title: Οδηγία 2005/55/ΕΚ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Σεπτεμβρίου 2005, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν κατά των εκπομπών αερίων και σωματιδιακών ρύπων από τους κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση που χρησιμοποιούνται σε οχήματα, καθώς και κατά των εκπομπών αερίων ρύπων από κινητήρες επιβαλλόμενης ανάφλεξης που τροφοδοτούνται με φυσικό αέριο ή υγραέριο και χρησιμοποιούνται σε οχήματα   (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

text:
               20.10.2005

               EL

               Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

               L 275/1

      ΟΔΗΓΊΑ 2005/55/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ

   της 28ης Σεπτεμβρίου 2005
   για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν κατά των εκπομπών αερίων και σωματιδιακών ρύπων από τους κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση που χρησιμοποιούνται σε οχήματα, καθώς και κατά των εκπομπών αερίων ρύπων από κινητήρες επιβαλλόμενης ανάφλεξης που τροφοδοτούνται με φυσικό αέριο ή υγραέριο και χρησιμοποιούνται σε οχήματα
   (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
   ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
   Έχοντας υπόψη:
   τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 95,
   την πρόταση της Επιτροπής,
   τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
   Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της συνθήκης (2),
   Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

               (1)

               Η οδηγία 88/77/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 3ης Δεκεμβρίου 1987, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν κατά των εκπομπών αερίων και σωματιδιακών ρύπων από τους κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση που χρησιμοποιούνται σε οχήματα, καθώς και κατά των εκπομπών αερίων ρύπων από κινητήρες επιβαλλόμενης ανάφλεξης που τροφοδοτούνται με φυσικό αέριο ή υγραέριο και χρησιμοποιούνται σε οχήματα (3), είναι μία από τις επιμέρους οδηγίες που εκδόθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας έγκρισης τύπου που θεσπίσθηκε με την οδηγία 70/156/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1970, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν στην έγκριση τύπου των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους (4). Η οδηγία 88/77/ΕΟΚ έχει επανειλημμένα τροποποιηθεί κατά τρόπο ουσιαστικό με σκοπό την εισαγωγή διαρκώς αυστηρότερων ορίων όσον αφορά τις εκπομπές ρύπων. Δεδομένου ότι πρόκειται να πραγματοποιηθούν περαιτέρω τροποποιήσεις, η εν λόγω οδηγία θα πρέπει να αναδιατυπωθεί για λόγους ασφαλείας.

               (2)

               Η οδηγία 91/542/ΕΟΚ του Συμβουλίου (5), για την τροποποίηση της οδηγίας 88/77/ΕΟΚ, η οδηγία 1999/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 1999, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν κατά των εκπομπών αερίων και σωματιδιακών ρύπων από τους κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση που χρησιμοποιούνται σε οχήματα, καθώς και κατά των εκπομπών αερίων ρύπων από κινητήρες επιβαλλόμενης ανάφλεξης που τροφοδοτούνται με φυσικό αέριο ή υγραέριο και χρησιμοποιούνται σε οχήματα και σχετικά με την τροποποίηση της οδηγίας 88/77/ΕΟΚ του Συμβουλίου (6), και η οδηγία 2001/27/ΕΚ της Επιτροπής (7), για την προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 88/77/ΕΟΚ του Συμβουλίου, εισήγαγαν διατάξεις που, αν και αυτόνομες, συνδέονται στενά με το σύστημα που καθιερώθηκε δυνάμει της οδηγίας 88/77/ΕΟΚ. Οι εν λόγω αυτόνομες διατάξεις πρέπει να ενσωματωθούν πλήρως στην υπό αναδιατύπωση οδηγία 88/77/ΕΟΚ για λόγους σαφήνειας και ασφάλειας δικαίου.

               (3)

               Είναι αναγκαίο όλα τα κράτη μέλη να θεσπίσουν τις ίδιες προδιαγραφές, ούτως ώστε, πιο συγκεκριμένα, να καταστεί δυνατή η εφαρμογή, σε κάθε τύπο οχήματος, του συστήματος έγκρισης τύπου ΕΚ που αποτελεί αντικείμενο της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ.

               (4)

               Το πρόγραμμα της Επιτροπής για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, τις εκπομπές που προκαλούνται από την οδική κυκλοφορία, τα καύσιμα και τις τεχνολογίες μείωσης των εκπομπών (εφεξής: «το πρώτο πρόγραμμα Auto-Oil») απέδειξε ότι η περαιτέρω μείωση των εκπομπών ρύπων από βαρέα επαγγελματικά οχήματα ήταν απαραίτητη για την πλήρωση των μελλοντικών προτύπων σχετικά με την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα.

               (5)

               Οι μειώσεις των ορίων εκπομπών που ισχύουν από το 2000 και αντιστοιχούν σε περιορισμό κατά 30 % των εκπομπών μονοξειδίου του άνθρακα, των συνολικών υδρογονανθράκων, των οξειδίων του αζώτου και των σωματιδίων χαρακτηρίζονται στο πρώτο πρόγραμμα Auto-Oil ως νευραλγικό μέτρο για τη μεσοπρόθεσμη εξασφάλιση ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα. Η μείωση της αδιαφάνειας της αιθάλης των καυσαερίων κατά 30 % αναμένεται να συμβάλει επίσης στη μείωση των σωματιδίων. Οι περαιτέρω μειώσεις των ορίων εκπομπών που θα ισχύουν από το 2005 και οι οποίες θα αντιστοιχούν σε πρόσθετο περιορισμό κατά 30 % των εκπομπών μονοξειδίου του άνθρακα, των συνολικών υδρογονανθράκων και των οξειδίων του αζώτου και κατά 80 % των σωματιδίων, αναμένεται να συμβάλουν σημαντικά στη βελτίωση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Η πρόσθετη οριακή τιμή για τα οξείδια του αζώτου που θα ισχύει από το 2008, αναμένεται να επιφέρει περαιτέρω μείωση κατά 43 % των ορίων εκπομπών για το συγκεκριμένο ρύπο.

               (6)

               Οι δοκιμές έγκρισης τύπου για αέριους και σωματιδιακούς ρύπους και για την αδιαφάνεια της αιθάλης εφαρμόζονται με σκοπό να καταστεί εφικτή η περισσότερο αντιπροσωπευτική αξιολόγηση των επιδόσεων των κινητήρων ως προς τις εκπομπές υπό συνθήκες δοκιμής που προσομοιάζουν περισσότερο στις συνθήκες που αντιμετωπίζουν οχήματα που βρίσκονται ήδη σε κυκλοφορία. Από το 2000, οι συμβατικοί κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση και οι κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση που διαθέτουν ορισμένους τύπους συστημάτων ελέγχου των εκπομπών, υποβάλλονται στον κύκλο δοκιμών σταθερών συνθηκών λειτουργίας και στη νέα δοκιμή απόκρισης φορτίου για την αδιαφάνεια της αιθάλης. Οι κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση που διαθέτουν προηγμένα συστήματα ελέγχου των εκπομπών, υποβάλλονται, επίσης, στο νέο κύκλο δοκιμών μεταβατικών συνθηκών. Από το 2005, όλοι οι κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση θα πρέπει να υποβάλλονται σε όλους αυτούς τους κύκλους δοκιμών. Οι κινητήρες αερίου υποβάλλονται μόνο στον νέο κύκλο δοκιμών μεταβατικών συνθηκών.

               (7)

               Κάτω από όλες τις τυχαία επιλεγείσες συνθήκες φορτίου που δημιουργούνται υπό φυσιολογικές συνθήκες λειτουργίας, δεν μπορεί να σημειωθεί υπέρβαση των οριακών τιμών πέραν εύλογης εκατοστιαίας αναλογίας.

               (8)

               Κατά την καθιέρωση νέων προτύπων και διαδικασιών δοκιμών, κρίνεται απαραίτητο να συνυπολογίζεται ο αντίκτυπος που θα επιφέρει η μελλοντική αύξηση της κυκλοφορίας εντός της Κοινότητας στην ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα. Οι εργασίες που έχει αναλάβει η Επιτροπή στο συγκεκριμένο τομέα απέδειξαν ότι η κοινοτική βιομηχανία κινητήρων έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την τελειοποίηση της τεχνολογίας που καθιστά εφικτό το σημαντικό περιορισμό των εκπομπών αέριων και σωματιδιακών ρύπων. Ωστόσο, εξακολουθεί να κρίνεται σκόπιμη η άσκηση πίεσης για την περαιτέρω βελτίωση των ορίων εκπομπών και άλλων τεχνικών απαιτήσεων προς όφελος της προστασίας του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας. Ειδικότερα, οποιαδήποτε μελλοντικά μέτρα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα της εν εξελίξει έρευνας σχετικά με τα χαρακτηριστικά των υπερλεπτομερισμένων σωματιδίων.

               (9)

               Κρίνεται απαραίτητη η περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας των καυσίμων κίνησης ώστε να καταστεί εφικτή η αποτελεσματική και διαρκής απόδοση των εν λειτουργία συστημάτων ελέγχου των εκπομπών.

               (10)

               Νέες διατάξεις για τα ενσωματωμένα στο όχημα συστήματα διάγνωσης (OBD) θα πρέπει να εισαχθούν από το 2005 προκειμένου να διευκολυνθεί ο άμεσος εντοπισμός της φθοράς ή βλάβης του συστήματος ελέγχου των εκπομπών του κινητήρα. Αυτό αναμένεται ότι θα ενισχύσει την ικανότητα διάγνωσης και επισκευής, βελτιώνοντας σημαντικά τις βιώσιμες επιδόσεις ως προς τις εκπομπές των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων που βρίσκονται ήδη σε κυκλοφορία. Καθώς, σε παγκόσμιο επίπεδο, η ανάπτυξη συστημάτων OBD για κινητήρες ντίζελ βαρέων επαγγελματικών οχημάτων βρίσκεται σε πρώιμη φάση, η εισαγωγή τους στην Κοινότητα θα πρέπει να συντελεσθεί σε δύο στάδια ώστε να καταστεί εφικτή η ανάπτυξη συστημάτων και να αποφευχθεί η παροχή εσφαλμένων ενδείξεων από τα συστήματα OBD. Προκειμένου τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι ιδιοκτήτες και οι φορείς εκμετάλλευσης βαρέων επαγγελματικών οχημάτων τηρούν τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά τη διόρθωση των ελαττωμάτων που εντοπίζονται από το σύστημα OBD, θα πρέπει να καταγράφεται η απόσταση που διανύθηκε ή ο χρόνος που παρήλθε από τη στιγμή της επισήμανσης του ελαττώματος στον οδηγό.

               (11)

               Οι κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση είναι εκ φύσεως ανθεκτικοί και έχει αποδειχθεί ότι, με την κατάλληλη και αποτελεσματική συντήρηση, μπορούν να διατηρήσουν επιδόσεις υψηλού επιπέδου όσον αφορά τις εκπομπές κατά τις ιδιαίτερα μεγάλες αποστάσεις που διανύουν τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα στο πλαίσιο της εμπορικής χρήσης. Ωστόσο, τα μελλοντικά πρότυπα εκπομπών θα οδηγήσουν στην εισαγωγή συστημάτων ελέγχου των εκπομπών κατάντη του κινητήρα, όπως συστήματα εξουδετέρωσης των NOx, φίλτρα σωματιδίων ντίζελ και συστήματα που αποτελούν συνδυασμό των δύο και, ενδεχομένως, άλλα συστήματα που δεν έχουν καθορισθεί ακόμη. Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμη η καθιέρωση απαίτησης σχετικά με την ωφέλιμη διάρκεια ζωής επί της οποίας θα βασίζονται οι διαδικασίες για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης του συστήματος ελέγχου των εκπομπών του κινητήρα καθ’ όλη την περίοδο αναφοράς. Κατά την καθιέρωση τέτοιας απαίτησης, θα πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη οι σημαντικές αποστάσεις που διανύονται από τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα, η ανάγκη ενσωμάτωσης κατάλληλης και έγκαιρης συντήρησης, καθώς και η δυνατότητα χορήγησης έγκρισης τύπου σε οχήματα της κατηγορίας N1 σύμφωνα είτε με την παρούσα οδηγία είτε με την οδηγία 70/220/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 20ής Μαρτίου 1970, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν κατά της ρύπανσης του αέρα από τις εκπομπές των οχημάτων με κινητήρα (8).

               (12)

               Θα πρέπει να επιτραπεί στα κράτη μέλη, μέσω φορολογικών κινήτρων, να επισπεύσουν τη θέση σε κυκλοφορία οχημάτων που πληρούν τις απαιτήσεις που εγκρίθηκαν σε κοινοτικό επίπεδο, υπό τον όρο ότι τα κίν·τρα αυτά συμμορφώνονται προς τις διατάξεις της συνθήκης και πληρούν ορισμένους όρους που αποσκοπούν στην πρόληψη στρεβλώσεων στην εσωτερική αγορά. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει το δικαίωμα των κρατών μελών να περιλαμβάνουν τις εκπομπές ρύπων και άλλων ουσιών στη βάση υπολογισμού των φόρων οδικής κυκλοφορίας για τα μηχανοκίνητα οχήματα.

               (13)

               Εφόσον ορισμένα από τα εν λόγω φορολογικά κίνητρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης, θα πρέπει να κοινοποιούνται στην Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης προς αξιολόγηση σύμφωνα με τα συναφή κριτήρια περί συμβατότητας. Η κοινοποίηση τέτοιων μέτρων σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, θα πρέπει να γίνεται με την επιφύλαξη της υποχρέωσης κοινοποίησης δυνάμει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης.

               (14)

               Με σκοπό την απλούστευση και την επιτάχυνση της διαδικασίας, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή η αρμοδιότητα της έγκρισης μέτρων για την εφαρμογή των θεμελιωδών διατάξεων που ορίζονται στην παρούσα οδηγία, καθώς και μέτρων για την προσαρμογή των παραρτημάτων της παρούσας οδηγίας στην επιστημονική και τεχνική πρόοδο.

               (15)

               Τα απαιτούμενα μέτρα για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και της προσαρμογής της στην επιστημονική και τεχνική πρόοδο, θα πρέπει να θεσπισθούν σύμφωνα με την απόφαση 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή (9).

               (16)

               Η Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάσει την ανάγκη εισαγωγής ορίων εκπομπών για τους ρύπους που δεν αποτελούν ακόμη αντικείμενο ρύθμισης και που προκύπτουν ως συνέπεια της ευρύτερης χρήσης νέων εναλλακτικών καυσίμων και νέων συστημάτων ελέγχου των εκπομπών καυσαερίων.

               (17)

               Η Επιτροπή θα πρέπει να προτείνει το ταχύτερο δυνατόν τις δέουσες προτάσεις για περαιτέρω στάδιο οριακών τιμών εκπομπών ΝΟx και σωματιδιακών ρύπων.

               (18)

               Δεδομένου ότι ο στόχος της παρούσας οδηγίας, δηλαδή η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς μέσω της εισαγωγής κοινών τεχνικών απαιτήσεων όσον αφορά τις εκπομπές αερίων και σωματιδιακών ρύπων για όλους τους τύπους οχημάτων, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και μπορούν, συνεπώς, λόγω της κλίμακας της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο, η Κοινότητα μπορεί να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που διατυπώνεται στο άρθρο 5 της συνθήκης. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, η οποία επίσης διατυπώνεται στο εν λόγω άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του στόχου αυτού.

               (19)

               Η υποχρέωση μεταφοράς της παρούσας οδηγίας στο εθνικό δίκαιο θα πρέπει να περιορισθεί στις διατάξεις που συνιστούν τροποποίηση ουσίας ως προς τις προϋπάρχουσες οδηγίες. Η υποχρέωση μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο των διατάξεων που δεν τροποποιούνται κατ’ ουσία, προκύπτει από τις προϋπάρχουσες οδηγίες.

               (20)

               Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να θίγει τις υποχρεώσεις των κρατών μελών όσον αφορά τις προθεσμίες μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και εφαρμογής των οδηγιών που παρατίθενται στο παράρτημα ΙX μέρος B,

         ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:
   Άρθρο 1
   Ορισμοί
   Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:

               α)

               «όχημα», κάθε όχημα που καλύπτεται από τον ορισμό του άρθρου 2 της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ και προωθείται με κινητήρα ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου, με εξαίρεση τα οχήματα της κατηγορίας Μ1, με τεχνικά επιτρεπόμενη μέγιστη μάζα έμφορτου οχήματος μικρότερη από ή ίση με 3,5 τόνους·

               β)

               «κινητήρας ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου», η πηγή κινητήριας δύναμης οχήματος για την οποία μπορεί να χορηγείται έγκριση τύπου, για ιδιαίτερη τεχνική ενότητα, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 2 της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ·

               γ)

               «βελτιωμένο και σεβόμενο το περιβάλλον όχημα (EEV)», το όχημα που προωθείται με κινητήρα, ο οποίος τηρεί τις επιτρεπόμενες οριακές τιμές εκπομπής που περιλαμβάνονται στη σειρά Γ των πινάκων του σημείου 6.2.1. του παραρτήματος Ι.

         Άρθρο 2
   Υποχρεώσεις των κρατών μελών
   1.   Για τύπους κινητήρων ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου και για τύπους οχημάτων που προωθούνται με κινητήρα ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίουως προς τους οποίους δεν πληρούνται οι απαιτήσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα Ι έως VIII, και ιδίως στους οποίους οι εκπομπές των αερίων και σωματιδιακών ρύπων και η αδιαφάνεια των καυσαερίων του κινητήρα δεν ανταποκρίνονται στις οριακές τιμές που περιλαμβάνονται στη σειρά Α των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος I, τα κράτη μέλη:

               α)

               αρνούνται τη χορήγηση έγκρισης τύπου ΕΚ σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ, και

               β)

               αρνούνται τη χορήγηση εθνικής έγκρισης τύπου.

         2.   Εξαιρουμένων των οχημάτων και κινητήρων που προορίζονται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες ή των ανταλλακτικών κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα που βρίσκονται ήδη σε κυκλοφορία, τα κράτη μέλη, εφόσον δεν πληρούνται οι απαιτήσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα Ι έως VIII, και ιδίως εφόσον οι εκπομπές των αερίων και σωματιδιακών ρύπων και η αδιαφάνεια των καυσαερίων του κινητήρα δεν ανταποκρίνονται στις οριακές τιμές που περιλαμβάνονται στη σειρά Α των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος Ι:

               α)

               θεωρούν ότι τα πιστοποιητικά συμμόρφωσης τα οποία συνοδεύουν τα καινούργια οχήματα ή τους καινούργιους κινητήρες σύμφωνα με την οδηγία 70/156/ΕΟΚ, δεν ισχύουν πλέον για τους σκοπούς του άρθρου 7 παράγραφος 1 της εν λόγω οδηγίας, και

               β)

               απαγορεύουν την ταξινόμηση, την πώληση, τη θέση σε κυκλοφορία ή τη χρήση καινούργιων οχημάτων που προωθούνται με κινητήρα ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου καθώς και την πώληση ή τη χρήση καινούργιων κινητήρων ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου.

         3.   Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1 και 2, από 1ης Οκτωβρίου 2003, και εξαιρουμένων των οχημάτων και κινητήρων που προορίζονται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες, ή των ανταλλακτικών κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα που βρίσκονται ήδη σε κυκλοφορία, τα κράτη μέλη, για τους τύπους κινητήρων αερίου και για τους τύπους οχημάτων που προωθούνται με κινητήρα αερίου που δεν πληρούν τις απαιτήσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα Ι έως VIII:

               α)

               θεωρούν ότι τα πιστοποιητικά συμμόρφωσης τα οποία συνοδεύουν τα καινούργια οχήματα ή τους καινούργιους κινητήρες σύμφωνα με την οδηγία 70/156/ΕΟΚ, δεν ισχύουν πλέον για τους σκοπούς του άρθρου 7 παράγραφος 1 της εν λόγω οδηγίας, και

               β)

               απαγορεύουν την ταξινόμηση, την πώληση, τη θέση σε κυκλοφορία ή τη χρήση καινούργιων οχημάτων, καθώς και την πώληση ή τη χρήση καινούργιων κινητήρων.

         4.   Αν πληρούνται οι απαιτήσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα Ι έως VIII και στα άρθρα 3 και 4, ιδίως όπου οι εκπομπές των αερίων και σωματιδιακών ρύπων και η αδιαφάνεια των καυσαερίων του κινητήρα τηρούν τις οριακές τιμές που περιλαμβάνονται στη σειρά Β1 ή στη σειρά Β2 ή στις επιτρεπόμενες οριακές τιμές που περιλαμβάνονται στη σειρά Γ των πινάκων στο σημείο 6.2.1 του παραρτήματος I, τα κράτη μέλη δεν δύνανται, για λόγους σχετικούς με τις εκπομπές των αερίων και σωματιδιακών ρύπων και με την αδιαφάνεια των καυσαερίων από κινητήρα:

               α)

               να αρνούνται τη χορήγηση έγκρισης τύπου ΕΚ που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ ούτε τη χορήγηση εθνικής έγκρισης τύπου για τύπους οχημάτων που προωθούνται με κινητήρα ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου·

               β)

               να απαγορεύουν την ταξινόμηση, πώληση, θέση σε κυκλοφορία ή χρήση καινούργιων οχημάτων που προωθούνται με κινητήρα ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου·

               γ)

               να αρνούνται τη χορήγηση έγκρισης τύπου ΕΚ για τύπους κινητήρων ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου·

               δ)

               να εμποδίζουν την πώληση ή χρήση νέων κινητήρων ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου.

         5.   Από 1ης Οκτωβρίου 2005, για τύπους κινητήρων ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου και για τύπους οχημάτων που προωθούνται με κινητήρα ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου που δεν πληρούν τις απαιτήσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα Ι έως VIII και τα άρθρα 3 και 4, και ιδίως των οποίων οι εκπομπές των αερίων και σωματιδιακών ρύπων και η αδιαφάνεια των καυσαερίων του κινητήρα δεν ανταποκρίνονται στις οριακές τιμές που περιλαμβάνονται στη σειρά B1 των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος I, τα κράτη μέλη:

               α)

               αρνούνται τη χορήγηση έγκρισης τύπου ΕΚ σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ, και

               β)

               αρνούνται τη χορήγηση εθνικής έγκρισης τύπου.

         6.   Από 1ης Οκτωβρίου 2006, και εξαιρουμένων των οχημάτων και κινητήρων που προορίζονται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες ή των ανταλλακτικών κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα που βρίσκονται ήδη σε κυκλοφορία, τα κράτη μέλη, εφόσον δεν πληρούνται οι απαιτήσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα Ι έως VIII και στα άρθρα 3 και 4, και ιδίως εφόσον οι εκπομπές των αερίων και σωματιδιακών ρύπων και η αδιαφάνεια των καυσαερίων του κινητήρα δεν ανταποκρίνονται στις οριακές τιμές που περιλαμβάνονται στη σειρά B1 των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος I:

               α)

               θεωρούν ότι τα πιστοποιητικά συμμόρφωσης που συνοδεύουν τα καινούργια οχήματα ή τους καινούργιους κινητήρες σύμφωνα με την οδηγία 70/156/ΕΟΚ, δεν ισχύουν πλέον για τους σκοπούς του άρθρου 7 παράγραφος 1 της εν λόγω οδηγίας, και

               β)

               απαγορεύουν την ταξινόμηση, την πώληση, τη θέση σε κυκλοφορία ή τη χρήση καινούργιων οχημάτων που προωθούνται με κινητήρα ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου, καθώς και την πώληση ή τη χρήση καινούργιων κινητήρων ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου.

         7.   Από 1ης Οκτωβρίου 2008, για τύπους κινητήρων ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου και για τύπους οχημάτων που προωθούνται με κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου που δεν πληρούν τις απαιτήσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα Ι έως VIII και στα άρθρα 3 και 4, και ιδίως των οποίων οι εκπομπές των αερίων και σωματιδιακών ρύπων και η αδιαφάνεια των καυσαερίων του κινητήρα δεν ανταποκρίνονται στις οριακές τιμές που περιλαμβάνοντα στη σειρά Β2 των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος Ι, τα κράτη μέλη:

               α)

               αρνούνται τη χορήγηση έγκρισης τύπου ΕΚ σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ, και

               β)

               αρνούνται τη χορήγηση εθνικής έγκρισης τύπου.

         8.   Από 1ης Οκτωβρίου 2009, και εξαιρουμένων των οχημάτων και κινητήρων που προορίζονται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες ή των ανταλλακτικών κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα που βρίσκονται ήδη σε κυκλοφορία, τα κράτη μέλη, εφόσον δεν πληρούνται οι απαιτήσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα Ι έως VIII και στα άρθρα 3 και 4, και ιδίως εφόσον οι εκπομπές των αερίων και σωματιδιακών ρύπων και η αδιαφάνεια των καυσαερίων του κινητήρα δεν ανταποκρίνονται στις οριακές τιμές που περιλαμβάνονται στη σειρά B2 των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος I:

               α)

               θεωρούν ότι τα πιστοποιητικά συμμόρφωσης που συνοδεύουν τα καινούργια οχήματα ή τους καινούργιους κινητήρες σύμφωνα με την οδηγία 70/156/ΕΟΚ, δεν ισχύουν πλέον για τους σκοπούς του άρθρου 7 παράγραφος 1 της εν λόγω οδηγίας, και

               β)

               απαγορεύουν την ταξινόμηση, την πώληση, τη θέση σε κυκλοφορία ή τη χρήση καινούργιων οχημάτων που προωθούνται με κινητήρα ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου καθώς και την πώληση ή τη χρήση καινούργιων κινητήρων ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου.

         9.   Σύμφωνα με την παράγραφο 4, οι κινητήρες που πληρούν τις απαιτήσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα Ι έως VIII, και ιδίως τηρούν τις οριακές τιμές εκπομπών που περιλαμβάνονται στη σειρά Γ των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος Ι, θεωρούνται ότι συμμορφώνονται προς τις απαιτήσεις των παραγράφων 1, 2 και 3.
   Σύμφωνα με την παράγραφο 4, οι κινητήρες που πληρούν τις απαιτήσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα Ι έως VIII και στα άρθρα 3 και 4, και ιδίως τηρούν τις οριακές τιμές εκπομπών που περιλαμβάνονται στη σειρά Γ των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος Ι, θεωρούνται ότι συμμορφώνονται προς τις απαιτήσεις των παραγράφων 1 έως 3 και 5 έως 8.
   10.   Για κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου οι οποίοι, στο πλαίσιο της έγκρισης τύπου, πρέπει να τηρούν τις οριακές τιμές εκπομπών που ορίζονται στο παράρτημα Ι σημείο 6.2.1 ισχύουν τα εξής:
   σε όλες τις τυχαία επιλεγείσες καταστάσεις φορτίου εντός μιας συγκεκριμένης περιοχής ελέγχου και εξαιρουμένων ορισμένων ειδικών συνθηκών λειτουργίας του κινητήρα που δεν υπόκεινται σε ανάλογη διάταξη, οι τιμές εκπομπών που μετρώνται κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος 30 μόνο δευτερολέπτων δεν πρέπει να υπερβαίνουν τις οριακές τιμές που ορίζονται στις σειρές Β2 και Γ των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος Ι κατά ποσοστό μεγαλύτερο του 100 %. Η περιοχή ελέγχου για την οποία ισχύει το ποσοστό του οποίου απαγορεύεται η υπέρβαση και οι εξαιρούμενες συνθήκες λειτουργίας του κινητήρα ορίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 7 παράγραφος 1.
   Άρθρο 3
   Διάρκεια ζωής (ανθεκτικότητα) των συστημάτων ελέγχου των εκπομπών
   1.   Από 1ης Οκτωβρίου 2005, για τις νέες εγκρίσεις τύπου και από 1ης Οκτωβρίου 2006, για όλες τις εγκρίσεις τύπου, ο κατασκευαστής αποδεικνύει ότι ο κινητήρας ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου που έχει λάβει έγκριση τύπου σύμφωνα με τις οριακές τιμές που περιλαμβάνονται στη σειρά B1, στη σειρά B2 ή στη σειρά Γ των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος I, πληροί αυτές τις οριακές τιμές για διάρκεια ζωής:

               α)

               100 000 χιλιομέτρων ή πέντε ετών, όποιο είναι προγενέστερο, σε περίπτωση κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα κατηγορίας N1 και M2.

               β)

               200 000 χιλιομέτρων ή έξι ετών, όποιο είναι προγενέστερο, σε περίπτωση κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα κατηγορίας N2, N3 με μέγιστη τεχνικά επιτρεπόμενη μάζα που να μην υπερβαίνει τους 16 τόνους και M3 κατηγορίας Ι, κατηγορίας ΙΙ και κατηγορίας Α, και κατηγορίας Β με μέγιστη τεχνικά επιτρεπόμενη μάζα που να μην υπερβαίνει τους 7,5 τόνους·

               γ)

               500 000 χιλιομέτρων ή επτά ετών, όποιο είναι προγενέστερο, σε περίπτωση κινητήρων που τοποθετούνται σε οχήματα κατηγορίας N3 με μέγιστη τεχνικά επιτρεπόμενη μάζα που υπερβαίνει τους 16 τόνους και M3, κατηγορίας ΙΙΙ και κατηγορίας Β με μέγιστη τεχνικά επιτρεπόμενη μάζα που υπερβαίνει τους 7,5 τόνους.

         Από 1ης Οκτωβρίου 2005, για τους νέους τύπους και από 1ης Οκτωβρίου 2006 για όλους τους τύπους, οι εγκρίσεις τύπου που χορηγούνται για οχήματα απαιτούν επίσης να επιβεβαιώνεται η καλή λειτουργία των αντιρρυπαντικών διατάξεων κατά τη διάρκεια της κανονικής διάρκειας ζωής ενός οχήματος υπό ομαλές συνθήκες λειτουργίας (έλεγχος της συμμόρφωσης εν χρήσει οχημάτων που συντηρούνται και χρησιμοποιούνται κανονικά).
   2.   Τα μέτρα εφαρμογής της παραγράφου 1 θεσπίζονται το αργότερο έως τις 28 Δεκεμβρίου 2005.
   Άρθρο 4
   Ενσωματωμένα στο όχημα συστήματα διάγνωσης
   1.   Από 1ης Οκτωβρίου 2005 για τις νέες εγκρίσεις τύπου οχημάτων και από 1ης Οκτωβρίου 2006 για όλες τις εγκρίσεις τύπου, κινητήρας ανάφλεξης με συμπίεση που έχει λάβει έγκριση τύπου όσον αφορά τις οριακές τιμ-ς εκπομπών οι οποίες περιλαμβάνονται στη σειρά B1 ή στη σειρά Γ των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος I, ή όχημα που προωθείται με τέτοιον κινητήρα, εφοδιάζεται με ενσωματωμένο στο όχημα σύστημα διάγνωσης (OBD) που ειδοποιεί τον οδηγό ότι εντοπίσθηκε βλάβη, σε περίπτωση υπέρβασης των οριακών τιμών κατωφλίου του συστήματος OBD οι οποίες περιλαμβάνονται στη σειρά B1 ή στη σειρά Γ του πίνακα της παραγράφου 3.
   Στην περίπτωση των συστημάτων μετεπεξεργασίας των καυσαερίων, το σύστημα OBD μπορεί να παρακολουθεί για τον εντοπισμό σοβαρών λειτουργικών βλαβών σε οποιοδήποτε από τα ακόλουθα:

               α)

               στον καταλύτη, εφόσον έχει τοποθετηθεί ως ξεχωριστή μονάδα, που ενδέχεται να αποτελεί ή όχι τμήμα του συστήματος εξουδετέρωσης των NOx ή του φίλτρου σωματιδίων ντίζελ·

               β)

               στο σύστημα εξουδετέρωσης των NOx, αν υπάρχει·

               γ)

               στο φίλτρο σωματιδίων ντίζελ, αν υπάρχει· ή

               δ)

               στο συνδυασμένο σύστημα εξουδετέρωσης των NOx και φίλτρου σωματιδίων ντίζελ.

         2.   Από 1ης Οκτωβρίου 2008, για τις νέες εγκρίσεις τύπου και από 1ης Οκτωβρίου 2009, για όλες τις εγκρίσεις τύπου, κινητήρας ανάφλεξης με συμπίεση ή αερίου που έχει λάβει έγκριση τύπου όσον αφορά τις οριακές τιμές εκπομπών οι οποίες περιλαμβάνονται στη σειρά B2 ή στη σειρά Γ των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος I, ή όχημα που προωθείται με τέτοιον κινητήρα, εφοδιάζεται με σύστημα OBD το οποίο ειδοποιεί τον οδηγό για την παρουσία βλάβης, σε περίπτωση υπέρβασης των οριακών τιμών κατωφλίου του συστήματος OBD που περιλαμβάνονται στη σειρά B2 ή στη σειρά Γ του πίνακα της παραγράφου 3.
   Το σύστημα OBD πρέπει επίσης να περιλαμβάνει διεπαφή μεταξύ της ηλεκτρονικής μονάδας ελέγχου του κινητήρα (EECU) και οποιουδήποτε άλλου ηλεκτρικού ή ηλεκτρονικού συστήματος του κινητήρα ή του οχήματος που παρέχουν εισροή ή δέχονται εκροή από τη μονάδα EECU και επηρεάζουν την ορθή λειτουργία του συστήματος ελέγχου των εκπομπών, όπως τη διεπαφή μεταξύ του EECU και μιας μονάδας ηλεκτρονικού ελέγχου της μετάδοσης.
   3.   Οι οριακές τιμές κατωφλίου του OBD είναι οι ακόλουθες:

               Σειρά

               Κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση

               Μάζα οξειδίων του αζώτου
               (NOx) g/kWh

               Μάζα σωματιδίων
               (PT) g/kWh

               Β1 (2005)

               7,0

               0,1

               Β2 (2008)

               7,0

               0,1

               Γ (EEV)

               7,0

               0,1

         4.   Διασφαλίζεται η απεριόριστη και ενιαία πρόσβαση στα δεδομένα των διαγνωστικών συστημάτων OBD για λόγους ελέγχου, διάγνωσης, συντήρησης και επισκευής, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της οδηγίας 70/220/ΕΟΚ και τις διατάξεις σχετικά με τα ανταλλακτικά για τη διασφάλιση της συμβατότητας προς τα διαγνωστικά συστήματα OBD.
   5.   Τα μέτρα για την εφαρμογή των παραγράφων 1, 2 και 3 θεσπίζονται το αργότερο έως τις 28 Δεκεμβρίου 2005.
   Άρθρο 5
   Σύστημα ελέγχου εκπομπών με αναλώσιμα αντιδραστήρια
   Κατά τον ορισμό των μέτρων που είναι αναγκαία για την εφαρμογή του άρθρου 4, όπως προβλέπονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1, η Επιτροπή προβλέπει, εφόσον απαιτείται, τεχνικά μέτρα με στόχο την ελαχιστοποίηση του κινδύνου ακατάλληλης συντήρησης των συστημάτων ελέγχου εκπομπών στο πλαίσιο των οποίων χρησιμοποιούνται αναλώσιμα αντιδραστήρια. Επιπλέον θεσπίζονται, εφόσον απαιτείται, μέτρα προκειμένου να διασφαλισθεί η ελαχιστοποίηση των εκπομπών αμμωνίου, που προκύπτουν από τη χρήση αναλώσιμων αντιδραστηρίων.
   Άρθρο 6
   Φορολογικά κίνητρα
   1.   Τα κράτη μέλη δύνανται να θεσπίζουν φορολογικά κίνητρα μόνο για οχήματα με κινητήρα που είναι σύμφωνα με την παρούσα οδηγία. Τα εν λόγω κίνητρα πληρούν τις διατάξεις της συνθήκης καθώς και των παραγράφων 2 ή 3 του παρόντος άρθρου.
   2.   Τα κίνητρα έχουν εφαρμογή σε όλα τα καινούργια οχήματα που προσφέρονται προς πώληση στην αγορά ενός κράτους μέλους και τα οποία ανταποκρίνονται εκ των προτέρων στις οριακές τιμές που ορίζονται στη σειρά Β1 ή στη σειρά Β2 των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος I.
   Παύουν να ισχύουν από την έναρξη της υποχρεωτικής εφαρμογής των οριακών τιμών εκπομπών της σειράς B1, οι οποίες ορίζονται στο άρθρο 2 παράγραφος 6, ή από την υποχρεωτική εφαρμογή των οριακών τιμών εκπομπών της σειράς B2, οι οποίες ορίζονται στο άρθρο 2 παράγραφος 8.
   3.   Τα κίνητρα έχουν εφαρμογή σε όλα τα καινούργια οχήματα που προσφέρονται προς πώληση στην αγορά ενός κράτους μέλους, τα οποία συμμορφώνονται προς τις επιτρεπόμενες οριακές τιμές που περιλαμβάνονται στη σειρά Γ των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος Ι.
   4.   Πέραν των προϋποθέσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 1, για κάθε τύπο οχήματος, τα κίνητρα δεν υπερβαίνουν το πρόσθετο κόστος των τεχνικών λύσεων που εφαρμόσθηκαν για τη διασφάλιση της τήρησης των οριακών τιμών οι οποίες καθορίζονται στη σειρά B1 ή στη σειρά B2 ή των επιτρεπόμενων οριακών τιμών οι οποίες καθορίζονται στη σειρά Γ των πινάκων του σημείου 6.2.1 του παραρτήματος I και της εγκατάστασής τους στο όχημα.
   5.   Τα κράτη μέλη ενημερώνουν εγκαίρως την Επιτροπή για τα σχέδια θέσπισης ή μεταβολής των φορολογικών κινήτρων που αναφέρονται στο παρόν άρθρο ώστε να μπορεί να διατυπώνει τις παρατηρήσεις της.
   Άρθρο 7
   Μέτρα εφαρμογής και τροποποιήσεις
   1.   Τα απαιτούμενα μέτρα για την εφαρμογή του άρθρου 2 παράγραφος 10 και των άρθρων 3 και 4 της παρούσας οδηγίας, θεσπίζονται από την Επιτροπή, η οποία επικουρείται από την επιτροπή που συστάθηκε βάσει του άρθρου 13 παράγραφος 1 της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 13 παράγραφος 3 της εν λόγω οδηγίας.
   2.   Οι τροποποιήσεις που είναι αναγκαίες για την προσαρμογή της παρούσας οδηγίας στην επιστημονική και τεχνική πρόοδο θεσπίζονται από την Επιτροπή, η οποία επικουρείται από την επιτροπή που συστάθηκε βάσει του άρθρου 13 παράγραφος 1 της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 13 παράγραφος 3 της εν λόγω οδηγίας.
   Άρθρο 8
   Επανεξέταση και εκθέσεις
   1.   Η Επιτροπή επανεξετάζει την ανάγκη εισαγωγής νέων ορίων εκπομπών για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα και τους κινητήρες ως προς τους ρύπους που δεν αποτελούν ακόμη αντικείμενο ρύθμισης. Η επανεξέταση βασίζεται στην ευρύτερη εισαγωγή στην αγορά νέων εναλλακτικών καυσίμων και στην εισαγωγή νέων συστημάτων ελέγχου των εκπομπών καυσαερίων που καθιστούν εφικτή τη χρήση προσθέτων με σκοπό να πληρούνται μελλοντικά πρότυπα που ορίζονται στην παρούσα οδηγία. Όπου κρίνεται σκόπιμο, η Επιτροπή υποβάλλει πρόταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
   2.   Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο νομοθετικές προτάσεις σχετικά με περαιτέρω οριακές τιμές εκπομπών αερίων (ΝΟx)και σωματιδιακών ρύπων για τα βαρέα φορτηγά.
   Εξετάζει, ενδεχομένως, εάν είναι αναγκαίος ο καθορισμός πρόσθετης οριακής τιμής για τα επίπεδα και το μέγεθος των σωματιδίων και, εάν συμβαίνει αυτό, το συμπεριλαμβάνει στις προτάσεις της.
   3.   Η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων για έναν κύκλο λειτουργίας, εναρμονισμένο σε παγκόσμια κλίμακα (WHDC).
   4.   Η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με τις απαιτήσεις λειτουργίας ενός συστήματος μέτρησης επί του οχήματος (OBM). Η Επιτροπή, με βάση την εν λόγω έκθεση, υποβάλλει, κατά περίπτωση, πρόταση μέτρων, τα οποία περιλαμβάνουν τεχνικές προδιαγραφές και αντίστοιχα παραρτήματα που προβλέπουν την έγκριση τύπου των συστημάτων OBM, τα οποία εξασφαλίζουν επίπεδα παρακολούθησης τουλάχιστον ισοδύναμα με το σύστημα OBD και τα οποία είναι συμβατά με αυτό.
   Άρθρο 9
   Μεταφορά
   1.   Τα κράτη μέλη θεσπίζουν και δημοσιεύουν, έως τις 9ης Νοεμβρίου 2006, τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία. Εάν η θέσπιση των μέτρων εφαρμογής που αναφέρονται στο άρθρο 7 καθυστερήσει πέραν από τις 28 Δεκεμβρίου 2005, τα κράτη μέλη συμμορφώνονται με την υποχρέωση αυτή έως την ημερομηνία μεταφοράς που προβλέπεται στην παρούσα οδηγία, η οποία περιλαμβάνει τα εν λόγω μέτρα εφαρμογής. Ανακοινώνουν αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των εν λόγω διατάξεων, καθώς και τον πίνακα αντιστοιχίας μεταξύ αυτών των διατάξεων και της παρούσας οδηγίας.
   Εφαρμόζουν τις διατάξεις αυτές από τις 9ης Νοεμβρίου 2006, ή, εάν η θέσπιση των μέτρων εφαρμογής που αναφέρονται στο άρθρο 7 καθυστερήσει πέραν από τις 28 Δεκεμβρίου 2005, από την ημερομηνία μεταφοράς που προβλέπεται στην παρούσα οδηγία, η οποία περιλαμβάνει τα εν λόγω μέτρα εφαρμογής.
   Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι εν λόγω διατάξεις περιλαμβάνουν επίσης δήλωση που διευκρινίζει ότι οι αναφορές σε υφιστάμενες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις των οδηγιών που καταργούνται από την παρούσα οδηγία, θεωρούνται ότι γίνονται στην παρούσα οδηγία. Ο τρόπος της εν λόγω αναφοράς και η διατύπωση αυτής της δήλωσης καθορίζονται από τα κράτη μέλη.
   2.   Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.
   Άρθρο 10
   Κατάργηση
   Οι οδηγίες που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΧ μέρος Α καταργούνται από τις 9ης Νοεμβρίου 2006, με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων των κρατών μελών όσον αφορά τις προθεσμίες μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και εφαρμογής των οδηγιών που περιέχονται στο παράρτημα ΙX μέρος B.
   Οι αναφορές στις καταργούμενες οδηγίες θεωρούνται ότι γίνονται στην παρούσα οδηγία και διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας που παρατίθεται στο παράρτημα Χ.
   Άρθρο 11
   Έναρξη ισχύος
   Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
   Άρθρο 12
   Αποδέκτες
   Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

      Στρασβούργο, 28 Σεπτεμβρίου 2005.

            Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

            Ο Πρόεδρος

         J. BORRELL FONTELLES

            Για το Συμβούλιο

            Ο Πρόεδρος

         D. ALEXANDER

      (1)  ΕΕ C 108 της 30.4.2004, σ. 32.

      (2)  Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 9ης Μαρτίου 2004 (ΕΕ C 102 Ε της 28.4.2004, σ. 272) και απόφαση του Συμβουλίου της 19ης Σεπτεμβρίου 2005.

      (3)  ΕΕ L 36 της 9.2.1988, σ. 33· οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης του 2003.

      (4)  ΕΕ L 42 της 23.2.1970, σ. 1· οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 2005/49/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 194 της 26.7.2005, σ. 12).

      (5)  ΕΕ L 295 της 25.10.1991, σ. 1.

      (6)  ΕΕ L 44 της 16.2.2000, σ. 1.

      (7)  ΕΕ L 107 της 18.4.2001, σ. 10.

      (8)  ΕΕ L 76 της 6.4.1970, σ. 1· οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 2003/76/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 206 της 15.8.2003, σ. 29).

      (9)  ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σ. 23.

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι
      ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ, ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ, ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΥΠΟΥ ΕΚ, ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
      1.   ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
      Η παρούσα οδηγία έχει εφαρμογή στους αέριους και σωματιδιακούς ρύπους από όλα τα μηχανοκίνητα οχήματα με κινητήρες συμπίεσης με ανάφλεξη και στους αέριους ρύπους από όλα τα μηχανοκίνητα οχήματα με κινητήρες επιβαλλόμενης ανάφλεξης που τροφοδοτούνται με φυσικό αέριο ή με υγραέριο (LPG), καθώς και στους κινητήρες συμπίεσης με ανάφλεξη και επιβαλλόμενης ανάφλεξης, που προσδιορίζονται στο άρθρο 1, με εξαίρεση τα οχήματα των κατηγοριών Ν1, Ν2 και Μ2, για τα οποία έχει χορηγηθεί έγκριση τύπου σύμφωνα με την οδηγία 70/220/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 20ής Μαρτίου 1970, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών οι οποίες αφορούν στα μέτρα που πρέπει να ληφθούν κατά της μολύνσεως του αέρος από τα αέρια που προέρχονται από κινητήρες με επιβαλλόμενη ανάφλεξη με τους οποίους είναι εφοδιασμένα τα οχήματα με κινητήρα (1).
      2.   ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ
      Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
      2.1.   «κύκλος δοκιμών», μια ακολουθία σημείων ελέγχου, το καθένα με καθορισμένο αριθμό στροφών και καθορισμένη ροπή, στην οποία υποβάλλεται ο κινητήρας υπό σταθερές (δοκιμή ESC) ή μεταβατικές (δοκιμές ETC, ELR) συνθήκες λειτουργίας,
      2.2.   «έγκριση κινητήρα (σειράς κινητήρων)», η έγκριση ενός τύπου κινητήρα (σειράς κινητήρων) ως προς το επίπεδο εκπομπών αερίων και σωματιδιακών ρύπων,
      2.3.   «κινητήρας ντίζελ», ο κινητήρας που λειτουργεί βάσει της αρχής της συμπίεσης με ανάφλεξη,
      2.4.   «κινητήρας αερίου», ο κινητήρας που χρησιμοποιεί ως καύσιμο φυσικό αέριο (NG) ή υγραέριο (LPG),
      2.5.   «τύπος κινητήρα», μια κατηγορία κινητήρων που δεν παρουσιάζουν διαφορές ως προς τα κύρια χαρακτηριστικά τους που ορίζονται στο Παράρτημα II της παρούσας οδηγίας,
      2.6.   «κατηγορία κινητήρων», η ομαδοποίηση από τον κατασκευαστή κινητήρων, οι οποίοι, βάσει του σχεδιασμού, όπως αυτός ορίζεται στο Παράρτημα II, προσάρτημα 2, της παρούσας οδηγίας, αναμένεται να έχουν όμοια χαρακτηριστικά ως προς τις εκπομπές καυσαερίων· όλα τα μέλη της σειράς πρέπει να ανταποκρίνονται στις ισχύουσες οριακές τιμές εκπομπών,
      2.7.   «μητρικός κινητήρας», ένας κινητήρας που επιλέγεται από σειρά κινητήρων με τρόπο ώστε τα χαρακτηριστικά των εκπομπών του να είναι αντιπροσωπευτικά της συγκεκριμένης σειράς κινητήρων,
      2.8.   «αέριοι ρύποι», το μονοξείδιο του άνθρακα, οι υδρογονάνθρακες (με παραδοχή αναλογίας CH1,85 για το πετρέλαιο ντίζελ, CH2,525 για το υγραέριο LGP και CH2,93 για το φυσικό αέριο NG (NMHC), και με παραδοχή μοριακού τύπου CH3O0,5 για την αιθανόλη που χρησιμοποιείται ως καύσιμο κινητήρων ντίζελ),το μεθάνιο (με παραδοχή αναλογίας CH4 για το NG) και τα οξείδια του αζώτου εκφρασμένα σε ισοδύναμα διοξειδίου του αζώτου (NO2),
      2.9.   «σωματιδιακοί ρύποι», κάθε υλικό που συλλέγεται σε συγκεκριμένο φίλτρο μετά την αραίωση των καυσαερίων με καθαρό φιλτραρισμένο αέρα, έτσι ώστε η θερμοκρασία να μην υπερβαίνει τους 325 K (52 °C),
      2.10.   «αιθάλη», τα σωματίδια που αιωρούνται στο ρεύμα των καυσαερίων κινητήρα ντίζελ, και τα οποία απορροφούν, αντανακλούν ή διαθλούν το φως,
      2.11.   «καθαρά ισχύς», η ισχύς σε kW ΕΕ που λαμβάνεται στην τράπεζα δοκιμών στην απόληξη του στροφαλοφόρου άξονα, ή ισοδύναμη ισχύς, μετρούμενη σύμφωνα με τη μέθοδο ΕΕ για τη μέτρηση ισχύος, που καθορίζεται στην οδηγία 80/1269/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 1980, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την ισχύ των κινητήρων των οχημάτων με κινητήρα (2),
      2.12.   «δηλούμενη μέγιστη ισχύς (Pmax)», η μέγιστη ισχύς σε kW ΕΕ (καθαρά ισχύς), που δηλώνεται από τον κατασκευαστή στην αίτησή του για έγκριση τύπου,
      2.13.   «ποσοστιαίο φορτίο», το κλάσμα της μέγιστης διαθέσιμης ροπής σε συγκεκριμένο αριθμό στροφών του κινητήρα,
      2.14.   «δοκιμή ESC», ο κύκλος δοκιμών που συνίσταται από 13 σταθερές συνθήκες λειτουργίας προς εφαρμογή σύμφωνα με το σημείο 6.2 του παρόντος Παραρτήματος,
      2.15.   «δοκιμή ELR», ο κύκλος δοκιμών που συνίσταται από ακολουθία βαθμίδων φόρτισης σε σταθερές στροφές κινητήρα προς εφαρμογή σύμφωνα με το σημείο 6.2 του παρόντος Παραρτήματος,
      2.16.   «δοκιμή ETC», ένας κύκλος δοκιμών που συνίσταται από 1 800 μεταβατικές συνθήκες λειτουργίας μεταβαλλόμενες ανά δευτερόλεπτο, προς εφαρμογή σύμφωνα με το σημείο 6.2 του παρόντος Παραρτήματος,
      2.17.   «κλίμακα στροφών λειτουργίας κινητήρα», η κλίμακα στροφών του κινητήρα που χρησιμοποιείται με τη μεγαλύτερη συχνότητα κατά τη λειτουργία του σε πραγματικές συνθήκες, και περικλείεται μεταξύ των χαμηλών και των υψηλών στροφών, όπως ορίζεται στο Παράρτημα III της παρούσας οδηγίας,
      2.18.   «χαμηλές στροφές (nloo)», οι ελάχιστες στροφές του κινητήρα στις οποίες αποδίδει το 50 % της δηλούμενης μέγιστης ισχύος,
      2.19.   «υψηλές στροφές (nhi)», οι μέγιστες στροφές του κινητήρα στις οποίες αποδίδει το 70 % της δηλούμενης μέγιστης ισχύος,
      2.20.   «στροφές κινητήρα Α, Β και Γ», οι στροφές δοκιμής εντός της κλίμακας στροφών λειτουργίας του κινητήρα προς χρήση κατά τη δοκιμή ESC και τη δοκιμή ELR, όπως καθορίζεται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 1 της παρούσας οδηγίας,
      2.21.   «περιοχή ελέγχου», η περιοχή μεταξύ των στροφών κινητήρα Α και Γ και μεταξύ των ποσοστών 25 και 100 % του φορτίου,
      2.22.   «στροφές αναφοράς (nref)», το 100 % του αριθμού στροφών προς χρήση για την απομαλοποίηση των τιμών σχετικών στροφών της δοκιμής ETC, όπως καθορίζεται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 2, της παρούσας οδηγίας,
      2.23.   «αδιαφανειόμετρο», το όργανο που έχει σχεδιασθεί για τη μέτρηση της αδιαφάνειας των σωματιδίων αιθάλης βάσει της αρχής της απόσβεσης του φωτός,
      2.24.   «κλίμακα φυσικού αερίου (NG)», μια από τις κλίμακες Η ή L, όπως αυτές ορίζονται στο ευρωπαϊκό πρότυπο EN 437 του Νοεμβρίου 1993,
      2.25.   «αυτόματη προσαρμογή», κάθε διάταξη του κινητήρα που επιτρέπει τη διατήρηση σταθερού λόγου αέρα/καυσίμου,
      2.26.   «αναβαθμονόμηση», η μικρορύθμιση κινητήρα NG, ώστε αυτός να έχει τις ίδιες επιδόσεις (ισχύς, καύσιμο, κατανάλωση) σε διάφορες κλίμακες φυσικού αερίου,
      2.27.   «δείκτης Wobbe (κατώτερος Wl ή ανώτερος Wu)», ο λόγος της αντίστοιχης θερμαντικής αξίας ανά μονάδα όγκου ενός αερίου προς την τετραγωνική ρίζα της σχετικής πυκνότητάς του στις ίδιες συνθήκες αναφοράς:

      2.28.   «συντελεστής μεταβολής του λ (Sλ)», η μαθηματική έκφραση της απαιτούμενης ευελιξίας του συστήματος διαχείρισης του κινητήρα έναντι της αλλαγής του λόγου περίσσειας αέρα λ, όταν ο κινητήρας τροφοδοτείται με αέριο καύσιμο διαφορετικής σύνθεσης από το καθαρό μεθάνιο (για τον υπολογισμό του Sλ, βλέπε Παράρτημα VII),
      2.29.   «σύστημα αναστολής», κάθε σύστημα το οποίο μετρά, αισθάνεται ή ανταποκρίνεται σε λειτουργικές μεταβλητές (π.χ. ταχύτητα οχήματος, στροφές κινητήρα, χρησιμοποιούμενη σχέση μετάδοσης της κίνησης, θερμοκρασία, πίεση εισαγωγής ή οποιαδήποτε άλλη παράμετρος) με στόχο την ενεργοποίηση, την αυξομείωση, την καθυστέρηση ή την απενεργοποίηση της λειτουργίας οιουδήποτε συστατικού στοιχείου ή λειτουργίας του συστήματος ελέγχου των εκπομπών με τρόπο ώστε να μειώνεται η αποτελεσματικότητα του συστήματος ελέγχου των εκπομπών υπό συνθήκες που απαντώνται κατά την κανονική χρήση του οχήματος, εκτός εάν η χρήση ενός τέτοιου συστήματος προβλέπεται ουσιαστικά στις εφαρμοζόμενες διαδικασίες δοκιμών για την πιστοποίηση των εκπομπών.

