Avis juridique important

|

31993L0021

Οδηγία 93/21/ΕΟΚ της Επιτροπής της 27ης Απριλίου 1993 για δέκατη όγδοη προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών

Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 110 της 04/05/1993 σ. 0020 - 0021 Φινλανδική ειδική έκδοση: Κεφάλαιο 13 τόμος 24 σ. 0037  Σουηδική ειδική έκδοση: Κεφάλαιο 13 τόμος 24 σ. 0037

ΟΔΗΓΙΑ 93/21/ΕΟΚ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 27ης Απριλίου 1993 για δέκατη όγδοη προσαρμογή  στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί προσεγγίσεως των νομοθετικών,  κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των  επικίνδυνων ουσιώνΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, την οδηγία 67/548/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1967 περί προσεγγίσεως των νομοθετικών,  κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των  επικίνδυνων ουσιών  (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 92/69/ΕΟΚ της Επιτροπής  (2),  και ιδίως το άρθρο 28 και 29, Εκτιμώντας: ότι, με την οδηγία 92/32/ΕΟΚ του Συμβουλίου  (3) τροποποιούνται οι διατάξεις της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ  που αφορούν την ταξινόμηση και την επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών 7 ότι στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ περιλαμβάνονται σύμβολα και ενδείξεις κινδύνου 7 ότι  είναι αναγκαίο να καθιερωθεί νέο σύμβολο για την έννοια «επικίνδυνο για το περιβάλλον» 7 ότι στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ περιλαμβάνεται κατάλογος εκφράσεων που υποδηλώνουν τη  φύση των ειδικών κινδύνων οι οποίοι οφείλονται στις επικίνδυνες ουσίες 7 ότι πρέπει να καθιερωθούν  νέες εκφράσεις που υποδηλώνουν τους κινδύνους για την υγεία που προκύπτουν από τις τοξικές ουσίες  για την αναπαραγωγή 7 ότι είναι επίσης αναγκαίο να καθιερωθούν νέες συνδυασμένες εκφράσεις που  υποδηλώνουν τους κινδύνους για το περιβάλλον 7 ότι στο παράρτημα IV της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ περιλαμβάνεται κατάλογος εκφράσεων που υποδηλώνουν τις  οδηγίες ασφαλούς χρήσης από τις επικίνδυνες ουσίες 7 ότι ορισμένες εκφράσεις οδηγιών ασφαλούς  χρήσης που αφορούν τους κινδύνους για το περιβάλλον πρέπει να αναθεωρηθούν 7 ότι είναι σκόπιμο να  καθιερωθούν ορισμένες συνδυασμένες φράσεις σχετικά με τη χρήση των επικίνδυνων ουσιών και  παρασκευασμάτων 7 ότι στο παράρτημα VI της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ περιλαμβάνεται οδηγός για την ταξινόμηση και επισήμανση  των επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων 7 ότι ο οδηγός αυτός πρέπει να τροποποιηθεί προκειμένου  να συμπληρωθούν οι τροποποιήσεις που έχουν επέλθει με την οδηγία 92/32/ΕΟΚ 7 ότι οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας είναι σύμφωνες με τη γνώμη της Επιτροπής για την προσαρμογή  στην τεχνική πρόοδο των οδηγιών που αποσκοπούν στην εξάλειψη των τεχνικών εμποδίων στις ανταλλαγές  επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων, ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: Άρθρο 1 Η οδηγία 67/548/ΕΟΚ τροποποιείται ως εξής: 1.  Το παράρτημα ΙΙ αντικαθίσταται από το παράρτημα Ι της παρούσας οδηγίας. 2.  Το παράρτημα ΙΙΙ αντικαθίσταται από το παράρτημα ΙΙ της παρούσας οδηγίας. 3.  Το παράρτημα IV αντικαθίσταται από το παράρτημα ΙΙΙ της παρούσας οδηγίας. 4.  Στο παράρτημα V, το σημείο 1.6.2.4, «οριακή δοκιμασία», στη μέθοδο Β.2 «οξεία τοξικότητα  (εισπνοή)» αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο: «1.6.2.4  Οριακή δοκιμασία Εάν η έκθεση πέντε αρσενικών και πέντε θηλυκών πειραματοζώων σε 20mg/l αερίου ή 5 mg/l αερολύματος  ή σωματιδίων για τέσσερις ώρες (ή, όταν αυτό δεν είναι δυνατό λόγω των φυσικών ή χημικών ιδιοτήτων,  συμπεριλαμβανομένης της εκρηκτικότητας της ελεγχόμενης ουσίας, στη μέγιστη εφικτή συγκέντρωση, δεν  προκαλεί θνησιμότητα σχετιζόμενη με την ουσία, μέσα σε 14 ημέρες, τότε η περαιτέρω μελέτη μπορεί να  θεωρείται απαραίτητη.» 5.  Στο παράρτημα VI τα μέρη Ι και ΙΙ αντικαθίστανται από το παράρτημα IV της παρούσας οδηγίας. Άρθρο 2 1.  Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ, το αργότερο την 1η Ιουλίου 1994, τις αναγκαίες  νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία,  εξαιρουμένων των διατάξεων που εφαρμόζονται στις φορητές οβίδες αερίων που περιέχουν βουτάνιο,  προπάνιο ή υγραέριο. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. 2.  Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ, το αργότερο στις 31 Οκτωβρίου 1997, τις αναγκαίες νομοθετικές,  κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με το παράρτημα IV κεφάλαιο 8.1 της  παρούσας οδηγίας όσον αφορά τις φορητές οβίδες αερίων που περιέχουν βουτάνιο, προπάνιο ή υγραέριο.  Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. 3.  Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις διατάξεις των παραγράφων 1 και 2, αυτές περιέχουν παραπομπή  στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο  τρόπος της παραπομπής αποφασίζεται από τα κράτη μέλη. Άρθρο 3 Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 1993. Για την Επιτροπή Γιάννης ΠΑΛΑΙΟΚΡΑΣΣΑΣ Μέλος της Επιτροπής  Παραρτήματα Ι, ΙΙ, ΙΙΙ και ΙV της οδηγίας 93/21/ΕΟΚ της Επιτροπής της 27ης Απριλίου 1993  για δέκατη όγδοη προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί  προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν στην ταξινόμηση,  συσκευασία και επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών  (1)  ANEXO I - BILAG I - ANHANG I - ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι - ANNEX I - ANNEXE I - ALLEGATO I - BIJLAGE I -  ANEXO I ANEXO II Sνmbolos e indicaciones de peligro de las sustancias y preparados peligrosos  BILAG II Faresymboler og farebetegnelser for farlige stoffer og prζparater ANHANG II  Gefahrensymbole und -bezeichnungen fόr gefδhrliche Stoffe und Zubereitungen ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ  Σύμβολα και ενδείξεις κινδύνου για επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα ANNEX II Symbols and  indications of danger for dangerous substances and preparations ANNEXE II Symboles et  indications de danger des substances et prιparations dangereuses ALLEGATO II Simboli e  indicazioni di rischio delle sostanze e preparati pericolosi BIJLAGE II Gevaarsymbolen en  -aanduidingen van gevaarlijke stoffen en preparaten ANEXO II Sνmbolos e indicaηυes de perigo  das substβncias e preparaηυes perigosas Nota: Las letras E, O, F, F+, T, T+, C, Xn, Xi y N no  forman parte del sνmbolo. Bemζrkning: Bogstaverne E, O, F, F+, T, T+, C, Xn, Xi og N udgψr ikke en del af symbolet. Anmerkung: Die Buchstaben E, O, F, F+, T, T+, C, Xn, Xi und N sind nicht Bestandteil des  Gefahrensymbols. Σημείωση: Τα γράμματα E, O, F, F+, T, T+, C, Xn, Xi και N δεν αποτελούν μέρος του συμβόλου. Note: The letters E, O, F, F+, T, T+, C, Xn, Xi and N do not form part of the symbol. Remarque: Les lettres E, O, F, F+, T, T+, C, Xn, Xi et N ne font pas partie du symbole. Nota: Le lettere E, O, F, F+, T, T+, C, Xn, Xi e N non fanno parte del simbolo. Opmerking: De letters E, O, F, F+, T, T+, C, Xn, Xi en N maken geen deel uit van het  gevaarsymbool. Nota: As letras E, O, F, F+, T, T+, C, Xn, Xi e N nγo fazem parte do sνmbolo.  E >ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>  ES: Explosivo DA: Eksplosiv DE: Explosionsgefδhrlich EL: Εκρηκτικό EN: Explosive FR: Explosif IT: Esplosivo NL: Ontplofbaar PT: Explosivo O >ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>  ES: Comburente DA: Brandnζrende DE: Brandfφrdernd EL: Οξειδωτικό EN: Oxidizing FR: Comburant IT: Comburente NL: Oxyderend PT: Comburente F >ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ> ES: Fαcilmente inflamable DA: Meget  brandfarlig DE: Leichtentzόndlich EL: Πολύ εύφλεκτο EN: Highly flammable FR: Facilement  inflammable IT: Facilmente infiammabile NL: Licht ontvlambaar PT: Facilmente inflamαvel F  + >ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ> ES: Extremadamente inflamable DA: Yderst  brandfarlig DE: Hochentzόndlich EL: Εξαιρετικά εύφλεκτο EN: Extremely flammable FR: Extrκmement  inflammable IT: Estremamente infiammabile NL: Zeer licht ontvlambaar PT: Extremamente inflamαvel T >ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>  ES: Tσxico DA: Giftig DE: Giftig EL: Τοξικό EN: Toxic FR: Toxique IT: Tossico NL: Vergiftig PT: Tσxico T  + >ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ> ES: Muy tσxico DA: Meget giftig DE: Sehr giftig EL: Πολύ τοξικό EN: Very  toxic FR: Trθs toxique IT: Molto tossico NL: Zeer vergiftig PT: Muito tσxico C >ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>  ES: Corrosivo DA: Ζtsende DE: Δtzend EL: Διαβρωτικό EN: Corrosive FR: Corrosif IT: Corrosivo NL: Bijtend PT: Corrosivo X >ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>  ES: Nocivo DA: Sundhedsskadelig DE: Mindergiftig EL: Επιβλαβές EN: Harmful FR: Nocif IT: Nocivo NL: Schadelijk PT: Nocivo Xi >ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>  ES: Irritante DA: Lokalirriterende DE: Reizend EL: Ερεθιστικό EN: Irritant FR: Irritant IT: Irritante NL: Irriterend PT: Irritante N >ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ> ES: Peligroso para el medio ambiente DA: Miljψfarlig DE: Umweltgefδhrlich EL: Επικίνδυνο για το περιβάλλον EN: Dangerous for the environment FR: Dangereux  pour  l'environnement IT: Pericoloso  per l'ambiente NL: Milieugevaarlijk PT: Perigoso para o ambiente  ANEXO II - BILAG II - ANHANG II - ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ - ANNEX II - ANNEXE II - ALLEGATO II -  BIJLAGE II - ANEXO II ANEXO III Naturaleza de los riesgos especνficos atribuidos a las  sustancias y preparados peligrosos BILAG III Arten af de sζrlige risici, der er forbundet med  de farlige stoffer og prζparater ANHANG III Bezeichnungen der besonderen Gefahren bei  gefδhrlichen Stoffen und Zubereitungen ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ Φύση των ειδικών κινδύνων που αφορούν  επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα ANNEX III Nature of special risks attributed to dangerous  substances and preparations ANNEXE III Nature des risques particuliers attribuιs aux substances  et prιparations dangereuses ALLEGATO III Natura dei rischi specifici attribuiti alle sostanze e  preparati pericolosi BIJLAGE III Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke  stoffen en preparaten ANEXO III Natureza dos riscos especνficos atribuνdos ΰs substβncias e  preparaηυes perigosas R 1 ES: Explosivo en estado seco. DA: Eksplosiv i tψr tilstand. DE: In trockenem Zustand explosionsgefδhrlich. EL: Εκρηκτικό σε ξηρή κατάσταση. EN: Explosive when dry. FR: Explosif ΰ l'ιtat sec. IT: Esplosivo allo stato secco. NL: In droge toestand ontplofbaar. PT: Explosivo no estado seco. R 2 ES: Riesgo de explosiσn por choque, fricciσn, fuego u otras fuentes de igniciσn. DA: Eksplosionsfarlig ved stψd, gnidning, ild eller andre antζndelseskilder. DE: Durch Schlag, Reibung, Feuer oder andere Zόndquellen explosionsgefδhrlich. EL: Κίνδυνος εκρήξεως από κρούση, τριβή, φωτιά ή άλλες πηγές αναφλέξεως. EN: Risk of explosion by shock, friction, fire or other sources of ignition. FR: Risque d'explosion par le choc, la friction, le feu ou d'autres sources d'ignition. IT: Rischio di esplosione per urto, sfregamento, fuoco o altre sorgenti d'ignizione. NL: Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. PT: Risco de explosγo por choque, fricηγo, fogo ou outras fontes de igniηγo. R 3 ES: Alto riesgo de explosiσn por choque, fricciσn, fuego u otras fuentes de igniciσn. DA: Meget eksplosionsfarlig ved stψd, gnidning, ild eller andre antζndelseskilder. DE: Durch Schlag, Reibung, Feuer oder andere Zόndquellen besonders explosionsgefδhrlich. EL: Πολύ μεγάλος κίνδυνος εκρήξεως από κρούση, τριβή, φωτιά ή άλλες πηγές αναφλέξεως. EN: Extreme risk of explosion by shock, friction, fire or other sources of ignition. FR: Grand risque d'explosion par le choc, la friction, le feu ou d'autres sources d'ignition. IT: Elevato rischio di esplosione per urto, sfregamento, fuoco o altre sorgenti d'ignizione. NL: Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. PT: Grande risco de explosγo por choque, fricηγo, fogo ou outras fontes de igniηγo. R 4 ES: Forma compuestos metαlicos explosivos muy sensibles. DA: Danner meget fψlsomme eksplosive metalforbindelser. DE: Bildet hochempfindliche explosionsgefδhrliche Metallverbindungen. EL: Σχηματίζει πολύ ευαίσθητες εκρηκτικές μεταλλικές ενώσεις. EN: Forms very sensitive explosive metallic compounds. FR: Forme des composιs mιtalliques explosifs trθs sensibles. IT: Forma composti metallici esplosivi molto sensibili. NL: Vormt met metalen zeer gemakkelijk ontplofbare verbindingen. PT: Forma compostos metαlicos explosivos muito sensνveis. R 5 ES: Peligro de explosiσn en caso de calentamiento. DA: Eksplosionsfarlig ved opvarmning. DE: Beim Erwδrmen explosionsfδhig. EL: Θέρμανση μπορεί να προκαλέσει έκρηξη. EN: Heating may cause an explosion. FR: Danger d'explosion sous l'action de la chaleur. IT: Pericolo di esplosione per riscaldamento. NL: Ontploffingsgevaar door verwarming. PT: Perigo de explosγo sob a acηγo do calor. R 6 ES: Peligro de explosiσn, en contacto o sin contacto con el aire. DA: Eksplosiv ved og uden kontakt med luft. DE: Mit und ohne Luft explosionsfδhig. EL: Εκρηκτικό σε επαφή ή χωρίς επαφή με τον αέρα. EN: Explosive with or without contact with air. FR: Danger d'explosion en contact ou sans contact avec l'air. IT: Esplosivo a contatto o senza contatto con l'aria. NL: Ontplofbaar met en zonder lucht. PT: Perigo de explosγo com ou sem contacto com o ar. R 7 ES: Puede provocar incendios. DA: Kan forεrsage brand. DE: Kann Brand verursachen. EL: Μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά. EN: May cause fire. FR: Peut provoquer un incendie. IT: Puς provocare un incendio. NL: Kan brand veroorzaken. PT: Pode provocar incκndio. R 8 ES: Peligro de fuego en contacto con materias combustibles. DA: Brandfarlig ved kontakt med brζndbare stoffer. DE: Feuergefahr bei Berόhrung mit brennbaren Stoffen. EL: Η επαφή με καύσιμο υλικό μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά. EN: Contact with combustible material may cause fire. FR: Favorise l'inflammation des matiθres combustibles. IT: Puς provocare l'accensione di materie combustibili. NL: Bevordert de ontbranding van brandbare stoffen. PT: Favorece a inflamaηγo de matιrias combustνveis. R 9 ES: Peligro de explosiσn al mezclar con materias combustibles. DA: Eksplosionsfarlig ved blanding med brζndbare stoffer. DE: Explosionsgefahr bei Mischung mit brennbaren Stoffen. EL: Εκρηκτικό όταν αναμιχθεί με καύσιμα υλικά. EN: Explosive when mixed with combustible material. FR: Peut exploser en mιlange avec des matiθres combustibles. IT: Esplosivo in miscela con materie combustibili. NL: Ontploffingsgevaar bij menging met brandbare stoffen. PT: Pode explodir quando misturado com matιrias combustνveis. R 10 ES: Inflamable. DA: Brandfarlig. DE: Entzόndlich. EL: Εύφλεκτο. EN: Flammable. FR: Inflammable. IT: Infiammabile. NL: Ontvlambaar. PT: Inflamαvel. R 11 ES: Fαcilmente inflamable. DA: Meget brandfarlig. DE: Leichtentzόndlich. EL: Πολύ εύφλεκτο. EN: Highly flammable. FR: Facilement inflammable. IT: Facilmente infiammabile. NL: Licht ontvlambaar. PT: Facilmente inflamαvel. R 12 ES: Extremadamente inflamable. DA: Yderst brandfarlig. DE: Hochentzόndlich. EL: Εξαιρετικά εύφλεκτο. EN: Extremely flammable. FR: Extrκmement inflammable. IT: Estremamente infiammabile. NL: Zeer licht ontvlambaar. PT: Extremamente inflamαvel. R 14 ES: Reacciona violentamente con el agua. DA: Reagerer voldsomt med vand. DE: Reagiert heftig mit Wasser. EL: Αντιδρά βίαια με νερό. EN: Reacts violently with water. FR: Rιagit violemment au contact de l'eau. IT: Reagisce violentemente con l'acqua. NL: Reageert heftig met water. PT: Reage violentamente em contacto com a αgua. R 15 ES: Reacciona con el agua liberando gases extremadamente inflamables. DA: Reagerer med vand under dannelse af yderst brandfarlige gasser. DE: Reagiert mit Wasser unter Bildung hochentzόndlicher Gase. EL: Σε επαφή με το νερό εκλύει εξαιρετικά εύφλεκτα αέρια. EN: Contact with water liberates extremely flammable gases. FR: Au contact de l'eau, dιgage des gaz extrκmement inflammables.IT: A contatto con l'acqua libera gas estremamente infiammabili. NL: Vormt zeer licht ontvlambaar gas in contact met water. PT: Em contacto com a αgua liberta gases extremamente inflamαveis. R 16 ES: Puede explosionar en mezcla con substancias comburentes. DA: Eksplosionsfarlig ved blanding med oxiderende stoffer. DE: Explosionsgefδhrlich in Mischung mit brandfφrdernden Stoffen. EL: Εκρηκτικό όταν αναμιχθεί με οξειδωτικές ουσίες. EN: Explosive when mixed with oxidizing substances. FR: Peut exploser en mιlange avec des substances comburantes. IT: Pericolo di esplosione se mescolato con sostanze comburenti. NL: Ontploffingsgevaar bij menging met oxyderende stoffen. PT: Explosivo quando misturado com substβncias comburentes. R 17 ES: Se inflama espontαneamente en contacto con el aire. DA: Selvantζndelig i luft. DE: Selbstentzόndlich an der Luft. EL: Αυτοαναφλέγεται στον αέρα. EN: Spontaneously flammable in air. FR: Spontanιment inflammable ΰ l'air. IT: Spontaneamente infiammabile all'aria. NL: Spontaan ontvlambaar in lucht. PT: Espontaneamente inflamαvel ao ar. R 18 ES: Al usarlo pueden formarse mezclas aire-vapor explosivas/inflamables. DA: Ved brug kan brζndbare dampe/eksplosive damp-luftblandinger dannes. DE: Bei Gebrauch Bildung explosionsfδhiger/leichtentzόndlicher Dampf/Luft-Gemische mφglich. EL: Κατά τη χρήση μπορεί να σχηματίσει εύφλεκτα/εκρηκτικά μείγματα ατμού-αέρος. EN: In use, may form flammable/explosive vapour-air mixture. FR: Lors de l'utilisation, formation possible de mιlange vapeur-air inflammable/explosif. IT: Durante l'uso puς formare con aria miscele esplosive/infiammabili. NL: Kan bij gebruik een ontvlambaar/ontplofbaar damp-luchtmengsel vormen. PT: Pode formar mistura vapor-ar explosiva/inflamαvel durante a utilizaηγo. R 19 ES: Puede formar perσxidos explosivos. DA: Kan danne eksplosive peroxider. DE: Kann explosionsfδhige Peroxide bilden. EL: Μπορεί να σχηματίσει εκρηκτικά υπεροξείδια. EN: May form explosive peroxides. FR: Peut former des peroxydes explosifs. IT: Puς formare perossidi esplosivi. NL: Kan ontplofbare peroxiden vormen. PT: Pode formar perσxidos explosivos. R 20 ES: Nocivo por inhalaciσn. DA: Farlig ved indεnding. DE: Gesundheitsschδdlich beim Einatmen. EL: Επιβλαβές όταν εισπνέεται. EN: Harmful by inhalation. FR: Nocif par inhalation. IT: Nocivo per inalazione. NL: Schadelijk bij inademing. PT: Nocivo por inalaηγo. R 21 ES: Nocivo en contacto con la piel. DA: Farlig ved hudkontakt. DE: Gesundheitsschδdlich bei Berόhrung mit der Haut. EL: Επιβλαβές σε επαφή με το δέρμα. EN: Harmful in contact with skin. FR: Nocif par contact avec la peau. IT: Nocivo a contatto con la pelle. NL: Schadelijk bij aanraking met de huid. PT: Nocivo em contacto com a pele. R 22 ES: Nocivo por ingestiσn. DA: Farlig ved indtagelse. DE: Gesundheitsschδdlich beim Verschlucken. EL: Επιβλαβές σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Harmful if swallowed. FR: Nocif en cas d'ingestion. IT: Nocivo per ingestione. NL: Schadelijk bij opname door de mond. PT: Nocivo por ingestγo. R 23 ES: Tσxico por inhalaciσn. DA: Giftig ved indεnding. DE: Giftig beim Einatmen. EL: Τοξικό όταν εισπνέεται. EN: Toxic by inhalation. FR: Toxique par inhalation. IT: Tossico per inalazione. NL: Vergiftig bij inademing. PT: Tσxico por inalaηγo. R 24 ES: Tσxico en contacto con la piel. DA: Giftig ved hudkontakt. DE: Giftig bei Berόhrung mit der Haut. EL: Τοξικό σε επαφή με το δέρμα. EN: Toxic in contact with skin. FR: Toxique par contact avec la peau. IT: Tossico a contatto con la pelle. NL: Vergiftig bij aanraking met de huid. PT: Tσxico em contacto com a pele. R 25 ES: Tσxico por ingestiσn. DA: Giftig ved indtagelse. DE: Giftig beim Verschlucken. EL: Τοξικό σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Toxic if swallowed. FR: Toxique en cas d'ingestion. IT: Tossico per ingestione. NL: Vergiftig bij opname door de mond. PT: Tσxico por ingestγo. R 26 ES: Muy tσxico por inhalaciσn. DA: Meget giftig ved indεnding. DE: Sehr giftig beim Einatmen. EL: Πολύ τοξικό όταν εισπνέεται. EN: Very toxic by inhalation. FR: Trθs toxique par inhalation. IT: Molto tossico per inalazione. NL: Zeer vergiftig bij inademing. PT: Muito tσxico por inalaηγo. R 27 ES: Muy tσxico en contacto con la piel. DA: Meget giftig ved hudkontakt. DE: Sehr giftig bei Berόhrung mit der Haut. EL: Πολύ τοξικό σε επαφή με το δέρμα. EN: Very toxic in contact with skin. FR: Trθs toxique par contact avec la peau. IT: Molto tossico a contatto con la pelle. NL: Zeer vergiftig bij aanraking met de huid. PT: Muito tσxico em contacto com a pele. R 28 ES: Muy tσxico por ingestiσn. DA: Meget giftig ved indtagelse. DE: Sehr giftig beim Verschlucken. EL: Πολύ τοξικό σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Very toxic if swallowed. FR: Trθs toxique en cas d'ingestion. IT: Molto tossico per ingestione. NL: Zeer vergiftig bij opname door de mond. PT: Muito tσxico por ingestγo. R 29 ES: En contacto con agua libera gases tσxicos. DA: Udvikler giftig gas ved kontakt med vand. DE: Entwickelt bei Berόhrung mit Wasser giftige Gase. EL: Σε επαφή με το νερό ελευθερώνονται τοξικά αέρια. EN: Contact with water liberates toxic gas. FR: Au contact de l'eau, dιgage des gaz toxiques. IT: A contatto con l'acqua libera gas tossici. NL: Vormt vergiftig gas in contact met water. PT: Em contacto com a αgua liberta gases tσxicos. R 30 ES: Puede inflamarse fαcilmente al usarlo. DA: Kan blive meget brandfarlig under brug. DE: Kann bei Gebrauch leicht entzόndlich werden. EL: Κατά τη χρήση γίνεται πολύ εύφλεκτο. EN: Can become highly flammable in use. FR: Peut devenir facilement inflammable pendant l'utilisation. IT: Puς divenire facilmente infiammabile durante l'uso. NL: Kan bij gebruik licht ontvlambaar worden. PT: Pode-se tornar facilmente inflamαvel durante o uso. R 31 ES: En contacto con αcidos libera gases tσxicos. DA: Udvikler giftig gas ved kontakt med syre. DE: Entwickelt bei Berόhrung mit Sδure giftige Gase. EL: Σε επαφή με οξέα ελευθερώνονται τοξικά αέρια. EN: Contact with acids liberates toxic gas. FR: Au contact d'un acide, dιgage un gaz toxique. IT: A contatto con acidi libera gas tossico. NL: Vormt vergiftige gassen in contact met zuren. PT: Em contacto com αcidos liberta gases tσxicos  R 32 ES: En contacto con αcidos libera gases muy tσxicos. DA: Udvikler meget giftig gas ved kontakt med syre. DE: Entwickelt bei Berόhrung mit Sδure sehr giftige Gase. EL: Σε επαφή με οξέα ελευθερώνονται πολύ τοξικά αέρια. EN: Contact with acids liberates very toxic gas. FR: Au contact d'un acide, dιgage un gaz trθs toxique. IT: A contatto con acidi libera gas molto tossico. NL: Vormt zeer vergiftige gassen in contact met zuren. PT: Em contacto com αcidos liberta gases muito tσxicos. R 33 ES: Peligro de efectos acumulativos. DA: Kan ophobes i kroppen efter gentagen brug. DE: Gefahr kumulativer Wirkungen. EL: Κίνδυνος αθροιστικών επιδράσεων. EN: Danger of cumulative effects. FR: Danger d'effets cumulatifs. IT: Pericolo di effetti cumulativi. NL: Gevaar voor cumulatieve effecten. PT: Perigo de efeitos cumulativos. R 34 ES: Provoca quemaduras. DA: Ζtsningsfare. DE: Verursacht Verδtzungen. EL: Προκαλεί εγκαύματα. EN: Causes burns. FR: Provoque des brϋlures. IT: Provoca ustioni. NL: Veroorzaakt brandwonden. PT: Provoca queimaduras. R 35 ES: Provoca quemaduras graves. DA: Alvorlig ζtsningsfare. DE: Verursacht schwere Verδtzungen. EL: Προκαλεί σοβαρά εγκαύματα. EN: Causes severe burns. FR: Provoque de graves brϋlures. IT: Provoca gravi ustioni. NL: Veroorzaakt ernstige brandwonden. PT: Provoca queimaduras graves. R 36 ES: Irrita los ojos. DA: Irriterer ψjnene. DE: Reizt die Augen. EL: Ερεθίζει τα μάτια. EN: Irritating to eyes. FR: Irritant pour les yeux. IT: Irritante per gli occhi. NL: Irriterend voor de ogen. PT: Irritante para os olhos. R 37 ES: Irrita las vνas respiratorias. DA: Irriterer εndedrζtsorganerne. DE: Reizt die Atmungsorgane. EL: Ερεθίζει το αναπνευστικό σύστημα. EN: Irritating to respiratory system. FR: Irritant pour les voies respiratoires. IT: Irritante per le vie respiratorie. NL: Irriterend voor de ademhalingswegen. PT: Irritante para as vias respiratσrias. R 38 ES: Irrita la piel. DA: Irriterer huden. DE: Reizt die Haut. EL: Ερεθίζει το δέρμα. EN: Irritating to skin. FR: Irritant pour la peau. IT: Irritante per la pelle. NL: Irriterend voor de huid. PT: Irritante para a pele. R 39 ES: Peligro de efectos irreversibles muy graves. DA: Fare for varig alvorlig skade pε helbred. DE: Ernste Gefahr irreversiblen Schadens. EL: Κίνδυνος πολύ σοβαρών μονίμων επιδράσεων. EN: Danger of very serious irreversible effects. FR: Danger d'effets irrιversibles trθs graves. IT: Pericolo di effetti irreversibili molto gravi. NL: Gevaar voor ernstige onherstelbare effecten. PT: Perigo de efeitos irreversνveis muito graves. R 40 ES: Posibilidad de efectos irreversibles. DA: Mulighed for varig skade pε helbred. DE: Irreversibler Schaden mφglich. EL: Πιθανοί κίνδυνοι μονίμων επιδράσεων. EN: Possible risks of irreversible effects. FR: Possibilitι d'effets irrιversibles. IT: Possibilitΰ di effetti irreversibili. NL: Onherstelbare effecten zijn niet uitgesloten. PT: Possibilidades de efeitos irreversνveis. R 41 ES: Riesgo de lesiones oculares graves. DA: Risiko for alvorlig ψjenskade. DE: Gefahr ernster Augenschδden. EL: Κίνδυνος σοβαρών οφθαλμικών βλαβών. EN: Risk of serious damage to eyes. FR: Risque de lιsions oculaires graves. IT: Rischio di gravi lesioni oculari. NL: Gevaar voor ernstig oogletsel. PT: Risco de graves lesυes oculares. R 42 ES: Posibilidad de sensibilizaciσn por inhalaciσn. DA: Kan give overfψlsomhed ved indεnding. DE: Sensibilisierung durch Einatmen mφglich. EL: Μπορεί να προκαλέσει ευαισθητοποίηση όταν εισπνέεται. EN: May cause sensitization by inhalation. FR: Peut entraξner une sensibilisation par inhalation. IT: Puς provocare sensibilizzazione per inalazione. NL: Kan overgevoeligheid veroorzaken bij inademing. PT: Pode causar sensibilizaηγo por inalaηγo. R 43 ES: Posibilidad de sensibilizaciσn en contacto con la piel. DA: Kan give overfψlsomhed ved kontakt med huden. DE: Sensibilisierung durch Hautkontakt mφglich. EL: Μπορεί να προκαλέσει ευαισθητοποίηση σε επαφή με το δέρμα. EN: May cause sensitization by skin contact. FR: Peut entraξner une sensibilisation par contact avec la peau.IT: Puς provocare sensibilizzazione per contatto con la pelle. NL: Kan overgevoeligheid veroorzaken bij contact met de huid. PT: Pode causar sensibilizaηγo em contacto com a pele. R 44 ES: Riesgo de explosiσn al calentarlo en ambiente confinado. DA: Eksplosionsfarlig ved opvarmning under indeslutning. DE: Explosionsgefahr bei Erhitzen unter Einschluί. EL: Κίνδυνος εκρήξεως εάν θερμανθεί υπό περιορισμό. EN: Risk of explosion if heated under confinement. FR: Risque d'explosion si chauffι en ambiance confinιe. IT: Rischio di esplosione per riscaldamento in ambiente confinato. NL: Ontploffingsgevaar bij verwarming in afgesloten toestand. PT: Risco de explosγo se aquecido em ambiente fechado. R 45 ES: Puede causar cαncer. DA: Kan fremkalde krζft. DE: Kann Krebs erzeugen. EL: Μπορεί να προκαλέσει καρκίνο. EN: May cause cancer. FR: Peut provoquer le cancer. IT: Puς provocare il cancro. Nl: Kan kanker veroorzaken. PT: Pode causar o cancro. R 46 ES: Puede causar alteraciones genιticas hereditarias. DA: Kan forεrsage arvelige genetiske skader. DE: Kann vererbbare Schδden verursachen. EL: Μπορεί να προκαλέσει κληρονομικές γενετικές βλάβες. EN: May cause heritable genetic damage. FR: Peut provoquer des altιrations gιnιtiques hιrιditaires. IT: Puς provocare alterazioni genetiche ereditarie. NL: Kan erfelijke genetische schade veroorzaken. PT: Pode causar alteraηυes genιticas hereditαrias. R 48 ES: Riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada. DA: Alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning. DE: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition. EL: Κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα απο παρατεταμένη έκθεση. EN: Danger of serious damage to health by prolonged exposure. FR: Risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe. IT: Pericolo di gravi danni per la salute in caso di esposizione prolungata. NL: Gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling. PT: Risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada. R 49 ES: Puede causar cαncer por inhalaciσn. DA: Kan fremkalde krζft ved indεnding. DE: Kann Krebs erzeugen beim Einatmen. EL: Μπορεί να προκαλέσει καρκίνο όταν εισπνέεται. EN: May cause cancer by inhalation. FR: Peut provoquer le cancer par inhalation. IT: Puς provocare il cancro per inalazione. NL: Kan kanker veroorzaken bij inademing. PT: Pode causar o cancro por inalaηγo. R 50 ES: Muy tσxico para los organismos acuαticos. DA: Meget giftig for organismer, der lever i vand. DE: Sehr giftig fόr Wasserorganismen. EL: Πολύ τοξικό για τους υδρόβιους οργανισμούς. EN: Very toxic to aquatic organisms. FR: Trθs toxique pour les organismes aquatiques. IT: Altamente tossico per gli organismi acquatici. NL: Zeer vergiftig voor in het water levende organismen. PT: Muito tσxico para os organismos aquαticos. R 51 ES: Tσxico para los organismos acuαticos. DA: Giftig for organismer, der lever i vand. DE: Giftig fόr Wasserorganismen. EL: Τοξικό για τους υδρόβιους οργανισμούς. EN: Toxic to aquatic organisms. FR: Toxique pour les organismes aquatiques. IT: Tossico per gli organismi acquatici. NL: Vergiftig voor in het water levende organismen. PT: Tσxico para os organismos aquαticos. R 52 ES: Nocivo para los organismos acuαticos. DA: Skadelig for organismer, der lever i vand. DE: Schδdlich fόr Wasserorganismen. EL: Επιβλαβές για τους υδρόβιους οργανισμούς. EN: Harmful to aquatic organisms. FR: Nocif pour les organismes aquatiques. IT: Nocivo per gli organismi acquatici. NL: Schadelijk voor in het water levende organismen. PT: Nocivo para os organismos aquαticos. R 53 ES: Puede provocar a largo plazo efectos negativos en el medio ambiente acuαtico. DA: Kan forεrsage uψnskede langtidsvirkninger i vandmiljψet. DE: Kann in Gewδssern lδngerfristig schδdliche Wirkungen haben. EL: Μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις στο υδάτινο περιβάλλον. EN: May cause long-term adverse effects in the aquatic environment. FR: Peut entraξner des effets nιfastes ΰ long terme pour l'environnement aquatique. IT: Puς provocare a lungo termine effetti negativi per l'ambiente acquatico. NL: Kan in het aquatisch milieu op lange termijn schadelijke effecten veroorzaken. PT: Pode causar efeitos nefastos a longo prazo no ambiente aquαtico. R 54 ES: Tσxico para la flora. DA: Giftig for planter. DE: Giftig fόr Pflanzen. EL: Τοξικό για τη χλωρίδα. EN: Toxic to flora. FR: Toxique pour la flore. IT: Tossico per la flora. NL: Vergiftig voor planten. PT: Tσxico para a flora. R 55 ES: Tσxico para la fauna. DA: Giftig for dyr. DE: Giftig fόr Tiere. EL: Τοξικό για την πανίδα. EN: Toxic to fauna. FR: Toxique pour la faune. IT: Tossico per la fauna. NL: Vergiftig voor dieren. PT: Tσxico para a fauna. R 56 ES: Tσxico para los organismos del suelo. DA: Giftig for organismer i jordbunden. DE: Giftig fόr Bodenorganismen. EL: Τοξικό για τους οργανισμούς του εδάφους. EN: Toxic to soil organisms. FR: Toxique pour les organismes du sol. IT: Tossico per gli organismi del terreno. NL: Vergiftig voor bodemorganismen. PT: Tσxico para os organismos do solo. R 57 ES: Tσxico para las abejas. DA: Giftig for bier. DE: Giftig fόr Bienen. EL: Τοξικό για τις μέλισσες. EN: Toxic to bees. FR: Toxique pour les abeilles. IT: Tossico per le api. NL: Vergiftig voor bijen. PT: Tσxico para as abelhas. R 58 ES: Puede provocar a largo plazo efectos negativos en el medio ambiente. DA: Kan forεrsage uψnskede langtidsvirkninger i miljψet. DE: Kann lδngerfristig schδdliche Wirkungen auf die Umwelt haben. EL: Μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον. EN: May cause long-term adverse effects in the environment. FR: Peut entraξner des effets nιfastes ΰ long terme pour l'environnement. IT: Puς provocare a lungo termine effetti negativi per l'ambiente. NL: Kan in het milieu op lange termijn schadelijke effecten veroorzaken. PT: Pode causar efeitos nefastos a longo prazo no ambiente. R 59 ES: Peligroso para la capa de ozono. DA: Farlig for ozonlaget. DE: Gefδhrlich fόr die Ozonschicht. EL: Επικίνδυνο για τη στιβάδα του όζοντος. EN: Dangerous for the ozone layer. FR: Dangereux pour la couche d'ozone. IT: Pericoloso per lo strato di ozono. NL: Gevaarlijk voor de ozonlaag. PT: Perigoso para a camada de ozσnio. R 60 ES: Puede perjudicar la fertilidad. DA: Kan skade forplantningsevnen. DE: Kann die Fortpflanzungsfδhigkeit beeintrδchtigen. EL: Μπορεί να εξασθενίσει τη γονιμότητα. EN: May impair fertility. FR: Peut altιrer la fertilitι. IT: Puς ridurre la fertilitΰ. NL: Kan de vruchtbaarheid schaden. PT: Pode comprometer a fertilidade. R 61 ES: Riesgo durante el embarazo de efectos adversos para el feto. DA: Kan skade barnet under graviditeten. DE: Kann das Kind im Mutterleib schδdigen. EL: Μπορεί να βλάψει το έμβρυο κατά τη διάρκεια της κύησης. EN: May cause harm to the unborn child. FR: Risque pendant la grossesse d'effets nιfastes pour l'enfant. IT: Puς danneggiare i bambini non ancora nati. NL: Kan het ongeboren kind schaden. PT: Risco durante a gravidez com efeitos adversos na descendκncia. R 62 ES: Posible riesgo de perjudicar la fertilidad. DA: Mulighed for skade pε forplantningsevnen. DE: Kann mφglicherweise die Fortpflanzungsfδhigkeit beeintrδchtigen. EL: Πιθανός κίνδυνος για εξασθένηση της γονιμότητας. EN: Possible risk of impaired fertility. FR: Risque possible d'altιration de la fertilitι. IT: Possibile rischio di ridotta fertilitΰ. NL: Mogelijk gevaar voor verminderde vruchtbaarheid. PT: Possνveis riscos de comprometer a fertilidade. R 63 ES: Posible riesgo durante el embarazo de efectos adversos para el feto. DA: Mulighed for skade pε barnet under graviditeten. DE: Kann das Kind im Mutterleib mφglicherweise schδdigen. EL: Πιθανός κίνδυνος δυσμενών επιδράσεων στο έμβρυο κατά τη διάρκεια της κύησης. EN: Possible risk of harm to the unborn child. FR: Risque possible pendant la grossesse d'effets nιfastes pour l'enfant. IT: Possibile rischio di danni ai bambini non ancora nati. NL: Mogelijk gevaar voor beschadiging van het ongeboren kind. PT: Possνveis riscos durante a gravidez de efeitos indesejαveis na descendκncia. R 64 ES: Puede perjudicar a los niρos alimentados con leche materna. DA: Kan skade bψrn i ammeperioden. DE: Kann Sδuglinge όber die Muttermilch schδdigen. EL: Μπορεί να βλάψει τα βρέφη που τρέφονται με μητρικό γάλα. EN: May cause harm to breastfed babies. FR: Risque possible pour les bιbιs nourris au lait maternel. IT: Possibile rischio per i bambini allattati al seno. NL: Kan schadelijk zijn via de borstvoeding. PT: Pode causar danos nas crianηas alimentadas com leite materno.  