόγω ηλικίας και ειδικών αναγκών και σχετικά με τις προόδους που σημειώνονται ως προς την εφαρμογή της οδηγίας. Η Επιτροπή υποβάλλει κάθε χρόνο έκθεση στο Συμβούλιο.Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι διατάξεις αυτές περιέχουν αναφορά στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από την αναφορά αυτή κατά την επίσημη έκδοσή τους. Ο τρόπος της αναφοράς αποφασίζεται από τα κράτη μέλη.Άρθρο 19Έκθεση1. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το αργότερο στις 2 Δεκεμβρίου 2005, και εν συνεχεία ανά πενταετία, όλες τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες προκειμένου η Επιτροπή να συντάξει έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.2. Η έκθεση της Επιτροπής λαμβάνει δεόντως υπόψη την άποψη των κοινωνικών εταίρων και των οικείων μη κυβερνητικών οργανώσεων. Σύμφωνα με την αρχή της συστηματικής συνεκτίμησης του ζητήματος των ίσων ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών, η έκθεση περιέχει μεταξύ άλλων αξιολόγηση των επιπτώσεων που έχουν τα ληφθέντα μέτρα στους άνδρες και τις γυναίκες. Με βάση τις παραληφθείσες πληροφορίες, η έκθεση περιλαμβάνει, εάν είναι αναγκαίο, προτάσεις για την αναθεώρηση και την ενημέρωση της οδηγίας.Άρθρο 20Έναρξη ισχύοςΗ παρούσα οδηγία τίθεται σε ισχύ την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.Άρθρο 21ΑποδέκτεςΗ παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.Βρυξέλλες, 27 Νοεμβρίου 2000.Για το ΣυμβούλιοΟ ΠρόεδροςÉ. Guigou(1) ΕΕ C 177 Ε της 27.6.2000, σ. 42.(2) Γνώμη που εδόθη στις 12 Οκτωβρίου 2000 (δεν δημοσιεύθηκε ακόμη στην Επίσημη Εφημερίδα).(3) ΕΕ C 204 της 18.7.2000, σ. 82.(4) ΕΕ C 226 της 8.8.2000, σ. 1.(5) ΕΕ L 39 της 14.2.1976, σ. 40.(6) ΕΕ L 180 της 19.7.2000, σ. 22.(7) ΕΕ L 225 της 12.8.1986, σ. 43.(8) ΕΕ C 186 της 2.7.1999, σ. 3.