      2.30.   «βοηθητικό σύστημα ελέγχου», κάθε σύστημα, λειτουργία ή στρατηγική ελέγχου που εγκαθίσταται σε έναν κινητήρα ή σε ένα όχημα, και που χρησιμοποιείται, αφενός, για την προστασία του κινητήρα ή/και του βοηθητικού εξοπλισμού του από συνθήκες λειτουργίας οι οποίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν φθορά ή βλάβη ή, αφετέρου, για τη διευκόλυνση της εκκίνησης του κινητήρα. Βοηθητικό σύστημα ελέγχου μπορεί να είναι επίσης μια στρατηγική ή ένα μέτρο που έχει επιδειχθεί με επιτυχία ότι δεν είναι σύστημα αναστολής,
      2.31.   «ανορθολογική μέθοδος ελέγχου των εκπομπών», κάθε μέθοδος ή μέτρο που, όταν το όχημα λειτουργεί υπό κανονικές συνθήκες χρήσης, περιορίζει την αποτελεσματικότητα του συστήματος ελέγχου των εκπομπών σε επίπεδο κατώτερο από το αναμενόμενο κατά τις εφαρμοζόμενες διαδικασίες δοκιμής των εκπομπών.
      2.32.   Σύμβολα και συντμήσεις

      2.32.1.   Σύμβολα των παραμέτρων των δοκιμών

                  Σύμβολο

                  Μονάδα

                  Όρος

                  AP

                  m2

                  Επιφάνεια διατομής του καθετήρα ισοκινητικής δειγματοληψίας

                  AT

                  m2

                  Επιφάνεια διατομής της σωλήνωσης εξάτμισης

                  CEE

                  —

                  Απόδοση αιθανίου

                  CEM

                  —

                  C1

                  —

                  Ισοδύναμα υδρογονάνθρακα με ένα άτομο άνθρακα

                  conc

                  ppm/vol-%

                  Δείκτης που υποδηλώνει συγκέντρωση

                  D0

                  m3/s

                  Σημείο τομής με τη συνάρτηση βαθμονόμησης PDP

                  DF

                  —

                  Συντελεστής αραίωσης

                  D

                  —

                  Σταθερά της συνάρτησης Bessel

                  E

                  —

                  Σταθερά της συνάρτησης Bessel

                  EZ

                  g/kWh

                  Εκπομπές NOx στο σημείο ελέγχου δια παρεμβολής

                  fa

                  —

                  Συντελεστής ατμόσφαιρας εργαστηρίου

                  fc

                  s-1

                  Συχνότητα διακοπής του φίλτρου Bessel

                  FFH

                  —

                  Ειδικός συντελεστής καυσίμου για τον υπολογισμό της συγκέντρωσης σε υγρή βάση από τη συγκέντρωση σε ξηρά βάση

                  FS

                  —

                  Στοιχειομετρικός συντελεστής

                  GAIRW

                  kg/h

                  Παροχή μάζας του αέρα αναρρόφησης σε υγρή βάση

                  GAIRD

                  kg/h

                  Παροχή μάζας του αέρα αναρρόφησης σε ξηρά βάση

                  GDILW

                  kg/h

                  Παροχή μάζας του αέρα αραίωσης σε υγρή βάση

                  GEDFW

                  kg/h

                  Ισοδύναμα παροχής μάζας αραιωμένων καυσαερίων σε υγρή βάση

                  GEXHW

                  kg/h

                  Παροχή μάζας καυσαερίων σε υγρή βάση

                  GFUEL

                  kg/h

                  Παροχή μάζας καυσίμου

                  GTOTW

                  kg/h

                  Παροχή μάζας αραιωμένων καυσαερίων σε υγρή βάση

                  H

                  MJ/m3

                  Θερμαντική αξία

                  HREF

                  g/kg

                  Τιμή αναφοράς απόλυτης υγρασίας (10,71 g/kg)

                  Ha

                  g/kg

                  Απόλυτη υγρασία του αέρα αναρρόφησης

                  Hd

                  g/kg

                  Απόλυτη υγρασία του αέρα αραίωσης

                  HTCRAT

                  mol/mol

                  Λόγος υδρογόνου προς άνθρακα

                  i

                  —

                  Δείκτης που υποδηλώνει συγκεκριμένες συνθήκες λειτουργίας

                  K

                  —

                  Σταθερά Bessel

                  k

                  m-1

                  Συντελεστής απορρόφησης του φωτός

                  KH,D

                  —

                  Διορθωτικός συντελεστής υγρασίας για τα NOx σε κινητήρες ντίζελ

                  KH,G

                  —

                  Διορθωτικός συντελεστής υγρασίας για τα NOx σε κινητήρες αερίου

                  KV

                  Συνάρτηση βαθμονόμησης CFV

                  KW,a

                  —

                  Διορθωτικός συντελεστής από ξηρά σε υγρή βάση για τον αέρα αναρρόφησης

                  KW,d

                  —

                  Διορθωτικός συντελεστής από ξηρά σε υγρή βάση για τον αέρα αραίωσης

                  KW,e

                  —

                  Διορθωτικός συντελεστής από ξηρά σε υγρή βάση για τα αραιωμένα καυσαέρια

                  KW,r

                  —

                  Διορθωτικός συντελεστής από ξηρά σε υγρή βάση για τα πρωτογενή καυσαέρια

                  L

                  %

                  Ποσοστό ροπής επί τοις εκατό σχετικής με τη μέγιστη ροπή για τις στροφές του κινητήρα δοκιμών

                  La

                  m

                  Πραγματικό μήκος οπτικής διαδρομής

                  m

                  Κλίση της βαθμονόμησης PDP

                  mass

                  g/h or g

                  Δείκτης που υποδηλώνει τη ροή (παροχή) μάζας εκπομπών

                  MDIL

                  kg

                  Μάζα του δείγματος του αέρα αραίωσης που διήλθε μέσω των φίλτρων δειγματοληψίας σωματιδίων

                  Md

                  mg

                  Μάζα του συλλεγέντος δείγματος σωματιδίων αέρα αραίωσης

                  Mf

                  mg

                  Μάζα του συλλεγέντος δείγματος σωματιδίων

                  Mf,p

                  mg

                  Μάζα του δείγματος σωματιδίων που συνελέγη στο κύριο φίλτρο

                  Mf,b

                  mg

                  Μάζα του δείγματος σωματιδίων που συνελέγη στο εφεδρικό φίλτρο

                  MSAM

                  Μάζα του δείγματος αραιωμένων καυσαερίων που διήλθε μέσω των φίλτρων δειγματοληψίας σωματιδίων

                  MSEC

                  kg

                  Μάζα του βοηθητικού αέρα αραίωσης

                  MTOTW

                  kg

                  Συνολική μάζα CVS σε ολόκληρο τον κύκλο σε υγρή βάση

                  MTOTW,i

                  kg

                  Στιγμιαία μάζα CVS σε υγρή βάση

                  N

                  %

                  Αδιαφάνεια

                  NP

                  —

                  Σύνολο περιστροφών PDP σε ολόκληρο τον κύκλο

                  NP,i

                  —

                  Περιστροφές PDP σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα

                  n

                  min-1

                  Στροφές κινητήρα

                  np

                  s-1

                  Στροφές PDP

                  nhi

                  min-1

                  Υψηλές στροφές κινητήρα

                  nlo

                  min-1

                  Χαμηλές στροφές κινητήρα

                  nref

                  min-1

                  Στροφές αναφοράς κινητήρα για τη δοκιμή ETC

                  pa

                  kPa

                  Τάση κορεσμένων ατμών του αέρα αναρρόφησης του κινητήρα

                  pA

                  kPa

                  Απόλυτη πίεση

                  pB

                  kPa

                  Συνολική ατμοσφαιρική πίεση

                  pd

                  kPa

                  Τάση κορεσμένων ατμών του αέρα αραίωσης

                  ps

                  kPa

                  Ξηρή ατμοσφαιρική πίεση

                  p1

                  kPa

                  Υποπίεση στο στόμιο εισόδου της αντλίας

                  P(a)

                  kW

                  Απορρόφηση ισχύος από βοηθητικά εξαρτήματα που συνδέονται για τη δοκιμή

                  P(b)

                  kW

                  Απορρόφηση ισχύος από βοηθητικά εξαρτήματα που αφαιρούνται για τη δοκιμή

                  P(n)

                  kW

                  Μη διορθωμένη καθαρά ισχύς

                  P(m)

                  kW

                  Ισχύς μετρούμενη στην τράπεζα δοκιμών

                  Ω

                  —

                  Σταθερά Bessel

                  Qs

                  m3/s

                  Παροχή όγκου CVS

                  q

                  —

                  Λόγος αραίωσης

                  r

                  —

                  Λόγος των διατομών ισοκινητικού καθετήρα και σωλήνωσης εξάτμισης

                  Ra

                  %

                  Σχετική υγρασία του αέρα αναρρόφησης

                  Rd

                  %

                  Σχετική υγρασία του αέρα αραίωσης

                  Rf

                  —

                  Συντελεστής απόκρισης FID

                  ρ

                  kg/m3

                  Πυκνότητα

                  S

                  kW

                  Ρύθμιση δυναμομέτρου

                  Si

                  m-1

                  Στιγμιαία τιμή αιθάλης

                  Sλ

                  Συντελεστής μεταβολής του λ

                  T

                  K

                  Απόλυτη θερμοκρασία

                  Ta

                  K

                  Απόλυτη θερμοκρασία του αέρα αναρρόφησης

                  t

                  s

                  Χρόνος μέτρησης

                  te

                  s

                  Χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης

                  tF

                  s

                  Χρόνος απόκρισης φίλτρου για τη συνάρτηση Bessel

                  tp

                  s

                  Χρόνος φυσικής απόκρισης

                  Δt

                  s

                  Χρονικό διάστημα μεταξύ διαδοχικών δεδομένων αιθάλης (= 1/ρυθμό δειγματοληψίας)

                  Δti

                  s

                  Χρονικό διάστημα για στιγμιαία ροή CFV

                  τ

                  %

                  Διαπερατότητα αιθάλης

                  V0

                  m3/rev

                  Παροχή όγκου PDP σε πραγματικές συνθήκες

                  W

                  —

                  Δείκτης Wobbe

                  Wact

                  kWh

                  Πραγματικό έργο κύκλου ETC

                  Wref

                  kWh

                  Έργο αναφοράς κύκλου ETC

                  WF

                  —

                  Συντελεστής στάθμισης

                  WFE

                  —

                  Ενεργός συντελεστής στάθμισης

                  X0

                  m3/rev

                  Συνάρτηση βαθμονόμησης της παροχής όγκου PDP

                  Yi

                  m-1

                  Μέση τιμή αιθάλης σε 1 s κατά Bessel

            2.32.2.   Σύμβολα χημικών συστατικών

                  CH4

                  Μεθάνιο

                  C2H6

                  Αιθάνιο

                  C2H5OH

                  Αιθανόλη

                  C3H8

                  Προπάνιο

                  CO

                  Μονοξείδιο του άνθρακα

                  DOP

                  Φθαλικός διοκτυλεστέρας

                  CO2

                  Διοξείδιο του άνθρακα

                  HC

                  Υδρογονάνθρακες

                  NMHC

                  Υδρογονάνθρακες πλην μεθανίου

                  NOx

                  Οξείδια του αζώτου

                  NO

                  Μονοξείδιο του αζώτου

                  NO2

                  Διοξείδιο του αζώτου

                  PT

                  Σωματίδια

            2.32.3.   Συντμήσεις

                  CFV

                  Βεντουρίμετρο κρίσιμης ροής

                  CLD

                  Ανιχνευτής χημιφωταύγειας

                  ELR

                  Ευρωπαϊκή δοκιμή απόκρισης φορτίου

                  ESC

                  Ευρωπαϊκός κύκλος σταθερών συνθηκών

                  ETC

                  Ευρωπαϊκός κύκλος μεταβατικών συνθηκών

                  FID

                  Ανιχνευτής ιονισμού φλόγας

                  GC

                  Αέριος χρωματογράφος

                  HCLD

                  Θερμαινόμενος ανιχνευτής χημιφωταύγειας

                  HFID

                  Θερμαινόμενος ανιχνευτής ιονισμού φλόγας

                  LPG

                  Υγραέριο

                  NDIR

                  Αναλυτής μη διαχεόμενης υπέρυθρης ακτινοβολίας

                  NG

                  Φυσικό αέριο

                  NMC

                  Διαχωριστής υδρογονανθράκων πλην μεθανίου

            3.   ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΥΠΟΥ ΕΚ
      3.1.   Αίτηση για έγκριση τύπου ΕΚ για τύπο κινητήρα ή σειρά κινητήρων ως ιδιαίτερη τεχνική μονάδα
      3.1.1.   Η αίτηση για έγκριση τύπου κινητήρα ή σειράς κινητήρων ως προς το επίπεδο εκπομπών αερίων και σωματιδιακών ρύπων, προκειμένου για κινητήρες ντίζελ, και εκπομπών αερίων ρύπων, για κινητήρες αερίου, υποβάλλεται από τον κατασκευαστή του κινητήρα ή από δεόντως διαπιστευμένο αντιπρόσωπο.
      3.1.2.   Συνοδεύεται από τα κατωτέρω αναφερόμενα έγγραφα εις τριπλούν και από τα ακόλουθα στοιχεία:
      3.1.2.1.   Περιγραφή του τύπου κινητήρα ή της σειράς κινητήρων, ανάλογα με την περίπτωση, που περιλαμβάνει τα αναφερόμενα στο Παράρτημα II της παρούσας οδηγίας στοιχεία, τα οποία πληρούν τις απαιτήσεις των άρθρων 3 και 4 της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ της 6ης Φεβρουαρίου 1970 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν στην έγκριση των οχημάτων με κινητήρα και των ρυμουλκουμένων τους (3).
      3.1.3.   Στην Τεχνική Υπηρεσία που είναι αρμόδια για τη διεξαγωγή των δοκιμών έγκρισης που ορίζονται στο σημείο 6, υποβάλλεται κινητήρας που ανταποκρίνεται στα χαρακτηριστικά του «τύπου κινητήρα» ή του «μητρικού κινητήρα» που περιγράφεται στο Παράρτημα ΙΙ.
      3.2.   Αίτηση για έγκριση τύπου ΕΚ για τύπο οχήματος σε σχέση με τον κινητήρα του
      3.2.1.   Η αίτηση για την έγκριση οχήματος ως προς τις εκπομπές αερίων και σωματιδιακών ρύπων του κινητήρα ντίζελ που φέρει το όχημα ή της σειράς στην οποία αυτός ανήκει και ως προς το επίπεδο εκπομπών αερίων ρύπων του κινητήρα αερίου που φέρει το όχημα ή της σειράς στην οποία αυτός ανήκει, υποβάλλεται από τον κατασκευαστή του κινητήρα ή από δεόντως διαπιστευμένο αντιπρόσωπο.
      3.2.2.   Συνοδεύεται από τα κατωτέρω αναφερόμενα έγγραφα εις τριπλούν και από τα ακόλουθα στοιχεία:
      3.2.2.1.   Περιγραφή του τύπου του οχήματος, των μερών του οχήματος που συνδέονται με τον κινητήρα και του τύπου ή της σειράς του κινητήρα, ανάλογα με την περίπτωση, που περιλαμβάνει τα αναφερόμενα στο Παράρτημα II στοιχεία, μαζί με την τεκμηρίωση που απαιτείται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 3 της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ.
      3.3.   Αίτηση για έγκριση τύπου ΕΚ για τύπο οχήματος με εγκεκριμένο κινητήρα
      3.3.1.   Η αίτηση για την έγκριση οχήματος ως προς τις εκπομπές αερίων και σωματιδιακών ρύπων του εγκεκριμένου κινητήρα ντίζελ που φέρει το όχημα ή της εγκεκριμένης σειράς στην οποία αυτός ανήκει και ως προς το επίπεδο εκπομπών αερίων ρύπων του εγκεκριμένου κινητήρα αερίου που φέρει το όχημα ή της εγκεκριμένης σειράς στην οποία ανήκει ο κινητήρας, υποβάλλεται από τον κατασκευαστή του κινητήρα ή από δεόντως διαπιστευμένο αντιπρόσωπο.
      3.3.2.   Συνοδεύεται από τα κατωτέρω αναφερόμενα έγγραφα εις τριπλούν και από τα ακόλουθα στοιχεία:
      3.3.2.1.   Περιγραφή του τύπου του οχήματος και των μερών του οχήματος που συνδέονται με τον κινητήρα, η οποία περιλαμβάνει τα στοιχεία που αναφέρονται στο Παράρτημα II, ανάλογα με την περίπτωση, και αντίγραφο του πιστοποιητικού έγκρισης ΕΚ τύπου (Παράρτημα VI) για τον κινητήρα ή τη σειρά κινητήρων, ανάλογα με την περίπτωση, ως ιδιαίτερη τεχνική ενότητα που τοποθετείται στον τύπο οχήματος, μαζί με την τεκμηρίωση που απαιτείται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 3 της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ.
      4.   ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΥΠΟΥ ΕΚ
      4.1.   Χορήγηση έγκρισης τύπου ΕΚ για σύνηθες καύσιμο
      Η έγκριση τύπου ΕΚ για σύνηθες καύσιμο χορηγείται με την επιφύλαξη των ακόλουθων απαιτήσεων:
      4.1.1.   Στην περίπτωση του πετρελαίου ντίζελ, ο μητρικός κινητήρας πληροί τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας για το καύσιμο αναφοράς, όπως καθορίζεται στο Παράρτημα IV.
      4.1.2.   Στην περίπτωση του φυσικού αερίου, αποδεικνύεται η ικανότητα προσαρμογής του μητρικού κινητήρα σε οποιαδήποτε σύνθεση καυσίμου που μπορεί να κυκλοφορεί στην αγορά. Στην περίπτωση του φυσικού αερίου υπάρχουν συνήθως δύο είδη καυσίμων, καύσιμο υψηλής θερμαντικής αξίας (αέριο H) και χαμηλής θερμαντικής αξίας (αέριο L), αλλά με σημαντικό εύρος αξίας και στις δύο κλίμακες: διαφέρουν σημαντικά ως προς το ενεργειακό τους περιεχόμενο, που εκφράζεται από τον δείκτη Wobbe, και ως προς τον συντελεστή μεταβολής του λ (Sλ). Οι μαθηματικοί τύποι για τον υπολογισμό του δείκτη Wobbe και Sλ παρέχονται στα σημεία 2.27 και 2.28. Φυσικά αέρια με συντελεστή μεταβολής του λ μεταξύ 0,89 και 1,08 (0,89 ≤ Sλ ≤ 1,08) θεωρούνται ότι ανήκουν στην κλίμακα H, ενώ φυσικά αέρια με συντελεστή μεταβολής του λ μεταξύ του 1,08 και 1,19 (1,08 ≤ Sλ ≤ 1,19) θεωρούνται ότι ανήκουν στην κλίμακα L. Η σύσταση των καυσίμων αναφοράς εκφράζει τις ακραίες διακυμάνσεις του Sλ.
      Ο μητρικός κινητήρας πληροί τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας με τα καύσιμα αναφοράς GR (καύσιμο 1) και G25 (καύσιμο 2), όπως καθορίζεται στο Παράρτημα IV, χωρίς καμία αναπροσαρμογή στην τροφοδοσία καυσίμου μεταξύ των δύο δοκιμών. Ωστόσο, επιτρέπεται ένας γύρος προετοιμασίας κατά τη διάρκεια ενός κύκλου ETC χωρίς μετρήσεις μετά την αλλαγή του καυσίμου. Πριν από τη δοκιμή, ο μητρικός κινητήρας στρώνεται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο σημείο 3 του προσαρτήματος 2 του Παραρτήματος III.
      4.1.2.1.   Μετά από αίτημα του κατασκευαστή, ο κινητήρας μπορεί να δοκιμάζεται και με τρίτο καύσιμο (καύσιμο 3), εάν η τιμή του συντελεστή μεταβολής του λ (Sλ) βρίσκεται μεταξύ των τιμών 0,89 (δηλαδή τη χαμηλότερη κλίμακα του GR) και 1,19 (δηλαδή την ανώτερη κλίμακα του G25), π.χ. όταν το καύσιμο 3 είναι καύσιμο του εμπορίου. Τα αποτελέσματα της δοκιμής αυτής μπορούν να χρησιμοποιούνται ως βάση για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης της παραγωγής.
      4.1.3.   Στην περίπτωση κινητήρα που τροφοδοτείται με φυσικό αέριο, ο οποίος προσαρμόζεται αυτόματα, αφενός, για την κλίμακα αερίου H και, αφετέρου, για την κλίμακα L και μετακινείται μεταξύ των δύο μέσω διακόπτη, ο μητρικός κινητήρας δοκιμάζεται με τα δύο αντίστοιχα καύσιμα αναφοράς, όπως περιγράφεται στο Παράρτημα IV για κάθε κλίμακα και σε κάθε θέση του διακόπτη. Τα καύσιμα είναι GR (καύσιμο 1) και G23 (καύσιμο 3) για την κλίμακα αερίων H, καθώς και G25 (καύσιμο 2) και G23 (καύσιμο 3) για την κλίμακα αερίων L. Ο μητρικός κινητήρας ικανοποιεί τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας και στις δύο θέσεις του διακόπτη, χωρίς αναπροσαρμογή στην τροφοδοσία καυσίμου μεταξύ των δύο δοκιμών σε κάθε θέση του διακόπτη. Ωστόσο, επιτρέπεται ένας γύρος προσαρμογής κατά τη διάρκεια ενός κύκλου ETC χωρίς μετρήσεις μετά την αλλαγή του καυσίμου. Πριν από τη δοκιμή, ο μητρικός κινητήρας στρώνεται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο σημείο 3 του προσαρτήματος 2 του Παραρτήματος III.
      4.1.3.1.   Μετά από αίτημα του κατασκευαστή, ο κινητήρας μπορεί να δοκιμάζεται και με τρίτο καύσιμο αντί του G23 (καύσιμο 3), εάν η τιμή του συντελεστή μεταβολής του λ (Sλ) βρίσκεται μεταξύ των τιμών 0,89 (δηλαδή τη χαμηλότερη κλίμακα του GR) και 1,19 (δηλαδή την ανώτερη κλίμακα του G25), π.χ. όταν το καύσιμο 3 είναι καύσιμο του εμπορίου. Τα αποτελέσματα της δοκιμής αυτής μπορούν να χρησιμοποιούνται ως βάση για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης της παραγωγής.
      4.1.4.   Στην περίπτωση κινητήρων φυσικού αερίου, ο λόγος των αποτελεσμάτων εκπομπής «r» καθορίζεται για έκαστο ρύπο ως εξής:

      ή,

      και,

      4.1.5.   Στην περίπτωση του υγραερίου (LPG), αποδεικνύεται η ικανότητα προσαρμογής του μητρικού κινητήρα σε οποιαδήποτε σύνθεση καυσίμου που μπορεί να κυκλοφορεί στην αγορά. Στην περίπτωση του υγραερίου, υπάρχουν διακυμάνσεις στην αναλογία C3/C4. Οι διακυμάνσεις αυτές αντανακλώνται στα καύσιμα αναφοράς. Ο μητρικός κινητήρας πρέπει να πληροί τις απαιτήσεις εκπομπών με τα καύσιμα αναφοράς Α και Β, όπως περιγράφεται στο Παράρτημα IV, χωρίς καμία αναπροσαρμογή στην τροφοδοσία καυσίμου μεταξύ των δύο δοκιμών. Ωστόσο, επιτρέπεται ένας γύρος προσαρμογής κατά τη διάρκεια ενός κύκλου ETC χωρίς μετρήσεις μετά την αλλαγή του καυσίμου. Πριν από τη δοκιμή, ο μητρικός κινητήρας στρώνεται σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζεται στο σημείο 3 του προσαρτήματος 2 του Παραρτήματος III.
      4.1.5.1.   Για κάθε ρύπο, προσδιορίζεται ο λόγος «r» των σχετικών με τις εκπομπές αποτελεσμάτων ως εξής:

      4.2.   Χορήγηση έγκρισης τύπου ΕΚ για περιορισμένη κλίμακα καυσίμων
      Έγκριση τύπου ΕΚ για περιορισμένη κλίμακα καυσίμων χορηγείται με την επιφύλαξη των ακόλουθων απαιτήσεων:
      4.2.1.   Έγκριση των εκπομπών καυσαερίων κινητήρα που τροφοδοτείται με φυσικό αέριο (NG) και έχει σχεδιασθεί είτε για την κλίμακα αερίου Η είτε για την κλίμακα αερίου L.
      Ο μητρικός κινητήρας δοκιμάζεται με το σχετικό καύσιμο αναφοράς, όπως καθορίζεται στο Παράρτημα IV, για την αντίστοιχη κλίμακα. Τα καύσιμα είναι GR (καύσιμο 1) και G23 (καύσιμο 3) για την κλίμακα αερίων H, καθώς και G25 (καύσιμο 2) και G23 (καύσιμο 3) για την κλίμακα αερίων L. Ο μητρικός κινητήρας πληροί τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας, χωρίς καμία αναπροσαρμογή στην τροφοδοσία καυσίμου μεταξύ των δύο δοκιμών. Ωστόσο, επιτρέπεται ένας γύρος προσαρμογής κατά τη διάρκεια ενός κύκλου ETC χωρίς μετρήσεις μετά την αλλαγή του καυσίμου. Πριν από τη δοκιμή, ο μητρικός κινητήρας στρώνεται σύμφωνα με τη διαδικασία που περιγράφεται στο σημείο 3 του προσαρτήματος 2 του Παραρτήματος III.
      4.2.1.1.   Μετά από αίτηση του κατασκευαστή, ο κινητήρας μπορεί να δοκιμάζεται με τρίτο καύσιμο αντί του G23 (καύσιμο 3), εάν ο συντελεστής μεταβολής του λ (Sλ) βρίσκεται μεταξύ 0,89 (δηλαδή τη χαμηλότερη κλίμακα του GR) και 1,19 (δηλαδή την ανώτερη κλίμακα του G25), π.χ. όταν το καύσιμο 3 είναι καύσιμο του εμπορίου. Τα αποτελέσματα της δοκιμής αυτής μπορούν να χρησιμοποιούνται ως βάση για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης της παραγωγής.
      4.2.1.2.   Για κάθε ρύπο, προσδιορίζεται ο λόγος «r» των σχετικών με τις εκπομπές αποτελεσμάτων ως εξής:

      ή,

      και,

      4.2.1.3.   Κατά την παράδοση στον πελάτη, ο κινητήρας φέρει ετικέτα (βλέπε σημείο 5.1.5), όπου αναγράφεται η κλίμακα αερίου για την οποία έχει εγκριθεί.
      4.2.2.   Έγκριση των εκπομπών καυσαερίων κινητήρα που τροφοδοτείται με φυσικό αέριο ή με υγραέριο (LPG) και έχει σχεδιασθεί ώστε να λειτουργεί για μία συγκεκριμένη σύνθεση καυσίμου.
      4.2.2.1.   Ο μητρικός κινητήρας πληροί τις απαιτήσεις εκπομπών με τα καύσιμα αναφοράς GR και G25, προκειμένου για φυσικό αέριο ή με τα καύσιμα αναφοράς A και B στην περίπτωση του υγραερίου, όπως περιγράφεται στο Παράρτημα IV. Μεταξύ των δοκιμών, επιτρέπεται μικρορύθμιση του συστήματος τροφοδοσίας καυσίμου. Η εν λόγω μικρορύθμιση συνίσταται σε αναβαθμονόμηση της βάσης δεδομένων της τροφοδοσίας καυσίμου, χωρίς καμία μεταβολή της βασικής στρατηγικής ελέγχου, ούτε της βασικής διάρθρωσης της βάσης δεδομένων. Εάν είναι απαραίτητο, επιτρέπεται η ανταλλαγή εξαρτημάτων που συνδέονται άμεσα με το μέγεθος της ροής καυσίμου (π.χ. ακροφύσια εγχυτήρων).
      4.2.2.2.   Αν το επιθυμεί ο κατασκευαστής, ο κινητήρας μπορεί να δοκιμάζεται με τα καύσιμα αναφοράς GR και G23 ή με τα καύσιμα αναφοράς G25 και G23, οπότε η έγκριση τύπου ισχύει μόνο για την κλίμακα αερίου H ή L ή αντίστοιχα.
      4.2.2.3.   Κατά την παράδοση στον πελάτη, ο κινητήρας φέρει ετικέτα (βλέπε σημείο 5.1.5), όπου αναγράφεται η σύνθεση καυσίμου για την οποία έχει βαθμονομηθεί.
      4.3.   Έγκριση των εκπομπών καυσαερίων ενός μέλους σειράς κινητήρων
      4.3.1.   Με την εξαίρεση της περίπτωσης που αναφέρεται στο σημείο 4.3.2, η έγκριση του μητρικού κινητήρα απευθύνεται σε όλα τα μέλη της σειράς χωρίς περαιτέρω δοκιμή, για οποιαδήποτε σύνθεση καυσίμου εντός της κλίμακας για την οποία έχει εγκριθεί ο μητρικός κινητήρας (στην περίπτωση των κινητήρων του σημείου 4.2.2) ή για την ίδια κλίμακα καυσίμου (στην περίπτωση των κινητήρων του σημείου 4.1 ή του σημείου 4.2) για την οποία έχει εγκριθεί ο μητρικός κινητήρας.
      4.3.2.   Κινητήρας συμπληρωματικής δοκιμής
      Σε περίπτωση αίτησης για έγκριση τύπου κινητήρα ή οχήματος σε σχέση με τον κινητήρα του, ο οποίος ανήκει σε σειρά κινητήρων και εάν η Τεχνική Υπηρεσία αποφανθεί ότι, ως προς τον επιλεγέντα μητρικό κινητήρα, η υποβληθείσα αίτηση δεν αντιπροσωπεύει πλήρως τη σειρά κινητήρων, όπως αυτή ορίζεται στο προσάρτημα 1 του Παραρτήματος Ι, μπορεί να επιλέγεται από την Τεχνική Υπηρεσία άλλος κινητήρας, και, αν είναι απαραίτητο, πρόσθετος κινητήρας δοκιμής αναφοράς, και να υποβάλλεται σε δοκιμή.
      4.4.   Πιστοποιητικό έγκρισης τύπου
      Εκδίδεται πιστοποιητικό σύμφωνα με το υπόδειγμα του Παραρτήματος VI για την έγκριση που προβλέπεται στα σημεία 3.1, 3.2 και 3.3.
      5.   ΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΙΝΗΤΗΡΑ
      5.1.   Ο κινητήρας που εγκρίνεται ως τεχνική ενότητα πρέπει να φέρει:
      5.1.1.   το εμπορικό σήμα ή την εταιρική επωνυμία του κατασκευαστή του κινητήρα,
      5.1.2.   την εμπορική ονομασία του κινητήρα,
      5.1.3.   τον αριθμό της έγκρισης τύπου ΕΚ, του οποίου προηγείται(ούνται) το(τα) χαρακτηριστικό(ά) γράμμα(τα) της χώρας που έχει χορηγήσει την έγκριση τύπου ΕΚ (4).
      5.1.4.   στην περίπτωση των κινητήρων NG, τοποθετείται μία από τις ακόλουθες σημάνσεις μετά τον αριθμό έγκρισης τύπου ΕΚ:

                  —

                  Η, προκειμένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθμονομείται για την κλίμακα αερίου Η,

                  —

                  L, προκειμένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθμονομείται για την κλίμακα αερίου L,

                  —

                  HL, προκειμένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθμονομείται και για τις δύο κλίμακες αερίου Η και L,

                  —

                  Ηt, προκειμένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθμονομείται για συγκεκριμένη σύνθεση αερίου της κλίμακας Η, και μπορεί να μετατρέπεται για άλλο συγκεκριμένο αέριο της ίδιας κλίμακας με μικρορύθμιση της τροφοδοσίας καυσίμου,

                  —

                  Lt, προκειμένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθμονομείται για συγκεκριμένη σύνθεση αερίου της κλίμακας L, και μπορεί να μετατρέπεται για άλλο συγκεκριμένο αέριο της ίδιας κλίμακας με μικρορύθμιση της τροφοδοσίας καυσίμου,

                  —

                  HLt, προκειμένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθμονομείται για συγκεκριμένη σύνθεση αερίου είτε της κλίμακας Η είτε της κλίμακας L, και μπορεί να μετατρέπεται για άλλο συγκεκριμένο αέριο είτε της κλίμακας αερίων Η είτε της κλίμακας L, με μικρορύθμιση της τροφοδοσίας καυσίμου.

            5.1.5.   Ετικέτες
      Στην περίπτωση των κινητήρων NG και LPG, στους οποίους χορηγείται έγκριση τύπου για περιορισμένη κλίμακα καυσίμου, έχουν εφαρμογή οι ακόλουθες ετικέτες:
      5.1.5.1   Περιεχόμενο
      Πρέπει να παρέχονται οι ακόλουθες πληροφορίες:
      Στην περίπτωση της παραγράφου 4.2.1.3, στην ετικέτα αναγράφεται
      «ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Η». Ανάλογα με την περίπτωση, το «H» αντικαθίσταται με το «L».
      Στην περίπτωση της παραγράφου 4.2.2.3, στην ετικέτα αναγράφεται «ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ …» ή «ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΥΓΡΑΕΡΙΟ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ …», ανάλογα. Παρέχονται όλες οι πληροφορίες του (των) αντίστοιχου(ων) πίνακα(ων) του Παραρτήματος VI, μαζί με τα επιμέρους συστατικά και όρια που καθορίζει ο κατασκευαστής του κινητήρα.
      Τα γράμματα και οι αριθμοί πρέπει να έχουν ύψος τουλάχιστον 4 mm.
      Σημείωση:
      Αν δεν είναι δυνατή η τοποθέτηση ετικέτας σύμφωνα με τα οριζόμενα ανωτέρω, μπορεί να χρησιμοποιείται απλοποιημένος κωδικός. Στην περίπτωση αυτή, επεξηγηματικές σημειώσεις που περιέχουν όλες τις παραπάνω πληροφορίες θα πρέπει να είναι εύκολα προσιτές σε όλα τα πρόσωπα που γεμίζουν τη δεξαμενή καυσίμων ή ασχολούνται με τη συντήρηση ή την επισκευή κινητήρα και των εξαρτημάτων του καθώς και στις οικείες αρχές. Η θέση και το περιεχόμενο των εν λόγω επεξηγηματικών σημειώσεων, ορίζεται κατόπιν συμφωνίας του κατασκευαστή με την εγκρίνουσα αρχή.
      5.1.5.2.   Ιδιότητες
      Οι ετικέτες πρέπει να είναι ανθεκτικές για την ωφέλιμη διάρκεια ζωής του κινητήρα. Οι ετικέτες πρέπει να είναι ευανάγνωστες, με ανεξίτηλα γράμματα και αριθμούς. Επιπλέον, οι ετικέτες πρέπει να επικολλώνται με τρόπο ώστε η στερέωσή τους να είναι ανθεκτική σε όλη την ωφέλιμη διάρκεια ζωής του κινητήρα, και να μην είναι δυνατόν να αφαιρεθούν χωρίς την καταστροφή ή την παραμόρφωσή τους.
      5.1.5.3.   Τοποθέτηση
      Οι ετικέτες πρέπει να τοποθετούνται σταθερά επάνω σε τμήμα του κινητήρα που είναι απαραίτητο για την ομαλή λειτουργία του και του οποίου κανονικά δεν απαιτείται αντικατάσταση στη διάρκεια ζωής του κινητήρα. Επιπλέον, οι εν λόγω ετικέτες πρέπει να είναι τοποθετημένες σε τέτοιο σημείο ώστε να διακρίνονται εύκολα από τον μέσο χρήστη μετά τη συμπλήρωση του κινητήρα με όλα τα βοηθητικά εξαρτήματα που είναι απαραίτητα για τη λειτουργία του.
      5.2.   Σε περίπτωση αίτησης για έγκριση τύπου ΕΚ, για τύπο οχήματος ως προς τον κινητήρα του, η σήμανση που περιγράφεται στο σημείο 5.1.5 πρέπει επίσης να τοποθετείται κοντά στην οπή πλήρωσης καυσίμου.
      5.3.   Σε περίπτωση αίτησης για έγκριση τύπου ΕΚ για τύπο οχήματος με εγκεκριμένο κινητήρα, η σήμανση που περιγράφεται στο σημείο 5.1.5 πρέπει επίσης να τοποθετείται κοντά στην οπή πλήρωσης καυσίμου.
      6.   ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΕΣ
      6.1.   Γενικά
      6.1.1.   Εξοπλισμός ελέγχου των εκπομπών

      6.1.1.1.   Τα συστατικά στοιχεία τα οποία είναι πιθανόν να επηρεάζουν τόσο την εκπομπή των αέριων και σωματιδιακών ρύπων από κινητήρες ντίζελ, όσο και την εκπομπή των αερίων ρύπων από κινητήρες αερίου, πρέπει να είναι σχεδιασμένα, κατασκευασμένα, συναρμολογημένα και εγκατεστημένα κατά τρόπο ώστε, υπό συνθήκες κανονικής χρήσης, να πληρούν τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας.
      6.1.2.   Λειτουργίες του εξοπλισμού ελέγχου των εκπομπών

      6.1.2.1.   Απαγορεύεται η χρήση συστήματος αναστολής ή/και ανορθολογικής μεθόδου ελέγχου των εκπομπών.
      6.1.2.2.   Σε κινητήρα, ή όχημα, μπορεί να εγκαθίσταται βοηθητικό σύστημα ελέγχου, αρκεί το εν λόγω σύστημα:

                  —

                  να λειτουργεί μόνον εκτός των προϋποθέσεων που ορίζονται στο σημείο 6.1.2.4, ή

                  —

                  να ενεργοποιείται μόνο προσωρινά βάσει των προϋποθέσεων που ορίζονται στο σημείο 6.1.2.4. με σκοπό την προστασία του κινητήρα από βλάβη, την προστασία του συστήματος εισαγωγής αέρα, τον έλεγχο του καπνού, την εκκίνηση ψυχρού κινητήρα ή την προθέρμανση, ή

                  —

                  να ενεργοποιείται μόνο μέσω σημάτων που προέρχονται από οποιονδήποτε αισθητήρα ή ενεργοποιητή από το ίδιο το όχημα, οσάκις απαιτείται για τη διασφάλιση της λειτουργικής ασφάλειας και της λειτουργίας σε έκτακτες περιπτώσεις.

            6.1.2.3.   Επιτρέπεται διάταξη, λειτουργία, σύστημα ή μέτρο ελέγχου του κινητήρα που, αφενός, λειτουργεί βάσει των προϋποθέσεων οι οποίες ορίζονται στο σημείο 6.1.2.4 και, αφετέρου, έχει ως αποτέλεσμα τη χρήση διαφορετικής ή τροποποιημένης μεθόδου ελέγχου του κινητήρα σε σχέση με τη μέθοδο που συνήθως χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια των εφαρμόσιμων κύκλων δοκιμής των εκπομπών, εάν, σε συμμόρφωση με τις απαιτήσεις των σημείων 6.1.3 ή/και 6.1.4, αποδεικνύεται πλήρως ότι το μέτρο δεν μειώνει την αποτελεσματικότητα του συστήματος έλεγχου των εκπομπών. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, τα εν λόγω συστήματα θεωρούνται ότι αποτελούν σύστημα αναστολής.
      6.1.2.4.   Για τους σκοπούς του σημείου 6.1.2.2, οι καθορισμένες συνθήκες χρήσης υπό σταθερή κατάσταση και οι μεταβατικές συνθήκες είναι οι εξής:

                  —

                  υψόμετρο που δεν θα υπερβαίνει τα 1 000 μέτρα (ή αντίστοιχη ατμοσφαιρική πίεση 90 kPa),

                  —

                  θερμοκρασία περιβάλλοντος που θα κυμαίνεται μεταξύ 283-303 K (10-30 °C),

                  —

                  θερμοκρασία του ψυκτικού του κινητήρα που θα κυμαίνεται μεταξύ 343-368 K (70-95 °C).

            6.1.3.   Ειδικές απαιτήσεις για ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου των εκπομπών

      6.1.3.1.   Απαιτήσεις τεκμηρίωσης:

      Ο κατασκευαστής παρέχει πακέτο με υλικό τεκμηρίωσης το οποίο χορηγεί πρόσβαση στον βασικό σχεδιασμό του συστήματος και στα μέσα με τα οποία ελέγχει τις μεταβλητές εξόδου του, είτε ο εν λόγω έλεγχος είναι άμεσος είτε έμμεσος.
      Η τεκμηρίωση είναι διαθέσιμη σε δύο μέρη:

                  α)

                  το επίσημο πακέτο τεκμηρίωσης, το οποίο υποβάλλεται στην Τεχνική Υπηρεσία κατά τη χρονική στιγμή υποβολής της αίτησης για την έγκριση τύπου, περιλαμβάνει πλήρη περιγραφή του συστήματος. Η εν λόγω τεκμηρίωση μπορεί να είναι συνοπτική αρκεί να αποδεικνύεται ότι έχουν προσδιορισθεί όλα τα στοιχεία εξόδου που επιτρέπονται από έναν πίνακα ο οποίος λαμβάνεται από σύνολο στοιχείων εισόδου που προέρχονται από τις επί μέρους μονάδες. Οι εν λόγω πληροφορίες επισυνάπτονται στην τεκμηρίωση που απαιτείται στο Παράρτημα Ι, σημείο 3.

                  β)

                  επιπρόσθετο υλικό το οποίο υποδεικνύει τόσο τις παραμέτρους που τροποποιούνται από κάθε βοηθητικό σύστημα ελέγχου, όσο και τις οριακές συνθήκες κάτω από τις οποίες λειτουργεί το σύστημα. Στο επιπρόσθετο υλικό, περιλαμβάνεται περιγραφή της λογικής του συστήματος ελέγχου των καυσίμων, των μεθόδων χρονισμού και των σημείων μεταγωγής για όλους τους τρόπους λειτουργίας.
                  Το εν λόγω υλικό περιλαμβάνει επίσης αιτιολόγηση της χρήσης οιουδήποτε βοηθητικού συστήματος ελέγχου, καθώς και επιπρόσθετο υλικό και δεδομένα δοκιμών από τα οποία επιδεικνύονται οι επιπτώσεις που θα έχει στις εκπομπές καυσαερίων κάθε βοηθητικό σύστημα ελέγχου που είναι εγκατεστημένο στον κινητήρα και στο όχημα.
                  Το εν λόγω υλικό παραμένει αυστηρά εμπιστευτικό και βρίσκεται υπό τον έλεγχο του κατασκευαστή, αλλά καθίσταται διαθέσιμο προς έλεγχο κατά τη χρονική στιγμή έγκρισης τύπου ή καθ’ οιανδήποτε χρονική στιγμή κατά τη διάρκεια ισχύος της έγκρισης τύπου.

            6.1.4.   Προκειμένου να επαληθευθεί αν οιαδήποτε μέθοδος ή μέτρο πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελεί σύστημα αναστολής ή ανορθολογική μέθοδο ελέγχου των εκπομπών σύμφωνα με τους ορισμούς που αναφέρονται στα σημεία 2.29 και 2.31, η αρχή έγκρισης τύπου ή/και η Τεχνική Υπηρεσία, μπορεί επιπλέον να ζητεί δοκιμή ελέγχου των NOx με κύκλο δοκιμών ETC, η οποία μπορεί να εκτελείται σε συνδυασμό είτε με τη δοκιμή έγκρισης τύπου ή με τις διαδικασίες ελέγχου της συμμόρφωσης της παραγωγής.
      6.1.4.1.   Ως εναλλακτική λύση σε σχέση με τις απαιτήσεις του προσαρτήματος 4 του Παραρτήματος ΙΙΙ, μπορεί να πραγματοποιείται δειγματοληπτική εξέταση των εκπομπών NOx κατά τη διάρκεια της δοκιμής ελέγχου ETC, χρησιμοποιώντας ακάθαρτα καυσαέρια, ενώ παράλληλα τηρούνται οι τεχνικές προδιαγραφές ISO DIS 16183, με ημερομηνία την 15η Οκτωβρίου 2000.
      6.1.4.2.   Προκειμένου να επαληθευθεί αν οιαδήποτε μέθοδος ή μέτρο πρέπει να θεωρείται ότι αποτελεί σύστημα αναστολής ή ανορθολογική μέθοδο ελέγχου των εκπομπών σύμφωνα με τους ορισμούς που αναφέρονται στα σημεία 2.29 και 2.31, πρέπει να γίνεται αποδεκτό ένα επιπλέον περιθώριο 10 %, που έχει σχέση με την κατάλληλη οριακή τιμή NOx.
      6.1.5.   Μεταβατικές διατάξεις για την επέκταση της έγκρισης τύπου
      6.1.5.1.   Το παρόν σημείο εφαρμόζεται μόνο σε νέους κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση και σε νέα οχήματα που κινούνται με κινητήρα ανάφλεξης με συμπίεση, που έχουν λάβει έγκριση τύπου σύμφωνα με τις απαιτήσεις της σειράς Α των πινάκων του σημείου 6.2.1.
      6.1.5.2.   Ως εναλλακτική λύση σε σχέση με τα σημεία 6.1.3 και 6.1.4, ο κατασκευαστής μπορεί να υποβάλει στην τεχνική υπηρεσία τα αποτελέσματα δοκιμής ελέγχου των NOx με τη χρήση δοκιμών ETC που διενεργήθηκε σε κινητήρα, ο οποίος πληροί τα χαρακτηριστικά του μητρικού κινητήρα που περιγράφεται στο Παράρτημα ΙΙ, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις διατάξεις των σημείων 6.1.4.1. και 6.1.4.2. Ο κατασκευαστής παρέχει επίσης γραπτή δήλωση ότι σÄον κινητήρα δεν χρησιμοποιείται σύστημα αναστολής ή ανορθολογική μέθοδος ελέγχου των εκπομπών, όπως ορίζεται στο σημείο 2 του εν λόγω Παραρτήματος.
      6.1.5.3.   Ο κατασκευαστής παρέχει επίσης γραπτή δήλωση ότι τα αποτελέσματα της δοκιμής ελέγχου των NOx και η δήλωση για τον μητρικό κινητήρα, η οποία αναφέρεται στο σημείο 6.1.4, ισχύουν επίσης για όλους τους τύπους κινητήρων που είναι μέλη της σειράς κινητήρων, όπως περιγράφεται στο Παράρτημα II.
      6.2.   Προδιαγραφές σχετικά με τις εκπομπές αερίων και σωματιδιακών ρύπων, καθώς και αιθάλης
      Για την έγκριση τύπου σύμφωνα με τη σειρά Α των πινάκων του σημείου 6.2.1, οι εκπομπές προσδιορίζονται με βάση τις δοκιμές ESC και ΕLR με συμβατικούς κινητήρες ντίζελ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι εφοδιασμένοι με ηλεκτρονική έγχυση καυσίμου, με ανακυκλοφορία των καυσαερίων (EGR), ή/και με καταλύτες οξείδωσης. Οι κινητήρες ντίζελ που είναι εφοδιασμένοι με προηγμένα συστήματα μετεπεξεργασίας των καυσαερίων, συμπεριλαμβανομένων των καταλυτών εξουδετέρωσης των NOx ή/και των παγίδων σωματιδίων, υποβάλλονται συμπληρωματικά και στη δοκιμή ETC.
      Για την έγκριση τύπου σύμφωνα με τις σειρές Β1 ή Β2 ή τη σειρά Γ των πινάκων του σημείου 6.2.1, οι εκπομπές προσδιορίζονται με βάση τις δοκιμές ESC, ELR και ETC.
      Για τους κινητήρες αερίου, οι εκπομπές αερίων προσδιορίζονται με βάση τη δοκιμή ETC.
      Οι διαδικασίες δοκιμής ESC και ELR περιγράφονται στο προσάρτημα 1 του Παραρτήματος ΙΙΙ, και η διαδικασία της δοκιμής ETC περιγράφεται στα προσαρτήματα 2 και 3 του Παραρτήματος ΙΙΙ.
      Οι εκπομπές αερίων και σωματιδιακών ρύπων, όπου έχει εφαρμογή, και αιθάλης, όπου έχει εφαρμογή, του κινητήρα που υποβάλλεται σε δοκιμή μετρώνται με τις μεθόδους που περιγράφονται στο προσάρτημα 4 του Παραρτήματος ΙΙΙ. Στο Παράρτημα V, περιγράφονται τα προτεινόμενα συστήματα ανάλυσης των αερίων ρύπων, τα προτεινόμενα συστήματα δειγματοληψίας σωματιδίων, καθώς και το προτεινόμενο σύστημα μέτρησης της αιθάλης.
      Η Τεχνική Υπηρεσία δύναται να εγκρίνει άλλα συστήματα ή αναλυτές, εάν έχει διαπιστωθεί ότι παρέχουν ισοδύναμα αποτελέσματα στον αντίστοιχο κύκλο δοκιμής. Ο προσδιορισμός της ισοδυναμίας του συστήματος βασίζεται σε μελέτη συσχετισμού με 7 (ή και περισσότερα) ζεύγη δειγμάτων του υπό εξέταση συστήματος με ένα από τα συστήματα αναφοράς της παρούσας οδηγίας. Για τις εκπομπές σωματιδίων, μόνο το σύστημα αραίωσης πλήρους ροής αναγνωρίζεται ως σύστημα αναφοράς. Τα «αποτελέσματα» αναφέρονται στις τιμές εκπομπών του συγκεκριμένου κύκλου. Ο έλεγχος συσχετισμού διεξάγεται στο ίδιο εργαστήριο, στον ίδιο θάλαμο δοκιμής και στον ίδιο κινητήρα και, κατά προτίμηση, ταυτόχρονα. Το κριτήριο ισοδυναμίας ορίζεται ως η συμφωνία των μέσων τιμών που προκύπτουν για το ζεύγος δείγματος με απόκλιση ± 5 %. Για την εισαγωγή νέου συστήματος στην οδηγία, η ισοδυναμία προσδιορίζεται με βάση τον υπολογισμό της επαναληπτικότητας και της αναπαραγωγιμότητας, όπως αυτές περιγράφονται στο πρότυπο ISO 5725.
      6.2.1.   Οριακές τιμές
      Η ειδική μάζα του μονοξειδίου του άνθρακα, των συνολικών υδρογονανθράκων, των οξειδίων του αζώτου και των σωματιδίων, όπως καθορίζεται από τη δοκιμή ESC, και της αδιαφάνειας των καυσαερίων, όπως καθορίζεται από τη δοκιμή ELR, πρέπει να μην υπερβαίνουν τις τιμές του πίνακα Ι.
      Πίνακας 1
      Οριακές τιμές — δοκιμές ESC και ELR

                  Σειρά

                  Μάζα μονοξειδίου του άνθρακα
                  (CO) g/kWh

                  Μάζα υδρογονανθράκων
                  (HC) g/kWh

                  Μάζα οξειδίων του αζώτου
                  (NOx) g/kWh

                  Μάζα σωματιδίων
                  (PT) g/kWh

                  Αιθάλη
                  m–1

                  A (2000)

                  2,1

                  0,66

                  5,0

                  0,10

                  0,13 (5)

                  0,8

                  B 1 (2005)

                  1,5

                  0,46

                  3,5

                  0,02

                  0,5

                  B 2 (2008)

                  1,5

                  0,46

                  2,0

                  0,02

                  0,5

                  Γ (EEV)

                  1,5

                  0,25

                  2,0

                  0,02

                  0,15

            Για τους κινητήρες ντίζελ που υποβάλλονται συμπληρωματικά στη δοκιμή ETC, και ειδικά για τους κινητήρες αερίου, η μάζα του μονοξειδίου του άνθρακα, των υδρογονανθράκων πλην μεθανίου, του μεθανίου (όπου έχει εφαρμογή), των οξειδίων του αζώτου και των σωματιδίων (όπου έχει εφαρμογή), δεν πρέπει να υπερβαίνει τις τιμές του πίνακα 2.
      Πίνακας 2
      Οριακές τιμές — δοκιμή ETC

                  Σειρά

                  Μάζα μονοξειδίου του άνθρακα
                  (CO) g/kWh

                  Μάζα υδρογονανθράκων πλην μεθανίου
                  (NMHC) g/kWh

                  Μάζα μεθανίου
                  (CH4) (6) g/kWh

                  Μάζα οξειδίων του αζώτου
                  (NOx) g/kWh

                  Μάζα σωματιδίων
                  (PT) (7) g/kWh

                  A (2000)

                  5,45

                  0,78

                  1,6

                  5,0

                  0,16

                  0,21 (8)

                  B 1 (2005)

                  4,0

                  0,55

                  1,1

                  3,5

                  0,03

                  B 2 (2008)

                  4,0

                  0,55

                  1,1

                  2,0

                  0,03

                  C (EEV)

                  3,0

                  0,40

                  0,65

                  2,0

                  0,02

            6.2.2.   Μέτρηση υδρογονανθράκων προκειμένου για κινητήρες που τροφοδοτούνται με ντίζελ και φυσικό αέριο
      6.2.2.1   Αντί της μέτρησης της μάζας των υδρογονανθράκων πλην μεθανίου στη δοκιμή ETC, ο κατασκευαστής μπορεί να επιλέγει τη μέτρηση της μάζας συνολικών των υδρογονανθράκων (THC). Στην περίπτωση αυτή, η οριακή τιμή για τη μάζα των συνολικών υδρογονανθράκων είναι η αναφερόμενη στον πίνακα 2 για τη μάζα των υδρογονανθράκων πλην του μεθανίου.
      6.2.3.   Ειδικές απαιτήσεις για κινητήρες ντίζελ
      6.2.3.1.   Η μάζα των οξειδίων του αζώτου, μετρούμενη σε τυχαία σημεία ελέγχου εντός της περιοχής ελέγχου της δοκιμής ESC, δεν πρέπει να υπερβαίνει κατά περισσότερο από 10 % τις τιμές που λαμβάνονται με παρεμβολή από τις πλησιέστερες συνθήκες δοκιμών (βλ. Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 1, σημεία 4.6.2 και 4.6.3).
      6.2.3.2.   Η τιμή της αιθάλης στον τυχαίο αριθμό στροφών ελέγχου της δοκιμής ELR δεν πρέπει να υπερβαίνει την υψηλότερη τιμή αιθάλης των δύο πλησιέστερων αριθμών στροφών ελέγχου κατά περισσότερο από 20 %, ή κατά περισσότερο από 5 % της οριακής τιμής, ανάλογα με το ποιο είναι μεγαλύτερο.
      7.   ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΟΧΗΜΑ
      7.1.   Η εγκατάσταση του κινητήρα στο όχημα ανταποκρίνεται στα ακόλουθα χαρακτηριστικά σε σχέση με την έγκριση τύπου του κινητήρα:
      7.1.1.   η υποπίεση του αέρα αναρρόφησης δεν υπερβαίνει εκείνη που προδιαγράφεται για τον κινητήρα εγκεκριμένου τύπου στο Παράρτημα VI,
      7.1.2.   η αντίθλιψη εξάτμισης δεν υπερβαίνει εκείνη που προδιαγράφεται για τον κινητήρα εγκεκριμένου τύπου στο Παράρτημα VI,
      7.1.3.   ο όγκος του συστήματος εξάτμισης δεν διαφέρει κατά περισσότερο από 40 % από εκείνον που προδιαγράφεται για τον κινητήρα εγκεκριμένου τύπου στο Παράρτημα VI,
      7.1.4.   η απορρόφηση ισχύος από τα βοηθητικά εξαρτήματα που απαιτούνται για τη λειτουργία του κινητήρα δεν υπερβαίνει εκείνη που προδιαγράφεται για τον κινητήρα εγκεκριμένου τύπου στο Παράρτημα VI.
      8.   ΣΕΙΡΑ ΚΙΝΗΤΗΡΩΝ
      8.1.   Παράμετροι που ορίζουν τη σειρά κινητήρων
      Η σειρά κινητήρων, που δίδεται από τον κατασκευαστή, μπορεί να ορίζεται από βασικά χαρακτηριστικά, που πρέπει να είναι κοινά για τους κινητήρες της ίδιας σειράς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να παρατηρείται αλληλεπίδραση παραμέτρων. Οι επιδράσεις αυτές πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη, ώστε να διασφαλίζεται ότι μόνο κινητήρες με παρόμοια χαρακτηριστικά εκπομπών καυσαερίων περιλαμβάνονται σε μια σειρά κινητήρων.
      Για να θεωρηθεί ότι οι κινητήρες ανήκουν στην ίδια σειρά, πρέπει να έχουν κοινές τις βασικές παραμέτρους του καταλόγου που ακολουθεί:
      8.1.1.   Κύκλος καύσης:

                  —

                  δίχρονος

                  —

                  τετράχρονος

            8.1.2.   Ψυκτικό μέσο:

                  —

                  αέρας

                  —

                  νερό

                  —

                  έλαιο

            8.1.3.   Για κινητήρες αερίου και κινητήρες με διατάξεις μετεπεξεργασίας:

                  —

                  Αριθμός κυλίνδρων

            άλλοι κινητήρες ντίζελ με μικρότερο αριθμό κυλίνδρων από τον μητρικό κινητήρα είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι ανήκουν στην ίδια σειρά, με την προϋπόθεση ότι το σύστημα τροφοδοσίας παρέχει καθορισμένη ποσότητα καυσίμου σε κάθε επιμέρους κύλινδρο).
      8.1.4.   Ατομική μετατόπιση κυλίνδρου:

                  —

                  συνολικό εύρος τιμών μεταξύ των κινητήρων 15 %

            8.1.5.   Μέθοδος αναρρόφησης αέρα:

                  —

                  φυσική αναρρόφηση

                  —

                  συμπίεση

                  —

                  συμπίεση με ψύκτη αέρα

            8.1.6.   Τύπος/σχεδιασμός θαλάμου καύσης:

                  —

                  προθάλαμος

                  —

                  θάλαμος στροβιλισμού

                  —

                  ανοικτός θάλαμος

            8.1.7.   Διάταξη, μέγεθος και αριθμός βαλβίδων και θυρίδων:

                  —

                  κεφαλή κυλίνδρου

                  —

                  τοίχωμα κυλίνδρου

                  —

                  στροφαλοθάλαμος

            8.1.8.   Σύστημα έγχυσης καυσίμου (κινητήρες ντίζελ):

                  —

                  αντλία-γραμμή-εγχυτήρας

                  —

                  αντλία εν σειρά

                  —

                  αντλία διανομής

                  —

                  ενιαίο στοιχείο

                  —

                  μονάδα έγχυσης

            8.1.9.   Σύστημα τροφοδοσίας καυσίμου (κινητήρες αερίου)

                  —

                  μονάδα ανάμειξης

                  —

                  έγχυση ατμού (ενός σημείου, πολλαπλών σημείων)

                  —

                  έγχυση υγρού (ενός σημείου, πολλαπλών σημείων)

            8.1.10.   Σύστημα ανάφλεξης (κινητήρες αερίου):
      8.1.11.   Διάφορα χαρακτηριστικά:

                  —

                  ανακυκλοφορία εξερχόμενων καυσαερίων

                  —

                  έγχυση νερού/γαλάκτωμα

                  —

                  έγχυση δευτερεύοντος αέρα

                  —

                  ψυκτικό σύστημα συμπίεσης

            8.1.12.   Μετεπεξεργασία των καυσαερίων:

                  —

                  τριοδικός καταλύτης

                  —

                  οξειδωτικός καταλύτης

                  —

                  αναγωγικός καταλύτης

                  —

                  θερμικός αντιδραστήρας

                  —

                  παγίδα σωματιδίων

            8.2.   Επιλογή του μητρικού κινητήρα
      8.2.1.   Κινητήρες ντίζελ
      Ο μητρικός κινητήρας της σειράς επιλέγεται με τη βοήθεια του πρωταρχικού κριτηρίου της μέγιστης παροχής καυσίμου ανά διαδρομή, στις στροφές της δηλούμενης μέγιστης ροπής. Στην περίπτωση που δύο ή περισσότεροι κινητήρες πληρούν αυτό το πρωταρχικό κριτήριο, ο μητρικός κινητήρας επιλέγεται με τη βοήθεια του δευτερεύοντος κριτηρίου της μέγιστης παροχής καυσίμου ανά διαδρομή στις στροφές ονομαστικής ισχύος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εγκρίνουσα αρχή ενδέχεται να κρίνει ότι τα επίπεδα των εκπομπών της σειράς κινητήρων στη χειρότερη περίπτωση μπορούν να προσδιορίζονται ακριβέστερα με την υποβολή και δεύτερου κινητήρα σε δοκιμή. Συνεπώς, η εγκρίνουσα αρχή μπορεί να επιλέγει πρόσθετο κινητήρα για δοκιμή, βασιζόμενη σε στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι αυτός μπορεί να έχει το μέγιστο επίπεδο εκπομπών από τους κινητήρες που ανήκουν στην ίδια σειρά.
      Στην περίπτωση που κινητήρες που ανήκουν στην ίδια σειρά διαθέτουν και άλλα μεταβλητά χαρακτηριστικά τα οποία είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν τις εκπομπές καυσαερίων, τα χαρακτηριστικά αυτά θα πρέπει επίσης να εντοπίζονται και να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή του μητρικού κινητήρα.
      8.2.2.   Κινητήρες αερίου
      Ο μητρικός κινητήρας της σειράς επιλέγεται με τη βοήθεια του πρωταρχικού κριτηρίου της μέγιστης μετατόπισης. Στην περίπτωση που δύο ή περισσότεροι κινητήρες πληρούν αυτό το πρωταρχικό κÁιτήριο, ο μητρικός κινητήρας επιλέγεται με τη βοήθεια των δευτερευόντων κριτηρίων με την ακόλουθη σειρά:

                  —

                  μέγιστη παροχή καυσίμου ανά διαδρομή στις στροφές της δηλούμενης ονομαστικής ισχύος,

                  —

                  ανώτερη χρονική στιγμή σπινθήρα,

                  —

                  κατώτατος ρυθμός ανακυκλοφορίας καυσαερίων,

                  —

                  δεν υπάρχει αντλία αέρα ή υπάρχει αντλία ελαχίστης πραγματικής ροής αέρα.

            Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εγκρίνουσα αρχή ενδέχεται να κρίνει ότι τα επίπεδα των εκπομπών της σειράς κινητήρων στη χειρότερη περίπτωση μπορούν να προσδιορίζονται ακριβέστερα με την υποβολή και δεύτερου κινητήρα σε δοκιμή. Συνεπώς, η εγκρίνουσα αρχή μπορεί να επιλέγει πρόσθετο κινητήρα για δοκιμή, βασιζόμενη σε στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι αυτός μπορεί να έχει το μέγιστο επίπεδο εκπομπών από τους κινητήρες που ανήκουν στην ίδια σειρά.
      9.   ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
      9.1.   Πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης της παραγωγής σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 10 της οδηγίας 70/156/EΟΚ. Η συμμόρφωση της παραγωγής ελέγχεται βάσει της περιγραφής που περιλαμβάνουν τα πιστοποιητικά έγκρισης τύπου, όπως ορίζεται στο Παράρτημα VI της παρούσας οδηγίας.
      Τα σημεία 2.4.2 και 2.4.3 του Παραρτήματος X της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ ισχύουν, όταν οι αρμόδιες αρχές δεν είναι ικανοποιημένες από τη διαδικασία εξωτερικού ελέγχου που εφαρμόζει ο κατασκευαστής.
      9.1.1.   Αν πρόκειται να μετρηθούν οι εκπομπές ρύπων και η έγκριση τύπου ενός κινητήρα είχε μία ή περισσότερες επεκτάσεις, οι δοκιμές διεξάγονται στον(στους) κινητήρα(ες) που περιγράφεται(ονται) στο φάκελο πληροφοριών που αναφέρεται στην εκάστοτε επέκταση.
      9.1.1.1.   Συμμόρφωση του κινητήρα που υποβάλλεται σε έλεγχο ρύπων:
      Μετά την υποβολή του κινητήρα στις αρχές, ο κατασκευαστής δεν πραγματοποιεί ρυθμίσεις στους επιλεγέντες κινητήρες.
      9.1.1.1.1.   Λαμβάνονται τυχαία τρεις κινητήρες από τη σειρά παραγωγής. Οι κινητήρες που πρέπει να υποβάλλονται μόνο στις δοκιμές ESC και ELR ή μόνο στη δοκιμή ETC για την έγκριση τύπου σύμφωνα με τη σειρά Α των πινάκων του σημείου 6.2.1, υποβάλλονται στις εν λόγω εφαρμοστέες δοκιμές προκειμένου να ελέγχεται η συμμόρφωση της παραγωγής. Εφόσον οι αρχές συμφωνούν, όλοι οι υπόλοιποι κινητήρες που υποβάλλονται σε έγκριση τύπου σύμφωνα με τις σειρές Α, Β1 ή Β2 των πινάκων του σημείου 6.2.1, υποβάλλονται σε δοκιμή είτε με τους κύκλους ESC και ELR ή με τον κύκλο ETC για να ελέγχεται η συμμόρφωση της παραγωγής. Οι οριακές τιμές παρατίθενται στο σημείο 6.2.1 του παρόντος Παραρτήματος.
      9.1.1.1.2.   Οι δοκιμές διεξάγονται σύμφωνα με το προσάρτημα 1 του παρόντος Παραρτήματος, όταν η αρμόδια αρχή ικανοποιείται με την τυπική απόκλιση παραγωγής που παρέχει ο κατασκευαστής σύμφωνα με το Παράρτημα Χ της οδηγίας 70/156/EΟΚ, η οποία ισχύει για τα μηχανοκίνητα οχήματα και τα ρυμουλκούμενά τους.
      Οι δοκιμές διεξάγονται σύμφωνα με το προσάρτημα 2 του παρόντος Παραρτήματος, όταν η αρμόδια αρχή δεν ικανοποιείται με την τυπική απόκλιση παραγωγής που παρέχει ο κατασκευαστής, σύμφωνα με το Παράρτημα Χ της οδηγίας 70/156/EΟΚ, η οποία ισχύει για τα μηχανοκίνητα οχήματα και τα ρυμουλκούμενά τους.
      Μετά από αίτημα του κατασκευαστή, οι δοκιμές μπορούν να διεξάγονται σύμφωνα με το προσάρτημα 3 του παρόντος Παραρτήματος.
      9.1.1.1.3.   Με βάση μια δοκιμή του κινητήρα κατόπιν δειγματοληψίας, η παραγωγή της σειράς θεωρείται σύμφωνη όταν επιτυγχάνεται θετικό αποτέλεσμα για όλους τους ρύπους και μη σύμφωνη όταν προκύπτει αρνητικό αποτέλεσμα για έναν ρύπο, σύμφωνα με τα κριτήρια δοκιμής που εφαρμόζονται στο αντίστοιχο προσάρτημα.
      Όταν επιτυγχάνεται θετικό αποτέλεσμα για έναν ρύπο, το αποτέλεσμα αυτό δεν μπορεί να αλλοιώνεται από τυχόν πρόσθετες δοκιμές που διεξάγονται για τον χαρακτηρισμό των λοιπών ρύπων.
      Εάν δεν επιτυγχάνεται θετικό αποτέλεσμα για όλους τους ρύπους και εάν δεν προκύπτει αρνητικό αποτέλεσμα για ένα από τους ρύπους, διεξάγεται δοκιμή με άλλο κινητήρα (βλέπε σχήμα 2).
      Εάν δεν επιτυγχάνεται αποτέλεσμα, ο κατασκευαστής μπορεί οιαδήποτε στιγμή, να αποφασίζει τη διακοπή της δοκιμής. Στην περίπτωση αυτή, καταγράφεται αρνητικό αποτέλεσμα.
      9.1.1.2.   Οι δοκιμές διεξάγονται με κινητήρες πρόσφατης κατασκευής. Οι κινητήρες αερίου στρώνονται σύμφωνα με τη διαδικασία του Παραρτήματος ΙΙΙ, προσάρτημα 2, σημείο 3.
      9.1.1.2.1.   Παρά ταύτα, μετά από αίτημα του κατασκευαστή, οι δοκιμές μπορούν να διεξάγονται με κινητήρες ντίζελ ή αερίου που έχουν στρωθεί για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από το αναφερόμενο στη σημείο 9.1.1.2 μέχρι ανωτάτου ορίου 100 ωρών. Στην περίπτωση αυτή, το στρώσιμο γίνεται από τον κατασκευαστή, ο οποίος αναλαμβάνει να μην προβαίνει σε ρυθμίσεις των συγκεκριμένων κινητήρων.
      9.1.1.2.2.   Όταν ο κατασκευαστής ζητά στρώσιμο σύμφωνα με το σημείο 9.1.1.2.1, η εν λόγω διαδικασία μπορεί να εκτελείται:

                  —

                  σε όλους τους κινητήρες που υποβάλλονται στη δοκιμή,
                  ή

                  —

                  στον πρώτο δοκιμαζόμενο κινητήρα, με προσδιορισμό συντελεστή εξέλιξης ως εξής:

                              —

                              οι εκπομπές ρύπων μετρώνται στις χρονικές στιγμές μηδέν και «x» ωρών στον πρώτο δοκιμαζόμενο κινητήρα,

                              —

                              υπολογίζεται ο συντελεστής εξέλιξης των εκπομπών μεταξύ μηδέν και «x» ωρών για κάθε ρύπο χωριστά:

                                          —

                                          Εκπομπές «x» ωρών/Εκπομπές μηδέν ωρών

                                          —

                                          Ο συντελεστής μπορεί να είναι μικρότερος της μονάδας.