Combinaciσn de frases-R. Kombination af R-sζtninger. Kombination der R-Sδtze. Συνδυασμός των  R-  φράσεων. Combination of R-phrases. Combinaison des phrases R. Combinazioni delle frasi R.  Combinatie van R-zinnen. Combinaηγo das frases R. R 14/15 ES: Reacciona violentamente con el agua, liberando gases extremadamente inflamables. DA: Reagerer voldsomt med vand under dannelse af yderst brandfarlige gasser. DE: Reagiert heftig mit Wasser unter Bildung hochentzόndlicher Gase. EL: Αντιδρά βίαια σε επαφή με νερό εκλύοντας αέρια εξόχως εύφλεκτα. EN: Reacts violently with water, liberating extremely flammable gases. FR: Rιagit violemment au contact de l'eau en dιgageant des gaz extrκmement inflammables. IT: Reagisce violentemente con l'acqua liberando gas estremamente infiammabili. NL: Reageert heftig met water en vormt daarbij zeer ontvlambaar gas. PT: Reage violentamente com a αgua libertando gases extremamente inflamαveis. R 15/29 ES: En contacto con el agua, libera gases tσxicos y extremadamente inflamables. DA: Reagerer med vand under dannelse af giftige og yderst brandfarlige gasser. DE: Reagiert mit Wasser unter Bildung giftiger und hochentzόndlicher Gase. EL: Σε επαφή με νερό ελευθερώνονται τοξικά, εξόχως εύφλεκτα αέρια. EN: Contact with water liberates toxic, extremely flammable gas. FR: Au contact de l'eau, dιgage des gaz toxiques et extrκmement inflammables. IT: A contatto con acqua libera gas tossici e estremamente infiammabili. NL: Vormt vergiftig en zeer ontvlambaar gas in contact met water. PT: Em contacto com a αgua liberta gases tσxicos e extremamente inflamαveis. R 20/21 ES: Nocivo por inhalaciσn y en contacto con la piel. DA: Farlig ved indεnding og ved hudkontakt. DE: Gesundheitsschδdlich beim Einatmen und bei Berόhrung mit der Haut. EL: Επιβλαβές όταν εισπνέεται και σε επαφή με το δέρμα. EN: Harmful by inhalation and in contact with skin. FR: Nocif par inhalation et par contact avec la peau. IT: Nocivo per inalazione e contatto con la pelle. NL: Schadelijk bij inademing en bij aanraking met de huid. PT: Nocivo por inalaηγo e em contacto com a pele. R 20/22 ES: Nocivo por inhalaciσn y por ingestiσn. DA: Farlig ved indεnding og ved indtagelse. DE: Gesundheitsschδdlich beim Einatmen und Verschlucken. EL: Επιβλαβές όταν εισπνέεται και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Harmful by inhalation and if swallowed. FR: Nocif par inhalation et par ingestion. IT: Nocivo per inalazione e ingestione. NL: Schadelijk bij inademing en opname door de mond. PT: Nocivo por inalaηγo e ingestγo. R 20/21/22 ES: Nocivo por inhalaciσn, por ingestiσn y en contacto con la piel. DA: Farlig ved indεnding, ved hudkontakt og ved indtagelse. DE: Gesundheitsschδdlich beim Einatmen, Verschlucken und Berόhrung mit der Haut. EL: Επιβλαβές όταν εισπνέεται, σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Harmful by inhalation, in contact with skin and if swallowed. FR: Nocif par inhalation, par contact avec la peau et par ingestion. IT: Nocivo per inalazione, contatto con la pelle e per ingestione. NL: Schadelijk bij inademing, opname door de mond en aanraking met de huid. PT: Nocivo por inalaηγo, em contacto com a pele e por ingestγo. R 21/22 ES: Nocivo en contacto con la piel y por ingestiσn. DA: Farlig ved hudkontakt og ved indtagelse. DE: Gesundheitsschδdlich bei Berόhrung mit der Haut und beim Verschlucken. EL: Επιβλαβές σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Harmful in contact with skin and if swallowed.FR: Nocif par contact avec la peau et par ingestion. IT: Nocivo a contatto con la pelle e per ingestione. NL: Schadelijk bij aanraking met de huid en bij opname door de mond. PT: Nocivo em contacto com a pele e por ingestγo. R 23/24 ES: Tσxico por inhalaciσn y en contacto con la piel. DA: Giftig ved indεnding og ved hudkontakt. DE: Giftig beim Einatmen und bei Berόhrung mit der Haut. EL: Τοξικό όταν εισπνέεται και σε επαφή με το δέρμα. EN: Toxic by inhalation and in contact with skin. FR: Toxique par inhalation et par contact avec la peau. IT: Tossico per inalazione e contatto con la pelle. NL: Vergiftig bij inademing en bij aanraking met de huid. PT: Tσxico por inalaηγo e em contacto com a pele. R 23/25 ES: Tσxico por inhalaciσn y por ingestiσn. DA: Giftig ved indεnding og ved indtagelse. DE: Giftig beim Einatmen und Verschlucken. EL: Τοξικό όταν εισπνέεται και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Toxic by inhalation and if swallowed. FR: Toxique par inhalation et par ingestion. IT: Tossico per inalazione e ingestione. NL: Vergiftig bij inademing en opname door de mond. PT: Tσxico por inalaηγo e ingestγo. R 23/24/25 ES: Tσxico por inhalaciσn, por ingestiσn y en contacto con la piel. DA: Giftig ved indεnding, ved hudkontakt og ved indtagelse. DE: Giftig beim Einatmen, Verschlucken und Berόhrung mit der Haut. EL: Τοξικό όταν εισπνέεται, σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Toxic by inhalation, in contact with skin and if swallowed. FR: Toxique par inhalation, par contact avec la peau et par ingestion. IT: Tossico per inalazione, contatto con la pelle e per ingestione. NL: Vergiftig bij inademing, opname door de mond en aanraking met de huid. PT: Tσxico por inalaηγo, em contacto com a pele e por ingestγo. R 24/25 ES: Tσxico en contacto con la piel y por ingestiσn. DA: Giftig ved hudkontakt og ved indtagelse. DE: Giftig bei Berόhrung mit der Haut und beim Verschlucken. EL: Τοξικό σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Toxic in contact with skin and if swallowed. FR: Toxique par contact avec la peau et par ingestion. IT: Tossico a contatto con la pelle e per ingestione. NL: Vergiftig bij aanraking met de huid en bij opname door de mond. PT: Tσxico em contacto com a pele e por ingestγo. R 26/27 ES: Muy tσxico por inhalaciσn y en contacto con la piel. DA: Meget giftig ved indεnding og ved hudkontakt. DE: Sehr giftig beim Einatmen und bei Berόhrung mit der Haut. EL: Πολύ τοξικό όταν εισπνέεται και σε επαφή με το δέρμα. EN: Very toxic by inhalation and in contact with skin. FR: Trθs toxique par inhalation et par contact avec la peau. IT: Molto tossico per inalazione e contatto con la pelle. NL: Zeer vergiftig bij inademing en bij aanraking met de huid. PT: Muito tσxico por inalaηγo e em contacto com a pele. R 26/28 ES: Muy tσxico por inhalaciσn y por ingestiσn. DA: Meget giftig ved indεnding og ved indtagelse. DE: Sehr giftig beim Einatmen und Verschlucken. EL: Πολύ τοξικό όταν εισπνέεται και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Very toxic by inhalation and if swallowed. FR: Trθs toxique par inhalation et par ingestion. IT: Molto tossico per inalazione e per ingestione. NL: Zeer vergiftig bij inademing en opname door de mond. PT: Muito tσxico por inalaηγo e ingestγo. R 26/27/28 ES: Muy tσxico por inhalaciσn, por ingestiσn y en contacto con la piel. DA: Meget giftig ved indεnding, ved hudkontakt og ved indtagelse. DE: Sehr giftig beim Einatmen, Verschlucken und Berόhrung mit der Haut. EL: Πολύ τοξικό όταν εισπνέεται, σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Very toxic by inhalation, in contact with skin and if swallowed. FR: Trθs toxique par inhalation, par contact avec la peau et par ingestion. IT: Molto tossico per inalazione, contatto con la pelle e per ingestione. NL: Zeer vergiftig bij inademing, opname door de mond en aanraking met de huid. PT: Muito tσxico por inalaηγo, em contacto com a pele e por ingestγo. R 27/28 ES: Muy tσxico en contacto con la piel y por ingestiσn. DA: Meget giftig ved hudkontakt og ved indtagelse. DE: Sehr giftig bei Berόhrung mit der Haut und beim Verschlucken. EL: Πολύ τοξικό σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Very toxic in contact with skin and if swallowed. FR: Trθs toxique par contact avec la peau et par ingestion. IT: Molto tossico a contatto con la pelle e per ingestione. NL: Zeer vergiftig bij aanraking met de huid en bij opname door de mond. PT: Muito tσxico em contacto com a pele e por ingestγo. R 36/37 ES: Irrita los ojos y las vνas respiratorias. DA: Irriterer ψjnene og εndedrζtsorganerne. DE: Reizt die Augen und die Atmungsorgane. EL: Ερεθίζει τα μάτια και το αναπνευστικό σύστημα. EN: Irritating to eyes and respiratory system. FR: Irritant pour les yeux et les voies respiratoires. IT: Irritante per gli occhi e le vie respiratorie. NL: Irriterend voor de ogen en de ademhalingswegen. PT: Irritante para os olhos e vias respiratσrias. R 36/38 ES: Irrita los ojos y la piel. DA: Irriterer ψjnene og huden. DE: Reizt die Augen und die Haut. EL: Ερεθίζει τα μάτια και το δέρμα. EN: Irritating to eyes and skin. FR: Irritant pour les yeux et la peau. IT: Irritante per gli occhi e la pelle. NL: Irriterend voor de ogen en de huid. PT: Irritante para os olhos e pele. R 36/37/38 ES: Irrita los ojos, la piel y las vνas respiratorias. DA: Irriterer ψjnene, εndedrζtsorganerne og huden. DE: Reizt die Augen, Atmungsorgane und die Haut. EL: Ερεθίζει τα μάτια, το αναπνευστικό σύστημα και το δέρμα. EN: Irritating to eyes, respiratory system and skin. FR: Irritant pour les yeux, les voies respiratoires et la peau. IT: Irritante per gli occhi, le vie respiratorie e la pelle. NL: Irriterend voor de ogen, de ademhalingswegen en de huid. PT: Irritante para os olhos, vias respiratσrias e pele. R 37/38 ES: Irrita las vνas respiratorias y la piel. DA: Irriterer εndedrζtsorganerne og huden. DE: Reizt die Atmungsorgane und die Haut. EL: Ερεθίζει το αναπνευστικό σύστημα και το δέρμα. EN: Irritating to respiratory system and skin. FR: Irritant pour les voies respiratoires et la peau. IT: Irritante per le vie respiratorie e la pelle. NL: Irriterend voor de ademhalingswegen en de huid. PT: Irritante para as vias respiratσrias e pele. R 39/23 ES: Tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por inhalaciσn. DA: Giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved indεnding. DE: Giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens durch Einatmen. EL: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται. EN: Toxic: danger of very serious irreversible effects through inhalation. FR: Toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par inhalation. IT: Tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi per inalazione. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing. PT: Tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves por inalaηγo. R 39/24 ES: Tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por contacto con la piel. DA: Giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved hudkontakt. DE: Giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens bei Berόhrung mit der Haut. EL: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων σε επαφή με το δέρμα. EN: Toxic: danger of very serious irreversible effects in contact with skin. FR: Toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par contact avec la peau. IT: Tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi a contatto con la pelle. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij aanraking met de huid. PT: Tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves em contacto com a pele. R 39/25 ES: Tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por ingestiσn. DA: Giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved indtagelse. DE: Giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens durch Verschlucken. EL: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Toxic: danger of very serious irreversible effects if swallowed. FR: Toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par ingestion. IT: Tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi per ingestione. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij opname door de mond. PT: Tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves por ingestγo. R 39/23/24 ES: Tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por inhalaciσn y contacto con la piel. DA: Giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved indεnding og hudkontakt. DE: Giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens durch Einatmen und bei Berόhrung mit der Haut. EL: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται και σε επαφή με το δέρμα. EN: Toxic: danger of very serious irreversible effects through inhalation and in contact with  skin. FR: Toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par inhalation et par contact avec la peau. IT: Tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi per inalazione e a contatto con la  pelle. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing en aanraking met de huid. PT: Tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves por inalaηγo e em contacto com a pele. R 39/23/25 ES: Tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por inhalaciσn e ingestiσn. DA: Giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved indεnding og indtagelse. DE: Giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens durch Einatmen und durch Verschlucken. EL: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Toxic: danger of very serious irreversible effects through inhalation and if swallowed. FR: Toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par inhalation et par ingestion. IT: Tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi per inalazione ed ingestione. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing en opname door de mond. PT: Tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves por inalaηγo e ingestγo.  R 39/24/25 ES: Tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por contacto con la piel e ingestiσn. DA: Giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved hudkontakt og indtagelse. DE: Giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens bei Berόhrung mit der Haut und durch  Verschlucken. EL: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση  καταπόσεως. EN: Toxic: danger of very serious irreversible effects in contact with skin and if swallowed. FR: Toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par contact avec la peau et par ingestion. IT: Tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi a contatto con la pelle e per  ingestione. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij aanraking met de huid en opname door  de mond. PT: Tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves em contacto com a pele e por ingestγo. R 39/23/24/25 ES: Tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por inhalaciσn, contacto con la piel e  ingestiσn. DA: Giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved indεnding, hudkontakt og indtagelse. DE: Giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens durch Einatmen, Berόhrung mit der Haut und durch  Verschlucken. EL: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται, σε επαφή με το δέρμα και σε  περίπτωση καταπόσεως. EN: Toxic: danger of very serious irreversible effects through inhalation, in contact with skin and  if swallowed. FR: Toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par inhalation, par contact avec la peau et  par ingestion. IT: Tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi per inalazione, a contatto con la pelle  e per ingestione. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing, aanraking met de huid en  opname door de mond. PT: Tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves por inalaηγo, em contacto com a pele e por  ingestγo. R 39/26 ES: Muy tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por inhalaciσn. DA: Meget giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved indεnding. DE: Sehr giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens durch Einatmen. EL: Πολύ τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται. EN: Very toxic: danger of very serious irreversible effects through inhalation. FR: Trθs toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par inhalation. IT: Molto tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi per inalazione. NL: Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing. PT: Muito tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves por inalaηγo. R 39/27 ES: Muy tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por contacto con la piel. DA: Meget giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved hudkontakt. DE: Sehr giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens bei Berόhrung mit der Haut. EL: Πολύ τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων σε επαφή με το δέρμα. EN: Very toxic: danger of very serious irreversible effects in contact with skin. FR: Trθs toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par contact avec la peau. IT: Molto tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi a contatto con la pelle. NL: Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij aanraking met de huid. PT: Muito tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves em contacto com a pele. R 39/28 ES: Muy tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por ingestiσn. DA: Meget giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved indtagelse. DE: Sehr giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens durch Verschlucken. EL: Πολύ τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Very toxic: danger of very serious irreversible effects if swallowed. FR: Trθs toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par ingestion. IT: Molto tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi per ingestione. NL: Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij opname door de mond. PT: Muito tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves por ingestγo. R 39/26/27 ES: Muy tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por inhalaciσn y contacto con la piel. DA: Meget giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved indεnding og hudkontakt. DE: Sehr giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens durch Einatmen und bei Berόhrung mit der  Haut. EL: Πολύ τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται και σε επαφή με το  δέρμα. EN: Very toxic: danger of very serious irreversible effects through inhalation and in contact with  skin. FR: Trθs toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par inhalation et par contact avec la  peau. IT: Molto tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi per inalazione e a contatto con la  pelle. NL: Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing en aanraking met de  huid. PT: Muito tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves por inalaηγo e em contacto com a  pele. R 39/26/28 ES: Muy tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por inhalaciσn e ingestiσn. DA: Meget giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved indεnding og indtagelse. DE: Sehr giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens durch Einatmen und durch Verschlucken. EL: Πολύ τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται και σε περίπτωση  καταπόσεως. EN: Very toxic: danger of very serious irreversible effects through inhalation and if swallowed. FR: Trθs toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par inhalation et par ingestion. IT: Molto tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi per inalazione ed ingestione. NL: Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing en opname door de  mond. PT: Muito tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves por inalaηγo e ingestγo. R 39/27/28 ES: Muy tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por contacto con la piel e ingestiσn. DA: Meget giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved hudkontakt og indtagelse. DE: Sehr giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens bei Berόhrung mit der Haut und durch  Verschlucken. EL: Πολύ τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση  καταπόσεως. EN: Very toxic: danger of very serious irreversible effects in contact with skin and if swallowed. FR: Trθs toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par contact avec la peau et par  ingestion. IT: Molto tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi a contatto con la pelle e per  ingestione. NL: Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij aanraking met de huid en opname  door de mond. PT: Muito tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves em contacto com a pele e por  ingestγo. R 39/26/27/28 ES: Muy tσxico: peligro de efectos irreversibles muy graves por inhalaciσn, contacto con la piel e  ingestiσn. DA: Meget giftig: fare for varig alvorlig skade pε helbred ved indεnding, hudkontakt og  indtagelse. DE: Sehr giftig: ernste Gefahr irreversiblen Schadens durch Einatmen, Berόhrung mit der Haut und  durch Verschlucken. EL: Πολύ τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται, σε επαφή με το δέρμα και  σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Very toxic: danger of very serious irreversible effects through inhalation, in contact with  skin and if swallowed. FR: Trθs toxique: danger d'effets irrιversibles trθs graves par inhalation, par contact avec la  peau et par ingestion. IT: Molto tossico: pericolo di effetti irreversibili molto gravi per inalazione, a contatto con la  pelle e per ingestione. NL: Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing, aanraking met de  huid en opname door de mond. PT: Muito tσxico: perigo de efeitos irreversνveis muito graves por inalaηγo, em contacto com a pele  e por ingestγo. R 40/20 ES: Nocivo: posibilidad de efectos irreversibles por inhalaciσn. DA: Farlig: mulighed for varig skade pε helbred ved indεnding. DE: Gesundheitsschδdlich: Mφglichkeit irreversiblen Schadens durch Einatmen. EL: Επιβλαβές: πιθανοί κίνδυνοι μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται. EN: Harmful: possible risk of irreversible effects through inhalation. FR: Nocif: possibilitι d'effets irrιversibles par inhalation. IT: Nocivo: possibilitΰ di effetti irreversibili per inalazione. NL: Schadelijk: bij inademing zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten. PT: Nocivo: possibilidade de efeitos irreversνveis por inalaηγo. R 40/21 ES: Nocivo: posibilidad de efectos irreversibles en contacto con la piel. DA: Farlig: mulighed for varig skade pε helbred ved hudkontakt. DE: Gesundheitsschδdlich: Mφglichkeit irreversiblen Schadens bei Berόhrung mit der Haut. EL: Επιβλαβές: πιθανοί κίνδυνοι μόνιμων επιδράσεων σε επαφή με το δέρμα.EN: Harmful: possible risk of irreversible effects in contact with skin. FR: Nocif: possibilitι d'effets irrιversibles par contact avec la peau. IT: Nocivo: possibilitΰ di effetti irreversibili a contatto con la pelle. NL: Schadelijk: bij aanraking met de huid zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten. PT: Nocivo: possibilidade de efeitos irreversνveis em contacto com a pele. R 40/22 ES: Nocivo: posibilidad de efectos irreversibles por ingestiσn. DA: Farlig: mulighed for varig skade pε helbred ved indtagelse. DE: Gesundheitsschδdlich: Mφglichkeit irreversiblen Schadens durch Verschlucken. EL: Επιβλαβές: πιθανοί κίνδυνοι μόνιμων επιδράσεων σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Harmful: possible risk of irreversible effects if swallowed. FR: Nocif: possibilitι d'effets irrιversibles par ingestion. IT: Nocivo: possibilitΰ di effetti irreversibili per ingestione. NL: Schadelijk: bij opname door de mond zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten. PT: Nocivo: possibilidade de efeitos irreversνveis por ingestγo. R 40/20/21 ES: Nocivo: posibilidad de efectos irreversibles por inhalaciσn y contacto con la piel. DA: Farlig: mulighed for varig skade pε helbred ved indεnding og hudkontakt. DE: Gesundheitsschδdlich: Mφglichkeit irreversiblen Schadens durch Einatmen und bei Berόhrung mit  der Haut. EL: Επιβλαβές: πιθανοί κίνδυνοι μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται και σε επαφή με το δέρμα. EN: Harmful: possible risk of irreversible effects through inhalation and in contact with skin. FR: Nocif: possibilitι d'effets irrιversibles par inhalation et par contact avec la peau. IT: Nocivo: possibilitΰ di effetti irreversibili per inalazione e a contatto con la pelle. NL: Schadelijk: bij inademing en aanraking met de huid zijn onherstelbare effecten niet  uitgesloten. PT: Nocivo: possibilidade de efeitos irreversνveis por inalaηγo e em contacto com a pele. R 40/20/22 ES: Nocivo: Posibilidad de efectos irreversibles por inhalaciσn e ingestiσn. DA: Farlig: mulighed for varig skade pε helbred ved indεnding og indtagelse. DE: Gesundheitsschδdlich: Mφglichkeit irreversiblen Schadens durch Einatmen und durch  Verschlucken. EL: Επιβλαβές: πιθανοί κίνδυνοι μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Harmful: possible risk of irreversible effects through inhalation and if swallowed. FR: Nocif: possibilitι d'effets irrιversibles par inhalation et par ingestion. IT: Nocivo: possibilitΰ di effetti irreversibili per inalazione ed ingestione. NL: Schadelijk: bij inademing en opname door de mond zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten. PT: Nocivo: possibilidade de efeitos irreversνveis por inalaηγo e ingestγo.  R 40/21/22 ES: Nocivo: posibilidad de efectos irreversibles en contacto con la piel e ingestiσn. DA: Farlig: mulighed for varig skade pε helbred ved hudkontakt og indtagelse. DE: Gesundheitsschδdlich: Mφglichkeit irreversiblen Schadens bei Berόhrung mit der Haut und durch  Verschlucken. EL: Επιβλαβές: πιθανοί κίνδυνοι μόνιμων επιδράσεων σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση  καταπόσεως. EN: Harmful: possible risk of irreversible effects in contact with skin and if swallowed. FR: Nocif: possibilitι d'effets irrιversibles par contact avec la peau et par ingestion. IT: Nocivo: possibilitΰ di effetti irreversibili a contatto con la pelle e per ingestione. NL: Schadelijk: bij aanraking met de huid en opname door de mond zijn onherstelbare effecten niet  uitgesloten. PT: Nocivo: possibilidade de efeitos irreversνveis em contacto com a pele e por ingestγo. R 40/20/21/22 ES: Nocivo: posibilidad de efectos irreversibles por inhalaciσn, contacto con la piel e ingestiσn. DA: Farlig: mulighed for varig skade pε helbred ved indεnding, hudkontakt og indtagelse.DE: Gesundheitsschδdlich: Mφglichkeit irreversiblen Schadens durch Einatmen, Berόhrung mit der Haut  und durch Verschlucken. EL: Επιβλαβές: πιθανοί κίνδυνοι μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται, σε επαφή με το δέρμα και σε  περίπτωση καταπόσεως. EN: Harmful: possible risk of irreversible effects through inhalation, in contact with skin and if  swallowed. FR: Nocif: possibilitι d'effets irrιversibles par inhalation, par contact avec la peau et par  ingestion. IT: Nocivo: possibilitΰ di effetti irreversibili per inalazione, a contatto con la pelle e per  ingestione. NL: Schadelijk: bij inademing, aanraking met de huid en opname door de mond zijn onherstelbare  effecten niet uitgesloten. PT: Nocivo: possibilidade de efeitos irreversνveis por inalaηγo, em contacto com a pele e por  ingestγo. R 42/43 ES: Posibilidad de sensibilizaciσn por inhalaciσn y en contacto con la piel. DA: Kan give overfψlsomhed ved indεnding og ved kontakt med huden. DE: Sensibilisierung durch Einatmen und Hautkontakt mφglich. EL: Μπορεί να προκαλέσει ευαισθητοποίηση όταν εισπνέεται και σε επαφή με το δέρμα. EN: May cause sensitization by inhalation and skin contact. FR: Peut entraξner une sensibilisation par inhalation et par contact avec la peau. IT: Puς provocare sensibilizzazione per inalazione e contatto con la pelle. NL: Kan overgevoeligheid veroorzaken bij inademing of contact met de huid. PT: Pode causar sensibilizaηγo por inalaηγo e em contacto com a pele. R 48/20 ES: Nocivo: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por  inhalaciσn. DA: Farlig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved indεnding. DE: Gesundheitsschδdlich: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch  Einatmen. EL: Επιβλαβές: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται. EN: Harmful: danger of serious damage to health by prolonged exposure through inhalation. FR: Nocif: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par inhalation. IT: Nocivo: pericolo di gravi danni per la salute in caso di esposizione prolungata per  inalazione. NL: Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  inademing. PT: Nocivo: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada por inalaηγo. R 48/21 ES: Nocivo: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por contacto  con la piel. DA: Farlig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved hudkontakt. DE: Gesundheitsschδdlich: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Berόhrung  mit der Haut. EL: Επιβλαβές: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση σε επαφή με το  δέρμα. EN: Harmful: danger of serious damage to health by prolonged exposure in contact with skin. FR: Nocif: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par contact avec la  peau. IT: Nocivo: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata a contatto con la  pelle. NL: Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  aanraking met de huid. PT: Nocivo: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada em contacto com a  pele. R 48/22 ES: Nocivo: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por ingestiσn. DA: Farlig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved indtagelse. DE: Gesundheitsschδdlich: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch  Verschlucken. EL: Επιβλαβές: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση σε περίπτωση  καταπόσεως. EN: Harmful: danger of serious damage to health by prolonged exposure if swallowed. FR: Nocif: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par ingestion. IT: Nocivo: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata per ingestione. NL: Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  opname door de mond. PT: Nocivo: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada por ingestγo. R 48/20/21 ES: Nocivo: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por inhalaciσn  y contacto con la piel. DA: Farlig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved indεnding og hudkontakt. DE: Gesundheitsschδdlich: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Einatmen  und durch Berόhrung mit der Haut. EL: Επιβλαβές: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται  και σε επαφή με το δέρμα. EN: Harmful: danger of serious damage to health by prolonged exposure through inhalation and in  contact with skin. FR: Nocif: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par inhalation et par  contact avec la peau. IT: Nocivo: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata per inalazione e  a contatto con la pelle. NL: Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  inademing en aanraking met de huid. PT: Nocivo: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada por inalaηγo e em  contacto com a pele. R 48/20/22 ES: Nocivo: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por inhalaciσn  e ingestiσn. DA: Farlig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved indεnding og indtagelse. DE: Gesundheitsschδdlich: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Einatmen  und durch Verschlucken. EL: Επιβλαβές: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται  και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Harmful: danger of serious damage to health by prolonged exposure through inhalation and if  swallowed. FR: Nocif: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par inhalation et par  ingestion. IT: Nocivo: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata per inalazione e  ingestione. NL: Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  inademing en opname door de mond. PT: Nocivo: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada por inalaηγo e  ingestγo. R 48/21/22 ES: Nocivo: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por contacto  con la piel e ingestiσn. DA: Farlig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved hudkontakt og indtagelse. DE: Gesundheitsschδdlich: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Berόhrung  mit der Haut und durch Verschlucken. EL: Επιβλαβές: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση σε επαφή με το  δέρμα και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Harmful: danger of serious damage to health by prolonged exposure in contact with skin and if  swallowed. FR: Nocif: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par contact avec la  peau et par ingestion. IT: Nocivo: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata a contatto con la  pelle e per ingestione. NL: Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  aanraking met de huid en opname door de mond. PT: Nocivo: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada em contacto com a  pele e por ingestγo. R 48/20/21/22 ES: Nocivo: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por inhalaciσn,  contacto con la piel e ingestiσn. DA: Farlig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved indεnding, hudkontakt og  indtagelse. DE: Gesundheitsschδdlich: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Einatmen,  Berόhrung mit der Haut und durch Verschlucken. EL: Επιβλαβές: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται,  σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Harmful: danger of serious damage to health by prolonged exposure through inhalation, in  contact with skin and if swallowed. FR: Nocif: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par inhalation, par  contact avec la peau et par ingestion. IT: Nocivo: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata per inalazione, a  contatto con la pelle e per ingestione. NL: Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  inademing, aanraking met de huid en opname door de mond. PT: Nocivo: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada por inalaηγo, em  contacto com a pele e por ingestγo. R 48/23 ES: Tσxico: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por  inhalaciσn. DA: Giftig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved indεnding. DE: Giftig: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Einatmen. EL: Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται. EN: Toxic: danger of serious damage to health by prolonged exposure through inhalation. FR: Toxique: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par inhalation. IT: Tossico: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata per inalazione. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  inademing. PT: Tσxico: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada por inalaηγo. R 48/24 ES: Tσxico: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por contacto  con la piel. DA: Giftig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved hudkontakt. DE: Giftig: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Berόhrung mit der  Haut. EL: Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση σε επαφή με το  δέρμα. EN: Toxic: danger of serious damage to health by prolonged exposure in contact with skin. FR: Toxique: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par contact avec la  peau. IT: Tossico: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata a contatto con  la pelle. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  aanraking met de huid. PT: Tσxico: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada em contacto com a  pele. R 48/25 ES: Tσxico: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por ingestiσn. DA: Giftig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved indtagelse. DE: Giftig: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Verschlucken. EL: Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση σε περίπτωση  καταπόσεως. EN: Toxic: danger of serious damage to health by prolonged exposure if swallowed. FR: Toxique: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par ingestion. IT: Tossico: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata per ingestione. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  opname door de mond. PT: Tσxico: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada por ingestγo.  R 48/23/24 ES: Tσxico: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por inhalaciσn  y contacto con la piel. DA: Giftig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved indεnding og hudkontakt. DE: Giftig: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Einatmen und durch  Berόhrung mit der Haut. EL: Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται και  σε επαφή με το δέρμα. EN: Toxic: danger of serious damage to health by prolonged exposure through inhalation and in  contact with skin. FR: Toxique: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par inhalation et  par contact avec la peau. IT: Tossico: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata per inalazione e  a contatto con la pelle. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  inademing en aanraking met de huid. PT: Tσxico: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada por inalaηγo e em  contacto com a pele. R 48/23/25 ES: Tσxico: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por inhalaciσn  e ingestiσn. DA: Giftig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved indεnding og indtagelse. DE: Giftig: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Einatmen und durch  Verschlucken. EL: Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται και  σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Toxic: danger of serious damage to health by prolonged exposure through inhalation and if  swallowed. FR: Toxique: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par inhalation et  par ingestion. IT: Tossico: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata per inalazione  ed ingestione. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  inademing en opname door de mond. PT: Tσxico: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada por inalaηγo e  ingestγo. R 48/24/25 ES: Tσxico: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por contacto  con la piel e ingestiσn. DA: Giftig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved hudkontakt og indtagelse. DE: Giftig: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Berόhrung mit der Haut  und durch Verschlucken. EL: Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση σε επαφή με το δέρμα  και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Toxic: danger of serious damage to health by prolonged exposure in contact with skin and if  swallowed. FR: Toxique: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par contact avec la  peau et par ingestion. IT: Tossico: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata a contatto con  la pelle e per ingestione. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  aanraking met de huid en opname door de mond. PT: Tσxico: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada em contacto com a  pele e por ingestγo. R 48/23/24/25 ES: Tσxico: riesgo de efectos graves para la salud en caso de exposiciσn prolongada por inhalaciσn,  contacto con la piel e ingestiσn. DA: Giftig: alvorlig sundhedsfare ved lζngere tids pεvirkning ved indεnding, hudkontakt og  indtagelse. DE: Giftig: Gefahr ernster Gesundheitsschδden bei lδngerer Exposition durch Einatmen, Berόhrung mit  der Haut und durch Verschlucken. EL: Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται, σε  επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση καταπόσεως. EN: Toxic: danger of serious damage to health by prolonged exposure through inhalation, in contact  with skin and if swallowed. FR: Toxique: risque d'effets graves pour la santι en cas d'exposition prolongιe par inhalation, par  contact avec la peau et par ingestion. IT: Tossico: pericolo di gravi danni alla salute in caso di esposizione prolungata per inalazione,  a contatto con la pelle e per ingestione. NL: Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij  inademing, aanraking met de huid en opname door de mond. PT: Tσxico: risco de efeitos graves para a saϊde em caso de exposiηγo prolongada por inalaηγo, em  contacto com a pele e por ingestγo. R 50/53 ES: Muy tσxico para los organismos acuαticos, puede provocar a largo plazo efectos negativos en el  medio ambiente acuαtico. DA: Meget giftig for organismer, der lever i vand; kan forεrsage uψnskede langtidsvirkninger i  vandmiljψet. DE: Sehr giftig fόr Wasserorganismen, kann in Gewδssern lδngerfristig schδdliche Wirkungen haben. EL: Πολύ τοξικό για τους υδρόβιους οργανισμούς, μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς  επιπτώσεις στο υδάτινο περιβάλλον. EN: Very toxic to aquatic organisms, may cause long-term adverse effects in the aquatic  environment. FR: Trθs toxique pour les organismes aquatiques, peut entraξner des effets nιfastes ΰ long terme  pour l'environnement aquatique. IT: Altamente tossico per gli organismi acquatici, puς provocare a lungo termine effetti negativi  per l'ambiente acquatico. NL: Zeer vergiftig voor in het water levende organismen; kan in het aquatisch milieu op lange  termijn schadelijke effecten veroorzaken. PT: Muito tσxico para os organismos aquαticos, podendo causar efeitos nefastos a longo prazo no  ambiente aquαtico. R 51/53 ES: Tσxico para los organismos acuαticos, puede provocar a largo plazo efectos negativos en el  medio ambiente acuαtico. DA: Giftig for organismer, der lever i vand; kan forεrsage uψnskede langtidsvirkninger i  vandmiljψet. DE: Giftig fόr Wasserorganismen, kann in Gewδssern lδngerfristig schδdliche Wirkungen haben. EL: Τοξικό για τους υδρόβιους οργανισμούς, μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις  στο υδάτινο περιβάλλον. EN: Toxic to aquatic organisms, may cause long-term adverse effects in the aquatic environment. FR: Toxique pour les organismes aquatiques, peut entraξner des effets nιfastes ΰ long terme pour  l'environnement aquatique. IT: Tossico per gli organismi acquatici, puς provocare a lungo termine effetti negativi per  l'ambiente acquatico. NL: Vergiftig voor in het water levende organismen; kan in het aquatisch milieu op lange termijn  schadelijke effecten veroorzaken. PT: Tσxico para os organismos aquαticos, podendo causar efeitos nefastos a longo prazo no ambiente  aquαtico. R 52/53 ES: Nocivo para los organismos acuαticos, puede provocar a largo plazo efectos negativos en el  medio ambiente acuαtico. DA: Skadelig for organismer, der lever i vand; kan forεrsage uψnskede langtidsvirkninger i  vandmiljψet. DE: Schδdlich fόr Wasserorganismen, kann in Gewδssern lδngerfristig schδdliche Wirkungen haben. EL: Επιβλαβές για τους υδρόβιους οργανισμούς, μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς  επιπτώσεις στο υδάτινο περιβάλλον. EN: Harmful to aquatic organisms, may cause long-term adverse effects in the aquatic environment. FR: Nocif pour les organismes aquatiques, peut entraξner des effets nιfastes ΰ long terme pour  l'environnement aquatique. IT: Nocivo per gli organismi acquatici, puς provocare a lungo termine effetti negativi per  l'ambiente acquatico. NL: Schadelijk voor in het water levende organismen; kan in het aquatisch milieu op lange termijn  schadelijke effecten veroorzaken. PT: Nocivo para os organismos aquαticos, podendo causar efeitos nefastos a longo prazo no ambiente  aquαtico.   ANEXO III - BILAG III - ANHANG III - ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ - ANNEX III - ANNEXE III - ALLEGATO III  - BIJLAGE III - ANEXO III ANEXO IV Consejos de prudencia relativos a las sustancias y  preparados peligrosos BILAG IV Forsigtighedsregler for farlige stoffer og prζparater ANHANG  IV Sicherheitsratschlδge fόr gefδhrliche Stoffe und Zubereitungen ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV Οδηγίες  ασφαλούς χρήσης που αφορούν επικίνδυνες χημικές ουσίες και παρασκευάσματα ANNEX IV Safety  advice concerning dangerous substances and preparations ANNEXE IV Conseils de prudence  concernant les substances et prιparations dangereuses ALLEGATO IV Consigli di prudenza  riguardanti le sostanze e preparati pericolosi BIJLAGE IV Veiligheidsaanbevelingen met  betrekking tot gevaarlijke stoffen en preparaten ANEXO IV Conselhos de prudκncia relativos a  substβncias e preparaηυes perigosas S 1 ES: Consιrvese bajo llave. DA: Opbevares under lεs. DE: Unter Verschluί aufbewahren. EL: Να φυλάσσεται κλειδωμένο. EN: Keep locked up. FR: Conserver sous clι. IT: Conservare sotto chiave. NL: Achter slot bewaren. PT: Guardar fechado ΰ chave. S 2 ES: Mantιngase fuera del alcance de los niρos. DA: Opbevares utilgζngeligt for bψrn. DE: Darf nicht in die Hδnde von Kindern gelangen. EL: Μακρυά από παιδιά. EN: Keep out of the reach of children. FR: Conserver hors de la portιe des enfants. IT: Conservare fuori della portata dei bambini. NL: Buiten bereik van kinderen bewaren. PT: Manter fora do alcance das crianηas. S 3 ES: Consιrvese en lugar fresco. DA: Opbevares kψligt. DE: Kόhl aufbewahren. EL: Να φυλάσσεται σε δροσερό μέρος. EN: Keep in a cool place. FR: Conserver dans un endroit frais. IT: Conservare in luogo fresco. NL: Op een koele plaats bewaren. PT: Guardar em lugar fresco. S 4 ES: Mantιngase lejos de locales habitados. DA: Mε ikke opbevares i nζrheden af beboelse. DE: Von Wohnplδtzen fernhalten. EL: Μακρυά από κατοικημένους χώρους. EN: Keep away from living quarters. FR: Conserver ΰ l'ιcart de tout local d'habitation. IT: Conservare lontano da locali di abitazione. NL: Verwijderd van woonruimten opbergen. PT: Manter fora de qualquer zona de habitaηγo. S 5 ES: Consιrvese en .  .  . (lνquido apropiado a especificar por el fabricante). DA: Opbevares under .  .  . (en egnet vζske, som angives af fabikanten). DE: Unter .  .  . aufbewahren (geeignete Flόssigkeit vom Hersteller anzugeben). EL: Να διατηρείται το περιεχόμενο μέσα σε .  .  . (το είδος του κατάλληλου υγρού καθορίζεται από  τον παραγωγό). EN: Keep contents under .  .  . (appropriate liquid to be specified by the manufacturer). FR: Conserver sous .  .  . (liquide appropriι ΰ spιcifier par le fabricant). IT: Conservare sotto .  .  . (liquido appropriato da indicarsi da parte del fabbricante). NL: Onder .  .  . houden. [geschikte vloeistof aan te geven door fabrikant]. PT: Manter sob .  .  . (lνquido apropriado a especificar pelo produtor). S 6 ES: Consιrvese en .  .  . (gas inerte a especificar por el fabricante). DA: Opbevares under .  .  . (en inaktiv gas, som angives af fabrikanten). DE: Unter .  .  . aufbewahren (inertes Gas vom Hersteller anzugeben). EL: Να διατηρείται σε ατμόσφαιρα .  .  . (το είδος του αδρανούς αερίου καθορίζεται από τον  παραγωγό). EN: Keep under .  .  . (inert gas to be specified by the manufacturer). FR: Conserver sous .  .  . (gaz inerte ΰ spιcifier par le fabricant). IT: Conservare sotto .  .  . (gas inerte da indicarsi da parte del fabbricante). NL: Onder .  .  . houden. [inert gas aan te geven door fabrikant]. PT: Manter sob .  .  . (gαs inerte a especificar pelo produtor). S 7 ES: Mantιngase el recipiente bien cerrado. DA: Emballagen skal holdes tζt lukket. DE: Behδlter dicht geschlossen halten. EL: Το δοχείο να διατηρείται ερμητικά κλεισμένο. EN: Keep container tightly closed. FR: Conserver le rιcipient bien fermι. IT: Conservare il recipiente ben chiuso. NL: In goed gesloten verpakking bewaren. PT: Manter o recipiente bem fechado. S 8 ES: Mantιngase el recipiente en lugar seco. DA: Emballagen skal opbevares tψrt. DE: Behδlter trocken halten. EL: Το δοχείο να προστατεύεται από την υγρασία. EN: Keep container dry. FR: Conserver le rιcipient ΰ l'abri de l'humiditι. IT: Conservare al riparo dall'umiditΰ. NL: Verpakking droog houden. PT: Manter o recipiente ao abrigo da humidade. S 9 ES: Consιrvese el recipiente en lugar bien ventilado. DA: Emballagen skal opbevares pε et godt ventileret sted. DE: Behδlter an einem gut gelόfteten Ort aufbewahren. EL: Το δοχείο να διατηρείται σε καλά αεριζόμενο μέρος. EN: Keep container in a well-ventilated place. FR: Conserver le rιcipient dans un endroit bien ventilι. IT: Conservare il recipiente in luogo ben ventilato. NL: Op een goed geventileerde plaats bewaren. PT: Manter o recipiente num local bem ventilado. S 12 ES: No cerrar el recipiente hermιticamente. DA: Emballagen mε ikke lukkes tζt. DE: Behδlter nicht gasdicht verschlieίen. EL: Μη διατηρείτε το δοχείο ερμητικά κλεισμένο. EN: Do not keep the container sealed. FR: Ne pas fermer hermιtiquement le rιcipient. IT: Non chiudere ermeticamente il recipiente. NL: De verpakking niet hermetisch sluiten. PT: Nγo fechar o recipiente hermeticamente. S 13 ES: Mantιngase lejos de alimentos, bebidas y piensos. DA: Mε ikke opbevares sammen med nζrings- og nydelsesmidler samt foderstoffer. DE: Von Nahrungsmitteln, Getrδnken und Futtermitteln fernhalten. EL: Μακρυά από τρόφιμα, ποτά και ζωοτροφές. EN: Keep away from food, drink and animal feedingstuffs. FR: Conserver ΰ l'ιcart des aliments et boissons, y compris ceux pour animaux. IT: Conservare lontano da alimenti o mangimi e da bevande. NL: Verwijderd houden van eet- en drinkwaren en van diervoeder. PT: Manter afastado de alimentos e bebidas incluindo os dos animais. S 14 ES: Consιrvese lejos de .  .  . (materiales incompatibles a especificar por el fabricante). DA: Opbevares adskilt fra .  .  . (uforligelige stoffer, som angives af fabrikanten). DE: Von .  .  . fernhalten (inkompatible Substanzen sind vom Hersteller anzugeben). EL: Μακρυά από .  .  . (ασύμβατες ουσίες καθορίζονται από τον παραγωγό). EN: Keep away from .  .  . (incompatible materials to be indicated by the manufacturer). FR: Conserver ΰ l'ιcart des .  .  . (matiθres incompatibles ΰ indiquer par le fabricant). IT: Conservare lontano da .  .  . (sostanze incompatibili da precisare da parte del produttore). NL: Verwijderd houden van .  .  . [stoffen waarmee contact vermeden dient te worden aan te geven  door de fabrikant]. PT: Manter ao abrigo de .  .  . (matιrias incompatνveis a indicar pelo produtor). S 15 ES: Conservar alejado del calor. DA: Mε ikke udsζttes for varme. DE: Vor Hitze schόtzen. EL: Μακρυά από θερμότητα. EN: Keep away from heat. FR: Conserver ΰ l'ιcart de la chaleur. IT: Conservare lontano dal calore. NL: Verwijderd houden van warmte. PT: Manter afastado do calor. S 16 ES: Conservar alejado de toda llama o fuente de chispas - No fumar. DA: Holdes vζk fra antζndelseskilder - Rygning forbudt. DE: Von Zόndquellen fernhalten - Nicht rauchen. EL: Μακρυά από πηγές ανάφλεξης - Απαγορεύεται το κάπνισμα. EN: Keep away from sources of ignition - No smoking. FR: Conserver ΰ l'ιcart de toute flamme ou source d'ιtincelles - Ne pas fumer. IT: Conservare lontano da fiamme e scintille - Non fumare. NL: Verwijderd houden van ontstekingsbronnen - Niet roken. PT: Manter afastado de qualquer chama ou fonte de faνsca - Nγo fumar. S 17 ES: Mantιngase lejos de materias combustibles. DA: Holdes vζk fra brζndbare stoffer. DE: Von brennbaren Stoffen fernhalten. EL: Μακρυά από καύσιμα υλικά. EN: Keep away from combustible material. FR: Tenir ΰ l'ιcart des matiθres combustibles. IT: Tenere lontano da sostanze combustibili. NL: Verwijderd houden van brandbare stoffen. PT: Manter afastado de matιrias combustνveis. S 18 ES: Manipϊlese y αbrase el recipiente con prudencia. DA: Emballagen skal behandles og εbnes med forsigtighed. DE: Behδlter mit Vorsicht φffnen und handhaben. EL: Χειριστείτε και ανοίξτε το δοχείο προσεκτικά. EN: Handle and open container with care. FR: Manipuler et ouvrir le rιcipient avec prudence. IT: Manipolare ed aprire il recipiente con cautela. NL: Verpakking voorzichtig behandelen en openen. PT: Manipular e abrir o recipiente com prudκncia. S 20 ES: No comer ni beber durante su utilizaciσn. DA: Der mε ikke spises eller drikkes under brugen. DE: Bei der Arbeit nicht essen und trinken. EL: Μη τρώτε ή πίνετε όταν το χρησιμοποιείτε. EN: When using do not eat or drink. FR: Ne pas manger et ne pas boire pendant l'utilisation. IT: Non mangiare nι bere durante l'impiego. NL: Niet eten of drinken tijdens gebruik. PT: Nγo comer nem beber durante a utilizaηγo. S 21 ES: No fumar durante su utilizaciσn. DA: Der mε ikke ryges under brugen. DE: Bei der Arbeit nicht rauchen. EL: Μη καπνίζετε όταν το χρησιμοποιείτε. EN: When using do not smoke. FR: Ne pas fumer pendant l'utilisation. IT: Non fumare durante l'impiego. NL: Niet roken tijdens gebruik. PT: Nγo fumar durante a utilizaηγo. S 22 ES: No respirar el polvo. DA: Undgε indεnding af stψv. DE: Staub nicht einatmen. EL: Μη αναπνέετε την σκόνη. EN: Do not breathe dust. FR: Ne pas respirer les poussiθres. IT: Non respirare le polveri. NL: Stof niet inademen. PT: Nγo respirar as poeiras. S 23 ES: No respirar los gases/humos/vapores/aerosoles [denominaciσn(es) adecuada(s) a especificar por  el fabricante]. DA: Undgε indεnding af gas/rψg/dampe/aerosol-tεger (den eller de pεgζldende betegnelser angives af  fabrikanten). DE: Gas/Rauch/Dampf/Aerosol nicht einatmen (geeignete Bezeichnung(en) vom Hersteller anzugeben). EL: Μην αναπνέετε αέρια/αναθυμιάσεις/ατμούς/εκνεφώματα (η κατάλληλη διατύπωση καθορίζεται από τον  παραγωγό). EN: Do not breathe gas/fumes/vapour/spray (appropriate wording to be specified by the  manufacturer). FR: Ne pas respirer les gaz/vapeurs/fumιes/aιrosols [terme(s) appropriι(s) ΰ indiquer par le  fabricant]. IT: Non respirare i gas/fumi/vapori/aerosoli [termine(i) appropriato(i) da precisare da parte del  produttore]. NL: Gas/rook/damp/spuitnevel niet inademen. [toepasselijke term(en) aan te geven door de  fabrikant]. PT: Nγo respirar os gases/vapores/fumos/aerossσis [termo(s) apropriado(s) a indicar pelo  produtor]. S 24 ES: Evνtese el contacto con la piel. DA: Undgε kontakt med huden. DE: Berόhrung mit der Haut vermeiden. EL: Αποφεύγετε την επαφή με το δέρμα. EN: Avoid contact with skin. FR: Ιviter le contact avec la peau. IT: Evitare il contatto con la pelle. NL: Aanraking met de huid vermijden. PT: Evitar o contacto com a pele. S 25 ES: Evνtese el contacto con los ojos. DA: Undgε kontakt med ψjnene. DE: Berόhrung mit den Augen vermeiden. EL: Αποφεύγετε την επαφή με τα μάτια. EN: Avoid contact with eyes. FR: Ιviter le contact avec les yeux. IT: Evitare il contatto con gli occhi. NL: Aanraking met de ogen vermijden. PT: Evitar o contacto com os olhos. S 26 ES: En caso de contacto con los ojos, lαvense inmediata y abundantemente con agua y acϊdase a un  mιdico. DA: Kommer stoffet i ψjnene, skylles straks grundigt med vand og lζge kontaktes. DE: Bei Berόhrung mit den Augen sofort mit Wasser abspόlen und Arzt konsultieren. EL: Σε περίπτωση επαφής με τα μάτια πλύνετέ τα αμέσως με άφθονο νερό και ζητήστε ιατρική συμβουλή. EN: In case of contact with eyes, rinse immediately with plenty of water and seek medical advice. FR: En cas de contact avec les yeux, laver immιdiatement et abondamment avec de l'eau et consulter  un spιcialiste. IT: In caso di contatto con gli occhi, lavare immediatamente e abbondantemente con acqua e  consultare un medico. NL: Bij aanraking met de ogen onmiddellijk met overvloedig water afspoelen en deskundig medisch  advies inwinnen. PT: Em caso de contacto com os olhos, lavar imediata e abundantemente com αgua e consultar um  especialista.  S 27 ES: Quνtese inmediatamente la ropa manchada o salpicada. DA: Tilsmudset tψj tages straks af. DE: Beschmutzte, getrδnkte Kleidung sofort ausziehen. EL: Αφαιρέστε αμέσως όλα τα ενδύματα που έχουν μολυνθεί. EN: Take off immediately all contaminated clothing. FR: Enlever immιdiatement tout vκtement souillι ou ιclaboussι. IT: Togliersi di dosso immediatamente gli indumenti contaminati. NL: Verontreinigde kleding onmiddellijk uittrekken. PT: Retirar imediatamente todo o vestuαrio contaminado. S 28 ES: En caso de contacto con la piel, lαvese inmediata y abundantemente con .  .  . (productos a  especificar por el fabricante). DA: Kommer stof pε huden vaskes straks med store mζngder .  .  . (angives af fabrikanten). DE: Bei Berόhrung mit der Haut sofort abwaschen mit viel .  .  . (vom Hersteller anzugeben). EL: Σε περίπτωση επαφής με το δέρμα, πλυθείτε αμέσως με άφθονο .  .  . (το είδος του υγρού  καθορίζεται από τον παραγωγό). EN: After contact with skin, wash immediately with plenty of .  .  . (to be specified by the  manufacturer). FR: Aprθs contact avec la peau, se laver immιdiatement et abondamment avec .  .  . (produits  appropriιs ΰ indiquer par le fabricant). IT: In caso di contatto con la pelle lavarsi immediatamente ed abbondantemente con .  .  .  (prodotti idonei da indicarsi da parte del fabbricante). NL: Na aanraking met de huid onmiddellijk wassen met veel .  .  . [aan te geven door de  fabrikant]. PT: Αpos contacto com a pele, lavar imediata e abundantemente com .  .  . (produtos adequados a  indicar pelo produtor). S 29 ES: No tirar los residuos por el desagόe. DA: Mε ikke kommes i kloakaflψb. DE: Nicht in die Kanalisation gelangen lassen. EL: Μην αδειάζετε το περιεχόμενο στην αποχέτευση. EN: Do not empty into drains. FR: Ne pas jeter les rιsidus ΰ l'ιgout. IT: Non gettare i residui nelle fognature. NL: Afval niet in de gootsteen werpen. PT: Nγo deitar os resνduos no esgoto. S 30 ES: No echar jamαs agua a este producto. DA: Hζld aldrig vand pε eller i produktet. DE: Niemals Wasser hinzugieίen. EL: Ποτέ μην προσθέτετε νερό στο προϊόν αυτό. EN: Never add water to this product. FR: Ne jamais verser de l'eau dans ce produit. IT: Non versare acqua sul prodotto. NL: Nooit water op deze stof gieten. PT: Nunca adicionar αgua a este produto. S 33 ES: Evνtese la acumulaciσn de cargas electroestαticas. DA: Trζf foranstaltninger mod statisk elektricitet. DE: Maίnahmen gegen elektrostatische Aufladungen treffen. EL: Λάβετε προστατευτικά μέτρα έναντι ηλεκτροστατικών εκκενώσεων. EN: Take precautionary measures against static discharges. FR: Ιviter l'accumulation de charges ιlectrostatiques. IT: Evitare l'accumulo di cariche elettrostatiche. NL: Maatregelen treffen tegen ontladingen van statische elektriciteit.PT: Evitar acumulaηγo de cargas electrostαticas. S 35 ES: Elimνnense los residuos del producto y sus recipientes con todas las precauciones posibles. DA: Stoffet og emballagen skal bortskaffes pε en sikker mεde. DE: Abfδlle und Behδlter mόssen in gesicherter Weise beseitigt werden. EL: Το υλικό και ο περιέκτης του πρέπει να διατεθεί με ασφαλή τρόπο. EN: This material and its container must be disposed of in a safe way. FR: Ne se dιbarrasser de ce produit et de son rιcipient qu'en prenant toutes prιcautions d'usage. IT: Non disfarsi del prodotto e del recipiente se non con le dovute precauzioni. NL: Deze stof en de verpakking op veilige wijze afvoeren. PT: Nγo se desfazer deste produto e do seu recipiente sem tomar as precauηυes de seguranηa  devidas. S 36 ES: Ϊsese indumentaria protectora adecuada. DA: Brug sζrligt arbejdstψj. DE: Bei der Arbeit geeignete Schutzkleidung tragen. EL: Να φοράτε κατάλληλη προστατευτική ενδυμασία. EN: Wear suitable protective clothing. FR: Porter un vκtement de protection appropriι. IT: Usare indumenti protettivi adatti. NL: Draag geschikte beschermende kleding. PT: Usar vestuαrio de protecηγo adequado. S 37 ES: Ϊsense guantes adecuados. DA: Brug egnede beskyttelseshandsker under arbejdet. DE: Geeignete Schutzhandschuhe tragen. EL: Να φοράτε κατάλληλα γάντια. EN: Wear suitable gloves. FR: Porter des gants appropriιs. IT: Usare guanti adatti. NL: Draag geschikte handschoenen. PT: Usar luvas adequadas. S 38 ES: En caso de ventilaciσn insuficiente, ϊsese equipo respiratorio adecuado. DA: Brug egnet εndedrζtsvζrn, hvis effektiv ventilation ikke er mulig. DE: Bei unzureichender Belόftung Atemschutzgerδt anlegen. EL: Σε περίπτωση ανεπαρκούς αερισμού, χρησιμοποιείτε κατάλληλη αναπνευστική συσκευή. EN: In case of insufficient ventilation, wear suitable respiratory equipment. FR: En cas de ventilation insuffisante, porter un appareil respiratoire appropriι. IT: In caso di ventilazione insufficiente, usare un apparecchio respiratorio adatto. NL: Bij ontoereikende ventilatie een geschikte ademhalingsbescherming dragen. PT: Em caso de ventilaηγo insuficiente, usar equipamento respiratσrio adequado. S 39 ES: Ϊsese protecciσn para los ojos/la cara. DA: Brug beskyttelsesbriller/ansigtsskζrm under arbejdet. DE: Schutzbrille/Gesichtsschutz tragen. EL: Χρησιμοποιείτε συσκευή προστασίας ματιών/προσώπου. EN: Wear eye/face protection. FR: Porter un appareil de protection des yeux/du visage. IT: Proteggersi gli occhi/la faccia. NL: Een bescherming voor de ogen/voor het gezicht dragen. PT: Usar um equipamento protector para a vista/face. S 40 ES: Para limpiar el suelo y los objetos contaminados por este producto, ϊsese .  .  . (a  especificar por el fabricante). DA: Gulvet og tilsmudsede genstande renses med .  .  . (midlerne angives af fabrikanten). DE: Fuίboden und verunreinigte Gegenstδnde mit .  .  . reinigen (Material vom Hersteller  anzugeben). EL: Για τον καθαρισμό του δαπέδου και όλων των αντικειμένων που έχουν μολυνθεί από το υλικό αυτό  χρησιμοποιείτε .  .  . (το είδος καθορίζεται από τον παραγωγό). EN: To clean the floor and all objects contaminated by this material, use .  .  . (to be specified  by the manufacturer). FR: Pour nettoyer le sol ou les objets souillιs par ce produit, utiliser .  .  . (ΰ prιciser par le  fabricant). IT: Per pulire il pavimento e gli oggetti contaminati da questo prodotto, usare .  .  . (da  precisare da parte del produttore). NL: Voor de reiniging van de vloer en alle voorwerpen verontreinigd met dit materiaal, .  .  .  gebruiken. [aan te geven door de fabrikant]. PT: Para limpeza do chγo e objectos contaminados por este produto, utilizar .  .  . (a especificar  pelo produtor). S 41 ES: En caso de incendio y/o de explosiσn no respire los humos. DA: Undgε at indεnde rψgen ved brand eller eksplosion. DE: Explosions- und Brandgase nicht einatmen. EL: Σε περίπτωση πυρκαγιάς και/ή εκρήξεως μην αναπνέετε τους καπνούς. EN: In case of fire and/or explosion do not breathe fumes. FR: En cas d'incendie et/ou d'explosion, ne pas respirer les fumιes. IT: In caso di incendio e/o esplosione non respirare i fumi. Nl: In geval van brand en/of explosie inademen van rook vermijden. PT: Em caso de incκndio e/ou explosγo nγo respirar os fumos. S 42 ES: Durante las fumigaciones/pulverizaciones, ϊsese equipo respiratorio adecuado [denominaciσn(es)  adecuada(s) a especificar por el fabricante]. DA: Brug egnet εndedrζtsvζrn ved rygning/sprψjtning (den eller de pεgζldende betegnelser angives af  fabrikanten). DE: Beim Rδuchern/Versprόhen geeignetes Atemschutzgerδt anlegen (geeignete Bezeichnung(en) vom  Hersteller anzugeben). EL: Κατά τη διάρκεια υποκαπνισμού/ψεκάσματος χρησιμοποιείτε κατάλληλη αναπνευστική συσκευή (η  κατάλληλη διατύπωση καθορίζεται απο τον παραγωγό). EN: During fumigation/spraying wear suitable respiratory equipment (appropriate wording to be  specified by the manufacturer). FR: Pendant les fumigations/pulvιrisations, porter un appareil respiratoire appropriι [terme(s)  appropriι(s) ΰ indiquer par le fabricant]. IT: Durante le fumigazioni/polimerizzazioni usare un apparecchio respiratorio adatto [termine(i)  appropriato(i) da precisare da parte del produttore]. NL: Tijdens de ontsmetting/bespuiting een geschikte adembescherming dragen. [geschikte term(en)  door de fabrikant aan te geven]. PT: Durante as fumigaηυes/pulverizaηυes usar equipamento respiratσrio adequado [termo(s)  adequado(s) a indicar pelo produtor]. S 43 ES: En caso de incendio, utilizar .  .  . (los medios de extinciσn los debe especificar el  fabricante). (Si el agua aumenta el riesgo, se deberα aρadir: «  No usar nunca agua.  ») DA: Brug .  .  . ved brandslukning (den nψjagtige type brandslukningsudstyr angives af fabrikanten.  Sεfremt vand ikke mε bruges tilfψjes: »Brug ikke vand«). DE: Zum Lφschen .  .  . (vom Hersteller anzugeben) verwenden (wenn Wasser die Gefahr erhφht,  anfόgen: "Kein Wasser verwenden"). EL: Σε περίπτωση πυρκαγιάς χρησιμοποιείτε .  .  . (Αναφέρεται το ακριβές είδος μέσων πυρόσβεσης.  Εάν το νερό αυξάνει τον κίνδυνο, προστίθεται: «Μη χρησιμοποιείτε ποτέ νερό»). EN: In case of fire, use .  .  . (indicate in the space the precise type of fire-fighting  equipment. If water increases risk, add - 'Never use water`). FR: En cas d'incendie, utiliser .  .  . (moyens d'extinction ΰ prιciser par le fabricant. Si l'eau  augmente les risques, ajouter: «  Ne jamais utiliser d'eau  »). IT: In caso di incendio usare .  .  . (mezzi estinguenti idonei da indicarsi da parte del  fabbricante. Se l'acqua aumenta il rischio precisare «  Non usare acqua  »). NL: In geval van brand .  .  . gebruiken. [blusmiddelen aan te duiden door de fabrikant. Indien  water het risico vergroot toevoegen: "Nooit water gebruiken."] PT: Em caso de incκndio, utilizar .  .  . (meios de extinηγo a especificar pelo produtor. Se a αgua  aumentar os riscos, acrescentar «  Nunca utilizar αgua  »). S 45 ES: En caso de accidente o malestar, acϊdase inmediatamente al mιdico (si es posible, muιstresele  la etiqueta). DA: Ved ulykkestilfζlde eller ved ildebefindende er omgεende lζgebehandling nψdvendig; vis  etiketten, hvis det er muligt. DE: Bei Unfall oder Unwohlsein sofort Arzt zuziehen (wenn mφglich, dieses Etikett vorzeigen). EL: Σε περίπτωση ατυχήματος ή αν αισθανθείτε αδιαθεσία ζητήστε αμέσως ιατρική συμβουλή (δείξτε την  ετικέττα αν είναι δυνατό). EN: In case of accident or if you feel unwell, seek medical advice immediately (show the label  where possible). FR: En cas d'accident ou de malaise, consulter immιdiatement un mιdecin (si possible lui montrer  l'ιtiquette). IT: In caso di incidente o di malessere consultare immediatamente il medico (se possibile,  mostrargli l'etichetta). NL: Bij een ongeval of indien men zich onwel voelt, onmiddellijk een arts raadplegen (indien  mogelijk hem dit etiket tonen). PT: Em caso de acidente ou de indisposiηγo, consultar imediatamente o mιdico (se possνvel  mostrar-lhe o rσtulo). S 46 ES: En caso de ingestiσn, acϊdase inmediatamente al mιdico y muιstresele la etiqueta o el envase. DA: Ved indtagelse, kontakt omgεende lζge og vis denne beholder eller etiket. DE: Bei Verschlucken sofort δrztlichen Rat einholen und Verpackung oder Etikett vorzeigen. EL: Σε περίπτωση κατάποσης ζητήστε αμέσως ιατρική συμβουλή και δείξτε αυτό το δοχείο ή την  ετικέττα. EN: If swallowed, seek medical advice immediately and show this container or label. FR: En cas d'ingestion, consulter immιdiatement un mιdecin et lui montrer l'emballage ou  l'ιtiquette. IT: In caso d'ingestione consultare immediatamente il medico e mostrargli il contenitore o  l'etichetta. NL: In geval van inslikken onmiddellijk een arts raadplegen en verpakking of etiket tonen. PT: Em caso de ingestγo, consultar imediatamente o mιdico e mostrar-lhe a embalagem ou o rσtulo. S 47 ES: Consιrvese a una temperatura no superior a .  .  .  °C (a especificar por el fabricante). DA: Mε ikke opbevares ved temperaturer pε over .  .  .  °C (angives af fabrikanten). DE: Nicht bei Temperaturen όber .  .  .  °C aufbewahren (vom Hersteller anzugeben). EL: Να διατηρείται σε θερμοκρασία που δεν υπερβαίνει τους .  .  .  °C (καθορίζεται από τον  παραγωγό). EN: Keep at temperature not exceeding .  .  .  °C (to be specified by the manufacturer). FR: Conserver ΰ une tempιrature ne dιpassant pas .  .  .  °C (ΰ prιciser par le fabricant). IT: Conservare a temperatura non superiore a .  .  .  °C (da precisare da parte del fabbricante). NL: Bewaren bij een temperatuur beneden .  .  .  °C. [aan te geven door de fabrikant]. PT: Conservar a uma temperatura que nγo exceda .  .  .  °C (a especificar pelo produtor). S 48 ES: Consιrvese hϊmedo con .  .  . (medio apropiado a especificar por el fabricante). DA: Holdes befugtet med .  .  . (passende middel angives af fabrikanten). DE: Feucht halten mit .  .  . (geeignetes Mittel vom Hersteller anzugeben). EL: Να διατηρείται υγρό με .  .  . (κατάλληλο υγρό που πρέπει να καθοριστεί από τον παραγωγό). EN: Keep wet with .  .  . (appropriate material to be specified by the manufacturer). FR: Maintenir humide avec .  .  . (moyen appropriι ΰ prιciser par le fabricant). IT: Mantenere umido con .  .  . (mezzo appropriato da precisare da parte del fabbricante). NL: Inhoud vochtig houden met .  .  . [middel aan te geven door de fabrikant]. PT: Manter hϊmido com .  .  . (material adequado a especificar pelo produtor).  S 49 ES: Consιrvese ϊnicamente en el recipiente de origen. DA: Mε kun opbevares i den originale emballage. DE: Nur im Originalbehδlter aufbewahren. EL: Διατηρείται μόνο μέσα στο αρχικό δοχείο. EN: Keep only in the original container. FR: Conserver uniquement dans le rιcipient d'origine. IT: Conservare soltanto nel recipiente originale. NL: Uitsluitend in de oorspronkelijke verpakking bewaren. PT: Conservar unicamente no recipiente de origem. S 50 ES: No mezclar con .  .  . (a especificar por el fabricante). DA: Mε ikke blandes med .  .  . (angives af fabrikanten). DE: Nicht mischen mit .  .  . (vom Hersteller anzugeben). EL: Να μην αναμιχθεί με .  .  . (καθορίζεται από τον παραγωγό). EN: Do not mix with .  .  . (to be specified by the manufacturer). FR: Ne pas mιlanger avec .  .  . (ΰ spιcifier par le fabricant). IT: Non mescolare con .  .  . (da specificare da parte del fabbricante). NL: Niet vermengen met .  .  . [aan te geven door de fabrikant]. PT: Nγo misturar com .  .  . (a especificar pelo produtor). S 51 ES: Ϊsese ϊnicamente en lugares bien ventilados. DA: Mε kun bruges pε steder med god ventilation. DE: Nur in gut gelόfteten Bereichen verwenden. EL: Να χρησιμοποιείται μόνο σε καλά αεριζόμενο χώρο. EN: Use only in well-ventilated areas. FR: Utiliser seulement dans des zones bien ventilιes. IT: Usare soltanto in luogo ben ventilato. NL: Uitsluitend op goed geventileerde plaatsen gebruiken. PT: Utilizar somente em locais bem ventilados. S 52 ES: No usar sobre grandes superficies en locales habitados. DA: Bψr ikke anvendes til stψrre flader i beboelses- eller opholdsrum. DE: Nicht groίflδchig fόr Wohn- und Aufenthaltsrδume zu verwenden. EL: Δεν συνίσταται η χρήση σε ευρείες επιφάνειες σε εσωτερικούς χώρους. EN: Not recommended for interior use on large surface areas. FR: Ne pas utiliser sur de grandes surfaces dans les locaux habitιs. IT: Non utilizzare su grandi superfici in locali abitati. NL: Niet voor gebruik op grote oppervlakken in woon- en verblijfruimtes. PT: Nγo utilizar em grandes superfνcies nos locais habitados. S 53 ES: Evνtese la exposiciσn - recαbense instrucciones especiales antes del uso. DA: Undgε enhver kontakt - indhent sζrlige anvisninger fψr brug. DE: Exposition vermeiden - vor Gebrauch besondere Anweisungen einholen. EL: Αποφεύγετε την έκθεση - εφοδιαστείτε με τις ειδικές οδηγίες πριν από τη χρήση. EN: Avoid exposure - obtain special instructions before use. FR: Ιviter l'exposition - se procurer des instructions spιciales avant l'utilisation. IT: Evitare l'esposizione - procurarsi speciali istruzioni prima dell'uso. NL: Blootstelling vermijden - vσσr gebruik speciale aanwijzingen raadplegen. PT: Evitar a exposiηγo - obter instruηυes especνficas antes da utilizaηγo. S 56 ES: Elimνnense esta sustancia y su recipiente en un punto de recogida pϊblica de residuos  especiales o peligrosos. DA: Aflever dette materiale og dets beholder til et indsamlingssted for farligt affald og  problemaffald. DE: Diesen Stoff und seinen Behδlter auf entsprechend genehmigter Sondermόlldeponie entsorgen. EL: Το υλικό αυτό και ο περιέκτης του να εναποτεθούν σε χώρο συλλογής επικινδύνων ή ειδικών  αποβλήτων. EN: Dispose of this material and its container at hazardous or special waste collection point. FR: Ιliminer ce produit et son rιcipient dans un centre de collecte des dιchets dangereux ou  spιciaux. IT: Smaltire questo materiale e relativi contenitori in un punto di raccolta rifiuti pericolosi o  speciali autorizzati. NL: Deze stof en de verpakking naar inzamelpunt voor gevaarlijk of bijzonder afval brengen. PT: Eliminar este produto e o seu recipiente, enviando-os para local autorizado para a recolha de  resνduos perigosos ou especiais. S 57 ES: Utilνcese un envase de seguridad adecuado para evitar la contaminaciσn del medio ambiente. DA: Skal indesluttes forsvarligt for at undgε miljψforurening. DE: Zur Vermeidung einer Kontamination der Umwelt geeigneten Behδlter verwenden. EL: Να χρησιμοποιηθεί το κατάλληλο περίβλημα για να αποφευχθεί μόλυνση του περιβάλλοντος. EN: Use appropriate container to avoid environmental contamination. FR: Utiliser un rιcipient appropriι pour ιviter toute contamination du milieu ambiant. IT: Usare contenitori adeguati per evitare l'inquinamento ambientale. NL: Neem passende maatregelen om verspreiding in het milieu te voorkomen. PT: Utilizar um recipiente adequado para evitar a contaminaηγo do ambiente. S 59 ES: Remitirse al fabricante o proveedor para obtener informaciσn sobre su recuperaciσn/reciclado. DA: Indhent oplysninger om genvinding/genanvendelse hos fabrikanten/leverandψren. DE: Informationen zur Wiederverwendung/Wiederverwertung beim Hersteller/Lieferanten erfragen. EL: Ζητήστε πληροφορίες από τον παραγωγό/προμηθευτή για ανάκτηση/ανακύκλωση. EN: Refer to manufacturer/supplier for information on recovery/recycling. FR: Consulter le fabricant/fournisseur pour des informations relatives ΰ la rιcupιration/au  recyclage. IT: Richiedere informazioni al produttore/fornitore per il recupero/riciclaggio. NL: Raadpleeg fabrikant/leverancier voor informatie over terugwinning/recycling. PT: Solicitar ao produtor/fornecedor informaηυes relativas ΰ sua recuperaηγo/reciclagem. S 60 ES: Elimνnense el producto y su recipiente como residuos peligrosos. DA: Dette materiale og dets beholder skal bortskaffes som farligt affald. DE: Dieser Stoff und sein Behδlter sind als gefδhrlicher Abfall zu entsorgen. EL: Το υλικό και ο περιέκτης του να θεωρηθούν κατά τη διάθεση τους επικίνδυνα απόβλητα. EN: This material and its container must be disposed of as hazardous waste. FR: Ιliminer le produit et son rιcipient comme un dιchet dangereux. IT: Questo materiale e il suo contenitore devono essere smaltiti come rifiuti pericolosi. NL: Deze stof en de verpakking als gevaarlijk afval afvoeren. PT: Este produto e o seu recipiente devem ser eliminados como resνduos perigosos. S 61 ES: Evνtese su liberaciσn al medio ambiente. Recαbense instrucciones especνficas de la ficha de  datos de seguridad. DA: Undgε udledning til miljψet. Se sζrlig vejledning/sikkerhedsdatablad. DE: Freisetzung in die Umwelt vermeiden. Besondere Anweisungen einholen/Sicherheitsdatenblatt zu  Rate ziehen. EL: Αποφύγετε την ελευθέρωσή του στο περιβάλλον. Αναφερθείτε σε ειδικές οδηγίες/δελτίο δεδομένου  ασφαλείας. EN: Avoid release to the environment. Refer to special instructions/Safety data sheets. FR: Ιviter le rejet dans l'environnement. Consulter les instructions spιciales/la fiche de donnιes  de sιcuritι. IT: Non disperdere nell'ambiente. Riferirsi alle istruzioni speciali/ schede informative in materia  di sicurezza. NL: Voorkom lozing in het milieu. Vraag om speciale instructies/veiligheidskaart. PT: Evitar a libertaηγo para o ambiente. Obter instruηυes especνficas/fichas de seguranηa. S 62 ES: En caso de ingestiσn no provocar el vσmito: acϊdase inmediatamente al mιdico y muιstresele la  etiqueta o el envase. DA: Ved indtagelse, undgε at fremprovokere opkastning: kontakt omgεende lζge og vis denne beholder  eller etiket. DE: Bei Verschlucken kein Erbrechen herbeifόhren. Sofort δrztlichen Rat einholen und Verpackung  oder dieses Etikett vorzeigen. EL: Σε περίπτωση κατάποσης να μην προκληθεί εμετός: ζητήστε αμέσως ιατρική συμβουλή και δείξτε αυτό  το δοχείο η την ετικέττα του. EN: If swallowed, do not induce vomiting: seek medical advice immediately and show this container  or label. FR: En cas d'ingestion, ne pas faire vomir: consulter immιdiatement un mιdecin et lui montrer  l'emballage ou l'ιtiquette. IT: In caso di ingestione non provocare il vomito: consultare immediatamente il medico e mostrargli  il contenitore o l'etichetta. NL: Bij inslikken niet het braken opwekken; direct een arts raadplegen en de verpakking of het  etiket tonen. PT: Em caso de ingestγo, nγo provocar o vσmito. Consultar imediatamente um mιdico e mostrar-lhe a  embalagem ou o rσtulo.  Combinaciσn de frases-S Kombination af S-sζtninger Kombination der S-Sδtze Συνδυασμός των S-   φράσεων Combination of S-phrases Combinaison des phrases S Combinazioni delle frasi S  Combinatie van S-zinnen Combinaηγo das frases S S 1/2 ES: Consιrvese bajo llave y mantιngase fuera del alcance de los niρos. DA: Opbevares under lεs og utilgζngeligt for bψrn. DE: Unter Verschluί und fόr Kinder unzugδnglich aufbewahren. EL: Φυλάξτε το κλειδωμένο και μακρυά από παιδιά. EN: Keep locked up and out of the reach of children. FR: Conserver sous clef et hors de portιe des enfants. IT: Conservare sotto chiave e fuori della portata dei bambini. NL: Achter slot en buiten bereik van kinderen bewaren. PT: Guardar fechado ΰ chave e fora do alcance das crianηas. S 3/7 ES: Consιrvese el recipiente bien cerrado y en lugar fresco. DA: Emballagen opbevares tζt lukket pε et kψligt sted. DE: Behδlter dicht geschlossen halten und an einem kόhlen Ort aufbewahren. EL: Διατηρείστε το δοχείο ερμητικά κλεισμένο σε δροσερό μέρος. EN: Keep container tightly closed in a cool place. FR: Conserver le rιcipient bien fermι dans un endroit frais. IT: Tenere il recipiente ben chiuso in luogo fresco. NL: Gesloten verpakking op een koele plaats bewaren. PT: Conservar em recipiente bem fechado em lugar fresco.S 3/9/14 ES: Consιrvese en lugar fresco y bien ventilado y lejos de .  .  . (materiales incompatibles, a  especificar por el fabricante). DA: Opbevares kψligt, godt ventileret og adskilt fra .  .  . (uforligelige stoffer angives af  fabrikanten). DE: An einem kόhlen, gut gelόfteten Ort, entfernt von .  .  . aufbewahren (die Stoffe, mit denen  Kontakt vermieden werden muί, sind vom Hersteller anzugeben). EL: Διατηρείται σε δροσερό και καλά αεριζόμενο μέρος μακρυά από .  .  . (ασύμβατα υλικά που  υποδεικνύονται από τον παραγωγό). EN: Keep in a cool, well-ventilated place away from .  .  . (incompatible materials to be indicated  by the manufacturer). FR: Conserver dans un endroit frais et bien ventilι ΰ l'ιcart des .  .  . (matiθres incompatibles ΰ  indiquer par le fabricant). IT: Conservare in luogo fresco e ben ventilato lontano da .  .  . (materiali incompatibili da  precisare da parte del fabbricante). NL: Bewaren op een koele, goed geventileerde plaats verwijderd van .  .  . [stoffen waarmee contact  vermeden dient te worden, aan te geven door de fabrikant]. PT: Conservar em lugar fresco e bem ventilado ao abrigo de .  .  . (matιrias incompatνveis a  indicar pelo produtor). S 3/9/14/49 ES: Consιrvese ϊnicamente en el recipiente de origen, en lugar fresco y bien ventilado y lejos de .   .  . (materiales incompatibles, a especificar por el fabricante). DA: Mε kun opbevares i originalemballagen pε et kψligt, godt ventileret sted og adskilt fra .  .  .  (uforligelige stoffer angives af fabrikanten). DE: Nur im Originalbehδlter an einem kόhlen, gut gelόfteten Ort, entfernt von .  .  . aufbewahren  (die Stoffe, mit denen Kontakt vermieden werden muί, sind vom Hersteller anzugeben). EL: Διατηρείται μόνο μέσα στο αρχικό δοχείο σε δροσερό και καλά αεριζόμενο μέρος από .  .  .  (ασύμβατα υλικά που υποδεικνύονται από τον παραγωγό). EN: Keep only in the original container in a cool, well-ventilated place away from .  .  .  (incompatible materials to be indicated by the manufacturer). FR: Conserver uniquement dans le rιcipient d'origine dans un endroit frais et bien ventilι ΰ  l'ιcart de .  .  . (matiθres incompatibles ΰ indiquer par le fabricant). IT: Conservare soltanto nel contenitore originale in luogo fresco e ben ventilato lontano da .  .   . (materiali incompatibili da precisare da parte del fabbricante). NL: Uitsluitend in de oorspronkelijke verpakking bewaren op een koele, goed geventileerde plaats  verwijderd van .  .  . [stoffen waarmee contact vermeden dient te worden, aan te geven door de  fabrikant]. PT: Conservar unicamente no recipiente de origem, em lugar fresco e bem ventilado ao abrigo de .  .   . (matιrias incompatνveis a indicar pelo produtor). S 3/9/49 ES: Consιrvese ϊnicamente en el recipiente de origen, en lugar fresco y bien ventilado. DA: Mε kun opbevares i originalemballagen pε et kψligt, godt ventileret sted. DE: Nur im Originalbehδlter an einem kόhlen, gut gelόfteten Ort aufbewahren. EL: Διατηρείται μόνο μέσα στο αρχικό δοχείο σε δροσερό μέρος. EN: Keep only in the original container in a cool, well-ventilated place. FR: Conserver uniquement dans le rιcipient d'origine dans un endroit frais et bien ventilι. IT: Conservare soltanto nel contenitore originale in luogo fresco e ben ventilato. NL: Uitsluitend in de oorspronkelijke verpakking bewaren op een koele, goed geventileerde plaats. PT: Conservar unicamente no recipiente de origem, em lugar fresco e bem ventilado. S 3/14 ES: Consιrvese en lugar fresco y lejos de .  .  . (materiales incompatibles, a especificar por el  fabricante). DA: Opbevares kψligt og adskilt fra .  .  . (uforligelige stoffer angives af fabrikanten). DE: An einem kόhlen, von .  .  . entfernten Ort aufbewahren (die Stoffe, mit denen Kontakt  vermieden werden muί, sind vom Hersteller anzugeben). EL: Διατηρείται σε δροσερό μέρος μακρυά από .  .  . (ασύμβατα υλικά που υποδεικνύονται από τον  παραγωγό). EN: Keep in a cool place away from .  .  . (incompatible materials to be indicated by the  manufacturer). FR: Conserver dans un endroit frais ΰ l'ιcart des .  .  . (matiθres incompatibles ΰ indiquer par le  fabricant). IT: Conservare in luogo fresco lontano da .  .  . (materiali incompatibili da precisare da parte  del fabbricante). NL: Bewaren op een koele plaats verwijderd van .  .  . [stoffen waarmee contact vermeden dient te  worden, aan te geven door de fabrikant]. PT: Conservar em lugar fresco ao abrigo de .  .  . (matιrias incompatνveis a indicar pelo  produtor). S 7/8 ES: Mantιngase el recipiente bien cerrado y en lugar seco. DA: Emballagen skal holdes tζt lukket og opbevares tψrt. DE: Behδlter trocken und dicht geschlossen halten. EL: Το δοχείο να διατηρείται ερμητικά κλεισμένο και να προστατεύεται από την υγρασία. EN: Keep container tightly closed and dry. FR: Conserver le rιcipient bien fermι et ΰ l'abri de l'humiditι. IT: Conservare il recipiente ben chiuso e al riparo dall'umiditΰ. NL: Droog houden en in een goed gesloten verpakking bewaren. PT: Conservar o recipiente bem fechado e ao abrigo da humidade. S 7/9 ES: Mantιngase el recipiente bien cerrado y en lugar bien ventilado. DA: Emballagen skal holdes tζt lukket og opbevares pε et godt ventileret sted. DE: Behδlter dicht geschlossen an einem gut gelόfteten Ort aufbewahren. EL: Το δοχείο να διατηρείται ερμητικά κλεισμένο και σε καλά αεριζόμενο μέρος. EN: Keep container tightly closed and in a well-ventilated place. FR: Conserver le rιcipient bien fermι et dans un endroit bien ventilι. IT: Tenere il recipiente ben chiuso e in luogo ben ventilato. NL: Gesloten verpakking op een goed geventileerde plaats bewaren. PT: Manter o recipiente bem fechado em local bem ventilado. S 7/47 ES: Mantιngase el recipiente bien cerrado y consιrvese a una temperatura no superior a .  .  .  °C  (a especificar por el fabricante). DA: Emballagen skal holdes tζt lukket og opbevares ved temperaturer pε ikke over .  .  .  °C  (angives af fabrikanten). DE: Behδlter dicht geschlossen und nicht bei Temperaturen όber .  .  .  °C aufbewahren (vom  Hersteller anzugeben). EL: Διατηρείστε το δοχείο καλά κλεισμένο σε θερμοκρασία που δεν υπερβαίνει τους .  .  .°C (να  καθοριστεί από τον παραγωγό). EN: Keep container tightly closed and at a temperature not exceeding .  .  .  °C (to be specified  by the manufacturer). FR: Conserver le rιcipient bien fermι et ΰ une tempιrature ne dιpassant pas .  .  .  °C (ΰ prιciser  par le fabricant). IT: Tenere il recipiente ben chiuso e a temperatura non superiore a .  .  .  °C (da precisare da  parte del fabbricante). NL: Gesloten verpakking bewaren bij een temperatuur beneden .  .  .  °C. [aan te geven door de  fabrikant]. PT: Manter o recipiente bem fechado e conservar a uma temperatura que nγo exceda .  .  .  °C (a  especificar pelo produtor). S 20/21 ES: No comer, ni beber, ni fumar durante su utilizaciσn. DA: Der mε ikke spises, drikkes eller ryges under brugen. DE: Bei der Arbeit nicht essen, trinken, rauchen. EL: Όταν το χρησιμοποιείτε μη τρώτε, μην πίνετε, μη καπνίζετε. EN: When using do not eat, drink or smoke.FR: Ne pas manger, ne pas boire et ne pas fumer pendant l'utilisation. IT: Non mangiare, nι bere, nι fumare durante l'impiego. NL: Niet eten, drinken of roken tijdens gebruik. PT: Nγo comer, beber ou fumar durante a utilizaηγo. S 24/25 ES: Evνtese el contacto con los ojos y la piel. DA: Undgε kontakt med huden og ψjnene. DE: Berόhrung mit den Augen und der Haut vermeiden. EL: Αποφεύγετε επαφή με το δέρμα και με τα μάτια. EN: Avoid contact with skin and eyes. FR: Ιviter le contact avec la peau et les yeux. IT: Evitare il contatto con gli occhi e con la pelle. NL: Aanraking met de ogen en de huid vermijden. PT: Evitar o contacto com a pele e os olhos. S 29/56 ES: No tirar los residuos por el desagόe. DA: Mε ikke kommes i kloakaflψb, aflever dette materiale og dets beholder til et indsamlingssted  for farligt affald og problemaffald. DE: Nicht in die Kanalisation gelangen lassen. EL: Μήν αδειάζετε το περιεχόμενο στην αποχέτευση. Το υλικό αυτό και ο περιέκτης του να εναποτεθούν  σε δημόσιο χώρο συλλογής επικινδύνων ή ειδικών αποβλήτων. EN: Do not empty into drains, dispose of this material and its container at hazardous or special  waste collection point. FR: Ne pas jeter les rιsidus ΰ l'ιgout, ιliminer ce produit et son rιcipient dans un centre de  collecte des dιchets dangereux ou spιciaux. IT: Non gettare i residui nelle fognature. NL: Afval niet in de gootsteen werpen. PT: Nγo deitar os resνduos no esgoto, eliminar este produto e o seu recipiente, enviando-os para  local autorizado para a recolha de resνduos perigosos ou especiais. S 36/37 ES: Ϊsense indumentaria y guantes de protecciσn adecuados. DA: Brug sζrligt arbejdstψj og egnede beskyttelseshandsker. DE: Bei der Arbeit geeignete Schutzhandschuhe und Schutzkleidung tragen. EL: Φοράτε κατάλληλη προστατευτική ενδυμασία και γάντια. EN: Wear suitable protective clothing and gloves. FR: Porter un vκtement de protection et des gants appropriιs. IT: Usare indumenti protettivi e guanti adatti. NL: Draag geschikte handschoenen en beschermende kleding. PT: Usar vestuαrio de protecηγo e luvas adequadas. S 36/37/39 ES: Ϊsense indumentaria y guantes adecuados y protecciσn para los ojos/la cara. DA: Brug sζrligt arbejdstψj, egnede beskyttelseshandsker og -briller/ansigtsskζrm. DE: Bei der Arbeit geeignete Schutzkleidung, Schutzhandschuhe und Schutzbrille/Gesichtsschutz  tragen. EL: Φοράτε κατάλληλη προστατευτική ενδυμασία, γάντια και συσκευή προστασίας ματιών/προσώπου. EN: Wear suitable protective clothing, gloves and eye/face protection. FR: Porter un vκtement de protection appropriι, des gants et un appareil de protection des yeux/du  visage. IT: Usare indumenti protettivi e guanti adatti e proteggersi gli occhi/la faccia. NL: Draag geschikte beschermende kleding, handschoenen en een beschermingsmiddel voor de ogen/het  gezicht. PT: Usar vestuαrio de protecηγo, luvas e equipamento protector para a vista/face adequados. S 36/39 ES: Ϊsense indumentaria adecuada y protecciσn para los ojos/la cara. DA: Brug sζrligt arbejdstψj og egnede beskyttelsesbriller/ansigtsskζrm. DE: Bei der Arbeit geeignete Schutzkleidung und Schutzbrille/Gesichtsschutz tragen. EL: Φοράτε κατάλληλη προστατευτική ενδυμασία και συσκευή προστασίας ματιών/προσώπου. EN: Wear suitable protective clothing and eye/face protection. FR: Porter un vκtement de protection appropriι et un appareil de protection des yeux/du visage. IT: Usare indumenti protettivi adatti e proteggersi gli occhi/la faccia. NL: Draag geschikte beschermende kleding en een beschermingsmiddel voor de ogen/het gezicht. PT: Usar vestuαrio de protecηγo e equipamento protector para a vista/face adequados. S 37/39 ES: Ϊsense guantes adecuados y protecciσn para los ojos/la cara. DA: Brug egnede beskyttelseshandsker og -briller/ansigtsskζrm under arbejdet. DE: Bei der Arbeit geeignete Schutzhandschuhe und Schutzbrille/Gesichtsschutz tragen. EL: Φοράτε κατάλληλα γάντια και συσκευή προστασίας ματιών/προσώπου. EN: Wear suitable gloves and eye/face protection. FR: Porter des gants appropriιs et un appareil de protection des yeux/du visage. IT: Usare guanti adatti e proteggersi gli occhi/la faccia. NL: Draag geschikte handschoenen en een beschermingsmiddel voor de ogen/het gezicht. PT: Usar luvas e equipamento protector para a vista/face adequados. S 47/49 ES: Consιrvese ϊnicamente en el recipiente de origen y a temperatura no superior a .  .  . °C (a  especificar por el fabricante). DA: Mε kun opbevares i originalemballagen ved en temperatur pε ikke over .  .  . °C (angives af  fabrikanten). DE: Nur im Originalbehδlter bei einer Temperatur von nicht όber .  .  . °C (vom Hersteller  anzugeben) aufbewahren. EL: Διατηρείται μόνο μέσα στο αρχικό δοχείο σε θερμοκρασία που δέν υπερβαίνει τους .  .  .  °C  (καθορίζεται από τον παραγωγό). EN: Keep only in the original container at a temperature not exceeding .  .  . °C (to be specified  by the manufacturer). FR: Conserver uniquement dans le rιcipient d'origine ΰ une tempιrature ne dιpassant pas .  .  . °C  (ΰ prιciser par le fabricant). IT: Conservare soltanto nel contenitore originale a temperatura non superiore a .  .  . °C (da  precisare da parte del fabbricante). NL: Uitsluitend in de oorspronkelijke verpakking bewaren bij een temperatuur beneden .  .  . °C.  [aan te geven door de fabrikant]. PT: Conservar unicamente no recipiente de origem a temperatura que nγo exceda .  .  . °C (a  especificar pelo produtor).   ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI ΓΕΝΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ  ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ 2.1. Εισαγωγή 2.2. Κριτήρια για την ταξινόμηση, την επιλογή συμβόλων, τις ενδείξεις κινδύνου και την επιλογή  φράσεων κινδύνου 2.2.1. Εκρηκτικά 2.2.2. Οξειδωτικά 2.2.3. Εξαιρετικά εύφλεκτα 2.2.4. Πολύ εύφλεκτα 2.2.5. Εύφλεκτα 2.2.6. Άλλες φυσικοχημικές ιδιότητες 3. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ 3.1. Εισαγωγή 3.2. Κριτήρια για την ταξινόμηση, την επιλογή συμβόλων, τις ενδείξεις κινδύνου και την επιλογή  φράσεων κινδύνου 3.2.1. Πολύ τοξικά 3.2.2. Τοξικά 3.2.3. Επιβλαβή 3.2.4. Σχόλια σχετικά με τη χρήση της φράσης R48 3.2.5. Διαβρωτικά 3.2.6. Ερεθιστικά 3.2.7. Ευαισθητοποιητικά 3.2.8. Άλλες τοξικολογικές ιδιότητες 4. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ 4.1. Εισαγωγή 4.2. Κριτήρια για την ταξινόμηση, τις ενδείξεις κινδύνου και την επιλογή φράσεων κινδύνου 4.2.1. Καρκινογόνες ουσίες 4.2.2. Μεταλλαξιγόνες ουσίες 4.2.3. Ουσίες τοξικές στην αναπαραγωγή 4.2.4. Διαδικασία για την ταξινόμηση παρασκευασμάτων 5. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 5.1. Εισαγωγή 5.2. Κριτήρια για την ταξινόμηση, τις ενδείξεις κινδύνου και την επιλογή φράσεων κινδύνου 5.2.1. Υδάτινο περιβάλλον 5.2.2. Μη υδάτινο περιβάλλον 6. ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΡΑΣΕΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΧΡΗΣΗΣ 6.1. Εισαγωγή 6.2. Φράσεις οδηγιών ασφαλούς χρήσης για ουσίες και παρασκευάσματα 7. ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ 8. ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ: Ουσίες 8.1. Φορητές οβίδες αερίων 8.2. Ακατέργαστα μέταλλα 9. ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ: Παρασκευάσματα 9.1. Αέρια παρασκευάσματα (μείγματα αερίων) 9.2. Κράματα, παρασκευάσματα που περιέχουν πολυμερή, παρασκευάσματα που περιέχουν ελαστομερή 9.3. Οργανικά υπεροξείδια  1. ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Σκοπός της ταξινόμησης είναι ο προσδιορισμός όλων των τοξικολογικών, φυσικοχημικών και  οικοτοξικολογικών ιδιοτήτων των ουσιών και των φυσικοχημικών ιδιοτήτων των παρασκευασμάτων οι  οποίες είναι δυνατόν να προκαλέσουν κινδύνους κατά το συνήθη χειρισμό και τη χρήση τους. Μετά τον  προσδιορισμό των τυχόν επικίνδυνων ιδιοτήτων, η ουσία ή το παρασκεύασμα πρέπει να επισημανθεί,  σύμφωνα με μια αποδεκτή διαδικασία, ώστε να υποδηλώνονται ο ή οι κίνδυνοι με σκοπό την προστασία  των χρηστών, του κοινού και του περιβάλλοντος. 1.2. Το παρόν παράρτημα καθορίζει τις γενικές αρχές που διέπουν την ταξινόμηση και επισήμανση των  ουσιών και των παρασκευασμάτων που αναφέρονται στο άρθρο 4 της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ και το άρθρο 3  της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ, και σε άλλες οδηγίες που αφορούν τα επικίνδυνα παρασκευάσματα.  Οι πληροφορίες που περιέχονται στο παρόν παράρτημα θα χρησιμεύσουν ως οδηγός προς κάθε  ενδιαφερόμενο (παρασκευαστές, εισαγωγείς, εθνικές αρχές) για μεθόδους ταξινόμησης και επισήμανσης  των επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων. 1.3. Οι απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας καθώς και της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ θα χρησιμεύσουν ως κύριο  μέσο παροχής βασικών πληροφοριών για τις επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα στο ευρύ κοινό και  στους εργαζόμενους. Η ετικέτα επισύρει την προσοχή των χειριστών ή των χρηστών των ουσιών και των  παρασκευασμάτων στους κινδύνους που ενυπάρχουν σε ορισμένα τέτοια υλικά.  Η ετικέτα μπορεί επίσης να χρησιμεύει στην προσέλκυση της προσοχής σε πιο ολοκληρωμένες  πληροφορίες, διαθέσιμες σε άλλες μορφές, για τη χρήση και την ασφάλεια ενός προϊόντος. 1.4. Στη διατύπωση της ετικέτας λαμβάνονται υπόψη όλοι οι πιθανοί κίνδυνοι που είναι δυνατόν να  προκύψουν κατά το συνήθη χειρισμό ή χρήση των επικίνδυνων ουσιών ή παρασκευασμάτων, όταν αυτές  είναι στη μορφή με την οποία φέρονται στην αγορά, όχι όμως αναγκαστικά και για τη μορφή με την  οποία θα χρησιμοποιηθούν τελικά, π.χ. ύστερα από αραίωση. Οι πιο σοβαροί κίνδυνοι τονίζονται με  σύμβολα 7 οι κίνδυνοι αυτοί καθώς και άλλοι που προέρχονται από άλλες επικίνδυνες ιδιότητες  διασαφηνίζονται με τυποποιημένες φράσεις κινδύνου ενώ ειδικές φράσεις παρέχουν συμβουλές για τις  απαραίτητες προφυλάξεις.  Στην περίπτωση των ουσιών, οι πληροφορίες ολοκληρώνονται με την αναγραφή του ονόματος της ουσίας  σύμφωνα με διεθνώς αναγνωρισμένη χημική ονοματολογία, κατά προτίμηση την ονομασία που  χρησιμοποιείται στον ευρωπαϊκό κατάλογο των χημικών ουσιών που κυκλοφορούν στο εμπόριο (EINECS) ή  στον Ευρωπαϊκό κατάλογο των γνωστοποιημένων χημικών ουσιών (ELINCS) και τον αριθμό ΕΟΚ και το  όνομα, τη διεύθυνση και τον αριθμό τηλεφώνου του εγκατεστημένου στην Κοινότητα προσώπου το οποίο  είναι υπεύθυνο για τη διάθεση της ουσίας στην αγορά.  