            Οι επόμενοι κινητήρες δοκιμής δεν υποβάλλονται σε στρώσιμο, αλλά οι εκπομπές των μηδέν ωρών τροποποιούνται με τον συντελεστή εξέλιξης.
      Στην περίπτωση αυτή, οι τιμές που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι:

                  —

                  οι τιμές των «x» ωρών για τον πρώτο κινητήρα,

                  —

                  οι τιμές των μηδέν ωρών πολλαπλασιαζόμενες επί τον συντελεστή εξέλιξης για τους λοιπούς κινητήρες.

            9.1.1.2.3.   Για τους κινητήρες ντίζελ και τους κινητήρες υγραερίου, όλες αυτές οι δοκιμές μπορούν να διεξάγονται με καύσιμο του εμπορίου. Παρά ταύτα, μετά από αίτημα του κατασκευαστή, μπορούν να χρησιμοποιούνται τα καύσιμα αναφοράς που περιγράφονται στο Παράρτημα IV. Αυτό συνεπάγεται τη διεξαγωγή των δοκιμών που περιγράφονται στο σημείο 4 του παρόντος Παραρτήματος, με δύο τουλάχιστον καύσιμα αναφοράς για κάθε κινητήρα αερίου.
      9.1.1.2.4.   Για τους κινητήρες φυσικού αερίου, όλες αυτές οι δοκιμές μπορούν να διεξάγονται με καύσιμο του εμπορίου ως εξής:

                  —

                  προκειμένου για κινητήρες με σήμανση H, με καύσιμα του εμπορίου εντός της κλίμακας H (0,89 ≤ Sλ ≤ 1,00),

                  —

                  προκειμένου για κινητήρες με σήμανση L, με καύσιμο του εμπορίου εντός της κλίμακας L (1,00 ≤ Sλ ≤ 1,19),

                  —

                  προκειμένου με κινητήρες με σήμανση HL, με καύσιμα του εμπορίου εντός της ακραίας κλίμακας του συντελεστή μεταβολής λ (0,89 ≤ Sλ ≤ 1,19).

            Ωστόσο, μετά από αίτημα του κατασκευαστή, μπορούν να χρησιμοποιούνται τα καύσιμα αναφοράς που περιγράφονται στο Παράρτημα VI. Αυτό συνεπάγεται τη διεξαγωγή των δοκιμών, όπως περιγράφονται στο σημείο 4 του παρόντος Παραρτήματος.
      9.1.1.2.5.   Σε περίπτωση διαφορών λόγω μη συμμόρφωσης κινητήρων αερίου, όταν χρησιμοποιείται καύσιμο εμπορίου, οι δοκιμές διεξάγονται με το καύσιμο αναφοράς με το οποίο έχει ελεγχθεί ο μητρικός κινητήρας ή με το πιθανό συμπληρωματικό καύσιμο 3, όπως προβλέπεται στα σημεία 4.1.3.1 και 4.2.1.1, με το οποίο, ενδεχομένως, έχει ελεγχθεί ο μητρικός κινητήρας. Το αποτέλεσμα πρέπει να διορθώνεται με υπολογισμό εφαρμόζοντας τον (τους) αντίστοιχο(ους) συντελεστή(ές) «r», «ra» ο «rb», όπως περιγράφεται στα σημεία 4.1.4, 4.1.5.1 και 4.2.1.2. Εάν οι συντελεστές r, ra ή rb είναι μικρότεροι της μονάδας, δεν απαιτείται διόρθωση. Τα αποτελέσματα των μετρήσεων και τα αποτελέσματα των υπολογισμών πρέπει να καταδεικνύουν ότι ο κινητήρας ανταποκρίνεται στις οριακές τιμές με όλα τα σχετικά καύσιμα (1, 2 και, εφόσον ισχύει, καύσιμο 3 στην περίπτωση κινητήρων που τροφοδοτούνται με φυσικό αέριο και καύσιμο A και B στην περίπτωση κινητήρων που τροφοδοτούνται με υγραέριο).
      9.1.1.2.6.   Οι δοκιμές για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης της παραγωγής κινητήρων αερίου, που έχουν σχεδιασθεί για να λειτουργούν με καύσιμο συγκεκριμένης σύνθεσης, διεξάγονται με το καύσιμο για το οποίο έχει βαθμονομηθεί ο κινητήρας.

         (1)  ΕΕ L 76, 6.4.1970, σ. 1. Οδηγία η οποία τροποποιήθηκε τελευταία με την οδηγία 2003/76/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 206, 15.8.2003, σ. 29).

         (2)  ΕΕ L 375, 31.12.1980, σ. 46. Οδηγία η οποία τροποποιήθηκε τελευταία με την οδηγία 1999/99/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 334, 28.12.1999, σ. 32).

         (3)  ΕΕ L 42, 23.2.1970, σ. 1. Οδηγία η οποία τροποποιήθηκε τελευταία με την οδηγία 2004/104/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 337, 13.11.2004, σ. 13).

         (4)  1 = Γερμανία, 2 = Γαλλία, 3 = Ιταλία, 4 = Κάτω Χώρες, 5 = Σουηδία, 6 = Βέλγιο, 7 = Ουγγαρία, 8 = Τσεχική Δημοκρατία, 9 = Ισπανία, 11 = Ηνωμένο Βασίλειο, 12 = Αυστρία, 13 = Λουξεμβούργο, 17 = Φινλανδία, 18 = Δανία, 20 = Πολωνία, 21 = Πορτογαλία, 23 = Ελλάδα, 24 = Ιρλανδία, 26 = Σλοβενία, 27 = Σλοβακία, 29 = Εσθονία, 32 = Λετονία, 36 = Λιθουανία, 49 = Κύπρος, 50 = Μάλτα.

         (5)  Για κινητήρες με όγκο της διαδρομής του εμβόλου κάτω του 0,75 dm3 ανά κύλινδρο και στροφές ονομαστικής ισχύος άνω των 3 000 min-1.

         (6)  Μόνο για κινητήρες φυσικού αερίου.

         (7)  Δεν ισχύει για κινητήρες με αέριο καύσιμο στο στάδιο Α και στα στάδια Β1 και Β2.

         (8)  Για κινητήρες με όγκο της διαδρομής εμβόλου κάτω των 0,75 dm3 ανά κύλινδρο και στροφές ονομαστικής ισχύος 3 000 min-1.

         Προσάρτημα 1
         ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΤΑΝ Η ΤΥΠΙΚΗ ΑΠΟΚΛΙΣΗ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗ

                     1.

                     Στο παρόν προσάρτημα, περιγράφεται η διαδικασία η οποία πρέπει να ακολουθείται για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης της παραγωγής ως προς τις εκπομπές ρύπων, όταν η τυπική απόκλιση της παραγωγής κατά τον κατασκευαστή είναι ικανοποιητική.

                     2.

                     Με ελάχιστο μέγεθος δείγματος τρεις κινητήρες, ρυθμίζεται η διαδικασία δειγματοληψίας έτσι ώστε η πιθανότητα μιας παρτίδας να επιτύχει στη δοκιμή με ελαττωματικό το 40 % των κινητήρων να είναι 0,95 (ρίσκο παραγωγού = 5 %), ενώ η πιθανότητα μιας παρτίδας να γίνει δεκτή με ελαττωματικό το 65 % των κινητήρων να είναι 0,10 (ρίσκο καταναλωτή = 10 %).

                     3.

                     Η ακόλουθη διαδικασία χρησιμοποιείται για καθέναν από τους ρύπους που απαριθμούνται στο σημείο 6.2.1 του Παραρτήματος Ι (βλέπε σχήμα 2):

                                 Έστω:

                                             L

                                             =

                                             ο φυσικός λογάριθμος της οριακής τιμής για το ρύπο,

                                             χi

                                             =

                                             ο φυσικός λογάριθμος της μέτρησης του i-οστού κινητήρα του δείγματος,

                                             s

                                             =

                                             η κατά προσέγγιση τυπική απόκλιση της παραγωγής (μετά τη λήψη του φυσικού λογαρίθμου των μετρήσεων)

                                             n

                                             =

                                             ο εκάστοτε αριθμός δείγματος.

                     4.

                     Για κάθε δείγμα, υπολογίζεται το άθροισμα των τυπικών αποκλίσεων από την οριακή τιμή στο όριο με τον ακόλουθο τύπο:

                     5.

                     Στη συνέχεια:

                                 —

                                 εάν το στατιστικό αποτέλεσμα της δοκιμής είναι μεγαλύτερο από τον αριθμό που οδηγεί σε απόφαση αποδοχής για το μέγεθος δείγματος που δίδεται στον πίνακα 3, λαμβάνεται απόφαση αποδοχής για το ρύπο,

                                 —

                                 εάν το στατιστικό αποτέλεσμα της δοκιμής είναι μικρότερο από τον αριθμό που οδηγεί σε απορριπτική απόφαση για το μέγεθος δείγματος που δίδεται στον πίνακα 3, λαμβάνεται απορριπτική απόφαση για τον ρύπο,

                                 —

                                 άλλως, δοκιμάζεται πρόσθετος κινητήρας σύμφωνα με το σημείο 9.1.1.1 του Παραρτήματος Ι και η διαδικασία υπολογισμού εφαρμόζεται στο δείγμα προσαυξημένο κατά μία μονάδα.

               Πίνακας 3
         Αριθμοί που κρίνουν την απόφαση αποδοχής ή απόρριψης του προγράμματος δειγματοληψίας του προσαρτήματος 1
         Ελάχιστο μέγεθος δείγματος: 3

                     Αριθμός δοκιμαζόμενων κινητήρων αθροιστικά (μέγεθος δείγματος)

                     Αριθμός απόφασης αποδοχής An

                     Αριθμός απορριπτικής απόφασης Bn

                     3

                     3,327

                     – 4,724

                     4

                     3,261

                     – 4,790

                     5

                     3,195

                     – 4,856

                     6

                     3,129

                     – 4,922

                     7

                     3,063

                     – 4,988

                     8

                     2,997

                     – 5,054

                     9

                     2,931

                     – 5,120

                     10

                     2,865

                     – 5,185

                     11

                     2,799

                     – 5,251

                     12

                     2,733

                     – 5,317

                     13

                     2,667

                     – 5,383

                     14

                     2,601

                     – 5,449

                     15

                     2,535

                     – 5,515

                     16

                     2,469

                     – 5,581

                     17

                     2,403

                     – 5,647

                     18

                     2,337

                     – 5,713

                     19

                     2,271

                     – 5,779

                     20

                     2,205

                     – 5,845

                     21

                     2,139

                     – 5,911

                     22

                     2,073

                     – 5,977

                     23

                     2,007

                     – 6,043

                     24

                     1,941

                     – 6,109

                     25

                     1,875

                     – 6,175

                     26

                     1,809

                     – 6,241

                     27

                     1,743

                     – 6,307

                     28

                     1,677

                     – 6,373

                     29

                     1,611

                     – 6,439

                     30

                     1,545

                     – 6,505

                     31

                     1,479

                     – 6,571

                     32

                     – 2,112

                     – 2,112

         Προσάρτημα 2
         ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΤΑΝ Η ΤΥΠΙΚΗ ΑΠΟΚΛΙΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗ Ή ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΤΗ

                     1.

                     Στο παρόν προσάρτημα, περιγράφεται η διαδικασία η οποία πρέπει να ακολουθείται για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης της παραγωγής ως προς τις εκπομπές ρύπων, όταν η τυπική απόκλιση της παραγωγής κατά τον κατασκευαστή δεν είναι ικανοποιητική ή δεν είναι διαθέσιμη.

                     2.

                     Με ελάχιστο μέγεθος δείγματος τρεις κινητήρες, η διαδικασία δειγματοληψίας ρυθμίζεται έτσι ώστε η πιθανότητα μιας παρτίδας να επιτύχει στη δοκιμή με ελαττωματικό το 40 % των κινητήρων να είναι 0,95 (ρίσκο παραγωγού = 5 %), ενώ η πιθανότητα μιας παρτίδας να γίνει δεκτή με ελαττωματικό το 65 % των κινητήρων να είναι 0,10 (ρίσκο καταναλωτή = 10 %).

                     3.

                     Οι τιμές των ρύπων που αναγράφονται στο σημείο 6.2.1 του Παραρτήματος Ι, θεωρούνται κανονικής λογαριθμικής κατανομής και θα πρέπει να μετατρέπονται λαμβάνοντας τους φυσικούς τους λογαρίθμους. Έστω ότι m0 και m είναι το ελάχιστο και το μέγιστο μέγεθος δείγματος αντίστοιχα (m0 = 3 and m = 32) και ότι n είναι ο εκάστοτε αριθμός του δείγματος.

                     4.

                     Εάν οι φυσικοί λογάριθμοι των τιμών της σειράς που μετρώνται είναι x1, x2, … xi και L είναι ο φυσικός λογάριθμος της οριακής τιμής για τον ρύπο, τότε ισχύει:
                     και

                     5.

                  Ο πίνακας 4 δείχνει τις τιμές των αριθμών αποδοχής (An) και απόρριψης (Bn) έναντι του αριθμού του δείγματος. Το στατιστικό αποτέλεσμα της δοκιμής είναι ο λόγος και χρησιμοποιείται για να καθορίζεται η επιτυχία ή η αστοχία της σειράς παραγωγής ως εξής:

                     για m0 ≤ n < m:

                                 —

                                 επιτυχία σειράς εάν

                                 —

                                 αστοχία σειράς εάν

                                 —

                                 λαμβάνεται και άλλη μέτρηση εάν .

                     6.

                     Παρατηρήσεις
                     Για τον υπολογισμό διαδοχικών τιμών του στατιστικού αποτελέσματος της δοκιμής είναι χρήσιμοι οι ακόλουθοι επαναληπτικοί τύποι:

               Πίνακας 4
         Αριθμοί που κρίνουν την απόφαση αποδοχής ή απόρριψης του προγράμματος δειγματοληψίας του προσαρτήματος 2
         Ελάχιστο μέγεθος δείγματος: 3

                     Αριθμός δοκιμαζόμενων κινητήρων αθροιστικά (μέγεθος δείγματος)

                     Αριθμός απόφασης αποδοχής An

                     Αριθμός απορριπτικής απόφασης Bn

                     3

                     - 0,80381

                     16,64743

                     4

                     - 0,76339

                     7,68627

                     5

                     - 0,72982

                     4,67136

                     6

                     - 0,69962

                     3,25573

                     7

                     - 0,67129

                     2,45431

                     8

                     - 0,64406

                     1,94369

                     9

                     - 0,61750

                     1,59105

                     10

                     - 0,59135

                     1,33295

                     11

                     - 0,56542

                     1,13566

                     12

                     - 0,53960

                     0,97970

                     13

                     - 0,51379

                     0,85307

                     14

                     - 0,48791

                     0,74801

                     15

                     - 0,46191

                     0,65928

                     16

                     - 0,43573

                     0,58321

                     17

                     - 0,40933

                     0,51718

                     18

                     - 0,38266

                     0,45922

                     19

                     - 0,35570

                     0,40788

                     20

                     - 0,32840

                     0,36203

                     21

                     - 0,30072

                     0,32078

                     22

                     - 0,27263

                     0,28343

                     23

                     - 0,24410

                     0,24943

                     24

                     - 0,21509

                     0,21831

                     25

                     - 0,18557

                     0,18970

                     26

                     - 0,15550

                     0,16328

                     27

                     - 0,12483

                     0,13880

                     28

                     - 0,09354

                     0,11603

                     29

                     - 0,06159

                     0,09480

                     30

                     - 0,02892

                     0,07493

                     31

                     - 0,00449

                     0,05629

                     32

                     - 0,03876

                     0,03876

         Προσάρτημα 3
         ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΙΤΗΜΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗ

                     1.

                     Στο παρόν προσάρτημα, περιγράφεται η διαδικασία η οποία πρέπει να ακολουθείται για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης της παραγωγής ως προς τις εκπομπές ρύπων, όταν το ζητεί ο κατασκευαστής.

                     2.

                     Με ελάχιστο μέγεθος δείγματος τρεις κινητήρες, ρυθμίζεται η διαδικασία δειγματοληψίας έτσι ώστε η πιθανότητα μιας παρτίδας να επιτύχει στη δοκιμή με ελαττωματικό το 30 % των κινητήρων να είναι 0,90 (ρίσκο παραγωγού = 10 %), ενώ η πιθανότητα μιας παρτίδας να γίνει δεκτή με ελαττωματικό το 65 % των κινητήρων να είναι 0,10 (ρίσκο καταναλωτή = 10 %).

                     3.

                     Η ακόλουθη διαδικασία χρησιμοποιείται για καθέναν από τους ρύπους που απαριθμούνται στο σημείο 6.2.1 του παρόντος Παραρτήματος Ι (βλέπε σχήμα 2):

                                 Έστω:

                                             L

                                             =

                                             η οριακή τιμή για τον ρύπο,

                                             xi

                                             =

                                             η τιμή που δίδει η μέτρηση του i-οστού κινητήρα του δείγματος,

                                             n

                                             =

                                             ο εκάστοτε αριθμός δείγματος.

                     4.

                     Υπολογίζεται για το δείγμα το στατιστικό αποτέλεσμα της δοκιμής που ποσοτικοποιεί το πλήθος των μη σύμφωνων κινητήρων, δηλαδή xi ≥ L.

                     5.

                     Στη συνέχεια:

                                 —

                                 εάν το στατιστικό αποτέλεσμα της δοκιμής είναι μικρότερο ή ίσο με τον αριθμό που οδηγεί σε απόφαση αποδοχής για το μέγεθος δείγματος που δίδεται στον πίνακα 5, λαμβάνεται απόφαση αποδοχής για τον ρύπο,

                                 —

                                 εάν το στατιστικό αποτέλεσμα της δοκιμής είναι μεγαλύτερο ή ίσο με τον αριθμό που οδηγεί σε απορριπτική απόφαση για το μέγεθος δείγματος που δίδεται στον πίνακα 5, λαμβάνεται απορριπτική απόφαση για τον ρύπο,

                                 —

                                 άλλως, δοκιμάζεται πρόσθετος κινητήρας σύμφωνα με το σημείο 9.1.1.1 του παρόντος Παραρτήματος και η διαδικασία υπολογισμού εφαρμόζεται στο δείγμα προσαυξημένο κατά μία μονάδα.

                           Στον πίνακα 5, οι αριθμοί αποδοχής και απόρριψης έχουν υπολογισθεί με τη βοήθεια του διεθνούς προτύπου ISO 8422/1991.

               Πίνακας 5
         Αριθμοί που κρίνουν την απόφαση αποδοχής ή απόρριψης του προγράμματος δειγματοληψίας του προσαρτήματος 3
         Ελάχιστο μέγεθος δείγματος: 3

                     Αριθμός δοκιμαζόμενων κινητήρων αθροιστικά (Μέγεθος δείγματος)

                     Αριθμός απόφασης αποδοχής

                     Αριθμός απορριπτικής απόφασης

                     3

                     —

                     3

                     4

                     0

                     4

                     5

                     0

                     4

                     6

                     1

                     5

                     7

                     1

                     5

                     8

                     2

                     6

                     9

                     2

                     6

                     10

                     3

                     7

                     11

                     3

                     7

                     12

                     4

                     8

                     13

                     4

                     8

                     14

                     5

                     9

                     15

                     5

                     9

                     16

                     6

                     10

                     17

                     6

                     10

                     18

                     7

                     11

                     19

                     8

                     9

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

         (1)  Διαγράφεται αναλόγως.

         Προσάρτημα 1

            (1)  Στην περίπτωση των μη συμβατικών κινητήρων και συστημάτων, παρέχονται από τον κατασκευαστή στοιχεία που αντιστοιχούν στα ανωτέρω απαριθμούμενα.

            (2)  Διαγράφονται αναλόγως.

            (3)  Να προσδιορισθεί η ανοχή.

            (4)  Διαγράφονται αναλόγως.

            (5)  ΕΕ L 375, 31.12.1980, σ. 46. Οδηγία η οποία τροποποιήθηκε τελευταία με την οδηγία 1999/99/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 334, 28.12.1999, σ. 32).

            (6)  Διαγράφονται αναλόγως.

            (7)  Προσδιορίζεται η ανοχή.

            (8)  Διαγράφονται αναλόγως.

            (9)  Προσδιορίζεται η ανοχή.

            (10)  Προκειμένου για συστήματα διαφορετικού σχεδιασμού, παρέχονται αντίστοιχα στοιχεία (για το σημείο 3.2).

            (11)  Οδηγία 1999/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Δεκεμβρίου 1999 για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν κατά των εκπομπών αερίων και σωματιδιακών ρύπων από τους κινητήρες ανάφλεξης με συμπίεση που χρησιμοποιούνται σε οχήματα, καθώς και κατά των εκπομπών αερίων ρύπων από κινητήρες επιβαλλόμενης ανάφλεξης που τροφοδοτούνται με φυσικό αέριο ή υγραέριο και χρησιμοποιούνται σε οχήματα και σχετικά με την τροποποίηση της οδηγίας 88/77/ΕΟΚ (EE L 44 της 16.2.2000, σ. 1).

            (12)  Διαγράφονται αναλόγως.

            (13)  Προσδιορίζεται η ανοχή.

            (14)  Διαγράφονται αναλόγως.

            (15)  Προσδιορίζεται η ανοχή.

            (16)  Δοκιμή ESC

            (17)  Μόνο δοκιμή ETC.

            (18)  Προσδιορίζεται η ανοχή, η οποία πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ ± 3 % των τιμών που δηλώνει ο κατασκευαστής.

            (19)  Δοκιμή ESC.

            (20)  Μόνο δοκιμή ETC.

         Προσάρτημα 2
         ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ ΚΙΝΗΤΗΡΩΝ

            (1)  Εάν δεν υπάρχει, σημειώνεται δ.ε.

         Προσάρτημα 3

            (1)  Υποβάλλεται για κάθε κινητήρα σειράς.

            (2)  Διαγράφεται αναλόγως.

            (3)  Προσδιορίζεται η ανοχή.

            (4)  Διαγράφεται αναλόγως.

            (5)  Διαγράφεται αναλόγως.

            (6)  Προσδιορίζεται η ανοχή.

            (7)  Προκειμένου για συστήματα διαφορετικού σχεδιασμού, παρέχονται αντίστοιχα στοιχεία (για το στοιχείο 3.2.).

            (8)  Διαγράφεται αναλόγως.

            (9)  Προσδιορίζεται η ανοχή.

            (10)  Διαγράφεται αναλόγως.

            (11)  Προσδιορίζεται η ανοχή.

            (12)  Διαγράφεται αναλόγως.

            (13)  Προσδιορίζεται η ανοχή.

         Προσάρτημα 4
         ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ ΟΧΗΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΚΙΝΗΤΗΡΑ

            (1)  Δοκιμή ESC.

            (2)  Μόνο δοκιμή ETC.

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III
      ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΟΚΙΜΩΝ
      1.   ΕΙΣΑΓΩΓΗ

                  1.1.

                  Στο παρόν Παράρτημα περιγράφονται οι μέθοδοι προσδιορισμού των εκπομπών αερίων, σωματιδίων και αιθάλης από τους υπό δοκιμή κινητήρες. Περιγράφονται τρεις κύκλοι δοκιμών, που εφαρμόζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του Παραρτήματος I, σημείο 6.2:

                              —

                              ο κύκλος ESC που αποτελεί κύκλο 13 φάσεων σε σταθερές συνθήκες λειτουργίας,

                              —

                              ο κύκλος ERL που συνίσταται από βαθμίδες μεταβατικού φορτίου σε διαφορετικές στροφές, που αποτελούν αναπόσπαστα μέρη ενιαίας διαδικασίας δοκιμής και επιβάλλονται ταυτόχρονα,

                              —

                              ο κύκλος ETC που συνίσταται από αλληλουχία φάσεων μεταβατικών συνθηκών που εναλλάσσονται ανά δευτερόλεπτο.

                  1.2.

                  Η δοκιμή διενεργείται με τον κινητήρα στερεωμένο επάνω σε τράπεζα δοκιμών και συνδεδεμένο με δυναμόμετρο.

            1.3.   Αρχή των μετρήσεων
      Οι προς μέτρηση εκπομπές της εξάτμισης του κινητήρα περιλαμβάνουν αέρια (μονοξείδιο του άνθρακα, ολικούς υδρογονάνθρακες μόνο για κινητήρες ντίζελ υπό δοκιμή ESC, υδρογονάνθρακες πλην μεθανίου μόνο για κινητήρες ντίζελ και αερίου υπό δοκιμή ETC, μεθάνιο μόνο για κινητήρες αερίου υπό δοκιμή ETC και οξείδια του αζώτου), σωματίδια (μόνο για κινητήρες ντίζελ) και αιθάλη (μόνο για κινητήρες ντίζελ υπό δοκιμή ELR). Επιπρόσθετα, συχνά χρησιμοποιείται το διοξείδιο του άνθρακα ως αέριο ανίχνευσης για τον προσδιορισμό του βαθμού αραίωσης σε συστήματα αραίωσης μερικής και πλήρους ροής. Σύμφωνα με την ορθή τεχνική πρακτική, συνιστάται η γενική μέτρηση του διοξειδίου του άνθρακος ως εξαίρετο εργαλείο για τον εντοπισμό προβλημάτων μέτρησης κατά τη διεξαγωγή της δοκιμής.
      1.3.1.   Δοκιμή ESC
      Κατά τη διάρκεια της προκαθορισμένης αλληλουχίας συνθηκών λειτουργίας προθερμασμένου κινητήρα, εξετάζονται συνεχώς οι ποσότητες των ανωτέρω εκπομπών καυσαερίων με τη λήψη δειγμάτων από τα πρωτογενή καυσαέρια. Ο κύκλος δοκιμής συνίσταται από έναν αριθμό συνδυασμών στροφών και ισχύος, ο οποίος καλύπτει την τυπική κλίμακα λειτουργίας των κινητήρων ντίζελ. Στη διάρκεια του κάθε συνδυασμού, προσδιορίζεται η συγκέντρωση κάθε αερίου ρύπου, η ροή της εξάτμισης και η απόδοση ισχύος και σταθμίζονται οι μετρούμενες τιμές. Το δείγμα των σωματιδίων αραιώνεται με κατάλληλα προετοιμασμένο αέρα περιβάλλοντος. Από την πλήρη διαδικασία της δοκιμής λαμβάνεται ένα δείγμα και συλλέγεται σε κατάλληλα φίλτρα. Υπολογίζονται τα γραμμάρια κάθε εκπεμπόμενου ρύπου ανά κιλοβατώρα, όπως περιγράφεται στο προσάρτημα 1 του παρόντος Παραρτήματος. Επίσης, μετρώνται τα NOx σε τρία σημεία της δοκιμής εντός της περιοχής ελέγχου που επιλέγεται από την τεχνική υπηρεσία (1) και οι μετρούμενες τιμές συγκρίνονται με αυτές που προκύπτουν από τις φάσεις του κύκλου δοκιμής που βρίσκονται πλησιέστερα στα επιλεγμένα σημεία δοκιμής. Ο έλεγχος επαλήθευσης των NOx διασφαλίζει την αποτελεσματικότητα του ελέγχου εκπομπών του κινητήρα εντός της τυπικής κλίμακας λειτουργίας του.
      1.3.2.   Δοκιμή ELR
      Στη διάρκεια προκαθορισμένης δοκιμής απόκρισης φορτίου, προσδιορίζεται η αιθάλη του προθερμασμένου κινητήρα με αδιαφανειόμετρο. Η δοκιμή συνίσταται στη φόρτιση του κινητήρα υπό σταθερό αριθμό στροφών με φορτίο από 10 % μέχρι 100 % για τρεις διαφορετικούς αριθμούς στροφών του κινητήρα. Επιπρόσθετα, διεξάγεται και τέταρτη φάση φόρτισης που επιλέγεται από την τεχνική υπηρεσία (1) και η τιμή της συγκρίνεται με τις τιμές των προηγούμενων φάσεων φόρτισης. Προσδιορίζεται η μεγίστη τιμή της αιθάλης με τη βοήθεια αλγορίθμου προσδιορισμού του μέσου όρου, όπως περιγράφεται στο προσάρτημα 1 του παρόντος Παραρτήματος.
      1.3.3.   Δοκιμή ETC
      Στη διάρκεια προκαθορισμένου κύκλου μεταβατικών συνθηκών λειτουργίας προθερμασμένου κινητήρα, βασισμένου άμεσα σε πρότυπα οδήγησης κατά τύπο οδού για κινητήρες βαρέων οχημάτων επαγγελματικής χρήσεως σε φορτηγά οχήματα και λεωφορεία, εξετάζονται οι ανωτέρω ρύποι μετά από αραίωση του συνόλου των αερίων της εξάτμισης με κατάλληλα προετοιμασμένο αέρα περιβάλλοντος. Βάσει των ενδείξεων του δυναμόμετρου του κινητήρα για τη ροπή και τον αριθμό στροφών του, υπολογίζεται το ολοκλήρωμα της ισχύος στο χρόνο του κύκλου, οπότε προκύπτει ως αποτέλεσμα το έργο που παράγεται από τον κινητήρα στο σύνολο του κÍκλου. Η συγκέντρωση NOx και HC στο σύνολο του κύκλου προσδιορίζεται το ολοκλήρωμα του σήματος του αναλυτή. Η συγκέντρωση CO, CO2 και NMHC μπορεί να προσδιοριστεί από το ολοκλήρωμα του σήματος του αναλυτή ή με δειγματοληψία σάκου. Για τα σωματίδια συλλέγεται αναλογικό δείγμα σε κατάλληλα φίλτρα. Προσδιορίζεται η παροχή των αραιωμένων καυσαερίων στο σύνολο του κύκλου για τον υπολογισμό των τιμών της μάζας των εκπομπών ρύπων. Οι τιμές εκπομπών μάζας συσχετίζονται με το έργο του κινητήρα, ώστε να ληφθούν τα γραμμάρια κάθε εκπεμπόμενου ρύπου ανά κιλοβατώρα, όπως περιγράφεται στο προσάρτημα 2 του παρόντος Παραρτήματος.
      2.   ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΔΟΚΙΜΗΣ
      2.1.   Συνθήκες δοκιμής κινητήρα

                  2.1.1.

                  Μετράται η απόλυτη θερμοκρασία (Ta) του αέρα του κινητήρα στο στόμιο εισαγωγής του κινητήρα, εκφρασμένη σε βαθμούς Κέλβιν, καθώς και η ξηρά ατμοσφαιρική πίεση (ps), εκφρασμένη σε kPa και προσδιορίζεται η παράμετρος F σύμφωνα με τις ακόλουθες διατάξεις:

                              α)

                              για κινητήρες ντίζελ:

                                          Κινητήρες φυσικής αναρρόφησης και μηχανικής υπερτροφοδότησης:

                                          Κινητήρες στροβιλοσυμπίεσης με ή χωρίς ψύξη του αναρροφώμενου αέρα:

                              β)

                              για κινητήρες αερίου:

            2.1.2.   Εγκυρότητα της δοκιμής
      Για να αναγνωρισθεί μια δοκιμή ως έγκυρη, η παράμετρος F πρέπει να είναι τέτοια ώστε:

      2.2.   Αερόψυκτοι κινητήρες
      Καταγράφεται η θερμοκρασία του αέρα τροφοδοσίας, η οποία, στις στροφές της δηλούμενης μέγιστης ισχύος και για πλήρες φορτίο, πρέπει να περικλείεται εντός του πεδίου ± 5 K της μέγιστης θερμοκρασίας του αέρα τροφοδοσίας που ορίζεται στο Παράρτημα ΙΙ, προσάρτημα 1, σημείο 1.16.3. Η θερμοκρασία του ψυκτικού μέσου πρέπει να είναι τουλάχιστον 293 K (20 °C).
      Αν χρησιμοποιείται εργαστηριακό σύστημα δοκιμής ή εξωτερικός ανεμιστήρας, η θερμοκρασία του αέρα τροφοδοσίας πρέπει να περικλείεται εντός του πεδίου ± 5 Κ της μέγιστης θερμοκρασίας του αέρα τροφοδοσίας που ορίζεται στο Παράρτημα II, προσάρτημα 1, σημείο 1.16.3, στις στροφές της δηλούμενης μέγιστης ισχύος και υπό πλήρες φορτίο. Η ρύθμιση του ψύκτη του αέρα τροφοδοσίας για την ικανοποίηση των ανωτέρω συνθηκών χρησιμοποιείται στο σύνολο του κύκλου δοκιμής.
      2.3.   Σύστημα αναρρόφησης αέρα του κινητήρα
      Χρησιμοποιείται σύστημα αναρρόφησης αέρα κινητήρα που να διαθέτει περιορισμό εισαγωγής αέρα στην τιμή ± 100 Pa του ανωτάτου ορίου λειτουργίας του κινητήρα στις στροφές που αντιστοιχούν στη δηλούμενη μέγιστη ισχύ και με πλήρες φορτίο.
      2.4.   Σύστημα εξάτμισης του κινητήρα
      Χρησιμοποιείται σύστημα εξάτμισης που να διαθέτει αντίθλιψη εξάτμισης κυμαινόμενη εντός ± 1.000 Pa του ανωτάτου ορίου λειτουργίας του κινητήρα στις στροφές που αντιστοιχούν στη δηλούμενη μέγιστη ισχύ και με πλήρες φορτίο, και χωρητικότητα εξάτμισης την οριζόμενη από τον κατασκευαστή ± 40 %. Μπορεί να χρησιμοποιείται εργαστηριακό σύστημα δοκιμής, υπό τον όρο ότι αυτό αντιπροσωπεύει τις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας του κινητήρα. Το σύστημα εξάτμισης πρέπει να είναι σύμφωνο με τις απαιτήσεις για τη δειγματοληψία των αερίων εξάτμισης, όπως ορίζεται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 4, σημείο 3.4 και στο Παράρτημα V, σημείο 2.2.1, EP και σημείο 2.3.1. EP.
      Αν ο κινητήρας είναι εφοδιασμένος με διάταξη μετεπεξεργασίας των προϊόντων της εξάτμισης, τότε ο σωλήνας εξάτμισης πρέπει να έχει την ίδια διάμετρο με τις εν χρήσει διαμέτρους 4 τουλάχιστον σωλήνων πριν από το στόμιο εισαγωγής της αρχής του τμήματος επέκτασης που περιέχει τη διάταξη μετεπεξεργασίας. Η απόσταση από τη φλάντζα της πολλαπλής εξαγωγής ή από το στόμιο εξαγωγής του στροβιλοσυμπιεστή μέχρι τη διάταξη μετεπεξεργασίας των καυσαερίων πρέπει να είναι η ίδια όπως στο σχέδιο του οχήματος ή εντός των ορίων της απόστασης που ορίζεται στις προδιαγραφές του κατασκευαστή. Η αντίθλιψη ή ο περιορισμός εξάτμισης πρέπει να πληροί τα ίδια με τα ανωτέρω κριτήρια, και μπορεί να ρυθμίζεται με βαλβίδα. Το δοχείο της διάταξης μετεπεξεργασίας μπορεί να απομακρύνεται κατά τη διάρκεια των ομοιωμάτων δοκιμών και κατά τη χάραξη της καμπύλης λειτουργίας του κινητήρα, και να αντικαθίσταται με ισοδύναμο δοχείο που να διαθέτει υποστήριξη ανενεργού καταλύτη.
      2.5.   Σύστημα ψύξης
      Χρησιμοποιείται σύστημα ψύξης του κινητήρα επαρκούς ισχύος ώστε να διατηρείται ο κινητήρας στις κανονικές θερμοκρασίες λειτουργίας, που καθορίζονται από τον κατασκευαστή.
      2.6.   Λιπαντικό
      Καταγράφονται οι προδιαγραφές του λιπαντικού που χρησιμοποιείται στη δοκιμή και παρουσιάζονται μαζί με τα αποτελέσματα της δοκιμής, όπως ορίζεται στο Παράρτημα II, προσάρτημα 1, σημείο 7.1.
      2.7.   Καύσιμο
      Το καύσιμο είναι το καύσιμο αναφοράς που ορίζεται στο Παράρτημα IV.
      Η θερμοκρασία του καυσίμου και το σημείο μέτρησης καθορίζονται από τον κατασκευαστή εντός των ορίων που δίδονται στο Παράρτημα II, προσάρτημα 1, σημείο 1.16.5. Η θερμοκρασία του καυσίμου δεν πρέπει να είναι χαμηλότερη από 306 Κ (33 °C). Αν δεν καθορίζεται, πρέπει να είναι 311 Κ ± 5 Κ (38 °C ± 5 °C) στο στόμιο εισαγωγής της παροχής καυσίμου.
      Προκειμένου για τους κινητήρες φυσικού αερίου και υγραερίου, η θερμοκρασία του καυσίμου και το σημείο μέτρησης θα ευρίσκονται εντός των ορίων που αναγράφονται στο Παράρτημα II προσάρτημα 1 σημείο 1.16.5 ή στο Παράρτημα II προσάρτημα 3, σημείο 1.16.5 στις περιπτώσεις που δεν πρόκειται για μητρικό κινητήρα.
      2.8.   Έλεγχος συστημάτων μετεπεξεργασίας των καυσαερίων
      Αν ο κινητήρας είναι εφοδιασμένος με σύστημα μετεπεξεργασίας των καυσαερίων, οι εκπομπές που μετρώνται στον(στους) κύκλο(ους) της δοκιμής πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικές των εκπομπών σε πραγματικές συνθήκες. Αν αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί με ένα μόνο κύκλο δοκιμών (π.χ. για φίλτρα σωματιδίων περιοδικής αναγέννησης), πρέπει να εκτελούνται αρκετοί κύκλοι δοκιμών και να υπολογίζεται ο μέσος όρος των αποτελεσμάτων των δοκιμών ή/και να σταθμίζονται αυτά. Η ακριβής διαδικασία πρέπει να συμφωνείται μεταξύ του κατασκευαστή του κινητήρα και της τεχνικής υπηρεσίας με βάση την ορθή τεχνική κρίση.

         (1)  Τα σημεία δοκιμής επιλέγονται με τη χρήση αποδεκτών στατιστικών μεθόδων τυχαίας δειγματοληψίας.

         Προσάρτημα 1
         ΚΥΚΛΟΙ ΔΟΚΙΜΩΝ ESC ΚΑΙ ELR
         1.   ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΙΝΗΤΗΡΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΟΜΕΤΡΟΥ
         1.1.   Προσδιορισμός των στροφών Α, Β και Γ του κινητήρα
         Οι στροφές Α, Β και Γ του κινητήρα δηλώνονται από τον κατασκευαστή σύμφωνα με τις ακόλουθες διατάξεις:
         Οι υψηλές στροφές nhi προσδιορίζονται με υπολογισμό του 70 % της δηλούμενης μέγιστης καθαρής ισχύος P(n), όπως ορίζεται στο Παράρτημα II, προσάρτημα 1, σημείο 8.2. Οι υψηλότερες στροφές του κινητήρα στις οποίες σημειώνεται αυτή η τιμή στην καμπύλη της ισχύος ορίζονται ως nhi.
         Οι χαμηλές στροφές nlo προσδιορίζονται με υπολογισμό του 50 % της δηλούμενης μέγιστης καθαρής ισχύος P(n), όπως ορίζεται στο Παράρτημα II, προσάρτημα 1, σημείο 8.2. Οι χαμηλότερες στροφές του κινητήρα στις οποίες σημειώνεται αυτή η τιμή στην καμπύλη της ισχύος ορίζονται ως nlo.
         Οι στροφές Α, Β και Γ του κινητήρα υπολογίζονται ως εξής:

         Οι στροφές Α, Β και Γ του κινητήρα μπορούν να επαληθεύονται με μία από τις ακόλουθες μεθόδους:

                     α)

                     Κατά τη διαδικασία έγκρισης της ισχύος του κινητήρα σύμφωνα με την οδηγία 80/1269/ΕΟΚ εκτελούνται μετρήσεις σε πρόσθετα σημεία δοκιμής, για τον ακριβή προσδιορισμό των nhi και nlo. Η μέγιστη ισχύς και οι τιμές των nhi και nlo λαμβάνονται από την καμπύλη ισχύος, ενώ οι στροφές Α, Β και Γ του κινητήρα υπολογίζονται σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις.

                     β)

                     Χαράσσεται η καμπύλη στροφών-ροπής του κινητήρα κατά μήκος της καμπύλης πλήρους φορτίου, από τις μέγιστες άνευ φορτίου στροφές έως τις στροφές βραδυπορίας, με χρήση 5 τουλάχιστον σημείων μέτρησης ανά διαστήματα 1.000 rpm και σημείων μέτρησης εντός του πεδίου ± 50 rpm των στροφών που αντιστοιχούν στη δηλούμενη μέγιστη ισχύ. Η μέγιστη ισχύς και οι τιμές των nhi και nlo λαμβάνονται από την ως άνω καμπύλη χαρτογράφησης, ενώ οι στροφές Α, Β και Γ του κινητήρα υπολογίζονται σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις.

               Αν οι μετρούμενες στροφές Α, Β και Γ του κινητήρα παρουσιάζουν απόκλιση ± 3 % από τις στροφές του κινητήρα που δηλώνονται από τον κατασκευαστή, για τη δοκιμή των εκπομπών χρησιμοποιούνται οι δηλούμενες στροφές κινητήρα. Αν υπάρξει υπέρβαση της ανοχής για οποιοδήποτε αριθμό στροφών του κινητήρα, τότε για τη δοκιμή των εκπομπών χρησιμοποιούνται οι μετρούμενες στροφές του κινητήρα.
         1.2.   Προσδιορισμός των ρυθμίσεων του δυναμομέτρου
         Χαράσσεται η καμπύλη της ροπής υπό πλήρες φορτίο πειραματικά για τον υπολογισμό των τιμών της ροπής στους προδιαγραφόμενους συνδυασμούς δοκιμής υπό καθαρές συνθήκες, όπως ορίζεται στο Παράρτημα II, προσάρτημα 1, σημείο 8.2. Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η απορροφώμενη ισχύς από τον εξοπλισμό που κινείται από τον κινητήρα, αν υπάρχει. Η ρύθμιση του δυναμομέτρου για κάθε φάση της δοκιμής υπολογίζεται με τον τύπο:

             αν η δοκιμή πραγματοποιείται υπό καθαρές συνθήκες

             αν η δοκιμή δεν πραγματοποιείται υπό καθαρές συνθήκες
         όπου:

                     s

                     =

                     ρύθμιση δυναμόμετρου, σε kW

                     P(n)

                     =

                     καθαρή ισχύς κινητήρα όπως αναφέρεται στο Παράρτημα II, προσάρτημα 1, σημείο 8.2, σε kW

                     L

                     =

                     ποσοστιαίο φορτίο, όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο 2.7.1 %

                     P(a)

                     =

                     απορροφώμενη ισχύς από τα συνδεδεμένα βοηθητικά μέσα, όπως αναφέρεται στο Παράρτημα II, προσάρτημα 1, σημείο 6.1, σε kW

                     P(b)

                     =

                     απορροφώμενη ισχύς από τα αφαιρεθέντα βοηθητικά μέσα, όπως αναφέρεται στο Παράρτημα II, προσάρτημα 1, σημείο 6.2, σε kW

               2.   ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΔΟΚΙΜΗΣ ESC
         Κατόπιν αιτήματος του κατασκευαστή, μπορεί να διεξάγεται ομοίωμα δοκιμής για τη ρύθμιση του κινητήρα και του συστήματος εξάτμισης πριν από τον κύκλο των μετρήσεων.
         2.1.   Προετοιμασία των φίλτρων δειγματοληψίας
         Μία ώρα τουλάχιστον πριν από τη δοκιμή, κάθε φίλτρο (ζεύγος) τοποθετείται σε κλειστό -αλλά όχι σφραγισμένο- τριβλίο Petri και εισάγεται σε θάλαμο ζύγισης για σταθεροποίηση του βάρους. Στο τέλος της περιόδου σταθεροποίησης, κάθε φίλτρο (ζεύγος) ζυγίζεται και καταγράφεται το απόβαρο. Στη συνέχεια, το φίλτρο (ζεύγος) φυλάσσεται σε κλειστό τριβλίο Petri ή σε σφραγισμένο υποδοχέα φίλτρου μέχρι να χρειαστεί για τη δοκιμή. Αν το φίλτρο (ζεύγος) δεν χρησιμοποιηθεί εντός οκτώ ωρών μετά την απομάκρυνσή του από το θάλαμο ζύγισης, πρέπει να υποβληθεί σε νέα προετοιμασία και επαναζύγιση πριν από τη χρήση.
         2.2.   Εγκατάσταση του μηχανισμού μέτρησης
         Τα εργαστηριακά όργανα και οι καθετήρες δειγματοληψίας τοποθετούνται όπως απαιτείται. Όταν χρησιμοποιείται σύστημα αραίωσης πλήρους ροής για την αραίωση των καυσαερίων, ο σωλήνας εξαγωγής πρέπει να συνδέεται με το σύστημα.
         2.3.   Εκκίνηση του συστήματος αραίωσης και του κινητήρα
         Η εκκίνηση και η προθέρμανση του συστήματος αραίωσης και του κινητήρα μέχρι να σταθεροποιηθούν όλες οι θερμοκρασίες και οι πιέσεις στη μέγιστη ισχύ διενεργούνται σύμφωνα με τις συστάσεις του κατασκευαστή και με τους κανόνες της ορθής τεχνικής πρακτικής.
         2.4.   Εκκίνηση του συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων
         Η εκκίνηση και η λειτουργία του συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων πρέπει να εκτελείται με ηλεκτρική διακλάδωση. Τα επίπεδα σωματιδίων στον αέρα αραίωσης μπορούν να προσδιορίζονται με τη διοχέτευση αέρα αραίωσης μέσω των φίλτρων σωματιδίων. Αν χρησιμοποιείται φιλτραρισμένος αέρας αραίωσης, μπορεί να γίνεται μία μέτρηση πριν ή μετά τη δοκιμή. Αν ο αέρας αραίωσης δεν είναι φιλτραρισμένος, μπορούν να γίνονται μετρήσεις κατά την έναρξη και τη λήξη του κύκλου και να υπολογίζεται ο μέσος όρος των τιμών.
         2.5.   Ρύθμιση της αναλογίας αραίωσης
         Ο αέρας αραίωσης ρυθμίζεται έτσι ώστε η θερμοκρασία των αραιωμένων καυσαερίων που μετράται αμέσως πριν από το αρχικό φίλτρο να μην υπερβαίνει τους 325 K (52 °C) σε οποιαδήποτε φάση. Η αναλογία αραίωσης (q) δεν πρέπει να είναι μικρότερη από 4.
         Για συστήματα στα οποία χρησιμοποιείται η μέτρηση της συγκέντρωσης CO2 ή NOx για τον έλεγχο της αναλογίας αραίωσης, η περιεκτικότητα του αέρα αραίωσης σε CO2 ή NOx πρέπει να μετράται κατά την έναρξη και τη λήξη κάθε δοκιμής. Οι μετρήσεις των συγκεντρώσεων CO2 ή NOx του αέρα αραίωσης που εκτελούνται πριν και μετά τη δοκιμή πρέπει να μη διαφέρουν μεταξύ τους περισσότερο από 100 ppm ή 5 ppm αντιστοίχως.
         2.6.   Έλεγχος των αναλυτών
         Οι αναλυτές των εκπομπών ρυθμίζονται στο μηδέν και στο μέγιστο της κλίμακάς τους.
         2.7.   Κύκλος δοκιμής
         2.7.1.   Κατά τη λειτουργία του δυναμομέτρου που είναι συνδεδεμένο με τον υπό δοκιμή κινητήρα ακολουθείται ο ακόλουθος κύκλος 13 σταδίων:

                     Αριθμός σταδίου

                     Στροφές κινητήρα

                     Ποσοστιαίο φορτίο

                     Συντελεστής στάθμισης

                     Διάρκεια σταδίου

                     1

                     βραδυπορία

                     —

                     0,15

                     4 λεπτά

                     2

                     A

                     100

                     0,08

                     2 λεπτά

                     3

                     B

                     50

                     0,10

                     2 λεπτά

                     4

                     B

                     75

                     0,10

                     2 λεπτά

                     5

                     A

                     50

                     0,05

                     2 λεπτά

                     6

                     A

                     75

                     0,05

                     2 λεπτά

                     7

                     A

                     25

                     0,05

                     2 λεπτά

                     8

                     B

                     100

                     0,09

                     2 λεπτά

                     9

                     B

                     25

                     0,10

                     2 λεπτά

                     10

                     Γ

                     100

                     0,08

                     2 λεπτά

                     11

                     Γ

                     25

                     0,05

                     2 λεπτά

                     12

                     Γ

                     75

                     0,05

                     2 λεπτά

                     13

                     Γ

                     50

                     0,05

                     2 λεπτά

               2.7.2.   Αλληλουχία των φάσεων της δοκιμής
         Αρχίζει η αλληλουχία των φάσεων της δοκιμής. Η δοκιμή εκτελείται με την αριθμητική σειρά των φάσεων που δίδεται στο σημείο 2.7.1.
         Ο κινητήρας πρέπει να βρίσκεται σε λειτουργία για το προκαθορισμένο χρονικό διάστημα κάθε σταδίου, επιτυγχάνοντας τις μεταβολές στροφών και φορτίου μέσα στα πρώτα 20 δευτερόλεπτα. Οι καθοριζόμενες στροφές πρέπει να διατηρούνται σε μέγιστη απόκλιση ± 50 rpm, η δε καθοριζόμενη ροπή πρέπει να διατηρείται σε μέγιστη απόκλιση ± 2 % από τη μέγιστη ροπή που αντιστοιχεί στις στροφές της δοκιμής.
         Κατόπιν αιτήματος του κατασκευαστή, η αλληλουχία των φάσεων της δοκιμής μπορεί να επαναληφθεί αρκετές φορές ώστε να ληφθεί μεγαλύτερη μάζα σωματιδίων στο φίλτρο. Ο κατασκευαστής παρέχει αναλυτική περιγραφή των διαδικασιών αξιολόγησης των στοιχείων και υπολογισμών. Οι εκπομπές αερίων προσδιορίζονται μόνο στον πρώτο κύκλο.
         2.7.3.   Απόκριση του αναλυτή
         Οι ενδείξεις των αναλυτών καταγράφονται με καταγραφέα διαγραμμάτων ή μετρώνται με ισοδύναμο σύστημα συλλογής δεδομένων, ενώ τα καυσαέρια ρέουν μέσω των αναλυτών καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου της δοκιμής.
         2.7.4.   Δειγματοληψία σωματιδίων
         Χρησιμοποιείται ένα ζεύγος φίλτρων (βασικό και εφεδρικό φίλτρο, βλ. Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 4) για ολόκληρη τη διαδικασία της δοκιμής. Λαμβάνονται υπόψη οι συντελεστές στάθμισης των διαφόρων σταδίων που καθορίζονται στη διαδικασία του κύκλου δοκιμών, με τη λήψη δείγματος ανάλογου προς τη ροή μάζας των καυσαερίων στη διάρκεια του κάθε επί μέρους σταδίου του κύκλου. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την προσαρμογή της παροχής του δείγματος, του χρόνου δειγματοληψίας ή/και της αναλογίας αραίωσης, έτσι ώστε να ικανοποιείται το κριτήριο των ενεργών συντελεστών στάθμισης του σημείου 5.6.
         Ο χρόνος δειγματοληψίας ανά στάδιο πρέπει να είναι τουλάχιστον 4 δευτερόλεπτα ανά 0,01 του συντελεστή στάθμισης. Η δειγματοληψία πρέπει να διεξάγεται όσο το δυνατόν αργότερα σε κάθε στάδιο. Η δειγματοληψία σωματιδίων δεν πρέπει να ολοκληρώνεται περισσότερο από 5 δευτερόλεπτα πριν από την περάτωση κάθε σταδίου.
         2.7.5.   Συνθήκες του κινητήρα
         Στη διάρκεια κάθε σταδίου καταγράφονται οι στροφές και το φορτίο του κινητήρα, η θερμοκρασία και η υποπίεση του αναρροφώμενου αέρα, η θερμοκρασία και η αντίθλιψη εξάτμισης, η ροή του καυσίμου και η ροή του αέρα ή των καυσαερίων, η θερμοκρασία του αέρα τροφοδοσίας, η θερμοκρασία και η υγρασία του καυσίμου, ενώ παράλληλα ικανοποιούνται οι απαιτήσεις στροφών και φορτίου (βλέπε σημείο 2.7.2.) κατά τη διάρκεια της δειγματοληψίας σωματιδίων, και σε κάθε περίπτωση κατά το τελευταίο λεπτό κάθε σταδίου.
         Καταγράφονται οποιαδήποτε πρόσθετα δεδομένα απαιτούνται για τους υπολογισμούς (βλέπε σημεία 4 και 5).
         2.7.6.   Εξακρίβωση των NOx εντός της περιοχής ελέγχου
         Η εξακρίβωση των NOx εντός της περιοχής ελέγχου διενεργείται αμέσως μετά την ολοκλήρωση του σταδίου 13.
         Ο κινητήρας προετοιμάζεται για το στάδιο 13 επί διάστημα τριών λεπτών πριν από την έναρξη των μετρήσεων. Γίνονται τρεις μετρήσεις σε διαφορετικές θέσεις εντός της περιοχής ελέγχου, που επιλέγονται από την τεχνική υπηρεσία (1). Η διάρκεια κάθε μέτρησης είναι 2 λεπτά.
         Η διαδικασία μέτρησης είναι η ίδια με τη μέτρηση των NOx στον κύκλο των 13 σταδίων και διεξάγεται σύμφωνα με τα σημεία 2.7.3, 2.7.5 και 4.1 του παρόντος προσαρτήματος και με το Παράρτημα III, προσάρτημα 4, σημείο 3.
         Ο υπολογισμός γίνεται σύμφωνα με το σημείο 4.
         2.7.7.   Επαλήθευση των αναλυτών
         Μετά τη δοκιμή εκπομπών, χρησιμοποιείται για επαλήθευση αέριο ρύθμισης του μηδενός και το ίδιο αέριο ρύθμισης του μεγίστου της κλίμακας. Η δοκιμή θεωρείται αποδεκτή αν η διαφορά των αποτελεσμάτων προ της δοκιμής και μετά από αυτήν είναι μικρότερη από το 2 % της τιμής του αερίου ρύθμισης του μεγίστου της κλίμακας.
         3.   ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΔΟΚΙΜΗΣ ELR
         3.1.   Εγκατάσταση του μηχανισμού μέτρησης
         Το αδιαφανειόμετρο και οι καθετήρες δειγματοληψίας, αν υπάρχουν, τοποθετούνται μετά από το σιγαστήρα ή από τυχόν συσκευή μετεπεξεργασίας, σύμφωνα με τις γενικές διαδικασίες τοποθέτησης που υποδεικνύονται από τον κατασκευαστή του οργάνου. Επίσης πρέπει να πληρούνται, κατά περίπτωση, οι απαιτήσεις του κεφαλαίου 10 του προτύπου ISO ΙDS 11614.
         Πριν από κάθε επαλήθευση του μηδενός και της πλήρους κλίμακας, το αδιαφανειόμετρο προθερμαίνεται και σταθεροποιείται σύμφωνα με τις συστάσεις του κατασκευαστή του οργάνου. Αν το αδιαφανειόμετρο είναι εφοδιασμένο με σύστημα καθαρισμού του αέρα για την πρόληψη της επικάλυψης των οπτικών μερών του μετρητή με αιθάλη, το σύστημα αυτό πρέπει επίσης να ενεργοποιείται και να ρυθμίζεται σύμφωνα με τις συστάσεις του κατασκευαστή.
         3.2.   Έλεγχος του αδιαφανειομέτρου
         Η επαλήθευση του μηδενός και της πλήρους κλίμακας εκτελούνται στη θέση ανάγνωσης της αδιαφάνειας, δεδομένου ότι η κλίμακα αδιαφάνειας προσφέρει δύο πραγματικά αναγνωρίσιμα σημεία βαθμονόμησης, συγκεκριμένα το 0 % και το 100 %. Έτσι, ο συντελεστής απορρόφησης φωτός υπολογίζεται σωστά με βάση τη μετρούμενη αδιαφάνεια και το LA, που δίδεται από τον κατασκευαστή του αδιαφανειομέτρου, όταν το όργανο επαναφέρεται στη θέση ανάγνωσης της ένδειξης k κατά τη διεξαγωγή της δοκιμής.
         Χωρίς να παρακωλύεται η φωτεινή δέσμη του αδιαφανειομέτρου, η ανάγνωση ρυθμίζεται σε αδιαφάνεια 0,0 % ± 1,0 %. Εν συνεχεία, η φωτεινή δέσμη εμποδίζεται να προσπέσει στο δέκτη και η ανάγνωση ρυθμίζεται στο 100,0 % ± 1,0 %.
         3.3.   Κύκλος δοκιμής
         3.3.1.   Προετοιμασία του κινητήρα
         Η προθέρμανση του κινητήρα και του συστήματος εκτελείται με τη μέγιστη ισχύ, ώστε να σταθεροποιηθούν οι παράμετροι του κινητήρα σύμφωνα με τις συστάσεις του κατασκευαστή. Η φάση της προετοιμασίας προστατεύει επίσης την τελική μέτρηση από την επίδραση τυχόν εναποθέσεων στο σύστημα εξάτμισης από προηγούμενες δοκιμές.
         Όταν σταθεροποιηθεί ο κινητήρας, η έναρξη του κύκλου πραγματοποιείται εντός 20 ± 2 δευτερολέπτων μετά τη φάση προετοιμασίας. Μετά από αίτημα του κατασκευαστή, μπορεί να διενεργηθεί και ομοίωμα δοκιμής για πρόσθετη προετοιμασία πριν από τον κύκλο μέτρησης.
         3.3.2.   Αλληλουχία των φάσεων της δοκιμής
         Η δοκιμή συνίσταται από αλληλουχία τριών φάσεων φόρτισης για καθένα από τους τρεις αριθμούς στροφών κινητήρα Α (κύκλος 1), Β (κύκλος 2) και Γ (κύκλος 3), που καθορίζονται σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 1.1, ακολουθούμενη από τον κύκλο 4 με στροφές εντός της περιοχής ελέγχου και με φορτίο μεταξύ 10 % και 100 %, που επιλέγονται από την Τεχνική Υπηρεσία (2). Η λειτουργία του δυναμομέτρου επάνω στον υπό δοκιμή κινητήρα πρέπει να ακολουθεί την αλληλουχία που εικονίζεται στο σχήμα 3.

                     α)

                     Ο κινητήρας λειτουργεί στις στροφές Α, υπό φορτίο 10 % για 20 ± 2 δευτερόλεπτα. Οι καθορισμένες στροφές διατηρούνται σε απόκλιση μέχρι ± 20 rpm και η καθορισμένη ροπή σε απόκλιση μέχρι ± 2 % της μέγιστης ροπής που αντιστοιχεί στις στροφές της δοκιμής.

                     β)

                     Στο τέλος της προηγούμενης φάσης, ο μοχλός ελέγχου στροφών μετακινείται με ταχύτητα στη θέση πλήρους ανοίγματος και κρατείται εκεί για 10 ± 1 δευτερόλεπτα. Ασκείται το απαραίτητο φορτίο δυναμομέτρου, ώστε οι στροφές του κινητήρα να παραμείνουν σταθερές με απόκλιση ± 150 rpm για τα πρώτα 3 δευτερόλεπτα, και με απόκλιση ± 20 rpm για το υπόλοιπο διάστημα της φάσης.

                     γ)

                     Η αλληλουχία που περιγράφεται στα στοιχεία α) και β) επαναλαμβάνεται δύο φορές.

                     δ)

                     Μετά την ολοκλήρωση της τρίτης φάσης φόρτισης, ο κινητήρας ρυθμίζεται στις στροφές Β και σε φορτίο ίσο προς 10 % εντός 20 ± 2 δευτερολέπτων.

                     ε)

                     Η αλληλουχία φάσεων από α) μέχρι γ) εκτελείται με τη λειτουργία του κινητήρα στις στροφές Β.

                     στ)

                     Μετά την ολοκλήρωση της τρίτης φάσης φόρτισης, ο κινητήρας ρυθμίζεται στις στροφές Γ και σε φορτίο ίσο προς το 10 % εντός 20 ± 2 δευτερολέπτων.

                     ζ)

                     Η αλληλουχία φάσεων από α) μέχρι γ) εκτελείται με λειτουργία του κινητήρα στις στροφές Γ.

                     η)

                     Μετά την ολοκλήρωση της τρίτης φάσης φόρτισης, ο κινητήρας ρυθμίζεται στον επιλεγμένο αριθμό στροφών και σε οποιοδήποτε φορτίο άνω του 10 % εντός 20 ± 2 δευτερολέπτων.

                     θ)

                     Η αλληλουχία φάσεων από α) μέχρι γ) εκτελείται με λειτουργία του κινητήρα στον επιλεγμένο αριθμό στροφών.

               3.4.   Επικύρωση κύκλου
         Οι σχετικές τυπικές αποκλίσεις των μέσων τιμών αιθάλης για κάθε αριθμό στροφών δοκιμής (Α, Β, Γ) πρέπει να είναι κατώτερες του 15 % της αντίστοιχης μέσης τιμής (SVA, SVB, SVC, όπως υπολογίζονται σύμφωνα με το σημείο 6.3.3 από τα δεδομένα των τριών διαδοχικών φάσεων φόρτισης για κάθε αριθμό στροφών δοκιμής) ή κατά το 15 % της μέσης τιμής ή από το 10 % της οριακής τιμής που εμφαίνεται στον πίνακα 1 του Παραρτήματος Ι, όποιο από τα δύο είναι μεγαλύτερο. Αν η διαφορά είναι μεγαλύτερη, η αλληλουχία επαναλαμβάνεται μέχρις ότου 3 από τις διαδοχικές φάσεις φόρτισης να ικανοποιούν τα κριτήρια επικύρωσης.
         3.5.   Επαλήθευση του αδιαφανειομέτρου
         Μετά τη δοκιμή, η τιμή μεταβολής της ανάγνωσης μηδέν του αδιαφανειομέτρου δεν πρέπει να υπερβαίνει το ± 5,0 % της οριακής τιμής που εμφαίνεται στον πίνακα 1 του Παραρτήματος I.
         4.   ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ
         4.1.   Αξιολόγηση των δεδομένων
         Για την αξιολόγηση των εκπομπών αερίων υπολογίζεται ο μέσος όρος των ενδείξεων του διαγράμματος κατά τα τελευταία 30 δευτερόλεπτα κάθε σταδίου και προσδιορίζονται οι μέσες συγκεντρώσεις (conc) HC, CO και NOx στη διάρκεια του κάθε σταδίου από τις μέσες τιμές των ενδείξεων του διαγράμματος και από τα αντίστοιχα δεδομένα βαθμονόμησης. Μπορεί να χρησιμοποιείται και διαφορετικός τρόπος καταγραφής, αν αυτός διασφαλίζει ισοδύναμη συλλογή δεδομένων.
         Όσον αφορά τον έλεγχο των NOx εντός της περιοχής ελέγχου, οι ανωτέρω απαιτήσεις ισχύουν μόνο για τα NOx.
         Στην περίπτωση που χρησιμοποιείται προαιρετικά η ροή καυσαερίων GEXHW ή η ροή αραιωμένων καυσαερίων GTOTW, αυτή προσδιορίζεται σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 4, σημείο 2.3.
         4.2.   Διόρθωση για ξηρά/υγρή κατάσταση
         Η μετρούμενη συγκέντρωση μετατρέπεται σε υγρή βάση σύμφωνα με τους ακόλουθους τύπους, αν δεν έχει ήδη μετρηθεί σε υγρή κατάσταση.

         Για πρωτογενή καυσαέρια:

         και,

         Για αραιωμένα καυσαέρια:

         ή,

                     Για τον αέρα αραίωσης

                     Για τον αναρροφώμενο αέρα (αν είναι διαφορετικός από τον αέρα αραίωσης)

               όπου:

                     Ha, Hd

                     =

                     g νερού ανά kg ξηρού αέρα

                     Rd, Ra

                     =

                     σχετική υγρασία του αέρα αραίωσης/αναρρόφησης %

                     pd, pa

                     =

                     τάση κεκορεσμένων ατμών του αέρα αραίωσης/αναρρόφησης, σε kPa

                     pB

                     =

                     barometrischer Gesamtdruck, kPa

               4.3.   Διόρθωση των NOx για υγρασία και θερμοκρασία
         Δεδομένου ότι οι εκπομπές των NOx εξαρτώνται από τις συνθήκες του αέρα περιβάλλοντος, οι συγκεντρώσεις των NOx διορθώνονται ως προς τη θερμοκρασία και την υγρασία του αέρα περιβάλλοντος με τους συντελεστές που δίδονται από τους ακόλουθους τύπους:

         όπου:

                     A

                     =

                     0,309 GFUEL/GAIRD - 0,0266

                     B

                     =

                     - 0,209 GFUEL/GAIRD + 0,00954

                     Ta

                     =

                     θερμοκρασία του αέρα, σε K

                     Ha

                     =

                     υγρασία του αναρροφώμενου αέρα, σε γραμμάρια νερού ανά χιλιόγραμμο ξηρού αέρα

                     Ha

                     =

               όπου:

                     Ra

                     =

                     σχετική υγρασία του αναρροφώμενου αέρα,%

                     pa

                     =

                     τάση κορεσμένων ατμών του αναρροφώμενου αέρα, σε kPa

                     pB

                     =

                     συνολική βαρομετρική πίεση, σε kPa

               4.4.   Υπολογισμός των παροχών μάζας των εκπομπών
         Οι παροχές μάζας των εκπομπών (γραμμάρια/ώρα) για κάθε στάδιο υπολογίζονται ως εξής, με την υπόθεση ότι η πυκνότητα των καυσαερίων είναι 1,293 kg/m3 σε θερμοκρασία 273 Κ (0 °C) και πίεση 101,3 kPa:

               όπου NOx conc, COconc, HCconc
             (3) είναι οι μέσες συγκεντρώσεις (σε ppm) στα πρωτογενή καυσαέρια, όπως αυτές ορίζονται στο σημείο 4.1.
         Στην περίπτωση όπου, προαιρετικά, οι εκπομπές αερίων προσδιορίζονται με σύστημα αραίωσης πλήρους ροής, έχουν εφαρμογή οι ακόλουθοι τύποι:

               όπου NOx conc, COconc, HCconc
             (3) είναι οι μέσες διορθωμένες συγκεντρώσεις υποβάθρου (σε ppm) για κάθε στάδιο στα αραιωμένα καυσαέρια, όπως αυτές ορίζονται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.3.1.1.
         4.5.   Υπολογισμός των ειδικών εκπομπών
         Οι εκπομπές (gr/kWh) υπολογίζονται για όλα τα επί μέρους συστατικά τους με τον ακόλουθο τρόπο:

         Οι συντελεστές στάθμισης (WF) που χρησιμοποιούνται στους ανωτέρω υπολογισμούς παρέχονται στο σημείο 2.7.1.
         4.6.   Υπολογισμός των τιμών της περιοχής ελέγχου
         Για τα τρία σημεία ελέγχου που επιλέγονται σύμφωνα με το σημείο 2.7.6, οι εκπομπές NOx μετρώνται και υπολογίζονται σύμφωνα με το σημείο 4.6.1, και προσδιορίζονται επίσης με παρεμβολή από τις φάσεις του κύκλου δοκιμής που είναι πλησιέστερος προς κάθε σημείο ελέγχου, σύμφωνα με το σημείο 4.6.2. Στη συνέχεια, οι μετρούμενες τιμές συγκρίνονται με τις τιμές από παρεμβολή σύμφωνα με το σημείο 4.6.3.
         4.6.1.   Υπολογισμός των ειδικών εκπομπών
         Οι εκπομπές NOx για κάθε ένα από τα σημεία ελέγχου (Ζ) υπολογίζονται ως εξής:

         4.6.2.   Προσδιορισμός της τιμής εκπομπών από τον κύκλο δοκιμής
         Οι εκπομπές NOx για καθένα από τα σημεία ελέγχου προκύπτουν με παρεμβολή από τις τέσσερις πλησιέστερες φάσεις του κύκλου δοκιμής που περιβάλλουν το επιλεγμένο σημείο ελέγχου Ζ, όπως φαίνεται στο σχήμα 4. Για τις φάσεις αυτές (R, S, T, U), ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

                     Στροφές (R)

                     =

                     Στροφές (T) = nRT

                     Στροφές (S)

                     =

                     Στροφές (U) = nSU

                     Ποσοστιαίο φορτίο (R)

                     =

                     Ποσοστιαίο φορτίο (S)

                     Ποσοστιαίο φορτίο (T)

                     =

                     Ποσοστιαίο φορτίο (U).

               Οι εκπομπές NOx για το επιλεγμένο σημείο ελέγχου Ζ υπολογίζονται ως εξής:

         και:

         όπου,

                     ER, ES, ET, EU

                     =

                     ειδικές εκπομπές NOx των πλησιέστερων φάσεων, που υπολογίζονται σύμφωνα με το σημείο 4.6.1.

                     MR, MS, MT, MU

                     =

                     ροπή του κινητήρα κατά τις πλησιέστερες φάσεις

         4.6.3.   Σύγκριση των τιμών εκπομπών NOx

         Οι μετρούμενες ειδικές εκπομπές NOx στο σημείο ελέγχου Ζ (NOx,Z) συγκρίνονται με την τιμή εκ παρεμβολής (EZ) ως εξής:

         5.   ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ
         5.1.   Αξιολόγηση των δεδομένων
         Για την αξιολόγηση των σωματιδίων, καταγράφονται για κάθε φάση οι συνολικές μάζες δειγμάτων (MSAM,i) που διέρχονται δια μέσου των φίλτρων.
         Τα φίλτρα επανατοποθετούνται στο θάλαμο ζύγισης, υποβάλλονται σε προετοιμασία τουλάχιστον επί μία ώρα, και όχι περισσότερο από 80 ώρες, και στη συνέχεια ζυγίζονται. Καταγράφεται το μεικτό βάρος των φίλτρων και αφαιρείται το απόβαρο (βλέπε σημείο 1 του παρόντος προσαρτήματος). Η μάζα σωματιδίων Mf ισούται με το άθροισμα των μαζών σωματιδίων που συλλέγονται στο βασικό και στο εφεδρικό φίλτρο.
         Αν πρόκειται να εφαρμοστεί διόρθωση υποβάθρου, καταγράφονται η μάζα του αέρα αραίωσης (MDIL) που διέρχεται δια μέσου των φίλτρων, καθώς και η μάζα σωματιδίων (Md). Στην περίπτωση περισσότερων της μίας μετρήσεων, για κάθε μέτρηση υπολογίζεται το πηλίκο Md/MDIL και εξάγεται ο μέσος όρος των τιμών.
         5.2.   Σύστημα αραίωσης μερικής ροής
         Τα τελικά αποτελέσματα των δοκιμών για εκπομπές σωματιδίων προκύπτουν από τις ακόλουθες φάσεις. Καθώς μπορεί να χρησιμοποιούνται ποικίλα είδη ελέγχου του βαθμού αραίωσης, εφαρμόζονται και διαφορετικές μέθοδοι υπολογισμού της GEDFW. Όλοι οι υπολογισμοί βασίζονται στις μέσες τιμές των επί μέρους σταδίων κατά την περίοδο της δειγματοληψίας.
         5.2.1.   Ισοκινητικά συστήματα

         όπου το r αντιστοιχεί στο λόγο των εμβαδών διατομών του ισοκινητικού καθετήρα και του σωλήνα εξάτμισης:

         5.2.2.   Συστήματα με μέτρηση της συγκέντρωσης CO2 ή NOx

         όπου:

                     concE

                     =

                     συγκέντρωση σε υγρή βάση του αερίου ανίχνευσης στα πρωτογενή καυσαέρια

                     concD

                     =

                     συγκέντρωση σε υγρή βάση του αερίου ανίχνευσης στα αραιωμένα καυσαέρια

                     concA

                     =

                     συγκέντρωση σε υγρή βάση του αερίου ανίχνευσης στον αέρα αραίωσης

               Οι συγκεντρώσεις που μετρώνται σε ξηρά βάση μετατρέπονται σε υγρή βάση σύμφωνα με το σημείο 4.2 του παρόντος προσαρτήματος.
         5.2.3.   Συστήματα με μέτρηση του CO2 και μέθοδος ισοζυγίου του άνθρακα (4)

         όπου:

                     CO2D

                     =

                     συγκέντρωση CO2 στα αραιωμένα καυσαέρια

                     CO2A

                     =

                     συγκέντρωση CO2 στον αέρα αραίωσης

               (συγκεντρώσεις σε % κατ’ όγκο σε υγρή βάση)
         Η εξίσωση αυτή βασίζεται στην υπόθεση του ισοζυγίου του άνθρακα (τα άτομα άνθρακα που παρέχονται στον κινητήρα εκπέμπονται ως CO2) και επιλύεται με τις ακόλουθες βαθμίδες:

         και

         5.2.4.   Συστήματα με μέτρηση ροής

         5.3.   Σύστημα αραίωσης πλήρους ροής
         Τα αποτελέσματα της δοκιμής για εκπομπές σωματιδίων προκύπτουν από τις ακόλουθες βαθμίδες. Όλοι οι υπολογισμοί βασίζονται στις μέσες τιμές των επί μέρους σταδίων κατά την περίοδο της δειγματοληψίας.

         5.4.   Υπολογισμός της παροχής της μάζας σωματιδίων
         Η παροχή μάζας σωματιδίων υπολογίζεται ως εξής:

         όπου

            = MSAM=
         i=
         που προσδιορίζεται για το σύνολο του κύκλου δοκιμής με άθροιση των μέσων τιμών των επί μέρους σταδίων κατά την περίοδο δειγματοληψίας.
         Η παροχή μάζας σωματιδίων μπορεί να υποβληθεί σε διόρθωση υποβάθρου ως εξής:

         Αν έχουν γίνει περισσότερες της μίας μετρήσεις, ο λόγος  αντικαθίσταται από το λόγο .

             για τα επί μέρους στάδια
         ή

             για τα επί μέρους στάδια.
         5.5.   Υπολογισμός των ειδικών εκπομπών
         Οι εκπομπές σωματιδίων υπολογίζονται με τον ακόλουθο τρόπο:

         5.6.   Ενεργός συντελεστής στάθμισης
         Ο ενεργός συντελεστής στάθμισης WFE,i για κάθε στάδιο υπολογίζεται με τον ακόλουθο τρόπο:

         Οι τιμές των ενεργών συντελεστών στάθμισης πρέπει να βρίσκονται εντός του πεδίου ± 0,003 (± 0,005 για το στάδιο βραδυπορίας) των συντελεστών στάθμισης που παρατίθενται στο σημείο 2.7.1.
         6.   ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΑΙΘΑΛΗΣ
         6.1.   Αλγόριθμος Bessel
         Για τον υπολογισμό των μέσων τιμών 1 δευτερολέπτου από τις στιγμιαίες αναγνώσεις αιθάλης, κατόπιν μετατροπής σύμφωνα με το σημείο 6.3.1, χρησιμοποιείται ο αλγόριθμος Bessel. Ο αλγόριθμος αντιστοιχεί σε φίλτρο δευτέρας τάξεως μικρής διήθησης και η χρήση του απαιτεί επαναληπτικούς υπολογισμούς για τον προσδιορισμό των συντελεστών. Οι συντελεστές αυτοί αποτελούν συνάρτηση του χρόνου απόκρισης του συστήματος του αδιαφανειομέτρου και του ρυθμού δειγματοληψίας. Συνεπώς, το σημείο 6.1.1. πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε φορά που αλλάζει ο χρόνος απόκρισης του συστήματος ή/και ο ρυθμός δειγματοληψίας.
         6.1.1.   Υπολογισμός του χρόνου απόκρισης του φίλτρου και των σταθερών Bessel
         Ο απαιτούμενος χρόνος απόκρισης κατά Bessel (tF) αποτελεί συνάρτηση των χρόνων φυσικής και ηλεκτρικής απόκρισης του συστήματος του αδιαφανειομέτρου, όπως ορίζεται στο Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 4, σημείο 5.2.4, και υπολογίζεται με την ακόλουθη εξίσωση:

         όπου:

                     tp

                     =

                     χρόνος φυσικής απόκρισης, σε δευτερόλεπτα

                     te

                     =

                     χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης, σε δευτερόλεπτα

               Οι υπολογισμοί για την εκτίμηση της συχνότητας διακοπής της τροφοδοσίας του φίλτρου (fc) βασίζονται σε βαθμιδωτό σήμα εισόδου από το 0 έως το 1 σε ≤ 0,01 δευτερόλεπτα (βλ. Παράρτημα VII). Ο χρόνος απόκρισης ορίζεται ως ο χρόνος μεταξύ του σημείου όπου το σήμα εξόδου του φίλτρου Bessel φθάνει το 10 % (t10) και του σημείου όπου αυτό φθάνει 90 % (t90) της βαθμιδωτής αυτής συνάρτησης. Πρέπει δε να λαμβάνεται με την επανάληψη του fc μέχρις ότου t90-t10≈tF. Η πρώτη επανάληψη για το fc δίδεται από τον ακόλουθο τύπο:

         Οι σταθερές Bessel Ε και Κ υπολογίζονται με τις ακόλουθες εξισώσεις:

         όπου:

                     D

                     =

                     0,618034

                     Δt

                     =

                     Ω

                     =

               6.1.2.   Υπολογισμός του αλγόριθμου Bessel
         Με τη χρήση των τιμών Ε και Κ, η μέση απόκριση 1 δευτερολέπτου του φίλτρου Bessel σε βαθμιδωτό σήμα εισόδου Si, υπολογίζεται ως εξής:

         όπου:

                     Si-2

                     =

                     Si-1 = 0

                     Si

                     =

                     1

                     Yi-2

                     =

                     Yi-1 = 0

               Οι χρόνοι t10 και t90 προκύπτουν δια παρεμβολής. Η χρονική διαφορά μεταξύ t90 και t10 παρέχει το χρόνο απόκρισης tF για τη συγκεκριμένη τιμή του fc. Αν αυτός ο χρόνος απόκρισης δεν βρίσκεται αρκετά κοντά στον απαιτούμενο χρόνο απόκρισης, οι επαναλήψεις συνεχίζονται μέχρις ότου ο πραγματικός χρόνος απόκρισης να περικλείεται εντός του πεδίου του 1 % της απαιτούμενης απόκρισης, ως εξής:

         6.2.   Αξιολόγηση των δεδομένων
         Διενεργείται δειγματοληψία των τιμών μέτρησης της αιθάλης με ρυθμό 20 Hz κατ’ ελάχιστο.
         6.3.   Προσδιορισμός της αιθάλης
         6.3.1.   Μετατροπή των δεδομένων
         Δεδομένου ότι η βασική μονάδα μέτρησης όλων των αδιαφαν ει ομέτρων είναι η διαπερατότητα, οι τιμές της αιθάλης μετατρέπονται από διαπερατότητα (τ) σε συντελεστή απορρόφησης του φωτός (k) ως εξής:

         και

         όπου:

                     k

                     =

                     συντελεστής απορρόφησης του φωτός, σε m-1

                     LA

                     =

                     ενεργό μήκος οπτικής διαδρομής, όπως ορίζεται από τον κατασκευαστή του οργάνου, σε m

                     N

                     =

                     αδιαφάνεια, %,

                     τ

                     =

                     διαπερατότητα, %

               Η μετατροπή εφαρμόζεται πριν από οποιαδήποτε περαιτέρω επεξεργασία των δεδομένων.
         6.3.2.   Υπολογισμός της μέσης τιμής αιθάλης κατά Bessel
         Η ενδεδειγμένη συχνότητα διακοπής της τροφοδοσίας fc είναι εκείνη που συνεπάγεται τον απαιτούμενο χρόνο απόκρισης φίλτρου tF. Μόλις προσδιοριστεί η συχνότητα αυτή με την επαναληπτική διαδικασία του σημείου 6.1.1, υπολογίζονται οι ενδεδειγμένες σταθερές Ε και Κ του αλγορίθμου Bessel. Στη συνέχεια εφαρμόζεται ο αλγόριθμος Bessel στη στιγμιαία ανίχνευση αιθάλης (τιμή k), όπως περιγράφεται στο σημείο 6.1.2:

         Ο αλγόριθμος Bessel έχει επαναληπτικό χαρακτήρα. Για να ξεκινήσει χρειάζεται συνεπώς ορισμένες αρχικές τιμές εισόδου για τα Si-1 και Si-2, καθώς και αρχικές τιμές εξόδου για τα Yi-1 και Yi-2. Μπορεί να υποτεθεί ότι οι τιμές αυτές είναι ίσες με το 0.
         Για κάθε βαθμίδα φόρτισης των τριών αριθμών στροφών A, B και Γ, επιλέγεται η μέγιστη τιμή 1 δευτερολέπτου Ymax από τις επί μέρους τιμές Yi κάθε καμπύλης αιθάλης.
         6.3.3.   Τελικό Αποτέλεσμα
         Οι μέσες τιμές αιθάλης (SV) από κάθε κύκλο (στροφές δοκιμής) υπολογίζονται ως εξής:

                     Για τις στροφές δοκιμής A:

                     SVA = (Ymax1,A + Ymax2,A + Ymax3,A) / 3

                     Για τις στροφές δοκιμής B:

                     SVB = (Ymax1,B + Ymax2,B + Ymax3,B) / 3

                     Για τις στροφές δοκιμής Γ:

                     SVC = (Ymax1,C + Ymax2,C + Ymax3,C) / 3

               όπου:

                     Ymax1, Ymax2, Ymax3

                     =

                     η υψηλότερη μέση τιμή αιθάλης 1 δευτερολέπτου κατά Bessel για κάθε μια από τις τρεις βαθμίδες φόρτισης

               Η τελική τιμή υπολογίζεται ως εξής:
         SV = (0,43 x SVA) + (0,56 x SVB) + (0,01 x SVC)

            (1)  Τα σημεία δοκιμής επιλέγονται με τη χρήση αποδεκτών στατιστικών μεθόδων τυχαίας δειγματοληψίας.

            (2)  Τα σημεία δοκιμής επιλέγονται με τη χρήση αποδεκτών στατιστικών μεθόδων τυχαίας δειγματοληψίας.

            (3)  Bασιζόμενες σε ισοδύναμα C1.

            (4)  Η τιμή ισχύει μόνο για το καύσιμο αναφοράς που καθορίζεται στο Παράρτημα IV.

         Προσάρτημα 2
         ΚΥΚΛΟΣ ΔΟΚΙΜΗΣ ETC
         1.   ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΙΣΧΥΟΣ ΤΟΥ ΚΙΝΗΤΗΡΑ
         1.1.   Προσδιορισμός της κλίμακας στροφών για το σχεδιασμό του διαγράμματος
         Για τη μαθηματική έκφραση του ETC στο θάλαμο δοκιμής, είναι ανάγκη να χαραχθεί η καμπύλη στροφών-ροπής πριν από τον κύκλο δοκιμής. Ο ελάχιστος και ο μέγιστος αριθμός στροφών σχεδιασμού του διαγράμματος ορίζεται ως εξής:

                     Ελάχιστος αριθμός στροφών σχεδιασμού του διαγράμματος

                     =

                     στροφές βραδυπορίας

                     Μέγιστος αριθμός στροφών σχεδιασμού του διαγράμματος

                     =

                     nhi × 1,02 ή οι στροφές στις οποίες η ροπή υπό πλήρες φορτίο μηδενίζεται, ανάλογα με το ποια από τις δύο τιμές είναι η χαμηλότερη

               1.2.   Εκτέλεση του σχεδιασμού του διαγράμματος ισχύος του κινητήρα
         Ο κινητήρας προθερμαίνεται υπό μέγιστη ισχύ πÁοκειμένου να σταθεροποιηθούν οι παράμετροι κινητήρα σύμφωνα με τη σύσταση του κατασκευαστή και με την ορθή τεχνική πρακτική. Όταν σταθεροποιηθεί ο κινητήρας, ο σχεδιασμός του διαγράμματος ισχύος του εκτελείται ως εξής:

                     α)

                     Ο κινητήρας αποφορτίζεται και λειτουργεί με στροφές βραδυπορίας.

                     β)

                     Ο κινητήρας λειτουργεί υπό συνθήκες πλήρους φορτίου/μέγιστης ενεργοποίησης του συστήματος τροφοδοσίας και με τις ελάχιστες στροφές σχεδιασμού του διαγράμματος.

                     γ)

                     Οι στροφές του κινητήρα αυξάνουν με μέσο ρυθμό 8 ± 1 min-1 /s από τις ελάχιστες στις μέγιστες στροφές σχεδιασμού του διαγράμματος. Τα σημεία των στροφών και της ροπής κινητήρα καταγράφονται με ρυθμό λήψης δείγματος ενός τουλάχιστον σημείου ανά δευτερόλεπτο.

               1.3.   Χάραξη της καμπύλης ροής
         Όλα τα σημεία δεδομένων που καταγράφονται στο πλαίσιο του σημείου 1.2 συνδέονται με τη βοήθεια γραμμικής παρεμβολής μεταξύ των σημείων. Η καμπύλη ροπής που προκύπτει αποτελεί το διάγραμμα ισχύος και χρησιμοποιείται για τη μετατροπή των κανονικοποιημένων τιμών ροπής του κύκλου του κινητήρα σε πραγματικές τιμές ροπής για τον κύκλο δοκιμής, όπως περιγράφεται στο σημείο 2.
         1.4.   Εναλλακτικός σχεδιασμός του διαγράμματος ισχύος
         Στην περίπτωση που ο κατασκευαστής θεωρεί ότι οι ανωτέρω τεχνικές σχεδιασμού του διαγράμματος είναι μη ασφαλείς ή μη αντιπροσωπευτικές για κάποιο συγκεκριμένο κινητήρα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικές τεχνικές. Οι εν λόγω εναλλακτικές τεχνικές πρέπει να ανταποκρίνονται στο στόχο των καθοριζόμενων διαδικασιών σχεδιασμού του διαγράμματος, που είναι να προσδιοριστεί η μέγιστη διαθέσιμη ροπή για όλες τις στροφές του κινητήρα που επιτυγχάνονται στους κύκλους δοκιμής. Τυχόν αποκλίσεις από τις τεχνικές σχεδιασμού του διαγράμματος ισχύος που καθορίζονται στο παρόν σημείο, για λόγους ασφάλειας ή αντιπροσωπευτικότητας, εγκρίνονται από την τεχνική υπηρεσία μαζί με την αιτιολόγησή τους. Σε καμία περίπτωση όμως δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται φθίνουσες συνεχείς καμπύλες σάρωσης στροφών κινητήρα για ρυθμιζόμενους κινητήρες ή για κινητήρες με στροβιλοσυμπιεστή.
         1.5.   Επαναληπτικές δοκιμές
         Δεν απαιτείται σχεδιασμός του διαγράμματος ισχύος πριν από κάθε κύκλο δοκιμής. Οι κινητήρες υποβάλλονται σε σχεδιασμό του διαγράμματος πριν από έναν κύκλο δοκιμής μόνο αν:

                     —

                     έχει παρέλθει υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα από τον τελευταίο σχεδιασμό, κατά την ορθή τεχνική κρίση,
                     ή

                     —

                     ο κινητήρας έχει υποστεί φυσικές μετατροπές ή αναβαθμονομήσεις που μπορεί να επηρεάσουν τις επιδόσεις του.

               2.   ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΔΟΚΙΜΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
         Ο κύκλος δοκιμής μεταβατικών συνθηκών περιγράφεται στο προσάρτημα 3 του παρόντος Παραρτήματος. Οι κανονικοποιημένες τιμές ροπής και στροφών μετατρέπονται σε πραγματικές τιμές με τον τρόπο που ακολουθεί, οπότε προκύπτει ο κύκλος αναφοράς.
         2.1.   Πραγματικές στροφές
         Οι στροφές αποκανονικοποιούνται με την ακόλουθη εξίσωση:

         Οι στροφές αναφοράς (nref) αντιστοιχούν στο 100 % των τιμών των στροφών που καθορίζονται στο χρονοδιάγραμμα δυναμομέτρου του κινητήρα του προσαρτήματος 3, ορίζονται δε ως εξής (βλέπε σχήμα 1 του Παραρτήματος Ι):

         όπου οι nhi and nlo είτε καθορίζονται σύμφωνα με το Παράρτημα Ι, σημείο 2 ή προσδιορίζονται σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 1, σημείο 1.1.
         2.2.   Πραγματική ροπή στρέψης
         Η ροπή στρέψης κανονικοποιείται στη μέγιστη ροπή στον αντίστοιχο αριθμό στροφών. Οι τιμές ροπής του κύκλου αναφοράς αποκανονικοποιούνται με χρήση του διαγράμματος ισχύος που σχεδιάζεται σύμφωνα με το σημείο 1.3, ως εξής:
         Πραγματική ροπή = (% ροπή × μέγιστη ροπή/100)
         για τις αντίστοιχες πραγματικές στροφές όπως προσδιορίζονται στο σημείο 2.1.
         Για τους σκοπούς της εκπόνησης του κύκλου αναφοράς, οι αρνητικές τιμές ροπ ή ς των σημείων «οδήγησης για λόγους αναψυχής »(«m») πρέπει να λαμβάνουν αποκανονικοποιημένες τιμές, οι οποίες προσδιορίζονται με έναν από τους ακόλουθους τρόπους:

                     —

                     αρνητική τιμή 40 % της διαθέσιμης θετικής ροπής στο σχετικό σημείο αριθμού στροφών,

                     —

                     χάραξη της καμπύλης της αρνητικής ροπής που απαιτείται για τη μετάβαση του κινητήρα από τις ελάχιστες στις μέγιστες στροφές σχεδιασμού του διαγράμματος ισχύος,

                     —

                     προσδιορισμός της αρνητικής ροπής που απαιτείται για τη μετάβαση του κινητήρα στις στροφές βραδυπορίας και στις στροφές αναφοράς και γραμμική παρεμβολή μεταξύ των δύο αυτών σημείων.

               2.3.   Παράδειγμα της διαδικασίας αποκανονικοποίησης
         Για παράδειγμα, αποκανονικοποιείται το ακόλουθο σημείο δοκιμής:

                     % στροφές

                     =

                     43

                     % ροπή

                     =

                     82

               Με δεδομένα τις ακόλουθες τιμές:

                     στροφές αναφοράς

                     =

                     2 200 min- 1

                     στροφές βραδυπορίας

                     =

                     600 min- 1

               το αποτέλεσμα είναι,
         πραγματικές στροφές = (43 × (2 200 – 600)/100) + 600 = 1 288 min-1

         πραγματική ροπή = (82 × 700/100) = 574 Nm
         όπου η μέγιστη ροπή που σημειώνεται στο διάγραμμα ισχύος στα 1 288 min-1 είναι 700 Nm.
         3.   ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΔΟΚΙΜΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ
         Κατόπιν αιτήματος του κατασκευαστή, μπορεί να διεξαχθεί ομοίωμα δοκιμή για την προετοιμασία του κινητήρα και του συστήματος εξάτμισης πριν από τον κύκλο μετρήσεων.
         Οι κινητήρες που τροφοδοτούνται με NG και LPG στρώνονται με τη βοήθεια της δοκιμής ETC. Ο κινητήρας στρώνεται επί δύο κύκλους ETC τουλάχιστον και μέχρις ότου οι εκπομπές CO που μετρώνται στη διάρκεια ενός κύκλου ETC δεν υπερβαίνουν κατά περισσότερο από 10 % τις εκπομπές CO που έχουν μετρηθεί κατά τον προηγούμενο κύκλο ETC.
         3.1.   Προετοιμασία των φίλτρων δειγματοληψίας (μόνο για κινητήρες ντίζελ)
         Μία ώρα τουλάχιστον πριν από τη διεξαγωγή της δοκιμής, κάθε φίλτρο (ζεύγος) τοποθετείται σε κλειστό — αλλά όχι σφραγισμένο — τριβλίο Petri και εισάγεται σε θάλαμο ζύγισης για σταθεροποίηση. Στο τέλος της περιόδου σταθεροποίησης, κάθε φίλτρο (ζεύγος) ζυγίζεται και καταγράφεται το απόβαρο. Στη συνέχεια το φίλτρο (ζεύγος) φυλάσσεται σε κλειστό τριβλίο Petri ή σε σφραγισμένο υποδοχέα φίλτρων μέχρι να χρειαστεί για τη δοκιμή. Αν το φίλτρο (ζεύγος) δεν χρησιμοποιηθεί εντός οκτώ ωρών από την απομάκρυνσή του από το θάλαμο ζύγισης, πρέπει να υποβάλλεται σε νέα προετοιμασία και ζύγιση πριν από τη χρήση.
         3.2.   Εγκατάσταση του μηχανισμού μέτρησης
         Τα εργαστηριακά όργανα και οι καθετήρες δειγματοληψίας εγκαθίστανται όπως απαιτείται. Ο σωλήνας εξαγωγής συνδέεται με το σύστημα αραίωσης πλήρους ροής.
         3.3.   Εκκίνηση του συστήματος αραίωσης και του κινητήρα
         Η εκκίνηση και η προθέρμανση του συστήματος αραίωσης και του κινητήρα πραγματοποιούνται μέχρι να σταθεροποιηθούν όλες οι θερμοκρασίες και οι πιέσεις στη μέγιστη ισχύ, σύμφωνα με τις υποδείξεις του κατασκευαστή και με τους κανόνες της ορθής τεχνικής πρακτικής.
         3.4.   Εκκίνηση του συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων (μόνο για κινητήρες ντίζελ)
         Η εκκίνηση και η λειτουργία του συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων πραγματοποιείται με ηλεκτρική διακλάδωση. Τα επίπεδα των σωματιδίων του αέρα αραίωσης μπορούν να προσδιοριστούν με τη διοχέτευση αέρα αραίωσης μέσω των φίλτρων σωματιδίων. Αν χρησιμοποιείται φιλτραρισμένος αέρας αραίωσης, μπορεί να γίνεται μία μέτρηση πριν ή μετά τη δοκιμή. Αν ο αέρας αραίωσης δεν είναι φιλτραρισμένος, μπορούν να γίνονται μετρήσεις κατά την έναρξη και τη λήξη του κύκλου και να υπολογίζεται ο μέσος όρος των τιμών.
         3.5.   Ρύθμιση του συστήματος αραίωσης πλήρους ροής
         Η συνολική ροή αραιωμένων καυσαερίων ρυθμίζεται έτσι ώστε να εξουδετερώνεται η συμπύκνωση υδρατμών στο σύστημα και να λαμβάνεται στο μέτωπο του φίλτρου μέγιστη θερμοκρασία 325 K (52 °C) ή μικρότερη (βλέπε Παράρτημα V, σημείο 2.3.1, DT).
         3.6.   Έλεγχος των αναλυτών
         Οι αναλυτές εκπομπών ρυθμίζονται στο μηδέν και στο μέγιστο της κλίμακός τους. Αν χρησιμοποιούνται σάκοι δειγματοληψίας, αυτοί θα πρέπει να εκκενώνονται.
         3.7.   Διαδικασία εκκίνησης του κινητήρα
         Ο σταθεροποιημένος κινητήρας τίθεται σε κίνηση σύμφωνα με τη διαδικασία εκκίνησης που υποδεικνύει ο κατασκευαστής, όπως αυτή περιγράφεται στο εγχειρίδιο του κατόχου του κινητήρα, με τη βοήθεια είτε κινητήρα εκκίνησης ή δυναμομέτρου. Προαιρετικά, η δοκιμή μπορεί να αρχίζει απευθείας από τη φάση προετοιμασίας του κινητήρα, χωρίς να σβήσει αυτός, όταν φθάσει τον αριθμό στροφών βραδυπορίας.
         3.8.   Κύκλος δοκιμής
         3.8.1.   Αλληλουχία φάσεων της δοκιμής
         Η αλληλουχία των φάσεων της δοκιμής αρχίζει όταν ο κινητήρας φθάσει να λειτουργεί στις στροφές βραδυπορίας. Η δοκιμή ακολουθεί τον κύκλο αναφοράς, όπως αυτός ορίζεται στο σημείο 2 του παρόντος προσαρτήματος. Οι εντολές ρύθμισης του αριθμού στροφών και της ροπής του κινητήρα δίδονται ανά διαστήματα 5 Hz ή μεγαλύτερα (συνιστάται ανά 10 Hz). Η ανάδραση στροφών και ροπής του κινητήρα καταγράφεται τουλάχιστον ανά δευτερόλεπτο στη διάρκεια του κύκλου δοκιμής, οι δε ενδείξεις μπορούν να φιλτράρονται ηλεκτρονικά.
         3.8.2.   Απόκριση του αναλυτή
         Aν ο κύκλος αρχίζει απευθείας από τη φάση προετοιμασίας, κατά την εκκίνηση του κινητήρα ή της αλληλουχίας των φάσεων της δοκιμής τίθενται ταυτόχρονα σε λειτουργία οι συσκευές μέτρησης:

                     —

                     έναρξη συλλογής ή ανάλυσης του αέρα αραίωσης,

                     —

                     έναρξη συλλογής ή ανάλυσης των αραιωμένων καυσαερίων,

                     —

                     έναρξη μέτρησης της ποσότητας των αραιωμένων καυσαερίων (CVS) και των απαιτουμένων θερμοκρασιών και πιέσεων,

                     —

                     έναρξη καταγραφής των δεδομένων ανάδρασης στροφών και ροπής του δυναμομέτρου.

               Τα HC και NOx μετρώνται συνεχώς στη σήραγγα αραίωσης με συχνότητα 2 Hz. Οι μέσες συγκεντρώσεις προσδιορίζονται με ολοκλήρωση των ενδείξεων του αναλυτή στο σύνολο του κύκλου δοκιμής. Ο χρόνος απόκρισης του συστήματος δεν υπερβαίνει τα 20 δευτερόλεπτα και συντονίζεται, αν είναι ανάγκη, με τυχόν διακυμάνσεις της ροής CVS και εκτροπές του χρόνου δειγματοληψίας/κύκλου δοκιμής. Τα CO, CO2, NMHC και CH4 προσδιορίζονται με ολοκλήρωση ή με ανάλυση των συγκεντρώσεων στο σάκο δειγματοληψίας που συλλέγεται σε όλη τη διάρκεια του κύκλου. Οι συγκεντρώσεις των αερίων ρύπων στον αέρα αραίωσης προσδιορίζονται με ολοκλήρωση ή με συλλογή στο σάκο του υποβάθρου. Όλες οι λοιπ-ς τιμές καταγράφονται με ρυθμό μίας τουλάχιστον μέτρησης ανά δευτερόλεπτο (1 Hz).
         3.8.3.   Δειγματοληψία σωματιδίων (μόνο για κινητήρες ντίζελ)
         Αν ο κύκλος αρχίζει απευθείας από τη φάση της προετοιμασίας, κατά την εκκίνηση του κινητήρα ή της αλληλουχίας των φάσεων της δοκιμής το σύστημα δειγματοληψίας σωματιδίων τοποθετείται από τη θέση ηλεκτρικής διακλάδωσης στη θέση συλλογής σωματιδίων.
         Αν δεν εφαρμόζεται αντιστάθμιση ροής, η(οι) αντλία(ες) δειγματοληψίας ρυθμίζεται(ονται) έτσι ώστε η παροχή δια μέσου του καθετήρα δειγματοληψίας ή του σωλήνα μεταφοράς να διατηρείται εντός ± 5 % της ρυθμισμένης παροχής. Αν εφαρμόζεται αντιστάθμιση ροής (δηλ. αναλογικός έλεγχος της ροής δείγματος), πρέπει να αποδεικνύεται ότι ο λόγος της ροής του κυρίως αγωγού προς τη ροή του δείγματος σωματιδίων δεν μεταβάλλεται κατά περισσότερο από ± 5 % της ρυθμισμένης του τιμής (με εξαίρεση τα 10 πρώτα δευτερόλεπτα της δειγματοληψίας).

            Σημείωση: Στη λειτουργία διπλής αραίωσης, ροή δείγματος είναι η καθαρή διαφορά μεταξύ της παροχής δια μέσου των φίλτρων των δειγμάτων και της παροχής του αέρα βοηθητικής αραίωσης.
         Καταγράφεται η μέση θερμοκρασία και η μέση πίεση στον(ους) μετρητή(ές) αερίων ή στο στόμιο εισόδου των οργάνων ροής. Αν η ρυθμισμένη παροχή δεν μπορεί να διατηρηθεί σε ολόκληρη τη διάρκεια του κύκλου (με απόκλιση ± 5 %) εξαιτίας υπερφόρτισης των φίλτρων σωματιδίων, η δοκιμή ακυρώνεται. Η δοκιμή επαναλαμβάνεται με χρήση χαμηλότερης παροχής ή/και με φίλτρο μεγαλύτερης διαμέτρου.
         3.8.4.   Διακοπή λειτουργίας του κινητήρα
         Αν ο κινητήρας σταματήσει οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια του κύκλου δοκιμής, υποβάλλεται σε νέα προετοιμασία και τίθεται εκ νέου σε λειτουργία και η δοκιμή επαναλαμβάνεται. Αν κατά τη διάρκεια του κύκλου δοκιμής παρουσιαστεί δυσλειτουργία σε οποιοδήποτε όργανο του απαιτούμενου εξοπλισμού, η δοκιμή ακυρώνεται.
         3.8.5.   Λειτουργίες μετά τη δοκιμή
         Με την ολοκλήρωση της δοκιμής, διακόπτεται η μέτρηση του όγκου των αραιωμένων καυσαερίων, η ροή αερίων στους σάκους συλλογής και η αντλία δειγματοληψίας σωματιδίων. Για συστήματα αναλυτή με ολοκληρωτή, η δειγματοληψία συνεχίζεται μέχρι την πάροδο των χρόνων απόκρισης του συστήματος.
         Στην περίπτωση που χρησιμοποιούνται σάκοι συλλογής, οι συγκεντρώσεις τους αναλύονται το συντομότερο δυνατόν και οπωσδήποτε το αργότερο από 20 λεπτά μετά τη λήξη του κύκλου δοκιμής.
         Μετά τη δοκιμή εκπομπών, χρησιμοποιείται αέριο μηδενισμού της κλίμακας και το ίδιο αέριο προσδιορισμού του μέγιστου της κλίμακας για τον επανέλεγχο των αναλυτών. Η δοκιμή θεωρείται αποδεκτή αν η διαφορά μεταξύ των αποτελεσμάτων πριν και μετά τη δοκιμή είναι μικρότερη του 2 % της τιμής του αερίου προσδιορισμού του μέγιστου της κλίμακας.
         Προκειμένου για κινητήρες ντίζελ μόνο, τα φίλτρα σωματιδίων επαναφέρονται στο θάλαμο ζύγισης το αργότερο μία ώρα μετά την ολοκλήρωση της δοκιμής και υποβάλλονται σε προετοιμασία μέσα σε κλειστό, αλλά όχι σφραγισμένο, τριβλίο Petri για μία ώρα τουλάχιστον, όχι όμως περισσότερο από 80 ώρες πριν από τη ζύγιση.
         3.9.   Επαλήθευση της εκτέλεσης της δοκιμής
         3.9.1.   Μετατόπιση δεδομένων
         Προκειμένου να ελαχιστοποιείται η στρέβλωση που προκαλεί η χρονική υστέρηση μεταξύ των τιμών ανάδρασης και αυτών του κύκλου αναφοράς, ολόκληρη η ακολουθία των ενδείξεων ανάδρασης των στροφών και της ροπής κινητήρα μπορεί να προωθείται ή να καθυστερεί χρονικά σε σχέση με την ακολουθία των στροφών και της ροπής αναφοράς. Αν μετατοπίζονται οι ενδείξεις ανάδρασης, πρέπει να μετατοπίζονται στην ίδια απόσταση και προς την ίδια κατεύθυνση τόσο οι στροφές όσο και η ροπή.
         3.9.2.   Υπολογισμός του έργου κύκλου
         Το πραγματικό έργο κύκλου Wact (σε kWh) υπολογίζεται με χρήση όλων των καταγραμμένων ζευγών τιμών στροφών και ροπής ανάδρασης του κινητήρα. Αυτό γίνεται μετά από τυχόν μετατόπιση των δεδομένων ανάδρασης, εφόσον επιλέγεται αυτή η δυνατότητα. Το πραγματικό έργο κύκλου Wact χρησιμοποιείται για τη σύγκριση με το έργο του κύκλου αναφοράς Wref και για τον υπολογισμό των ειδικών εκπομπών της πέδησης (βλέπε σημεία 4.4 και 5.2). Η ίδια μεθοδολογία χρησιμοποιείται για την ολοκλήρωση τόσο της ισχύος αναφοράς όσο και της πραγματικής ισχύος του κινητήρα. Αν πρέπει να προσδιοριστούν τιμές μεταξύ παρακείμενων τιμών αναφοράς ή παρακείμενων μετρούμενων τιμών, χρησιμοποιείται γραμμική παρεμβολή.
         Για την ολοκλήρωση του έργου κύκλου αναφοράς και του πραγματικού έργου κύκλου, μηδενίζονται και περιλαμβάνονται όλες οι αρνητικές τιμές των ροπών. Αν η ολοκλήρωση διενεργείται με συχνότητα μικρότερη των 5 Hertz και αν, στη διάρκεια δεδομένου χρονικού διαστήματος, η τιμή της ροπής μεταβάλλεται από θετική σε αρνητική ή από αρνητική σε θετική, υπολογίζεται το αρνητικό μέρος και μηδενίζεται. Το θετικό μέρος περιλαμβάνεται στην τιμή του ολοκληρώματος.
         Το Wact πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ - 15 % και + 5 % του Wref.
         3.9.3.   Στατιστική επικύρωσης του κύκλου δοκιμής
         Διενεργούνται γραμμικές παλινδρομήσεις των τιμών ανάδρασης επί των τιμών αναφοράς για τις στροφές, τη ροπή και την ισχύ. Αυτό γίνεται μετά από τυχόν μετατόπιση των δεδομένων ανάδρασης, εφόσον επιλέγεται αυτή η δυνατότητα. Χρησιμοποιείται η μέθοδος των ελαχίστων τετραγώνων, ενώ η εξίσωση της γραμμής που διέρχεται από τα περισσότερα σημεία έχει τη μορφή:

         όπου:

                     y

                     =

                     τιμή ανάδρασης (πραγματική) στροφών (min-1), ροπής (Nm) ή ισχύος (kW)

                     m

                     =

                     κλίση της καμπύλης παλινδρόμησης

                     x

                     =

                     τιμή αναφοράς στροφών (min-1), ροπής (Nm) ή ισχύος (kW)

                     b

                     =

                     σημείο τομής του y με την καμπύλη παλινδρόμησης

               Για κάθε καμπύλη παλινδρόμησης υπολογίζονται το τυπικό σφάλμα εκτίμησης (SE) του y επί του x, καθώς και ο συντελεστής προσδιορισμού (r2).
         Συνιστάται η ανάλυση αυτή να διενεργείται στο 1 Hertz. Όλες οι αρνητικές τιμές της ροπής αναφοράς και οι αντίστοιχες τιμές ανάδρασης διαγράφονται από τον υπολογισμό στατιστικής επικύρωσης της ροπής και της ισχύος του κύκλου. Προκειμένου να θεωρηθεί η δοκιμή έγκυρη, πρέπει να πληρούνται τα κριτήρια του πίνακα 6.
         Πίνακας 6
         Ανοχές της καμπύλης παλινδρόμησης

                     Στροφές

                     Ροπή

                     Ισχύς

                     Τυπικό σφάλμα εκτίμησης (SE) του Y επί X

                     μέγιστο 100 min–1

                     13 % κατ’ ανώτατο όριο (15 %) (1) της μέγιστης ροπής κινητήρα του διαγράμματος ισχύος

                     8 % κατ’ ανώτατο όριο (15 %) (1) της μεγίστης ισχύος κινητήρα του διαγράμματος ισχύος

                     Κλίση της καμπύλης παλινδρόμησης, m

                     0,95 έως 1,03

                     0,83–1,03

                     0,89–1,03(0,83–1,03) (1)

                     Συντελεστής προσδιορισμού, r2

                     ελάχιστο 0,9700 (ελάχιστο 0,9500) (1)

                     ελάχιστο 0,8800 (ελάχιστο 0,7500) (1)

                     ελάχιστο 0,9100 (ελάχιστο 0,7500) (1)

                     Σημείο τομής του Y με την καμπύλη παλινδρόμησης, b

                     ± 50 min-1

                     ± 20 Nm ή ± 2 % (± 20 Nm ή ± 3 %) (1) της μέγιστης ροπής, όποια είναι μεγαλύτερη

                     4 kW ή ± 2 % (± 4 kW ή ± 3 %) (1) της μέγιστης ισχύος, όποια είναι μεγαλύτερη

               Επιτρέπεται η διαγραφή σημείων από τις στατιστικές αναλύσεις παλινδρόμησης στις περιπτώσεις που αναφέρονται στον πίνακα 7.
         Πίνακας 7
         Επιτρεπόμενες διαγραφές σημείων από την ανάλυση παλινδρόμησης

                     Προϋπόθεση

                     Σημεία προς διαγραφή

                     Πλήρες φορτίο και ροπή ανάδρασης < ροπή αναφοράς

                     Ροπή ή/και ισχύς

                     Μηδενικό φορτίο, όχι σημείο βραδυπορίας και ροπή ανάδρασης >ροπή αναφοράς

                     Ροπή ή/και ισχύς

                     Μηδενικό φορτίο/«γκάζι» κλειστό, σημείο βραδυπορίας και στροφές >στροφές βραδυπορίας αναφοράς

                     στροφές και/ή ισχύς

               4.   ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ
         4.1.   Προσδιορισμός της ροπής αραιωμένων καυσαερίων
         Η συνολική ροή των αραιωμένων καυσαερίων στη διάρκεια του κύκλου (kg/δοκιμή) υπολογίζεται από τις τιμές των μετρήσεων ολόκληρου του κύκλου και από τα αντίστοιχα δεδομένα βαθμονόμησης της συσκευής μέτρησης της ροής (V0 για PDP ή KV για CFV, όπως προσδιορίζονται στο Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 5, σημείο 2). Εφαρμόζονται οι ακόλουθοι τύποι, αν η θερμοκρασία των αραιωμένων καυσαερίων παραμένει σταθερή στη διάρκεια του κύκλου με τη χρήση εναλλάκτη θερμότητας (± 6 K για PDP-CVS, ± 11 K για CFV-CVS, βλέπε Παράρτημα V, σημείο 2.3).
         Για το σύστημα PDP-CVS:
         MTOTW = 1,293 × V0 × Np × (pB – p1) × 273 / (101,3 × T)
         όπου

                     MTOTW

                     =

                     μάζα των αραιωμένων καυσαερίων σε υγρή βάση καθ’ όλο τον κύκλο, σε kg

                     V0

                     =

                     όγκος των αντλούμενων αερίων ανά περιστροφή υπό συνθήκες της δοκιμής, σε m3/rev

                     NP

                     =

                     σύνολο περιστροφών αντλίας ανά δοκιμή

                     pB

                     =

                     ατμοσφαιρική πίεση στον θάλαμο δοκιμής, σε kPa

                     p1

                     =

                     πίεση αντίθλιψης κάτω της ατμοσφαιρικής στο στόμιο εισαγωγής της αντλίας, σε kPa

                     T

                     =

                     μέση θερμοκρασία των αραιωμένων καυσαερίων στο στόμιο εισαγωγής της αντλίας καθ’ όλο τον κύκλο, σε Κ

               Για το σύστημα CFV-CVS:
         MTOTW = 1,293 × t × Kv × pA / T0,5

         όπου

                     MTOTW

                     =

                     Μάζα των αραιωμένων καυσαερίων σε υγρή βάση καθ’ όλο τον κύκλο, σε kg

                     t

                     =

                     χρόνος κύκλου, σε s

                     Kv

                     =

                     συντελεστής βαθμονόμησης του βεντουρίμετρου κρίσιμης ροής υπό κανονικές συνθήκες,

                     pA

                     =

                     απόλυτη πίεση στο στόμιο εισαγωγής του βεντουρίμετρου, σε kPa

                     T

                     =

                     απόλυτη θερμοκρασία στο στόμιο εισαγωγής του βεντουρίμετρου, σε K

               Αν εφαρμόζεται σύστημα αντιστάθμισης ροής (δηλ. χωρίς εναλλάκτη θερμότητας), υπολογίζονται οι στιγμιαίες εκπομπές μάζας και εξάγεται το ολοκλήρωμά τους για ολόκληρο τον κύκλο. Στην περίπτωση αυτή, η στιγμιαία μάζα των αραιωμένων καυσαερίων υπολογίζεται ως εξής:
         Για σύστημα PDP-CVS:
         MTOTW,i = 1,293 × V0 × Np,i × (pB – p1) × 273 / (101,3 × T)
         όπου

                     MTOTW,i

                     =

                     στιγμιαία μάζα των αραιωμένων καυσαερίων εξάτμισης σε υγρή βάση, σε kg

                     Np,i

                     =

                     συνολικές περιστροφές της αντλίας ανά μεσοδιάστημα

               Για το σύστημα CFV-CVS
         MTOTW,i = 1,293 × Δti × Kv × pA / T0,5

         όπου

                     MTOTW,i

                     =

                     στιγμιαία μάζα των αραιωμένων καυσαερίων σε υγρή βάση, σε kg

                     Δti

                     =

                     μεσοδιάστημα, σε s

               Αν η συνολική μάζα δείγματος σωματιδίων (MSAM) και αερίων ρύπων υπερβαίνει το 0,5 % της συνολικής ροής CVS (MTOTW), η ροή CVS διορθώνεται για τα MSAM ή η ροή δείγματος σωματιδίων επαναφέρεται σε CVS πριν από τη συσκευή μέτρησης της ροής (PDP ή CFV).
         4.2.   Διόρθωση των NOx για υγρασία
         Καθώς οι εκπομπές των NOx εξαρτώνται από τις συνθήκες του αέρα περιβάλλοντος, η συγκέντρωση των NOx διορθώνεται για την υγρασία του αέρα περιβάλλοντος με βάση τους συντελεστές που δίνονται από τους ακόλουθους τύπους:

                     α)

                     για κινητήρες ντίζελ:

                     β)

                     για κινητήρες αερίου:

               όπου:

                     Ha

                     =

                     υγρασία του αναρροφώμενου αέρα ανά kg ξηρού αέρα

               ισούμενη με:

                     Ra

                     =

                     σχετική υγρασία του αναρροφώμενου αέρα %

                     pa

                     =

                     τάση κορεσμένων ατμών του αναρροφώμενου αέρα, σε kPa

                     pB

                     =

                     συνολική βαρομετρική πίεση, σε kPa

               4.3.   Υπολογισμός της ροής μάζας εκπομπής
         4.3.1.   Συστήματα με σταθερή ροή μάζας
         Για συστήματα με εναλλάκτη θερμότητας, η μάζα των ρύπων (g/δοκιμή) προσδιορίζεται από τις ακόλουθες εξισώσεις:

               όπου:

                     NOx conc, COconc, HCconc
                         (2), NMHCconc

                     =

                     μέσες συγκεντρώσεις με διόρθωση υποβάθρου καθ’ όλο τον κύκλο από ολοκλήρωση (υποχρεωτική για τα NOx και HC) ή μέτρηση σάκων, σε ppm

                     MTOTW

                     =

                     συνολική μάζα των αραιωμένων καυσαερίων καθ’ όλο τον κύκλο, όπως ορίζεται στο σημείο 4.1, σε kg

                     KH,D

                     =

                     συντελεστής διόρθωσης για υγρασία για κινητήρες ντήζελ, όπως ορίζεται στο σημείο 4.2

                     KH,G

                     =

                     συντελεστής διόρθωσης για υγρασία για κινητήρες αερίου, όπως ορίζεται στο σημείο 4.2

               Οι συγκεντρώσεις που μετρώνται σε ξηρά βάση μετατρέπονται σε υγρή βάση, σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 1, σημείο 4.2.
         Ο προσδιορισμός των NMHCconc εξαρτάται από τη μέθοδο που εφαρμόζεται (βλέπε Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 4, σημείο 3.3.4). Και στις δύο περιπτώσεις, προσδιορίζεται η συγκέντρωση CH4 και αφαιρείται από τη συγκέντρωση HC με τον εξής τρόπο:

                     α)

                     μέθοδος GC

                     β)

                     μέθοδος NMC

               όπου:

                     HC (χωρίς διαχωριστή Cutter)

                     =

                     συγκέντρωση HC με ροή του δείγματος αερίων δια μέσου του NMC

                     HC (με διαχωριστή Cutter)

                     =

                     συγκέντρωση HC με παράκαμψη του NMC από το δείγμα αερίων

                     CEM

                     =

                     απόδοση ως προς το μεθάνιο, όπως ορίζεται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 5, σημείο 1.8.4.1

                     CEE

                     =

                     απόδοση ως προς το αιθάνιο, όπως ορίζεται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 5, σημείο 1.8.4.2

               4.3.1.1.   Προσδιορισμός των συγκεντρώσεων με διόρθωση υποβάθρου
         Η μέση συγκέντρωση αερίων ρύπων υποβάθρου στον αέρα αραίωσης αφαιρείται από τις μετρούμενες συγκεντρώσεις, ώστε να προκύψουν οι καθαρές συγκεντρώσεις των ρύπων. Οι μέσες τιμές των συγκεντρώσεων υποβάθρου μπορούν να προσδιοριστούν με τη μέθοδο των σάκων δείγματος ή με συνεχείς μετρήσεις με ολοκλήρωση. Χρησιμοποιείται ο ακόλουθος τύπος:

         όπου:

                     conc

                     =

                     συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου στα αραιωμένα καυσαέρια, διορθωμένη κατά την ποσότητα του ρύπου αυτού που περιέχεται στον αέρα αραίωσης, σε ppm

                     conce

                     =

                     συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου μετρημένη στα αραιωμένα καυσαέρια, σε ppm

                     concd

                     =

                     συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου μετρημένη στον αέρα αραίωσης, σε ppm

                     DF

                     =

                     συντελεστής αραίωσης

               Ο συντελεστής αραίωσης υπολογίζεται ως εξής:

                     α)

                     για κινητήρες ντίζελ και κινητήρες υγραερίου

                     β)

                     για κινητήρες φυσικού αερίου

               όπου:

                     CO2, conce

                     =

                     συγκέντρωση CO2 στα αραιωμένα καυσαέρια, % κατ’ όγκο

                     HCconce

                     =

                     συγκέντρωση HC στα αραιωμένα καυσαέρια, σε ppm C1

                     NMHCconce

                     =

                     συγκέντρωση NMHC στα αραιωμένα καυσαέρια, σε ppm C1

                     COconce

                     =

                     συγκέντρωση CO στα αραιωμένα καυσαέρια, σε ppm

                     FS

                     =

                     στοιχειομετρικός συντελεστής

               Οι συγκεντρώσεις που μετρώνται σε ξηρά βάση μετατρέπονται σε υγρή βάση σύμφωνα με το Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 4.2.
         Ο στοιχειομετρικός συντελεστής υπολογίζεται ως εξής:

         όπου:

                     x, y

                     =

                     σύνθεση καυσίμου CxHy

               Εναλλακτικώς, και στην περίπτωση που δεν είναι γνωστή η σύνθεση του καυσίμου, μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι εξής στοιχειομετρικοί συντελεστές:

                     FS(ντίζελ)

                     =

                     13,4

                     FS(υγραέριο)

                     =

                     11,6

                     FS(φυσικό αέριο)

                     =

                     9,5

               4.3.2.   Συστήματα με αντιστάθμιση ροής
         Για συστήματα χωρίς εναλλάκτη θερμότητας, η μάζα των ρύπων (g/δοκιμή) προσδιορίζεται με υπολογισμό των στιγμιαίων εκπομπών μάζας και ολοκλήρωση των στιγμιαίων τιμών ολόκληρου του κύκλου. Επίσης, η διόρθωση υποβάθρου εφαρμόζεται απευθείας στην τιμή της στιγμιαίας συγκέντρωσης. Εφαρμόζονται οι ακόλουθοι τύποι:

               όπου:

                     conce

                     =

                     συγκέντρωση του αντίστοιχου ρύπου μετρημένη στον αέρα αραίωσης, σε ppm

                     concd

                     =

                     στιγμιαία μάζα των αραιωμένων καυσαερίων (βλέπε σημείο 4.1), σε kg

                     MTOTW,i

                     =

                     στιγμιαία μάζα των αραιωμένων καυσαερίων (βλέπε σημείο 4.1), σε kg

                     MTOTW

                     =

                     συνολική μάζα των αραιωμένων καυσαερίων ολόκληρου του κύκλου (βλέπε σημείο 4.1), σε kg

                     KH,D

                     =

                     συντελεστής διόρθωσης για υγρασία για κινητήρες αερίου, όπως ορίζεται στο σημείο 4.2

                     KH,G

                     =

                     συντελεστής διόρθωσης για υγρασία για κινητήρες αερίου, όπως ορίζεται στο σημείο 4.2

                     DF

                     =

                     συντελεστής αραίωσης, όπως ορίζεται στο σημείο 4.3.1.1

               4.4.   Υπολογισμός των ειδικών εκπομπών
         Οι εκπομπές (g/kWh) υπολογίζονται για όλα τα επί μέρους συστατικά με τον ακόλουθο τρόπο:

             (για κινητήρες ντίζελ και αερίου)

             (για κινητήρες ντίζελ και αερίου)

             (για κινητήρες ντίζελ και υγραερίου)

             (για κινητήρες φυσικού αερίου)

             (για κινητήρες φυσικού αερίου)
         όπου:

                     Wact

                     =

                     πραγματικό έργο κύκλου, όπως ορίζεται στο σημείο 3.9.2, σε kWh

               5.   ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ (ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΗΡΕΣ ΝΤΙΖΕΛ)
         5.1.   Υπολογισμός της ροής μάζας
         Η μάζα σωματιδίων (g/δοκιμή) υπολογίζεται ως εξής:

         όπου:

                     Mf

                     =

                     μάζα σωματιδίων, που έχει ληφθεί ως δείγμα στο σύνολο του κύκλου, σε mg

                     MTOTW

                     =

                     συνολική μάζα αραιωμένων καυσαερίων καθ’ όλο τον κύκλο, όπως ορίζεται στο σημείο 4.1, σε kg

                     MSAM

                     =

                     μάζα αραιωμένων αερίων εξάτμισης που έχει ληφθεί από τη σήραγγα αραίωσης για τη συλλογή σωματιδίων, σε kg

               και:

                     Mf

                     =

                     Mf,p + Mf,bαν ζυγίζονται χωριστά, σε mg

                     Mf,p

                     =

                     μάζα σωματιδίων που συλλέγεται στο βασικό φίλτρο, σε mg

                     Mf,b

                     =

                     μάζα σωματιδίων που συλλέγεται στο συμπληρωματικό φίλτρο, σε mg

               Αν χρησιμοποιείται σύστημα διπλής αραίωσης, η μάζα του αέρα βοηθητικής αραίωσης αφαιρείται από τη συνολική μάζα των καυσαερίων διπλής αραίωσης, από τα οποία λαμβάνεται δείγμα μέσω των φίλτρων σωματιδίων

         όπου:

                     MTOT

                     =

                     μάζα καυσαερίων διπλής αραίωσης που διέρχεται μέσω του φίλτρου σωματιδίων, σε kg

                     MSEC

                     =

                     μάζα αέρα βοηθητικής αραίωσης, σε kg

               Αν τα επίπεδα σωματιδίων υποβάθρου στον αέρα αραίωσης προσδιορίζονται σύμφωνα με το σημείο 3.4, η μάζα σωματιδίων μπορεί να υποβάλλεται σε διόρθωση υποβάθρου. Στην περίπτωση αυτή, η μάζα σωματιδίων (g/δοκιμή) υπολογίζεται ως εξής:

                     Mf, MSAM, MTOTW

                     =

                     βλέπε ανωτέρω

                     MDIL

                     =

                     μάζα αέρα βασικής αραίωσης, από τον οποίο λαμβάνονται δείγματα με δειγματολήπτη σωματιδίων υποβάθρου, σε kg

                     Md

                     =

                     μάζα συλλεγόμενων σωματιδίων υποβάθρου του αέρα βασικής αραίωσης, σε mg

                     DF

                     =

                     συντελεστής αραίωσης, όπως ορίζεται στο σημείο 4.3.1.1

               5.2.   ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ
         Οι εκπομπές σωματιδίων (g/kWh) υπολογίζονται με τον ακόλουθο τρόπο:

         όπου:

                     Wact

                     =

                     πραγματικό έργο κύκλου, όπως ορίζεται στο σημείο 3.9.2, σε kWh.