Στην περίπτωση των παρασκευασμάτων, οι πληροφορίες ολοκληρώνονται με την αναγραφή της περιγραφής ή  της εμπορικής ονομασίας του παρασκευάσματος, την ένδειξη της χημικής ονομασίας των ουσιών που  υπάρχουν στο παρασκεύασμα σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της  οδηγίας 88/379/ΕΟΚ και με το όνομα, διεύθυνση και αριθμό τηλεφώνου του εγκατεστημένου στην  Κοινότητα προσώπου, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη διάθεση του παρασκευάσματος στην αγορά. 1.5. Σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ οι παρασκευαστές, διανομείς και εισαγωγείς  επικίνδυνων ουσιών που περιλαμβάνονται στο EINECS, αλλά δεν έχουν ακόμη προστεθεί στο παράρτημα Ι,  οφείλουν να ερευνήσουν ώστε να λάβουν γνώση των υφιστάμενων σχετικών δεδομένων στα οποία μπορούν να  έχουν πρόσβαση και τα οποία αφορούν τις ιδιότητες των ουσιών αυτών. Με βάση τις πληροφορίες αυτές  συσκευάζουν τις εν λόγω ουσίες και προβαίνουν σε προσωρινή επισήμανση αυτών σύμφωνα με τους κανόνες  που καθορίζονται στα άρθρα 22 έως 25 και με τα κριτήρια του παραρτήματος VI. 1.6. Τα δεδομένα που απαιτούνται για την ταξινόμηση και την επισήμανση των ουσιών είναι δυνατόν να  ληφθούν:  α)  όσον αφορά τις ουσίες για τις οποίες απαιτόυνται οι πληροφορίες που καθορίζονται στο παράρτημα  VIII, τα περισσότερα από τα αναγκαία στοιχεία για την ταξινόμηση και την επισήμανση περιέχονται στη  «βασική ομάδα». Η ταξινόμηση και επισήμανση πρέπει να αναθεωρούνται, εάν είναι αναγκαίο, κάθε φορά  που γίνονται γνωστές περισσότερες πληροφορίες (παράρτημα VIII) 7  β)  όσον αφορά τις άλλες ουσίες (π.χ. αυτές που αναφέρονται στο μέρος 1.5 ανωτέρω), τα στοιχεία  που απαιτούνται για την ταξινόμηση και επισήμανση μπορούν, ένα είναι αναγκαίο να ληφθούν από  διάφορες πηγές, π.χ. αποτελέσματα προηγουμένων δοκιμασιών, πληροφορίες που απαιτούνται από τους  διεθνείς κανονισμούς μεταφοράς επικίνδυνων ουσιών, πληροφορίες που προέρχονται από εργασίες  αναφοράς και τη βιβλιογραφία ή πληροφορίες που είναι αποτέλεσμα πρακτικής εμπειρίας.  Για τα παρασκευάσματα, τα απαιτούμενα στοιχεία για την ταξινόμηση και επισήμανσή τους μπορούν να  προέλθουν:  α)  εάν πρόκειται γαι φυσικοχημικά δεδομένα με την εφαρμογή των μεθόδων που καθορίζονται στο  παράρτημα V της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ. Για τον προσδιορισμό των εύφλεκτων και οξειδωτικών ιδιοτήτων  των αερίων παρασκευασμάτων μπορεί να χρησιμοποιηθεί η μέθοδος υπολογισμού του κεφαλαίου 9) 7  β)  εάν πρόκειται για δεδομένα σχετικά με τις επιπτώσεις στην υγεία:  -  με την εφαρμογή των μεθόδων που καθορίζονται στο παράρτημα V της οδηγίας ή/και με την εφαρμογή  των συμβατικών μεθόδων που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 5 στοιχεία α) έως θ) της οδηγίας  88/379/ΕΟΚ,  -  εάν όμως, πρόκειται για την αξιολόγηση των καρκινογόνων και μεταλλαξιγόνων ιδιοτήτων, καθώς και  της τοξικότητας στην αναπαραγωγή, με την εφαρμογή των συμβατικών μεθόδων που αναφέρονται στο άρθρο  3 παράγραφος 5 στοχεία ι) έως ιζ) της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ.  Σημείωση αναφορικά με την εκτέλεση δοκιμασιών σε ζώα  Η εκτέλεση δοκιμασιών σε ζώα για τη συγκέντρωση πειραματικών δεδομένων υπόκειται στις διατάξεις  της οδηγίας 86/609/ΕΟΚ περί της προστασίας των ζώων που χρησιμοποιούνται για πειραματικούς  σκοπούς. 1.7. Εφαρμογή των καθοδηγητικών κριτηρίων  Η ταξινόμηση πρέπει να καλύπτει τις τοξικολογικές και φυκικοχημικές ιδιότητες των ουσιών και  παρασκευασμάτων και επί πλέον, τις οικοτοξικολογικές ιδιότητες των ουσιών.  Η ταξινόμηση των ουσιών και παρασκευασμάτων γίνεται βάσει των κριτηρίων των κεφαλαίων 2 έως 4 και  συμπληρωματικά μόνο των ουσιών, βάσει του κεφαλαίου 5 του παρόντος παραρτήματος. Λαμβάνονται υπόψη  όλοι οι τύποι κινδύνων, π.χ. ταξινόμηση βάσει του τμήματος 3.2.1 δεν σημαίνει ότι μέρη όπως τα  3.2.2 ή 3.2.4 μπορούν να αγνοηθούν.  Η επιλογή του ή των συμβόλων και της ή των «φράσεων κινδύνου» γίνεται βάσει της ταξινόμησης ώστε  να διασφαλιστεί ότι ο ειδικός χαρακτήρας των πιθανών κινδύνων που έχουν προσδιοριστεί με την  ταξινόμηση εμφανίζεται στην ετικέτα.  Με την επιφύλαξη των κριτηρίων 2.2.3, 2.2.4 και 2.2.5, οι ουσίες και τα παρασκευάσματα σε μορφή  αερολύματος (αεροζόλ) υπόκεινται στα κριτήρια αναφλεξιμότητας που καθορίζονται στις παραγράφους 1.8  και 2.2 στοιχείο γ) του παραρτήματος της οδηγίας 75/324/ΕΟΚ. 1.7.1. Ορισμοί  «Ουσίες» είναι τα χημικά στοιχεία και οι ενώσεις τους σε φυσική κατάσταση όπως λαμβάνονται από  οποιαδήποτε διαδικασία παραγωγής, συμπεριλαμβανομένων όλων των προσθέτων που απαιτούνται για τη  σταθερότητα του προϊόντος και όλων των ξένων προσμίξεων που προκύπτουν κατά τη διαδικασία  παραγωγής, εξαιρουμένων όμως των διαλυτών που μπορούν να διαχωριστούν χωρίς να επηρεαστεί η  σταθερότητα της ουσίας ή να μεταβληθεί η σύνθεσή της.  Μια ουσία μπορεί να είναι σαφώς καθορισμένη από χημικής απόψεως (π.χ. ακετόνη) ή να αποτελεί  σύνθετο μείγμα συστατικών μεταβλητής σύνθεσης (π.χ. αρωματικά αποστάγματα). Για ορισμένες σύνθετες  ουσίες έχει προσδιοριστεί η ταυτότητα μερικών επιμέρους συστατικών.  «Παρασκευάσματα» είναι τα μείγματα ή διαλύματα που αποτελούνται από δύο ή περισσότερες ουσίες. 1.7.2. Εφαρμογή καθοδηγητικών κριτηρίων για ουσίες  Τα καθοδηγητικά κριτήρια που καθορίζονται στο παρόν παράρτημα εφαρμόζονται όπως έχουν όταν τα  υπόψη δεδομένα έχουν αποκτηθεί με μεθόδους δοκιμασιών συγκρίσιμες με εκείνες που περιγράφονται στο  παράρτημα V. Στις άλλες περιπτώσεις, τα διαθέσιμα δεδομένα πρέπει να αξιολογηθούν με σύγκριση των  μεθόδων δοκιμασιών που εφαρμόστηκαν με εκείνες που αναφέρονται στο παράρτημα V και με τους κανόνες  που καθορίζονται στο παρόν παράρτημα για τον προσδιορισμό της κατάλληλης ταξινόμησης και  επισήμανσης. 1.7.2.1. Ταξινόμηση ουσιών που περιέχουν ξένες προσμίξεις, πρόσθετα ή επιμέρους συστατικά  Σε περίπτωση που έχει προσδιοριστεί η παρουσία ξένων προσμίξεων, προσθέτων ή επιμέρους συστατικών,  αυτά λαμβάνονται υπόψη εφ' όσον η συγκέντρωσή τους είναι ίση ή μεγαλύτερη από τα ακόλουθα όρια:  -  0,1  % για ουσίες που έχουν ταξινομηθεί ως πολύ τοξικές ή τοξικές ή καρκινογόνες,  μεταλλαξιγόνες και τοξικές στην αναπαραγωγή της κατηγορίας 1 και 2,  -  1  % για ουσίες που έχουν ταξινομηθεί ως επιβλαβείς, διαβρωτικές ή ερεθιστικές ή καρκινογόνες,  μεταλλαξιγόνες και τοξικές στην αναπαραγωγή της κατηγορίας 3,  εκτός εάν στο παράρτημα Ι της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ έχουν προσδιοριστεί χαμηλότερες τιμές.  Εξαιρουμένων των ουσιών που παρατίθενται ειδικά στο παράρτημα Ι, η ταξινόμηση όσον αφορά τις  φυσικοχημικές ιδιότητες και τους κινδύνους για την υγεία πραγματοποιείται σύμφωνα με τις απαιτήσεις  του άρθρου 3 και η επισήμανση σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 7 της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ του  Συμβουλίου.  Η ταξινόμηση όσον αφορά τις επικίνδυνες για το περιβάλλον επιπτώσεις πραγματοποιιείται σύμφωνα με  τα κριτήρια του κεφαλαίου 5 του παρόντος παραρτήματος.  -  Από το γενικό αυτό κανόνα εξαιρείται η περίπτωση του αμιάντου (650-013-00-6), μέχρις ότου  προβλεφθεί όριο συγκέντρωσης στο παράρτημα Ι. Η ταξινόμηση και η επισήμανση ουσιών που περιέχουν  αμίαντο πρέπει να ακολουθεί τις διατάξεις του άρθρου 6 της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ. 1.7.3. Εφαρμογή των καθοδηγητικών κριτηρίων για παράσκευάσματα  Τα καθοδηγητικά κριτήρια που καθορίζονται στο παρόν παράρτημα εφαρμόζονται όπως έχουν όταν τα  υπόψη δεδομένα έχουν αποκτηθεί με μεθόδους δοκιμασιών συγκρίσιμες με εκείνες που περιγράφονται στο  παράρτημα V, με εξαίρεση τα κριτήρια του κεφαλαίου 4, για τα οποία εφαρμόζονται μόνο οι συμβατικές  μέθοδοι. Στις άλλες περιπτώσεις τα διαθέσιμα δεδομένα πρέπει να αξιολογηθούν με σύγκριση των  μεθόδων δοκιμασιών που εφαρμόστηκαν με εκείνες που αναφέρονται στο παράρτημα V και με τους κανόνες  που καθορίζονται στο παρόν παράρτημα για τον προσδιορισμό των καταλλήλων κριτηρίων ταξινόμησης και  επισήμανσης.  Εάν η εκτίμηση των κινδύνων για την υγεία γίνεται με την εφαρμογή των συμβατικών μεθόδων του  άρθρου 3 παράγραφος 5 της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ, τα επιμέρους όρια συγκεντρώσεων που πρέπει να  χρησιμοποιηθούν είναι αυτά που καθορίζονται:  -  στο παράρτημα της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ ή  -  στο παράρτημα Ι της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ, όταν η ουσία ή οι ουσίες δεν εμφανίζονται στο παράρτημα  της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ ή εμφανίζονται αλλά χωρίς όρια συγκεντρώσεων.  Στην περίπτωση παρασκευασμάτων που περιέχουν μείγματα αερίων, η ταξινόμηση αναφορικά με τις  επιπτώσεις στην υγεία θα γίνεται με τη μέθοδο υπολογισμού που βασίζεται στα επιμέρους όρια  συγκεντρώσεων του παραρτήματος Ι της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ ή όταν δεν αναφέρονται όρια στο παράρτημα  Ι, με βάση τα κριτήρια του παραρτήματος Ι της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία  90/492/ΕΟΚ. 1.7.3.1. Παρασκευάσματα ή ουσίες που περιγράφονται στο μέρος 1.7.2.1 και χρησιμοποιούνται ως  συστατικά μέρη άλλων παρασκευασμάτων  Η επισήμανση τέτοιων παρασκευασμάτων πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 7 υπό  τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 3 της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ. Παρ' όλα αυτά, σε ορισμένες  περιπτώσεις, οι πληροφορίες στην ετικέτα του παρασκευάσματος ή της ουσίας που περιγράφονται στο  μέρος 1.7.2.1 είναι ανεπαρκείς για να δώσουν τη δυνατότητα σε άλλους παρασκευαστές που θα  χρησιμοποιήσουν το παρασκεύασμα αυτό ως συστατικό για την παραγωγή του ή των δικών τους  παρασκευασμάτων, να προβούν στην ορθή ταξινόμηση και επισήμανσή του(ς).  Στις περιπτώσεις αυτές το εγκατεστημένο στην Κοινότητα πρόσωπο, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη  διάθεση του αρχικού παρασκευάσματος ή της αρχικής ουσίας που περιγράφεται στο τμήμα 1.7.2.1 στην  αγορά, ανεξάρτητα από το εάν το πρόσωπο αυτό είναι παρασκευαστής, εισαγωγέας ή διανομέας, είναι  υποχρεωμένο να χορηγήσει, ύστερα από αιτιολογημένη αίτηση και στο συντομότερο δυνατό χρονικό  διάστημα, όλα τα απαραίτητα στοιχεία αναφορικά με τις υπάρχουσες επικίνδυνες ουσίες, έτσι ώστε να  γίνει δυνατή η ταξινόμηση και επισήμανση του νέου παρασκευάσματος. Τα στοιχεία αυτά θα δώσουν  επίσης τη δυνατότητα στο πρόσωπο που είναι υπεύθυνο για τη διάθεση στην αγορά του νέου  παρασκευάσματος να συμμορφωθεί με τις υπόλοιπες απαιτήσεις της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ. 2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ 2.1. Εισαγωγή  Οι μέθοδοι δοκιμασιών για τις εκρηκτικές, οξειδωτικές και εύφλεκτες ιδιότητες που περιλαμβάνονται  στο παράρτημα V της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ χρησιμεύουν στο να δώσουν ειδικό νόημα στους γενικούς  ορισμούς που περιλαμβάνονται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχεία α) έως ε). τα κριτήρια απορρέουν  απευθείας από τις μεθόδους δοκιμασιών του παραρτήματος V, εφόσον αναφέρονται.  Εάν υπάρχουν επαρκή στοιχεία, τα οποία να δείχνουν με πρακτική εφαρμογή ότι οι φυσικοχημικές  ιδιότητες ουσιών και παρασκευασμάτων (εκτός από τα οργανικά υπεροξείδια) είναι διαφορετικές από  αυτές που αποδεικνύονται με τις μεθόδους δοκιμασιών του παραρτήματος V, τότε οι ουσίες και τα  παρασκευάσματα αυτά θα πρέπει να ταξινομούνται σύμφωνα με τον κίνδυνο που παρουσιάζουν, εάν  παρουσιάζουν, για τα πρόσωπα που τα χειρίζονται ή για άλλα πρόσωπα.  2.2. Κριτήρια για την ταξινόμηση, την επιλογή συμβόλων, τις ενδείξεις κινδύνου και την επιλογή  φράσεων κινδύνου  Στην περίπτωση των παρασκευασμάτων, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα κριτήρια που αναφέρονται στο  άρθρο 3 παράγραφος 2 της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ. 2.2.1. Εκρηκτικά  Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται ως εκρηκτικά και λαμβάνουν το σύμβολο κινδύνου E και  την ένδειξη κινδύνου «εκρηκτικό» σύμφωνα με τα αποτελέσματα των δοκιμασιών που περιλαμβάνονται στο  παράρτημα V και εφόσον οι ουσίες και τα παρασκευάσματα αυτά είναι εκρηκτικά στη μορφή με την οποία  διατίθενται στην αγορά. Η χρήση μιας φράσεως κινδύνου είναι υποχρεωτική και αυτή προσδιορίζεται με  βάση τα ακόλουθα:  R2  Κίνδυνος έκρηξης από κρούση, τριβή, φωτιά ή άλλες πηγές ανάφλεξης -  ουσίες και παρασκευάσματα εκτός εκείνων που αναφέρονται παρακάτω.  R3  Πολύ μεγάλος κίνδυνος έκρηξης από κρούση, τριβή, φωτιά ή άλλες πηγές ανάφλεξης -  ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία είναι ιδιαιτέρως ευαίσθητα, όπως τα άλατα πικρικού οξέος, και  ο ΡΕΤΝ (τετρανιτρικός πενταερυθρίτης). 2.2.2. Οξειδωτικά  Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται ως οξειδωτικά και λαμβάνουν το σύμβολο κινδύνου «Ο»  και την ένδειξη κινδύνου «οξειδωτικό» σύμφωνα με τα αποτελέσματα των δοκιμασιών που περιλαμβάνονται  στο παράρτημα V. Είναι υποχρεωτική η χρησιμοποίηση μιας φράσης κινδύνου, που πρέπει να  προσδιορίζεται με βάση αποτελέσματα δοκιμασιών αλλά σύμφωνα με τα παρακάτω:  R7  Μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά -  οργανικά υπεροξείδια τα οποία έχουν εύφλεκτες ιδιότητες ακόμα και όταν δεν έρχονται σε επαφή με  άλλα καύσιμα υλικά.  R8  Η επαφή με καύσιμο υλικό μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά -  άλλες οξειδωτικές ουσίες και παρασκευάσματα συμπεριλαμβανομένων των ανοργάνων υπεροξειδίων, τα  οποία μπορεί να προκαλέσουν πυρκαγιά ή να αυξήσουν τον κίνδυνο πυρκαγιάς όταν βρεθούν σε επαφή με  καύσιμα υλικά.  R9  Εκρηκτικό όταν αναμιχθεί με καύσιμα υλικά -  άλλες ουσίες και παρασκευάσματα, συμπεριλαμβανομένων των ανοργάνων υπεροξειδίων, τα οποία  μπορούν να γίνουν εκρηκτικά όταν αναμιχθούν με καύσιμα υλικά, π.χ. ορισμένες χλωρικές ενώσεις. 2.2.2.1. Παρατηρήσεις που αφορούν τα υπεροξείδια  Οι μέθοδοι που περιγράφονται στο παράρτημα V δεν μπορούν να εφαρμοστούν στα οργανικά υπεροξείδια  για τις οξειδωτικές ιδιότητες.  Για τις ουσίες, τα οργανικά υπεροξείδια ταξινομούνται ως οξειδωτικά βάσει του τύπου τους (π.χ.  R-Ο-Ο-Η, R1-Ο-ΟR2).  Τα παρασκευάσματα ταξινομούνται κατόπιν εφαρμογής της μεθόδου υπολογισμού που βασίζεται στην  παρουσία ενεργού οξυγόνου όπως περιγράφεται στο τμήμα 9.3.  Τα οργανικά υπεροξείδια ή τα παρασκευάσματα αυτών ταξινομούνται ως οξειδωτικά εάν το υπεροξείδιο ή  το παρασκεύασμά του περιέχει:  -  οργανικά υπεροξείδια σε αναλογία μεγαλύτερη του 5  % ή διαθέσιμο οξυγόνο από οργανικά  υπεροξείδια σε αναλογία μεγαλύτερη του 0,5  %, και υπεροξείδιο του υδρογόνου σε αναλογία που δεν  υπερβαίνει το 5  %. 2.2.3. Εξαιρετικά εύφλεκτα  Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται ως εξαιρετικά εύφλεκτα και λαμβάνουν το σύμβολο  κινδύνου F + και την ένδειξη κινδύνου «εξαιρετικά εύφλεκτο» σύμφωνα με τα αποτελέσματα των  δοκιμασιών που περιγράφονται στο παράρτημα V. Η φράση κινδύνου πρέπει να προσδιορίζεται σύμφωνα με  τα ακόλουθα κριτήρια:  R12  Εξαιρετικά εύφλεκτο -  υγρές ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία έχουν σημείο ανάφλεξης κατώτερο από 0  °C και σημείο  ζέσεως (ή, σε περίπτωση εύρους σημείων ζέσεως το αρχικό σημείο ζέσεως) κατώτερο ή ίσο με 35  °C, -  αέριες ουσίες και παρασκευάσματα που καθίστανται εύφλεκτα όταν έρχονται σε επαφή με τον αέρα σε  θερμοκρασία και πίεση περιβάλλοντος. 2.2.4. Πολύ εύφλεκτα  Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται ως πολύ εύφλεκτα και λαμβάνουν το σύμβολο κινδύνου F  και την ένδειξη κινδύνου «πολύ εύφλεκτο» σύμφωνα με τα αποτελέσματα των δοκιμασιών που  περιγράφονται στο παράρτημα V. Οι φράσεις κινδύνου πρέπει να προσδιορίζονται σύμφωνα με τα ακόλουθα  κριτήρια:  R11  Πολύ εύφλεκτο -  στερεές ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία μπορούν να αναφλεγούν εύκολα μετά από σύντομη επαφή  με πηγή ανάφλεξης και τα οποία εξακολουθούν να καίγονται ή να αναλώνονται μετά την απομάκρυνση της  πηγής ανάφλεξης, -  υγρές ουσίες και παρασκευάσματα που έχουν σημείο ανάφλεξης κατώτερο των 21  °C αλλά που δεν  είναι εξαιρετικά εύφλεκτα.  R15  Σε επαφή με το νερό εκλύει εξαιρετικά εύφλεκτα αέρια -  ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία, σε επαφή με το νερό ή υγρό αέρα, εκλύουν εξαιρετικά εύφλεκτα  αέρια σε επικίνδυνες ποσότητες, με ελάχιστη παροχή 1 1/kg/h.  R17  Αυτοαναφλέγεται στον αέρα -  ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία μπορούν να αναπτύξουν υψηλές θερμοκρασίες και τελικά να  αναφλεγούν σε επαφή με τον αέρα σε θερμοκρασία περιβάλλοντος και χωρίς καμιά εισροή ενέργειας. 2.2.5. Εύφλεκτο  Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται ως εύφλεκτα σύμφωνα με τα αποτελέσματα των  δοκιμασιών που προσδιορίζονται στο παράρτημα V. Οι φράσεις κινδύνου πρέπει να προσδιορίζονται  σύμφωνα με τα ακόλουθα κριτήρια:  R10  Εύφλεκτο -  υγρές ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία έχουν σημείο ανάφλεξης ίσο ή ανώτερο των 21  °C και ίσο  ή κατώτερο των 55  °C. Εντούτοις, στην πράξη έχει αποδειχθεί ότι ένα παρασκεύασμα που έχει σημείο ανάφλεξης ίσο ή ανώτερο  των 21  °C και ίσο ή κατώτερο των 55  °C δεν είναι απαραίτητο να ταξινομηθεί ως εύφλεκτο, αν το  παρασκεύασμα αυτό δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να συντηρήσει καύση και μόνο κατά το μέτρο που  δεν υπάρχουν λόγοι για να θεωρηθεί επικίνδυνο γι' αυτούς που το χρησιμοποιούν ή για άλλα άτομα. 2.2.6. Άλλες φυσικοχημικές ιδιότητες  Επιπρόσθετες ειδικές φράσεις κινδύνου λαμβάνουν οι ουσίες και τα παρασκευάσματα τα οποία έχουν  ταξινομηθεί σύμφωνα με τα παραπάνω σημεία 2.2.1 έως 2.2.5 ή τα επόμενα κεφάλαια 3.4 και 5, σύμφωνα  με τα ακόλουθα κριτήρια (τα οποία βασίζονται στην εμπειρία που αποκτήθηκε κατά τη σύνταξη του  παραρτήματος I):  R1  Εκρηκτικό σε ξηρή κατάσταση Για εκρηκτικές ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία κυκλοφορούν στην αγορά σε διάλυμα ή σε  εμποτισμένη μορφή: π.χ. νιτροκυτταρίνη με άνω του 12,6  % άζωτο.  R4  Σχηματίζει πολύ ευαίσθητες εκρηκτικές μεταλλικές ενώσεις Για ουσίες και παρασκευάσματα που μπορούν να σχηματίσουν ευαίσθητα εκρηκτικά μεταλλικά παράγωγα,  π.χ. πικρικό οξύ, στυφνικό οξύ.  R5  Θέρμανση μπορεί να προκαλέσει έκρηξη Για θερμοασταθείς ουσίες και παρασκευάσματα που δεν ταξινομούνται ως εκρηκτικά, π.χ. υπερχλωρικό  οξύ > 50  %.  R6  Εκρηκτικό σε επαφή ή χωρίς επαφή με τον αέρα Για ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία είναι ασταθή στις θερμοκρασίες περιβάλλοντος: π.χ.  ακετυλένιο.  R7  Μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά Για δραστικές ουσίες και παρασκευάσματα: π.χ. φθόριο, σουλφοΰδρικο ή υδροθειούχο νάτριο.  R14  Αντιδρά βίαια με το νερό Για ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία αντιδρούν βίαια με το νερό: π.χ. ακετυλοχλωρίδιο,  αλκαλιμέταλλα, τετραχλωριούχο τιτάνιο.  R16  Εκρηκτικό όταν αναμιχθεί με οξειδωτικές ουσίες Για ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία αντιδρούν εκρηκτικά με οξειδωτικά μέσα: π.χ. ερυθρός  φωσφόρος.  R18  Κατά τη χρήση του μπορεί να σχηματίσει εύφλεκτο/εκρηκτικό μείγμα ατμού-αέρος Για παρασκευάσματα που τα ίδια μεν δεν ταξινομούνται ως εύφλεκτα, περιέχουν όμως πτητικά συστατικά  τα οποία είναι εύφλεκτα στον αέρα.  R19  Μπορεί να σχηματίσει εκρηκτικά υπεροξείδια Για ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία μπορούν να σχηματίσουν εκρηκτικά υπεροξείδια κατά την φύλαξή  τους: π.χ. διαιθυλαιθέρας, 1,4 διοξάνιο.  R30  Κατά τη χρήση γίνεται πολύ εύφλεκτο Για παρασκευάσματα που τα ίδια μεν δεν ταξινομούνται ως εύφλεκτα, αλλά μπορούν να γίνουν εύφλεκτα  εάν απωλέσουν μη εύφλεκτα πτητικά συστατικά.  R44  Κίνδυνος έκρηξης εάν θερμανθεί υπό περιορισμό Για ουσίες και παρασκευάσματα που τα ίδια μεν δεν ταξινομούνται ως εκρηκτικά σύμφωνα με το παραπάνω  σημείο 2.2.1 αλλά, εντούτοις, μπορούν να εμφανίσουν εκρηκτικές ιδιότητες στην πράξη, εάν θερμανθούν  υπό επαρκή περιορισμό. Για παράδειγμα, ορισμένες ουσίες που μπορούν να αποσυντεθούν με έκρηξη εάν  θερμανθούν μέσα σε χαλύβδινο βαρέλι, δεν έχουν την ίδια ιδιότητα εάν θερμανθούν σε λιγότερο ισχυρά  δοχεία.  Για άλλες επιπρόσθετες ενδείξεις κινδύνου βλέπε σημείο 3.2.7. 3. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ 3.1. Εισαγωγή 3.1.1. Η ταξινόμηση αφορά τόσο τις οξείες όσο και τις μακροχρόνιες επιπτώσεις των ουσιών και  παρασκευασμάτων, είτε αυτές προκύπτουν από στιγμιαία έκθεση είτε από επανειλημμένη ή παρατεταμένη  έκθεση.  Εάν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δείχνουν στην πράξη ότι η τοξική επίδραση των ουσιών και  παρασκευασμάτων στον άνθρωπο είναι, ή μπορεί να είναι, διαφορετική από εκείνη που υποδηλώνεται από  τα αποτελέσματα πειραμάτων σε ζώα ή από την εφαρμογή των συμβατικών μεθόδων που αναφέρονται στο  άρθρο 3 παράγραφος 5 της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ, τότε οι ουσίες και τα παρασκευάσματα αυτά  ταξινομούνται με βάση την τοξικότητά τους για τον άνθρωπο. Εν πάση περιπτώσει, τα πειράματα σε  ανθρώπους δεν θα πρέπει να ενθαρρύνονται και κανονικά δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για να  αμφισβητηθούν θετικά αποτελέσματα πειραμάτων σε ζώα. 3.1.2. Η ταξινόμηση των ουσιών πρέπει να γίνεται με βάση τα διαθέσιμα πειραματικά δεδομένα και  σύμφωνα με τα παρακάτω κριτήρια, στα οποία λαμβάνεται υπόψη η τάξη μεγέθους των επιπτώσεων:  α)  για οξεία τοξικότητα (θανατηφόρες και μόνιμες επιδράσεις ύστερα από μία μόνον έκθεση)  εφαρμόζονται τα κριτήρια που αναφέρονται στις παραγράφους 3.2.1 έως 3.2.3 7  β)  για υποξεία, υποχρόνια ή χρόνια τοξικότητα εφαρμόζονται τα κριτήρια των παραγράφων 3.2.2 έως  3.2.4 7  γ)  για διαβρωτικές και ερεθιστικές δράσεις εφαρμόζονται τα κριτήρια των παραγράφων 3.2.5 και  3.2.6 7  δ)  για δράσεις ευαισθητοποίησης εφαρμόζονται τα κριτήρια των παραγράφων 3.2.7 7  ε)  για ειδικές δράσεις στην υγεία (καρκινογένεση, μεταλλαξιγένεση και τοξικότητα για την  αναπαραγωγή) εφαρμόζονται τα κριτήρια του κεφαλαίου 4. 3.1.3. Για παρασκευάσματα, η ταξινόμηση των επικίνδυνων για την υγεία εκτελείται:  α)  με βάση τις συμβατικές μεθόδους που περιλαμβάνονται στο άρθρο 3 παράγραφος 5 της οδηγίας  88/379/ΕΟΚ, όταν δεν υπάρχουν πειραματικά δεδομένα. Στην περίπτωση αυτή η ταξινόμηση βασίζεται στα  επιμέρους όρια συγκεντρώσεων:  -  είτε εκείνα του παραρτήματος I της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ ή  -  από το παράρτημα I της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ, όταν η(οι) ουσία(ες) δεν εμφανίζονται στο παράρτημα  I της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ ή εμφανίζονται, αλλά χωρίς όρια συγκεντρώσεων 7  β)  ή, όταν υπάρχουν πειραματικά δεδομένα, σύμφωνα με τα κριτήρια της παραγράφου 3.1.2, εκτός των  καρκινογόνων, μεταλλαξιγόνων ιδιοτήτων και των ιδιοτήτων σχετικά με την τοξικότητα στην αναπαραγωγή  που αναφέρονται στο σημείο 3.1.2 στοιχείο ε), οι οποίες πρέπει να αξιολογούνται με τις συμβατικές  μεθόδους του άρθρου 3 παράγραφος 5) στοιχεία ι) έως ιζ) της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ. Οποιαδήποτε μέθοδος  κι αν χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση των κινδύνων από ένα παρασκεύασμα, πρέπει να λαμβάνονται  υπόψη όλες οι επικίνδυνες επιπτώσεις για την υγεία, όπως αυτές ορίζονται στο παράρτημα I της  οδηγίας 88/379/ΕΟΚ. 3.1.4. Όταν η ταξινόμηση πρόκειται να βασιστεί σε πειραματικά αποτελέσματα από  δοκιμασίες σε ζώα, τα αποτελέσματα αυτά θα πρέπει να ισχύουν για τον άνθρωπο, με την έννοια ότι οι  δοκιμασίες πρέπει να αντικατοπτρίζουν, με κατάλληλο τρόπο, τους κινδύνους για τον άνθρωπο. 3.1.5. Η οξεία τοξικότητα δια της στοματικής οδού της ουσίας ή των παρασκευασμάτων που διατίθενται  στην αγορά μπορεί να προσδιοριστεί είτε με μέθοδο που επιτρέπει τον υπολογισμό της τιμής LD50 είτε  προσδιορίζοντας τη διακριτική δόση (μέθοδος σταθερής δόσης). Διακριτική δόση είναι η δόση που προκαλεί έκδηλη τοξικότητα αλλά όχι θνησιμότητα και ισούται με ένα  από τα τέσσερα δοσολογικά επίπεδα που καθορίζονται στο παράρτημα V (5,50,500 ή 2000 mg/kg βάρους  σώματος).  Η έννοια της «έκδηλης τοξικότητας» χρησιμοποιείται για να δηλώσει τις τοξικές επιπτώσεις μετά από  έκθεση στην δοκιμαζόμενη ουσία, οι οποίες είναι τόσο σοβαρές ώστε έκθεση στην αμέσως υψηλότερη  σταθερή δόση θα οδηγούσε πιθανότατα σε θάνατο.  Τα αποτελέσματα δοκιμασιών με ειδική δόση μπορεί να είναι τα ακόλουθα:  -  επιβίωση μικρότερη του 100  %,  -  επιβίωση του 100  %, αλλά έκδηλη τοξικότητα,  -  επιβίωση του 100  % χωρίς έκδηλη τοξικότητα.  Η μέθοδος δοκιμασίας απαιτεί σε ορισμένες περιπτώσεις τη χρησιμοποίηση υψηλοτέρων ή χαμηλοτέρων  δόσεων εφόσον δεν έχει ήδη χρησιμοποιηθεί το ενδεδειγμένο δοσολογικό επίπεδο. Βλέπε τον πίνακα  εκτίμησης στην μέθοδο δοκιμής B1 bis του παραρτήματος V.  Στα κριτήρια των σημείων 3.2.1, 3.2.2 και 3.2.3 παρέχονται μόνο τα τελικά αποτελέσματα των  δοκιμασιών. Η δόση των 200 mg/kg πρέπει να χρησιμοποιείται κατ' αρχήν για την απόκτηση πληροφοριών  σχετικά με την τοξική δράση ουσιών χαμηλής οξείας τοξικότητας που δεν ταξινομούνται βάσει της  οξείας τοξικότητας. 3.2. Κριτήρια για ταξινόμηση, επιλογή συμβόλων, ενδείξεις κινδύνου και επιλογή φράσεων κινδύνου 3.2.1. Πολύ τοξικό  Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται ως πολύ τοξικά και λαμβάνουν τα σύμβολο κινδύνου T+  και την ένδειξη κινδύνου «πολύ τοξικό» σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται παρακάτω.  Οι φράσεις κινδύνου προσδιορίζονται σύμφωνα με τα παρακάτω κριτήρια:  R28  Πολύ τοξικό σε περίπτωση καταπόσεως Αποτελέσματα οξείας τοξικότητας -  LD50 από του στόματος σε επίμυες: ≤ 25 mg/kg -  Επιβίωση λιγότερη του 100  % σε δόση 5 mg/kg από το στόμα σε επίμυες με τη διαδικασία της  σταθερής δόσης:  R27  Πολύ τοξικό σε επαφή με το δέρμα Αποτελέσματα οξείας τοξικότητας: -  LD50 από του δέρματος σε επίμυες ή κουνέλια: ≤ 50 mg/kg  R26  Πολύ τοξικό όταν εισπνέεται Αποτελέσματα οξείας τοξικότητας -  LC50 δι' εισπνοής, σε επίμυες για αερολύματα ή σωματίδια: < 0,25 mg/λίτρο/4ωρο -  LC50 δι' εισπνοής, σε επίμυες, για αέρια και ατμούς: ≤ 0,5 mg/λίτρο/4ωρο  R39  Κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων -  υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις ότι μπορεί να προκληθεί άλλη μη αντιστρεπτή βλάβη, εκτός από τις  επιπτώσεις που αναφέρονται στο κεφάλαιο 4 ύστερα από μία και μόνη έκθεση μέσω κατάλληλης οδού  γενικά, στις προαναφερόμενες δόσεις. Για την ένδειξη της οδού χορήγησης/έκθεσης χρησιμοποιείται ένας από τους ακόλουθους συνδυασμούς:  R39/26, R39/27, R39/28, R39/26/27, R39/26/28, R39/27/28, R39/26/27/28. 3.2.2. Τοξικό  Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται ως τοξικά και λαμβάνουν το σύμβολο κινδύνου T και  την ένδειξη κινδύνου «τοξικό» σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται παρακάτω. Οι φράσεις κινδύνου  προσδιορίζονται σύμφωνα με τα παρακάτω κριτήρια:  R25  Τοξικό σε περίπτωση καταπόσεως Αποτελέσματα οξείας τοξικότητας -  LD50 από του στόματος σε επίμυες: 25 < LD50 ≤ 200 mg/kg, -  Διακριτική δόση, από του στόματος, σε επίμυες, 5 mg/kg: 100  % επιβίωση, αλλά έκδηλη  τοξικότητα.  R24  Τοξικό σε επαφή με το δέρμα Αποτελέσματα οξείας τοξικότητας: -  LD50 από του δέρματος σε επίμυες ή κουνέλια: 50 < LD50 ≤ 400 mg/kg.  R23  Τοξικό όταν εισπνέεται Αποτελέσματα οξείας τοξικότητας -  LC50 δι' εισπνοής σε επίμυες: για αερολύματα ή σωματίδια: 0,25 < LC50 < ≤ mg/λίτρο/4ωρο, -  LC50 δι' εισπνοής, σε επίμυες, για αέρια και ατμούς: 0,5 < LC50 ≤ 2 mg/λίτρο/4ωρο.  R39  Κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων -  Υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις ότι μπορεί να προκληθεί άλλη μη αντιστρεπτή βλάβη, εκτός από τις  επιπτώσεις που αναφέρονται στο κεφάλαιο 4, ύστερα από μια και μόνη έκθεση μέσω κατάλληλης οδού,  γενικά στις παραπάνω αναφερόμενες δόσεις. Για την ένδειξη της οδού χορήγησης/έκθεσης χρησιμοποιείται ένας από τους ακόλουθους συνδυασμούς:  R39/23, R39/24, R39/25, R39/23/24, R39/23/25, R39/24/25, R39/23/24/25.R48  Κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση -  Μπορεί να προκληθεί σοβαρή βλάβη (σαφής οργανική διαταραχή ή μορφολογική μεταβολή με  τοξικολογική σημασία) ύστερα από επανειλημμένη ή παρατεταμένη έκθεση μέσω κατάλληλης οδού. Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται τουλάχιστον ως τοξικές όταν οι παραπάνω επιπτώσεις  παρατηρούνται σε επίπεδα μιας τάξεως μεγέθους χαμηλότερα (δηλαδή δέκα φορές) από τα αναφερόμενα για  το R48 στο τμήμα 3.2.3. Για την ένδειξη της οδού χορηγήσης/έκθεσης χρησιμοποιείται ένας από τους ακόλουθους συνδυασμούς:  R48/23, R48/24, R48/25, R48/23/24, R48/23/25, R48/24/25, R48/23/24/25. 3.2.3. Επιβλαβές  Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται ως επιβλαβή και λαμβάνουν το σύμβολο κινδύνου Xn και  την ένδειξη κινδύνου «επιβλαβές» σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται παρακάτω.  Οι φράσεις κινδύνου προσδιορίζονται σύμφωνα με τα παρακάτω κριτήρια:  R22  Επιβλαβές σε περίπτωση καταπόσεως Αποτελέσματα οξείας τοξικότητας -  LD50 από του στόματος, σε επίμυες: 200 < LD50 ≤ 2000 mg/kg, -  Διακριτική δόση, από του στόματος, σε επίμυες, 50 mg/kg: Επιβίωση του 100  % αλλά με έκδηλη  τοξικότητα, -  Επιβίωση λιγότερη του 100  % σε δόση 500 mg/kg από το στόμα σε επίμυες με τη διαδικασία της  σταθερής δόσης, βλέπε τον πίνακα εκτίμησης στην μέθοδο δοκιμής B1 bis του παραρτήματος V.  R21  Επιβλαβές σε επαφή με το δέρμα Αποτελέσματα οξείας τοξικότητας: -  LD50 από του δέρματος σε επίμυες ή κουνέλια: 400 < LD50 ≤ 2000 mg/kg.  R20  Επιβλαβές όταν εισπνέεται Αποτελέσματα οξείας τοξικότητας -  LC50 δι' εισπνοής, σε επίμυες, για αερολύματα ή σωματίδια: 1 < LC 50 ≤ 5 mg/λίτρο/4ωρο, -  LC50 δι' εισπνοής, σε επίμυες, για αέρια: 2 < LC50 ≤ 20 mg/λίτρο/4ωρο.  R40  Πιθανός κίνδυνος μόνιμων επιδράσεων -  υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις ότι μπορεί να προκληθεί άλλη μη αντιστρεπτή βλάβη, εκτός από τις  επιπτώσεις που αναφέρονται στο κεφάλαιο 4, ύστερα από μια και μόνη έκθεση μέσω κατάλληλης οδού,  γενικά στις δόσεις που αναφέρονται παραπάνω. Για την ένδειξη της οδού χορήγησης/έκθεσης χρησιμοποιείται ένας από τους ακόλουθους συνδυασμούς:  R40/20, R40/21, R40/22, R40/20/21, R40/20/22, R40/21/22, R40/20/21/22.  R48  Κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας ύστερα από παρατεταμένη έκθεση -  Μπορεί να προκληθεί σοβαρή βλάβη (σαφής οργανική διαταραχή ή μορφολογική μεταβολή με  τοξικολογική σημασία) ύστερα από επανειλημμένη ή παρατεταμένη έκθεση μέσω κατάλληλης οδού. Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται τουλάχιστον ως «επιβλαβείς» όταν οι παραπάνω  επιπτώσεις παρατηρούνται σε επίπεδα των τάξεων μεγέθους: -  από του στόματος, σε επίμυες ≤ 50 mg/kg (βάρους σώματος)/ημέρα, -  από του δέρματος, σε επίμυες ή κουνέλια ≤ 100 mg/kg (βάρους σώματος)/ημέρα, -  δι' εισπνοής, σε επίμυες ≤ 0,25 mg/l, 6 ώρες/ημέρα. Οι παραπάνω καθοδηγητικές τιμές δύνανται να εφαρμόζονται άμεσα όταν έχουν παρατηρηθεί σοβαρές  βλάβες σε υποχρόνια (90 ημέρες) δοκιμασία τοξικότητας. Κατά την ερμηνεία αποτελεσμάτων δοκιμασίας  υποξείας τοξικότητας (28 ημέρες), οι παραπάνω τιμές πρέπει κατά προσέγγιση να τριπλασιάζονται. Εάν  υπάρχουν αποτελέσματα δοκιμασιών χρόνιας (δύο έτη) τοξικότητας, αυτά πρέπει να αξιολογούνται κατά  περίπτωση. Εάν υπάρχουν αποτελέσματα δοκιμασιών με διάφορες χρονικές διάρκειες, τότε συνήθως  χρησιμοποιούνται εκείνα της μεγαλύτερης διάρκειας. Για την ένδειξη της οδού χορηγήσης/έκθεσης χρησιμοποιείται ένας από τους ακόλουθους συνδυασμούς:  R48/20, R48/21, R48/22, R48/20/21, R48/20/22, R48/21/22, R48/20/21/22. 3.2.3.1. Σχόλια σχετικά με πολύ πτητικές ουσίες  Για ορισμένες ουσίες με υψηλή συγκέντρωση κορεσμένων ατμών είναι δυνατόν να διατίθενται στοιχεία  που αποδεικνύουν ανησυχητικές επιπτώσεις. Οι ουσίες αυτές δεν μπορούν να ταξινομηθούν σύμφωνα με τα  κριτήρια του παρόντος οδηγού για τις επιπτώσεις στην υγεία (3.2.3). Εντούτοις, εάν αποδεικνύεται  καταλλήλως ότι οι ουσίες αυτές είναι δυνατόν να συνεπάγονται κίνδυνο κατά τη συνήθη μεταχείριση ή  χρήση τους μπορεί να απαιτηθεί να ταξινομηθούν ως «επιβλαβείς» κατά περίπτωση, με την κατάλληλη  φράση.  Οι ουσίες αυτές ταξινομούνται στο παράρτημα I με κατάλληλα όρια συγκέντρωσης. 3.2.4. Σχόλια σχετικά με τη χρήση της φράσης R48  Η χρήση αυτής της φράσης αφορά ένα συγκεκριμένο εύρος βιολογικών επιπτώσεων σύμφωνα με τους όρους  που περιγράφονται παρακάτω. Για την εφαρμογή αυτής της φράσης κινδύνου, ως σοβαρή βλάβη της υγείας  πρέπει να θεωρείται αυτή που περιλαμβάνει θάνατο, σαφή οργανική διαταραχή ή μορφολογική μεταβολή με  τοξολογική σημασία. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να αποδίδεται όταν οι μεταβολές αυτές είναι μόνιμης  μορφής. Είναι επίσης σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνον εξειδικευμένες σοβαρές μεταβολές σ'  ένα μεμονωμένο όργανο ή βιολογικό σύστημα αλλά επίσης και γενικευμένες αλλαγές λιγότερο σοβαρής  μορφής, οι οποίες όμως αφορούν περισσότερα όργανα ή σοβαρές αλλαγές στη γενική κατάσταση της  υγείας.  Κατά την αξιολόγηση του εάν υπάρχουν ενδείξεις γι'αυτές τις μορφές επιπτώσεων πρέπει να  ακολουθούνται οι παρακάτω κατευθυντήριες: 1.  