            (1)  Μέχρι την 1η Οκτωβρίου 2005, επιτρέπονται να χρησιμοποιούνται για τη δοκιμή έγκρισης τύπου κινητήρων αερίου τα μεγέθη που αναφέρονται εντός παρενθέσεων. Η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση σχετικά με την εξέλιξη της τεχνολογίας των κινητήρων αερίου για να επιβεβαιώσει ή να τροποποιήσει τις ανοχές της καμπύλης παλινδρόμησης για τους κινητήρες αερίου που αναφέρονται στον ανωτέρω πίνακα.

            (2)  Bασιζόμενες σε ισοδύναμα C1.

         Προσάρτημα 3
         ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΥΝΑΜΟΜΕΤΡΟΥ ΚΙΝΗΤΗΡΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΟΚΙΜΗ ETC

                     Χρόνος
                     s

                     Κανον. στροφές
                     %

                     Κανον. ροπή
                     %

                     1

                     0

                     0

                     2

                     0

                     0

                     3

                     0

                     0

                     4

                     0

                     0

                     5

                     0

                     0

                     6

                     0

                     0

                     7

                     0

                     0

                     8

                     0

                     0

                     9

                     0

                     0

                     10

                     0

                     0

                     11

                     0

                     0

                     12

                     0

                     0

                     13

                     0

                     0

                     14

                     0

                     0

                     15

                     0

                     0

                     16

                     0,1

                     1,5

                     17

                     23,1

                     21,5

                     18

                     12,6

                     28,5

                     19

                     21,8

                     71

                     20

                     19,7

                     76,8

                     21

                     54,6

                     80,9

                     22

                     71,3

                     4,9

                     23

                     55,9

                     18,1

                     24

                     72

                     85,4

                     25

                     86,7

                     61,8

                     26

                     51,7

                     0

                     27

                     53,4

                     48,9

                     28

                     34,2

                     87,6

                     29

                     45,5

                     92,7

                     30

                     54,6

                     99,5

                     31

                     64,5

                     96,8

                     32

                     71,7

                     85,4

                     33

                     79,4

                     54,8

                     34

                     89,7

                     99,4

                     35

                     57,4

                     0

                     36

                     59,7

                     30,6

                     37

                     90,1

                     «m»

                     38

                     82,9

                     «m»

                     39

                     51,3

                     «m»

                     40

                     28,5

                     «m»

                     41

                     29,3

                     «m»

                     42

                     26,7

                     «m»

                     43

                     20,4

                     «m»

                     44

                     14,1

                     0

                     45

                     6,5

                     0

                     46

                     0

                     0

                     47

                     0

                     0

                     48

                     0

                     0

                     49

                     0

                     0

                     50

                     0

                     0

                     51

                     0

                     0

                     52

                     0

                     0

                     53

                     0

                     0

                     54

                     0

                     0

                     55

                     0

                     0

                     56

                     0

                     0

                     57

                     0

                     0

                     58

                     0

                     0

                     59

                     0

                     0

                     60

                     0

                     0

                     61

                     0

                     0

                     62

                     25,5

                     11,1

                     63

                     28,5

                     20,9

                     64

                     32

                     73,9

                     65

                     4

                     82,3

                     66

                     34,5

                     80,4

                     67

                     64,1

                     86

                     68

                     58

                     0

                     69

                     50,3

                     83,4

                     70

                     66,4

                     99,1

                     71

                     81,4

                     99,6

                     72

                     88,7

                     73,4

                     73

                     52,5

                     0

                     74

                     46,4

                     58,5

                     75

                     48,6

                     90,9

                     76

                     55,2

                     99,4

                     77

                     62,3

                     99

                     78

                     68,4

                     91,5

                     79

                     74,5

                     73,7

                     80

                     38

                     0

                     81

                     41,8

                     89,6

                     82

                     47,1

                     99,2

                     83

                     52,5

                     99,8

                     84

                     56,9

                     80,8

                     85

                     58,3

                     11,8

                     86

                     56,2

                     «m»

                     87

                     52

                     «m»

                     88

                     43,3

                     «m»

                     89

                     36,1

                     «m»

                     90

                     27,6

                     «m»

                     91

                     21,1

                     «m»

                     92

                     8

                     0

                     93

                     0

                     0

                     94

                     0

                     0

                     95

                     0

                     0

                     96

                     0

                     0

                     97

                     0

                     0

                     98

                     0

                     0

                     99

                     0

                     0

                     100

                     0

                     0

                     101

                     0

                     0

                     102

                     0

                     0

                     103

                     0

                     0

                     104

                     0

                     0

                     105

                     0

                     0

                     106

                     0

                     0

                     107

                     0

                     0

                     108

                     11,6

                     14,8

                     109

                     0

                     0

                     110

                     27,2

                     74,8

                     111

                     17

                     76,9

                     112

                     36

                     78

                     113

                     59,7

                     86

                     114

                     80,8

                     17,9

                     115

                     49,7

                     0

                     116

                     65,6

                     86

                     117

                     78,6

                     72,2

                     118

                     64,9

                     «m»

                     119

                     44,3

                     «m»

                     120

                     51,4

                     83,4

                     121

                     58,1

                     97

                     122

                     69,3

                     99,3

                     123

                     72

                     20,8

                     124

                     72,1

                     «m»

                     125

                     65,3

                     «m»

                     126

                     64

                     «m»

                     127

                     59,7

                     «m»

                     128

                     52,8

                     «m»

                     129

                     45,9

                     «m»

                     130

                     38,7

                     «m»

                     131

                     32,4

                     «m»

                     132

                     27

                     «m»

                     133

                     21,7

                     «m»

                     134

                     19,1

                     0,4

                     135

                     34,7

                     14

                     136

                     16,4

                     48,6

                     137

                     0

                     11,2

                     138

                     1,2

                     2,1

                     139

                     30,1

                     19,3

                     140

                     30

                     73,9

                     141

                     54,4

                     74,4

                     142

                     77,2

                     55,6

                     143

                     58,1

                     0

                     144

                     45

                     82,1

                     145

                     68,7

                     98,1

                     146

                     85,7

                     67,2

                     147

                     60,2

                     0

                     148

                     59,4

                     98

                     149

                     72,7

                     99,6

                     150

                     79,9

                     45

                     151

                     44,3

                     0

                     152

                     41,5

                     84,4

                     153

                     56,2

                     98,2

                     154

                     65,7

                     99,1

                     155

                     74,4

                     84,7

                     156

                     54,4

                     0

                     157

                     47,9

                     89,7

                     158

                     54,5

                     99,5

                     159

                     62,7

                     96,8

                     160

                     62,3

                     0

                     161

                     46,2

                     54,2

                     162

                     44,3

                     83,2

                     163

                     48,2

                     13,3

                     164

                     51

                     «m»

                     165

                     50

                     «m»

                     166

                     49,2

                     «m»

                     167

                     49,3

                     «m»

                     168

                     49,9

                     «m»

                     169

                     51,6

                     «m»

                     170

                     49,7

                     «m»

                     171

                     48,5

                     «m»

                     172

                     50,3

                     72,5

                     173

                     51,1

                     84,5

                     174

                     54,6

                     64,8

                     175

                     56,6

                     76,5

                     176

                     58

                     «m»

                     177

                     53,6

                     «m»

                     178

                     40,8

                     «m»

                     179

                     32,9

                     «m»

                     180

                     26,3

                     «m»

                     181

                     20,9

                     «m»

                     182

                     10

                     0

                     183

                     0

                     0

                     184

                     0

                     0

                     185

                     0

                     0

                     186

                     0

                     0

                     187

                     0

                     0

                     188

                     0

                     0

                     189

                     0

                     0

                     190

                     0

                     0

                     191

                     0

                     0

                     192

                     0

                     0

                     193

                     0

                     0

                     194

                     0

                     0

                     195

                     0

                     0

                     196

                     0

                     0

                     197

                     0

                     0

                     198

                     0

                     0

                     199

                     0

                     0

                     200

                     0

                     0

                     201

                     0

                     0

                     202

                     0

                     0

                     203

                     0

                     0

                     204

                     0

                     0

                     205

                     0

                     0

                     206

                     0

                     0

                     207

                     0

                     0

                     208

                     0

                     0

                     209

                     0

                     0

                     210

                     0

                     0

                     211

                     0

                     0

                     212

                     0

                     0

                     213

                     0

                     0

                     214

                     0

                     0

                     215

                     0

                     0

                     216

                     0

                     0

                     217

                     0

                     0

                     218

                     0

                     0

                     219

                     0

                     0

                     220

                     0

                     0

                     221

                     0

                     0

                     222

                     0

                     0

                     223

                     0

                     0

                     224

                     0

                     0

                     225

                     21,2

                     62,7

                     226

                     30,8

                     75,1

                     227

                     5,9

                     82,7

                     228

                     34,6

                     80,3

                     229

                     59,9

                     87

                     230

                     84,3

                     86,2

                     231

                     68,7

                     «m»

                     232

                     43,6

                     «m»

                     233

                     41,5

                     85,4

                     234

                     49,9

                     94,3

                     235

                     60,8

                     99

                     236

                     70,2

                     99,4

                     237

                     81,1

                     92,4

                     238

                     49,2

                     0

                     239

                     56

                     86,2

                     240

                     56,2

                     99,3

                     241

                     61,7

                     99

                     242

                     69,2

                     99,3

                     243

                     74,1

                     99,8

                     244

                     72,4

                     8,4

                     245

                     71,3

                     0

                     246

                     71,2

                     9,1

                     247

                     67,1

                     «m»

                     248

                     65,5

                     «m»

                     249

                     64,4

                     «m»

                     250

                     62,9

                     25,6

                     251

                     62,2

                     35,6

                     252

                     62,9

                     24,4

                     253

                     58,8

                     «m»

                     254

                     56,9

                     «m»

                     255

                     54,5

                     «m»

                     256

                     51,7

                     17

                     257

                     56,2

                     78,7

                     258

                     59,5

                     94,7

                     259

                     65,5

                     99,1

                     260

                     71,2

                     99,5

                     261

                     76,6

                     99,9

                     262

                     79

                     0

                     263

                     52,9

                     97,5

                     264

                     53,1

                     99,7

                     265

                     59

                     99,1

                     266

                     62,2

                     99

                     267

                     65

                     99,1

                     268

                     69

                     83,1

                     269

                     69,9

                     28,4

                     270

                     70,6

                     12,5

                     271

                     68,9

                     8,4

                     272

                     69,8

                     9,1

                     273

                     69,6

                     7

                     274

                     65,7

                     «m»

                     275

                     67,1

                     «m»

                     276

                     66,7

                     «m»

                     277

                     65,6

                     «m»

                     278

                     64,5

                     «m»

                     279

                     62,9

                     «m»

                     280

                     59,3

                     «m»

                     281

                     54,1

                     «m»

                     282

                     51,3

                     «m»

                     283

                     47,9

                     «m»

                     284

                     43,6

                     «m»

                     285

                     39,4

                     «m»

                     286

                     34,7

                     «m»

                     287

                     29,8

                     «m»

                     288

                     20,9

                     73,4

                     289

                     36,9

                     «m»

                     290

                     35,5

                     «m»

                     291

                     20,9

                     «m»

                     292

                     49,7

                     11,9

                     293

                     42,5

                     «m»

                     294

                     32

                     «m»

                     295

                     23,6

                     «m»

                     296

                     19,1

                     0

                     297

                     15,7

                     73,5

                     298

                     25,1

                     76,8

                     299

                     34,5

                     81,4

                     300

                     44,1

                     87,4

                     301

                     52,8

                     98,6

                     302

                     63,6

                     99

                     303

                     73,6

                     99,7

                     304

                     62,2

                     «m»

                     305

                     29,2

                     «m»

                     306

                     46,4

                     22

                     307

                     47,3

                     13,8

                     308

                     47,2

                     12,5

                     309

                     47,9

                     11,5

                     310

                     47,8

                     35,5

                     311

                     49,2

                     83,3

                     312

                     52,7

                     96,4

                     313

                     57,4

                     99,2

                     314

                     61,8

                     99

                     315

                     66,4

                     60,9

                     316

                     65,8

                     «m»

                     317

                     59

                     «m»

                     318

                     50,7

                     «m»

                     319

                     41,8

                     «m»

                     320

                     34,7

                     «m»

                     321

                     28,7

                     «m»

                     322

                     25,2

                     «m»

                     323

                     43

                     24,8

                     324

                     38,7

                     0

                     325

                     48,1

                     31,9

                     326

                     40,3

                     61

                     327

                     42,4

                     52,1

                     328

                     46,4

                     47,7

                     329

                     46,9

                     30,7

                     330

                     46,1

                     23,1

                     331

                     45,7

                     23,2

                     332

                     45,5

                     31,9

                     333

                     46,4

                     73,6

                     334

                     51,3

                     60,7

                     335

                     51,3

                     51,1

                     336

                     53,2

                     46,8

                     337

                     53,9

                     50

                     338

                     53,4

                     52,1

                     339

                     53,8

                     45,7

                     340

                     50,6

                     22,1

                     341

                     47,8

                     26

                     342

                     41,6

                     17,8

                     343

                     38,7

                     29,8

                     344

                     35,9

                     71,6

                     345

                     34,6

                     47,3

                     346

                     34,8

                     80,3

                     347

                     35,9

                     87,2

                     348

                     38,8

                     90,8

                     349

                     41,5

                     94,7

                     350

                     47,1

                     99,2

                     351

                     53,1

                     99,7

                     352

                     46,4

                     0

                     353

                     42,5

                     0,7

                     354

                     43,6

                     58,6

                     355

                     47,1

                     87,5

                     356

                     54,1

                     99,5

                     357

                     62,9

                     99

                     358

                     72,6

                     99,6

                     359

                     82,4

                     99,5

                     360

                     88

                     99,4

                     361

                     46,4

                     0

                     362

                     53,4

                     95,2

                     363

                     58,4

                     99,2

                     364

                     61,5

                     99

                     365

                     64,8

                     99

                     366

                     68,1

                     99,2

                     367

                     73,4

                     99,7

                     368

                     73,3

                     29,8

                     369

                     73,5

                     14,6

                     370

                     68,3

                     0

                     371

                     45,4

                     49,9

                     372

                     47,2

                     75,7

                     373

                     44,5

                     9

                     374

                     47,8

                     10,3

                     375

                     46,8

                     15,9

                     376

                     46,9

                     12,7

                     377

                     46,8

                     8,9

                     378

                     46,1

                     6,2

                     379

                     46,1

                     «m»

                     380

                     45,5

                     «m»

                     381

                     44,7

                     «m»

                     382

                     43,8

                     «m»

                     383

                     41

                     «m»

                     384

                     41,1

                     6,4

                     385

                     38

                     6,3

                     386

                     35,9

                     0,3

                     387

                     33,5

                     0

                     388

                     53,1

                     48,9

                     389

                     48,3

                     «m»

                     390

                     49,9

                     «m»

                     391

                     48

                     «m»

                     392

                     45,3

                     «m»

                     393

                     41,6

                     3,1

                     394

                     44,3

                     79

                     395

                     44,3

                     89,5

                     396

                     43,4

                     98,8

                     397

                     44,3

                     98,9

                     398

                     43

                     98,8

                     399

                     42,2

                     98,8

                     400

                     42,7

                     98,8

                     401

                     45

                     99

                     402

                     43,6

                     98,9

                     403

                     42,2

                     98,8

                     404

                     44,8

                     99

                     405

                     43,4

                     98,8

                     406

                     45

                     99

                     407

                     42,2

                     54,3

                     408

                     61,2

                     31,9

                     409

                     56,3

                     72,3

                     410

                     59,7

                     99,1

                     411

                     62,3

                     99

                     412

                     67,9

                     99,2

                     413

                     69,5

                     99,3

                     414

                     73,1

                     99,7

                     415

                     77,7

                     99,8

                     416

                     79,7

                     99,7

                     417

                     82,5

                     99,5

                     418

                     85,3

                     99,4

                     419

                     86,6

                     99,4

                     420

                     89,4

                     99,4

                     421

                     62,2

                     0

                     422

                     52,7

                     96,4

                     423

                     50,2

                     99,8

                     424

                     49,3

                     99,6

                     425

                     52,2

                     99,8

                     426

                     51,3

                     100

                     427

                     51,3

                     100

                     428

                     51,1

                     100

                     429

                     51,1

                     100

                     430

                     51,8

                     99,9

                     431

                     51,3

                     100

                     432

                     51,1

                     100

                     433

                     51,3

                     100

                     434

                     52,3

                     99,8

                     435

                     52,9

                     99,7

                     436

                     53,8

                     99,6

                     437

                     51,7

                     99,9

                     438

                     53,5

                     99,6

                     439

                     52

                     99,8

                     440

                     51,7

                     99,9

                     441

                     53,2

                     99,7

                     442

                     54,2

                     99,5

                     443

                     55,2

                     99,4

                     444

                     53,8

                     99,6

                     445

                     53,1

                     99,7

                     446

                     55

                     99,4

                     447

                     57

                     99,2

                     448

                     61,5

                     99

                     449

                     59,4

                     5,7

                     450

                     59

                     0

                     451

                     57,3

                     59,8

                     452

                     64,1

                     99

                     453

                     70,9

                     90,5

                     454

                     58

                     0

                     455

                     41,5

                     59,8

                     456

                     44,1

                     92,6

                     457

                     46,8

                     99,2

                     458

                     47,2

                     99,3

                     459

                     51

                     100

                     460

                     53,2

                     99,7

                     461

                     53,1

                     99,7

                     462

                     55,9

                     53,1

                     463

                     53,9

                     13,9

                     464

                     52,5

                     «m»

                     465

                     51,7

                     «m»

                     466

                     51,5

                     52,2

                     467

                     52,8

                     80

                     468

                     54,9

                     95

                     469

                     57,3

                     99,2

                     470

                     60,7

                     99,1

                     471

                     62,4

                     «m»

                     472

                     60,1

                     «m»

                     473

                     53,2

                     «m»

                     474

                     44

                     «m»

                     475

                     35,2

                     «m»

                     476

                     30,5

                     «m»

                     477

                     26,5

                     «m»

                     478

                     22,5

                     «m»

                     479

                     20,4

                     «m»

                     480

                     19,1

                     «m»

                     481

                     19,1

                     «m»

                     482

                     13,4

                     «m»

                     483

                     6,7

                     «m»

                     484

                     3,2

                     «m»

                     485

                     14,3

                     63,8

                     486

                     34,1

                     0

                     487

                     23,9

                     75,7

                     488

                     31,7

                     79,2

                     489

                     32,1

                     19,4

                     490

                     35,9

                     5,8

                     491

                     36,6

                     0,8

                     492

                     38,7

                     «m»

                     493

                     38,4

                     «m»

                     494

                     39,4

                     «m»

                     495

                     39,7

                     «m»

                     496

                     40,5

                     «m»

                     497

                     40,8

                     «m»

                     498

                     39,7

                     «m»

                     499

                     39,2

                     «m»

                     500

                     38,7

                     «m»

                     501

                     32,7

                     «m»

                     502

                     30,1

                     «m»

                     503

                     21,9

                     «m»

                     504

                     12,8

                     0

                     505

                     0

                     0

                     506

                     0

                     0

                     507

                     0

                     0

                     508

                     0

                     0

                     509

                     0

                     0

                     510

                     0

                     0

                     511

                     0

                     0

                     512

                     0

                     0

                     513

                     0

                     0

                     514

                     30,5

                     25,6

                     515

                     19,7

                     56,9

                     516

                     16,3

                     45,1

                     517

                     27,2

                     4,6

                     518

                     21,7

                     1,3

                     519

                     29,7

                     28,6

                     520

                     36,6

                     73,7

                     521

                     61,3

                     59,5

                     522

                     40,8

                     0

                     523

                     36,6

                     27,8

                     524

                     39,4

                     80,4

                     525

                     51,3

                     88,9

                     526

                     58,5

                     11,1

                     527

                     60,7

                     «m»

                     528

                     54,5

                     «m»

                     529

                     51,3

                     «m»

                     530

                     45,5

                     «m»

                     531

                     40,8

                     «m»

                     532

                     38,9

                     «m»

                     533

                     36,6

                     «m»

                     534

                     36,1

                     72,7

                     535

                     44,8

                     78,9

                     536

                     51,6

                     91,1

                     537

                     59,1

                     99,1

                     538

                     66

                     99,1

                     539

                     75,1

                     99,9

                     540

                     81

                     8

                     541

                     39,1

                     0

                     542

                     53,8

                     89,7

                     543

                     59,7

                     99,1

                     544

                     64,8

                     99

                     545

                     70,6

                     96,1

                     546

                     72,6

                     19,6

                     547

                     72

                     6,3

                     548

                     68,9

                     0,1

                     549

                     67,7

                     «m»

                     550

                     66,8

                     «m»

                     551

                     64,3

                     16,9

                     552

                     64,9

                     7

                     553

                     63,6

                     12,5

                     554

                     63

                     7,7

                     555

                     64,4

                     38,2

                     556

                     63

                     11,8

                     557

                     63,6

                     0

                     558

                     63,3

                     5

                     559

                     60,1

                     9,1

                     560

                     61

                     8,4

                     561

                     59,7

                     0,9

                     562

                     58,7

                     «m»

                     563

                     56

                     «m»

                     564

                     53,9

                     «m»

                     565

                     52,1

                     «m»

                     566

                     49,9

                     «m»

                     567

                     46,4

                     «m»

                     568

                     43,6

                     «m»

                     569

                     40,8

                     «m»

                     570

                     37,5

                     «m»

                     571

                     27,8

                     «m»

                     572

                     17,1

                     0,6

                     573

                     12,2

                     0,9

                     574

                     11,5

                     1,1

                     575

                     8,7

                     0,5

                     576

                     8

                     0,9

                     577

                     5,3

                     0,2

                     578

                     4

                     0

                     579

                     3,9

                     0

                     580

                     0

                     0

                     581

                     0

                     0

                     582

                     0

                     0

                     583

                     0

                     0

                     584

                     0

                     0

                     585

                     0

                     0

                     586

                     0

                     0

                     587

                     8,7

                     22,8

                     588

                     16,2

                     49,4

                     589

                     23,6

                     56

                     590

                     21,1

                     56,1

                     591

                     23,6

                     56

                     592

                     46,2

                     68,8

                     593

                     68,4

                     61,2

                     594

                     58,7

                     «m»

                     595

                     31,6

                     «m»

                     596

                     19,9

                     8,8

                     597

                     32,9

                     70,2

                     598

                     43

                     79

                     599

                     57,4

                     98,9

                     600

                     72,1

                     73,8

                     601

                     53

                     0

                     602

                     48,1

                     86

                     603

                     56,2

                     99

                     604

                     65,4

                     98,9

                     605

                     72,9

                     99,7

                     606

                     67,5

                     «m»

                     607

                     39

                     «m»

                     608

                     41,9

                     38,1

                     609

                     44,1

                     80,4

                     610

                     46,8

                     99,4

                     611

                     48,7

                     99,9

                     612

                     50,5

                     99,7

                     613

                     52,5

                     90,3

                     614

                     51

                     1,8

                     615

                     50

                     «m»

                     616

                     49,1

                     «m»

                     617

                     47

                     «m»

                     618

                     43,1

                     «m»

                     619

                     39,2

                     «m»

                     620

                     40,6

                     0,5

                     621

                     41,8

                     53,4

                     622

                     44,4

                     65,1

                     623

                     48,1

                     67,8

                     624

                     53,8

                     99,2

                     625

                     58,6

                     98,9

                     626

                     63,6

                     98,8

                     627

                     68,5

                     99,2

                     628

                     72,2

                     89,4

                     629

                     77,1

                     0

                     630

                     57,8

                     79,1

                     631

                     60,3

                     98,8

                     632

                     61,9

                     98,8

                     633

                     63,8

                     98,8

                     634

                     64,7

                     98,9

                     635

                     65,4

                     46,5

                     636

                     65,7

                     44,5

                     637

                     65,6

                     3,5

                     638

                     49,1

                     0

                     639

                     50,4

                     73,1

                     640

                     50,5

                     «m»

                     641

                     51

                     «m»

                     642

                     49,4

                     «m»

                     643

                     49,2

                     «m»

                     644

                     48,6

                     «m»

                     645

                     47,5

                     «m»

                     646

                     46,5

                     «m»

                     647

                     46

                     11,3

                     648

                     45,6

                     42,8

                     649

                     47,1

                     83

                     650

                     46,2

                     99,3

                     651

                     47,9

                     99,7

                     652

                     49,5

                     99,9

                     653

                     50,6

                     99,7

                     654

                     51

                     99,6

                     655

                     53

                     99,3

                     656

                     54,9

                     99,1

                     657

                     55,7

                     99

                     658

                     56

                     99

                     659

                     56,1

                     9,3

                     660

                     55,6

                     «m»

                     661

                     55,4

                     «m»

                     662

                     54,9

                     51,3

                     663

                     54,9

                     59,8

                     664

                     54

                     39,3

                     665

                     53,8

                     «m»

                     666

                     52

                     «m»

                     667

                     50,4

                     «m»

                     668

                     50,6

                     0

                     669

                     49,3

                     41,7

                     670

                     50

                     73,2

                     671

                     50,4

                     99,7

                     672

                     51,9

                     99,5

                     673

                     53,6

                     99,3

                     674

                     54,6

                     99,1

                     675

                     56

                     99

                     676

                     55,8

                     99

                     677

                     58,4

                     98,9

                     678

                     59,9

                     98,8

                     679

                     60,9

                     98,8

                     680

                     63

                     98,8

                     681

                     64,3

                     98,9

                     682

                     64,8

                     64

                     683

                     65,9

                     46,5

                     684

                     66,2

                     28,7

                     685

                     65,2

                     1,8

                     686

                     65

                     6,8

                     687

                     63,6

                     53,6

                     688

                     62,4

                     82,5

                     689

                     61,8

                     98,8

                     690

                     59,8

                     98,8

                     691

                     59,2

                     98,8

                     692

                     59,7

                     98,8

                     693

                     61,2

                     98,8

                     694

                     62,2

                     49,4

                     695

                     62,8

                     37,2

                     696

                     63,5

                     46,3

                     697

                     64,7

                     72,3

                     698

                     64,7

                     72,3

                     699

                     65,4

                     77,4

                     700

                     66,1

                     69,3

                     701

                     64,3

                     «m»

                     702

                     64,3

                     «m»

                     703

                     63

                     «m»

                     704

                     62,2

                     «m»

                     705

                     61,6

                     «m»

                     706

                     62,4

                     «m»

                     707

                     62,2

                     «m»

                     708

                     61

                     «m»

                     709

                     58,7

                     «m»

                     710

                     55,5

                     «m»

                     711

                     51,7

                     «m»

                     712

                     49,2

                     «m»

                     713

                     48,8

                     40,4

                     714

                     47,9

                     «m»

                     715

                     46,2

                     «m»

                     716

                     45,6

                     9,8

                     717

                     45,6

                     34,5

                     718

                     45,5

                     37,1

                     719

                     43,8

                     «m»

                     720

                     41,9

                     «m»

                     721

                     41,3

                     «m»

                     722

                     41,4

                     «m»

                     723

                     41,2

                     «m»

                     724

                     41,8

                     «m»

                     725

                     41,8

                     «m»

                     726

                     43,2

                     17,4

                     727

                     45

                     29

                     728

                     44,2

                     «m»

                     729

                     43,9

                     «m»

                     730

                     38

                     10,7

                     731

                     56,8

                     «m»

                     732

                     57,1

                     «m»

                     733

                     52

                     «m»

                     734

                     44,4

                     «m»

                     735

                     40,2

                     «m»

                     736

                     39,2

                     16,5

                     737

                     38,9

                     73,2

                     738

                     39,9

                     89,8

                     739

                     42,3

                     98,6

                     740

                     43,7

                     98,8

                     741

                     45,5

                     99,1

                     742

                     45,6

                     99,2

                     743

                     48,1

                     99,7

                     744

                     49

                     100

                     745

                     49,8

                     99,9

                     746

                     49,8

                     99,9

                     747

                     51,9

                     99,5

                     748

                     52,3

                     99,4

                     749

                     53,3

                     99,3

                     750

                     52,9

                     99,3

                     751

                     54,3

                     99,2

                     752

                     55,5

                     99,1

                     753

                     56,7

                     99

                     754

                     61,7

                     98,8

                     755

                     64,3

                     47,4

                     756

                     64,7

                     1,8

                     757

                     66,2

                     «m»

                     758

                     49,1

                     «m»

                     759

                     52,1

                     46

                     760

                     52,6

                     61

                     761

                     52,9

                     0

                     762

                     52,3

                     20,4

                     763

                     54,2

                     56,7

                     764

                     55,4

                     59,8

                     765

                     56,1

                     49,2

                     766

                     56,8

                     33,7

                     767

                     57,2

                     96

                     768

                     58,6

                     98,9

                     769

                     59,5

                     98,8

                     770

                     61,2

                     98,8

                     771

                     62,1

                     98,8

                     772

                     62,7

                     98,8

                     773

                     62,8

                     98,8

                     774

                     64

                     98,9

                     775

                     63,2

                     46,3

                     776

                     62,4

                     «m»

                     777

                     60,3

                     «m»

                     778

                     58,7

                     «m»

                     779

                     57,2

                     «m»

                     780

                     56,1

                     «m»

                     781

                     56

                     9,3

                     782

                     55,2

                     26,3

                     783

                     54,8

                     42,8

                     784

                     55,7

                     47,1

                     785

                     56,6

                     52,4

                     786

                     58

                     50,3

                     787

                     58,6

                     20,6

                     788

                     58,7

                     «m»

                     789

                     59,3

                     «m»

                     790

                     58,6

                     «m»

                     791

                     60,5

                     9,7

                     792

                     59,2

                     9,6

                     793

                     59,9

                     9,6

                     794

                     59,6

                     9,6

                     795

                     59,9

                     6,2

                     796

                     59,9

                     9,6

                     797

                     60,5

                     13,1

                     798

                     60,3

                     20,7

                     799

                     59,9

                     31

                     800

                     60,5

                     42

                     801

                     61,5

                     52,5

                     802

                     60,9

                     51,4

                     803

                     61,2

                     57,7

                     804

                     62,8

                     98,8

                     805

                     63,4

                     96,1

                     806

                     64,6

                     45,4

                     807

                     64,1

                     5

                     808

                     63

                     3,2

                     809

                     62,7

                     14,9

                     810

                     63,5

                     35,8

                     811

                     64,1

                     73,3

                     812

                     64,3

                     37,4

                     813

                     64,1

                     21

                     814

                     63,7

                     21

                     815

                     62,9

                     18

                     816

                     62,4

                     32,7

                     817

                     61,7

                     46,2

                     818

                     59,8

                     45,1

                     819

                     57,4

                     43,9

                     820

                     54,8

                     42,8

                     821

                     54,3

                     65,2

                     822

                     52,9

                     62,1

                     823

                     52,4

                     30,6

                     824

                     50,4

                     «m»

                     825

                     48,6

                     «m»

                     826

                     47,9

                     «m»

                     827

                     46,8

                     «m»

                     828

                     46,9

                     9,4

                     829

                     49,5

                     41,7

                     830

                     50,5

                     37,8

                     831

                     52,3

                     20,4

                     832

                     54,1

                     30,7

                     833

                     56,3

                     41,8

                     834

                     58,7

                     26,5

                     835

                     57,3

                     «m»

                     836

                     59

                     «m»

                     837

                     59,8

                     «m»

                     838

                     60,3

                     «m»

                     839

                     61,2

                     «m»

                     840

                     61,8

                     «m»

                     841

                     62,5

                     «m»

                     842

                     62,4

                     «m»

                     843

                     61,5

                     «m»

                     844

                     63,7

                     «m»

                     845

                     61,9

                     «m»

                     846

                     61,6

                     29,7

                     847

                     60,3

                     «m»

                     848

                     59,2

                     «m»

                     849

                     57,3

                     «m»

                     850

                     52,3

                     «m»

                     851

                     49,3

                     «m»

                     852

                     47,3

                     «m»

                     853

                     46,3

                     38,8

                     854

                     46,8

                     35,1

                     855

                     46,6

                     «m»

                     856

                     44,3

                     «m»

                     857

                     43,1

                     «m»

                     858

                     42,4

                     2,1

                     859

                     41,8

                     2,4

                     860

                     43,8

                     68,8

                     861

                     44,6

                     89,2

                     862

                     46

                     99,2

                     863

                     46,9

                     99,4

                     864

                     47,9

                     99,7

                     865

                     50,2

                     99,8

                     866

                     51,2

                     99,6

                     867

                     52,3

                     99,4

                     868

                     53

                     99,3

                     869

                     54,2

                     99,2

                     870

                     55,5

                     99,1

                     871

                     56,7

                     99

                     872

                     57,3

                     98,9

                     873

                     58

                     98,9

                     874

                     60,5

                     31,1

                     875

                     60,2

                     «m»

                     876

                     60,3

                     «m»

                     877

                     60,5

                     6,3

                     878

                     61,4

                     19,3

                     879

                     60,3

                     1,2

                     880

                     60,5

                     2,9

                     881

                     61,2

                     34,1

                     882

                     61,6

                     13,2

                     883

                     61,5

                     16,4

                     884

                     61,2

                     16,4

                     885

                     61,3

                     «m»

                     886

                     63,1

                     «m»

                     887

                     63,2

                     4,8

                     888

                     62,3

                     22,3

                     889

                     62

                     38,5

                     890

                     61,6

                     29,6

                     891

                     61,6

                     26,6

                     892

                     61,8

                     28,1

                     893

                     62

                     29,6

                     894

                     62

                     16,3

                     895

                     61,1

                     «m»

                     896

                     61,2

                     «m»

                     897

                     60,7

                     19,2

                     898

                     60,7

                     32,5

                     899

                     60,9

                     17,8

                     900

                     60,1

                     19,2

                     901

                     59,3

                     38,2

                     902

                     59,9

                     45

                     903

                     59,4

                     32,4

                     904

                     59,2

                     23,5

                     905

                     59,5

                     40,8

                     906

                     58,3

                     «m»

                     907

                     58,2

                     «m»

                     908

                     57,6

                     «m»

                     909

                     57,1

                     «m»

                     910

                     57

                     0,6

                     911

                     57

                     26,3

                     912

                     56,5

                     29,2

                     913

                     56,3

                     20,5

                     914

                     56,1

                     «m»

                     915

                     55,2

                     «m»

                     916

                     54,7

                     17,5

                     917

                     55,2

                     29,2

                     918

                     55,2

                     29,2

                     919

                     55,9

                     16

                     920

                     55,9

                     26,3

                     921

                     56,1

                     36,5

                     922

                     55,8

                     19

                     923

                     55,9

                     9,2

                     924

                     55,8

                     21,9

                     925

                     56,4

                     42,8

                     926

                     56,4

                     38

                     927

                     56,4

                     11

                     928

                     56,4

                     35,1

                     929

                     54

                     7,3

                     930

                     53,4

                     5,4

                     931

                     52,3

                     27,6

                     932

                     52,1

                     32

                     933

                     52,3

                     33,4

                     934

                     52,2

                     34,9

                     935

                     52,8

                     60,1

                     936

                     53,7

                     69,7

                     937

                     54

                     70,7

                     938

                     55,1

                     71,7

                     939

                     55,2

                     46

                     940

                     54,7

                     12,6

                     941

                     52,5

                     0

                     942

                     51,8

                     24,7

                     943

                     51,4

                     43,9

                     944

                     50,9

                     71,1

                     945

                     51,2

                     76,8

                     946

                     50,3

                     87,5

                     947

                     50,2

                     99,8

                     948

                     50,9

                     100

                     949

                     49,9

                     99,7

                     950

                     50,9

                     100

                     951

                     49,8

                     99,7

                     952

                     50,4

                     99,8

                     953

                     50,4

                     99,8

                     954

                     49,7

                     99,7

                     955

                     51

                     100

                     956

                     50,3

                     99,8

                     957

                     50,2

                     99,8

                     958

                     49,9

                     99,7

                     959

                     50,9

                     100

                     960

                     50

                     99,7

                     961

                     50,2

                     99,8

                     962

                     50,2

                     99,8

                     963

                     49,9

                     99,7

                     964

                     50,4

                     99,8

                     965

                     50,2

                     99,8

                     966

                     50,3

                     99,8

                     967

                     49,9

                     99,7

                     968

                     51,1

                     100

                     969

                     50,6

                     99,9

                     970

                     49,9

                     99,7

                     971

                     49,6

                     99,6

                     972

                     49,4

                     99,6

                     973

                     49

                     99,5

                     974

                     49,8

                     99,7

                     975

                     50,9

                     100

                     976

                     50,4

                     99,8

                     977

                     49,8

                     99,7

                     978

                     49,1

                     99,5

                     979

                     50,4

                     99,8

                     980

                     49,8

                     99,7

                     981

                     49,3

                     99,5

                     982

                     49,1

                     99,5

                     983

                     49,9

                     99,7

                     984

                     49,1

                     99,5

                     985

                     50,4

                     99,8

                     986

                     50,9

                     100

                     987

                     51,4

                     99,9

                     988

                     51,5

                     99,9

                     989

                     52,2

                     99,7

                     990

                     52,8

                     74,1

                     991

                     53,3

                     46

                     992

                     53,6

                     36,4

                     993

                     53,4

                     33,5

                     994

                     53,9

                     58,9

                     995

                     55,2

                     73,8

                     996

                     55,8

                     52,4

                     997

                     55,7

                     9,2

                     998

                     55,8

                     2,2

                     999

                     56,4

                     33,6

                     1000

                     55,4

                     «m»

                     1001

                     55,2

                     «m»

                     1002

                     55,8

                     26,3

                     1003

                     55,8

                     23,3

                     1004

                     56,4

                     50,2

                     1005

                     57,6

                     68,3

                     1006

                     58,8

                     90,2

                     1007

                     59,9

                     98,9

                     1008

                     62,3

                     98,8

                     1009

                     63,1

                     74,4

                     1010

                     63,7

                     49,4

                     1011

                     63,3

                     9,8

                     1012

                     48

                     0

                     1013

                     47,9

                     73,5

                     1014

                     49,9

                     99,7

                     1015

                     49,9

                     48,8

                     1016

                     49,6

                     2,3

                     1017

                     49,9

                     «m»

                     1018

                     49,3

                     «m»

                     1019

                     49,7

                     47,5

                     1020

                     49,1

                     «m»

                     1021

                     49,4

                     «m»

                     1022

                     48,3

                     «m»

                     1023

                     49,4

                     «m»

                     1024

                     48,5

                     «m»

                     1025

                     48,7

                     «m»

                     1026

                     48,7

                     «m»

                     1027

                     49,1

                     «m»

                     1028

                     49

                     «m»

                     1029

                     49,8

                     «m»

                     1030

                     48,7

                     «m»

                     1031

                     48,5

                     «m»

                     1032

                     49,3

                     31,3

                     1033

                     49,7

                     45,3

                     1034

                     48,3

                     44,5

                     1035

                     49,8

                     61

                     1036

                     49,4

                     64,3

                     1037

                     49,8

                     64,4

                     1038

                     50,5

                     65,6

                     1039

                     50,3

                     64,5

                     1040

                     51,2

                     82,9

                     1041

                     50,5

                     86

                     1042

                     50,6

                     89

                     1043

                     50,4

                     81,4

                     1044

                     49,9

                     49,9

                     1045

                     49,1

                     20,1

                     1046

                     47,9

                     24

                     1047

                     48,1

                     36,2

                     1048

                     47,5

                     34,5

                     1049

                     46,9

                     30,3

                     1050

                     47,7

                     53,5

                     1051

                     46,9

                     61,6

                     1052

                     46,5

                     73,6

                     1053

                     48

                     84,6

                     1054

                     47,2

                     87,7

                     1055

                     48,7

                     80

                     1056

                     48,7

                     50,4

                     1057

                     47,8

                     38,6

                     1058

                     48,8

                     63,1

                     1059

                     47,4

                     5

                     1060

                     47,3

                     47,4

                     1061

                     47,3

                     49,8

                     1062

                     46,9

                     23,9

                     1063

                     46,7

                     44,6

                     1064

                     46,8

                     65,2

                     1065

                     46,9

                     60,4

                     1066

                     46,7

                     61,5

                     1067

                     45,5

                     «m»

                     1068

                     45,5

                     «m»

                     1069

                     44,2

                     «m»

                     1070

                     43

                     «m»

                     1071

                     42,5

                     «m»

                     1072

                     41

                     «m»

                     1073

                     39,9

                     «m»

                     1074

                     39,9

                     38,2

                     1075

                     40,1

                     48,1

                     1076

                     39,9

                     48

                     1077

                     39,4

                     59,3

                     1078

                     43,8

                     19,8

                     1079

                     52,9

                     0

                     1080

                     52,8

                     88,9

                     1081

                     53,4

                     99,5

                     1082

                     54,7

                     99,3

                     1083

                     56,3

                     99,1

                     1084

                     57,5

                     99

                     1085

                     59

                     98,9

                     1086

                     59,8

                     98,9

                     1087

                     60,1

                     98,9

                     1088

                     61,8

                     48,3

                     1089

                     61,8

                     55,6

                     1090

                     61,7

                     59,8

                     1091

                     62

                     55,6

                     1092

                     62,3

                     29,6

                     1093

                     62

                     19,3

                     1094

                     61,3

                     7,9

                     1095

                     61,1

                     19,2

                     1096

                     61,2

                     43

                     1097

                     61,1

                     59,7

                     1098

                     61,1

                     98,8

                     1099

                     61,3

                     98,8

                     1100

                     61,3

                     26,6

                     1101

                     60,4

                     «m»

                     1102

                     58,8

                     «m»

                     1103

                     57,7

                     «m»

                     1104

                     56

                     «m»

                     1105

                     54,7

                     «m»

                     1106

                     53,3

                     «m»

                     1107

                     52,6

                     23,2

                     1108

                     53,4

                     84,2

                     1109

                     53,9

                     99,4

                     1110

                     54,9

                     99,3

                     1111

                     55,8

                     99,2

                     1112

                     57,1

                     99

                     1113

                     56,5

                     99,1

                     1114

                     58,9

                     98,9

                     1115

                     58,7

                     98,9

                     1116

                     59,8

                     98,9

                     1117

                     61

                     98,8

                     1118

                     60,7

                     19,2

                     1119

                     59,4

                     «m»

                     1120

                     57,9

                     «m»

                     1121

                     57,6

                     «m»

                     1122

                     56,3

                     «m»

                     1123

                     55

                     «m»

                     1124

                     53,7

                     «m»

                     1125

                     52,1

                     «m»

                     1126

                     51,1

                     «m»

                     1127

                     49,7

                     25,8

                     1128

                     49,1

                     46,1

                     1129

                     48,7

                     46,9

                     1130

                     48,2

                     46,7

                     1131

                     48

                     70

                     1132

                     48

                     70

                     1133

                     47,2

                     67,6

                     1134

                     47,3

                     67,6

                     1135

                     46,6

                     74,7

                     1136

                     47,4

                     13

                     1137

                     46,3

                     «m»

                     1138

                     45,4

                     «m»

                     1139

                     45,5

                     24,8

                     1140

                     44,8

                     73,8

                     1141

                     46,6

                     99

                     1142

                     46,3

                     98,9

                     1143

                     48,5

                     99,4

                     1144

                     49,9

                     99,7

                     1145

                     49,1

                     99,5

                     1146

                     49,1

                     99,5

                     1147

                     51

                     100

                     1148

                     51,5

                     99,9

                     1149

                     50,9

                     100

                     1150

                     51,6

                     99,9

                     1151

                     52,1

                     99,7

                     1152

                     50,9

                     100

                     1153

                     52,2

                     99,7

                     1154

                     51,5

                     98,3

                     1155

                     51,5

                     47,2

                     1156

                     50,8

                     78,4

                     1157

                     50,3

                     83

                     1158

                     50,3

                     31,7

                     1159

                     49,3

                     31,3

                     1160

                     48,8

                     21,5

                     1161

                     47,8

                     59,4

                     1162

                     48,1

                     77,1

                     1163

                     48,4

                     87,6

                     1164

                     49,6

                     87,5

                     1165

                     51

                     81,4

                     1166

                     51,6

                     66,7

                     1167

                     53,3

                     63,2

                     1168

                     55,2

                     62

                     1169

                     55,7

                     43,9

                     1170

                     56,4

                     30,7

                     1171

                     56,8

                     23,4

                     1172

                     57

                     «m»

                     1173

                     57,6

                     «m»

                     1174

                     56,9

                     «m»

                     1175

                     56,4

                     4

                     1176

                     57

                     23,4

                     1177

                     56,4

                     41,7

                     1178

                     57

                     49,2

                     1179

                     57,7

                     56,6

                     1180

                     58,6

                     56,6

                     1181

                     58,9

                     64

                     1182

                     59,4

                     68,2

                     1183

                     58,8

                     71,4

                     1184

                     60,1

                     71,3

                     1185

                     60,6

                     79,1

                     1186

                     60,7

                     83,3

                     1187

                     60,7

                     77,1

                     1188

                     60

                     73,5

                     1189

                     60,2

                     55,5

                     1190

                     59,7

                     54,4

                     1191

                     59,8

                     73,3

                     1192

                     59,8

                     77,9

                     1193

                     59,8

                     73,9

                     1194

                     60

                     76,5

                     1195

                     59,5

                     82,3

                     1196

                     59,9

                     82,8

                     1197

                     59,8

                     65,8

                     1198

                     59

                     48,6

                     1199

                     58,9

                     62,2

                     1200

                     59,1

                     70,4

                     1201

                     58,9

                     62,1

                     1202

                     58,4

                     67,4

                     1203

                     58,7

                     58,9

                     1204

                     58,3

                     57,7

                     1205

                     57,5

                     57,8

                     1206

                     57,2

                     57,6

                     1207

                     57,1

                     42,6

                     1208

                     57

                     70,1

                     1209

                     56,4

                     59,6

                     1210

                     56,7

                     39

                     1211

                     55,9

                     68,1

                     1212

                     56,3

                     79,1

                     1213

                     56,7

                     89,7

                     1214

                     56

                     89,4

                     1215

                     56

                     93,1

                     1216

                     56,4

                     93,1

                     1217

                     56,7

                     94,4

                     1218

                     56,9

                     94,8

                     1219

                     57

                     94,1

                     1220

                     57,7

                     94,3

                     1221

                     57,5

                     93,7

                     1222

                     58,4

                     93,2

                     1223

                     58,7

                     93,2

                     1224

                     58,2

                     93,7

                     1225

                     58,5

                     93,1

                     1226

                     58,8

                     86,2

                     1227

                     59

                     72,9

                     1228

                     58,2

                     59,9

                     1229

                     57,6

                     8,5

                     1230

                     57,1

                     47,6

                     1231

                     57,2

                     74,4

                     1232

                     57

                     79,1

                     1233

                     56,7

                     67,2

                     1234

                     56,8

                     69,1

                     1235

                     56,9

                     71,3

                     1236

                     57

                     77,3

                     1237

                     57,4

                     78,2

                     1238

                     57,3

                     70,6

                     1239

                     57,7

                     64

                     1240

                     57,5

                     55,6

                     1241

                     58,6

                     49,6

                     1242

                     58,2

                     41,1

                     1243

                     58,8

                     40,6

                     1244

                     58,3

                     21,1

                     1245

                     58,7

                     24,9

                     1246

                     59,1

                     24,8

                     1247

                     58,6

                     «m»

                     1248

                     58,8

                     «m»

                     1249

                     58,8

                     «m»

                     1250

                     58,7

                     «m»

                     1251

                     59,1

                     «m»

                     1252

                     59,1

                     «m»

                     1253

                     59,4

                     «m»

                     1254

                     60,6

                     2,6

                     1255

                     59,6

                     «m»

                     1256

                     60,1

                     «m»

                     1257

                     60,6

                     «m»

                     1258

                     59,6

                     4,1

                     1259

                     60,7

                     7,1

                     1260

                     60,5

                     «m»

                     1261

                     59,7

                     «m»

                     1262

                     59,6

                     «m»

                     1263

                     59,8

                     «m»

                     1264

                     59,6

                     4,9

                     1265

                     60,1

                     5,9

                     1266

                     59,9

                     6,1

                     1267

                     59,7

                     «m»

                     1268

                     59,6

                     «m»

                     1269

                     59,7

                     22

                     1270

                     59,8

                     10,3

                     1271

                     59,9

                     10

                     1272

                     60,6

                     6,2

                     1273

                     60,5

                     7,3

                     1274

                     60,2

                     14,8

                     1275

                     60,6

                     8,2

                     1276

                     60,6

                     5,5

                     1277

                     61

                     14,3

                     1278

                     61

                     12

                     1279

                     61,3

                     34,2

                     1280

                     61,2

                     17,1

                     1281

                     61,5

                     15,7

                     1282

                     61

                     9,5

                     1283

                     61,1

                     9,2

                     1284

                     60,5

                     4,3

                     1285

                     60,2

                     7,8

                     1286

                     60,2

                     5,9

                     1287

                     60,2

                     5,3

                     1288

                     59,9

                     4,6

                     1289

                     59,4

                     21,5

                     1290

                     59,6

                     15,8

                     1291

                     59,3

                     10,1

                     1292

                     58,9

                     9,4

                     1293

                     58,8

                     9

                     1294

                     58,9

                     35,4

                     1295

                     58,9

                     30,7

                     1296

                     58,9

                     25,9

                     1297

                     58,7

                     22,9

                     1298

                     58,7

                     24,4

                     1299

                     59,3

                     61

                     1300

                     60,1

                     56

                     1301

                     60,5

                     50,6

                     1302

                     59,5

                     16,2

                     1303

                     59,7

                     50

                     1304

                     59,7

                     31,4

                     1305

                     60,1

                     43,1

                     1306

                     60,8

                     38,4

                     1307

                     60,9

                     40,2

                     1308

                     61,3

                     49,7

                     1309

                     61,8

                     45,9

                     1310

                     62

                     45,9

                     1311

                     62,2

                     45,8

                     1312

                     62,6

                     46,8

                     1313

                     62,7

                     44,3

                     1314

                     62,9

                     44,4

                     1315

                     63,1

                     43,7

                     1316

                     63,5

                     46,1

                     1317

                     63,6

                     40,7

                     1318

                     64,3

                     49,5

                     1319

                     63,7

                     27

                     1320

                     63,8

                     15

                     1321

                     63,6

                     18,7

                     1322

                     63,4

                     8,4

                     1323

                     63,2

                     8,7

                     1324

                     63,3

                     21,6

                     1325

                     62,9

                     19,7

                     1326

                     63

                     22,1

                     1327

                     63,1

                     20,3

                     1328

                     61,8

                     19,1

                     1329

                     61,6

                     17,1

                     1330

                     61

                     0

                     1331

                     61,2

                     22

                     1332

                     60,8

                     40,3

                     1333

                     61,1

                     34,3

                     1334

                     60,7

                     16,1

                     1335

                     60,6

                     16,6

                     1336

                     60,5

                     18,5

                     1337

                     60,6

                     29,8

                     1338

                     60,9

                     19,5

                     1339

                     60,9

                     22,3

                     1340

                     61,4

                     35,8

                     1341

                     61,3

                     42,9

                     1342

                     61,5

                     31

                     1343

                     61,3

                     19,2

                     1344

                     61

                     9,3

                     1345

                     60,8

                     44,2

                     1346

                     60,9

                     55,3

                     1347

                     61,2

                     56

                     1348

                     60,9

                     60,1

                     1349

                     60,7

                     59,1

                     1350

                     60,9

                     56,8

                     1351

                     60,7

                     58,1

                     1352

                     59,6

                     78,4

                     1353

                     59,6

                     84,6

                     1354

                     59,4

                     66,6

                     1355

                     59,3

                     75,5

                     1356

                     58,9

                     49,6

                     1357

                     59,1

                     75,8

                     1358

                     59

                     77,6

                     1359

                     59

                     67,8

                     1360

                     59

                     56,7

                     1361

                     58,8

                     54,2

                     1362

                     58,9

                     59,6

                     1363

                     58,9

                     60,8

                     1364

                     59,3

                     56,1

                     1365

                     58,9

                     48,5

                     1366

                     59,3

                     42,9

                     1367

                     59,4

                     41,4

                     1368

                     59,6

                     38,9

                     1369

                     59,4

                     32,9

                     1370

                     59,3

                     30,6

                     1371

                     59,4

                     30

                     1372

                     59,4

                     25,3

                     1373

                     58,8

                     18,6

                     1374

                     59,1

                     18

                     1375

                     58,5

                     10,6

                     1376

                     58,8

                     10,5

                     1377

                     58,5

                     8,2

                     1378

                     58,7

                     13,7

                     1379

                     59,1

                     7,8

                     1380

                     59,1

                     6

                     1381

                     59,1

                     6

                     1382

                     59,4

                     13,1

                     1383

                     59,7

                     22,3

                     1384

                     60,7

                     10,5

                     1385

                     59,8

                     9,8

                     1386

                     60,2

                     8,8

                     1387

                     59,9

                     8,7

                     1388

                     61

                     9,1

                     1389

                     60,6

                     28,2

                     1390

                     60,6

                     22

                     1391

                     59,6

                     23,2

                     1392

                     59,6

                     19

                     1393

                     60,6

                     38,4

                     1394

                     59,8

                     41,6

                     1395

                     60

                     47,3

                     1396

                     60,5

                     55,4

                     1397

                     60,9

                     58,7

                     1398

                     61,3

                     37,9

                     1399

                     61,2

                     38,3

                     1400

                     61,4

                     58,7

                     1401

                     61,3

                     51,3

                     1402

                     61,4

                     71,1

                     1403

                     61,1

                     51

                     1404

                     61,5

                     56,6

                     1405

                     61

                     60,6

                     1406

                     61,1

                     75,4

                     1407

                     61,4

                     69,4

                     1408

                     61,6

                     69,9

                     1409

                     61,7

                     59,6

                     1410

                     61,8

                     54,8

                     1411

                     61,6

                     53,6

                     1412

                     61,3

                     53,5

                     1413

                     61,3

                     52,9

                     1414

                     61,2

                     54,1

                     1415

                     61,3

                     53,2

                     1416

                     61,2

                     52,2

                     1417

                     61,2

                     52,3

                     1418

                     61

                     48

                     1419

                     60,9

                     41,5

                     1420

                     61

                     32,2

                     1421

                     60,7

                     22

                     1422

                     60,7

                     23,3

                     1423

                     60,8

                     38,8

                     1424

                     61

                     40,7

                     1425

                     61

                     30,6

                     1426

                     61,3

                     62,6

                     1427

                     61,7

                     55,9

                     1428

                     62,3

                     43,4

                     1429

                     62,3

                     37,4

                     1430

                     62,3

                     35,7

                     1431

                     62,8

                     34,4

                     1432

                     62,8

                     31,5

                     1433

                     62,9

                     31,7

                     1434

                     62,9

                     29,9

                     1435

                     62,8

                     29,4

                     1436

                     62,7

                     28,7

                     1437

                     61,5

                     14,7

                     1438

                     61,9

                     17,2

                     1439

                     61,5

                     6,1

                     1440

                     61

                     9,9

                     1441

                     60,9

                     4,8

                     1442

                     60,6

                     11,1

                     1443

                     60,3

                     6,9

                     1444

                     60,8

                     7

                     1445

                     60,2

                     9,2

                     1446

                     60,5

                     21,7

                     1447

                     60,2

                     22,4

                     1448

                     60,7

                     31,6

                     1449

                     60,9

                     28,9

                     1450

                     59,6

                     21,7

                     1451

                     60,2

                     18

                     1452

                     59,5

                     16,7

                     1453

                     59,8

                     15,7

                     1454

                     59,6

                     15,7

                     1455

                     59,3

                     15,7

                     1456

                     59

                     7,5

                     1457

                     58,8

                     7,1

                     1458

                     58,7

                     16,5

                     1459

                     59,2

                     50,7

                     1460

                     59,7

                     60,2

                     1461

                     60,4

                     44

                     1462

                     60,2

                     35,3

                     1463

                     60,4

                     17,1

                     1464

                     59,9

                     13,5

                     1465

                     59,9

                     12,8

                     1466

                     59,6

                     14,8

                     1467

                     59,4

                     15,9

                     1468

                     59,4

                     22

                     1469

                     60,4

                     38,4

                     1470

                     59,5

                     38,8

                     1471

                     59,3

                     31,9

                     1472

                     60,9

                     40,8

                     1473

                     60,7

                     39

                     1474

                     60,9

                     30,1

                     1475

                     61

                     29,3

                     1476

                     60,6

                     28,4

                     1477

                     60,9

                     36,3

                     1478

                     60,8

                     30,5

                     1479

                     60,7

                     26,7

                     1480

                     60,1

                     4,7

                     1481

                     59,9

                     0

                     1482

                     60,4

                     36,2

                     1483

                     60,7

                     32,5

                     1484

                     59,9

                     3,1

                     1485

                     59,7

                     «m»

                     1486

                     59,5

                     «m»

                     1487

                     59,2

                     «m»

                     1488

                     58,8

                     0,6

                     1489

                     58,7

                     «m»

                     1490

                     58,7

                     «m»

                     1491

                     57,9

                     «m»

                     1492

                     58,2

                     «m»

                     1493

                     57,6

                     «m»

                     1494

                     58,3

                     9,5

                     1495

                     57,2

                     6

                     1496

                     57,4

                     27,3

                     1497

                     58,3

                     59,9

                     1498

                     58,3

                     7,3

                     1499

                     58,8

                     21,7

                     1500

                     58,8

                     38,9

                     1501

                     59,4

                     26,2

                     1502

                     59,1

                     25,5

                     1503

                     59,1

                     26

                     1504

                     59

                     39,1

                     1505

                     59,5

                     52,3

                     1506

                     59,4

                     31

                     1507

                     59,4

                     27

                     1508

                     59,4

                     29,8

                     1509

                     59,4

                     23,1

                     1510

                     58,9

                     16

                     1511

                     59

                     31,5

                     1512

                     58,8

                     25,9

                     1513

                     58,9

                     40,2

                     1514

                     58,8

                     28,4

                     1515

                     58,9

                     38,9

                     1516

                     59,1

                     35,3

                     1517

                     58,8

                     30,3

                     1518

                     59

                     19

                     1519

                     58,7

                     3

                     1520

                     57,9

                     0

                     1521

                     58

                     2,4

                     1522

                     57,1

                     «m»

                     1523

                     56,7

                     «m»

                     1524

                     56,7

                     5,3

                     1525

                     56,6

                     2,1

                     1526

                     56,8

                     «m»

                     1527

                     56,3

                     «m»

                     1528

                     56,3

                     «m»

                     1529

                     56

                     «m»

                     1530

                     56,7

                     «m»

                     1531

                     56,6

                     3,8

                     1532

                     56,9

                     «m»

                     1533

                     56,9

                     «m»

                     1534

                     57,4

                     «m»

                     1535

                     57,4

                     «m»

                     1536

                     58,3

                     13,9

                     1537

                     58,5

                     «m»

                     1538

                     59,1

                     «m»

                     1539

                     59,4

                     «m»

                     1540

                     59,6

                     «m»

                     1541

                     59,5

                     «m»

                     1542

                     59,6

                     0,5

                     1543

                     59,3

                     9,2

                     1544

                     59,4

                     11,2

                     1545

                     59,1

                     26,8

                     1546

                     59

                     11,7

                     1547

                     58,8

                     6,4

                     1548

                     58,7

                     5

                     1549

                     57,5

                     «m»

                     1550

                     57,4

                     «m»

                     1551

                     57,1

                     1,1

                     1552

                     57,1

                     0

                     1553

                     57

                     4,5

                     1554

                     57,1

                     3,7

                     1555

                     57,3

                     3,3

                     1556

                     57,3

                     16,8

                     1557

                     58,2

                     29,3

                     1558

                     58,7

                     12,5

                     1559

                     58,3

                     12,2

                     1560

                     58,6

                     12,7

                     1561

                     59

                     13,6

                     1562

                     59,8

                     21,9

                     1563

                     59,3

                     20,9

                     1564

                     59,7

                     19,2

                     1565

                     60,1

                     15,9

                     1566

                     60,7

                     16,7

                     1567

                     60,7

                     18,1

                     1568

                     60,7

                     40,6

                     1569

                     60,7

                     59,7

                     1570

                     61,1

                     66,8

                     1571

                     61,1

                     58,8

                     1572

                     60,8

                     64,7

                     1573

                     60,1

                     63,6

                     1574

                     60,7

                     83,2

                     1575

                     60,4

                     82,2

                     1576

                     60

                     80,5

                     1577

                     59,9

                     78,7

                     1578

                     60,8

                     67,9

                     1579

                     60,4

                     57,7

                     1580

                     60,2

                     60,6

                     1581

                     59,6

                     72,7

                     1582

                     59,9

                     73,6

                     1583

                     59,8

                     74,1

                     1584

                     59,6

                     84,6

                     1585

                     59,4

                     76,1

                     1586

                     60,1

                     76,9

                     1587

                     59,5

                     84,6

                     1588

                     59,8

                     77,5

                     1589

                     60,6

                     67,9

                     1590

                     59,3

                     47,3

                     1591

                     59,3

                     43,1

                     1592

                     59,4

                     38,3

                     1593

                     58,7

                     38,2

                     1594

                     58,8

                     39,2

                     1595

                     59,1

                     67,9

                     1596

                     59,7

                     60,5

                     1597

                     59,5

                     32,9

                     1598

                     59,6

                     20

                     1599

                     59,6

                     34,4

                     1600

                     59,4

                     23,9

                     1601

                     59,6

                     15,7

                     1602

                     59,9

                     41

                     1603

                     60,5

                     26,3

                     1604

                     59,6

                     14

                     1605

                     59,7

                     21,2

                     1606

                     60,9

                     19,6

                     1607

                     60,1

                     34,3

                     1608

                     59,9

                     27

                     1609

                     60,8

                     25,6

                     1610

                     60,6

                     26,3

                     1611

                     60,9

                     26,1

                     1612

                     61,1

                     38

                     1613

                     61,2

                     31,6

                     1614

                     61,4

                     30,6

                     1615

                     61,7

                     29,6

                     1616

                     61,5

                     28,8

                     1617

                     61,7

                     27,8

                     1618

                     62,2

                     20,3

                     1619

                     61,4

                     19,6

                     1620

                     61,8

                     19,7

                     1621

                     61,8

                     18,7

                     1622

                     61,6

                     17,7

                     1623

                     61,7

                     8,7

                     1624

                     61,7

                     1,4

                     1625

                     61,7

                     5,9

                     1626

                     61,2

                     8,1

                     1627

                     61,9

                     45,8

                     1628

                     61,4

                     31,5

                     1629

                     61,7

                     22,3

                     1630

                     62,4

                     21,7

                     1631

                     62,8

                     21,9

                     1632

                     62,2

                     22,2

                     1633

                     62,5

                     31

                     1634

                     62,3

                     31,3

                     1635

                     62,6

                     31,7

                     1636

                     62,3

                     22,8

                     1637

                     62,7

                     12,6

                     1638

                     62,2

                     15,2

                     1639

                     61,9

                     32,6

                     1640

                     62,5

                     23,1

                     1641

                     61,7

                     19,4

                     1642

                     61,7

                     10,8

                     1643

                     61,6

                     10,2

                     1644

                     61,4

                     «m»

                     1645

                     60,8

                     «m»

                     1646

                     60,7

                     «m»

                     1647

                     61

                     12,4

                     1648

                     60,4

                     5,3

                     1649

                     61

                     13,1

                     1650

                     60,7

                     29,6

                     1651

                     60,5

                     28,9

                     1652

                     60,8

                     27,1

                     1653

                     61,2

                     27,3

                     1654

                     60,9

                     20,6

                     1655

                     61,1

                     13,9

                     1656

                     60,7

                     13,4

                     1657

                     61,3

                     26,1

                     1658

                     60,9

                     23,7

                     1659

                     61,4

                     32,1

                     1660

                     61,7

                     33,5

                     1661

                     61,8

                     34,1

                     1662

                     61,7

                     17

                     1663

                     61,7

                     2,5

                     1664

                     61,5

                     5,9

                     1665

                     61,3

                     14,9

                     1666

                     61,5

                     17,2

                     1667

                     61,1

                     «m»

                     1668

                     61,4

                     «m»

                     1669

                     61,4

                     8,8

                     1670

                     61,3

                     8,8

                     1671

                     61

                     18

                     1672

                     61,5

                     13

                     1673

                     61

                     3,7

                     1674

                     60,9

                     3,1

                     1675

                     60,9

                     4,7

                     1676

                     60,6

                     4,1

                     1677

                     60,6

                     6,7

                     1678

                     60,6

                     12,8

                     1679

                     60,7

                     11,9

                     1680

                     60,6

                     12,4

                     1681

                     60,1

                     12,4

                     1682

                     60,5

                     12

                     1683

                     60,4

                     11,8

                     1684

                     59,9

                     12,4

                     1685

                     59,6

                     12,4

                     1686

                     59,6

                     9,1

                     1687

                     59,9

                     0

                     1688

                     59,9

                     20,4

                     1689

                     59,8

                     4,4

                     1690

                     59,4

                     3,1

                     1691

                     59,5

                     26,3

                     1692

                     59,6

                     20,1

                     1693

                     59,4

                     35

                     1694

                     60,9

                     22,1

                     1695

                     60,5

                     12,2

                     1696

                     60,1

                     11

                     1697

                     60,1

                     8,2

                     1698

                     60,5

                     6,7

                     1699

                     60

                     5,1

                     1700

                     60

                     5,1

                     1701

                     60

                     9

                     1702

                     60,1

                     5,7

                     1703

                     59,9

                     8,5

                     1704

                     59,4

                     6

                     1705

                     59,5

                     5,5

                     1706

                     59,5

                     14,2

                     1707

                     59,5

                     6,2

                     1708

                     59,4

                     10,3

                     1709

                     59,6

                     13,8

                     1710

                     59,5

                     13,9

                     1711

                     60,1

                     18,9

                     1712

                     59,4

                     13,1

                     1713

                     59,8

                     5,4

                     1714

                     59,9

                     2,9

                     1715

                     60,1

                     7,1

                     1716

                     59,6

                     12

                     1717

                     59,6

                     4,9

                     1718

                     59,4

                     22,7

                     1719

                     59,6

                     22

                     1720

                     60,1

                     17,4

                     1721

                     60,2

                     16,6

                     1722

                     59,4

                     28,6

                     1723

                     60,3

                     22,4

                     1724

                     59,9

                     20

                     1725

                     60,2

                     18,6

                     1726

                     60,3

                     11,9

                     1727

                     60,4

                     11,6

                     1728

                     60,6

                     10,6

                     1729

                     60,8

                     16

                     1730

                     60,9

                     17

                     1731

                     60,9

                     16,1

                     1732

                     60,7

                     11,4

                     1733

                     60,9

                     11,3

                     1734

                     61,1

                     11,2

                     1735

                     61,1

                     25,6

                     1736

                     61

                     14,6

                     1737

                     61

                     10,4

                     1738

                     60,6

                     «m»

                     1739

                     60,9

                     «m»

                     1740

                     60,8

                     4,8

                     1741

                     59,9

                     «m»

                     1742

                     59,8

                     «m»

                     1743

                     59,1

                     «m»

                     1744

                     58,8

                     «m»

                     1745

                     58,8

                     «m»

                     1746

                     58,2

                     «m»

                     1747

                     58,5

                     14,3

                     1748

                     57,5

                     4,4

                     1749

                     57,9

                     0

                     1750

                     57,8

                     20,9

                     1751

                     58,3

                     9,2

                     1752

                     57,8

                     8,2

                     1753

                     57,5

                     15,3

                     1754

                     58,4

                     38

                     1755

                     58,1

                     15,4

                     1756

                     58,8

                     11,8

                     1757

                     58,3

                     8,1

                     1758

                     58,3

                     5,5

                     1759

                     59

                     4,1

                     1760

                     58,2

                     4,9

                     1761

                     57,9

                     10,1

                     1762

                     58,5

                     7,5

                     1763

                     57,4

                     7

                     1764

                     58,2

                     6,7

                     1765

                     58,2

                     6,6

                     1766

                     57,3

                     17,3

                     1767

                     58

                     11,4

                     1768

                     57,5

                     47,4

                     1769

                     57,4

                     28,8

                     1770

                     58,8

                     24,3

                     1771

                     57,7

                     25,5

                     1772

                     58,4

                     35,5

                     1773

                     58,4

                     29,3

                     1774

                     59

                     33,8

                     1775

                     59

                     18,7

                     1776

                     58,8

                     9,8

                     1777

                     58,8

                     23,9

                     1778

                     59,1

                     48,2

                     1779

                     59,4

                     37,2

                     1780

                     59,6

                     29,1

                     1781

                     50

                     25

                     1782

                     40

                     20

                     1783

                     30

                     15

                     1784

                     20

                     10

                     1785

                     10

                     5

                     1786

                     0

                     0

                     1787

                     0

                     0

                     1788

                     0

                     0

                     1789

                     0

                     0

                     1790

                     0

                     0

                     1791

                     0

                     0

                     1792

                     0

                     0

                     1793

                     0

                     0

                     1794

                     0

                     0

                     1795

                     0

                     0

                     1796

                     0

                     0

                     1797

                     0

                     0

                     1798

                     0

                     0

                     1799

                     0

                     0

                     1800

                     0

                     0

               Στο σχήμα 5 απεικονίζεται γραφικά το χρονοδιάγραμμα δυναμομέτρου για τη δοκιμή ETC.

         Προσάρτημα 4
         ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ
         1.   ΕΙΣΑΓΩΓΗ
         Τα αέρια, τα σωματίδια και η αιθάλη που εκπέμπονται από τον κινητήρα που υποβάλλεται σε δοκιμή μετρώνται με τις μεθόδους που περιγράφονται στο Παράρτημα V. Στα αντίστοιχα σημεία του Παραρτήματος V περιγράφονται τα προτεινόμενα αναλυτικά συστήματα για τις εκπομπές αερίων (σημείο 1), τα προτεινόμενα συστήματα αραίωσης και δειγματοληψίας σωματιδίων (σημείο 2), καθώς και τα προτεινόμενα αδιαφανειόμετρα για τη μέτρηση της αιθάλης (σημείο 3).
         Στη δοκιμή ESC, προσδιορίζονται τα αέρια συστατικά των πρωτογενών καυσαερίων. Προαιρετικά, οι αέριοι ρύποι μπορούν να προσδιορίζονται σε αραιωμένα καυσαέρια, εάν χρησιμοποιείται σύστημα αραίωσης πλήρους ροής για τον προσδιορισμό των σωματιδίων. Τα σωματίδια πρέπει να προσδιορίζονται με σύστημα αραίωσης είτε μερικής είτε πλήρους ροής.
         Στη δοκιμή ETC, χρησιμοποιείται μόνο σύστημα αραίωσης πλήρους ροής για τον προσδιορισμό των εκπομπών αερίων και σωματιδίων, το οποίο και θεωρείται σύστημα αναφοράς. Παρά ταύτα, η τεχνική υπηρεσία δύναται να εγκρίνει και συστήματα αραίωσης μερικής ροής, εφόσον αποδεικνύεται η ισοδυναμία τους σύμφωνα με το σημείο 6.2 του Παραρτήματος Ι και εφόσον υποβάλλεται στην ως άνω υπηρεσία λεπτομερής περιγραφή της διαδικασίας αξιολόγησης των δεδομένων και υπολογισμών.
         2.   ΔΥΝΑΜΟΜΕΤΡΟ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ
         Για τις δοκιμές εκπομπών των κινητήρων με δυναμόμετρο κινητήρων χρησιμοποιείται ο ακόλουθος εξοπλισμός:
         2.1.   Δυναμόμετρο κινητήρα
         Χρησιμοποιείται δυναμόμετρο κινητήρα με χαρακτηριστικά επαρκή για την εκτέλεση των κύκλων δοκιμών που περιγράφονται στα προσαρτήματα 1 και 2 του παρόντος Παραρτήματος. Το σύστημα μέτρησης στροφών πρέπει να διαθέτει ακρίβεια ± 2 % της ένδειξης. Το σύστημα μέτρησης ροπής πρέπει να διαθέτει ακρίβεια ± 3 % της ένδειξης στην περιοχή >20 % της πλήρους κλίμακας, και ακρίβεια ± 0,6 % της πλήρους κλίμακας στην περιοχή ≤ 20 % της πλήρους κλίμακας.
         2.2.   Λοιπά όργανα
         Χρησιμοποιούνται όργανα για τη μέτρηση της κατανάλωσης καυσίμου, της κατανάλωσης αέρα, της θερμοκρασίας ψυκτικού μέσου και λιπαντικού, της πίεσης των καυσαερίων και αντίθλιψης της πολλαπλής εισαγωγής, της θερμοκρασίας των καυσαερίων, της θερμοκρασίας του αναρροφώμενου αέρα, ατμοσφαιρικής πίεσης, της υγρασίας και της θερμοκρασίας καυσίμου ανάλογα με τις απαιτήσεις. Τα όργανα αυτά πρέπει να ικανοποιούν τις απαιτήσεις που απαριθμούνται στον κατωτέρω πίνακα 8:
         Πίνακας 8
         Ακρίβεια των οργάνων μέτρησης

                     Όργανο μέτρησης

                     Ακρίβεια

                     Κατανάλωση καυσίμου

                     ± 2 % της μέγιστης τιμής κινητήρα

                     Κατανάλωση αέρα

                     ± 2 % της μέγιστης τιμής κινητήρα

                     Θερμοκρασίες ≤ 600 K (327 °C)

                     ± 2 K απόλυτη τιμή

                     Θερμοκρασίες >600 K (327 °C)

                     ± 1 % της ένδειξης

                     Ατμοσφαιρική πίεση

                     ± 0,1 kPa απόλυτη τιμή

                     Πίεση των καυσαερίων

                     ± 0,2 kPa απόλυτη τιμή

                     Αντίθλιψη αναρρόφησης

                     ± 0,05 kPa απόλυτη τιμή

                     Λοιπές πιέσεις

                     ± 0,1 kPa απόλυτη τιμή

                     Σχετική υγρασία

                     ± 3 % απόλυτη τιμή

                     Απόλυτη υγρασία

                     ± 5 % της ένδειξης

               2.3.   Ροή των καυσαερίων
         Για τον υπολογισμό των εκπομπών στα πρωτογενή καυσαέρια, είναι απαραίτητο να είναι γνωστή η ροή των καυσαερίων (βλέπε σημείο 4.4 του προσαρτήματος 1). Για τον προσδιορισμό της ροής εξάτμισης μπορεί να χρησιμοποιηθεί οποιαδήποτε από τις ακόλουθες μεθόδους:

                     α)

                     απευθείας μέτρηση της ροής της εξάτμισης με ακροφύσιο ροής ή ισοδύναμο σύστημα μετρητή.

                     β)

                     μέτρηση της ροής αέρα και καυσίμου με κατάλληλα συστήματα μετρητών και υπολογισμός της ροής εξάτμισης με την ακόλουθη εξίσωση:
                     GEXHW = GAIRW + GFUEL (για υγρή μάζα καυσαερίων)

               Η ακρίβεια του προσδιορισμού της ροής καυσαερίων είναι ± 2,5 % της ένδειξης ή και περισσότερο.
         2.4.   Ροή αραιωμένων καυσαερίων
         Για τον υπολογισμό των εκπομπών στα αραιωμένα καυσαέρια με χρήση συστήματος αραίωσης πλήρους ροής (υποχρεωτικό για τον κύκλο ETC), είναι απαραίτητο να είναι γνωστή η ροή των αραιωμένων αερίων της εξάτμισης (βλ. σημείο 4.3 του προσαρτήματος 2). Η συνολική παροχή μάζας των αραιωμένων καυσαερίων (GTOTW) ή η συνολική μάζα των αραιωμένων καυσαερίων καθ’ όλο τον κύκλο (MTOTW) μετράται με PDP ή CFV (Παράρτημα V, σημείο 2.3.1). Η ακρίβεια πρέπει να είναι ± 2 % της ένδειξης ή και περισσότερο, και εξακριβώνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του Παραρτήματος ΙΙΙ, προσάρτημα 5, σημείο 2.4.
         3.   ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ
         3.1.   Γενικές προδιαγραφές του αναλυτή
         Οι αναλυτές έχουν περιοχή μέτρησης ανάλογη με την απαιτούμενη ακρίβεια μέτρησης των συγκεντρώσεων των συστατικών των καυσ αερίων (σημείο 3.1.1). Συνιστάται η λειτουργία των αναλυτών κατά τρόπο ώστε η μετρούμενη συγκέντρωση να περικλείεται μεταξύ του 15 % και του 100 % της πλήρους κλίμακας.
         Εάν η συνδεσμολογία περιλαμβάνει συστήματα αυτόματης ανάγνωσης (υπολογιστές, καταγραφείς δεδομένων) που μπορούν να παρέχουν ικανοποιητική ακρίβεια και διακριτική ικανότητα κάτω του 15 % της πλήρους κλίμακας, γίνονται δεκτές και μετρήσεις κάτω του 15 % της πλήρους κλίμακας. Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να πραγματοποιούνται πρόσθετες βαθμονομήσεις τουλάχιστον 4 μη μηδενικών σημείων που ισαπέχουν ονομαστικά, ώστε να διασφαλίζεται η ακρίβεια των καμπυλών βαθμονόμησης σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 5, σημείο 1.5.5.2.
         Η ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα (EMC) του εξοπλισμού πρέπει να είναι τέτοια ώστε να ελαχιστοποιούνται τα πρόσθετα σφάλματα.
         3.1.1.   Σφάλμα μέτρησης
         Το συνολικό σφάλμα μέτρησης, συμπεριλαμβανομένης της διασταυρούμενης ευαισθησίας προς λοιπά αέρια (βλέπε Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 5, σημείο 1.9), δεν υπερβαίνει το ± 5 % της ανάγνωσης ή το ± 3,5 % της πλήρους κλίμακας, όποιο από τα δύο είναι μικρότερο. Για συγκεντρώσεις χαμηλότερες των 100 ppm, το σφάλμα μέτρησης δεν υπερβαίνει τα ± 4 ppm.
         3.1.2.   Επαναληπτικότητα
         Η επαναληπτικότητα, ως 2,5 επί την τυπική απόκλιση 10 επαναληπτικών αποκρίσεων σε συγκεκριμένο αέριο βαθμονόμησης ή ρύθμισης του μεγίστου της κλίμακας, δεν πρέπει να υπερβαίνει το ± 1 % της συγκέντρωσης πλήρους κλίμακας για κάθε χρησιμοποιούμενη περιοχή άνω των 155 ppm (ή ppm C) ή το ± 2 % κάθε χρησιμοποιούμενης περιοχής κάτω των 155 ppm (ή ppm C).
         3.1.3.   Θόρυβος
         Η μεταξύ των κορυφών απόκριση του αναλυτή σε αέρια μηδενισμού της κλίμακας και αέρια βαθμονόμησης ή ρύθμισης του μεγίστου της κλίμακας για οποιαδήποτε περίοδο 10 δευτερολέπτων δεν υπερβαίνει το 2 % της πλήρους κλίμακας για όλες τις χρησιμοποιούμενες περιοχές.
         3.1.4.   Μετατόπιση του μηδενός
         Η μετατόπιση του μηδενός σε περίοδο μίας ώρας είναι μικρότερη από το 2 % της πλήρους κλίμακας στη χαμηλότερη χρησιμοποιούμενη περιοχή. Ως μηδενική απόκριση νοείται η μέση απόκριση, συμπεριλαμβανομένου του θορύβου, σε αέριο μηδενισμού της κλίμακας στη διάρκεια μεσοδιαστήματος 30 δευτερολέπτων.
         3.1.5.   Μετατόπιση του μεγίστου της κλίμακας
         Η μετατόπιση του μεγίστου της κλίμακας κατά τη διάρκεια περιόδου μιας ώρας είναι μικρότερη από το 2 % της πλήρους κλίμακας στη χαμηλότερη χρησιμοποιούμενη περιοχή. Το εύρος μεγίστου ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ της απόκρισης μεγίστου και της μηδενικής απόκρισης. Ως απόκριση μεγίστου νοείται η μέση απόκριση, συμπεριλαμβανομένου του θορύβου, σε αέριο ρύθμισης του μεγίστου στη διάρκεια μεσοδιαστήματος 30 δευτερολέπτων.
         3.2.   Ξήρανση των αερίων
         Η προαιρετική συσκευή ξήρανσης των αερίων πρέπει να έχει την ελάχιστη δυνατή επίδραση στη συγκέντρωση των μετρουμένων αερίων. Οι χημικοί ξηραντές δεν αποτελούν αποδεκτή μέθοδο για την απομάκρυνση του ύδατος από το δείγμα.
         3.3.   Αναλυτές
         Στα σημεία 3.3.1 έως 3.3.4 περιγράφονται οι αρχές μέτρησης που πρέπει να εφαρμόζονται. Αναλυτική περιγραφή των συστημάτων μέτρησης δίδεται στο Παράρτημα V. Τα προς μέτρηση αέρια αναλύονται με τα ακόλουθα όργανα. Για μη γραμμικούς αναλυτές, επιτρέπεται η χρήση κυκλωμάτων ευθυγράμμισης.
         3.3.1.   Ανάλυση του μονοξειδίου του άνθρακα (CO)
         Ο αναλυτής μονοξειδίου του άνθρακα είναι τύπου απορρόφησης υπέρυθρης ακτινοβολίας χωρίς διάχυση (Non-Dispersive InfraRed — NDIR).
         3.3.2.   Ανάλυση του διοξειδίου του άνθρακα (CO2)
         Ο αναλυτής διοξειδίου του άνθρακα θα είναι τύπου απορρόφησης υπέρυθρης ακτινοβολίας χωρίς διάχυση (Non-Dispersive InfraRed — NDIR).
         3.3.3.   Ανάλυση υδρογονανθράκων (HC)
         Προκειμένου για κινητήρες ντίζελ, ο αναλυτής υδρογονανθράκων θα είναι τύπου θερμαινόμενου ανιχνευτή ιονισμού φλόγας (Heated Flame Ionization Detector — HFID) με θέρμανση του ανιχνευτή, των βαλβίδων, των σωληνώσεων κλπ. ώστε η θερμοκρασία του αερίου να διατηρείται στους 463 K ± 10 K (190 ± 10 °C). Για κινητήρες φυσικού αερίου και υγραερίου ο αναλυτής υδρογονανθράκων μπορεί να είναι τύπου μη θερμαινόμενου ανιχνευτή ιονισμού φλόγας (FID), ανάλογα με τη χρησιμοποιούμενη μέθοδο (βλέπε Παράρτημα V, σημείο 1.3).
         3.3.4.   Ανάλυση υδρογονανθράκων πλην μεθανίου (NMHC) (μόνο για κινητήρες φυσικού αερίου)
         Η περιεκτικότητα σε υδρογονάνθρακες πλην μεθανίου προσδιορίζεται με μια από τις ακόλουθες μεθόδους:
         3.3.4.1.   Μέθοδος αέριας χρωματογραφίας (GC)
         Οι υδρογονάνθρακες πλην μεθανίου προσδιορίζονται με αφαίρεση του μεθανίου, που προσδιορίζεται με αέριο χρωματογράφο (GC) ρυθμισμένο στους 423 Κ (150 °C), από τη μέτρηση των υδρογονανθράκων σύμφωνα με το σημείο 3.3.3.
         3.3.4.2.   Μέθοδος του διαχωριστή υδρογονανθράκων πλην μεθανίου (NMC)
         Ο προσδιορισμός των υδρογονανθράκων πλην μεθανίου διενεργείται με θερμαινόμενο NMC που λειτουργεί εν σειρά με FID σύμφωνα με το σημείο 3.3.3, με αφαίρεση του μεθανίου από τους υδρογονάνθρακες.
         3.3.5.   Ανάλυση των οξειδίων του αζώτου (NOx)
         Ο αναλυτής οξειδίων του αζώτου θα είναι τύπου ανιχνευτή χημιφωταύγειας (ChemiLuminescent Detector — CLD) ή θερμαινόμενου ανιχνευτή χημιφωταύγειας (Heated ChemiLuminescent Detector — HCLD) με μετατροπέα NO2/NO, αν η μέτρηση γίνεται εν ξηρώ. Αν γίνεται σε υγρή βάση, χρησιμοποιείται HCLD με μετατροπέα που διατηρείται σε θερμοκρασία άνω των 328 Κ (55 °C), με την προϋπόθεση ότι τα αποτελέσματα του ελέγχου της παρεμποδιστικής δράσης των υδρατμών είναι ικανοποιητικά (βλέπε Παράρτημα III, προσάρτημα 5, σημείο 1.9.2.2).
         3.4.   Δειγματοληψία των αερίων εκπομπών
         3.4.1.   Πρωτογενή καυσαέρια (μόνο για τη δοκιμή ESC)
         Οι καθετήρες δειγματοληψίας των αερίων εκπομπών πρέπει να συνδέονται σε απόσταση τουλάχιστον 0,5 m ή τριπλάσια της διαμέτρου του σωλήνα εξάτμισης — όποια είναι μεγαλύτερη — ανάντη της εξόδου του συστήματος εξάτμισης, όσο αυτό είναι δυνατόν, και αρκετά κοντά στον κινητήρα ώστε να εξασφαλίζεται θερμοκρασία των αερίων της εξάτμισης τουλάχιστον 343 Κ (70 °C) στον καθετήρα.
         Σε περίπτωση πολυκύλινδρου κινητήρα με διακλαδούμενη πολλαπλή εξαγωγής, το στόμιο εισαγωγής του καθετήρα τοποθετείται σε αρκετή απόσταση κατάντη, ώστε να διασφαλίζεται αντιπροσωπευτικό δείγμα των μέσων εκπομπών από το σύνολο των κυλίνδρων. Σε πολυκύλινδρους κινητήρες με διακεκριμένες ομάδες πολλαπλών, όπως σε διάταξη κινητήρα σχήματος «V», επιτρέπεται η λήψη δείγματος από κάθε ομάδα χωριστά και στη συνέχεια ο υπολογισμός των μέσων εκπομπών καυσαερίων. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλες μέθοδοι που αποδεδειγμένα συσχετίζονται με τις ανωτέρω. Για τον υπολογισμό των εκπομπών καυσαερίων, πρέπει να χρησιμοποιείται η συνολική ροή της μάζας καυσαερίων.
         Στην περίπτωση που ο κινητήρας είναι εφοδιασμένος με σύστημα μετεπεξεργασίας καυσαερίων, το δείγμα των καυσαερίων λαμβάνεται κατάντη του εν λόγω συστήματος.
         3.4.2.   Αραιωμένα καυσαέρια (υποχρεωτικό για τη δοκιμή ETC, προαιρετικό για την ESC)
         Ο σωλήνας εξάτμισης που βρίσκεται μεταξύ του κινητήρα και του συστήματος αραίωσης πλήρους ροής πρέπει να είναι σύμφωνος προς τις απαιτήσεις του Παραρτήματος V, σημείο 2.3.1, ΕΡ.
         Ο(οι) καθετήρας(ες) δειγματοληψίας των αερίων εκπομπών τοποθετείται(ούνται) στη σήραγγα αραίωσης σε σημείο όπου ο αέρας αραίωσης και τα καυσαέρια αναμειγνύονται καλά και σε άμεση γειτνίαση με τον καθετήρα δειγματοληψίας σωματιδίων.
         Για τη δοκιμή ETC, η δειγματοληψία μπορεί να γίνεται γενικά με δύο τρόπους:

                     —

                     λαμβάνονται δείγματα των ρύπων σε όλη τη διάρκεια του κύκλου, συλλέγονται σε σάκο δειγματοληψίας και μετρώνται μετά την ολοκλήρωση της δοκιμής.

                     —

                     λαμβάνονται συνεχώς δείγματα των ρύπων και εξάγεται το ολοκλήρωμα για το σύνολο του κύκλου — η μέθοδος αυτή είναι υποχρεωτική για τους HC και τα NOx.

               4.   ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ
         Ο προσδιορισμός των σωματιδίων απαιτεί σύστημα αραίωσης. Η αραίωση μπορεί να επιτελείται με σύστημα αραίωσης μερικής ροής (μόνο στη δοκιμή ESC) ή πλήρους ροής (υποχρεωτικό για την ETC). Η ικανότητα ροής του συστήματος αραίωσης είναι αρκετά μεγάλη ώστε να αποκλείει τελείως τη συμπύκνωση υδρατμών στα συστήματα αραίωσης και δειγματοληψίας και να διατηρεί τη θερμοκρασία των αραιωμένων καυσαερίων στους 325 K (52 °C) ή χαμηλότερα, ακριβώς ανάντη των υποδοχέων των φίλτρων. Επιτρέπεται η αφύγρανση του αέρα αραίωσης πριν από την είσοδό του στο σύστημα αραίωσης· είναι μάλιστα εξαιρετικά χρήσιμη στην περίπτωση υψηλής υγρασίας του αέρα αραίωσης. Η θερμοκρασία του αέρα αραίωσης πρέπει να είναι 298 K ± 5 K (25 °C ± 5 °C). Εάν η θερμοκρασία περιβάλλοντος είναι χαμηλότερη από 293 K (20 °C), συνιστάται η προθέρμανση του αέρα αραίωσης πάνω από το ανώτατο όριο θερμοκρασίας των 303 Κ (30 °C). Παρά ταύτα, η θερμοκρασία του αέρα αραίωσης δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 325 K (52 °C) πριν από την είσοδο των καυσαερίων στη σήραγγα αραίωσης.
         Το σύστημα αραίωσης μερικής ροής σχεδιάζεται με τρόπο ώστε το ρεύμα των καυσαερίων να χωρίζεται σε δύο μέρη, το μικρότερο από τα οποία αραιώνεται με αέρα και στη συνέχεια χρησιμοποιείται για τη μέτρηση των σωματιδίων. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να προσδιορίζεται ο δείκτης αραίωσης με μεγάλη ακρίβεια. Μπορούν να εφαρμόζονται διαφορετικές μέθοδοι χωρισμού, οπότε ο τύπος χωρισμού που χρησιμοποιείται υπαγορεύει σε μεγάλο βαθμό τον υλικό εξοπλισμό και τις διαδικασίες δειγματοληψίας που θα χρησιμοποιηθούν (Παράρτημα V, σημείο 2.2). Ο καθετήρας δειγματοληψίας σωματιδίων τοποθετείται σε άμεση γειτνίαση με τον καθετήρα δειγματοληψίας των αερίων εκπομπών, ενώ η εγκατάσταση πρέπει να είναι σύμφωνη με τις διατάξεις του σημείου 3.4.1.
         Για τον προσδιορισμό της μάζας των σωματιδίων απαιτούνται σύστημα δειγματοληψίας σωματιδίων, φίλτρα δειγματοληψίας σωματιδίων, ζυγός μικρογραμμαρίων και θάλαμος ζύγισης με ελεγχόμενη θερμοκρασία και υγρασία.
         Για τη δειγματοληψία των σωματιδίων, εφαρμόζεται η μέθοδος απλής διήθησης, κατά την οποία χρησιμοποιείται ζεύγος φίλτρων (βλέπε σημείο 4.1.3) για ολόκληρο τον κύκλο δοκιμής. Αναφορικά με τη δοκιμή ESC, πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στους χρόνους και τις ροές δειγματοληψίας κατά τη φάση δειγματοληψίας της δοκιμής.
         4.1.   Φίλτρα δειγματοληψίας σωματιδίων
         4.1.1.   Προδιαγραφές των φίλτρων
         Απαιτούνται φίλτρα υαλοβάμβακα με επικάλυψη φθοράνθρακα ή φίλτρα μεμβράνης με βάση φθοράνθρακες. Όλα τα είδη φίλτρων έχουν απόδοση συλλογής 0,3 μm DOP (φθαλικού διοκτυλίου) τουλάχιστον 95 % σε ταχύτητα μετώπου του αερίου μεταξύ 35 και 80 cm/s.
         4.1.2.   Μέγεθος φίλτρων
         Τα φίλτρα σωματιδίων πρέπει να έχουν ελάχιστη διάμετρο 47 mm (διάμετρος χρώσης 37 mm). Μπορούν να γίνονται δεκτά και φίλτρα μεγαλυτέρων διαμέτρων (σημείο 4.1.5).
         4.1.3.   Βασικά και συμπληρωματικά φίλτρα
         Η δειγματοληψία των αραιωμένων καυσαερίων διενεργείται με ζεύγος φίλτρων τοποθετημένων εν σειρά (ένα βασικό και ένα συμπληρωματικό φίλτρο) στη διάρκεια της αλληλουχίας των φάσεων της δοκιμής. Το συμπληρωματικό φίλτρο τοποθετείται σε απόσταση όχι μεγαλύτερη των 100 mm κατάντη του αρχικού φίλτρου, χωρίς να βρίσκεται σε επαφή με αυτό. Τα φίλτρα μπορούν να ζυγίζονται χωριστά ή ως ζεύγος με τις πλευρές της χρώσης να εφάπτονται.
         4.1.4.   Ταχύτητα μετώπου στο φίλτρο
         Θα εξασφαλίζεται ταχύτητα διέλευσης του μετώπου του αερίου μέσω του φίλτρου μεταξύ 35 και 80 cm/s. Η αύξηση της πτώσης της πίεσης μεταξύ της έναρξης και της λήξης της δοκιμής δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 25 kPa.
         4.1.5.   Φόρτιση φίλτρου
         Η συνιστώμενη ελάχιστη φόρτιση φίλτρου είναι 0,5 mg/1 075 mm2 της επιφάνειας χρώσης. Για τα πλέον διαδεδομένα μεγέθη φίλτρων, οι αντίστοιχες τιμές παρουσιάζονται στον πίνακα 9.
         Πίνακας 9
         Συνιστώμενες φορτίσεις φίλτρων

                     Διάμετρος φίλτρου

                     Συνιστώμενη διάμετρος χρώσης

                     Συνιστώμενη ελάχιστη φόρτιση

                     (mm)

                     (mm)

                     (mg)

                     47

                     37

                     0,5

                     70

                     60

                     1,3

                     90

                     80

                     2,3

                     110

                     100

                     3,6

               4.2.   Θάλαμος ζύγισης και προδιαγραφές του αναλυτικού ζυγού
         4.2.1.   Συνθήκες θαλάμου ζύγισης
         Η θερμοκρασία του θαλάμου (ή αίθουσας) μέσα στον οποίο προετοιμάζονται και ζυγίζονται τα φίλτρα σωματιδίων πρέπει να διατηρείται μεταξύ 295 K ± 3 K (22 °C ± 3 °C) κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και της ζύγισης όλων των φίλτρων. Η υγρασία πρέπει να διατηρείται σε σημείο δρόσου 282,5 K ± 3 K (9,5 °C ± 3 °C) και σε σχετική υγρασία 45 % ± 8 %.
         4.2.2.   Ζύγιση φίλτρου αναφοράς
         Το περιβάλλον του θαλάμου (ή της αίθουσας) πρέπει να είναι απαλλαγμένο από τυχόν ξένες ουσίες του περιβάλλοντος (όπως η σκόνη), που θα μπορούσαν να επικαθίσουν στα φίλτρα σωματιδίων κατά τη σταθεροποίησή τους. Διαταραχές των προδιαγραφών της αίθουσας ζύγισης, που περιγράφονται συνοπτικά στο σημείο 4.2.1, θα επιτρέπονται μόνο με την προϋπόθεση ότι η διάρκεια των εν λόγω διαταραχών δεν θα υπερβαίνει τα 30 λεπτά. Η αίθουσα ζύγισης πρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτούμενες προδιαγραφές πριν από την είσοδο ατόμων του προσωπικού σ' αυτή. Δύο τουλάχιστον αχρησιμοποίητα φίλτρα αναφοράς ή ζεύγη φίλτρων αναφοράς ζυγίζονται εντός 4 ωρών από τη ζύγιση του φίλτρου (ζεύγους φίλτρων) δείγματος, αλλά κατά προτίμηση ταυτόχρονα με αυτήν. Τα εν λόγω φίλτρα πρέπει να είναι του ιδίου μεγέθους και από το ίδιο υλικό με τα ως άνω φίλτρα δείγματος.
         Εάν το μέσο βάρος των φίλτρων αναφοράς (ζευγών φίλτρων αναφοράς) μεταβάλλεται μεταξύ των ζυγίσεων των φίλτρων δείγματος κατά περισσότερο από ± 5 % (± 7,5 % για το ζεύγος φίλτρων αντίστοιχα) της συνιστώμενης ελάχιστης φόρτισης φίλτρου (σημείο 4.1.5), τότε απορρίπτονται όλα τα φίλτρα δείγματος και η δοκιμή εκπομπών επαναλαμβάνεται.
         Εάν δεν πληρούνται τα κριτήρια σταθεροποίησης της αίθουσας ζύγισης, που περιγράφονται συνοπτικά στο σημείο 4.2.1, ενώ τα αποτελέσματα της ζύγισης του φίλτρου (ζεύγους φίλτρων) αναφοράς πληρούν τα ανωτέρω κριτήρια, ο κατασκευαστής του κινητήρα έχει τη δυνατότητα να αποδεχθεί τα βάρη των φίλτρων δείγματος ή να ακυρώσει τις δοκιμές, οπότε θα πρέπει να αποκαθιστά το σύστημα ελέγχου του θαλάμου ζύγισης και να επαναλαμβάνει τη δοκιμή.
         4.2.3.   Αναλυτικός ζυγός
         Ο αναλυτικός ζυγός που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό του βάρους όλων των φίλτρων πρέπει να διαθέτει ακρίβεια (τυπική απόκλιση) 20 μg και ανάλυση 10 μg (1 ψηφίο = 10 μg). Για φίλτρα διαμέτρου μικρότερης των 70 mm, η ακρίβεια και η ανάλυση πρέπει να είναι 2 μg και 1 μg αντίστοιχα.
         4.3.   Πρόσθετες προδιαγραφές για τη μέτρηση σωματιδίων
         Όλα τα μέρη του συστήματος αραίωσης και του συστήματος δειγματοληψίας από το σωλήνα της εξάτμισης μέχρι τον υποδοχέα του φίλτρου, που βρίσκονται σε επαφή με τα πρωτογενή και τα αραιωμένα καυσαέρια, πρέπει να είναι σχεδιασμένα με τρόπο ώστε να ελαχιστοποιείται η εναπόθεση ή η αλλοίωση των σωματιδίων. Όλα τα μέρη πρέπει να είναι κατασκευασμένα από ηλεκτραγωγά υλικά που δεν αντιδρούν με τα συστατικά των καυσαερίων, και πρέπει να διαθέτουν ηλεκτρική γείωση για την πρόληψη τυχόν ηλεκτροστατικών επιδράσεων.
         5.   ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΙΘΑΛΗΣ
         Το παρόν σημείο περιέχει προδιαγραφές για τον απαραίτητο και τον προαιρετικό εξοπλισμό δοκιμών που χρησιμοποιείται στη δοκιμή ELR. Η αιθάλη μετράται με αδιαφανειόμετρο απευθείας ανάγνωσης της αδιαφάνειας και του συντελεστή απορρόφησης του φωτός. Η ένδειξη της αδιαφάνειας χρησιμοποιείται μόνο για τη βαθμονόμηση και τον έλεγχο του αδιαφανομέτρου. Οι τιμές αιθάλης του κύκλου δοκιμής μετρώνται με την ένδειξη του συντελεστή απορρόφησης του φωτός.
         5.1.   Γενικές απαιτήσεις
         Για τη δοκιμή ELR απαιτείται η εφαρμογή συστήματος μέτρησης της αιθάλης και επεξεργασίας δεδομένων, που να περιλαμβάνει τρεις λειτουργικές μονάδες. Οι μονάδες αυτές μπορούν να είναι ενσωματωμένες σε ενιαίο συγκρότημα ή να παρέχονται ως σύστημα διασυνδεδεμένων στοιχείων. Οι τρεις λειτουργικές μονάδες είναι:

                     —

                     αδιαφανειόμετρο που ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές του Παραρτήματος V, σημείο 3.

                     —

                     μονάδα επεξεργασίας δεδομένων ικανή να εκτελεί τις λειτουργίες που περιγράφονται στο Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 1, σημείο 6.

                     —

                     εκτυπωτής ή/και μέσο ηλεκτρονικής αποθήκευσης για την καταγραφή και την παρουσίαση των απαιτούμενων τιμών αιθάλης που καθορίζονται στο Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 1, σημείο 6.3.

               5.2.   Ειδικές απαιτήσεις
         5.2.1.   Γραμμικότητα
         Η γραμμικότητα πρέπει να περικλείεται μεταξύ των ορίων ± 2 % αδιαφάνειας.
         5.2.2.   Μετατόπιση του μηδενός
         Η μετατόπιση του μηδενός σε διάστημα μιας ώρας δεν πρέπει να υπερβαίνει το ± 1 % αδιαφάνειας.
         5.2.3.   Ενδείξεις και κλίμακα του αδιαφανομέτρου
         Η κλίμακα των ενδείξεων της αδιαφάνειας είναι αδιαφάνεια 0-100 %, η δε ακρίβεια ανάγνωσης θα είναι 0,1 % της αδιαφάνειας. Η κλίμακα των ενδείξεων του συντελεστή απορρόφησης του φωτός 0-30 m-1, η δε ακρίβεια ανάγνωσης 0,01 m-1 συντελεστή απορρόφησης του φωτός.
         5.2.4.   Χρόνος απόκρισης του οργάνου
         Ο χρόνος φυσικής απόκρισης του αδιαφανομέτρου δεν υπερβαίνει τα 0,2 δευτερόλεπτα. Χρόνος φυσικής απόκρισης είναι η διαφορά μεταξύ των χρονικών στιγμών κατά τις οποίες το σήμα εξόδου ενός δέκτη ταχείας απόκρισης φθάνει το 10 και το 90 % της πλήρους απόκλισης, όταν η αδιαφάνεια του μετρούμενου αερίου μεταβάλλεται σε λιγότερο από 0,1 δευτερόλεπτα.
         Ο χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης του αδιαφανομέτρου δεν υπερβαίνει τα 0,05 δευτερόλεπτα. Χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης είναι διαφορά μεταξύ των χρονικών στιγμών κατά τις οποίες το σήμα εξόδου του αδιαφανομέτρου φθάνει το 10 και το 90 % της πλήρους κλίμακας, όταν η φωτεινή πηγή διακόπτεται ή σβήνει εντελώς σε λιγότερο από 0,01 δευτερόλεπτα.
         5.2.5.   Ουδέτερα φίλτρα
         Τα ουδέτερα φίλτρα που τυχόν χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με τη βαθμονόμηση του αδιαφανειομέτρου, με τις μετρήσεις γραμμικότητας ή με τη ρύθμιση του εύρους της κλίμακας έχουν τιμές γνωστές εντός του 1,0 % αδιαφάνειας. Η ονομαστική τιμή του φίλτρου πρέπει να επαληθεύεται ως προς την ακρίβεια τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, με χρήση αναφοράς σε εθνικό ή διεθνές πρότυπο.
         Τα ουδέτερα φίλτρα αποτελούν διατάξεις ακριβείας και μπορούν εύκολα να υποστούν βλάβη κατά τη χρήση. Οι χειρισμοί τους θα πρέπει να ελαχιστοποιούνται και, όταν είναι απαραίτητοι, θα πρέπει να γίνονται με προσοχή για την αποφυγή ρωγμών ή ρύπανσης των φίλτρων.

         Προσάρτημα 5
         ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΒΑΘΜΟΝΟΜΗΣΗΣ
         1.   ΒΑΘΜΟΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ
         1.1.   Εισαγωγή
         Κάθε αναλυτής βαθμονομείται με τη συχνότητα που απαιτείται, ώστε να πληροί τις σχετικές με την ακρίβεια απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας. Η μέθοδος βαθμονόμησης που πρέπει να χρησιμοποιείται περιγράφεται στο παρόν σημείο προκειμένου για τους αναλυτές που αναφέρονται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 4, σημείο 3 και στο Παράρτημα V σημείο 1.
         1.2.   Αέρια βαθμονόμησης
         Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η διάρκεια διατήρησης όλων των αερίων βαθμονόμησης.
         Καταγράφεται η ημερομηνία λήξης των αερίων βαθμονόμησης που δηλώνει ο κατασκευαστής.
         1.2.1.   Καθαρά αέρια
         Η απαιτούμενη καθαρότητα των αερίων ορίζεται από τα όρια ξένων προσμίξεων που δίνονται παρακάτω. Διαθέσιμα για χρήση πρέπει να είναι τα ακόλουθα αέρια:

                     Καθαρισμένο άζωτο
                     (Ξένες προσμείξεις ≤ 1 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 400 ppm CO2, ≤ 0,1 ppm NO)

                     Καθαρισμένο οξυγόνο
                     (Καθαρότητα > 99,5 κατ' όγκο O2)

                     Μείγμα υδρογόνου-ηλίου
                     (40 ± 2 % υδρογόνο, το υπόλοιπο ήλιο)
                     (Ξένες προσμείξεις ≤ 1 ppm C1, ≤ 400 ppm CO2)

                     Καθαρισμένος συνθετικός ατμοσφαιρικός αέρας
                     (Μόλυνση ≤ 1 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 400 ppm CO2, ≤ 0,1 ppm NO)
                     (Περιεκτικότητα σε οξυγόνο 18-21 % κατ’ όγκο)

                     Καθαρισμένο προπάνιο ή CO για την επαλήθευση CVS

               1.2.2.   Αέρια βαθμονόμησης και ρύθμισης του εύρους της κλίμακας
         Διαθέσιμα πρέπει να είναι μείγματα αερίων με την ακόλουθη χημική σύνθεση:
         C3H8 και καθαρισμένος συνθετικός αέρας (βλέπε σημείο 1.2.1)
         CO και καθαρισμένο άζωτο
         ΝΟx και καθαρισμένο άζωτο (η ποσότητα ΝΟ2 που θα περιέχεται σ’ αυτό το αέριο βαθμονόμησης δεν πρέπει να υπερβαίνει το 5 % της περιεκτικότητας σε ΝΟ)
         CO2 και καθαρισμένο άζωτο
         CH4 και καθαρισμένος συνθετικός αέρας
         C2H6 και καθαρισμένος συνθετικός αέρας

            Σημείωση: Επιτρέπονται και άλλοι συνδυασμοί αερίων, αρκεί αυτά να μην αντιδρούν μεταξύ τους.
         Η πραγματική συγκέντρωση ενός αερίου βαθμονόμησης και ρύθμισης της κλίμακας πρέπει να περικλείεται μεταξύ των ορίων ± 2 % της ονομαστικής τιμής. Όλες οι συγκεντρώσεις αερίων βαθμονόμησης δίνονται κατ’ όγκο (επί τοις εκατό κατ’ όγκο ή ppm όγκου).
         Τα αέρια που χρησιμοποιούνται για βαθμονόμηση και για ρύθμιση της κλίμακας μπορούν επίσης να ληφθούν με τη βοήθεια διανεμητή αερίων, με αραίωση σε καθαρισμένο Ν2 ή σε καθαρισμένο συνθετικό αέρα. Η ακρίβεια της συσκευής ανάμειξης πρέπει να είναι τέτοια ώστε η συγκέντρωση των αραιωμένων αερίων βαθμονόμησης να μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια ± 2 %.
         1.3.   Διαδικασία λειτουργίας των αναλυτών και του συστήματος δειγματοληψίας
         Η διαδικασία λειτουργίας των αναλυτών ακολουθεί τις οδηγίες του κατασκευαστή του οργάνου για την εκκίνηση και τη λειτουργία. Συμπεριλαμβάνονται οι ελάχιστες απαιτήσεις που ορίζονται στα σημεία 1.4 έως 1.9.
         1.4.   Έλεγχος διαρροής
         Διενεργείται έλεγχος διαρροής του συστήματος. Ο καθετήρας αποσυνδέεται από το σύστημα της εξάτμισης και φράσσεται το άκρο του. Τίθεται σε λειτουργία η αντλία του αναλυτή. Μετά από μία αρχική περίοδο σταθεροποίησης, όλοι οι μετρητές ροής θα πρέπει να δείχνουν μηδέν. Σε αντίθετη περίπτωση, ελέγχονται οι γραμμές δειγματοληψίας και διορθώνεται το ελάττωμα.
         Η μέγιστη ανοχή διαρροής στην πλευρά του κενού είναι 0,5 % της εν χρήσει παροχής για το τμήμα του συστήματος που υποβάλλεται σε έλεγχο. Για τον υπολογισμό των εν χρήσει παροχών μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι ροές του αναλυτή και οι παρακαμπτήριες ροές.
         Μία άλλη μέθοδος είναι η βαθμιδωτή αλλαγή της συγκέντρωσης στην αρχή της γραμμής δειγματοληψίας με μεταγωγή από το αέριο μηδενικής περιεκτικότητας στο αέριο ρύθμισης της κλίμακας. Αν, μετά από εύλογο χρονικό διάστημα, η ένδειξη εμφανίζει συγκέντρωση χαμηλότερη από εκείνη που έχει εισαχθεί σημαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα βαθμονόμησης ή διαρροής.
         1.5.   Διαδικασία βαθμονόμησης
         1.5.1.   Συνδεσμολογία του οργάνου
         Η συνδεσμολογία του οργάνου βαθμονομείται και ελέγχονται οι καμπύλες βαθμονόμησης έναντι προτύπων αερίων. Χρησιμοποιούνται οι ίδιες ροές αερίων όπως και κατά τη δειγματοληψία των καυσαερίων.
         1.5.2.   Χρόνος προθέρμανσης
         Ο χρόνος προθέρμανσης πρέπει να είναι σύμφωνος με τις συστάσεις του κατασκευαστή. Αν δεν προσδιορίζεται σ’ αυτές, συνιστάται ελάχιστος χρόνος δύο ωρών για την προθέρμανση των αναλυτών.
         1.5.3.   Αναλυτής NDIR και HFID
         Ο αναλυτής NDIR ρυθμίζεται σύμφωνα με τις ανάγκες και βελτιστοποιείται η φλόγα καύσης του αναλυτή HFID (σημείο 1.8.1).
         1.5.4.   Βαθμονόμηση
         Βαθμονομείται κάθε κλίμακα λειτουργίας που χρησιμοποιείται συνήθως.
         Οι αναλυτές CO, CO2, NOx και HC ρυθμίζονται στην ένδειξη μηδέν με τη βοήθεια καθαρισμένου συνθετικού αέρα (ή αζώτου).
         Εισάγονται στους αναλυτές τα κατάλληλα αέρια βαθμονόμησης, καταγράφονται οι τιμές και κατασκευάζεται η καμπύλη βαθμονόμησης σύμφωνα με το σημείο 1.5.5.
         Αν είναι ανάγκη, ελέγχεται εκ νέου η ρύθμιση του μηδενός και επαναλαμβάνεται η διαδικασία βαθμονόμησης.
         1.5.5.   Κατασκευή της καμπύλης βαθμονόμησης
         1.5.5.1.   Γενικές οδηγίες
         Η καμπύλη βαθμονόμησης του αναλυτή ορίζεται από πέντε τουλάχιστον σημεία βαθμονόμησης (εκτός από το μηδέν) κατανεμημένα όσο το δυνατόν πιο ομοιόμορφα. Η υψηλότερη ονομαστική συγκέντρωση πρέπει να είναι ίση ή ανώτερη του 90 % της πλήρους κλίμακας.
         Η καμπύλη βαθμονόμησης υπολογίζεται με τη μέθοδο των ελαχίστων τετραγώνων. Εάν ο προκύπτων βαθμός πολυωνύμου είναι μεγαλύτερος του 3, ο αριθμός των σημείων βαθμονόμησης (συμπεριλαμβανομένου του μηδενός) πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσος με τον ως άνω βαθμό πολυωνύμου συν 2.
         Η καμπύλη βαθμονόμησης δεν πρέπει να διαφέρει περισσότερο από ± 2 % από την ονομαστική τιμή κάθε σημείου βαθμονόμησης και περισσότερο από ± 1 % της πλήρους κλίμακας στο μηδέν.
         Από την καμπύλη και τα σημεία βαθμονόμησης, είναι δυνατόν να επαληθευθεί αν η βαθμονόμηση έγινε σωστά. Πρέπει να αναφέρονται οι διάφορες χαρακτηριστικές παράμετροι του αναλυτή, ιδιαίτερα:

                     —

                     η περιοχή μέτρησης

                     —

                     η ευαισθησία

                     —

                     η ημερομηνία διεξαγωγής της βαθμονόμησης.

               1.5.5.2.   Βαθμονόμηση στην περιοχή κάτω του 15 % της πλήρους κλίμακας
         Η καμπύλη βαθμονόμησης του αναλυτή ορίζεται από τουλάχιστον 4 επιπλέον σημεία βαθμονόμησης (εκτός από το μηδέν), ονομαστικά κατανεμημένα σε ίσα διαστήματα στην περιοχή κάτω του 15 % της πλήρους κλίμακας.
         Η καμπύλη βαθμονόμησης υπολογίζεται με τη μέθοδο των ελαχίστων τετραγώνων.
         Η καμπύλη βαθμονόμησης δεν πρέπει να διαφέρει περισσότερο από ± 4 % από την ονομαστική τιμή κάθε σημείου βαθμονόμησης και περισσότερο από ± 1 % της πλήρους κλίμακας στο μηδέν.
         1.5.5.3.   Εναλλακτικές μέθοδοι
         Αν μπορεί να αποδειχθεί ότι υπάρχει εναλλακτική τεχνολογία (π.χ. ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ηλεκτρονικά ελεγχόμενοι διακόπτες κλίμακας κ.λπ.) που παρέχει ισοδύναμη ακρίβεια, τότε μπορούν να χρησιμοποιούνται και οι εναλλακτικές λύσεις αυτού του τύπου.
         1.6.   Επαλήθευση της βαθμονόμησης
         Κάθε περιοχή λειτουργίας που χρησιμοποιείται συνήθως ελέγχεται πριν από κάθε ανάλυση σύμφωνα με την ακόλουθη διαδικασία.
         Η βαθμονόμηση ελέγχεται με τη βοήθεια αερίου μηδενικής περιεκτικότητας και αερίου ρύθμισης του εύρους της κλίμακας με ονομαστική τιμή μεγαλύτερη του 80 % της πλήρους κλίμακας της περιοχής μέτρησης.
         Αν, για τα δύο υπό εξέταση σημεία, η τιμή που προκύπτει δεν διαφέρει περισσότερο από ± 4 % της πλήρους κλίμακας από τη δηλούμενη τιμή αναφοράς, οι παράμετροι ρύθμισης μπορούν να τροποποιηθούν. Στην αντίθετη περίπτωση, κατασκευάζεται νέα καμπύλη βαθμονόμησης σύμφωνα με το σημείο 1.5.5.
         1.7.   Έλεγχος της απόδοσης του μετατροπέα ΝΟx

         Η απόδοση της διάταξης που χρησιμοποιείται για τη μετατροπή του ΝΟ2 σε ΝΟ ελέγχεται όπως ορίζεται στα Τμήματα 1.7.1 έως 1.7.8 (σχήμα 6).
         1.7.1.   Σύστημα ελέγχου
         Η απόδοση των μετατροπέων μπορεί να ελέγχεται με τη βοήθεια οζονιστήρα, με το σύστημα ελέγχου που εμφαίνεται στο σχήμα 6 (βλέπε Παράρτημα III, προσάρτημα 4, σημείο 3.3.5), και σύμφωνα με την κατωτέρω διαδικασία.
         1.7.2.   Βαθμονόμηση
         Οι ανιχνευτές CLD και HCLD βαθμονομούνται στη συνηθέστερα χρησιμοποιούμενη κλίμακα λειτουργίας σύμφωνα με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή, με χρήση αερίου μηδενικής περιεκτικότητας και αερίου ρύθμισης της κλίμακας (του οποίου η περιεκτικότητα σε ΝΟ πρέπει να ανέρχεται σε 80 % περίπου της κλίμακας λειτουργίας, ενώ η συγκέντρωση ΝΟ2 στο μείγμα των αερίων σε λιγότερο από 5 % της συγκέντρωσης ΝΟ). Ο αναλυτής των ΝΟx πρέπει να βρίσκεται στη θέση ΝΟ, ώστε το αέριο ρύθμισης της κλίμακας να μη διέρχεται μέσω του μετατροπέα. Καταγράφονται οι ενδείξεις συγκέντρωσης.
         1.7.3.   Υπολογισμός
         Η απόδοση του μετατροπέα NOx υπολογίζεται ως εξής:

         όπου

                     a

                     =

                     είναι η συγκέντρωση NOx σύμφωνα με το σημείο 1.7.6

                     b

                     =

                     είναι η συγκέντρωση NOx σύμφωνα με το σημείο 1.7.7

                     c

                     =

                     είναι η συγκέντρωση NO σύμφωνα με το σημείο 1.7.4

                     d

                     =

                     είναι η συγκέντρωση NO σύμφωνα με το σημείο 1.7.5

               1.7.4.   Προσθήκη οξυγόνου
         Μέσω σωλήνωσης σχήματος Τ, προστίθενται συνεχώς οξυγόνο ή αέρας μηδενικής περιεκτικότητας στη ροή των αερίων, μέχρις ότου η ένδειξη συγκέντρωσης να είναι περίπου 20 % χαμηλότερη από την ένδειξη της συγκέντρωσης βαθμονόμησης που αναφέρεται στο σημείο 1.7.2 (Ο αναλυτής βρίσκεται στη θέση ΝΟ). Καταγράφεται η ένδειξη συγκέντρωσης c. Ο οζονιστήρας παραμένει απενεργοποιημένος σε ολόκληρη τη διάρκεια της διαδικασίας.
         1.7.5.   Ενεργοποίηση του οζονιστήρα
         Ο οζονιστήρας ενεργοποιείται τώρα για να παράγει αρκετό όζον, ώστε η συγκέντρωση ΝΟ να μειωθεί μέχρι περίπου το 20 % (ελάχιστο 10 %) της συγκέντρωσης βαθμονόμησης που αναφέρεται στο σημείο 1.7.2. Καταγράφεται η ένδειξη συγκέντρωσης d. (Ο αναλυτής βρίσκεται στη θέση ΝΟ).
         1.7.6.   Θέση λειτουργίας ΝΟx

         Ο αναλυτής ΝΟ ρυθμίζεται κατόπιν στη θέση λειτουργίας ΝΟx, ώστε το μείγμα αερίων (που αποτελείται από ΝΟ, ΝΟ2, Ο2 και Ν2) να διέρχεται από το μετατροπέα. Καταγράφεται η ένδειξη συγκέντρωσης a (Ο αναλυτής βρίσκεται στη θέση λειτουργίας ΝΟx).
         1.7.7.   Απενεργοποίηση του οζονιστήρα
         Απενεργοποιείται ο οζονιστήρας. Το μείγμα αερίων που περιγράφεται στο σημείο 1.7.6 διέρχεται μέσω του μετατροπέα στον ανιχνευτή. Καταγράφεται η ένδειξη συγκέντρωσης b. (Ο αναλυτής βρίσκεται στη θέση λειτουργίας ΝΟx).
         1.7.8.   Θέση λειτουργίας ΝΟ
         Ρυθμίζεται ο διακόπτης στη θέση λειτουργίας ΝΟ με τον οζονιστήρα απενεργοποιημένο, ενώ διακόπτεται και η ροή οξυγόνου ή συνθετικού αέρα. Η ένδειξη ΝΟx του αναλυτή δεν πρέπει να αποκλίνει περισσότερο από ± 5 % από την τιμή που μετρήθηκε σύμφωνα με το σημείο 1.7.2. Ο αναλυτής βρίσκεται στη θέση λειτουργίας ΝΟ).
         1.7.9.   Περιοδικότητα του ελέγχου
         Η απόδοση του μετατροπέα πρέπει να ελέγχεται πριν από κάθε βαθμονόμηση του αναλυτή ΝΟx.
         1.7.10.   Απαιτούμενη απόδοση
         Η απόδοση του μετατροπέα δεν πρέπει να είναι μικρότερη του 90 %, συνιστάται θερμά όμως ακόμη υψηλότερη απόδοση της τάξης του 95 %.

            Σημείωση: Αν, με τον αναλυτή στη συνηθέστερα χρησιμοποιούμενη κλίμακα, ο οζονιστήρας δεν μπορεί να εξασφαλίσει μείωση από το 80 % στο 20 % σύμφωνα με το σημείο1.7.5, τότε χρησιμοποιείται η ανώτατη κλίμακα που μπορεί να εξασφαλίσει τη μείωση.