Ενδείξεις για την εφαρμογή της R48: α)  θάνατος που  αποδίδεται στην ουσία 7 β)  i)  μεγάλες λειτουργικές αλλαγές του κεντρικού ή περιφερειακού νευρικού  συστήματος περιλαμβανομένων της οράσεως, ακοής και της αισθήσεως της οσμής εκτιμώμενες με κλινικές  παρατηρήσεις ή άλλες κατάλληλες μεθόδους (π.χ. ηλεκτροφυσιολογία), ii)  μεγάλες λειτουργικές  αλλαγές σε άλλα συστήματα οργάνων (π.χ. στον πνεύμονα) 7 γ)  οποιαδήποτε συνεχής και σταθερή  μεταβολή στις κλινικές βιοχημικές, αιματολογικές ή ουρολογικές παραμέτρους που δείχνει σοβαρή  δυσλειτουργία οργάνων. Ιδιαίτερης σημασίας θεωρούνται οι αιματολογικές διαταραχές, εάν οι ενδείξεις  κατατείνουν στο ότι αυτές οφείλονται σε μειωμένη παραγωγή αιμοσφαιρίων από τον μυελό των οστών 7 δ)   σοβαρή βλάβη οργάνων παρατηρούμενη με μικροσκοπική εξέταση ύστερα από νεκροψία: i)  εκτεταμένη ή  σοβαρή νέκρωση, ίνωση ή κοκκίωμα σε ζωτικά όργανα με αναγεννητικές ικανότητες (π.χ. στο ήπαρ), ii)   σοβαρές μορφολογικές αλλαγές οι οποίες είναι δυνητικά αντιστρεπτές αλλά αποτελούν σαφείς ενδείξεις  έντονης δυσλειτουργίας οργάνων (π.χ. σοβαρή λιπώδης μεταβολή στο ήπαρ, σοβαρή οξεία σωληναριακή  νέφρωση, ελκώδης γαστρίτις), iii)  ενδείξεις για σημαντική νέκρωση κυττάρων σε ζωτικά όργανα τα  οποία δεν έχουν αναγεννητικές ικανότητες (π.χ. ίνωση του μυοκαρδίου ή νέκρωση νεύρου) ή πληθυσμών  αιμοκυττοβλαστών (π.χ. απλασία ή υποπλασία του μυελού των οστών). Οι παρακάτω ενδείξεις προκύπτουν  συνήθως από πειράματα σε ζώα. Όταν εξετάζονται στοιχεία από πρακτική εμπειρία, ιδιαίτερη προσοχή  πρέπει να δίδεταιστα επίπεδα έκθεσης. 2.  Ενδείξεις για τη μη εφαρμογή της R48: Η χρήση της φράσης  αυτής περιορίζεται στη σοβαρή βλάβη στην υγεία ύστερα από παρατεταμένη έκθεση. Σε ανθρώπους και ζώα  μπορεί να παρατηρηθεί ένας αριθμός επιπτώσεων συνδεόμενων με τη συγκεκριμένη ουσία που δεν  δικαιολογούν όμως τη χρήση της R48. Οι επιπτώσεις αυτές έχουν σημασία κατά την προσπάθεια  καθορισμού του επιπέδου μηδενικής επίδρασης μιας χημικής ουσίας. Στα παραδείγματα τεκμηριωμένων  μεταβολών που κανονικά δεν δικαιολογούν ταξινόμηση με την R48, ανεξάρτητα από τη στατιστική τους  σημασία περιλαμβάνονται: α)  κλινικές παρατηρήσεις ή μεταβολές στο βάρος του σώματος, στην  κατανάλωση τροφής ή νερού, οι οποίες μπορεί να έχουν κάποια τοξικολογική σημασία αλλά οι οποίες,  αυτές καθεαυτές δεν δείχνουν σοβαρή βλάβη 7 β)  μικρές μεταβολές στις κλινικές βιοχημικές,  αιματολογικές ή ουρολογικές παραμέτρους, οι οποίες είναι αμφισβητήσιμης ή ελάχιστης τοξικολογικής  σημασίας 7 γ)  μεταβολές στο βάρος οργάνων χωρίς ενδείξεις δυσλειτουργίας τους 7 δ)  αντιδράσεις  προσαρμογής (π.χ. μετανάστευση μακροφάγων στον πνεύμονα, υπερτροφία του ήπατος και παραγωγή  ενζύμων, αντιδράσεις υπερπλασίας σε ερεθιστικές ουσίες). Τοπικές δερματικές αντιδράσεις  προκαλούμενες από επανηλειμμένη επιδερμική εφαρμογή μιας ουσίας η οποία, πιο ορθά, ταξινομείται με  την R38 ερεθιστικό του δέρματος 7 ε)  στις περιπτώσεις που αποδεικνύεται ειδικός, κατά βιολογικό  είδος, μηχανισμός τοξικότητας (π.χ. μέσω εξειδικευμένων μεταβολικών οδών). 3.2.5. Διαβρωτικό  Μια ουσία ή ένα παρασκεύασμα θεωρείται διαβρωτικό εάν, όταν εφαρμόζεται σε υγιές και άθικτο δέρμα  ζώου, έχει σαν αποτέλεσμα καταστροφή του συνόλου του δερματικού ιστού σε ένα τουλάχιστο ζώο κατά τη  διάρκεια της δοκιμασίας ερεθισμού του δέρματος που αναφέρεται στο παράρτημα V ή κατά τη διάρκεια  εφαρμογής ισοδύναμης μεθόδου ή εάν τα αποτελέσματα μπορούν να προβλεφθούν, όπως π.χ. από ισχυρώς  όξινες ή αλκαλικές αντιδράσεις (προκύπτον pH 2 ή μικρότερο / 11,5 ή μεγαλύτερο. Η αλκαλικότητα ή η  οξύτητα πρέπει να λαμβάνεται επίσης υπόψη).  Η ταξινόμηση μπορεί να βασισθεί στα αποτελέσματα επαληθευμένων δοκιμών in vitro.  Η ουσία ή το παρασκεύασμα ταξινομείται ως διαβρωτικό και λαμβάνει το σύμβολο κινδύνου «C» και την  ένδειξη κινδύνου διαβρωτικό. Οι φράσεις κινδύνου χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τα ακόλουθα κριτήρια:  R35  Προκαλεί σοβαρά εγκαύματα -  εάν, όταν εφαρμοσθεί σε υγιές και άθικτο δέρμα ζώου,προκαλεί καταστροφή του συνόλου του  δερματικού ιστού σαν αποτέλεσμα εκθέσεωςμέχρι και τριών λεπτών, ή εάν το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να  προβλεφθεί.  R34  Προκαλεί εγκαύματα -  εάν όταν εφαρμοσθεί σε υγιές και άθικτο δέρμα ζώου, προκαλεί καταστροφή του δερματικού ιστού σαν  αποτέλεσμα εκθέσεως μέχρι και τεσσάρων ωρών, ή εάν το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να προβλεφθεί, -  οργανικά υδροϋπεροξείδια, εκτός αν υπάρχουν ενδείξεις για το αντίθετο. 3.2.6. Ερεθιστικό  Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται ως ερεθιστικά και λαμβάνουν το σύμβολο «Xn» και την  ένδειξη κινδύνου ερεθιστικό σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται παρακάτω. 3.2.6.1. Φλεγμονή του δέρματος  Η ακόλουθη φράση κινδύνου χρησιμοποιείται σύμφωνα με τα κριτήρια που προβλέπονται:  R38  Ερεθίζει το δέρμα -  Ουσίες και παρασκευάσματα που προκαλούν σημαντική φλεγμονή του δέρματος η οποία συνεχίζεται επί  24 τουλάχιστον ώρες μετά από περίοδο έκθεσης μέχρι τεσσάρων ωρών, προσδιοριζόμενη σε κουνέλια  σύμφωνα με τη μέθοδο δοκιμασίας δερματικού ερεθισμού που αναφέρεται στο παράρτημα V. Η φλεγμονή του δέρματος θεωρείται σημαντική όταν: -  η μέση τιμή των αποτελεσμάτων, είτε πρόκειται για εμφάνιση ερυθήματος και ουλής ή για εμφάνιση  οιδήματος, υπολογιζόμενη για όλα τα ζώα του πειράματος είναι 2 ή περισσότερο, -  ή στην περίπτωση όπου η δοκιμασία που περιλαμβάνεται στο παράρτημα V έχει συμπληρωθεί με τη  χρησιμοποίηση τριών ζώων, παρατηρείται σε δύο ή περισσότερα ζώα εμφάνιση είτε ερυθήματος και ουλής  είτε οιδήματος ισοδύναμη με μέση τιμή 2 ή περισσότερο, υπολογιζόμενη για κάθε ζώο χωριστά. Και στις δύο περιπτώσεις για τον υπολογισμό των αντίστοιχων μέσων τιμών πρέπει να χρησιμοποιούνται,  όλες οι τιμές σε κάθε έναν από τους χρόνους ελέγχου (24, 48 και 72 ώρες) για την πρόκληση  αποτελέσματος. Η φλεγμονή του δέρματος θεωρείται επίσης σημαντική όταν συνεχίζεται σε δύο τουλάχιστον ζώα μετά το  τέλος του χρόνου παρατήρησης. Ειδικές επιπτώσεις όπως π.χ. υπερπλασία, απολέπιση, αποχρωματισμός,  ραγάδες, εφελκίδες και αλωπεκία πρέπει να λαμβάνονται επίσης υπόψη. -  Ουσίες και παρασκευάσματα που προκαλούν σημαντική φλεγμονή του δέρματος, με βάση την πρακτική  παρατήρηση σε ανθρώπους. -  Οργανικά υπεροξείδια, εκτός αν υπάρχουν ενδείξεις για το αντίθετο.  Ερεθισμός που οφείλεται στις ιδιότητες απολίπανσης μιας ουσίας  Όταν από τα αποτελέσματα των δοκιμασιών ή από την πρακτική εμπειρία προκύπτει ότι υπάρχει  ερεθισμός σύμφωνα με τα ανωτέρω κριτήρια, πρέπει να χρησιμοποιούνται R-φράσεις. Εντούτοις, οι  S-φράσεις πρέπει να χρησιμοποιούνται όταν υπάρχουν λόγοι υποψίας ότι οι ιδιότητες απολίπανσης της  ουσίας μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό στον άνθρωπο ακόμη και αν δεν πληρούνται τα ανωτέρω  κριτήρια, ή αν η δοκιμασία που διεξήχθη ήταν ακατάλληλη. 3.2.6.2. Οφθαλμικές βλάβες  Οι ακόλουθες φράσεις κινδύνου χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα κριτήρια:  R36  Ερεθίζει τα μάτια -  Ουσίες και παρασκεύασματα που, όταν εισάγονται στο μάτι του ζώου, προκαλούν σημαντική οφθαλμική  βλάβη η οποία εκδηλώνεται εντός 72 ωρών από την έκθεση και συνεχίζεται για 24 τουλάχιστον ώρες. Οι οφθαλμικές βλάβες θεωρούνται σημαντικές όταν οι μέσοι όροι των αποτελεσμάτων της δοκιμασίας  οφθαλμικού ερεθισμού που αναφέρεται στο παράρτημα V έχουν οποιαδήποτε από τις παρακάτω τιμές: -  αδιαφάνεια του κερατοειδούς χιτώνα 2 ή περισσότερο, αλλά λιγότερο από 3, -  βλάβη της ίριδας 1 ή περισσότερο αλλά λιγότερο από 1,5,  Pερύθημα του επιπεφυκότος, 2,5 ή  περισσότερο, -  οίδημα του επιπεφυκότος (χήμωση) 2 ή περισσότερο, ή στην περίπτωση που η δοκιμασία του παραρτήματος V έχει συμπληρωθεί με τη χρησιμοποίηση τριών  ζώων, εάν οι βλάβες σε δύο ή περισσότερα ζώα είναι ισοδύναμες με οποιαδήποτε από τις  προαναφερόμενες τιμές εκτός εκείνης της βλάβης της ίριδας όπου η τιμή θα πρέπει να είναι ίση ή  μεγαλύτερη του 1, αλλά μικρότερη του 2 και του ερυθήματος του επιπεφυκότος, όπου η τιμή θα πρέπει  να είναι ίση ή μεγαλύτερη του 2,5. Και στις δύο περιπτώσεις πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τον υπολογισμό των αντίστοιχων μέσων τιμών  όλες οι τιμές σε κάθε έναν από τους χρόνους ελέγχου (24, 48 και 72 ώρες) για την πρόκληση  αποτελέσματος. -  Ουσίες ή παρασκευάσματα που προκαλούν σημαντικές οφθαλμικές βλάβες, με βάση την πρακτική  εμπειρία σε ανθρώπους. -  Οργανικά υπεροξείδια, εκτός αν υπάρχουν ενδείξεις για το αντίθετο.  R41  Κίνδυνος σοβαρών οφθαλμικών βλαβών -  Ουσίες και παρασκευάσματα που όταν εισάγονται στο μάτι του ζώου, προκαλούν σημαντική οφθαλμική  βλάβη, η οποία εκδηλώνεται εντός 72 ωρών από την έκθεση και συνεχίζεται για 24 τουλάχιστον ώρες. Οι οφθαλμικές βλάβες θεωρούνται σοβαρές όταν οι μέσοι όροι των αποτελεσμάτων της δοκιμασίας  οφθαλμικού ερεθισμού που αναφέρονται στο παράρτημα V έχουν οποιανδήποτε από τις ακόλουθες τιμές: -  αδιαφάνεια του κερατοειδούς χιτώνα 3 ή περισσότερο, -  βλάβη της ίριδας περισσότερο του 1,5. Το ίδιο ισχύει στην περίπτωση που η δοκιμασία έχει συμπληρωθεί με τη χρησιμοποίηση τριών ζώων εάν  οι βλάβες αυτές, σε δύο ή περισσότερα ζώα έχουν οποιαδήποτε από τις ακόλουθες τιμές: -  αδιαφάνεια του κερατοειδούς χιτώνα 3 ή περισσότερο, -  βλάβη της ίριδας 2. Και στις δύο περιπτώσεις πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τον υπολογισμό των αντίστοιχων μέσων τιμών  όλες οι τιμές σε κάθε έναν από τους χρόνους ελέγχου (24, 48 και 72 ώρες) για την πρόκληση  αποτελέσματος. Οι οφθαλμικές βλάβες θεωρούνται επίσης σοβαρές όταν συνεχίζονται και μετά το πέρας του χρόνου  παρατηρήσεων. Οι οφθαλμικές βλάβες θεωρούνται επίσης σοβαρές όταν η ουσία ή το παρασκεύασμα προκαλεί μη  αντιστρεπτό χρωματισμό των οφθαλμών. -  Ουσίες και παρασκεύασματα που προκαλούν σοβαρές οφθαλμικές βλάβες με βάση την πρακτική εμπειρία  σε ανθρώπους.  Σημείωση:  Όταν μια ουσία ή ένα παρασκεύασμα ταξινομείται ως διαβρωτικό και χαρακτηρίζεται με τη φράση R34 ή  R35 ο κίνδυνος προκλήσεως σοβαρής βλάβης στους οφθαλμούς υπονοείται και η φράση R41 δεν  περιλαμβάνεται στην επισήμανση. Ωστόσο, κατά τον υπολογισμό του αθροίσματος των λόγων με τη βοήθεια  των τύπων που παρατίθενται στα σημεία 3.5 (στ) (ii) και 3.5 (η) (ii) της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ οι  ουσίες που ταξινομούνται ως διαβρωτικές θεωρούνται σαν να έχουν επισημανθεί με τη φράση R41. 3.2.6.3. Ερεθισμός του αναπνευστικού συστήματος  Η ακόλουθη φράση κινδύνου χρησιμοποείται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα κριτήρια: R37  Ερεθίζει το αναπνευστικό σύστημα -  Ουσίες και παρασκευάσματα που προκαλούν σοβαρό ερεθισμό του αναπνευστικού συστήματος, με βάση  κατά κανόνα πρακτικές παρατηρήσεις στον άνθρωπο. 3.2.7. Ευαισθητοποιητικό 3.2.7.1. Ευαισθητοποίηση κατόπιν εισπνοής  Οι ουσίες και τα παρασκεύασματα ταξινομούνται ως ευαισθητοποιητικά και τους αποδίδεται το σύμβολο  κινδύνου «Xn», η ένδειξη κινδύνου επιβλαβές και η φράση κινδύνου R42 σύμφωνα με τα ακόλουθα  κριτήρια.  R42  Μπορεί να προκαλέσει ευαισθητοποίηση διά της εισπνοής -  εάν διατίθεται πρακτική εμπειρία από την οποία προκύπτει ότι οι ουσίες και τα παρασκεύασματα  μπορούν να προκαλέσουν στον άνθρωπο αντίδραση ευαισθητοποίησης κατόπιν εισπνοής, σε μεγαλύτερη  συχνότητα απ, ό,τι θα αναμένονταν από την αντίδραση του πληθυσμού εν γένει, -  εάν η ουσία αποτελεί ισοκυανική ένωση, εκτός εάν υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η ουσία  δεν προκαλεί ευαισθητοποίηση κατόπιν εισπνοής. 3.2.7.2. Ευαισθητοποίηση κατόπιν επαφής με το δέρμα  Οι ουσίες και τα παρασκευάσματα ταξινομούνται ως ευαισθητοποιητικά και τους αποδίδεται το σύμβολο  κινδύνου «Xi», η ένδειξη κινδύνου «ερεθιστικό» και η φράση κινδύνου σύμφωνα με τα ακόλουθα  κριτήρια:  R43  Μπορεί να προκαλέσει ευαισθητοποίηση σε επαφή με το δέρμα -  εάν η πρακτική εμπειρία δείχνει ότι οι ουσίες και τα παρασκευάσματα μπορούν να προκαλέσουν  αντίδραση ευαισθητοποίησης σε σημαντικό αριθμό ατόμων κατόπιν επαφής με το δέρμα ή βάσει θετικής  αντίδρασης σε πειραματόζωα. Σε περίπτωση δοκιμασίας ευαισθητοποίησης του δέρματος βοηθητικού τύπου, η οποία περιγράφεται στο  παράρτημα V, ή στην περίπτωση άλλων μεθόδων βοηθητικού τύπου, αντίδραση στο 30% τουλάχιστον των  ζώων θεωρείται θετική. Για οποιαδήποτε άλλη μέθοδο δοκιμασίας, απόκριση του 15% τουλάχιστον των  ζώων θεωρείται θετική. 3.2.7.3. Σημειώνεται ότι σε περίπτωση που αποδίδονται το σύμβολο «Xn» και η ένδειξη κινδύνου  «επιβλαβές», η χρησιμοποίηση του συμβόλου «Xi» και η ένδειξη κινδύνου «ερεθιστικό» είναι  προαιρετικές. 3.2.8. Άλλες τοξικολογικές ιδιότητες  Επιπρόσθετες φράσεις κινδύνου χρησιμοποιούνται για ουσίες και παρασκεύασματα τα οποία  ταξινομούνται βάσει των παραπάνω σημείων 2.2.1 έως 3.2.7 ή/και τα κεφάλαια 4 και 5 σύμφωνα με τα  ακόλουθα κριτήρια (με βάση την εμπειρία που αποκτήθηκε κατά τη σύνταξη του παραρτήματος I).  R29  Σε επαφή με το νερό ελευθερώνονται τοξικά αέρια Για ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία όταν έρθουν σε επαφή με νερό ή υγρό αέρα, σχηματίζουν πολύ  τοξικά/τοξικά αέρια σε δυνητικά επικίνδυνες ποσότητες: π.χ. φωσφίδιο του αργιλίου, πενταθειούχος  φωσφόρος.  R31  Σε επαφή με οξέα ελευθερώνονται τοξικά αέρια Για ουσίες και παρασκευάσματα που αντιδρούν με οξέα και σχηματίζουν τοξικά αέρια σε επικίνδυνες  ποσότητες: π.χ. υποχλωριώδες νάτριο, πολυθειούχο βάριο. Για ουσίες που χρησιμοποιούνται από το ευρύ  κοινό, η χρησιμοποίηση της φράσης S50 [να μην αναμιχθεί με .  .  . (προσδιορίζεται από τον  κατασκευαστή)] αρμόζει περισσότερο. R32  Σε επαφή με οξέα ελευθερώνονται πολύ τοξικά αέρια Για ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία αντιδρούν με οξέα σχηματίζοντας πολύ τοξικά αέρια σε  επικίνδυνες ποσότητες: π.χ. άλατα υδροκυανίου, νατραζίδιο. Για ουσίες που χρησιμοποιούνται από το  ευρύ κοινό η χρησιμοποίηση της φράσης S50 [να μην αναμιχθεί με .  .  . (προσδιορίζεται από τον  κατασκευαστή)] αρμόζει περισσότερο. R33  Κίνδυνος αθροιστικών επιδράσεων Για ουσίες και παρασκευάσματα που μπορούν να συσσωρευθούν στον ανθρώπινο οργανισμό και προκαλούν  ανησυχία η οποία, εντούτοις δεν αρκεί για να δικαιολογήσει τη χρήση του R48. R64  Μπορεί να βλάψει  τα βρέφη που τρέφονται με μητρικό γάλα Για τις ουσίες και τα παρασκευάσματα που μπορεί να ληφθούν από τις γυναίκες και να έχουν επίδραση  στη γαλουχία ή να ανευρεθούν (συμπεριλαμβανομένων των μεταβολιτών τους) στο μητρικό γάλα σε  ποσότητες ανησυχητικές για την υγεία του βρέφους που θηλάζει. Σχόλια για τη χρήση αυτής της φράσης R (και σε ορισμένες περιπτώσεις της φράσης R33) παρατίθενται  στο μέρος 4.2.3.3. Για άλλες επιπρόσθετες φράσεις κινδύνου βλέπε τμήμα 2.2.6 4. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ  ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ 4.1. Εισαγωγή 4.1.1. Στο κεφάλαιο αυτό καθορίζεται η διαδικασία ταξινόμησης των ουσιών, που ενδέχεται να έχουν  τις επιδράσεις που αναφέρονται ακολούθως. 4.1.2. Εάν ένας παρασκευαστής ή αντιπρόσωπός του διαθέτει πληροφορίες που δείχνουν ότι μια ουσία θα  πρέπει να ταξινομηθεί και να επισημανθεί σύμφωνα με τακριτήρια που δίδονται στα σημεία 4.2.1, 4.2.2  ή 4.2.3, ο παρασκευαστής ή ο αντιπρόσωπός του επισημαίνει προσωρινά την ουσία σύμφωνα με αυτά τα  κριτήρια, εκτός εάν τα συμπεράσματα που προέκυψαν από την εφαρμογή των κριτηρίων που αναφέρονται  στα σημεία 3.2.1 έως 3.2.5 υποδεικνύουν την ανάγκη μιας πιο αυστηρής ταξινόμησης. 4.1.3. Ο παρασκευαστής ή αντιπρόσωπός του υποβάλλει, το ταχύτερο δυνατό έγγραφο που συνοψίζει όλες  τις σχετικές πληροφορίες σε ένα κράτος μέλος στο οποίο η ουσία έχει κυκλοφορήσει στην αγορά. Αυτό  το περιληπτικό έγγραφο πρέπει να περιέχει βιβλιογραφία με όλες τις σχετικές παραπομπές  περιλαμβανομένων και τυχόν μη δημοσιευμένων σχετικών δεδομένων. 4.1.4. Επιπλέον ο παρασκευαστής ή ο αντιπρόσωπός του που διαθέτει νέα σχετικά δεδομένα για την  ταξινόμηση και επισήμανση μιας ουσίας σύμφωνα με τα κριτήρια που αναφέρονται στα σημεία 4.2.1,  4.2.2 ή 4.2.3, πρέπει να υποβάλλει τα δεδομένα αυτά, το ταχύτερο δυνατό σε ένα κράτος μέλος στο  οποίο η ουσία έχει κυκλοφορήσει στην αγορά. 4.1.5. Για να επιτευχθεί το ταχύτερο δυνατό εναρμονισμένη ταξινόμηση στην Κοινότητα με τη  διαδικασία που καθορίζεται στο άρθρο 28 της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ, τα κράτη μέλη τα οποία διαθέτουν  σημαντικές πληροφορίες που δικαιολογούν την ταξινόμηση μιας ουσίας σε μία από αυτές τις κατηγορίες  είτε έχουν υποβληθεί από τον παρασκευαστή είτε όχι, πρέπει να διαβιβάζουν στην Επιτροπή το ταχύτερο  δυνατό, τις πληροφορίες αυτές μαζί με προτάσεις για ταξινόμηση και επισήμανση.  Η Επιτροπή θα διαβιβάζει προς τα άλλα κράτη μέλη τις προτάσεις που λαμβάνει για ταξινόμηση και  επισήμανση. Οποιοδήποτε κράτος μέλος μπορεί να απευθύνεται στην Επιτροπή για να λάβει γνώση των  πληροφοριών που υποβλήθηκαν.  Οποιοδήποτε κράτος μέλος έχει βάσιμους λόγους να πιστεύει ότι η προτεινόμενη ταξινόμηση και  επισήμανση είναι ακατάλληλη, όσο αφορά την καρκινογόνο ή μεταλλαξιγόνο δράση μιας ουσίας ή την  τοξικότητα στην αναπαραγωγή, πρέπει να ενημερώνει σχετικά την Επιτροπή. 4.2. Κριτήρια για την ταξινόμηση, τις ενδείξεις κινδύνου και την επιλογή των φράσεων κινδύνου 4.2.1. Καρκινογόνες ουσίες  Για την εξυπηρέτηση των σκοπών της ταξινόμησης και της επισήμανσης και έχοντας υπόψη τις σημερινές  γνώσεις οι ουσίες αυτές χωρίζονται σε τρείς κατηγορίες:  Κατηγορία 1  Ουσίες γνωστές ως καρκινογόνες για τον άνθρωπο. Υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις για τη θεμελίωση  αιτιότητας μεταξύ της έκθεσης του ανθρώπου στην ουσία και της ανάπτυξης του καρκίνου.  Κατηγορία 2  Ουσίες οι οποίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως να ήταν καρκινογόνες για τον άνθρωπο. Υπάρχουν  επαρκή στοιχεία που παρέχουν την ισχυρή υποψία ότι η έκθεση του ανθρώπου στην ουσία μπορεί να  καταλήξει στην ανάπτυξη καρκίνου, γενικά, με βάση:  -  κατάλληλες μακροπρόθεσμες μελέτες στα ζώα,  -  άλλες σχετικές πληροφορίες.  Κατηγορία 3  Ουσίες οι οποίες δημιουργούν ανησυχία για τον άνθρωπο εξαιτίας των πιθανών καρκινογόνων  επιδράσεων, αλλά για τις οποίες οι διαθέσιμες πληροφορίες δεν επαρκούν για ικανοποιητική  αξιολόγηση.Υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις από σχετικές μελέτες με ζώα, αλλά οι ενδείξεις αυτές δεν  επαρκούν για την ταξινόμηση των ουσιών αυτών στην κατηγορία 2. 4.2.1.1. Χρησιμοποιούνται τα ακόλουθα σύμβολα και οι ειδικές φράσεις κινδύνου.  Κατηγορίες 1 και 2  T 7 R45 Μπορεί να προκαλέσει καρκίνο  Πάντως για ουσίες και παρασκευάσματα, τα οποία παρουσιάζουν κίνδυνο καρκινογένεσης μόνο δ'  εισπνοής π.χ. σκόνες, ατμοί ή αναθυμιάσεις (ενώ από τις άλλες οδούς έκθεσης π.χ. σε περίπτωση  καταπόσεως ή σε επαφή με το δέρμα, αυτός ο κίνδυνος δεν παρουσιάζεται), πρέπει να χρησιμοποιείται  το ακόλουθο σύμβολο και η ειδική φράση κινδύνου.  T 7 R49 Μπορεί να προκαλέσει καρκίνο όταν εισπνέεται  Κατηγορία 3  Xn 7 R40 Πιθανός κίνδυνος μονίμων επιδράσεων 4.2.1.2. Σχόλια σχετικά με την κατάταξη των καρκινογόνων ουσιών σε κατηγορίες  Η κατάταξη μιας ουσίας στην κατηγορία 1 γίνεται με βάση επιδημιολογικά δεδομένα η κατάταξη στις  κατηγορίες 2 και 3 βασίζεται κυρίως σε πειράματα με ζώα.Για να ταξινομηθεί μια ουσία ως καρκινογόνος της κατηγορίας 2 πρέπει να υπάρχουν είτε θετικά  αποτελέσματα σε δύο είδη ζώων ή σαφείς θετικές αποδείξεις σε ένα είδος μαζί με στοιχεία που  υποστηρίζουν τις παραπάνω, όπως δεδομένα γονοτοξικότητας, μεταβολικές ή βιοχημικές μελέτες,  πρόκληση καλοήθων όγκων, μοριακές δομικές σχέσεις με γνωστά καρκινογόνα ή δεδομένα επιδημιολογικών  μελετών που υποδηλώνουν κάποια σχέση.  Η κατηγορία 3 στην πραγματικότητα αποτελείται από δύο υποκατηγορίες:  α)  ουσίες οι οποίες έχουν διερευνηθεί επαρκώς αλλά για τις οποίες οι αποδείξεις για πρόκληση  όγκων είναι ανεπαρκείς για να ταξινομηθούν στην κατηγορία 2. Δεν αναμένεται ότι επιπρόσθετα  πειράματα θα παράσχουν νέα σημαντικά σχετικά δεδομένα όσον αφορά την ταξινόμηση 7  β)  ουσίες οι οποίες δεν έχουν διερευνηθεί επαρκώς. Τα διαθέσιμα δεδομένα είναι μεν ανεπαρκή αλλά  δημιουργούν ανησυχίες για τις επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου. Η ταξινόμηση είναι προσωρινή 7  πριν ληφθεί τελική απόφαση, είναι αναγκαίο να γίνουν περισσότερα πειράματα.  Με τη διάκριση μεταξύ των κατηγοριών 2 και 3 σχετίζονται τα παρακάτω επιχειρήματα, με τα οποία  μειώνεται η σπουδαιότητα της πειραματικής πρόκλησης όγκων σε σχέση με την πιθανή έκθεση του  ανθρώπου. Τα επιχειρήματα αυτά, και ιδιαίτερα ο συνδυασμός τους οδηγούν, στις περισσότερες  περιπτώσεις, σε ταξινόμηση στην κατηγορία 3 έστω κι αν έχει διαπιστωθεί ανάπτυξη όγκων σε ζώα:  -  καρκινογόνες επιδράσεις μόνο σε πολύ υψηλές δόσεις που υπερβαίνουν τις «μέγιστες ανεκτές»  δόσεις. Η μέγιστη ανεκτή δόση χαρακτηρίζεται από τοξικά αποτελέσματα τα οποία μολονότι δεν  συντομεύουν τη διάρκεια ζωής, συμβαδίζουν με φυσικές αλλαγές όπως π.χ. αναστολή της αύξησης βάρους  κατά 10  % περίπου,  -  εμφάνιση όγκων, ιδιαίτερα σε υψηλές δόσεις, μόνο σε συγκεκριμένα όργανα ορισμένων ειδών που  είναι γνωστά για την ευαισθησία τους στην αυθόρμητη δημιουργία όγκων,  -  εμφάνιση όγκων, μόνο στο σημείο εφαρμογής της ουσίας, σε πολύ ευαίσθητα συστήματα δοκιμασιών  (π.χ. ενδοπεριτοναϊκή ή υποδόριος εφαρμογή ορισμένων τοπικά δραστικών ενώσεων), εάν ο συγκεκριμένος  στόχος δεν έχει σχέση με τον άνθρωπο,  -  έλλειψη γονοτοξικότητας σε βραχυπρόθεσμες δοκιμασίες in vivo και in vitro,  -  ύπαρξη δευτερεύοντος μηχανισμού δράσης, όπου εμπλέκεται ένα πρακτικό επίπεδο (κατώφλιο) πάνω  από μια ορισμένη δόση (π.χ. ορμονικές επιπτώσεις στα όργανα-στόχους ή σε μηχανισμούς ρύθμισης της  φυσιολογίας, χρόνια διέγερση τουπολλαπλασιασμού των κυττάρων),  -  ύπαρξη ειδικευμένων, κατά βιολογικό είδος, μηχανισμών σχηματισμού όγκων (π.χ. μέσω ειδικών  μεταβολικών οδών), που όμως δεν έχουν σχέση με τον άνθρωπο.  Με τη διάκριση μεταξύ της κατηγορίας 3 και της μη κατάταξης σχετίζονται τα επιχειρήματα που  αποκλείουν ανησυχία για τον άνθρωπο:  -  μια ουσία δεν ταξινομείται σε καμία από τις κατηγορίες, εάν ο μηχανισμός πειραματικής ανάπτυξης  όγκων έχει προσδιοριστεί σαφώς, με ισχυρές ενδείξεις ότι η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να προεκταθεί  στον άνθρωπο,  -  εάν τα μόνα διαθέσιμα στοιχεία ανάπτυξης όγκων αφορούν όγκους του ήπατος σε ορισμένα ευαίσθητα  στελέχη ποντικών, χωρίς άλλες συμπληρωματικές ενδείξεις, η ουσία μπορεί να μην καταταγεί σε καμία  από τις κατηγορίες,  -  ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίδεται στις περιπτώσεις όπου τα μόνα διαθέσιμα στοιχεία ανάπτυξης  όγκων αφορούν τοπική εμφάνιση νεοπλασμάτων σε στελέχη που είναι επαρκώς γνωστά για την υψηλή  συχνότητα αυθόρμητης δημιουργίας όγκων. 4.2.2. Μεταλλαξιγόνες ουσίες 4.2.2.1. Για την εξυπηρέτηση των σκοπών ταξινόμησης και επισήμανσης, και έχοντας υπόψη τις  σημερινές γνώσεις οι ουσίες αυτές χωρίζονται σε τρείς κατηγορίες:  Κατηγορία 1  Ουσίες που είναι γνωστές ως μεταλλαξιγόνες για τον άνθρωπο.  Υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις που θεμελιώνουν αιτιότητα μεταξύ της έκθεσης του ανθρώπου στην ουσία  και της πρόκλησης κληρονομικής γενετικής βλάβης.  Κατηγορία 2  Ουσίες που θα μπορούσαν θα θεωρηθούν ως να ήταν μεταλλαξιγόνες για τον άνθρωπο.  Υπάρχουν επαρκή στοιχεία που παρέχουν την ισχυρή υποψία ότι η έκθεση του ανθρώπου στην ουσία  μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την πρόκληση κληρονομικής γενετικής βλάβης γενικά με βάση τα  παρακάτω:  -  κατάλληλες μελέτες σε ζώα,  -  άλλες σχετικές πληροφορίες.  Κατηγορία 3  Ουσίες οι οποίες δημιουργούν ανησυχία εξ αιτίας πιθανών μεταλλαξιγόνων επιπτώσεων στον άνθρωπο.  Υπάρχουν αποδείξεις από κατάλληλες μελέτες μεταλλαξιγένεσης, αλλά είναι ανεπαρκείς για την κατάταξη  της ουσίας στην κατηγορία 2. 4.2.2.2. Χρησιμοποιούνται τα ακόλουθα σύμβολα και οι ειδικές φράσεις κινδύνου  Κατηγορία 1  T 7 R46 Μπορεί να προκαλέσει κληρονομικές γενετικές βλάβες  Κατηγορία 2  T 7 R46 Μπορεί να προκαλέσει κληρονομικές γενετικές βλάβες  Κατηγορία 3  Xn 7 R40 Πιθανός κίνδυνος μονίμων επιδράσεων 4.2.2.3. Σχόλια σχετικά με την κατάταξη των μεταλλαξιγόνων ουσιών σε κατηγορίες  Ορισμοί  Μετάλλαξη είναι η μόνιμη μεταβολή στην ποσότητα ή τη δομή του γενετικού υλικού ενός οργανισμού, η  οποία έχει σαν αποτέλεσμα μεταβολή των φαινοτυπικών χαρακτηριστικών του οργανισμού. Οι αλλοιώσεις  αυτές μπορούν να αφορούν ένα μεμονωμένο γονίδιο, μια ομάδα γονιδίων ή και ένα ολόκληρο χρωμόσωμα.  Τα αποτελέσματα που έχουν σχέση με τις μεταβολές μεμονωμένων γονιδίων μπορεί να προέρχονται από  επίδραση σε μεμονωμένες βάσεις δεσοξυριβοζονουκλεϊνικού οξέος (DNA)-μεταλλάξεις σημείου ή από  ευρύτερες μεταβολές στις οποίες περιλαμβάνονται και οι αποκοπές μέσα στο γονίδιο. Τα αποτελέσματα  σε ολόκληρα χρωμοσώματα μπορεί να περιλαμβάνουν δομικές ή αριθμητικές αλλαγές. Μεταλλάξεις στα  γεννητικά κύτταρα των σεξουαλικά αναπαραγόμενων οργανισμών μπορεί να μεταβιβάζονται στους  απογόνους. Μεταλλαξιγόνο είναι ένας παράγοντας που προκαλεί αυξημένη στατιστική εμφάνιση  μεταλλάξεων.  Πρέπει να σημειωθεί ότι η ταξινόμηση των ουσιών ως μεταλλαξιγόνων γίνεται με βάση τις  κληρονομούμενες γενετικές βλάβες. Πάντως, η μορφή των αποτελεσμάτων που οδηγεί στην ταξινόμηση των  χημικών ουσιών στην κατηγορία 3: πρόκληση γενετικά σημαντικών φαινομένων στα σωματικά κύτταρα,  θεωρείται επίσης, γενικά, σαν μια προειδοποίηση για πιθανή καρκινογόνο δράση.  Οι μέθοδοι που έχουν αναπτυχθεί για τις δοκιμές μεταλλαξιγένεσης εξελίσσονται συνεχώς. Για πολλές  νέες τέτοιες μεθόδους δεν υπάρχουν τυποποιημένα πρωτόκολλα και κριτήρια αξιολόγησης. Για την  αξιολόγηση των δεδομένων μεταλλαξιγένεσης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ποιότητα της εκτέλεσης των  δοκιμών και ο βαθμός εγκυρότητας της μεθόδου δοκιμών.  Κατηγορία 1  Για να καταταγεί μια ουσία στην κατηγορία 1, πρέπει να υπάρχουν θετικές αποδείξεις από  επιδημιολογικές μελέτες μεταλλάξεων στον άνθρωπο. Μέχρι σήμερα παραδείγματα τέτοιων ουσιών δεν  είναι γνωστά. Γίνεται αποδεκτό ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποκτηθούν αξιόπιστες πληροφορίες  από μελέτες για το ρυθμό εμφάνισης μεταλλάξεων στους ανθρώπινους πληθυσμούς ή για πιθανή αύξηση στη  συχνότητά τους.  Κατηγορία 2  Για να καταταγεί μια ουσία στην κατηγορία 2 απαιτούνται θετικά αποτελέσματα δοκιμασιών που να  δείχνουν α) μεταλλαξιγόνα αποτελέσματα ή β) άλλες κυτταρικές αλληλεπιδράσεις σχετικές με  μεταλλαξιγένεση, σε σπερματικά κύτταρα θηλαστικών in vivo ή γ) μεταλλαξιγόνα αποτελέσματα σε  σωματικά κύτταρα θηλαστικών in vivo, σε συνδυασμό με σαφείς αποδείξεις ότι η ουσία ή ένας σχετικός  μεταβολίτης φθάνει στα σπερματικά κύτταρα.  Αναφορικά με την κατάταξη στην κατηγορία 2, προς το παρόν θεωρούνται κατάλληλες οι παρακάτω  μέθοδοι:  2.  α)  Δοκιμασίες μεταλλαξιγένεσης in vivo σε σπερματικά κύτταρα: -  δοκιμή μετάλλαξης σε συγκεκριμένη θέση, -  δοκιμή κληρονομούμενης μετατόπισης γονιδίων, -  δοκιμή μετάλλαξης με επικρατούν θανατηφόρο γονίδιο. Οι δοκιμασίες αυτές δείχνουν πράγματι την εμφάνιση προσβεβλημένου απογόνου ή ελάττωμα στο  αναπτυσσόμενο έμβρυο.  2β)  Δοκιμασίες in vivo που δείχνουν σχετική αλληλεπίδραση με σπερματικά κύτταρα (συνήθως DNA): -  δοκιμασίες για χρωμοσωμικές ανωμαλίες διαπιστούμενες μεκυτταρογενετική ανάλυση περιλαμβανομένης  της ανευπλοειδίας που προκαλείται από κακό διαχωρισμότων χρωματοσωμάτων, -  δοκιμές για ανταλλαγές αδελφών χρωματιδίων (SCE), -  δοκιμές για μη προγραμματισμένη σύνθεση DNA (UDS), -  πειράματα ομοιοπολικής δέσμευσης του μεταλλαξιγόνου στο DNA των σπερματικών κυττάρων, -  Πειραματισμοί για άλλες μορφές βλαβών του DNA. Οι δοκιμασίες αυτές καταλήγουν σε, λίγο ή πολύ,  έμμεσες ενδείξεις. Τυχόν θετικά αποτελέσματα των δοκιμασιών αυτών θα μπορούσαν να υποστηριχθούν από  θετικά αποτελέσματα in vivo δοκιμασιών μεταλλαξιγένεσης σε σωματικά κύτταρα ανθρώπου ή θηλαστικών  [βλέπε σημείο 3 και κατά προτίμηση τις μεθόδους του σημείου 3α)]. 2γ)  Δοκιμασίες in vivo που  δείχνουν μεταλλαξιγόνα αποτελέσματα σε σωματικά κύτταρα θηλαστικών [βλέπε 3(α] σε συνδυασμό με  τοξικοκινητικές μεθόδους ή άλλες μέθοδοι ικανές να καταδείξουν ότι η χημική ένωση ή ένας σχετικός  μεταβολίτης φθάνει στα σπερματικά κύτταρα. Αναφορικά με τα προβλεπόμενα στις παραγράφους 2 (β) και  2 (γ), σαν υποβηθητικές ενδείξεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν θετικά αποτελέσματα δοκιμασιών με  ξενιστές (host-mediated) ή αναμφισβήτητα αποτελέσματα σε δοκιμασίες in vitro. Κατηγορία 3 Για να  καταταγεί μια ουσία στην κατηγορία 3, απαιτούνται θετικά αποτελέσματα που να δείχνουν α)  μεταλλαξιγόνες επιπτώσεις ή β) άλλες κυτταρικές αλληλεπιδράσεις που έχουν σχέση με μεταλλαξιγένεση,  σε σωματικά κύτταρα θηλαστικών in vivo. Η τελευταία ιδιαίτερα περίπτωση κανονικά θα πρέπει να  στηρίζεται σε θετικά αποτελέσματα δοκιμασιών μεταλλαξιγένεσης in vitro. Για τις in vivo επιπτώσεις  σε σωματικά κύτταρα κρίνονται επί του παρόντος κατάλληλες οι παρακάτω μέθοδοι. 3α)  Δοκιμασίες  μεταλλαξιγένεσης σε σωματικά κύτταρα in vivo: -  δοκιμασία μικροπυρήνος σε μυελό των οστών ή ανάλυση μεταφάσεως, -  ανάλυση μεταφάσεως περιφερειακών λεμφοκυττάρων, -  δοκιμασία χρωματικών κηλίδων τριχώματος ποντικιών. 3β)  Δοκιμασίες αλληλεπιδράσεως DNA σωματικών  κυττάρων in vivo: -  δοκιμή SCE σε σωματικά κύτταρα, -  δοκιμή UDS σε σωματικά κύτταρα, -  δοκιμασία για ομοιοπολική δέσμευση του μεταλλαξιγόνου στο DNA των σωματικών κυττάρων, -  δοκιμασία για βλάβες του DNA, π.χ. με έκλουση σε αλκαλικό διάλυμα, σε σωματικά κύτταρα. Ουσίες  που δίνουν θετικά αποτελέσματα μόνο σε μία ή περισσότερες δοκιμασίες μεταλλαξιγένεσης in vitro,  κανονικά δεν θα πρέπει να κατατάσσονται. Παντώς αυτά συνιστάται με έμφαση η περαιτέρω διερεύνησή  τους με δοκιμασίες in vivo. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις π.χ. για μια χημική ένωση που προκαλεί  έκδηλες αντιδράσεις σε ορισμένο αριθμό δοκιμασιών in vitro, για την οποία δεν υπάρχουν διαθέσιμα  αντίστοιχα δεδομένα από δοκιμασίες in vivo και η οποία δείχνει ομοιότητες με γνωστές  μεταλλαξιγόνες/καρκινογόνες ουσίες, μπορεί να εξεταστεί η κατάταξη της ένωσης αυτής στην κατηγορία  3. 4.2.3. Ουσίες τοξικές στην αναπαραγωγή 4.2.3.1 Για τους σκοπούς της ταξινόμησης και της επισήμανσης και έχοντας υπόψη τις σύγχρονες  γνώσεις, οι ουσίες αυτές χωρίζονται σε 3 κατηγορίες:  Κατηγορία 1:  Ουσίες οι οποίες είναι γνωστό ότι εξασθενούν τη γονιμότητα του ανθρώπου  Υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις για τη θεμελίωση αιτιότητας μεταξύ της έκθεσης του ανθρώπου στην  ουσία και την εξασθένιση της γονιμότητας.  Ουσίες γνωστές ως τοξικές για την ανάπτυξη του ανθρώπου  Υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις για τη θεμελίωση αιτιότητας μεταξύ της έκθεσης του ανθρώπου στην  ουσία και την μετέπειτα τοξική επίδραση στην ανάπτυξη των απογόνων.  Κατηγορία 2  Ουσίες οι οποίες θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εξασθενούν τη γονιμότητα του ανθρώπου  Υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις που να οδηγούν σε σοβαρές υποψίες ότι η έκθεση του ανθρώπου στην  ουσία μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την εξασθένιση της γονιμότητας με βάση:  -  Σαφείς αποδείξεις που προκύπτουν από μελέτες σε ζώα για την εξασθένιση της γονιμότητας, απουσία  τοξικών δράσεων, ή, απόδειξη ότι η εξασθένιση της γονιμότητας επέρχεται στα ίδια περίπου δοσολογικά  επίπεδα με άλλες τοξικές δράσεις αλλά που δεν αποτελεί δευτερεύουσα μη ειδική συνέπεια των άλλων  τοξικών δράσεων.  -  Άλλες σχετικές πληροφορίες.  Ουσίες οι οποίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν τοξικές για την ανάπτυξη του ανθρώπου  Υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις που να οδηγούν σε σοβαρές υποψίες ότι η έκθεση του ανθρώπου στην  ουσία μπορεί να έχει τοξική επίδραση στην ανάπτυξη, συνήθως με βάση:  -  Σαφή αποτελέσματα κατάλληλων μελετών σε ζώα όπου παρατηρήθηκαν επιδράσεις, απουσία συμπτωμάτων  αισθητής τοξικότητας στη μητέρα ή στα ίδια περίπου δοσολογικά επίπεδα με άλλες τοξικές δράσεις,  χωρίς όμως οι εν λόγω επιδράσεις να αποτελούν δευτερεύουσα μη ειδική συνέπεια των άλλων τοξικών  δράσεων.  -  Άλλες σχετικές πληροφορίες.  Κατηγορία 3  Ουσίες ανησυχητικές για τη γονιμότητα του ανθρώπου  Γενικά με βάση:  -  Αποτελέσματα κατάλληλων μελετών σε ζώα οι οποίες παρέχουν επαρκείς αποδείξεις που οδηγούν σε  σοβαρές υποψίες για την εξασθενημένη γονιμότητα, απουσία τοξικών δράσεων ή απόδειξη ότι η  εξασθενημένη γονιμότητα επέρχεται στα ίδια περίπου δοσολογικά επίπεδα με άλλες τοξικές δράσεις αλλά  δεν αποτελεί δευτερεύουσα μη ειδική συνέπεια των άλλων τοξικών δράσεων, χωρίς όμως οι αποδείξεις να  επαρκούν για την κατάταξη της ουσίας στην κατηγορία 2.  -  Άλλες σχετικές πληροφορίες  Ουσίες ανησυχητικές για τον άνθρωπο λόγω πιθανής τοξικής επίδρασης στην ανάπτυξη  Γενικά με βάση:  -  Αποτελέσματα κατάλληλων μελετών σε ζώα που παρέχουν επαρκείς αποδείξεις οι οποίες οδηγούν σε  σοβαρές υποψίες σχετικά με την τοξικότητα για την ανάπτυξη, απουσία συμπτωμάτων αισθητής  τοξικότητας στη μητέρα, ή στα ίδια περίπου δοσολογικά επίπεδα με άλλες τοξικές δράσεις αλλά που δεν  αποτελούν δευτερεύουσα μη ειδική συνέπεια των άλλων τοξικών δράσεων, χωρίς όμως οι αποδείξεις να  επαρκούν για την κατάταξη της ουσίας στην κατηγορία 2.  -  Άλλες σχετικές πληροφορίες. 4.2.3.2. Χρησιμοποιούνται τα ακόλουθα σύμβολα και οι ειδικές φράσεις κινδύνου:  Κατηγορία 1  Για τις ουσίες που εξασθενούν τη γονιμότητα στον άνθρωπο:  T 7 R60 Μπορεί να εξασθενίσει τη γονιμότητα  Για τις ουσίες που είναι τοξικές για την ανάπτυξη:  T 7 R61 Μπορεί να βλάψει το έμβρυο κατά τη διάρκεια της κύησης  Κατηγορία 2  Για τις ουσίες για τις οποίες θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εξασθενούν τη γονιμότητα του ανθρώπου:  T 7 R60 Μπορεί να εξασθενίσει τη γονιμότητα  Για τις ουσίες που θα μπορούσαν να θεωρηθούν τοξικές για την ανάπτυξη του ανθρώπου:  T 7 R61 Μπορεί να βλάψει το έμβρυο κατά τη διάρκεια της κύησης  Κατηγορία 3  Για ουσίες που είναι ανησυχητικές για τη γονιμότητα των ανθρώπων:  Xn 7 R62 Πιθανός κίνδυνος για εξασθένιση της γονιμότητας  Για ουσίες που είναι ανησυχητικές για τον άνθρωπο λόγω πιθανής τοξικής επίδρασης στην ανάπτυξη:  Xn 7 R63 Πιθανός κίνδυνος δυσμενών επιδράσεων στο έμβρυο κατά τη διάρκεια της κύησης. 4.2.3.3. Σχόλια σχετικά με την ταξινόμηση σε κατηγορίες των τοξικών στην αναπαραγωγή ουσιών  Η έννοια της τοξικότητας στην αναπαραγωγή περιλαμβάνει την εξασθένιση της αναπαραγωγικής  λειτουργίας και ικανότητας αρρένων και θηλέων και την πρόκληση μη κληρονομούμενων επιβλαβών δράσεων  στους απογόνους. Μπορεί να χωριστεί σε δύο βασικές κατηγορίες 1) Επιδράσεις στη γονιμότητα αρρένων  ή θηλέων 2) τοξικότητα στην αναπαραγωγή.  1)  Οι επιδράσεις στη γονιμότητα αρρένων ή θηλέων, περιλαμβάνουν τις δυσμενείς επιπτώσεις στο  γενετήσιο ένστικτο, στη σεξουαλική συμπεριφορά, σε όλες τις φάσεις της σπερματογένεσης ή της  ωογένεσης ή στην ορμονική δραστηριότητα ή φυσιολογική απόκριση οι οποίες μπορούν να παρέμβουν στην  ικανότητα γονιμοποίησης, την ίδια τη γονιμοποίηση ή την ανάπτυξη του γονιμοποιημένου ωαρίου μέχρι  και την εμφύτευση.  2)  Η τοξικότητα για την ανάπτυξη θεωρείται από την ευρύτερή της έννοια ότι περιλαμβάνει κάθε  επίδραση που μπορεί να παρέμβει στην κανονική ανάπτυξη τόσο πριν, όσο και μετά τη γέννηση.  Περιλαμβάνει δράσεις που έχουν προκληθεί ή εκδηλωθεί πριν από τη γέννηση καθώς και εκείνες που  εκδηλώνονται σε μεταγεννητικό στάδιο. Εδώ υπάγονται εμβρυοτοξικά φαινόμενα όπως το μειωμένο  σωματικό βάρος, αυξητική και αναπτυξιακή καθυστέρηση, τοξικότητα στα όργανα, θάνατος, αποβολή,  ανατομικές ανωμαλίες (τερατογόνες δράσεις), λειτουργικές ανωμαλίες, περι-μεταγεννητικές ανωμαλίες,  και διαταραχή της μεταγεννητικής διανοητικής και σωματικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης μέχρι και  της κανονικής εφηβικής ανάπτυξης.  Η κατηγορία των τοξικών στην αναπαραγωγή ουσιών έχει προβλεφθεί για να περιλάβει ουσίες που έχουν  την εγγενή ή ειδική ιδιότητα να προκαλούν τα τοξικά αυτά φαινόμενα. Οι χημικές ουσίες δεν πρέπει να  ταξινομούνται ως τοξικές στην αναπαραγωγή όταν τα φαινόμενα αυτά αποτελούν απλώς μη ειδική  δευτερεύουσα συνέπεια άλλης τοξικής επίδρασης. Περισσότερο ανησυχητικές θεωρούνται οι χημικές  ουσίες που είναι τοξικές στην αναπαραγωγή σε επίπεδα έκθεσης που δεν προκαλούν άλλα τοξικά  συμπτώματα.  Μια ένωση κατατάσσεται στην κατηγορία 1 για τοξική επίδραση στη γονιμότητα ή/και στην ανάπτυξη  βάσει επιδημιολογικών δεδομένων. Η κατάταξη στις κατηγορίες 2 ή 3 γίνεται κυρίως βάσει δεδομένων  που αφορούν ζώα. Δεδομένα από μελέτες in vitro σε αυγά πτηνών θεωρούνται ως «ενδείξεις» και μόνο σε  εξαιρετικές περιπτώσεις μπορούν να οδηγήσουν σε ταξινόμηση εν απουσία δεδομένων in vivo.  Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα άλλα είδη τοξικών επιδράσεων, αναμένεται ότι και για τοξικές στην  αναπαραγωγή ουσίες υπάρχει όριο κάτω από το οποίο δεν παρατηρούνται δυσμενείς επιπτώσεις. Ακόμη και  όταν βάσει μελετών σε ζώα, αποδεικνύεται σαφής επίδραση, τα αποτελέσματα για τον άνθρωπο είναι  αμφίβολα λόγω των δόσεων που χορηγήθηκαν, επί παραδείγματι, όταν η επίδραση αποδεικνύεται κατόπιν  χορήγησης υψηλών μόνο δόσεων ή όταν υπάρχουν αξιοσημείωτες τοξικοκινητικές διαφορές ή όταν η οδός  χορήγησης είναι ακατάλληλη. Γι' αυτούς ή παρόμοιους λόγους μπορεί να διακαιολογείται ταξινόμηση  στην κατηγορία 3, ή ακόμη και σε καμία κατηγορία.  Στο παράρτημα V της οδηγίας προβλέπεται οριακή δοκιμασία για τις ουσίες χαμηλής τοξικότητας. Εάν  μετά τη χορήγηση από το στόμα δόσεως 1000 mg/kg τουλάχιστον δεν παρατηρηθεί τοξική επίδραση στην  αναπαραγωγή, η διεξαγωγή μελετών σε άλλα δοσολογικά επίπεδα, μπορεί να μη θεωρηθεί απαραίτητη. Εάν  διατίθενται στοιχεία από μελέτες με δόσεις υψηλότερες από την ανωτέρω οριακή δόση, τα στοιχεία αυτά  πρέπει να αξιολογηθούν μαζί με άλλα σχετικά στοιχεία. Υπό κανονικές συνθήκες θεωρείται ότι οι  επιδράσεις που παρατηρούνται μόνο με δόσεις που υπερβαίνουν την οριακή δεν οδηγούν αναγκαστικά σε  ταξινόμηση των ουσιών ως τοξικών στην αναπαραγωγή. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Για την κατάταξη μιας  ουσίας στην κατηγορία 2 (για εξασθένιση της γονιμότητας), θα πρέπει να υπάρχουν σαφείς αποδείξεις  από μελέτες σ' ένα ζωικό είδος, με επιπλέον τεκμηρίωση για το μηχανισμό της δράσης ή την περιοχή  της δράσης, ή τη χημική σχέση με άλλους γνωστούς παράγοντες που βλάπτουν τη γονιμότητα ή άλλες  πληροφορίες από ανθρώπους που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι ενέργειες αυτές είναι πιθανό να  παρατηρηθούν στον άνθρωπο. Σε περίπτωση που υπάρχουν μελέτες για ένα μόνο είδος χωρίς σχετικά  αποδεικτικά στοιχεία ενδείκνυται η κατάταξη στην κατηγορία 3. Δεδομένου ότι η δυσμενής επίδραση στη  γονιμότητα μπορεί να αποτελεί μη ειδική συνοδευτική δράση μιας σοβαρής γενικευμένης τοξικότητας ή  όταν παρατηρείται σοβαρή εξάντληση από ασιτία, η ταξινόμηση στην κατηγορία 2 πραγματοποιείται μόνον  εφόσον αποδειχθεί ότι υπάρχει κάποιος βαθμός εξειδίκευσης της τοξικότητας στο σύστημα αναπαραγωγής.  Σε περίπτωση που, από τις μελέτες σε ζώα, προκύπτει ότι η δυσμενής επίδραση στην γονιμότητα  οφείλεται σε ανικανότητα ζευγαρώματος, τότε για την ταξινόμηση στην κατηγορία 2 απαιτούνται  κανονικά αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με το μηχανισμό της δράσης προκειμένου να συναχθεί αν υπάρχει  πιθανότητα να παρατηρηθούν στον άνθρωπο ανεπιθύμητες ενέργειες όπως μεταβολές στην έκκριση ορμονών.  ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Για την ταξινόμηση στην κατηγορία 2 οι δυσμενείς επιδράσεις πρέπει να  αποδεικνύονται σαφώς από διεξαχθείσες μελέτες σε ένα ή περισσότερα ζωικά είδη. Δεδομένου ότι οι  δυσμενείς επιδράσεις κατά την κύηση ή μετά τον τοκετό μπορεί να αποτελούν δευτερογενή συνέπεια μιας  τοξικής επίδρασης στη μητέρα, μειωμένης πρόσληψης τροφής ή νερού, στρες της μητέρας, ανεπαρκούς  φροντίδας της μητέρας, ειδικής διαιτολογικής ανεπάρκειας, κακής φροντίδας των ζώων, παρεμπιπτουσών  μολύνσεων, κλπ., οι επιδράσεις αυτές πρέπει να παρατηρούνται σε ορθά διεξαγόμενες μελέτες και σε  δοσολογικά επίπεδα που δεν συνδέονται με μια αισθητή τοξικότητα στη μητέρα. Σημασία έχει επίσης η  οδός έκθεσης. Ιδιαίτερα, η έγχυση ερεθιστικού υλικού ενδοπεριτοναϊκώς μπορεί να προκαλέσει τοπική  βλάβη στη μήτρα και το περιεχόμενό της. Τα αποτελέσματα μελετών αυτού του είδους πρέπει να  ερμηνευτούν με προσοχή και δεν οδηγούν συνήθως από μόνα τους σε ταξινόμηση. Η ταξινόμηση στην  κατηγορία 3 βασίζεται σε παρόμοια κριτήρια με εκείνα της κατηγορίας 2, αλλά μπορεί να  χρησιμοποιηθεί όταν ο σχεδιασμός του πειράματος παρουσιάζει ατέλειες οι οποίες οδηγούν σε λιγότερο  αξιόπιστα συμπεράσματα ή όταν δεν είναι δυνατόν να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο τα φαινόμενα να  οφείλονται σε μη ειδικές επιδράσεις όπως μια γενικευμένη τοξικότητα. Σε γενικές γραμμές, οι ουσίες  κατατάσσονται στην κατηγορία 3 ή σε καμιά κατηγορία με βάση μια ad hoc εκτίμηση όταν τα μόνα  φαινόμενα που παρατηρούνται είναι μικρές μεταβολές στη συχνότητα εμφανίσεως αυθόρμητων ανωμαλιών,  μικρές μεταβολές στις αναλογίες κοινών μεταβλητών όπως παρατηρούνται σε εξετάσεις του σκελετού, ή  μικρές διαφορές στις εκτιμήσεις της μεταγεννητικής ανάπτυξης. Επίδραση κατά τη γαλουχία Οι ουσίες  που ταξινομούνται ως τοξικές στην αναπαραγωγή και που προκαλούν επίσης ανησυχία λόγω της επίδρασής  τους στη γαλουχία πρέπει συμπληρωματικά να φέρουν και επισήμανση με τη φράση R64 (βλέπε κριτήρια  στο τμήμα 3.2.8). Για τους σκοπούς της ταξινόμησης, οι τοξικές επιδράσεις στα παιδιά που οφείλονται  μόνο στην έκθεση μέσω του μητρικού γάλακτος ή οι τοξικές επιδράσεις που οφείλονται στην απευθείας  έκθεση των παιδιών δεν θεωρούνται ως τοξικές στην αναπαραγωγή παρά μόνο εάν οδηγούν σε διαταραχή  της ανάπτυξης του παιδιού. Οι ουσίες που δεν ταξινομούνται ως τοξικές στην αναπαραγωγή, αλλά  προκαλούν ανησυχία λόγω της τοξικότητάς τους όταν μεταφέρονται στο βρέφος κατά την περίοδο της  γαλουχίας πρέπει να φέρουν επισήμανση με τη φράση R64 (βλέπε κριτήρια στο τμήμα 3.2.8). Η φράση  αυτή ενδείκνυται ενδεχομένως και για ουσίες που επηρεάζουν την ποσότητα ή την ποιότητα του  γάλακτος. Η  φράση R64 χρησιμοποιείται κανονικά με βάση: α)  τοξικοκινητικές μελέτες από τις οποίες  προκύπτει η πιθανή παρουσία της ουσίας στο μητρικό γάλα σε ενδεχομένως τοξικές ποσότητες ή/και β)   αποτελέσματα μελετών σε ζώα μίας ή δύο γενεών από τις οποίες προκύπτει η εμφάνιση δυσμενών  επιπτώσεων στους απογόνους λόγω μεταφοράς στο γάλα ή/και γ)  αποδεικτικά στοιχεία από μελέτες στον  άνθρωπο που δείχνουν ότι υπάρχει κίνδυνος για βρέφη κατά την περίοδο της γαλουχίας. Ουσίες οι  οποίες είναι γνωστό ότι συσσωρεύονται στον οργανισμό και ότι μπορούν στη συνέχεια να μεταφερθούν  στο γάλα κατά την περίοδο της γαλουχίας μπορούν να φέρουν την επισήμανση με τις φράσεις R33 και  R64. 4.2.4. Διαδικασία για τη ταξινόμηση παρασκευασμάτων σύμφωνα με τις ειδικές επιπτώσεις στην  υγεία.  Εάν ένα παρασκεύασμα περιέχει μία ή περισσότερες ουσίες οι οποίες έχουν ταξινομηθεί σύμφωνα με τα  παραπάνω κριτήρια, το παρασκεύασμα πρέπει να ταξινομηθεί σύμφωνα με τα κριτήρια που αναφέρονται στο  άρθρο 3 παράγραφος 5 στοιχεία ι) έως ιζ) της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ [τα όρια των συγκεντρώσεων  εμφανίζονται είτε στο παράρτημα Ι της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ ή στο παράρτημα Ι της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ,  όταν η εξεταζόμενη(-ες) ουσία(-ες) είτε δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι ή περιλαμβάνονται χωρίς  όμως όρια συγκεντρώσεων]. 5. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 5.1. Εισαγωγή  Ο κύριος σκοπός της ταξινόμησης ουσιών ως επικίνδυνων για το περιβάλλον είναι η προειδοποίηση του  χρήστη για τους κινδύνους που περικλείουν οι ουσίες αυτές για τα οικοσυστήματα. Μολονότι τα, επί  του παρόντος, κριτήρια αναφέρονται κυρίως στα υδάτινα οικοσυστήματα, αναγνωρίζεται ότι ορισμένες  ουσίες είναι δυνατόν παράλληλα ή εναλλακτικά να επηρεάζουν άλλα οικοσυστήματα, τα συστατικά μέρη  των οποίων μπορεί να ποικίλλουν από τη μικροχλωρίδα και μικροπανίδα του εδάφους μέχρι τα ανώτερα  θηλαστικά.  Τα κριτήρια που καθορίζονται παρακάτω απορρέουν κατευθείαν από τις μεθόδους δοκιμών που  περιλαμβάνονται στο παράρτημα V, όπως αναφέρονται. Οι μέθοδοι δοκιμών που απαιτούνται για βασική  ομάδα που αναφέρεται στο παράρτημα VII είναι περιορισμένες και οι πληροφορίες που προέρχονται από  αυτές ίσως είναι ανεπαρκείς για μια ορθή ταξινόμηση. Για την ταξινόμηση, πιθανόν να απαιτούνται  επιπρόσθετα στοιχεία προερχόμενα από μελέτες επιπέδου 1 (παράρτημα VII) ή ισοδύναμες. Επιπλέον, οι  ταξινομημένες ουσίες μπορεί να υπόκεινται σε αναθεώρηση υπό το φως νέων δεδομένων.  Για την εξυπηρέτηση των σκοπών ταξινόμησης και επισήμανσης και σύμφωνα με τις γνώσεις που υπάρχουν  σήμερα, οι ουσίες αυτές διαιρούνται σε δύο ομάδες σύμφωνα με τις οξείες ή/και μακροπρόθεσμες  επιπτώσεις τους στα υδάτινα συστήματα ή σύμφωνα με τις οξείες ή/και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους  στα μη υδάτινα συστήματα. 5.2. Κριτήρια ταξινόμησης, ενδείξεις κινδύνου και επιλογή φράσεων κινδύνου 5.2.1. Υδάτινο περιβάλλον 5.2.1.1. Οι ουσίες ταξινομούνται ως επικίνδυνες για το περιβάλλον και χαρακτηρίζονται με το σύμβολο  «Ν», την κατάλληλη ένδειξη κινδύνου και τις κατάλληλες φράσεις κινδύνου σύμφωνα με τα ακόλουθα  κριτήρια:  R50  Πολύ τοξικό για τους υδρόβιους οργανισμούς και  R53  Μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις στο υδάτινο περιβάλλον  Οξεία τοξικότητα:  96  hr  LC50  (για ψάρια) ≤ 1 mg/l   ή 48  hr  EC50  (για δαφνία) ≤ 1 mg/l   ή 72  hr  IC50  (για φύκη) ≤ 1 mg/l  και η ουσία δεν είναι άμεσα αποικοδομήσιμη  ή ο λογάριθμος του συντελεστή κατανομής οκτανόλης/νερού (log Pow) ≥ 3.0 (εκτός εάν το  πειραματικά προσδιορισθέν BCF ≤ 100).  R50  Πολύ τοξικό για υδρόβιους οργανισμούς  Οξεία τοξικότητα:  96  hr  LC50  (για ψάρια) ≤ 1 mg/l   ή 48  hr  EC50  (για δαφνία) ≤ 1 mg/l   ή 72  hr  IC50  (για φύκη) ≤ 1 mg/l.  R51  Τοξικό για τους υδρόβιους οργανισμούς και  R53  Μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις στο υδάτινο περιβάλλον  Οξεία τοξικότητα:  96  hr  LC50  (για ψάρια) 1 mg/l < LC50 ≤ 10 mg/l   ή 48  hr  EC50  (για δαφνία) 1 mg/l < EC50 ≤ 10 mg/l   ή 72  hr  IC50  (για φύκη) 1 mg/l < IC50 ≤ 10 mg/l  και η ουσία δεν είναι άμεσα αποικοδομήσιμη ή ο log Pow ≥ 3.0 (εκτός εάν το πειραματικά  προσδιορισθέν BCF ≤ 100). 5.2.1.2. Οι ουσίες ταξινομούνται ως επικίνδυνες για το περιβάλλον σύμφωνα με τα ακόλουθα κριτήρια.  Φράσεις κινδύνου πρέπει επίσης να συνοδεύουν τις ουσίες αυτές σύμφωνα με τα ακόλουθα κριτήρια.  R52  Επιβλαβές για τους υδρόβιους οργανισμούς και  R53  Μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις στο υδάτινο περιβάλλον  Οξεία τοξικότητα:  96  hr  LC50  (για ψάρια) ≤ 10 mg/l < LC50 ≤ 100 mg/l   ή 48  hr  EC50  (για δαφνία) ≤ 10 mg/l < EC50 ≤ 100 mg/l   ή 72  hr  IC50  (για φύκη) ≤ 10 mg/l < IC50≤ 100 mg/l  και η ουσία δεν είναι άμεσα αποικοδομήσιμη.  Το κριτήριο αυτό ισχύει εκτός εάν υφίστανται επιπρόσθετες επιστημονικές αποδείξεις σχετικά με την  αποικοδόμηση ή/και την τοξικότητα, επαρκείς για τη θεμελίωση βεβαιότητας ότι ούτε η ίδια η ουσία  ούτε τα προϊόντα αποικοδόμησής της θα αποτελέσουν ένα δυνητικό μακροπρόθεσμο ή επιβραδυμένο κίνδυνο  για το υδάτινο περιβάλλον. Κανονικά τέτοιες επιπρόσθετες επιστημονικές αποδείξεις θα πρέπει να  προέρχονται από μελέτες επιπέδου 1 (παράρτημα VIII), ή από μελέτες ισοδύναμες με αυτές και μπορούν  να περιλαμβάνουν:  i)  αποδεδειγμένο δυναμικό ταχείας αποικοδόμησης στο υδάτινο περιβάλλον,  ii)  απουσία χρόνιων τοξικών αποτελεσμάτων σε συγκεντρώσεις 1,0 mg/l, π.χ. συγκέντρωση μηδενικού  αποτελέσματος μεγαλύτερη του 1,0 mg/l, προσδιοριζόμενη με παρατεταμένη μελέτη τοξικότητας σε ψάρια  ή δαφνία.  R52  Επιβλαβές για τους υδρόβιους οργανισμούς Οι ουσίες που δεν εμπίπτουν στα κριτήρια που αναφέρθηκαν παραπάνω στο κεφάλαιο αυτό, οι οποίες με  βάση τις υπάρχουσες αποδείξεις για την τοξικότητά τους, μπορεί να συνιστούν παρ' όλα αυτά κίνδυνο  για τη δομή ή/και τη λειτουργία των υδάτινων οικοσυστημάτων.  R53  Μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις στο υδάτινο περιβάλλον Ουσίες που δεν εμπίπτουν στα κριτήρια που αναφέρθηκαν παραπάνω, στο κεφάλαιο αυτό, οι οποίες όμως,  με βάση τις υπάρχουσες αποδείξεις για τη σταθερότητά τους, τη δυνατότητά τους να συσσωρεύονται και  για την προβλεπόμενη ή παρατηρούμενη περιβαλλοντική τους πορεία και συμπεριφορά, μπορεί να  συνιστούν μακροχρόνιο ή/και επιβραδυμένο κίνδυνο για τη δομή ή/και λειτουργία των υδάτινων  οικοσυστημάτων. Για παράδειγμα, ουσίες δυσδιάλυτες στο νερό, δηλαδή ουσίες με διαλυτότητα μικρότερη του 1 mg/l θα  καλύπτονται από τα παραπάνω κριτήρια εάν: α)  δεν είναι άμεσα αποικοδομήσιμες και β)  ο log Pow ≥ 3,0 (εκτός εάν το πειραματικά προσδιορισθέν BCF ≤ 100) Το κριτήριο αυτό ισχύει εκτός εάν υφίστανται επιπρόσθετες αποδείξεις σχετικά με την αποικοδόμηση  ή/και τοξικότητα, επαρκείς για τη θεμελίωση βεβαιότητας ότι ούτε η ίδια η ουσία ούτε τα προϊόντα  αποικοδόμησής της θα αποτελέσουν ένα δυνητικό μακροχρόνιο ή επιβραδυμένο κίνδυνο για το υδάτινο  περιβάλλον.  Κανονικά τέτοιες επιπρόσθετες επιστημονικές αποδείξεις θα πρέπει να προέρχονται από μελέτες  επιπέδου 1 (παράρτημα VIII), ή από μελέτες ισοδύναμες με αυτές που μπορούν να περιλαμβάνουν: i)   αποδεδειγμάνο δυναμικό ταχείας αποικοδόμησης στο υδάτινο περιβάλλον, ii)  απουσία χρόνιων τοξικών  επιπτώσεων στο όριο διαλυτότητας π.χ. συγκέντρωση μηδενικού αποτελέσματος σε μεγαλύτερη του ορίου  διαλυτότητας, προσδιοριζόμενη με παρατεταμένη μελέτη τοξικότητας σε ψάρια ή δαφνία. 5.2.1.3. Σχόλια  σχετικά με τον προσδιορισμό του IC50 για τα φύκη και την άμεση αποικοδομησιμότητα.  -  Όπου μπορεί να αποδειχθεί ότι στην περίπτωση των έντονα χρωματισμένων ουσιών, η αναστολή της  ανάπτυξης των φυκών οφείλεται αποκλειστικά στη μείωση της έντασης του φωτός το IC50 των 72 h για τα  φύκη δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σαν βάση για την κατάταξη.  -  Οι ουσίες θεωρούνται εύκολα αποικοδομήσιμες εάν ισχύουν τα ακόλουθα κριτήρια:  (Α)  εάν επιτυγχάνονται τα παρακάτω επίπεδα αποικοδόμησης σε μελέτες βιοαποικοδόμησης των 28  ημερών:  -  για δοκιμασίες που βασίζονται στο διαλυμένο οργανικό άνθρακα: 70  %,  -  για δοκιμασίες που βασίζονται στη μείωση του οξυγόνου ή στη δημιουργία διοξειδίου του άνθρακα:  60  % των θεωρητικών μεγίστων.  Αυτά τα επίπεδα βιοαποικοδόμησης πρέπει να επιτυγχάνονται μέσα σε δέκα ημέρες από την έναρξη της  αποικοδόμησης, η οποία χρονικά τοποθετείται στη στιγμή κατά την οποία έχει αποικοδομηθεί το 10  %  της ουσίας 7  ή  (Β)  εάν η σχέση BOD5/COD είναι ίση ή μεγαλύτερη του 0,5 στις περιπτώσεις που υπάρχουν στοιχεία  μόνο για το BOD5 και το COD 7  ή  (Γ)  εάν υπάρχουν άλλα πειστικά επιστημονικά στοιχεία που να δείχνουν ότι η ουσία μπορεί να  αποικοδομηθεί (βιολογικά ή/και μη βιολογικά) στο υδάτινο περιβάλλον σε ένα επίπεδο άνω του 70  %  μέσα σε 28 ημέρες. 5.2.2. Μη υδάτινο περιβάλλον 5.2.2.1. Οι ουσίες ταξινομούνται ως επικίνδυνες για το περιβάλλον και χαρακτηρίζονται με το σύμβολο  «Ν», την κατάλληλη ένδειξη κινδύνου και τις κατάλληλες φράσεις κινδύνου, σύμφωνα με τα παρακάτω  κριτήρια:  R54  Τοξικό για τη χλωρίδα  R55  Τοξικό για την πανίδα  R56  Τοξικό για του οργανισμούς του εδάφους  R57  Τοξικό για τις μέλισσες  R58  Μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον  Ουσίες οι οποίες με βάση τις υπάρχουσες αποδείξεις για την τοξικότητά τους, τη σταθερότητά τους,  τη δυνατότητά τους να συσσωρεύονται και την προβλεπόμενη περιβαλλοντική τους πορεία και  συμπεριφορά, μπορεί να να συνιστούν άμεσο ή μακρόχρονο ή/και επιβραδυμένο κίνδυνο για τη δομή ή/και  λειτουργία των φυσικών οικοσυστημάτων, εκτός εκείνων που καλύπτονται από το σημείο 5.2.1 παραπάνω.  Λεπτομερή κριτήρια θα καθοριστούν αργότερα.  R59  Επικίνδυνο για τη στοιβάδα του όζοντος Ουσίες οι οποίες με βάση τις υπάρχουσες αποδείξεις για τις ιδιότητές τους και την προβλεπόμενη ή  παρατηρούμενη περιβαλλοντική τους πορεία και συμπεριφορά μπορεί να συνιστούν κίνδυνο για τη δομή  ή/και τη λειτουργία της στρατοσφαιρικής στοιβάδας του όζοντος. Εδώ υπάγονται οι ουσίες που  περιλαμβάνονται στις ομάδες I, II, III, IV και V του παραρτήματος Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ.  594/91 του Συμβουλίου σχετικά με τις ουσίες που καταστρέφουν τη στοιβάδα του όζοντος (ΕΕ αριθ. L 67  της 14. 3. 1991, σ. 1). 5.2.2.2. Οι ουσίες ταξινομούνται ως επικίνδυνες για το περιβάλλον σύμφωνα με τα παρακάτω κριτήρια:  R59  Επικίνδυνο για τη στοιβάδα του όζοντος  Ουσίες οι οποίες δεν αντιστοιχούν στα κριτήρια που εμφαίνονται παραπάνω στο 5.2.2.1 και οι οποίες  με βάση τις υπάρχουσες αποδείξεις για τις ιδιότητές τους και την προβλεπόμενη ή παρατηρούμενη  περιβαλλοντική τους πορεία και συμπεριφορά μπορεί να συνιστούν κίνδυνο για τη δομή ή/και τη  λειτουργία του στρατοσφαιρικού στρώματος του όζοντος. Εδώ υπάγονται οι ουσίες που περιλαμβάνονται  στην ομάδα VI του παραρτήματος Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 594/91 του Συμβουλίου σχετικά με τις  ουσίες που καταστρέφουν τη στοιβάδα του όζοντος (ΕΕ αριθ. L 67 της 14. 3. 1991, σ. 1).  6. ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΡΑΣΕΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ 6.1. Εισαγωγή  Οι φράσεις οδηγιών ασφαλούς χρήσης (φράσεις-S) χρησιμοποιούνται για επικίνδυνες ουσίες και  παρασκευάσματα σύμφωνα με τα παρακάτω γενικά κριτήρια. Επιπλέον, για ορισμένα παρασκευάσματα, η  χρησιμοποίηση των φράσεων οδηγιών ασφαλούς χρήσης που περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας  88/379/ΕΟΚ είναι υποχρεωτική.  Όπου γίνεται λόγος για τον παραγωγό στο κεφάλαιο 6, γίνεται αναφορά στο πρόσωπο που είναι υπεύθυνο  για τη διάθεση της ουσίας ή του παρασκευάσματος στην αγορά. 6.2. Φράσεις οδηγιών ασφαλούς χρήσης για ουσίες και παρασκευάσματα  S1  Να φυλάσσεται κλειδωμένο -  Εφαρμογή: -  Σε πολύ τοξικές, τοξικές και διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για τις ανωτέρω ουσίες και παρασκευάσματα όταν πωλούνται στο ευρύ κοινό.  S2  Μακριά από παιδιά -  Εφαρμογή: -  Σε όλες τις επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για όλες τις επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα που πωλούνται στο ευρύ κοινό.  S3  Να φυλάσσεται σε δροσερό μέρος -  Εφαρμογή: -  Σε οργανικά υπεροξείδια. -  Σε άλλες επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα με σημείο ζέσεως μικρότερο ή ίσο των 40  °C. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για οργανικά υπεροξείδια, εκτός εάν χρησιμοποιείται η φράση S47. -  Συνιστάται για άλλες επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα με σημείο ζέσεως μικρότερο ή ίσο των  40  °C.  S4  Μακρυά από κατοικημένους χώρους -  Εφαρμογή: -  Σε πολύ τοξικές και τοξικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Κανονικά περιορίζεται σε πολύ τοξικές και τοξικές ουσίες και παρασκευάσματα όταν είναι σκόπιμο  να συμπληρώσει τη φράση S13, π.χ. όταν υπάρχει κίνδυνος εισπνοής και η ουσία ή το παρασκεύασμα  πρέπει να αποθηκευθεί μακριά από κατοικημένους χώρους. Οι οδηγίες δεν αποσκοπούν στον να  αποκλείσουν την ενδεδειγμένη χρησιμοποίηση της ουσίας ή του παρασκευάσματος σε κατοικημένους  χώρους.  S5  Να διατηρείται το περιεχόμενο μέσα σε .  .  . (το είδος του κατάλληλου υγρού καθορίζεται από  τον παραγωγό) -  Εφαρμογή: -  Σε αυτοαναφλεγόμενες στερεές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: - Κανονικά περιορίζεται σε ειδικές περιπτώσεις π.χ. για το νάτριο ή τον λευκό φωσφόρο.  S6  Να διατηρείται σε ατμόσφαιρα .  .  . (το είδος του αδρανούς αερίου καθορίζεται από τον  παραγωγό) -  Εφαρμογή: -  Σε επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα που πρέπει να διατηρούνται σε ατμόσφαιρα αδρανούς  αερίου. -  Κριτήρια χρήσης: -  Κανονικά περιορίζεται σε ειδικές περιπτώσεις, π.χ. ορισμένων οργανομεταλλικών ενώσεων.  S7  Το δοχείο να διατηρείται ερμητικά κλειστό -  Εφαρμογή: -  Σε οργανικά υπεροξείδια. -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που εκλύουν πολύ τοξικά, τοξικά, επιβλαβή ή εξαιρετικά εύφλεκτα  αέρια. -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που, όταν βρεθούν σε επαφή με υγρασία, εκλύουν εξαιρετικά εύφλεκτα  αέρια. -  Σε πολύ εύφλεκτα στερεά. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για τα οργανικά υπεροξείδια. -  Συνιστάται και για άλλα πεδία εφαρμογής που αναφέρονται παραπάνω.  S8  Το δοχείο να προστατεύεται από την υγρασία -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που μπορεί να αντιδράσουν έντονα με το νερό. -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία, όταν έρχονται σε επαφή με το νερό, ελευθερώνουν  εξαιρετικά εύφλεκτα αέρια. -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία, σε επαφή με το νερό, ελευθερώνουν πολύ τοξικά ή τοξικά  αέρια. -  Κριτήρια χρήσης: -  Κανονικά περιορίζεται στα πεδία εφαρμογής που αναφέρονται παραπάνω, όταν χρειάζεται να ενισχυθεί  η προειδοποίηση που δίδεται από τις φράσεις R14, R15 και ιδίως R29.  S9  Το δοχείο να διατηρείται σε καλά αεριζόμενο μέρος -  Εφαρμογή: -  Σε πτητικές ουσίες και παρασκευάσματα που μπορούν να εκλύουν πολύ τοξικούς, τοξικούς ή  επιβλαβείς ατμούς. -  Σε εξαιρετικά εύφλεκτα ή πολύ εύφλεκτα υγρά και εξαιρετικά εύφλεκτα αέρια. -  Κριτήρια χρήσης: -  Συνιστάται για πτητικές ουσίες και παρασκευάσματα που μπορούν να εκλύουν πολύ τοξικούς, τοξικούς  ή επιβλαβείς ατμούς. -  Συνιστάται για εξαιρετικά εύφλεκτα ή πολύ εύφλεκτα υγρά ή εξαιρετικά εύφλεκτα αέρια.  S12  Μη διατηρείτε το δοχείο ερμητικά κλεισμένο -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που, με την έκλυση αερίων ή ατμών, μπορούν να διαρρήξουν το  δοχείο. -  Κριτήρια χρήσης: -  Κανονικά περιορίζεται στις ειδικές περιπτώσεις που αναφέρονται παραπάνω.  S13  Μακρυά από τρόφιμα και ζωοτροφές -  Εφαρμογή: -  Σε πολύ τοξικές, τοξικές και επιβλαβείς ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης:-  Συνιστάται όταν οι ουσίες και τα παρασκευάσματα αυτά ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν από το ευρύ  κοινό.  S14  Μακρυά από .  .  . (ασύμβατες ουσίες που υποδεικνύονται από τον παραγωγό) -  Εφαρμογή: -  Σε οργανικά υπεροξείδια. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική και κατά κανόνα περιοριζόμενη στα οργανικά υπεροξείδια. Εντούτοις, μπορεί να  χρησιμοποιηθεί σε εξαιρετικές περιπτώσεις όταν η ασυμβατότητα είναι δυνατόν να προκαλέσει ιδιαίτερο  κίνδυνο.  S15  Μακρυά από θερμότητα -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία μπορούν να αποσυντεθούν ή μπορεί να αντιδράσουν αυθόρμητα  υπό την επίδραση της θερμότητας. -  Κριτήρια χρήσης: -  Περιορίζεται κανονικά σε ειδικές περιπτώσεις, π.χ. μονομερή, αλλά δεν χρησιμοποιείται εάν έχουν  ήδη χρησιμοποιηθεί οι φράσεις κινδύνου R2, R3 ή/και R5.  S16  Μακρυά από πηγές ανάφλεξης - Απαγορεύεται το κάπνισμα -  Εφαρμογή: -  Σε εξαιρετικά εύφλεκτα ή πολύ εύφλεκτα υγρά και εξαιρετικά εύφλεκτα αέρια. -  Κριτήρια χρήσης: -  Συνιστάται για τις ουσίες και τα παρασκευάσματα που αναφέρονται παραπάνω αλλά δεν  χρησιμοποιείται εάν έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί οι φράσεις κινδύνου R2, R3 ή/και R5.  S17  Μακρυά από καύσιμα υλικά -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που μπορούν να σχηματίσουν εκρηκτικά ή αυτοαναφλεγόμενα μείγματα με  τα καύσιμα υλικά. -  Κριτήρια χρήσης: -  Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ειδικές περιπτώσεις, π.χ. για να δώσει έμφαση στις φράσεις κινδύνου  R8 και R9.  S18  Χειριστείτε και ανοίξτε το δοχείο προσεκτικά -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που υπάρχει κίνδυνος να δημιουργήσουν υπερπίεση στο δοχείο. -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που μπορούν να σχηματίσουν εκρηκτικά υπεροξείδια. -  Κριτήρια χρήσης: -  Περιορίζεται κανονικά στις περιπτώσεις που αναφέρονται παραπάνω, όταν υπάρχει κίνδυνος βλάβης  στα μάτια ή και όταν οι ουσίες και τα παρασκευάσματα αυτά μπορεί να χρησιμοποιηθούν από το ευρύ  κοινό.  S20  Μην τρώτε ή πίνετε όταν το χρησιμοποιείτε -  Εφαρμογή: -  Σε πολύ τοξικές, τοξικές και διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Περιορίζεται κανονικά σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. αρσενικό και ενώσεις αρσενικού και ενώσεις  αρσενικού, φθοροξεικές ενώσεις), ιδίως όταν κάποιο από τα υλικά αυτά μπορεί να χρησιμοποιηθεί από  το ευρύ κοινό.  S21  Μην καπνίζετε όταν το χρησιμοποιείτε -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που παράγουν τοξικά προϊόντα κατά την καύση. -  Κριτήρια χρήσης: -  Περιορίζεται κανονικά σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. αλογονωμένες ενώσεις).  S22  Μην αναπνέετε τη σκόνη -  Εφαρμογή: -  Σε όλες τις στερεές επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για τις προαναφερόμενες ουσίες και παρασκευάσματα για τις οποίες χρησιμοποιείται η  φράση κινδύνου R42. -  Συνιστάται για τις προαναφερόμενες ουσίες και παρασκευάσματα που διατίθενται υπό μορφή  εισπνεύσιμης σκόνης ενώ οι κίνδυνοι για την υγεία από την εισπνοή της σκόνης αυτής δεν είναι  γνωστοί.  S23  Μην αναπνέετε αέρια/αναθυμιάσεις/ατμούς/εκνεφώματα (η κατάλληλη διατύπωση καθορίζεται από τον  παραγωγό) -  Εφαρμογή: -  Σε όλες τις υγρές ή αέριες επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για τις προαναφερόμενες ουσίες και παρασκευάσματα για τις οποίες χρησιμοποιείται η  φράση κινδύνου R42. -  Υποχρεωτική για τις ουσίες και τα παρασκευάσματα που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν με ψεκασμό.  Οι φράσεις S38 ή S51 πρέπει να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικά. -  Συνιστάται όταν είναι ανάγκη να στραφεί η προσοχή του χρήστη σε κινδύνους από την εισπνοή, που  δεν αναφέρονται στις φράσεις κινδύνου που πρέπει να αναγράφονται.  S24  Αποφεύγετε την επαφή με το δέρμα -  Εφαρμογή: -  Σε όλες τις επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για τις ουσίες και τα παρασκευάσματα που πρέπει να φέρουν τη φράση R43, εκτός άν  έχει αναγραφεί η φράση S36. -  Συνιστάται όταν είναι αναγκαίο, να στραφεί η προσοχή του χρήστη σε κινδύνους από την επαφή με το  δέρμα που δεν αναφέρονται στις φράσεις κινδύνου που πρέπει να αναγράφονται. Εντούτοις, μπορεί να  χρησιμοποιηθεί για να προσδώσει έμφαση σε τέτοιες φράσεις κινδύνου.  S25  Αποφεύγετε την επαφή με τα μάτια -  Εφαρμογή: -  Σε διαβρωτικές ή ερεθιστικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Περιορίζεται κανονικά σε ειδικές περιπτώσεις, δηλαδή όταν κρίνεται αναγκαίο να προσδοθεί έμφαση  στον κίνδυνο για τα μάτια που δηλώνεται με τη χρήση των φράσεων R34, R35, R36 ή R41. Έτσι, η χρήση  της φράσης επιβάλλεται αν οι ουσίες και τα παρασκευάσματα αυτά ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν από το  ευρύ κοινό και η προστασία των ματιών ή του προσώπου μπορεί να μην έχει εξασφαλισθεί.  S26  Σε περίπτωση επαφής με τα μάτια, πλύνετέ τα αμέσως με άφθονο νερό και ζητήστε ιατρική  συμβουλή -  Εφαρμογή: -  Σε διαβρωτικές ή ερεθιστικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα και εκείνες στις οποίες έχει ήδη αναγραφεί  η φράση R41. -  Συνιστάται για ερεθιστικές ουσίες και παρασκευάσματα στίς οποίες έχει ήδη αναγραφεί η φράση  κινδύνου R36.  S27  Αφαιρέστε αμέσως όλα τα ενδύματα που έχουν μολυνθεί -  Εφαρμογή: -  Σε πολύ τοξικές, τοξικές ή διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Συνιστάται για πολύ τοξικές και τοξικές ουσίες και παρασκευάσματα που απορροφώνται εύκολα από το  δέρμα, και για διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα. Ωστόσο η φράση αυτή δεν πρέπει να  χρησιμοποιείται εάν έχει αναγραφεί η φράση S36. S28  Σε περίπτωση επαφής με το δέρμα πλυθείτε  αμέσως με άφθονο .  .  . (το είδος του υγρού καθορίζεται από τον παρασκευαστή) -  Εφαρμογή: -  Σε πολύ τοξικές, τοξικές ή διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για πολύ τοξικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Συνιστάται για τις άλλες ουσίες και παρασκευάσματα που αναφέρονται παραπάνω, ιδίως όταν το νερό  δεν είναι το πλέον ενδεδειγμένο υγρό έκπλυσης. S29  Μην αδειάζετε το περιεχόμενο στην αποχέτευση -  Εφαρμογή: -  Σε εξαιρετικά ή πολύ εύφλεκτα υγρά που δεν αναμειγνύονται με το νερό. -  Κριτήρια χρήσης: -  Συνιστάται για τα εξαιρετικά ή πολύ εύφλεκτα υγρά τα οποία δεν αναμειγνύονται με το νερό, όταν  δεν είναι επικίνδυνα για το περιβάλλον. S30  Ποτέ μην προσθέτετε νερό στο προϊόν αυτό -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα τα οποία αντιδρούν βίαια με το νερό. -  Κριτήρια χρήσης: -  Περιορίζεται κανονικά σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. θειικό οξύ) και μπορεί να χρησιμοποιηθεί,  όταν ταιριάζει, για να δώσει τις σαφέστερες δυνατές πληροφορίες είτε για να προσδώσει έμφαση στη  φράση R 14 είτε ως εναλλακτική αντί της R 14. S33  Λάβετε προστατευτικά μέτρα έναντι  ηλεκτροστατικών εκκενώσεων -  Εφαρμογή: -  Σε εξαιρετικιά ή πολύ εύφλεκτες ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Συνιστάται για ουσίες και παρασκευάσματα που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία και οι οποίες δεν  απορροφούν υγρασία. Στην πράξη δεν χρησιμοποιείται ποτέ για ουσίες και παρασκευάσματα που  διατίθενται στην αγορά για χρήση από το ευρύ κοινό. S35  Το υλικό και ο περιέκτης του πρέπει να  διατεθεί με ασφαλή τρόπο -  Εφαρμογή: -  Σε εκρηκτικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Πολύ τοξικές και τοξικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Σε επικίνδυνες για το περιβάλλον ουσίες. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για εκρηκτικές ουσίες και παρασκευάσματα εκτός από τα οργανικά υπεροξείδια. -  Συνιστάται για τις πολύ τοξικές και τοξικές ουσίες και παρασκευάσματα, ιδιαίτερα όταν ενδέχεται  να χρησιμοποιηθούν από το ευρύ κοινό. -  Συνιστάται για επικίνδυνες για το περιβάλλον ουσίες για τις οποίες δεν εφαρμόζεται η φράση S56  όταν οι ουσίες αυτές ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν από το ευρύ κοινό. S36  Να φοράτε κατάλληλη  ενδυμασία -  Εφαρμογή: -  Σε οργανικά υπεροξείδια. -  Σε πολύ τοξικές, τοξικές ή επιβλαβείς ουσίες και παρασκευάσματα. -  Σε διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για τις πολύ τοξικές και διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Υποχρεωτική για τις τοξικές ουσίες και παρασκευάσματα όταν η τιμή LD50 δερματικής τοξικότητας  δεν είναι γνωστή, αλλά η ουσία ή το παρασκεύασμα ενδέχεται να είναι τοξικά σε επαφή με το δέρμα. -  Υποχρεωτική για τις ουσίες και παρασκευάσματα για τα οποία χρησιμοποιούνται οι φράσεις κινδύνου  R21 ή R24. -  Υποχρεωτική για τις καρκινογόνες, τις μεταλλαξιγόνες και τις τοξικές στην αναπαραγωγή ουσίες της  κατηγορίας 3 εκτός αν οι επιπτώσεις προκαλούνται μόνον κατόπιν εισπνοής της ουσίας ή του  παρασκευάσματος. -  Υποχρεωτική για τα οργανικά υπεροξείδια. -  Συνιστάται για τις ουσίες και τα παρασκευάσματα που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία και μπορούν  να βλάψουν την υγεία μετά από παρατεταμένη έκθεση σε αυτές. S37  Να φοράτε κατάλληλα γάντια -  Εφαρμογή: -  Σε πολύ τοξικές, τοξικές, επιβλαβείς ή διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Σε οργανικά υπεροξείδια. -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που ερεθίζουν το δέρμα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για πολύ τοξικές και διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Υποχρεωτική για τοξικές ουσίες και παρασκευάσματα όταν η τιμή LD50 δερματικής τοξικότητας δεν  είναι γνωστή, αλλά η ουσία ή το παρασκεύασμα ενδέχεται να είναι τοξικά σε επαφή με το δέρμα. -Υποχρεωτική για τις ουσίες και τα παρασκευάσματα για τα οποία χρησιμοποιούνται οι φράσεις κινδύνου  R21, R24 ή R43. -  Υποχρεωτική για τις καρκινογόνες, τις μεταλλαξιγόνες και τις τοξικές στην αναπαραγωγή ουσίες της  κατηγορίας 3, εκτός αν οι επιπτώσεις προκαλούνται μόνον κατόπιν εισπνοής της ουσίας ή του  παρασκευάσματος. -  Υποχρεωτική για τα οργανικά υπεροξείδια. -  Συνιστάται για ουσίες και παρασκευάσματα που ερεθίζουν το δέρμα εξαιτίας των απολιπαντικών  ιδιοτήτων τους. S38  Σε περίπτωση ανεπαρκούς αερισμού, χρησιμοποιείτε κατάλληλη αναπνευστική  συσκευή -  Εφαρμογή: -  Σε πολύ τοξικές ή τοξικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Κανονικά περιορίζεται σε ειδικές περιπτώσεις που συνεπάγονται τη χρήση πολύ τοξικών ή τοξικών  ουσίες και παρασκευάσματα στη βιομηχανία ή τη γεωργία. S39  Χρησιμοποιείτε συσκευή προστασίας  ματιών/προσώπου -  Εφαρμογή: -  Σε οργανικά υπεροξείδια. -  Σε διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα, περιλαμβανομένων των ερεθιστικών που αποτελούν αιτία  σοβαρών κινδύνων για τα μάτια. -  Σε πολύ τοξικές και τοξικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για ουσίες και παρασκευάσματα για τις οποίες χρησιμοποιούνται οι φράσεις R34, R35 ή  R41. -  Υποχρεωτική για τα οργανικά υπεροξείδια. -  Συνιστάται όταν πρέπει να εφιστάται η προσοχή του χρήστη σε κινδύνους από την επαφή με τα μάτια  οι οποίοι δεν αναφέρονται στις αναγραφόμενες φράσεις κινδύνου. -  Κανονικά περιορίζεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις για τις πολύ τοξικές ή τοξικές ουσίες και  παρασκευάσματα, όταν υπάρχει κίνδυνος βιαίας εκτοξεύσεως σταγονιδίων και είναι δυνατόν να  απορρροφηθούν εύκολα από το δέρμα. S40  Για τον καθορισμό του δαπέδου και όλων των αντικειμένων που  έχουν μολυνθεί από το υλικό αυτό χρησιμοποιείτε  .  .  . (το είδος καθορίζεται από τον παραγωγό) -  Εφαρμογή: -  Σε όλες τις επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Κανονικά περιορίζεται σε εκείνες τις επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα, για τις οποίες το  νερό δεν θεωρείται το κατάλληλο μέσο καθαρισμού (π.χ. όταν είναι απαραίτητη η απορρόφηση από υλικό  σε μορφή σκόνης, ή διάλυση με διαλύτη) και όπου είναι σημαντικό για την υγεία ή/και για λόγους  ασφαλείας να υπάρχει προειδοποίηση στην ετικέτα. S41  Σε περίπτωση πυρκαγίας ή/και έκρηξης μην  αναπνέετε τους καπνούς -  Εφαρμογή: -  Σε επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα που κατά την καύση αναδίδουν πολύ τοξικά ή τοξικά  αέρια. -  Κριτήρια χρήσης: -  Κανονικά περιορίζεται σε ειδικές περιπτώσεις. S42  Κατά τη διάρκεια υποκαπνισμού/ψεκασμού  χρησιμοποιείτε κατάλληλη αναπνευστική συσκευή (ή κατάλληλη διατύπωση καθορίζεται από τον παραγωγό) -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που προορίζονται για τέτοια χρήση, αλλά που μπορούν να θέσουν σε  κίνδυνο την υγεία και την ασφάλεια του χρήστη, εκτός αν ληφθούν οι κατάλληλες προφυλάξεις. -  Κριτήρια χρήσης: -  Κανονικά περιορίζεται σε ειδικές περιπτώσεις. S43  Σε περίπτωση πυρκαγιάς χρησιμοποιείτε  .  .   . (αναφέρεται το ακριβές είδος μέσων πυρόσβεσης. Εάν το νερό αυξάνει τον κίνδυνο προστίθεται: Μη  χρησιμοποιείτε ποτέ νερό) -  Εφαρμογή: -  Σε εξαιρετικά εύφλεκτες, πολύ εύφλεκτες και εύφλεκτες ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για ουσίες και παρασκευάσματα που, σε επαφή με το νερό ή με υγρό αέρα, εκλύουν  εξαιρετικά εύφλεκτα αέρια. -  Συνιστάται για εξαιρετικά εύφλεκτες, πολύ εύφλεκτες και εύφλεκτες ουσίες και παρασκευάσματα,  ιδίως όταν δεν αναμειγνύονται με το νερό. S45  Σε περίπτωση ατυχήματος ή άν αισθανθείτε αδιαθεσία  ζητήστε αμέσως ιατρική συμβουλή (δείξτε την ετικέτα αν είναι δυνατόν) -  Εφαρμογή: -  Σε πολύ τοξικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Σε τοξικές και διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για τις πολύ τοξικές και διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσματα που πωλούνται στο  ευρύ κοινό. S46  Σε περίπτωση κατάποσης ζητήστε αμέσως ιατρική συμβουλή και δείξτε αυτό το δοχείο ή  την ετικέτα -  Εφαρμογή: -  Σε όλες τις επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα, εκτός από εκείνα που είναι πολύ τοξικά,  τοξικά ή διαβρωτικά -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για όλες τις επικίνδυνες ουσίες και τα παρασκευάσματα που αναφέρονται παραπάνω και  ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν από το ευρύ κοινό, εκτός εάν δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας για  κάποιο κίνδυνο από κατάποση, ιδίως για τα παιδιά S47  Να διατηρείται σε θερμοκρασία που δεν  υπερβαίνει τους  .  .  .  °C (καθορίζεται από τον παραγωγό) -  Εφαρμογή -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που γίνονται ασταθή σε μια ορισμένη θερμοκρασία. -  Κριτήρια χρήσης: -  Περιορίζεται κανονικά, σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. ορισμένα οργανικά υπεροξείδια). S48  Να  διατηρείται διαβρεγμένο με  .  .  .  (το κατάλληλο υλικό καθορίζεται από τον παραγωγό) -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που μπορούν να γίνουν πολύ ευαίσθητα σε σπινθήρες, τριβή ή  πρόσκρουση, εάν αφεθούν να ξηρανθούν τελείως. -  Κριτήρια χρήσης: -  Κανονικά περιορίζεται σε ειδικές περιπτώσεις π.χ. νιτροκυτταρίνες. S49  Να διατηρείται μόνο μέσα  στο αρχικό δοχείο -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα ευαίσθητα σε καταλυτική διάσπαση. -  Κριτήρια χρήσης: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα ευαίσθητα σε καταλυτική διάσπαση π.χ. ορισμένα οργανικά  υπεροξείδια. S50  Να μην αναμιχθεί με .  .  .  (καθορίζεται από τον παραγωγό) -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που αντιδρούν με το καθοριζόμενο προϊόν εκλύοντας πολύ τοξικά ή  τοξικά αέρια. -  Σε οργανικά υπεροξείδια. -  Κριτήρια χρήσης: -  Συνιστάται για ουσίες και παρασκευάσματα που αναφέρονται παραπάνω και που είναι πιθανό να  χρησιμοποιηθούν από το ευρύ κοινό, όταν αποτελεί καλύτερη εναλλακτική της R31 ή R32. -  Υποχρεωτική για ορισμένα υπεροξείδια που μπορούν να αντιδράσουν βίαια με επιταχυντές ή  προωθητές. S51  Να χρησιμοποιείται μόνο σε καλά αεριζόμενο χώρο -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες και παρασκευάσματα που είναι πιθανόν ή προορίζονται να παράγουν ατμούς ή σκόνη,  εκνεφώματα, αναθυμιάσεις, ομίχλη κ.λπ., που ενέχουν κινδύνους σε περίπτωση εισπνοής ή κίνδυνο  πυρκαγιάς ή έκρηξης. -  Κριτήρια χρήσης: -  Συνιστάται όταν η χρήση της φράσης S38 δεν είναι κατάλληλη. Έχει μεγάλη σημασία όταν οι ουσίες  και τα παρασκευάσματα αυτά είναι πιθανόν να χρησιμοποιηθούν από το ευρύ κοινό. S52  Δεν συνιστάται  η χρήση σε ευρείες επιφάνειες σε εσωτερικούς χώρους -  Εφαρμογή: -  Σε πτητικές, πολύ τοξικές, τοξικές και βλαβερές ουσίες και παρασκευάσματα που τις περιέχουν. -  Κριτήρια χρήσης: -  Συνιστάται όταν είναι πιθανό να προκληθεί βλάβη στην υγεία από παρατεταμένη έκθεση σε αυτές τις  ουσίες και λόγω της εξαέρωσής τους από μεγάλες επιφάνειες στο σπίτι ή σε άλλους κλειστούς χώρους  όπου συγκεντρώνονται άτομα. S53  Αποφύγετε την έκθεση. Εφοδιαστείτε με τις ειδικές οδηγίες πριν από  τη χρήση -  Εφαρμογή: -  Σε καρκινογόνες, μεταλλαξιγόνες ή/και τοξικές στην αναπαραγωγή ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για τις ουσίες και τα παρασκευάσματα που αναφέρονται παραπάνω και που συνοδεύονται  από, τουλάχιστον, μία από τις ακόλουθες φράσεις: R45, R46, R47, R49, R60 ή R61. S56  Το υλικό αυτό  και ο περιέκτης του να εναποτεθούν σε χώρο συλλογής επικίνδυνων ή ειδικών αποβλήτων -  Εφαρμογή: -  Σε επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Συνιστάται για ουσίες στις οποίες έχει αποδοθεί το σύμβολο «Ν» και που ενδέχεται να  χρησιμοποιηθούν από το ευρύ κοινό. S57  Να χρησιμοποιηθεί κατάλληλο περίβλημα για να αποφευχθεί η  μόλυνση του περιβάλλοντος -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες στις οποίες έχει αποδοθεί το σύμβολο «Ν». -  Κριτήρια χρήσης: -  Περιορίζεται κανονικά σε ουσίες που δεν είναι πιθανό να χρησιμοποιηθούν από το ευρύ κοινό. S59   Ζητήστε πληροφορίες από τον παραγωγό/προμηθευτή για ανάκτηση/ανακύκλωση -  Εφαρμογή: -  Σε ουσίες επικίνδυνες για το περιβάλλον. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για ουσίες που είναι επικίνδυνες για τη στοιβάδα του όζοντος. -  Συνιστάται για άλλες ουσίες στις οποίες έχει αποδοθεί το σύμβολο «Ν» και για τις οποίες  συνιστάται ανάκτηση/ανακύκλωση. S60  Το υλικό αυτό και ο περιέκτης του να θεωρηθούν κατά τη διάθεσή  τους επικίνδυνα απόβλητα -  Εφαρμογή: -  Σε επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα. -  Κριτήρια χρήσης: -  Συνιστάται για ουσίες στις οποίες έχει αποδοθεί το σύμβολο «Ν» και που ενδέχεται να  χρησιμοποιηθούν από το ευρύ κοινό. S61  Αποφύγετε την ελευθέρωσή του στο περιβάλλον. Αναφερθείτε σε  ειδικές οδηγίες/δελτίο δεδομένων ασφαλείας -  Εφαρμογή: -  Σε επικίνδυνες για το περιβάλλον ουσίες. -  Κριτήρια χρήσης: -  Χρησιμοποιείται κανονικά για ουσίες στις οποίες έχει αποδοθεί το σύμβολο «Ν». -  Συνιστάται για όλες τις ουσίες που έχουν ταξινομηθεί ως επικίνδυνες για το περιβάλλον και που  δεν καλύπτονται από τα παραπάνω. S62  Σε περίπτωση κατάποσης να μην προκληθεί εμετός: ζητήστε  αμέσως ιατρική συμβουλή και δείξτε αυτό το δοχείο ή την ετικέτα του - Εφαρμογή: -  Σε υγρές ουσίες και παρασκευάσματα των οποίων το κινηματικό ιξώδες μετρούμενο με περιστροφική  ιξωδομετρία σύμφωνα με το πρότυπο ISO3219 ή ισοδύναμη μέθοδο είναι μικρότερο του 7x10-6m2/sec στους  40  °C και περιέχουν αλειφατικούς, αλεικυκλικούς ή/και αρωματικούς υδρογονάνθρακες σε συνολική  συγκέντρωση ίση ή μεγαλύτερη του 10  %. -  Δεν εφαρμόζεται σε ουσίες και παρασκευάσματα που διατίθενται στην αγορά σε περιέκτες  αερολυμάτων. -  Κριτήρια χρήσης: -  Υποχρεωτική για τις προαναφερόμενες ουσίες και παρασκευάσματα εφόσον πωλούνται στο ευρύ κοινό ή  ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν από αυτό. -  Συνιστάται για τις προαναφερόμενες ουσίες και παρασκευάσματα όταν χρησιμοποιούνται στη  βιομηχανία. 7. ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ 7.1. Αφού μια ουσία ή ένα παρασκεύασμα ταξινομηθεί, η κατάλληλη ετικέτα καθορίζεται σύμφωνα με τις  απαιτήσεις του άρθρου 23 της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ για τις ουσίες και του άρθρου 7 της οδηγίας  88/379/ΕΟΚ για τα παρασκευάσματα. Στο παρόν τμήμα επεξηγείται ο τρόπος καθορισμού της ετικέτας, και  ιδίως δίδονται οδηγίες για τον τρόπο επιλογής των κατάλληλων φράσεων κινδύνου και οδηγιών ασφαλούς  χρήσης.  Η ετικέτα περιέχει τα ακόλουθα στοιχεία:  α)  ονομασία ή ονομασίες των ουσιών που αναγράφονται στην ετικέτα 7  β)  όνομα, διεύθυνση και αριθμό τηλεφώνου του παρασκευαστή/εισαγωγέα 7  γ)  σύμβολα και ένδειξη κινδύνου 7  δ)  φράσεις που υποδηλώνουν τους ειδικούς κινδύνους (φράσεις R) 7  ε)  φράσεις που υποδηλώνουν τις οδηγίες ασφαλούς χρήσης (φράσεις S) 7  στ)  για τις ουσίες, τον αριθμό ΕΟΚ. 7.1.1. Για τις ουσίες που αναφέρονται στο παράρτημα Ι της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ η ετικέτα περιλαμβάνει  επίσης τις λέξεις «ετικέτα ΕΟΚ». 7.1.2. Τελική επιλογή φράσεων κινδύνου και οδηγιών ασφαλούς χρήσης  Μολονότι η τελική επιλογή των καταλληλότερων φράσεων κινδύνου και ασφαλούς χρήσης διέπεται κυρίως  από την ανάγκη παροχής όλων των απαραίτητων πληροφοριών, δεν πρέπει να αγνοούνται η σαφήνεια και  οπτική εντύπωση της ετικέτας. Χωρίς να λησμονείται η σαφήνεια, οι αναγκαίες πληροφορίες πρέπει να  εκφράζονται με τον ελάχιστο αριθμό φράσεων.  Για τις ερεθιστικές, τις πολύ εύφλεκτες, τις εύφλεκτες και τις αξειδωτικές ουσίες και  παρασκευάσματα δεν απαιτείται αναγραφή των τυποποιημένων φράσεων R και S όταν η χωρητικότητα της  συσκευασίας δεν υπερβαίνει τα 125 ml. Το ίδιο ισχύει και για τις επιβλαβείς ουσίες, του ιδίου  όγκου, που δεν πωλούνται στο ευρύ κοινό. 7.1.3. Ενδείξεις όπως «μη τοξικό», «αβλαβές» ή άλλες ανάλογες ενδείξεις δεν πρέπει να αναγράφονται  στην ετικέτα ή στη συσκευασία των ουσιών ή παρασκευασμάτων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των  οδηγιών 67/548/ΕΟΚ και 88/379/ΕΟΚ. 7.1.4. Το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ περιέχει ειδικές διατάξεις για την επισήμανση  ορισμένων παρασκευασμάτων. 7.2. Χημική(-ές) ονομασία(-ες) που εμφανίζεται(-ονται) στην ετικέτα: 7.2.1. Για τις ουσίες του παραρτήματος Ι της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ η ονομασία των ουσιών που  αναφέρεται στην ετικέτα είναι μία από τις περιγραφές που παρατίθενται στο παράρτημα Ι.  Για τις ουσίες που δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι, η ονομασία καθορίζεται βάσει μιας διεθνώς  αναγνωρισμένης χημικής ονοματολογίας, όπως προσδιορίζεται στο τμήμα 1.4 ανωτέρω. 7.2.2. Για τα παρασκευάσματα ή επιλογή των ονομασιών που θα αναγραφούν στην ετικέτα γίνεται βάσει  των κανόνων του άρθρου 7 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της οδηγίας 88/369/ΕΟΚ.  Σημείωση:  Στην περίπτωση των συμπυκνωμένων παρασκευασμάτων που προορίζονται αποκλειστικά για τη βιομηχανία  αρωματοποιίας:  -  το πρόσωπο που είναι υπεύθυνο για τη διάθεσή τους στην αγορά μπορεί απλώς να προσδιορίσει μια  από τις ουσίες ευαισθητοποίησης, εκείνη που κρίνεται από τον ίδιο ότι κυρίως προκαλεί κινδύνους  ευαισθητοποίησης,  -  στην περίπτωση μιας φυσικής ουσίας, η χημική ονομασία μπορεί να είναι του τύπου: «  αιθέριο  έλαιο του .  .  .  .  .  », «  εκχύλισμα του .  .  .  », και όχι το όνομα των συστατικών του  αιθερίου ελαίου ή εκχυλίσματος. 7.3. Επιλογή των συμβόλων κινδύνου  Το σχέδιο των συμβόλων κινδύνου και η διατύπωση των ενδείξεων κινδύνου πρέπει να συμφωνούν με  εκείνα που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙ. Τα σύμβολα τυπώνονται με μαύρο χρώμα σε πορτοκαλοκίτρινο  φόντο. 7.3.1. Για τις ουσίες του παραρτήματος Ι τα σύμβολα και οι ενδείξεις κινδύνου είναι εκείνα που  παρατίθενται στο παράρτημα. 7.3.2. Για τις επικίνδυνες ουσίες που δεν περιλαμβάνονται ακόμη στο παράρτημα Ι και για τα  παρασκευάσματα, τα σύμβολα και οι ενδείξεις κινδύνου αποδίδονται σύμφωνα με τους κανόνες του  παρόντος παραρτήματος.  Όταν σε μία ουσία αποδίδονται περισσότερα του ενός σύμβολα:  -  η υποχρέωση αναγραφής του συμβόλου Τ καθιστά προαιρετικά τα σύμβολα Χ και C,  -  η υποχρέωση αναγραφής του συμβόλου C καθιστά προαιρετικό το σύμβολο Χ,-  η υποχρέωση αναγραφής του συμβόλου Ε καθιστά προαιρετικά τα σύμβολα F και Ο. 7.4. Επιλογή των φράσεων κινδύνου  Η διατύπωση των φράσεων R πρέπει να συμφωνεί με εκείνη που καθορίζεται στο παράρτημα ΙΙΙ της  οδηγίας 67/548/ΕΟΚ.  Οι συνδυασμένες φράσεις R του παραρτήματος ΙΙΙ χρησιμοποιούνται όπου ισχύουν. 7.4.1. Για τις ουσίες του παραρτήματος Ι χρησιμοποιούνται οι φράσεις R που παρατίθενται στο  παράρτημα. 7.4.2. Για τις ουσίες που δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι οι φράσεις R επιλέγονται με τα  ακόλουθα κριτήρια και προτεραιότητες:  α)  σε περίπτωση επιπτώσεων στην υγεία:  i)  οι φράσεις R που αντιστοιχούν στην κατηγορία κινδύνου η οποία απεικονίζεται με ένα σύμβολο  πρέπει να εμφανίζονται στην ετικέτα,  ii)  οι φράσεις R αντιστοιχούν σε άλλες κατηγορίες κινδύνου που δεν απεικονίζονται με σύμβολο  σύμφωνα με το άρθρο 23 της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ.  β)  σε περίπτωση κινδύνων που προέρχονται από φυσικοχημικές ιδιότητες:  -  ισχύουν τα κριτήρια που περιγράφονται στο σημείο 7.4.2, στοιχείο α), παραπάνω, εκτός του ότι οι  φράσεις κινδύνου «εξαιρετικά εύφλεκτο» ή «πολύ εύφλεκτο» δεν χρειάζεται να αναγράφονται όταν  επαναλαμβάνουν τη φρασεολογία της ένδειξης κινδύνου που χρησιμοποιείται μαζί με σύμβολο 7  γ)  σε περίπτωση κινδύνων για το περιβάλλον:  -  οι φράσεις R που αντιστοιχούν στην ταξινομική κατηγορία κινδύνου «επικίνδυνο για το περιβάλλον»  πρέπει να εμφανίζονται στην ετικέτα. 7.4.3. Για παρασκευάσματα, οι φράσεις R θα επιλέγονται σύμφωνα με τα ακόλουθα κριτήρια και  προτεραιότητες:  α)  σε περίπτωση επιπτώσεων στην υγεία:  i)  οι φράσεις R που αντιστοιχούν στην κατηγορία κινδύνου που απεικονίζεται με ένα σύμβολο. Σε  ορισμένες περιπτώσεις, οι φράσεις R πρέπει να προσαρμόζονται σύμφωνα με τους πίνακες του  παραρτήματος Ι της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ. Ειδικότερα πρέπει να εμφανίζονται στην ετικέτα οι φράσεις R  του(-των) συστατικού(-ών) που είναι υπεύθυνο (-α) για την κατάταξη του παρασκευάσματος σε μια  κατηγορία κινδύνου,  ii)  οι φράσεις R που αντιστοιχούν στις άλλες κατηγορίες κινδύνου που έχουν αποδοθεί στα  συστατικά, αλλά οι οποίες δεν συνοδεύονται από παράσταση συμβόλου κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 7  στοιχείο δ) της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ 7  β)  σε περίπτωση κινδύνων που προέρχονται από φυσικοχημικές ιδιότητες:  -  ισχύουν τα κριτήρια που περιγράφονται στο σημείο 7.4.3, στοιχείο α), εκτός του ότι οι φράσεις  κινδύνου «εξαιρετικά εύφλεκτο» ή «πολύ εύφλεκτο» δεν χρειάζεται να αναγράφονται όταν επαναλαμβάνουν  τη φρασεολογία της ένδειξης κινδύνου που χρησιμοποιείται μαζί με το σύμβολο.  Κατά γενικό κανόνα, για τα παρασκευάσματα, ένας μέγιστος αριθμός από τέσσερις φράσεις R είναι  επαρκής για την περιγραφή του κινδύνου 7 για το σκοπό αυτό οι συνδυασμένες φράσεις του παραρτήματος  ΙΙΙ θεωρούνται ως μια φράση. Παρ' όλα αυτά, οι τυποποιημένες φράσεις πρέπει να καλύπτουν όλους τους  βασικούς κινδύνους που συνδέονται με το παρασκεύασμα.  Ωστόσο, αν ο παραγωγός πιστεύει ότι είναι αναγκαίο να προσδιοριστούν κίνδυνοι για το περιβάλλον,  χρησιμοποιούνται επιπρόσθετες φράσεις R ανάλογα με τις ανάγκες. 7.5. Φράσεις οδηγιών ασφαλούς χρήσης  Η διατύπωση των φράσεων S πρέπει να συμφωνεί με εκείνη που καθορίζεται στο παράρτημα IV της  οδηγίας 67/548/ΕΟΚ.  Οι συνδυασμένες φράσεις S του παραρτήματος IV χρησιμοποιούνται όπου ισχύουν. 7.5.1. Για τις ουσίες παραρτήματος Ι χρησιμοποιούνται οι φράσεις S που παρατίθενται στο παράρτημα.  Σε περίπτωση που δεν προβλέπονται φράσεις S ο παραγωγός/εισαγωγέας μπορεί να περιλάβει τις φράσεις  S που θεωρεί κατάλληλες. [Να σημειωθεί ότι οι φράσεις S1, S2 S45 και S46 μπορούν να απαιτηθούν  παρόλο που δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι (βλέπε 7.5.2)]. 7.5.2. Επιλογή φράσεων ασφαλούς χρήσης  Η τελική επιλογή των φράσεων ασφαλούς χρήσης πρέπει να γίνεται έχοντας υπόψη τις φράσεις κινδύνου  που αναγράφονται στην ετικέτα και την προβλεπόμενη χρήση της ουσίας ή του παρασκευάσματος:  -  κατά γενικό κανόνα, τέσσερις φράσεις S κατά το μέγιστο, είναι επαρκείς για τη διατύπωση της πιο  κατάλληλης οδηγίας ασφαλούς χρήσης 7 για το σκοπό αυτό οι συνδυασμένες φράσεις που περιλαμβάνονται  στο παράρτημα IV θεωρούνται ως μία φράση,  -  στην περίπτωση των κινδύνων για το περιβάλλον θα πρέπει να χρησιμοποιούνται από μία τουλάχιστον  μέχρι τέσσερις φράσεις S,  -  ορισμένες φράσεις R γίνονται περιττές εάν έχει γίνει προσεκτική επιλογή των φράσεων S και,  αντιστρόφως, φράσεις S οι οποίες προφανώς αντιστοιχούν σε φράσεις R θα εμφανίζονται στην ετικέτα  μόνο εάν επιζητείται η έμφαση σε μια συγκεκριμένη προειδοποίηση,  -  κατά την επιλογή των φράσεων οδηγιών ασφαλούς χρήσης ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίδεται στις  προβλεπόμενες συνθήκες χρήσης ορισμένων ουσιών και παρασκευασμάτων, π.χ. επιπτώσεις ψεκασμού ή  αερολυμάτων (αεροζόλ) 7 οι φράσεις πρέπει να επιλέγονται έχοντας κατά νου την προβλεπόμενη χρήση,  -  οι φράσεις ασφαλούς χρήσης, S1, S2 και S45 είναι υποχρεωτικές για όλες τις πολύ τοξικές,  τοξικές και διαβρωτικές ουσίες (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που παρατίθενται στο παράρτημα Ι) και  παρασκευασμάτων που πωλούνται στο ευρύ κοινό,  -  οι φράσεις S2 και S46 είναι υποχρεωτικές για όλες τις άλλες επικίνδυνες τις ουσίες  (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που παρατίθενται στο παράρτημα Ι) και για τα παρασκευάσματα που  πωλούνται στο ευρύ κοινό.  7.6. Ο αριθμός ΕΟΚ  Εάν η ονομασία μιας ουσίας που αναγράφεται στην ετικέτα περιέχεται στον Ευρωπαϊκό Κατάλογο των  χημικών ουσιών που κυκλοφορούν στο εμπόριο (EINECS) ή στον Ευρωπαϊκό Κατάλογο των ουσιών που έχουν  κοινοποιηθεί (ELINCS), η ετικέτα πρέπει να φέρει τον αριθμό EINECS ή ELINCS της ουσίας. 8. ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ: ΟΥΣΙΕΣ 8.1. Φορητές οβίδες αερίων  Για τις φορητές οβίδες αερίων οι απαιτήσεις επισήμανσης θεωρείται ότι τηρούνται όταν συμφωνούν με  τα προβλεπόμενα στο άρθρο 23 ή στο άρθρο 24 παράγραφος 6 στοιχείο β) της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ.  Για τις οβίδες αερίων, όμως, με χωρητικότητα ίση ή μικρότερη των 150 λίτρων νερού, η μορφή και οι  διαστάσεις της ετικέτας μπορούν, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 24 παράγραφοι 1 και 2, να ακολουθούν  τις προδιαγραφές του προτύπου ISO/DP 7225.  Ως εναλλακτική λύση, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 24 παράγραφοι 1 και 6 της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ, τα  στοιχεία που καθορίζονται στο άρθρο 23 παράγραφος 2 μπορούν να παρέχονται σε σκληρό δίσκο ή ετικέτα  στερεωμένη στον κύλινδρο. 8.2. Ακατέργαστα μέταλλα  Οι ουσίες αυτές ταξινομούνται στο παράρτημα Ι της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ ή πρέπει να ταξινομούνται  σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ. Μερικές από αυτές τις ουσίες όμως, μολονότι έχουν  ταξινομηθεί σύμφωνα με το άρθρο 2 της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ, δεν παρουσιάζουν κίνδυνο για την  ανθρώπινη υγεία από εισπνοή, κατάποση ή επαφή με το δέρμα, στη μορφή με την οποία διατίθενται στην  αγορά. Τέτοιες ουσίες δεν απαιτούν ετικέτα σύμφωνα με το άρθρο 23 της παρούσας οδηγίας. Εντούτοις,  όλες οι πληροφορίες οι οποίες θα έπρεπε να εμφανίζονται στην ετικέτα θα ανακοινώνονται στο χρήστη  από το πρόσωπο που είναι υπεύθυνο για τη διάθεση του μετάλλου στην αγορά με τη μορφή που  προβλέπεται από το άρθρο 26 της προαναφερόμενης οδηγίας. 9. ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 9.1. Αέρια παρασκευάσματα (μείγματα αερίων)  Για τα αέρια παρασκευάσματα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη:  -  η αξιολόγηση των φυσικοχημικών ιδιοτήτων,  -  η αξιολόγηση των κινδύνων για την υγεία. 9.1.1. Αξιολόγηση των φυσικοχημικών ιδιοτήτων 9.1.1.1. Αναφλεξιμότητα  Οι εύφλεκτες ιδιότητες των παρασκευασμάτων αυτών προσδιορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος  2 της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ με τις μεθόδους που καθορίζονται στο παράρτημα V Μέρος Α της οδηγίας  67/548/ΕΟΚ.  Τα παρασκευάσματα αυτά θα ταξινομούνται σύμφωνα με τα αποτελέσματα των δοκιμών που εκτελέστηκαν σε  συνδυασμό με τα κριτήρια του παραρτήματος V και τα κριτήρια του οδηγού επισήμανσης. Στην περίπτωση  όμως που παράγονται, κατόπιν παραγγελίας, μικρές ποσότητες αερίων παρασκευασμάτων, τότε, κατά  παρέκκλιση, η αναφλεξιμότητά τους μπορεί να εκτιμηθεί με την παρακάτω μέθοδο υπολογισμού:  Ο τύπος του αερίου μείγματος  A1F1  +  .  .  .  +  AiFi  +  .  .  .  AnFn  +  B1I1  +  .  .  .  +  BiIi  +  .  .  .  BpIp  όπου:  Ai και Bi είναι τα μοριακά κλάσματα, Fi είναι το εύφλεκτο αέριο, Ii είναι το αδρανές αέριο, n είναι ο αριθμός των εύφλεκτων αερίων, p είναι ο αριθμός των αδρανών αερίων,  μπορεί να μετασχηματιστεί σε μια μορφή όπου όλα τα I (αδρανή αέρια) και εκφράζονται σε ισοδύναμα  αζώτου με τη χρήση του συντελεστή Ki και όπου η ισοδύναμη περιεκτικότητα σε αναφλέξιμο αέριο Ai να  εκφράζεται όπως παρακάτω:   A′i = Ai Χ ( 100 (Ai+KiBi) )  Χρησιμοποιώντας την τιμή της μέγιστης περιεκτικότητας σε εύφλεκτο αέριο η οποία, σε μείγμα με  άζωτο, δείχνει σύνθεση μη εύφλεκτη στον αέρα (Tci), λαμβάνεται η παρακάτω σχέση:   Σi A′i/Tci 1  Το μείγμα αερίων είναι εύφλεκτο εάν η τιμή της παραπάνω σχέσης είναι μεγαλύτερη του 1. Το  παρασκεύασμα ταξινομείται ως εξαιρετικά εύφλεκτο και χρησιμοποιείται η φράση R12.  Συντελεστές ισοδυναμίας (Ki)  Οι τιμές των συντελεστών ισοδυναμίας Ki μεταξύ των αδρανών αερίων και του αζώτου και οι τιμές της  μέγιστης περιεκτικότητας σε εύφλεκτο αέριο (Tci) μπορούν να βρεθούν από τους πίνακες 1 και 2 του  προτύπου ISO 10156, δημοσίευση 15 Δεκεμβρίου 1990.  Μέγιστη περιεκτικότητα σε εύφλεκτο αέριο (Tci)  Η τιμή της εύφλεκτης περιεκτικότητας σε εύφλεκτο αέριο (Tci) μπορεί να βρεθεί από τον πίνακα 2 του  προτύπου ISO 10156 δημοσίευση 15 Δεκεμβρίου 1990.  Όταν στο παραπάνω πρότυπο, δεν υπάρχει τιμή (Tci) για ένα εύφλεκτο αέριο, θα χρησιμοποιείται το  αντίστοιχο κατώτερο όριο εκρηκτικότητας (LEL). Εάν δεν υπάρχει ούτε τιμή LEL, τότε η τιμή του Tci  θα καθορίζεται στο 1  % κατ' όγκο.  Παρατηρήσεις:  -  Παρόλο ότι η παραπάνω σχέση μπορεί να χρησιμοποιείται για την κατάλληλη επισήμανση ενός αερίου  παρασκευάσματος, δεν θα πρέπει να θεωρείται σαν μέθοδος αντικατάστασης των πειραματικών διαδικασιών  για τον καθορισμό των τεχνικών παραμέτρων ασφαλείας.  -  Επιπλέον, η σχέση αυτή δεν παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη δυνατότητα ασφαλούς παρασκευής  ενός μείγματος που περιέχει οξειδωτικά αέρια. Όταν υπολογίζεται η αναφλεξιμότητα, τα οξειδωτικά  αυτά δεν λαμβάνονται υπόψη.  -  Η παραπάνω σχέση δίνει αξιόπιστα αποτελέσματα μόνον εάν τα εύφλεκτα αέρια δεν  αλληλοεπηρεάζονται όσον αφορά την αναφλεξιμότητά τους. Το παραπάνω πρέπει να λαμβάνεται υπόψη π.χ.  με τους αλογονωμένους υδρογονάνθρακες. 9.1.1.2. Οξειδωτικές ιδιότητες  Δεδομένου ότι το παράρτημα V της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ δεν περιλαμβάνει μέθοδο προσδιορισμού των  οξειδωτικών ιδιοτήτων των αερίων μειγμάτων, η αξιολόγηση των ιδιοτήτων αυτών πρέπει να γίνεται  σύμφωνα με την παρακάτω μέθοδο υπολογισμού.  Η αρχή της μεθόδου συνίσταται στη σύγκριση του οξειδωτικού δυναμικού ορισμένων αερίων σε μείγμα με  το οξειδωτικό δυναμικό του οξυγόνου στον αέρα. Οι συγκεντρώσεις των αερίων στο μείγμα εκφράζονται  σε % κατ' όγκο.  Θεωρείται ότι το μείγμα αερίων έχει ίση ή μεγαλύτερη οξειδωτική ικανότητα από τον αέρα όταν ισχύει  η ακόλουθη σχέση:Σi xiCi ≥ 21  όπου:  xi είναι η συγκέντρωση του αερίου i σε % κατ' όγκον, Ci είναι ο συντελεστής ισοδυναμίας οξυγόνου.  Στην περίπτωση αυτή το παρασκεύασμα ταξινομείται ως οξειδωτικό και χαρακτηρίζεται από τη φράση  R8.  Συντελεστές ισοδυναμίας μεταξύ οξειδωτικών αερίων και οξυγόνου  Οι συντελεστές που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της οξειδωτικής ικανότητας ορισμένων αερίων  σε μείγμα σε σχέση με την οξειδωτική ικανότητα του οξυγόνου στον αέρα και οι οποίοι αναγράφονται  στο σημείο 5.2 του προτύπου ISO 10156, δημοσίευση 15 Δεκεμβρίου 1990, είναι οι ακόλουθοι:   Ο2 1     Ν2Ο 0,6  Όταν δεν υπάρχει τιμή για τον συντελεστή Ci στο εν λόγω πρότυπο δίδεται η τιμή 40 στο συντελεστή  αυτόν. 9.1.2. Εκτίμηση των επιπτώσεων στην υγεία  Η εκτίμηση των κινδύνων ενός παρασκευάσματος για την υγεία γίνεται σύμφωνα με το άρθρο 3  παράγραφος 3 της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ.  Όταν η εκτίμηση αυτή γίνεται σύμφωνα με τη συμβατική μέθοδο που περιγράφεται στο άρθρο 3  παράγραφος 5 της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ με βάση τα επιμέρους όρια συγκεντρώσεων, τότε οι  χρησιμοποιούμενες συγκεντρώσεις εκφράζονται σε % κατ' όγκον και εμφανίζονται:  -  είτε στο παράρτημα Ι της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ, για τα υπό εξέταση αέρια,  -  είτε στο παράρτημα Ι της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ, πίνακες ΙΑ και VIA, όταν τα υπό εξέταση αέρια δεν  εμφανίζονται στο παράρτημα Ι ή εμφανίζονται, αλλά χωρίς όρια συγκεντρώσεων. 9.1.3 Επισήμανση  Για τους φορητούς κυλίνδρους αερίων οι απαιτήσεις επισήμανσης θεωρείται ότι τηρούνται όταν  συμφωνούν με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 8 παράγραφος 5 στοιχείο β) της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ.  Για τις οβίδες αερίων, όμως, με χωρητικότητα ίση ή μικρότερη των 150 λίτρων νερού, η μορφή και οι  διαστάσεις της ετικέτας μπορόυν, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 8 παράγραφοι 1 και 2, να ακολουθούν  τις προδιαγραφές του προτύπου ISO/DP 7225. Στην περίπτωση αυτή η ετικέτα μπορεί να φέρει την  κοινόχρηστη ονομασία ή το βιομηχανικό/εμπορικό όνομα του παρασκευάσματος με την προϋπόθεση ότι οι  επικίνδυνες συστατικές ουσίες του παρασκευάσματος θα αναγράφονται στο σώμα της οβίδας αερίου με  σαφή και ανεξίτηλο τρόπο. 9.2. Κράματα, παρασκευάσματα που περιέχουν πολυμερή παρασκευάσματα που περιέχουν ελαστομερή  Τα παρασκευάσματα αυτά θα κατατάσσονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 3 και θα  επισημαίνονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 7 της οδηγίας 88/379/ΕΟΚ.  Ωστόσο, ορισμένα από τα παρασκευάσματα αυτά, μολονότι κατατάσσονται σύμφωνα με το άρθρο 3  παράγραφος 3, δεν παρουσιάζουν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία στην περίπτωση που προσλαμβάνονται  με εισπνοή, κατάποση ή επαφή με το δέρμα υπό τη μορφή υπό την οποία διατίθενται στο εμπόριο. Για τα  προϊόντα αυτά δεν απαιτείται επισήμανση σύμφωνα με το άρθρο 7. Ωστόσο, όλες οι πληροφορίες οι  οποίες θα είχαν περιληφθεί στην επισήμανση θα διαβιβάζονται στον επαγγελματία χρήστη μέσω ενός  πληροφοριακού συστήματος υπό τη μορφή που προβλέπεται στο άρθρο 10 της ανωτέρω οδηγίας. 9.3. Οργανικά υπεροξείδια  Τα οργανικά υπεροξείδια συνδυάζουν τις ιδιότητες ενός οξειδωτικού και μιας καύσιμης ουσίας σε ένα  μόριο: όταν ένα οργανικό υπεροξείδιο αποσυντίθεται, το οξειδωτικό τμήμα του μορίου αντιδρά εξώθερμα  με το καύσιμο (οξειδώσιμο) τμήμα. Οι μέθοδοι που προβλέπονται στο παράρτημα V για τις οξειδωτικές  ιδιότητες δεν μπορούν να εφαρμοστούν στα οργανικά υπεροξείδια.  Πρέπει να εφαρμοστεί η ακόλουθη μέθοδος υπολογισμού που βασίζεται στην παρουσία ενεργού οξυγόνου.  Η επί τοις εκατό περιεκτικότητα ενός παρασκευάσματος οργανικού υπεροξειδίου σε διαθέσιμο οξυγόνο  δίδεται από τον τύπο:  16 Χ (ni Χ ci/mi)  όπου:  ni = ο αριθμός των υπεροξειδικών ομάδων ανά μόριο οργανικού υπεροξειδίου i,  ci = η συγκέντρωση (% κατά μάζα) του οργανικού υπεροξειδίου i,  mi = η μοριακή μάζα του οργανικού υπεροξειδίου i.  ΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Αναφορικά με το κεφάλαιο 4.1.5. και, ιδίως, με την τελευταία παράγραφο, η  Επιτροπή δηλώνει ότι, στην περίπτωση που θεωρήσει σκόπιμη τη χρήση της διαδικασίας που προβλέπεται  στο άρθρο 28 της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ, είναι έτοιμη για εκ των προτέρων διαβουλεύσεις με τους  κατάλληλους εμπειρογνώμονες που θα οριστούν από τα κράτη μέλη και οι οποίοι θα έχουν την ανάλογη  εξειδίκευση σε θέματα καρκινογένησης, μεταλλαξιγένεσης ή τοξικότητας στην αναπαραγωγή. Οι διαβουλεύσεις αυτές θα λάβουν χώρα στο πλαίσιο των συνήθων διαδικασιών διαβουλεύσεων με  εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη και στο πλαίσιο των επιτροπών που υπάρχουν. Η ίδια διαδικασία θα  ακολουθηθεί και στην περίπτωση όπου ουσίες που έχουν ήδη περιληφθεί στο παράρτημα Ι πρέπει να  αναταξινομηθούν σε σχέση με τα καρκινογόνα, μεταλλαξιγόνα αποτελέσματά τους ή με την τοξικότητά  τους στην αναπαραγωγή.