         1.8.   Ρύθμιση του FID
         1.8.1.   Βελτιστοποίηση της απόκρισης του ανιχνευτή
         Ο FID πρέπει να ρυθμίζεται όπως καθορίζεται από τον κατασκευαστή του οργάνου. Για τη βελτιστοποίηση της απόκρισης στη συνηθέστερα χρησιμοποιούμενη κλίμακα λειτουργίας, θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως αέριο ρύθμισης της κλίμακας μείγμα προπανίου και αέρα.
         Αφού οι ροές καυσίμου και αέρα ρυθμισθούν σύμφωνα με τις υποδείξεις του κατασκευαστή, εισάγεται στον αναλυτή αέριο ρύθμισης της κλίμακας με συγκέντρωση 350 ± 75 ppm C. Η απόκριση σε δεδομένη ροή καυσίμου προσδιορίζεται από τη διαφορά μεταξύ των αποκρίσεων του αερίου ρύθμισης της κλίμακας και του αερίου μηδενικής περιεκτικότητας. Η ροή καυσίμου ρυθμίζεται επαυξητικά επάνω και κάτω από τις προδιαγραφές του κατασκευαστή. Καταγράφεται η απόκριση της ρύθμισης της κλίμακας και εκείνη του μηδενισμού στις ως άνω ροές καυσίμου. Σχεδιάζεται η καμπύλη της διαφοράς μεταξύ των αποκρίσεων της ρύθμισης της κλίμακας και η ροή καυσίμου ρυθμίζεται στην υψηλή πλευρά της καμπύλης.
         1.8.2.   Συντελεστές απόκρισης για τους υδρογονάνθρακες
         Ο αναλυτής βαθμονομείται με χρήση μείγματος προπανίου σε αέρα και σε καθαρισμένο συνθετικό αέρα, σύμφωνα με το σημείο 1.5.
         Οι συντελεστές απόκρισης προσδιορίζονται όταν τίθεται σε λειτουργία ένας νέος αναλυτής και μετά από μεγάλα διαστήματα λειτουργίας. Ο συντελεστής απόκρισης (Rf) για κάθε είδος υδρογονάνθρακα ορίζεται ως ο λόγος της ένδειξης C1 του FID προς τη συγκέντρωση αερίου στον κύλινδρο, η οποία εκφράζεται σε ppm C1.
         Η συγκέντρωση του ελεγχόμενου αερίου πρέπει να είναι σε επίπεδο που να συνεπάγεται απόκριση της τάξης του 80 % της πλήρους κλίμακας. Η συγκέντρωση πρέπει να είναι γνωστή με ακρίβεια ± 2 % σε σχέση με σταθμικό πρότυπο εκφρασμένο σε όγκο. Επιπλέον, ο κύλινδρος του αερίου πρέπει να προετοιμάζεται επί 24 ώρες σε θερμοκρασία 298 Κ ± 5 Κ (25 °C ± 5 °C).
         Τα αέρια ελέγχου που πρέπει να χρησιμοποιούνται και το προτεινόμενο πεδίο τιμών συντελεστών σχετικής απόκρισης έχουν ως εξής:
         Mεθάνιο και καθαρισμένος συνθετικός αέρας 1,00 ≤ Rf ≤ 1,15
         Προπυλένιο και καθαρισμένος συνθετικός αέρας 0,90 ≤ Rf ≤ 1,10
         Tολουόλιο και καθαρισμένος συνθετικός αέρας 0,90 ≤ Rf ≤ 1,10
         Οι τιμές αυτές είναι σχετικές προς το συντελεστή απόκρισης (Rf) για προπάνιο και καθαρισμένο συνθετικό αέρα, στον οποίο δίνεται η τιμή 1,00.
         1.8.3.   Έλεγχος της παρεμποδιστικής δράσης του οξυγόνου
         Η παρεμποδιστική δράση του οξυγόνου εξακριβώνεται όταν τίθεται σε λειτουργία ένας νέος αναλυτής και μετά από μεγάλα διαστήματα λειτουργίας.
         Ο συντελεστής απόκρισης ορίζεται και προσδιορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις του σημείου 1.8.2. Το αέριο ελέγχου που πρέπει να χρησιμοποιείται και το προτεινόμενο πεδίο τιμών του συντελεστή σχετικής απόκρισης έχουν ως εξής:

         Η τιμή αυτή είναι σχετική προς το συντελεστή απόκρισης (Rf) για προπάνιο και καθαρισμένο συνθετικό αέρα, στον οποίο δίνεται η τιμή 1,00.
         Η συγκέντρωση οξυγόνου στον αέρα του καυστήρα του FID πρέπει να περικλείεται εντός των ορίων ± 1 mole % της συγκέντρωσης οξυγόνου στον αέρα καύσης που χρησιμοποιήθηκε στον τελευταίο έλεγχο της παρεμποδιστικής δράσης του οξυγόνου. Για τυχόν μεγαλύτερες διαφορές, πρέπει να ελέγχεται η παρεμποδιστική δράση του οξυγόνου και να ρυθμίζεται ο αναλυτής, αν είναι απαραίτητο.
         1.8.4.   Απόδοση του διαχωριστή υδρογονανθράκων πλην μεθανίου (NMC μόνο για κινητήρες φυσικού αερίου)
         Ο NMC χρησιμοποιείται για την απομάκρυνση των υδρογονανθράκων πλην μεθανίου από το αέριο δείγματος μέσω της οξείδωσης του συνόλου των υδρογονανθράκων με εξαίρεση το μεθάνιο. Σε ιδανικές συνθήκες, η μετατροπή για το μεθάνιο είναι 0 %, ενώ για τους λοιπούς υδρογονάνθρακες που εκπροσωπούνται από το αιθάνιο είναι 100 %. Για την ακριβή μέτρηση των NMHC, προσδιορίζονται οι δύο βαθμοί απόδοσης και χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της παροχής μάζας εκπομπών NMHC (βλέπε Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.3).
         1.8.4.1.   Απόδοση ως προς το μεθάνιο
         Διοχετεύεται μεθάνιο βαθμονόμησης μέσω του FID, με παράκαμψη και χωρίς παράκαμψη του NMC, και καταγράφονται οι δύο συγκεντρώσεις. Η απόδοση προσδιορίζεται ως εξής:

         όπου

                     concw

                     =

                     συγκέντρωση HC με ροή του CH4 μέσω του NMC

                     concw/o

                     =

                     συγκέντρωση HC με παράκαμψη του NMC από το CH4

               1.8.4.2.   Απόδοση ως προς το αιθάνιο
         Διοχετεύεται αιθάνιο βαθμονόμησης μέσω του FID, με παράκαμψη και χωρίς παράκαμψη του NMC, και καταγράφονται οι δύο συγκεντρώσεις. Η απόδοση προσδιορίζεται ως εξής:

         όπου

                     concw

                     =

                     συγκέντρωση HC με ροή του C2H6 μέσω του NMC

                     concw/o

                     =

                     συγκέντρωση HC με παράκαμψη του NMC από το C2H6

               1.9.   Παρεμποδιστικές δράσεις στους αναλυτές CO, CO2 και ΝΟx

         Στην ένδειξη μπορεί να παρεμβαίνουν με διαφόρους τρόπους άλλα αέρια που συνυπάρχουν στην εξάτμιση με εκείνο που υποβάλλεται σε ανάλυση. Θετική παρέμβαση απαντάται στα όργανα NDIR, όπου το παράσιτο αέριο δίνει τα ίδια αποτελέσματα με το αέριο που αποτελεί αντικείμενο της μέτρησης, αλλά σε μικρότερο βαθμό. Αρνητική παρέμβαση απαντάται στα όργανα NDIR, όπου το παράσιτο αέριο διευρύνει την περιοχή απορρόφησης του υπό μέτρηση αερίου, και στα όργανα CLD, όπου το παράσιτο αέριο μειώνει την ακτινοβολία. Οι έλεγχοι παρεμποδιστικής δράσης των σημείων 1.9.1 και 1.9.2 διενεργούνται πριν από την πρώτη λειτουργία ενός αναλυτή και μετά από μεγάλα διαστήματα λειτουργίας.
         1.9.1.   Έλεγχος παρεμποδιστικής δράσης σε αναλυτές CO
         Στην επίδοση του αναλυτή CO μπορεί να παρεμβαίνει το νερό και το CO2. Συνεπώς, διοχετεύεται υπό μορφή φυσαλίδων μέσω νερού σε θερμοκρασία δωματίου CO2 ρύθμισης της κλίμακας με συγκέντρωση 80 % έως 100 % της πλήρους κλίμακας στη μέγιστη περιοχή λειτουργίας που χρησιμοποιείται στη διάρκεια του ελέγχου και καταγράφεται η απόκριση του αναλυτή. Η τελευταία δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη από το 1 % της πλήρους κλίμακας για περιοχές 300 ppm και άνω, ή μεγαλύτερη από 3 ppm για περιοχές κάτω των 300 ppm.
         1.9.2.   Έλεγχοι της μείωσης της ακτινοβολίας στους αναλυτές ΝΟx

         Τα δύο αέρια που έχουν σημασία για τους αναλυτές με CLD (και HCLD) είναι το CO2 και οι υδρατμοί. Οι αποκρίσεις μείωσης της ακτινοβολίας στα αέρια αυτά είναι ανάλογες προς τις συγκεντρώσεις τους, και συνεπώς απαιτούν τεχνικές ελέγχου για τον προσδιορισμό της μείωσης της ακτινοβολίας στις υψηλότερες αναμενόμενες συγκεντρώσεις στη διάρκεια της δοκιμής.
         1.9.2.1.   Έλεγχος της μείωσης της ακτινοβολίας από το CO2

         Διοχετεύεται ως αέριο ρύθμισης της κλίμακας, CO2 με συγκέντρωση 80 % έως 100 % της πλήρους κλίμακας στη μέγιστη περιοχή σε λειτουργία μέσω του αναλυτή NDIR και καταγράφεται η τιμή του CO2 ως Α. Στη συνέχεια αραιώνεται σε αναλογία περίπου 50 % με NO ρύθμισης της κλίμακας και διέρχεται μέσω των NDIR και (H)CLD· καταγράφονται οι τιμές του CO2 και του ΝΟ ως Β και C, αντίστοιχα. Έπειτα διακόπτεται η ροή του CO2 οπότε μόνο το NO ρύθμισης της κλίμακας διέρχεται μέσω του (H)CLD και καταγράφεται η τιμή του NO ως D.
         Η μείωση της ακτινοβολίας, που δεν πρέπει να υπερβαίνει το 3 % της πλήρους κλίμακας, υπολογίζεται ως εξής:

         όπου

                     A

                     =

                     είναι η συγκέντρωση του μη αραιωμένου CO2 μετρούμενη με τον NDIR σε %

                     B

                     =

                     είναι η συγκέντρωση του αραιωμένου CO2 μετρούμενη με τον NDIR σε %

                     C

                     =

                     είναι η συγκέντρωση του αραιωμένου ΝΟ μετρούμενη με τον (H)CLD σε ppm,

                     D

                     =

                     είναι η συγκέντρωση του μη αραιωμένου NO μετρούμενη με τον (H)CLD σε ppm

               Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και εναλλακτικές μέθοδοι αραίωσης και μέτρησης των ποσοτήτων των αερίων ρύθμισης της κλίμακας CO2 και NO, όπως π.χ. η δυναμική ανάδευση/ανάμειξη.
         1.9.2.2.   Έλεγχος της μείωσης της ακτινοβολίας από τους υδρατμούς
         Ο έλεγχος αυτός εφαρμόζεται μόνο σε μετρήσεις της συγκέντρωσης αερίων σε υγρή βάση. Για τον υπολογισμό της μείωσης της ακτινοβολίας από τους υδρατμούς πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αραίωση του ΝΟ ρύθμισης της κλίμακας με υδρατμούς και η αναλογία της συγκέντρωσης υδρατμών του μείγματος προς την αναμενόμενη κατά τη διάρκεια της δοκιμής.
         Διοχετεύεται ως αέριο ρύθμισης της κλίμακας ΝΟ με συγκέντρωση 80 % έως 100 % πλήρους κλίμακας στη συνήθη περιοχή λειτουργίας μέσω του (Η)CLD και καταγράφεται η τιμή του ΝΟ ως D. Στη συνέχεια, το αέριο ρύθμισης της κλίμακας διοχετεύεται υπό μορφή φυσαλίδων μέσω νερού σε θερμοκρασία δωματίου και κατόπιν μέσω του (Η)CLD· καταγράφεται η τιμή του ΝΟ ως C. Προσδιορίζεται η απόλυτη πίεση λειτουργίας του αναλυτή και η θερμοκρασία του νερού και καταγράφονται ως Ε και F, αντίστοιχα. Προσδιορίζεται η τάση κορεσμένων ατμών του μείγματος που αντιστοιχεί στη θερμοκρασία F του νερού με τις φυσαλίδες και καταγράφεται ως G. Η συγκέντρωση υδρατμών (Η, σε%) του μείγματος υπολογίζεται ως εξής:

         Η αναμενόμενη συγκέντρωση (De) του αραιωμένου (σε υδρατμούς) αερίου ρύθμισης της κλίμακας ΝΟ υπολογίζεται ως εξής:

         Για την εξάτμιση των κινητήρων ντίζελ, υπολογίζεται κατά προσέγγιση η μέγιστη συγκέντρωση υδρατμών στα καυσαέρια (Hm, σε%) που αναμένεται κατά τη διάρκεια της δοκιμής, με την παραδοχή ότι ο λόγος των ατόμων H/C στο καύσιμο είναι ίσος με 1,8:1, από τη συγκέντρωση μη αραιωμένου αερίου ρύθμισης της κλίμακας CO2 (Α, σύμφωνα με το σημείο 1.9.2.1) ως εξής:

         Η μείωση της ακτινοβολίας από τους υδρατμούς, η οποία δεν πρέπει να υπερβαίνει το 3 %, υπολογίζεται ως εξής:

         όπου

                     De

                     =

                     είναι η αναμενόμενη συγκέντρωση αραιωμένου ΝΟ σε ppm

                     C

                     =

                     είναι η συγκέντρωση αραιωμένου ΝΟ σε ppm

                     Hm

                     =

                     είναι η μέγιστη συγκέντρωση υδρατμών σε ποσοστό %

                     H

                     =

                     είναι η πραγματική συγκέντρωση υδρατμών σε ποσοστό %

            Σημείωση: Σημαντικό για τον έλεγχο αυτό είναι να περιέχει το αέριο ρύθμισης της κλίμακας ΝΟ όσο το δυνατόν μικρότερη ποσότητα ΝΟ2, αφού η απορρόφηση του ΝΟ2 σε μείγμα με νερό δεν ελήφθη υπόψη στους υπολογισμούς της μείωσης της ακτινοβολίας.
         1.10.   Περιοδικότητα βαθμονόμησης
         Οι αναλυτές βαθμονομούνται σύμφωνα με το σημείο 1.5 τουλάχιστον κάθε 3 μήνες ή όποτε γίνεται επισκευή ή μετατροπή στο σύστημα που θα μπορούσε να επηρεάσει τη βαθμονόμηση.
         2.   ΒΑΘΜΟΝΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ CVS
         2.1.   Γενικά
         Το σύστημα CVS βαθμονομείται με χρήση μετρητή παροχής ακριβείας που είναι σύμφωνος με εθνικά ή διεθνή πρότυπα και με περιοριστική συσκευή. Η ροή μέσω του συστήματος μετράται σε διαφορετικές ρυθμίσεις περιορισμού, οι δε παράμετροι ελέγχου του συστήματος μετρώνται και συσχετίζονται με τη ροή.
         Μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφοροι τύποι μετρητών παροχής, π.χ. βαθμονομημένο βεντουρίμετρο, βαθμονομημένος μετρητής παροχής στρωτής ροής, βαθμονομημένος στροβιλομετρητής παροχής.
         2.2.   Βαθμονόμηση της αντλίας θετικής εκτόπισης (PDP)
         Όλες οι παράμετροι που σχετίζονται με την αντλία μετρώνται ταυτόχρονα με τις παραμέτρους που συνδέονται με το μετρητή παροχής ροής, ο οποίος είναι συνδεδεμένος με την αντλία εν σειρά. Χαράσσεται η καμπύλη της υπολογιζόμενης παροχής (σε m3/min στο στόμιο εισόδου της αντλίας, σε απόλυτη πίεση και θερμοκρασία) έναντι συνάρτησης συσχετισμού που αποτελεί την τιμή ενός ειδικού συνδυασμού των παραμέτρων της αντλίας. Στη συνέχεια ορίζεται η γραμμική εξίσωση που συνδέει τη ροή της αντλίας με τη συνάρτηση συσχετισμού. Αν ένα CVS έχει μετάδοση κίνησης πολλαπλού αριθμού στροφών, η βαθμονόμηση εκτελείται για κάθε χρησιμοποιούμενη κλίμακα. Κατά τη διάρκεια της βαθμονόμησης, η θερμοκρασία διατηρείται σταθερή.
         2.2.1.   Ανάλυση δεδομένων
         Η παροχή αέρα (Qs) σε κάθε ρύθμιση περιορισμού (6 θέσεις κατ’ ελάχιστο) υπολογίζεται σε πρότυπες μονάδες m3/min από τα δεδομένα του μετρητή παροχής, βάσει της μεθόδου που υποδεικνύει ο κατασκευαστής. Στην συνέχεια, η παροχή αέρα μετατρέπεται σε ροή αντλίας (V0) σε m3/rev, σε απόλυτη θερμοκρασία και πίεση στο στόμιο εισαγωγής της αντλίας, ως εξής:

         όπου

                     Qs

                     =

                     παροχή αέρα υπό κανονικές συνθήκες (101,3 kPa, 273 K), σε m3/s,

                     T

                     =

                     θερμοκρασία στο στόμιο εισαγωγής της αντλίας, σε K

                     pA

                     =

                     απόλυτη πίεση στο στόμιο εισαγωγής της αντλίας (pB-p1), σε kPa,

                     n

                     =

                     αριθμός στροφών της αντλίας, rev/s

               Για να ληφθεί υπόψη η αλληλεπίδραση μεταξύ των διακυμάνσεων της πίεσης στην αντλία και του ποσοστού ολίσθησης της αντλίας, υπολογίζεται η συνάρτηση συσχετισμού (X0) του αριθμού στροφών της αντλίας με τη διαφορά πίεσης στα στόμια εισαγωγής και εξαγωγής της και με την απόλυτη πίεση στο στόμιο εξαγωγής, ως εξής:

         όπου

                     Δpp

                     =

                     διαφορά πίεσης μεταξύ των στομίων εισαγωγής και εξαγωγής της αντλίας, σε kPa

                     pA

                     =

                     απόλυτη πίεση εξόδου στο στόμιο εξαγωγής της αντλίας, σε kPa

               Χαράσσεται η ευθεία με τη μέθοδο ελαχίστων τετραγώνων για την εύρεση της εξίσωσης βαθμονόμησης ως εξής:

         Τα D0 και m είναι οι σταθερές τομής των αξόνων και κλίσης, αντίστοιχα, που περιγράφουν τις καμπύλες παλινδρόμησης.
         Για σύστημα CVS με πολλαπλό αριθμό στροφών, οι καμπύλες βαθμονόμησης που κατασκευάζονται για τις διάφορες κλίμακες ροής της αντλίας είναι σχεδόν παράλληλες, και οι τιμές τομής των αξόνων (D0) αυξάνονται όσο μειώνεται η κλίμακα ροής της αντλίας.
         Οι τιμές που υπολογίζονται βάσει της εξίσωσης περικλείονται μεταξύ των ορίων ± 0,5 % της μετρούμενης τιμής του V0. Οι τιμές του m ποικίλλουν από τη μία αντλία στην άλλη. Η εισροή σωματιδίων με την πάροδο του χρόνου προκαλεί μείωση της ολίσθησης της αντλίας, όπως φαίνεται και από τις χαμηλότερες τιμές του m. Συνεπώς, βαθμονόμηση διενεργείται κατά την έναρξη λειτουργίας της αντλίας, μετά από σοβαρές εργασίες συντήρησης, καθώς και στην περίπτωση που η συνολική επαλήθευση συστήματος (σημείο 2.4) δείχνει αλλαγή του ρυθμού ολίσθησης.
         2.3.   Βαθμονόμηση του βεντουρίμετρου κρίσιμης ροής (CFV)
         Η βαθμονόμηση του CFV βασίζεται στην εξίσωση ροής για σωλήνα Venturi κρίσιμης ροής. Όπως φαίνεται από τον τύπο που ακολουθεί, η ροή αερίων αποτελεί συνάρτηση της πίεσης και της θερμοκρασίας στο στόμιο εισαγωγής:

         όπου

                     Kv

                     =

                     συντελεστής βαθμονόμησης

                     pA

                     =

                     απόλυτη πίεση στο στόμιο εισαγωγής του σωλήνα Venturi, σε kPa

                     T

                     =

                     θερμοκρασία στόμιο εισαγωγής του σωλήνα Venturi, σε K

               2.3.1.   Ανάλυση δεδομένων
         Η παροχή αέρα (Qs) σε κάθε ρύθμιση περιορισμού (8 θέσεις κατ’ ελάχιστο) υπολογίζεται σε πρότυπες μονάδες m3/min από τα δεδομένα του μετρητή παροχής, βάσει της μεθόδου που υποδεικνύει ο κατασκευαστής. Ο συντελεστής βαθμονόμησης υπολογίζεται βάσει των δεδομένων βαθμονόμησης για κάθε θέση περιορισμού ως εξής:

         όπου

                     Qs

                     =

                     παροχή αέρα υπό κανονικές συνθήκες (101,3 kPa, 273 K), m3/s,

                     T

                     =

                     θερμοκρασία στο στόμιο εισαγωγής του σωλήνα Venturi, σε K

                     pA

                     =

                     απόλυτη πίμση στο στόμιο εισαγωγής του σωλήνα Venturi, σε kPa

               Για τον προσδιορισμό της κλίμακας κρίσιμης ροής, χαράσσεται η καμπύλη του Kv συναρτήσει της πίεσης στο στόμιο εισαγωγής του σωλήνα Venturi. Για την κρίσιμη ροή (στραγγαλισμού), ο Kv θα έχει σχετικά σταθερή τιμή. Καθώς μειώνεται η πίεση (αυξάνεται το κενό), αποστραγγαλίζεται η ροή του στο σωλήνα Venturi και μειώνεται ο Kv, πράγμα που υποδηλώνει ότι το CFV λειτουργεί εκτός της επιτρεπόμενης κλίμακας.
         Για οκτώ τουλάχιστον σημεία στην περιοχή της κρίσιμης ροής, υπολογίζεται η μέση τιμή του Kv και η τυπική απόκλιση η οποία δεν πρέπει να υπερβαίνει το ± 0,3 % του μέσου Kv.
         2.4.   Επαλήθευση του συνόλου του συστήματος
         Προσδιορίζεται η συνολική ακρίβεια του συστήματος δειγματοληψίας και του αναλυτικού συστήματος CVS με την εισαγωγή δεδομένης μάζας αερίου ρύπου στο σύστημα, ενώ αυτό λειτουργεί κανονικά. Ο ρύπος αναλύεται και υπολογίζεται η μάζα σύμφωνα με το Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.3, εκτός από την περίπτωση του προπανίου όπου χρησιμοποιείται για τους HC ο συντελεστής 0,000472 αντί του 0,000479. Χρησιμοποιείται μια από τις ακόλουθες δύο τεχνικές.
         2.4.1.   Μέτρηση με στόμιο κρίσιμης ροής
         Το σύστημα CVS τροφοδοτείται με γνωστή ποσότητα καθαρού αερίου (μονοξείδιο του άνθρακα ή προπάνιο) μέσω βαθμονομημένου κρίσιμου στομίου. Αν η πίεση στο στόμιο εισαγωγής είναι αρκετά υψηλή, η παροχή, η οποία ρυθμίζεται μέσω του στομίου κρίσιμης ροής, είναι ανεξάρτητη από την πίεση του στομίου εξαγωγής (κρίσιμη ροή). Το σύστημα CVS λειτουργεί όπως και σε μία κανονική δοκιμή εκπομπών καυσαερίων για περίπου 5 έως 10 λεπτά. Αναλύεται δείγμα αερίου με τις συνήθεις συσκευές (σάκος δειγματοληψίας ή μέθοδος ολοκλήρωσης) και υπολογίζεται η μάζα του αερίου, η οποία θα πρέπει να περικλείεται εντός των ορίων ± 3 % της δεδομένης μάζας του αερίου τροφοδότησης.
         2.4.2.   Μέτρηση με σταθμική τεχνική
         Προσδιορίζεται το βάρος μικρού κυλίνδρου που έχει πληρωθεί με μονοξείδιο του άνθρακα ή προπάνιο με ακρίβεια ± 0,01 gram. Για περίπου 5 έως 10 λεπτά, το σύστημα CVS λειτουργεί όπως σε κανονική δοκιμή εκπομπών εξάτμισης, ενώ στο σύστημα εγχύεται μονοξείδιο του άνθρακος ή προπάνιο. Η ποσότητα του καθαρού αερίου που εκλύεται υπολογίζεται με διαφορετική ζύγιση. Δείγμα αερίου αναλύεται με το συνήθη εξοπλισμό (σάκος δειγματοληψίας ή μέθοδος ολοκλήρωσης) και υπολογίζεται η μάζα του αερίου, η οποία θα πρέπει να περικλείεται στα όρια ± 3 % της δεδομένης μάζας του αερίου τροφοδότησης.
         3.   ΒΑΘΜΟΝΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ
         3.1.   Εισαγωγή
         Κάθε κατασκευαστικό στοιχείο βαθμονομείται όσο συχνά είναι απαραίτητο ώστε να πληροί τις σχετικές με την ακρίβεια απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας. Η μέθοδος βαθμονόμησης που πρέπει να χρησιμοποιείται περιγράφεται στο παρόν σημείο για τα στοιχεία που αναφέρονται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 4, σημείο 4 και στο Παράρτημα V, σημείο 2.
         3.2.   Μέτρηση παροχής
         Η βαθμονόμηση των μετρητών παροχής αερίων ή των οργάνων μέτρησης της ροής γίνεται με βάση τα διεθνή και/ή εθνικά πρότυπα. Το μέγιστο σφάλμα της μετρηθείσας τιμής πρέπει να περικλείεται στα όρια ± 2 % της ένδειξης.
         Αν η ροή αερίου προσδιορίζεται με διαφορική μέτρηση ροής, το μέγιστο σφάλμα της διαφοράς πρέπει να είναι τέτοιο ώστε η ακρίβεια του GEDF να κυμαίνεται μεταξύ ± 4 % (βλέπε Παράρτημα V, σημείο 2.2.1, EGA). Μπορεί να υπολογισθεί με υπολογισμό της τετραγωνικής ρίζας του τετραγώνου του μέσου όρου των σφαλμάτων κάθε οργάνου.
         3.3.   Έλεγχος των συνθηκών μερικής ροής
         Η κλίμακα της ταχύτητας εξόδου των καυσαερίων και οι διακυμάνσεις της πίεσης ελέγχονται και ρυθμίζονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Παραρτήματος V, σημείο 2.2.1, EP, εάν αυτές έχουν εφαρμογή.
         3.4.   Περιοδικότητα της βαθμονόμησης
         Τα όργανα μέτρησης της ροής βαθμονομούνται τουλάχιστον κάθε 3 μήνες ή όποτε γίνεται κάποια επισκευή ή μετατροπή στο σύστημα που μπορεί να επηρεάσει τη βαθμονόμηση.
         4.   ΒΑΘΜΟΝΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΙΘΑΛΗΣ
         4.1.   Εισαγωγή
         Το αδιαφανειόμετρο βαθμονομείται όσο συχνά είναι απαραίτητο ώστε να πληροί τις σχετικές με την ακρίβεια απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας. Η ενδεδειγμένη μέθοδος βαθμονόμησης περιγράφεται στο παρόν σημείο για τα κατασκευαστικά στοιχεία που αναφέρονται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 4, σημείο 5 και στο Παράρτημα V, σημείο 3.
         4.2.   Διαδικασία βαθμονόμησης
         4.2.1.   Χρόνος προθέρμανσης
         Το αδιαφανειόμετρο προθερμαίνεται και σταθεροποιείται σύμφωνα με τις υποδείξεις του κατασκευαστή. Αν το αδιαφανειόμετρο είναι εφοδιασμένο με σύστημα καθαρισμένου αέρα για την αποφυγή της απόθεσης αιθάλης στα οπτικά εξαρτήματα του οργάνου, τότε και το σύστημα αυτό πρέπει να ενεργοποιείται και να ρυθμίζεται σύμφωνα με τις υποδείξεις του κατασκευαστή.
         4.2.2.   Προσδιορισμός της γραμμικής απόκρισης
         Η γραμμικότητα του αδιαφανειομέτρου ελέγχεται στη θέση ανάγνωσης της αδιαφάνειας σύμφωνα με τις υποδείξεις του κατασκευαστή. Εισάγονται στο αδιαφανειόμετρο τρία ουδέτερα φίλτρα γνωστής διαπερατότητας, τα οποία πληρούν τις απαιτήσεις του Παραρτήματος III, προσάρτημα 4, σημείο 5.2.5, και καταγράφονται οι τιμές. Τα ουδέτερα φίλτρα έχουν ονομαστική αδιαφάνεια περίπου 10 %, 20 % και 40 %, αντιστοίχως.
         Η γραμμικότητα δεν πρέπει να διαφέρει κατά περισσότερο από ± 2 % αδιαφάνειας από την ονομαστική τιμή του ουδέτερου φίλτρου πυκνότητας. Οιαδήποτε μη γραμμικότητα υπερβαίνει την ανωτέρω τιμή πρέπει να διορθώνεται πριν από τη διεξαγωγή της δοκιμής.
         4.3.   Περιοδικότητα βαθμονόμησης
         Το αδιαφανειόμετρο βαθμονομείται σύμφωνα με το σημείο 4.2.2 τουλάχιστον κάθε 3 μήνες ή όποτε γίνεται κάποια επισκευή ή μετατροπή στο σύστημα που μπορεί να επηρεάσει τη βαθμονόμηση.

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV
      ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
      ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΝΤΙΖΕΛ 1 (1)

                  Παράμετρος

                  Μονάδα

                  Όρια (2)

                  Μέθοδος δοκιμής

                  Δημοσίευση

                  Ελάχιστο

                  Μέγιστο

                  Αριθμός κετανίου (3)

                  52,0

                  54,0

                  EN-ISO 5165

                  1998 (4)

                  Πυκνότητα στους 15 °C

                  kg/m3

                  833

                  837

                  EN-ISO 3675

                  1995

                  Απόσταξη:

                  — σημείο 50 %

                  °C

                  245

                  —

                  EN-ISO 3405

                  1998

                  — σημείο 95 %

                  °C

                  345

                  350

                  EN-ISO 3405

                  1998

                  — τελικό σημείο βρασμού

                  °C

                  —

                  370

                  EN-ISO 3405

                  1998

                  Σημείο ανάφλεξης

                  °C

                  55

                  —

                  EN 27719

                  1993

                  CFPP

                  °C

                  —

                  - 5

                  EN 116

                  1981

                  Ιξώδες στους 40 °C

                  mm2/s

                  2,5

                  3,5

                  EN-ISO 3104

                  1996

                  Πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες

                  % m/m

                  3,0

                  6,0

                  IP 391 (7)

                  1995

                  Περιεκτικότητα σε θείο (5)

                  mg/kg

                  —

                  300

                  pr. EN-ISO/DIS 14596

                  1998 (4)

                  Διάβρωση χαλκού

                  —

                  1

                  EN-ISO 2160

                  1995

                  Υπολείμματα άνθρακα Conradson (10 % DR)

                  % m/m

                  —

                  0,2

                  EN-ISO 10370

                  Περιεκτικότητα σε τέφρα

                  % m/m

                  —

                  0,01

                  EN-ISO 6245

                  1995

                  Υγρασία

                  % m/m

                  —

                  0,05

                  EN-ISO 12937

                  1995

                  Αριθμός εξουδετέρωσης (ισχυρού οξέος)

                  mg KOH/g

                  —

                  0,02

                  ASTM D 974-95

                  1998 (4)

                  Σταθερότητα έναντι οξείδωσης (6)

                  mg/ml

                  —

                  0,025

                  EN-ISO 12205

                  1996

                  % m/m

                  —

                  —

                  EN 12916

                  [2000] (4)

            Αιθανόλη για κινητήρες ντίζελ (8)

                  Παράμετρος

                  Μονάδα

                  Όρια (9)

                  Μέθοδος δοκιμής (10)

                  Ελάχιστο

                  Μέγιστο

                  Αλκοόλη, μάζα

                  % m/m

                  92,4

                  —

                  ASTM D 5501

                  Άλλες αλκοόλες πλην της αιθανόλης στην ολική αλκοόλη, μάζα

                  % m/m

                  —

                  2

                  ADTM D 5501

                  Πυκνότητα σε 15 °C

                  kg/m3

                  795

                  815

                  ASTM D 4052

                  Περιεκτικότητα σε τέφρα

                  % m/m

                  0,001

                  ISO 6245

                  Σημείο ανάφλεξης

                  °C

                  10

                  ISO 2719

                  Οξύτητα υπολογιζόμενη ως οξικό οξύ

                  % m/m

                  —

                  0,0025

                  ISO 1388-2

                  Αριθμός εξουδετέρωσης (ισχυρού οξέως)

                  KOH mg/l

                  —

                  1

                  Χρώμα

                  Κατά κλίμακα

                  —

                  10

                  ASTM D 1209

                  Στερεό υπόλειμμα σε 100 °C

                  mg/kg

                  15

                  ISO 759

                  Υγρασία

                  % m/m

                  6,5

                  ISO 760

                  Αλδεΰδες υπολογιζόμενες ως οξικό οξύ

                  % m/m

                  0,0025

                  ISO 1388-4

                  Περιεκτικότητα σε θείο

                  mg/kg

                  —

                  10

                  ASTM D 5453

                  Εστέρες, υπολογιζόμενοι ως οξικός αιθυλεστέρας

                  % m/m

                  —

                  0,1

                  ASSTM D 1617

            2.   ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ (NG)
      Το καύσιμο διατίθεται στην ευρωπαϊκή αγορά σε δύο κλίμακες:

                  —

                  κλίμακα H, της οποίας τα ακραία καύσιμα αναφοράς είναι το GR και το G23·

                  —

                  κλίμακα L, της οποίας τα ακραία καύσιμα αναφοράς είναι το G23 και το G25.

            Τα χαρακτηριστικά των καυσίμων αναφοράς GR, G23 και G25 συνοψίζονται κατωτέρω:
      Καύσιμο αναφοράς GR

                  Χαρακτηριστικά

                  Μονάδα

                  Συνήθης τιμή

                  Όρια

                  Μέθοδος δοκιμής

                  Ελάχιστο

                  Μέγιστο

                  Σύνθεση:

                  Μεθάνιο

                  87

                  84

                  89

                  Αιθάνιο

                  13

                  11

                  15

                  Ισοζύγιο (11)

                  %-mole

                  —

                  —

                  1

                  ISO 6974

                  Περιεκτικότητα σε θείο

                  mg/m3
                      (12)

                  —

                  —

                  10

                  ISO 6326-5

      Καύσιμο αναφοράς G23

                  Χαρακτηριστικά

                  Μονάδα

                  Συνήθης τιμή

                  Όρια

                  Μέθοδος δοκιμής

                  Ελάχιστο

                  Μέγιστο

                  Σύνθεση:

                  Μεθάνιο

                  92,5

                  91,5

                  93,5

                  Ισοζύγιο (13)

                  %-mole

                  —

                  —

                  1

                  ISO 6974

                  N2

                  7,5

                  6,5

                  8,5

                  Περιεκτικότητα σε θείο

                  mg/m3
                      (14)

                  —

                  —

                  10

                  ISO 6326-5

      Καύσιμο αναφοράς G25

                  Χαρακτηριστικά

                  Μονάδα

                  Συνήθης τιμή

                  Όρια

                  Μέθοδος δοκιμής

                  Ελάχιστο

                  Μέγιστο

                  Σύνθεση:

                  Μεθάνιο

                  86

                  84

                  88

                  Ισοζύγιο (15)

                  %-mole

                  —

                  —

                  1

                  ISO 6974

                  N2

                  14

                  12

                  16

                  Περιεκτικότητα σε θείο

                  mg/m3
                      (16)

                  —

                  —

                  10

                  ISO 6326-5

            3.   ΥΓΡΑΕΡΙΟ (LPG)

                  Παράμετρος

                  Μονάδα

                  Οριακή τιμή καυσίμου A

                  Οριακή τιμή καυσίμου B

                  Μέθοδος δοκιμής

                  Ελάχιστο

                  Μέγιστο

                  Ελάχιστο

                  Μέγιστο

                  Αριθμός οκτανίου κινητήρα

                  92,5 (17)

                  92,5

                  EN 589 Annex B

                  Σύνθεση

                  Περιεκτικότητα C3

                  % vol

                  48

                  52

                  83

                  87

                  Περιεκτικότητα C4

                  % vol

                  48

                  52

                  13

                  17

                  ISO 7941

                  Ολεφίνες

                  % vol

                  12

                  14

                  Κατάλοιπο εξαέρωσης

                  mg/kg

                  50

                  50

                  NFM 41-015

                  Συνολική περιεκτικότητα σε θείο

                  ppm σε βάρος (17)

                  50

                  50

                  EN 24260

                  Υδρόθειο

                  —

                  Ουδέν

                  Ουδέν

                  ISO 8819

                  Διάβρωση ταινίας χαλκού

                  κατάταξη

                  Τάξη 1

                  Τάξη 1

                  ISO 6251 (18)

                  Νερό σε 0 °C

                  Άνευ

                  Άνευ

                  Οπτική εξέταση

         (1)  Εάν απαιτείται να υπολογισθεί η θερμική απόδοση του κινητήρα ή του οχήματος, η θερμαντική αξία του καυσίμου μπορεί να υπολογίζεται από την εξίσωση:
      Ειδική ενέργεια (θερμαντική αξία) (καθαρή) σε MJ/kg = (46,423 - 8,792d2 + 3,170d)(1 - (x + y + s)) + 9,420s - 2,499x
      Όπου,
      d = η πυκνότητα στους 15 °C
      x = η κατά μάζα αναλογία νερού (% διαιρούμενο με το 100)
      y = η κατά μάζα αναλογία τέφρας (% διαιρούμενο με το 100)
      s = η κατά μάζα αναλογία θείου (% διαιρούμενο με το 100).

         (2)  Οι τιμές που ορίζονται στις προδιαγραφές είναι «πραγματικές τιμές». Στον καθορισμό των οριακών τιμών τους χρησιμοποιήθηκαν οι όροι του προτύπου ISO 4259, Προϊόντα πετρελαίου — Προσδιορισμός και εφαρμογή δεδομένων ακριβείας σε σχέση με τις μεθόδους δοκιμής, ενώ, για τον καθορισμό της ελάχιστης τιμής, ελήφθη υπόψη ελάχιστη διαφορά 2R πάνω από το μηδέν. Για τον καθορισμό μέγιστης και ελάχιστης τιμής, η ελάχιστη διαφορά είναι 4R (R — αναπαραγωγιμότητα). Παρά το μέτρο αυτό, το οποίο είναι απαραίτητο για στατιστικούς λόγους, ο παραγωγός ενός καυσίμου πρέπει, εντούτοις, να έχει ως στόχο του την τιμή μηδέν, εκεί όπου η οριζόμενη μέγιστη τιμή είναι 2R, και τη μέση τιμή στην περίπτωση μέγιστων και ελάχιστων οριακών τιμών. Εάν τυχόν απαιτείται να διευκρινισθεί κατά πόσον καύσιμο πληροί τις απαιτήσεις των προδιαγραφών, θα πρέπει να εφαρμόζονται οι όροι του προτύπου ISO 4259.

         (3)  Η κλίμακα του αριθμού κετανίου δεν ανταποκρίνεται στην απαίτηση ελάχιστης κλίμακας 4R. Εντούτοις, σε περίπτωση διαφοράς μεταξύ του προμηθευτή και του χρήστη του καυσίμου, μπορεί να χρησιμοποιείται το πρότυπο ISO 4259 για την επίλυσή της, αρκεί να γίνονται επανειλημμένες μετρήσεις αντί του εφάπαξ προσδιορισμού, σε αριθμό ικανό ώστε να επιτευχθεί η αναγκαία ακρίβεια.

         (4)  Ο μήνας δημοσίευσης δημοσιεύεται σε εύθετο χρόνο.

         (5)  Η πραγματική περιεκτικότητα του χρησιμοποιηθέντος για τη δοκιμή καυσίμου σε θείο πρέπει να αναφέρεται. Επιπλέον, η περιεκτικότητα σε θείο του καυσίμου αναφοράς (που χρησιμοποιήθηκε για την έγκριση οχήματος ή κινητήρα ως προς τις οριακές τιμές της σειράς Β του Πίνακα στο τμήμα 6.2.1 του Παραρτήματος Ι της παρούσας οδηγίας, θα φθάνει το πολύ τα 50 ppm. H Eπιτροπή υποβάλει, το ταχύτερο δυνατόν, πρόταση τροποποίησης του Παραρτήματος που να αντανακλά τη μέση περιεκτικότητα σε θείο των καυσίμων της αγοράς σε σχέση με την περιεκτικότητα που ορίζεται στο Παράρτημα IV της οδηγίας 98/70/ΕΚ.

         (6)  Ακόμη και αν ελέγχεται η σταθερότητα έναντι οξείδωσης, είναι πιθανό ότι η διάρκεια αποθήκευσης θα είναι περιορισμένη. Θα πρέπει να ζητείται η συμβουλή του προμηθευτή όσον αφορά τις συνθήκες και τη διάρκεια αποθήκευσης.

         (7)  Υπό εξέλιξη η νέα και καλύτερη μέθοδος για τις πολυκυκλικές αρωματικές ενώσεις

         (8)  Στο καύσιμο αιθανόλης επιτρέπεται η προσθήκη βελτιωτικού του αριθμού κετανίου σύμφωνα με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή του κινητήρα. Η μέγιστη επιτρεπόμενη ποσότητα είναι 10 % m/m.

         (9)  Οι τιμές που ορίζονται στις προδιαγραφές είναι «πραγματικές τιμές». Στον καθορισμό των οριακών τιμών τους χρησιμοποιήθηκαν οι όροι του προτύπου ISO 4259, Προϊόντα πετρελαίου — Προσδιορισμός και εφαρμογή δεδομένων ακριβείας σε σχέση με τις μεθόδους δοκιμής, ενώ, για τον καθορισμό της ελάχιστης τιμής, ελήφθη υπόψη ελάχιστη διαφορά 2R πάνω από το μηδέν. Για τον καθορισμό μέγιστης και ελάχιστης τιμής, η ελάχιστη διαφορά είναι 4R (R —αναπαραγωγιμότητα). Παρά το μέτρο αυτό, το οποίο είναι απαραίτητο για στατιστικούς λόγους, ο παραγωγός ενός καυσίμου θα πρέπει, εντούτοις, να έχει ως στόχο του την τιμή μηδέν, εκεί όπου η οριζόμενη μέγιστη τιμή είναι 2R, και τη μέση τιμή στην περίπτωση των μέγιστων και ελάχιστων οριακών τιμών. Εάν τυχόν απαιτείται να διευκρινισθεί κατά πόσον καύσιμο πληροί τις απαιτήσεις των προδιαγραφών, θα πρέπει να εφαρμόζονται οι όροι του προτύπου ISO 4259.

         (10)  Εισάγονται ισοδύναμες μέθοδοι ISO όταν θα είναι διαθέσιμες για όλες τις ανωτέρω ιδιότητες.

         (11)  Αδρανή αέρια +C2+

         (12)  Η τιμή πρέπει να προσδιορίζεται σε κανονικές συνθήκες [293,2 K (20 °C) και 101,3 kPa].

         (13)  Αδρανή αέρια (εκτός του N2) +C2+ +C2+

         (14)  τιμή πρέπει να προσδιορίζεται σε κανονικές συνθήκες [293,2 K (20 °C) και 101,3 kPa].

         (15)  Αδρανή αέρια (εκτός του N2) +C2+ +C2+

         (16)  Η τιμή πρέπει να προσδιορίζεται σε κανονικές συνθήκες [293,2 K (20 °C) και 101,3 kPa].

         (17)  Τιμή που καθορίζεται υπό κανονικές συνθήκες 293,2 K (20 °C) και 101,3 kPa.

         (18)  Με τη μέθοδο αυτή, ενδεχομένως, να μην καθορίζεται επακριβώς η παρουσία διαβρωτικών ουσιών, εάν το δείγμα περιέχει αντιδιαβρωτικά ή άλλες χημικές ουσίες που μειώνουν τη διαβρωτική ικανότητα του δείγματος στην ταινία χαλκού. Κατά συνέπεια, απαγορεύεται η προσθήκη αυτών των ενώσεων, απλώς και μόνο για να μην αλλοιώνεται η μέθοδος δοκιμής.

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V
      ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ
      1.   ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ
      1.1.   Εισαγωγή
      Το σημείο 1.2 και τα σχήματα 7 και 8 περιέχουν λεπτομερείς περιγραφές των προτεινομένων συστημάτων δειγματοληψίας και ανάλυσης. Επειδή διαφορετικές διατάξεις μπορούν να αποδίδουν ισοδύναμα αποτελέσματα, δεν απαιτείται η ακριβής τήρηση των οδηγιών των σχημάτων 7 και 8. Μπορούν να χρησιμοποιούνται πρόσθετα στοιχεία, όπως όργανα, βαλβίδες, σωληνοειδή, αντλίες και διακόπτες, για την παροχή επιπλέον πληροφοριών και για τον συντονισμό των λειτουργιών των επί μέρους συστημάτων. Άλλα στοιχεία, που δεν είναι αναγκαία για τη διατήρηση της ακρίβειας ορισμένων συστημάτων, μπορούν να αποκλείονται, εάν αυτός ο αποκλεισμός βασίζεται σε ορθή τεχνική κρίση.

      1.2.   Περιγραφή του αναλυτικού συστήματος
      Περιγράφεται αναλυτικό σύστημα για τον προσδιορισμό των εκπομπών αερίων στα πρωτογενή (σχήμα 7, ESC μόνο) ή αραιωμένα (σχήμα 8, ETC και ESC) καυσαέρια με βάση τη χρήση:

                  —

                  αναλυτή HFID για τη μέτρηση των υδρογονανθράκων,

                  —

                  αναλυτών NDIR για τη μέτρηση του μονοξειδίου και του διοξειδίου του άνθρακος,

                  —

                  HCLD ή ισοδύναμου αναλυτή για τη μέτρηση των οξειδίων του αζώτου.

            Tο δείγμα για όλα τα συστατικά μπορεί να λαμβάνεται με έναν καθετήρα ή με δύο καθετήρες δειγματοληψίας, τοποθετημένους πολύ κοντά και εσωτερικά διαχωρισμένους κατά τους διάφορους αναλυτές. Πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να μη γίνεται συμπύκνωση των συστατικών των καυσαερίων (συμπεριλαμβανομένων του νερού και του θειικού οξέος) σε κανένα σημείο του αναλυτικού συστήματος.

      1.2.1.   Κατασκευαστικά στοιχεία των σχημάτων 7 και 8
      EP Σωλήνας εξαγωγής (εξάτμιση)
      SP1 Καθετήρας δειγματοληψίας καυσαερίων (σχήμα 7 μόνο)
      Συνιστάται ευθύγραμμος καθετήρας από ανοξείδωτο χάλυβα, με κλειστά άκρα και με πολλές οπές. Η εσωτερική διάμετρος δεν θα είναι μεγαλύτερη από την εσωτερική διάμετρο της δειγματοληπτικής γραμμής. Το πάχος των τοιχωμάτων του καθετήρα δεν είναι μεγαλύτερο από 1 mm. Υπάρχουν, κατ’ελάχιστον, 3 οπές σε 3 διαφορετικά κάθετα προς τον άξονα επίπεδα, με μέγεθος τέτοιο ώστε να δειγματοληπτούν περίπου την ίδια ροή. Ο καθετήρας πρέπει να εκτείνεται κατά μήκος τουλάχιστον του 80 % της διαμέτρου του σωλήνα εξάτμισης. Μπορούν να χρησιμοποιούνται ένας ή δύο καθετήρες δειγματοληψίας.
      SP2 Καθετήρας δειγματοληψίας αραιωμένων καυσαερίων HC (σχήμα 8 μόνο)
      Ο καθετήρας:

                  —

                  ορίζεται ως τα πρώτα 254 έως 762 mm της θερμαινόμενης δειγματοληπτικής γραμμής HSL1,

                  —

                  έχει ελάχιστη εσωτερική διάμετρο 5 mm,

                  —

                  τοποθετείται στη σήραγγα αραίωσης DT (2λ. σημείο 2.3, σχήμα 20) σε σημείο όπου ο αέρας αραίωσης και τα καυσαέρια αναμιγνύονται καλά (δηλ. περίπου σε απόσταση 10 διαμέτρων της σήραγγας κατάντη του σημείου όπου τα καυσαέρια εισέρχονται στη σήραγγα αραίωσης),

                  —

                  βρίσκεται σε αρκετή απόσταση (κάθετη προς τον άξονα) από άλλους καθετήρες και από τα τοιχώματα της σήραγγας ώστε να μην υφίσταται την επίδραση τυχόν κυματισμών ή δινών,

                  —

                  θερμαίνεται ώστε να αυξάνει τη θερμοκρασία του ρεύματος του αερίου στους 463 Κ ± 10 Κ (190 °C ± 10 °C) στην έξοδο του καθετήρα.

            SP3 Καθετήρας δειγματοληψίας αραιωμένων καυσαερίων CO, CO2, Nox (σχήμα 8 μόνο)
      Ο καθετήρας:

                  —

                  βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τον SP2,

                  —

                  βρίσκεται σε αρκετή απόσταση (κάθετη προς τον άξονα) από άλλους καθετήρες και από τα τοιχώματα της σήραγγας ώστε να μην υφίσταται την επίδραση τυχόν κυματισμών ή δινών,

                  —

                  θερμαίνεται και μονώνεται σε ολόκληρο το μήκος του σε ελάχιστη θερμοκρασία 328 Κ (55 °C) για την αποφυγή συμπύκνωσης υδρατμών.

            HSL1 Θερμαινόμενη δειγματοληπτική γραμμή
      Η δειγματοληπτική γραμμή παρέχει δείγμα αερίου από ένα μόνο καθετήρα στο/α σημείο/α διαχωρισμού και στον αναλυτή HC.
      Η δειγματοληπτική γραμμή:

                  —

                  έχει ελάχιστη εσωτερική διάμετρο 5 mm και μέγιστη 13,5 mm

                  —

                  είναι κατασκευασμένη από ανοξείδωτο χάλυβα ή από PTFE

                  —

                  διατηρεί τη θερμοκρασία τοιχωμάτων στους 463 Κ ± 10 Κ (190 °C ± 10 °C), όπως μετράται σε κάθε χωριστά θερμαινόμενο τμήμα, εάν η θερμοκρασία του καυσαερίου στο δειγματοληπτικό καθετήρα είναι ίση ή μικρότερη από 463 Κ (190 °C)

                  —

                  διατηρεί τη θερμοκρασία τοιχωμάτων άνω των 453 Κ (180 °C), εάν η θερμοκρασία του καυσαερίου στον δειγματοληπτικό καθετήρα είναι μεγαλύτερη από 463 Κ (190 °C)

                  —

                  διατηρεί τη θερμοκρασία αερίου στους 463 Κ ± 10 Κ (190 °C ± 10 °C) αμέσως πριν από το θερμαινόμενο φίλτρο F2 και τον HFID

            HSL2 Θερμαινόμενη γραμμή δειγματοληψίας ΝΟx

      Η δειγματοληπτική γραμμή:

                  —

                  διατηρεί τη θερμοκρασία τοιχωμάτων στους 328 Κ έως 473 Κ (55 °C έως 200 °C) μέχρι τον μετατροπέα C, όταν χρησιμοποιείται ψυκτικό λουτρό Β, και μέχρι τον αναλυτή όταν δεν χρησιμοποιείται ψυκτικό λουτρό Β.

                  —

                  είναι κατασκευασμένη από ανοξείδωτο χάλυβα ή από PTFE

            SL Γραμμή δειγματοληψίας CO και CO2

      Η γραμμή είναι κατασκευασμένη από PTFE ή από ανοξείδωτο χάλυβα. Μπορεί να θερμαίνεται ή όχι.
      ΒΚ Σάκος υποβάθρου (προαιρετικός, σχήμα 8 μόνο)
      Για τη δειγματοληψία προσδιορισμού των συγκεντρώσεων του υποβάθρου.
      BG Σάκος δείγματος (προαιρετικός, σχήμα 8, μόνο για CO και CO2)
      Για τη δειγματοληψία προσδιορισμού των συγκεντρώσεων του δείγματος.
      F1 Θερμαινόμενο προφίλτρο (προαιρετικό)
      Η θερμοκρασία είναι η ίδια όπως στην HSL1.
      F2 Θερμαινόμενο φίλτρο
      Το φίλτρο αφαιρεί όλα τα στερεά σωματίδια από το δείγμα αερίου πριν από τον αναλυτή. Η θερμοκρασία είναι η ίδια όπως στην HSL1. Το φίλτρο αντικαθίσταται όποτε είναι ανάγκη.
      P Θερμαινόμενη δειγματοληπτική αντλία
      Η αντλία θερμαίνεται στη θερμοκρασία της HSL1.
      HC
      Θερμαινόμενος ανιχνευτής ιονισμού φλόγας (HFID) για τον προσδιορισμό των υδρογονανθράκων. Η θερμοκρασία διατηρείται στους 453 Κ έως 473 Κ (180 °C έως 200 °C).
      CO, CO2

      Αναλυτές NDIR για τον προσδιορισμό του μονοξειδίου του άνθρακα και του διοξειδίου του άνθρακα (προαιρετικοί για τον προσδιορισμό της αναλογίας αραίωσης για τη μέτρηση των PT).
      NO
      Αναλυτής CLD ή HCLD για τον προσδιορισμό των οξειδίων του αζώτου. Εάν χρησιμοποιείται αναλυτής HCLD, διατηρείται σε θερμοκρασία 328 Κ έως 473 Κ (55 °C έως 200 °C).
      C Μετατροπέας
      Χρησιμοποιείται μετατροπέας για την καταλυτική αναγωγή του ΝΟ2 σε ΝΟ πριν από την ανάλυση στον CLD ή HCLD.
      Β Ψυκτικό λουτρό (προαιρετικό)
      Για την ψύξη και τη συμπύκνωση των υδρατμών από το δείγμα καυσαερίων. Το λουτρό διατηρείται σε θερμοκρασία 273 Κ έως 277 Κ (0 °C έως 4 °C) με πάγο ή ψύξη. Είναι προαιρετικό, εάν ο αναλυτής δεν υφίσταται παρεμποδιστική δράση υδρατμών, όπως αυτή ορίζεται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 5, σημείο 1.9.1 και 1.9.2. Εάν το νερό απομακρύνεται με συμπύκνωση, πρέπει να παρακολουθείται η θερμοκρασία του αερίου του δείγματος ή το σημείο δρόσου είτε μέσα στην παγίδα νερού είτε στα κατάντη. Η θερμοκρασία του αερίου του δείγματος ή το σημείο δρόσου δεν πρέπει να υπερβαίνουν του 280 Κ (7 °C).
      Δεν επιτρέπονται χημικοί ξηραντήρες για την απομάκρυνση του νερού από το δείγμα.
      Τ1, Τ2, Τ3 Αισθητήρας θερμοκρασίας
      Για την παρακολούθηση της θερμοκρασίας του ρεύματος του αερίου.
      Τ4 Αισθητήρας θερμοκρασίας
      Για την παρακολούθηση της θερμοκρασίας του μετατροπέα ΝΟ2.
      Τ5 Αισθητήρας θερμοκρασίας
      Για την παρακολούθηση της θερμοκρασίας του ψυκτικού λουτρού.
      G1, G2, G3 Μανόμετρο
      Για τη μέτρηση της πίεσης στις δειγματοληπτικές γραμμές.
      R1, R2 Ρυθμιστής πίεσης
      Για τον έλεγχο της πίεσης του αέρα και του καυσίμου, αντίστοιχα, για τον HFID.
      R3, R4, R5 Ρυθμιστής πίεσης
      Για τον έλεγχο της πίεσης στις δειγματοληπτικές γραμμές και της ροής προς τους αναλυτές.
      FL1, FL2, FL3 Μετρητής παροχής
      Για την παρακολούθηση της ταχύτητας της παρακαμπτήριας ροής του δείγματος.
      FL4 έως FL6 Μετρητής παροχής (προαιρετικός)
      Για την παρακολούθηση της ταχύτητας της ροής μέσω των αναλυτών.
      V1 έως V5 Επιλογέας
      Κατάλληλο σύστημα βαλβίδων για την επιλογή ροής δείγματος, αερίου ρύθμισης της κλίμακας ή αέρα προς τους αναλυτές.
      V6, V7 Ηλεκτρομαγνητική βαλβίδα
      Για την παράκαμψη του μετατροπέα ΝΟ2-ΝΟ.
      V8 Βελονοειδής βαλβίδα
      Για την εξισορρόπηση της ροής μέσω του μετατροπέα C ΝΟ2-ΝΟ και της παράκαμψης.
      V9, V10 Βελονοειδής βαλβίδα
      Για τη ρύθμιση των ροών προς τους αναλυτές.
      V11, V12 Βαλβίδα με γλωσσίδα (προαιρετική)
      Για την εκροή των συμπυκνωμάτων από το λουτρό Β.
      1.3.   Ανάλυση NMHC (μόνο για κινητήρες φυσικού αερίου)
      1.3.1.   Μέθοδος αέριας χρωματογραφίας (GC, Σχήμα 9)
      Όταν χρησιμοποιείται η μέθοδος GC, ένα δείγμα μικρού γνωστού όγκου εγχύνεται σε αναλυτική στήλη, μέσα στην οποία παρασύρεται από αδρανές φέρον αέριο. Η στήλη διαχωρίζει τα διάφορα συστατικά αναλόγως του σημείου ζέσεώς τους, με αποτέλεσμα να εκλούονται από αυτή σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Στη συνέχεια, τα εν λόγω συστατικά διέρχονται μέσω ανιχνευτή, ο οποίος εκπέμπει ηλεκτρικό σήμα ανάλογο προς τη συγκέντρωση τους. Δεδομένου ότι δεν πρόκειται για τεχνική συνεχούς ανάλυσης, μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο σε συνδυασμό με τη μέθοδο δειγματοληψίας σάκου, όπως περιγράφεται στο Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 4, σημείο 3.4.2.
      Για την ανάλυση NMHC χρησιμοποιείται αυτοματοποιημένη μέθοδος GC με FID. Λαμβάνεται δείγμα καυσαερίων σε δειγματοληπτικό σάκο, ένα μέρος του οποίου εγχύνεται στη διάταξη GC. Το δείγμα διαχωρίζεται σε δύο κλάσματα (CH4/αέρας/CO και NMHC/CO2/H2Ο) στη στήλη Porapak. Η στήλη μοριακού κοσκίνου διαχωρίζει το CH4 από τον αέρα και το CO πριν από τη διοχέτευση του πρώτου στον FID, όπου μετράται η συγκέντρωσή του. Ο πλήρης κύκλος από την έγχυση ενός δείγματος μέχρι την έγχυση του επόμενου μπορεί να συμπληρωθεί σε διάστημα 30 δευτερολέπτων. Για τον προσδιορισμό των NMHC, η συγκέντρωση του CH4 αφαιρείται από τη συνολική συγκέντρωση HC (βλέπε Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 2, σημείο 4.3.1).
      Το σχήμα 9 απεικονίζει μια τυπική συνδεσμολογία GC για το συνήθη προσδιορισμό CH4. Μπορούν να χρησιμοποιούνται και άλλες μέθοδοι GC βάσει ορθής τεχνικής κρίσης.

      Στοιχεία του σχήματος 9
      PC Στήλη Porapak
      Χρησιμοποιείται στήλη Porapak Ν, 180/300 μm (άνοιγμα βροχίδων 50/80), μήκους 610 mm και εσωτερικής διαμέτρου 2,16 mm, προετοιμασμένο πριν από την αρχική χρήση τουλάχιστον επί 12 ώρες σε θερμοκρασία 423 Κ (150 °C) με φέρον αέριο.
      MSC Στήλη μοριακού κόσκινου
      Χρησιμοποιείται στήλη τύπου 13Χ, 250/350 μm (άνοιγμα βροχίδων 45/60), μήκους 1 220 mm και εσωτερικής διαμέτρου 2,16 mm προετοιμασμένο πριν από την αρχική χρήση τουλάχιστον επί 12 ώρες σε θερμοκρασία 423 Κ (150 °C) με φέρον αέριο.
      OV Κλίβανος
      Για τη διατήρηση των στηλών και των βαλβίδων σε σταθερή θερμοκρασία για τη λειτουργία του αναλυτή και τη ρύθμιση της θερμοκρασίας των στηλών στους 423 Κ (150 °C).
      SLP Βρόχος του δείγματος
      Ικανό μήκος σωλήνα από ανοξείδωτο χάλυβα για την εξασφάλιση όγκου περίπου 1 cm3.
      P Αντλία
      Για την εισαγωγή του δείγματος στον αέριο χρωματογράφο.
      D Ξηραντήρας
      Χρησιμοποιείται ξηραντήρας που περιέχει μοριακό κόσκινο για την απομάκρυνση του νερού και άλλων ξένων προσμίξεων που είναι πιθανό να περιέχονται στο φέρον αέριο.
      HC
      Ανιχνευτής ιονισμού φλόγας (FID) για τη μέτρηση της συγκέντρωσης μεθανίου.
      V1 Βαλβίδα έγχυσης δείγματος
      Για την έγχυση του δείγματος που ελήφθη από το δειγματοληπτικό σάκο μέσω της SL του σχήματος 8. Πρέπει να είναι χαμηλού νεκρού όγκου, αεροστεγής και να μπορεί να θερμαίνεται στους 423 Κ (150 °C).
      V3 Επιλογέας
      Για την επιλογή ροής αερίου ρύθμισης της κλίμακας, δείγματος ή μηδενικής ροής.
      V2, V4, V5, V6, V7, V8 Βελονοειδής βαλβίδα
      Για την ρύθμιση των ροών του συστήματος.
      R1, R2, R3 Ρυθμιστής πίεσης
      Για τον έλεγχο των ροών του καυσίμου (= φέρον αέριο), του δείγματος και του αέρα αντιστοίχως.
      FC Τριχοειδής ροή
      Για τον έλεγχο της ταχύτητας ροής αέρα προς τον FID.
      G1, G2, G3 Μανόμετρο
      Για τον έλεγχο των ροών του καυσίμου (= φέρον αέριο), του δείγματος και του αέρα αντιστοίχως.
      F1, F2, F3, F4, F5 Φίλτρο
      Φίλτρα από πυροσυσσωματωμένο μέταλλο για την παρεμπόδιση της εισόδου χονδρών κόκκων στην αντλία ή το όργανο.
      FL1
      Για τη μέτρηση της ταχύτητας της παρακαμπτήριας ροής του δείγματος.
      1.3.2.   Μέθοδος του διαχωριστή των υδρογονανθράκων πλην μεθανίου (NMC, σχήμα 10)
      Ο διαχωριστής οξειδώνει όλους τους υδρογονάνθρακες σε CO2 και Η2Ο με εξαίρεση το CH4, ώστε κατά τη διέλευση του δείγματος μέσω του NMC, ο FID να ανιχνεύει μόνο το CH4. Στην περίπτωση που εφαρμόζεται δειγματοληψία σάκου, εγκαθίσταται στη SL σύστημα εκτροπής της ροής (βλέπε σημείο 1.2, σχήμα 8), με το οποίο η ροή μπορεί εναλλάξ να διέρχεται μέσα από το διαχÉριστή ή να τον παρακάμπτει, σύμφωνα με το άνω μέρος του σχήματος 10. Για τη μέτρηση των NMHC, παρακολουθούνται στον FID και καταγράφονται και οι δύο τιμές (HC και CH4). Στην περίπτωση που εφαρμόζεται η μέθοδος ολοκλήρωσης, τοποθετείται στην HSL1 και παράλληλα προς τον κανονικό FID ένας NMC συνδεδεμένος με ένα δεύτερο FID (βλέπε σημείο 1.2, σχήμα 8), σύμφωνα με το κάτω μέρος του σχήματος 10. Για τη μέτρηση των NMHC, παρακολουθούνται και καταγράφονται οι ενδείξεις και των δύο FID (HC και CH4).
      Ο διαχωριστής χαρακτηρίζεται σε θερμοκρασία τουλάχιστον 600 Κ (327 °C) πριν από τη διεξαγωγή της δοκιμής, ως προς την καταλυτική του δράση στο CH4 και το C2H6 σε τιμές Η2Ο αντιπροσωπευτικές των συνθηκών του ρεύματος της εξάτμισης. Πρέπει να είναι γνωστά το σημείο δρόσου και η περιεκτικότητα σε Ο2 του ρεύματος καυσαερίων από το οποίο ελήφθη το δείγμα. Επίσης πρέπει να καταγράφεται η σχετική απόκριση του FID στο CH4 (βλέπε Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 5, σημείο 1.8.2).

      Στοιχεία του σχήματος 10
      NMC Διαχωριστής των υδρογονανθράκων πλην μεθανίου
      Για την οξείδωση όλων των υδρογονανθράκων πλην του μεθανίου.
      HC
      Θερμαινόμενος ανιχνευτής ιονισμού φλόγας (HFID) για τη μέτρηση των συγκεντρώσεων HC και CH4. Η θερμοκρασία διατηρείται στους 453 Κ έως 473 Κ (180 °C έως 200 °C).
      V1 Επιλογέας
      Για την επιλογή ροής δείγματος, μηδενικής ροής ή ροής αερίου ρύθμισης της κλίμακας. Η V1 είναι πανομοιότυπη με τη V2 του σχήματος 5.
      V2, V3 Ηλεκτρομαγνητική βαλβίδα
      Για την παράκαμψη του NMC.
      V4 Βελονοειδής βαλβίδα
      Για την εξισορρόπηση της ροής μέσω του NMC και της παράκαμψης.
      R1 Ρυθμιστής πίεσης
      Για τον έλεγχο της πίεσης στη γραμμή δειγματοληψίας και στη ροή προς το HFID. Ο R1 είναι πανομοιότυπος με τον R3 του σχήματος 8.
      FL1 Μετρητής παροχής
      Για τη μέτρηση της ταχύτητας της παρακαμπτήριας ροής του δείγματος. Ο FL1 είναι πανομοιότυπος με τον FL1 του σχήματος 8.
      2.   ΑΡΑΙΩΣΗ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ
      2.1.   Εισαγωγή
      Τα σημεία 2.2, 2.3 και 2.4 και τα σχήματα 11 έως 22 περιέχουν λεπτομερείς περιγραφές των προτεινομένων συστημάτων αραίωσης και δειγματοληψίας. Επειδή διαφορετικές διατάξεις μπορούν να αποδίδουν ισοδύναμα αποτελέσματα, δεν απαιτείται η ακριβής τήρηση των ως άνω σχημάτων. Μπορούν να χρησιμοποιούνται πρόσθετα στοιχεία, όπως όργανα, βαλβίδες, σωληνοειδή, αντλίες και διακόπτες, για την παροχή επιπλέον πληροφοριών και για τον συντονισμό των λειτουργιών των επί μέρους συστημάτων. Άλλα στοιχεία, που δεν είναι αναγκαία για τη διατήρηση της ακρίβειας ορισμένων συστημάτων, μπορούν να αποκλείονται, εάν αυτός ο αποκλεισμός βασίζεται σε ορθή τεχνική κρίση.
      2.2.   Σύστημα αραίωσης μερικής ροής
      Στα σχήματα 11 έως 19 περιγράφεται ένα σύστημα αραίωσης που βασίζεται στην αραίωση μέρους του ρεύματος της εξάτμισης. Η διαίρεση του ρεύματος της εξάτμισης και η διαδικασία αραίωσης που ακολουθεί μπορούν να γίνονται με διαφορετικούς τύπους συστημάτων αραίωσης. Για τη μετέπειτα συλλογή των σωματιδίων, το σύνολο ή μέρος μόνον των αραιωμένων καυσαερίων διοχετεύεται στο σύστημα δειγματοληψίας σωματιδίων (σημείο 2.4, σχήμα 21). Η πρώτη μέθοδος αναφέρεται ως τύπος ολικής δειγματοληψίας, η δεύτερη μέθοδος ως τύπος κλασματικής δειγματοληψίας.
      Ο υπολογισμός της αναλογίας αραίωσης εξαρτάται από τον τύπο του συστήματος που χρησιμοποιείται. Συνιστώνται οι ακόλουθοι τύποι:
      Ισοκινητικά συστήματα (σχήματα 11, 12)
      Με τα συστήματα αυτά, η ροή μέσα στο σωλήνα μεταφοράς προσαρμόζεται στη διόγκωση της ροής της εξάτμισης από πλευράς ταχύτητας και/ή πίεσης του αερίου, απαιτώντας έτσι αδιατάρακτη και ομοιόμορφη ροή καυσαερίων στο δειγματοληπτικό καθετήρα. Αυτό επιτυγχάνεται συνήθως με τη χρήση συντονιστή και ενός σωλήνα κατευθείαν προσέγγισης στα ανάντη του σημείου δειγματοληψίας. Ο λόγος διαίρεσης υπολογίζεται τότε βάσει τιμών που μπορούν εύκολα να μετρηθούν, όπως η διάμετρος των σωλήνων. Ας σημειωθεί ότι, η ισοκινητική χρησιμοποιείται μόνο για την προσαρμογή των συνθηκών ροής και όχι της κοκκομετρικής κατανομής, η οποία τυπικά δεν είναι απαραίτητη, αφού τα σωματίδια είναι αρκετά μικρά ώστε να ακολουθούν τις ρευματικές γραμμές του ρευστού.
      Συστήματα ελεγχόμενης ροής με μέτρηση συγκέντρωσης (σχήματα 13 έως 17)
      Με τα συστήματα αυτά, λαμβάνεται δείγμα από το διογκωμένο ρεύμα καυσαερίων με τη ρύθμιση της ροής του αέρα αραίωσης και της συνολικής ροής αραιωμένων καυσαερίων. Η αναλογία αραίωσης προσδιορίζεται από τις συγκεντρώσεις ενδεικτικών αερίων, όπως CO2 ή NΟx που απαντούν φυσιολογικά στην εξάτμιση των κινητήρων. Μετρώνται οι συγκεντρώσεις στα αραιωμένα καυσαέρια και στον αέρα αραίωσης, ενώ η συγκέντρωση στα πρωτογενή καυσαέρια μπορεί είτε να μετράται απευθείας είτε να προσδιορίζεται από τη ροή του καυσίμου και την εξίσωση του ισοζυγίου του άνθρακα, εάν η σύνθεση του καυσίμου είναι γνωστή. Τα συστήματα μπορούν να ελέγχονται από την υπολογισμένη αναλογία αραίωσης (σχήματα 13,14) ή από τη ροή στο σωλήνα μεταφοράς (σχήματα 12,13,14).
      Συστήματα ελεγχόμενης ροής με μέτρηση παροχής (σχήματα 18,19)
      Με τα συστήματα αυτά, λαμβάνεται δείγμα από το διογκωμένο ρεύμα με τη ρύθμιση της ροής του αέρα αραίωσης και της συνολικής ροής αραιωμένων καυσαερίων. Η αναλογία αραίωσης προσδιορίζεται από τη διαφορά των δύο παροχών. Απαιτείται ακριβής βαθμονόμηση κάθε μετρητή παροχής σε σχέση με τον άλλο, αφού το σχετικό μέγεθος των δύο παροχών μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά σφάλματα στις μεγαλύτερες αναλογίες αραίωσης (από 15 και άνω). Ο έλεγχος της παροχής είναι πολύ απλός εάν διατηρείται σταθερή η παροχή αραιωμένων καυσαερίων και μεταβάλλεται η παροχή αέρα αραίωσης, εάν αυτό είναι αναγκαίο.
      Όταν χρησιμοποιούνται συστήματα αραίωσης μερικής ροής, πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να αποφεύγονται τυχόν προβλήματα απώλειας σωματιδίων στο σωλήνα μεταφοράς, εξασφαλίζοντας τη λήψη αντιπροσωπευτικού δείγματος από την εξάτμιση του κινητήρα, και να προσδιορίζεται ο λόγος διαίρεσης. Τα συστήματα που περιγράφονται δίνουν προσοχή σε αυτά τα κρίσιμα σημεία.

      Πρωτογενή καυσαέρια μεταφέρονται από τον σωλήνα εξαγωγής ΕΡ στη σήραγγα αραίωσης DT μέσω του σωλήνα μεταφοράς TT με τη βοήθεια ισοκινητικού καθετήρα δειγματοληψίας ISP. Η διαφορά πίεσης των καυσαερίων μεταξύ του σωλήνα εξαγωγής και του στομίου εισαγωγής στον καθετήρα, μετράται με το μετατροπέα πίεσης DPT. Το σήμα αυτό διαβιβάζεται στον ελεγκτή ροής FC1 που ελέγχει τον ανεμιστήρα αναρρόφησης SB για τη διατήρηση μηδενικής διαφοράς πίεσης στο ακροστόμιο του καθετήρα. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι ταχύτητες των καυσαερίων στον EP και στον ISP είναι ίσες, και η ροή μέσω των ISP και TT είναι ένα σταθερό κλάσμα (διαίρεση) της ροής των καυσαερίων. Ο λόγος της διαίρεσης προσδιορίζεται από τα εμβαδά των διατομών των EP και ISP. Η παροχή του αέρα αραίωσης μετράται με τη συσκευή μέτρησης παροχής FM1. Η αναλογία αραίωσης υπολογίζεται βάσει της παροχής του αέρα αραίωσης και του λόγου διαίρεσης.

      Πρωτογενή καυσαέρια μεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ στη σήραγγα αραίωσης DT μέσω του σωλήνα μεταφοράς TT με τη βοήθεια του ισοκινητικού καθετήρα δειγματοληψίας ISP. Η διαφορά πίεσης των καυσαερίων μεταξύ του σωλήνα εξαγωγής και του στομίου εισαγωγής στον καθετήρα μετράται με το μετατροπέα πίεσης DPT. Το σήμα αυτό διαβιβάζεται στον ελεγκτή ροής FC1 που ελέγχει τον ανεμιστήρα αντίθλιψης ΡB για τη διατήρηση μηδενικής διαφοράς πίεσης στο ακροστόμιο του καθετήρα. Αυτό γίνεται με τη λήψη μικρού κλάσματος του αέρα αραίωσης, του οποίου έχει ήδη μετρηθεί η παροχή με τη συσκευή μέτρησης παροχής FM1, και την εισαγωγή του στον ΤΤ μέσω πνευματικού στομίου. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι ταχύτητες των καυσαερίων στον EP και στον ISP είναι ίσες, ενώ η ροή μέσω των ISP και TT είναι σταθερό κλάσμα (διαίρεση) της ροής καυσαερίων. Ο λόγος διαίρεσης προσδιορίζεται βάσει των εμβαδών των διατομών των EP και ISP. Ο αέρας αραίωσης αναρροφάται μέσω της DT από τον ανεμιστήρα αναρρόφησης SB και μετράται η παροχή με την FM1 στο στόμιο εισαγωγής στην DT. Το ποσοστό αραίωσης υπολογίζεται βάσει της ροής του αέρα αραίωσης και του λόγου διαίρεσης.

      Πρωτογενή καυσαέρια μεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ στη σήραγγα αραίωσης DT μέσω του καθετήρα δειγματοληψίας SP και του σωλήνα μεταφοράς TT. Μετρώνται οι συγκεντρώσεις ενός ενδεικτικού αερίου (CO2 ή NOx) στα πρωτογενή και στα αραιωμένα καυσαέρια, όπως και στον αέρα αραίωσης με τον(τους) αναλυτή(ές) καυσαερίων EGA. Τα σήματα αυτά διαβιβάζονται στον ελεγκτή ροής FC2 που ελέγχει είτε τον ανεμιστήρα αντίθλιψης ΡB ή τον ανεμιστήρα αναρρόφησης SB για τη διατήρηση της επιθυμητής διαίρεσης και αραίωσης των καυσαερίων στην DT. Η αναλογία αραίωσης υπολογίζεται από τις συγκεντρώσεις του ενδεικτικού αερίου στα πρωτογενή καυσαέρια, στα αραιωμένα καυσαέρια και στον αέρα αραίωσης.

      Πρωτογενή καυσαέρια μεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ στη σήραγγα αραίωσης DT μέσω του καθετήρα δειγματοληψίας SP και του σωλήνα μεταφοράς TT. Οι συγκεντρώσεις του CO2 μετρώνται στα αραιωμένα καυσαέρια και στον αέρα αραίωσης με τον(τους) αναλυτή(ές) καυσαερίων EGA. Τα σήματα του CO2 και της ροής καυσίμου GFUEL διαβιβάζονται είτε στον ελεγκτή ροής FC2 ή στον ελεγκτή ροής FC3 του συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων (βλέπε σχήμα 21). Ο FC2 ελέγχει τον ανεμιστήρα αντίθλιψης ΡB, ο δε FC3 την αντλία δειγματοληψίας Ρ (βλέπε σχήμα 21), και έτσι ρυθμίζονται οι ροές εισόδου και εξόδου από το σύστημα για τη διατήρηση της επιθυμητής διαίρεσης και αραίωσης των καυσαερίων στην DT. Η αναλογία αραίωσης υπολογίζεται βάσει των συγκεντρώσεων του CO2 και της GFUEL χρησιμοποιώντας την παραδοχή του ισοζυγίου του άνθρακα.

      Πρωτογενή καυσαέρια μεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ στη σήραγγα αραίωσης DT μέσω του καθετήρα δειγματοληψίας SP και του σωλήνα μεταφοράς TT λόγω της υποπίεσης που δημιουργείται από τον σωλήνα Venturi VN στην DT. Η ταχύτητα ροής του αερίου μέσω του ΤΤ εξαρτάται από τη μετάδοση της ορμής στη ζώνη του σωλήνα Venturi, άρα επηρεάζεται από την απόλυτη θερμοκρασία του αερίου στην έξοδο του ΤΤ. Συνεπώς, η διαίρεση των καυσαερίων για δεδομένη ταχύτητα ροής στη σήραγγα δεν είναι σταθερή και η αναλογία αραίωσης όταν το φορτίο είναι μικρό είναι ελαφρά χαμηλότερη από ό,τι όταν το φορτίο είναι μεγάλο. Οι συγκεντρώσεις του ενδεικτικού αερίου (CO2 ή NOx) μετρώνται στα πρωτογενή καυσαέρια, στα αραιωμένα καυσαέρια και στον αέρα αραίωσης με τον(τους) αναλυτή(ές) καυσαερίων EGA, η δε αναλογία αραίωσης υπολογίζεται βάσει των τιμών που μετρώνται ως άνω.

      Πρωτογενή καυσαέρια μεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ στη σήραγγα αραίωσης DT μέσω του καθετήρα δειγματοληψίας SP και του σωλήνα μεταφοράς TT με τη βοήθεια διαχωριστή ροής που περιλαμβάνει σειρά στομίων ή σωλήνων Venturi. Ο πρώτος διαχωριστής (FD1) τοποθετείται στον ΕΡ, ενώ ο δεύτερος (FD2) στον ΤΤ. Επιπλέον, είναι αναγκαίες δύο βαλβίδες ελέγχου πίεσης (PCV1 και PCV2) για να διατηρείται σταθερή η διαίρεση των καυσαερίων, με έλεγχο της αντίθλιψης στον ΕΡ και της πίεσης στη DT. Η PCV1 τοποθετείται κατάντη του SP στον ΕΡ, η PCV2 μεταξύ του ανεμιστήρα αντίθλιψης ΡΒ και της DT. Οι συγκεντρώσεις του ενδεικτικού αερίου (CO2 ή NOx) μετρώνται στα πρωτογενή καυσαέρια, στα αραιωμένα καυσαέρια και στον αέρα αραίωσης με τον(τους) αναλυτή(ές) καυσαερίων EGA. Είναι αναγκαίες για την επαλήθευση της διαίρεσης των καυσαερίων και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη ρύθμιση των PCV1 και PCV2 για τον ακριβή έλεγχο της διαίρεσης. Η αναλογία αραίωσης υπολογίζεται βάσει των συγκεντρώσεων του ενδεικτικού αερίου.

      Πρωτογενή καυσαέρια μεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ στη σήραγγα αραίωσης DT μέσω του σωλήνα μεταφοράς TT, με τη βοήθεια διαχωριστή ροής FD3, που αποτελείται από έναν αριθμό σωλήνων με τις ίδιες διαστάσεις (ίδια διάμετρο, μήκος και ακτίνα καμπυλότητας) τοποθετημένους στον ΕΡ. Τα καυσαέρια που διέρχονται από έναν από αυτούς τους σωλήνες οδηγούνται στη DT, ενώ εκείνα που διέρχονται από τους υπόλοιπους σωλήνες διοχετεύονται στο ρυθμιστικό θάλαμο απόσβεσης DC. Έτσι, η διαίρεση των καυσαερίων προσδιορίζεται από το συνολικό αριθμό των σωλήνων. Ο συνεχής έλεγχος της διαίρεσης απαιτεί μηδενική διαφορά πίεσης μεταξύ του DC και της εξόδου του ΤΤ, η οποία μετράται με το μετατροπέα της διαφοράς πίεσης DPT. Μηδενική διαφορά πίεσης επιτυγχάνεται με την έγχυση καθαρού αέρα στη DΤ στην έξοδο του ΤΤ. Οι συγκενÄρώσεις του ενδεικτικού αερίου (CO2 ή NOx) μετρώνται στα πρωτογενή καυσαέρια, στα αραιωμένα καυσαέρια και στον αέρα αραίωσης με τον(τους) αναλυτή(ές) καυσαερίων EGA. Είναι αναγκαίες για την επαλήθευση της διαίρεσης των καυσαερίων και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη ρύθμιση της παροχής του αέρα έγχυσης για τον ακριβή έλεγχο της διαίρεσης. Η αναλογία αραίωσης υπολογίζεται βάσει των συγκεντρώσεων του ενδεικτικού αερίου.

      Πρωτογενή καυσαέρια μεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ στη σήραγγα αραίωσης DT μέσω του καθετήρα δειγματοληψίας SP και του σωλήνα μεταφοράς TT. Η συνολική ροή μέσω της σήραγγας ρυθμίζεται με τον ελεγκτή ροής FC3 και την αντλία δειγματοληψίας Ρ του συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων (βλέπε σχήμα 18). Η ροή του αέρα αραίωσης ελέγχεται από τον ελεγκτή ροής FC2, ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιεί τη GEXHW, GAIRW, ή GFUEL ως σήμα εντολών για την επιθυμητή διαίρεση των καυσαερίων. Η ροή δείγματος στην DT είναι η διαφορά μεταξύ της συνολικής ροής και της ροής του αέρα αραίωσης. Η παροχή του αέρα αραίωσης μετράται με τη συσκευή μέτρησης παροχής FM1, ενώ η συνολική παροχή μετράται με τη συσκευή μέτρησης παροχής FM3 του συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων (βλέπε σχήμα 21). Η αναλογία αραίωσης υπολογίζεται βάσει αυτών των δύο τιμών παροχής.

      Πρωτογενή καυσαέρια μεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ στη σήραγγα αραίωσης DT μέσω του καθετήρα δειγματοληψίας SP και του σωλήνα μεταφοράς TT. Η διαίρεση των καυσαερίων και η εισροή στην DT ελέγχεται με τη βοήθεια του ελεγκτή ροής FC2 που ρυθμίζει τις ροές (ή τις στροφές) του ανεμιστήρα αντίθλιψης ΡΒ και του ανεμιστήρα αναρρόφησης SB, αντίστοιχα. Τούτο είναι δυνατόν εφόσον το δείγμα που έχει ληφθεί με το σύστημα δειγματοληψίας σωματιδίων επιστρέφει στην DT. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα σήματα GEXHW, GAIRW, ή GFUEL ως σήματα εντολών για τον FC2. Η παροχή του αέρα αραίωσης μετράται με τη συσκευή μέτρησης παροχής FM1, ενώ η συνολική παροχή με τη συσκευή μέτρησης παροχής FM2. Η αναλογία αραίωσης υπολογίζεται βάσει των δύο αυτών τιμών παροχής.
      2.2.1.   Στοιχεία των σχημάτων 11 έως 19
      EP Σωλήνας εξαγωγής (εξάτμιση)
      Ο σωλήνας εξαγωγής μπορεί να είναι μονωμένος. Για τη μείωση της θερμικής αδράνειας του σωλήνα εξαγωγής, συνιστάται μέγιστος λόγος πάχους προς διάμετρο ίσος προς 0,015. Η χρήση εύκαμπτων τεμαχίων περιορίζεται σε λόγο μήκους προς διάμετρο ίσο κατ’ ανώτατο όριο προς 12. Ελαχιστοποιούνται τα σημεία καμπής, ώστε να περιορίζονται οι αποθέσεις λόγω αδράνειας. Εάν το σύστημα περιλαμβάνει σιγαστήρα κλίνης δοκιμών, μπορεί να είναι και αυτός μονωμένος.
      Προκειμένου για ισοκινητικό σύστημα, ο σωλήνας εξαγωγής πρέπει να μην έχει γωνίες, σημεία καμπής και αιφνίδιες αλλαγές διαμέτρου σε μήκος τουλάχιστον ίσο προς το εξαπλάσιο της διαμέτρου του στα ανάντη και προς το τριπλάσιο της διαμέτρου του στα κατάντη του ακροστομίου του καθετήρα. Η ταχύτητα του αερίου στη ζώνη δειγματοληψίας πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 10 m/s, εκτός από τη φάση βραδυπορίας. Οι διακυμάνσεις της πίεσης των καυσαερίων δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα ± 500 Pa κατά μέσον όρο. Τα τυχόν πρόσθετα μέτρα για τη μείωση των διακυμάνσεων της πίεσης, εκτός από τη χρήση συστήματος εξαγωγής τύπου πλαισίου (που περιλαμβάνει σιγαστήρα και διατάξεις μετεπεξεργασίας), δεν πρέπει να αλλοιώνουν τις επιδόσεις του κινητήρα ούτε να προκαλούν την απόθεση σωματιδίων.
      Τα συστήματα χωρίς ισοκινητικό καθετήρα συνιστάται να διαθέτουν ευθύγραμμο σωλήνα με μήκος εξαπλάσιο της διαμέτρου στα ανάντη και τριπλάσιο της διαμέτρου στα κατάντη του ακροστομίου του καθετήρα.
      SP Καθετήρας δειγματοληψίας (σχήματα 10, 14, 15, 16, 18, 19)
      Η ελάχιστη εσωτερική διάμετρος είναι 4 mm. Ο ελάχιστος λόγος της διαμέτρου του σωλήνα εξαγωγής προς τη διάμετρο του καθετήρα είναι 4. Ο καθετήρας είναι ένας ανοικτός σωλήνας στραμμένος προς τα ανάντη κατά τον κεντρικό άξονα του σωλήνα εξαγωγής, ή ένας καθετήρας πολλαπλών οπών όπως περιγράφεται στο σημείο SP1 του σημείου 1.2.1, σχήμα 5.
      ISP Ισοκινητικός καθετήρας δειγματοληψίας (σχήματα 11, 12)
      Ο ισοκινητικός καθετήρας δειγματοληψίας πρέπει να τοποθετείται στραμμένος προς τα ανάντη κατά τον κεντρικό άξονα του σωλήνα εξαγωγής, στο σημείο όπου πληρούνται οι συνθήκες ροής στο τμήμα ΕΡ, και να έχει σχεδιασθεί έτσι ώστε να παρέχει αναλογικό δείγμα των πρωτογενών καυσαερίων. Η ελάχιστη εσωτερική διάμετρος είναι 12 mm.
      Aναγκαίο για την ισοκινητική διαίρεση των καυσαερίων είναι ένα σύστημα ελέγχου που να διατηρεί μηδενική διαφορά πίεσης μεταξύ EP και ISP. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι ταχύτητες των καυσαερίων στον EP και στον ISP είναι ίσες, η δε ροή μάζας μέσω του ISP είναι ένα σταθερό κλάσμα της ροής των καυσαερίων. Ο ISP πρέπει να συνδεθεί με μεταφορέα της διαφοράς της πίεσης DPT. Οι εντολείς για τη διατήρηση μηδενικής διαφοράς πίεσης μεταξύ EP και ISP δίνονται με τον ελεγκτή ροής FC1.
      FD1, FD2 Διαχωριστής ροής (σχήμα 16)
      Ο σωλήνας εξαγωγής ΕΡ και ο σωλήνας μεταφοράς ΤΤ εφοδιάζεται με μια σειρά σωλήνων Venturi ή στομίων αντίστοιχα, για τη λήψη αναλογικού δείγματος των πρωτογενών καυσαερίων. Για την αναλογική διαίρεση με έλεγχο της πίεσης στα ΕΡ και DT, απαιτείται σύστημα ελέγχου που να αποτελείται από δύο βαλβίδες ελέγχου πίεσης PCV1 και PCV2.
      FD3 Διαχωριστής ροής (σχήμα 17)
      Ο σωλήνας εξαγωγής ΕΡ εφοδιάζεται με σειρά σωλήνων (μονάδα πολλαπλών σωλήνων) για τη λήψη αναλογικού δείγματος πρωτογενών καυσαερίων. Ένας από τους σωλήνες τροφοδοτεί με καυσαέρια τη σήραγγα αραίωσης DT, ενώ οι λοιποί σωλήνες απάγουν καυσαέρια προς το ρυθμιστικό θάλαμο DC. Οι σωλήνες πρέπει να έχουν τις ίδιες διαστάσεις (διάμετρο, μήκος και ακτίνα καμπυλότητας), ούτως ώστε η διαίρεση των καυσαερίων να εξαρτάται από το συνολικό αριθμό των σωλήνων. Ένα σύστημα ελέγχου που να διατηρεί μηδενική τη διαφορά πίεσης μεταξύ της εξόδου της μονάδας πολλαπλών σωλήνων στον DC και της εξόδου του ΤΤ είναι αναγκαίο για την αναλογική διαίρεση. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι ταχύτητες καυσαερίου στον EΡ και στο FD3 είναι ανάλογες και η ροή στον ΤΤ είναι σταθερό κλάσμα της ροής των καυσαερίων. Τα δύο σημεία πρέπει να συνδέονται με μετατροπέα της διαφοράς πίεσης DPT. Ο έλεγχος για την εξασφάλιση μηδενικής διαφοράς πίεσης επιτυγχάνεται με τον ελεγκτή ροής FC1.
      EGA Αναλυτής καυσαερίων (σχήματα 13, 14, 15, 16, 17)
      Μπορούν να χρησιμοποιούνται αναλυτές CO2 ή ΝΟx (στην περίπτωση της μεθόδου ισοζυγίου του άνθρακα, μόνο CO2). Οι αναλυτές βαθμονομούνται όπως και οι αναλυτές για τη μέτρηση των αερίων εκπομπών. Μπορούν να χρησιμοποιούνται ένας ή περισσότεροι αναλυτές για τον προσδιορισμό των διαφορών συγκέντρωσης. Η ακρίβεια των συστημάτων μέτρησης πρέπει να είναι τέτοια ώστε η ακρίβεια της GEDFW,i να κυμαίνεται μεταξύ ± 4 %.
      ΤΤ Σωλήνας μεταφοράς (σχήματα 11 έως 19)
      Ο σωλήνας μεταφοράς:

                  —

                  είναι όσο το δυνατόν βραχύτερος, αλλά το μήκος του δεν υπερβαίνει τα 5 m.

                  —

                  έχει διάμετρο ίση ή μεγαλύτερη από τη διάμετρο του καθετήρα, αλλά όχι μεγαλύτερη από 25 mm.

                  —

                  εκβάλλει στο διαμήκη άξονα της σήραγγας αραίωσης και είναι στραμμένος προς τα κατάντη.

            Εάν ο σωλήνας έχει μήκος 1 μέτρο ή λιγότερο, μονώνεται με υλικό μέγιστης θερμικής αγωγιμότητας 0,05 W/m×K με πάχος μόνωσης κάθετο προς τον άξονά του που να αντιστοιχεί στη διάμετρο του καθετήρα. Εάν ο σωλήνας είναι μακρύτερος από 1 μέτρο, πρέπει να μονώνεται και να θερμαίνεται σε ελάχιστη θερμοκρασία τοιχωμάτων 523 Κ (250 °C).
      DPT Μετατροπέας διαφοράς πίεσης (σχήματα 11, 12, 17)
      Ο μετατροπέας διαφοράς πίεσης έχει κλίμακα ± 500 Pa ή μικρότερη.
      FC1 Ελεγκτής ροής (σχήματα 11, 12, 17)
      Για ισοκινητικά συστήματα (σχήματα 11, 12), απαιτείται ελεγκτής ροής για τη διατήρηση μηδενικής διαφοράς πίεσης μεταξύ EP και ISP. Η ρύθμιση μπορεί να γίνεται:

                  α)

                  Με έλεγχο των στροφών ή της ροής του ανεμιστήρα αναρρόφησης SB και διατήρηση των στροφών ή της ροής του ανεμιστήρα αντίθλιψης PB σε σταθερή τιμή στη διάρκεια κάθε φάσης (σχήμα 11) ή

                  β)

                  με ρύθμιση του ανεμιστήρα αναρρόφησης SB σε σταθερή ροή μάζας αραιωμένων καυσαερίων και έλεγχο της ροής του ανεμιστήρα αντίθλιψης PB και, συνεπώς, και της ροής του δείγματος καυσαερίων σε μία περιοχή στο τέλος του σωλήνα μεταφοράς ΤΤ (σχήμα 12).

            Στην περίπτωση συστήματος ελεγχόμενης πίεσης, το παραμένον σφάλμα στο βρόχο ελέγχου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα ± 3 Pa. Οι διακυμάνσεις της πίεσης στη σήραγγα αραίωσης δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα ± 250 Pa κατά μέσον όρο.
      Για σύστημα πολλαπλών σωλήνων (σχήμα 17), απαιτείται ελεγκτής ροής για την αναλογική διαίρεση των καυσαερίων, έτσι ώστε να διατηρείται μηδενική διαφορά πίεσης μεταξύ της εξόδου της μονάδας πολλαπλών σωλήνων και της εξόδου του ΤΤ. Η ρύθμιση επιτυγχάνεται μέσω του ελέγχου της ταχύτητας ροής του αέρα που εγχέεται στην DT στο σημείο εξόδου του ΤΤ.
      PCV1, PCV2 Βαλβίδα ελέγχου πίεσης (σχήμα 16)
      Στην περίπτωση του συστήματος διπλού βεντουρίμετρου/διπλού ελέγχου πίεσης είναι απαραίτητες δύο βαλβίδες για την αναλογική διαίρεση της ροής με έλεγχο της αντίθλιψης EP και της πίεσης στην DT. Οι βαλβίδες τοποθετούνται κατάντη του SP στον EP και μεταξύ των PB και DT.
      DC Θάλαμος απόσβεσης (σχήμα 17)
      Συνδέεται θάλαμος στην έξοδο της μονάδας πολλαπλών σωλήνων για την ελαχιστοποίηση των διακυμάνσεων της πίεσης στο σωλήνα εξαγωγής EP.
      VN Βεντουρίμετρο (σχήμα 15)
      Στη σήραγγα αραίωσης DT, τοποθετείται σωλήνας Venturi για να δημιουργεί υποπίεση στην περιοχή εξόδου του σωλήνα μεταφοράς ΤΤ. Η ταχύτητα ροής του αερίου μέσω του ΤΤ καθορίζεται από τη μετάδοση της ορμής στη ζώνη του σωλήνα Venturi και είναι βασικά ανάλογη προς τη ροή του ανεμιστήρα αντίθλιψης PB, πράγμα που οδηγεί σε σταθερή αναλογία αραίωσης. Καθώς η μετάδοση της ορμής επηρεάζεται από τη θερμοκρασία στην έξοδο του ΤΤ και από τη διαφορά πίεσης μεταξύ EP και DT, η πραγματική αναλογία αραίωσης είναι ελαφρά μικρότερη όταν το φορτίο είναι μικρό απ’ ό,τι όταν είναι μεγάλο.
      FC2 Ελεγκτής ροής (σχήματα 13, 14, 18, 19 προαιρετικός)
      Μπορεί να χρησιμοποιείται ελεγκτής ροής για τον έλεγχο της ροής του ανεμιστήρα αντίθλιψης PB ή/και του ανεμιστήρα αναρρόφησης SB. Ο εν λόγω ελεγκτής μπορεί να συνδέεται με τα σήματα της ροής καυσαερίων αναρρόφησης αέρα ή καυσίμου ή/και με τα διαφορετικά σήματα των CO2 ή ΝΟx. Όταν χρησιμοποιείται παροχή πεπιεσμένου αέρα (σχήμα 18), ο FC2 ελέγχει απευθείας τη ροή του αέρα.
      FM1 Διάταξη μέτρησης παροχής (σχήματα 11, 12, 18, 19)
      Μετρητής αερίου ή άλλα όργανα για τη μέτρηση της ροής του αέρα αραίωσης. Ο FM1 είναι προαιρετικός, όταν ο ανεμιστήρας αντίθλιψης PB έχει βαθμονομηθεί για τη μέτρηση της ροής.
      FM2 Διάταξη μέτρησης παροχής (σχήμα 19)
      Μετρητής αερίων ή άλλα όργανα για τη μέτρηση της ροής των αραιωμένων καυσαερίων. Ο FM2 είναι προαιρετικός, όταν ο ανεμιστήρας αναρρόφησης SB έχει βαθμονομηθεί για τη μέτρηση της ροής.
      PB Ανεμιστήρας αντίθλιψης (σχήματα 11, 12, 13, 14, 15, 16, 19)
      Για τον έλεγχο της παροχής του αέρα αραίωσης, μπορεί να συνδέεται PB με τους ελεγκτές ροής FC1 ή FC2. Ο PB δεν είναι απαραίτητος, όταν χρησιμοποιείται βαλβίδα τύπου πεταλούδας. Ο PB μπορεί να χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της ροής του αέρα αραίωσης, εάν βαθμονομηθεί.
      SB Ανεμιστήρας αναρρόφησης (σχήματα 11, 12, 13, 16, 17, 19)
      Μόνο για τα συστήματα κλασματικής δειγματοληψίας. Ο SB μπορεί να χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της ροής των αραιωμένων καυσαερίων, εάν βαθμονομηθεί.
      DAF Φίλτρο αέρα αραίωσης (σχήματα 11 έως 19)
      Συνιστάται να φιλτράρεται ο αέρας αραίωσης και να καθαρίζεται με ενεργό (ζωικό) άνθρακα, για την απομάκρυνση των υδρογονανθράκων του υποβάθρου. Αν ζητηθεί από τον κατασκευαστή του κινητήρα, λαμβάνονται δείγματα του αέρα αραίωσης σύμφωνα με την ορθή τεχνική πρακτική για τον προσδιορισμό των επιπέδων των σωματιδίων υποβάθρου, τα οποία μπορούν εν συνεχεία να αφαιρούνται από τις τιμές που μετρώνται στα αραιωμένα καυσαέρια.
      DT Σήραγγα αραίωσης (σχήματα 11 έως 19)
      Η σήραγγα αραίωσης:

                  —

                  έχει αρκετό μήκος ώστε να εξασφαλίζεται πλήρης ανάμειξη των καυσαερίων με τον αέρα αραίωσης υπό συνθήκες τυρβώδους ροής,

                  —

                  είναι κατασκευασμένη από ανοξείδωτο χάλυβα με:

                              —

                              λόγο πάχους/διάμετρο ίσο προς 0,025 κατ’ ανώτατο όριο για σήραγγες αραίωσης εσωτερικής διαμέτρου άνω των 75 mm,

                              —

                              ελάχιστο ονομαστικό πάχος 1,5 mm για σήραγγες αραίωσης με εσωτερική διάμετρο ίση ή μικρότερη από 75 mm,

                  —

                  έχει διάμετρο τουλάχιστον 75 mm για τον τύπο κλασματικής δειγματοληψίας,

                  —

                  συνιστάται να έχει διάμετρο τουλάχιστον 25 mm για τον τύπο ολικής δειγματοληψίας,

                  —

                  μπορεί να θερμαίνεται σε θερμοκρασία τοιχωμάτων 325 Κ (52 °C) κατ’ ανώτατο όριο με απευθείας θέρμανση ή με προθέρμανση του αέρα αραίωσης, αρκεί η θερμοκρασία του αέρα να μην υπερβαίνει τους 325 Κ (52 °C) πριν από την εισαγωγή της εξαγωγής των καυσαερίων αραίωσης,

                  —

                  μπορεί να έχει μονωθεί.

            Τα καυσαέρια του κινητήρα αναμειγνύονται πλήρως με τον αέρα αραίωσης. Στα συστήματα κλασματικής δειγματοληψίας, η ποιότητα ανάμειξης ελέγχεται μετά την έναρξη λειτουργίας με την κατασκευή διαγράμματος μεταβολής της συγκέντρωσης CO2 στη σήραγγα, με τον κινητήρα σε λειτουργία (τουλάχιστον τέσσερα ισαπέχοντα σημεία μέτρησης). Εάν είναι αναγκαίο, μπορεί να χρησιμοποιείται στόμιο ανάμειξης.

         Σημείωση: Εάν η θερμοκρασία περιβάλλοντος κοντά στη σήραγγα αραίωσης (DT) είναι χαμηλότερη από 293 K (20 °C), πρέπει να λαμβάνονται προφυλάξεις για την αποφυγή απωλειών σωματιδίων στα ψυχρά τοιχώματα της σήραγγας αραίωσης. Συνεπώς, συνιστάται θέρμανση και/ή μόνωση της σήραγγας μέσα στα όρια που καθορίζονται παραπάνω.
      Στα υψηλά φορτία του κινητήρα, η σήραγγα μπορεί να ψύχεται με μη δραστικό μέσο, π.χ. με ανεμιστήρα κυκλοφορίας, αρκεί η θερμοκρασία του ψυκτικού μέσου να μην είναι χαμηλότερη από 293 K (20 °C).
      ΗΕ Εναλλάκτης θερμότητας (σχήματα 16, 17)
      Ο εναλλάκτης θερμότητας έχει επαρκή ισχύ για να διατηρεί τη θερμοκρασία στο στόμιο εισόδου του ανεμιστήρα αναρρόφησης SB μέσα στα όρια ± 11 K της μέσης θερμοκρασίας λειτουργίας που παρατηρείται κατά τη διάρκεια της δοκιμής.
      2.3.   Σύστημα αραίωσης πλήρους ροής
      Ένα σύστημα αραίωσης περιγράφεται στο σχήμα 20. Βασίζεται στην αραίωση του συνόλου των καυσαερίων με χρήση της αρχής σχεδιασμού CVS (δειγματοληψία σταθερού όγκου). Πρέπει να μετράται ο συνολικός όγκος του μείγματος καυσαερίων και αέρα αραίωσης. Μπορεί να χρησιμοποιείται σύστημα PDP ή CFV.
      Για τη μετέπειτα συλλογή των σωματιδίων, δείγμα των αραιωμένων καυσαερίων διοχετεύεται στο σύστημα δειγματοληψίας σωματιδίων (σημείο 2.4, σχήματα 21 και 22). Εάν αυτό γίνεται απευθείας, αναφέρεται ως απλή αραίωση. Εάν το δείγμα αραιώνεται άλλη μία φορά στη δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης, αναφέρεται ως διπλή αραίωση. Αυτό είναι χρήσιμο στην περίπτωση που δεν μπορεί να ικανοποιηθεί με απλή αραίωση η απαίτηση για τη θερμοκρασία στην πρόσθια πλευρά του φίλτρου. Αν και πρόκειται εν μέρει για σύστημα αραίωσης, το σύστημα διπλής αραίωσης περιγράφεται ως τροποποίηση του συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων στο σημείο 2.4, σχήμα 22, δεδομένου ότι τα περισσότερα μέρη του είναι κοινά με ενός συνήθους συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων.

      Το σύνολο των πρωτογενών καυσαερίων αναμειγνύεται μέσα στη σήραγγα αραίωσης DT με τον αέρα αραίωσης. Η παροχή των αραιωμένων καυσαερίων μετράται είτε με αντλία θετικής εκτόπισης PDP ή με βεντουρίμετρο κρίσιμης ροής CFV. Μπορεί να χρησιμοποιείται εναλλάκτης θερμότητας HE ή ηλεκτρονική αντιστάθμιση ροής EFC για την αναλογική δειγματοληψία σωματιδίων και για τον προσδιορισμό της ροής. Εφόσον ο προσδιορισμός της μάζας των σωματιδίων βασίζεται στη συνολική ροή αραιωμένων καυσαερίων, δεν απαιτείται να υπολογίζεται η αναλογία αραίωσης.
      2.3.1.   Στοιχεία του σχήματος 20
      EP Σωλήνας εξαγωγής
      Tο μήκος του σωλήνα εξαγωγής, από την έξοδο της πολλαπλής εξαγωγής του κινητήρα, την έξοδο του στροβιλοσυμπιεστή ή τη διάταξη μετεπεξεργασίας καυσαερίων έως τη σήραγγα αραίωσης, δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 10 m. Εάν το μήκος του σωλήνα εξαγωγής κατάντη της πολλαπλής του κινητήρα, της εξόδου του στροβιλοσυμπιεστή ή της διάταξης μετεπεξεργασίας, υπερβαίνει τα 4 m, τότε όλες πέραν των 4 m σωληνώσεις μονώνονται, εκτός από το συνδεδεμένο εν σειρά μετρητή αιθάλης, εάν χρησιμοποιείται. Το πάχος της μόνωσης κάθετα προς τον άξονα πρέπει να είναι τουλάχιστον 25 mm. Η θερμική αγωγιμότητα του μονωτικού υλικού πρέπει να μην υπερβαίνει την τιμή 0,1 W/mK μετρούμενη στους 673 K (400o C). Για τη μείωση της θερμικής αδράνειας του σωλήνα εξαγωγής, συνιστάται λόγος πάχους προς διάμετρο ίσος με 0,015 ή μικρότερος. Η χρήση εύκαμπτων τεμαχίων περιορίζεται σε λόγο μήκους προς διάμετρο ίσο με 12 ή μικρότερο.
      PDP Αντλία θετικής εκτόπισης
      Η PDP μετρά τη συνολική ροή αραιωμένων καυσαερίων βάσει του αριθμού των περιστροφών και της εκτόπισης της αντλίας. Η αντίθλιψη του συστήματος εξάτμισης δεν πρέπει να μειώνεται τεχνητά από την PDP ή από το σύστημα εισαγωγής αέρα αραίωσης. Η στατική αντίθλιψη εξάτμισης μετρούμενη με το σύστημα PDP σε λειτουργία, παραμένει μέσα στα όρια ± 1,5 kPa της στατικής πίεσης που μετράται χωρίς σύνδεση με την PDP στις ίδιες στροφές και στο ίδιο φορτίο του κινητήρα. Η θερμοκρασία του μείγματος αερίων αμέσως μετά την PDP πρέπει να είναι μέσα στα όρια ± 6 Κ της μέσης θερμοκρασίας λειτουργίας που παρατηρείται κατά τη διάρκεια της δοκιμής, όταν δεν χρησιμοποιείται αντιστάθμιση ροής. Αντιστάθμιση ροής μπορεί να χρησιμοποιείται μόνον εάν η θερμοκρασία στην είσοδο της PDP δεν υπερβαίνει τους 323 K (50 °C).
      CFV Βεντουρίμετρο κρίσιμης ροής
      Το CFV μετρά τη συνολική ροή αραιωμένων καυσαερίων διατηρώντας τη ροή σε συνθήκες στραγγαλισμού (κρίσιμη ροή). Η στατική αντίθλιψη εξάτμισης, μετρούμενη με το σύστημα CFV σε λειτουργία, πρέπει να παραμένει μέσα στα όρια ± 1,5 kPa της στατικής πίεσης που μετράται χωρίς σύνδεση με το CFV στις ίδιες στροφές και στο ίδιο φορτίο του κινητήρα. Η θερμοκρασία του μείγματος αερίων αμέσως μετά το CFV πρέπει να είναι μέσα στα όρια ± 11 Κ της μέσης θερμοκρασίας λειτουργίας που παρατηρείται κατά τη διάρκεια της δοκιμής, όταν δεν χρησιμοποιείται αντιστάθμιση ροής.
      ΗΕ Εναλλάκτης θερμότητας (προαιρετικός, εάν χρησιμοποιείται EFC)
      Ο εναλλάκτης θερμότητας έχει επαρκή ισχύ για να διατηρεί τη θερμοκρασία μέσα στα όρια που καθορίζονται παραπάνω.
      EFC Ηλεκτρονική αντιστάθμιση ροής (προαιρετική, εάν χρησιμοποιείται ΗΕ)
      Εάν η θερμοκρασία στην είσοδο είτε της PDP είτε του CFV δεν διατηρείται μέσα στα όρια που προαναφέρονται, απαιτείται σύστημα αντιστάθμισης ροής για συνεχή μέτρηση της παροχής και τον συνεχή έλεγχο της αναλογικής δειγματοληψίας στο σύστημα σωματιδίων. Για τον σκοπό αυτό, χρησιμοποιούνται οι ενδείξεις των συνεχών μετρήσεων παροχής για την ανάλογη διόρθωση της ταχύτητας ροής του δείγματος μέσω των φίλτρων σωματιδίων του συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων (βλέπε σημείο 2.4, σχήματα 21, 22).
      DT Σήραγγα αραίωσης
      Η σήραγγα αραίωσης:

                  —

                  έχει αρκετά μικρή διάμετρο ώστε να προκαλεί τυρβώδη ροή (αριθμός Reynolds άνω του 4 000) και αρκετό μήκος ώστε να εξασφαλίζει πλήρη ανάμειξη των καυσαερίων με τον αέρα αραίωσης. Μπορεί να χρησιμοποιείται στόμιο ανάμειξης,

                  —

                  προκειμένου για σύστημα απλής αραίωσης, έχει διάμετρο τουλάχιστον 460 mm,

                  —

                  προκειμένου για σύστημα διπλής αραίωσης, έχει διάμετρο τουλάχιστον 210 mm,

                  —

                  μπορεί να έχει μονωθεί.

            Τα καυσαέρια του κινητήρα κατευθύνονται προς τα κατάντη στο σημείο όπου εισέρχονται στη σήραγγα αραίωσης και αναμειγνύονται πλήρως.
      Στην περίπτωση της απλής αραίωσης, ένα δείγμα από τη σήραγγα αραίωσης μεταφέρεται στο σύστημα δειγματοληψίας σωματιδίων (σημείο 2.4, σχήμα 21). Η ικανότητα ροής της PDP ή του CFV πρέπει να είναι επαρκής ώστε τα αραιωμένα καυσαέρια να διατηρούνται σε θερμοκρασία μικρότερη ή ίση με 325 K (52 °C) ακριβώς πριν από το κύρ1ο φίλτρο σωματιδίων.
      Στην περίπτωση της διπλής αραίωσης, ένα δείγμα από τη σήραγγα αραίωσης μεταφέρεται στη δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης, όπου αραιώνεται περαιτέρω, και στη συνέχεια διέρχεται από τα φίλτρα δειγματοληψίας (σημείο 2.4, σχήμα 22). Η ικανότητα ροής της PDP ή του CFV πρέπει να είναι επαρκής ώστε το ρεύμα αραιωμένων καυσαερίων στην DT να διατηρείται σε θερμοκρασία μικρότερη ή ίση με 464 K (191 °C) στη ζώνη δειγματοληψίας. Το δευτερεύον σύστημα αραίωσης πρέπει να παρέχει αρκετό αέρα δεύτερης αραίωσης, ώστε το ρεύμα των διπλά αραιωμένων καυσαερίων να διατηρείται σε θερμοκρασία μικρότερη ή ίση με 325 K (52 °C) ακριβώς πριν από το κύριο φίλτρο σωματιδίων.
      DAF Φίλτρο αέρα αραίωσης
      Συνιστάται να φιλτράρεται ο αέρας αραίωσης και να καθορίζεται με ενεργό (ζωικό) άνθρακα για την απομάκρυνση των υδρογονανθράκων υποβάθρου. Αν ζητηθεί από τον κατασκευαστή του κινητήρα, λαμβάνεται δείγμα του αέρα αραίωσης σύμφωνα με την ορθή τεχνική πρακτική για τον προσδιορισμό των επιπέδων των σωματιδίων υποβάθρου, τα οποία μπορούν εν συνεχεία να αφαιρούνται από τις τιμές που μετρώνται στα αραιωμένα καυσαέρια.
      PSP Καθετήρας δειγματοληψίας σωματιδίων
      Ο καθετήρας αποτελεί το βασικό στοιχείο του PTT και:

                  —

                  τοποθετείται στραμμένος προς τα ανάντη σε ένα σημείο όπου ο αέρας αραίωσης και τα καυσαέρια είναι καλά αναμεμειγμένα, δηλ. στον κεντρικό άξονα της σήραγγας αραίωσης (DT) και σε απόσταση σχεδόν δεκαπλάσια της διαμέτρου της σήραγγας, κατάντη του σημείου εισόδου των καυσαερίων στη σήραγγα αραίωσης,

                  —

                  έχει ελάχιστη εσωτερική διάμετρο 12 mm,

                  —

                  μπορεί να θερμαίνεται σε θερμοκρασία τοιχωμάτων 325 K (52 °C) κατ’ ανώτατο όριο με απευθείας θέρμανση ή με προθέρμανση του αέρα αραίωσης, αρκεί η θερμοκρασία του αέρα να μην υπερβαίνει τους 325 Κ (52 °C) πριν από την είσοδο των καυσαερίων στη σήραγγα αραίωσης

                  —

                  μπορεί να έχει μονωθεί.

            2.4.   Σύστημα δειγματοληψίας σωματιδίων
      To σύστημα δειγματοληψίας σωματιδίων απαιτείται για τη συλλογή των σωματιδίων στο φίλτρο σωματιδίων. Στην περίπτωση της αραίωσης μερικής ροής με ολική δειγματοληψία, η οποία συνίσταται στη διέλευση ολοκλήρου του δείγματος αραιωμένων καυσαερίων από τα φίλτρα, το σύστημα αραίωσης (σημείο 2.2, σχήματα 14, 18) και το σύστημα δειγματοληψίας αποτελούν συνήθως ενιαία μονάδα. Στην περίπτωση της αραίωσης μερικής ροής με κλασματική δειγματοληψία ή της αραίωσης πλήρους ροής, η οποία συνίσταται στη διέλευση από τα φίλτρα μέρους μόνο των αραιωμένων καυσαερίων, το σύστημα αραίωσης (σημείο 2.2, σχήματα 11, 12, 13, 15, 16, 17, 19 και σημείο 2.3, σχήμα 20) και το σύστημα δειγματοληψίας αποτελούν συνήθως χωριστές μονάδες.
      Στην παρούσα οδηγία, το σύστημα διπλής αραίωσης (σχήμα 22) ενός συστήματος αραίωσης πλήρους ροής, θεωρείται ως ειδική τροποποίηση ενός τυπικού συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων, όπως φαίνεται στο σχήμα 21. To σύστημα διπλής αραίωσης περιλαμβάνει όλα τα σημαντικά μέρη του συστήματος δειγματοληψίας σωματιδίων, όπως υποδοχείς φίλτρων και αντλία δειγματοληψίας.
      Για να αποφευχθεί οιαδήποτε επίδραση στους βρόχους ελέγχου, συνιστάται να λειτουργεί η αντλία δειγματοληψίας σε όλη τη διάρκεια της δοκιμής. Για τη μέθοδο απλού φίλτρου, χρησιμοποιείται σύστημα παράκαμψης για τη διοχέτευση του δείγματος μέσω των φίλτρων δειγματοληψίας στην επιθυμητή χρονική στιγμή. Οι παρεμβολές της διαδικασίας μεταγωγής στους βρόχους ελέγχου πρέπει να ελαχιστοποιούνται.

      Λαμβάνεται δείγμα αραιωμένων καυσαερίων από τη σήραγγα αραίωσης DT ενός συστήματος αραίωσης μερικής ή πλήρους ροής μέσω του καθετήρα δειγματοληψίας σωματιδίων PSP και του σωλήνα μεταφοράς σωματιδίων ΡΤΤ με τη βοήθεια της αντλίας δειγματοληψίας Ρ. Το δείγμα φέρεται στον ή στους υποδοχείς φίλτρων FH που συγκρατούν τα φίλτρα δειγματοληψίας σωματιδίων. Η ταχύτητα ροής του δείγματος ελέγχεται από τον ελεγκτή ροής FC3. Αν εφαρμόζεται ηλεκτρονική αντιστάθμιση ροής EFC (βλέπε σχήμα 20), χρησιμοποιείται η ροή αραιωμένων καυσαερίων ως σήμα εντολής για τον FC3.

      Δείγμα των αραιωμένων καυσαερίων μεταφέρεται από τη σήραγγα αραίωσης DT ενός συστήματος αραίωσης πλήρους ροής με τη βοήθεια του καθετήρα δειγματοληψίας σωματιδίων PSP και του σωλήνα μεταφοράς σωματιδίων ΡΤΤ στη δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης SDT, όπου αραιώνεται για μία ακόμη φορά. Στη συνέχεια, το δείγμα φέρεται στον ή στους υποδοχείς φίλτρων FH που συγκρατούν τα φίλτρα δειγματοληψίας σωματιδίων. Η ταχύτητα ροής του αέρα αραίωσης είναι συνήθως σταθερή, ενώ η ταχύτητα ροής του δείγματος ελέγχεται από τον ελεγκτή ροής FC3. Αν εφαρμόζεται ηλεκτρονική αντιστάθμιση ροής EFC (βλέπε σχήμα 20), η συνολική ροή αραιωμένων καυσαερίων χρησιμοποιείται ως σήμα εντολής για τον FC3.
      2.4.1.   Στοιχεία των σχημάτων 21 και 22
      PTT Σωλήνας μεταφοράς σωματιδίων (σχήματα 21, 22)
      Το μήκος του σωλήνα μεταφοράς σωματιδίων δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 1.020 mm, ενώ ελαχιστοποιείται όποτε αυτό είναι δυνατό. Όταν χρησιμοποιούνται καθετήρες δειγματοληψίας (δηλ. στα συστήματα αραίωσης μερικής ροής με κλασματική δειγματοληψία και στα συστήματα αραίωσης πλήρους ροής), πρέπει να συνυπολογίζεται και το μήκος των εν λόγω καθετήρων (SP, ISP, PSP αντίστοιχα, βλέπε σημείο 2.2 και 2.3).
      Οι διαστάσεις ισχύουν για:

                  —

                  τον τύπο αραίωσης μερικής ροής με κλασματική δειγματοληψία και για το σύστημα απλής αραίωσης πλήρους ροής, από το ακροστόμιο του καθετήρα (SP, ISP, PSP αντίστοιχα) έως τον υποδοχέα του φίλτρου,

                  —

                  τον τύπο αραίωσης μερικής ροής με ολική δειγματοληψία από το τέρμα της σήραγγας αραίωσης έως τον υποδοχέα του φίλτρου,

                  —

                  το σύστημα διπλής αραίωσης πλήρους ροής από το ακροστόμιο του καθετήρα (PSP) έως τη δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης.

            Ο σωλήνας μεταφοράς:

                  —

                  μπορεί να θερμαίνεται σε θερμοκρασία τοιχωμάτων 325 Κ (52 °C) κατ' ανώτατο όριο με απευθείας θέρμανση ή με προθέρμανση του αέρα αραίωσης, αρκεί η θερμοκρασία του αέρα να μην υπερβαίνει τους 325 Κ (52 °C) πριν από την είσοδο των καυσαερίων στη σήραγγα αραίωσης,

                  —

                  μπορεί να έχει μονωθεί.

            SDT Δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης (σχήμα 22)
      Η δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης πρέπει να έχει ελάχιστη διάμετρο 75 mm και αρκετό μήκος ώστε να επιτρέπει χρόνο παραμονής του διπλά αραιωμένου δείγματος τουλάχιστον 0,25 δευτερολέπτου. Ο υποδοχέας του κύριου φίλτρου FH τοποθετείται σε απόσταση έως 300 mm από την έξοδο της SDT.
      Η δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης:

                  —

                  μπορεί να θερμαίνεται σε θερμοκρασία τοιχωμάτων 325 Κ (52 °C) κατ' ανώτατο όριο με απευθείας θέρμανση ή με προθέρμανση του αέρα αραίωσης, αρκεί η θερμοκρασία του αέρα να μην υπερβαίνει τους 325 Κ (52 °C) πριν από την είσοδο των καυσαερίων στη σήραγγα αραίωσης,

                  —

                  μπορεί να έχει μονωθεί.

            FH Υποδοχέας(-είς) φίλτρου (σχήματα 21, 22)
      Για το κύριο φίλτρο, μπορούν να χρησιμοποιούνται ενιαίο περίβλημα ή χωριστά περιβλήματα. Οι απαιτήσεις του Παραρτήματος III, προσάρτημα 4, σημείο 4.1.3, πρέπει να πληρούνται.
      Ο ή οι υποδοχείς φίλτρων:

                  —

                  μπορούν να θερμαίνονται σε θερμοκρασία τοιχωμάτων 325 Κ (52 °C) κατ' ανώτατο όριο με απευθείας θέρμανση ή με προθέρμανση του αέρα αραίωσης, αρκεί η θερμοκρασία του αέρα να μην υπερβαίνει τους 325 Κ (52 °C) πριν από την είσοδο των καυσαερίων στη σήραγγα αραίωσης

                  —

                  μπορούν να έχει(ουν) μονωθεί.

            P Αντλία δειγματοληψίας (σχήματα 21, 22)
      Η αντλία δειγματοληψίας σωματιδίων τοποθετείται σε αρκετή απόσταση από τη σήραγγα, ώστε η θερμοκρασία εισόδου του αερίου να διατηρείται σταθερή (± 3 Κ), εφόσον δεν χρησιμοποιείται διόρθωση ροής μέσω του FC3.
      DP Αντλία αέρα αραίωσης (σχήμα 22)
      Η αντλία αέρα αραίωσης τοποθετείται έτσι ώστε να παρέχεται αέρας δεύτερης αραίωσης σε θερμοκρασία 298 Κ ± 5 Κ (25 °C ± 5 °C), εφόσον ο αέρας αραίωσης δεν προθερμαίνεται.
      FC3 Ελεγκτής ροής (σχήματα 21, 22)
      Χρησιμοποιείται ελεγκτής ροής για να αντισταθμίζει την ταχύτητα ροής του δείγματος σωματιδίων ανάλογα με τις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας και της αντίθλιψης στη διαδρομή του δείγματος, εάν δεν είναι διαθέσιμο κανένα άλλο μέσο. Ο ελεγκτής ροής είναι απαραίτητος όταν χρησιμοποιείται ηλεκτρονική αντιστάθμιση ροής EFC (βλέπε σχήμα 20).
      FM3 Διάταξη μέτρησης παροχής (σχήματα 21, 22)
      Ο μετρητής αερίου ή το όργανο για τη μέτρηση της ροής του δείγματος σωματιδίων τοποθετείται σε αρκετή απόσταση από την αντλία δειγματοληψίας P, ώστε η θερμοκρασία εισόδου του αερίου να παραμένει σταθερή (± 3 Κ), εφόσον δεν χρησιμοποιείται διόρθωση ροής μέσω του FC3.
      FM4 Διάταξη μέτρησης παροχής (σχήμα 22)
      Ο μετρητής αερίου ή το όργανο για τη μέτρηση της ροής του αέρα αραίωσης τοποθετείται έτσι ώστε η θερμοκρασία εισόδου του αερίου να παραμένει στους 298 Κ ± 5 Κ (25 °C ± 5 °C).
      BV Σφαιρική βαλβίδα (προαιρετική)
      Η σφαιρική βαλβίδα έχει εσωτερική διάμετρο τουλάχιστον ίση με την εσωτερική διάμετρο του σωλήνα μεταφοράς σωματιδίων PTT και χρόνο μεταγωγής μικρότερο από 0,5 δευτερόλεπτα.

         Σημείωση: Εάν η θερμοκρασία περιβάλλοντος στην περιοχή των PSP, PTT, SDT και FH είναι χαμηλότερη από 293 Κ (20 °C), θα πρέπει να λαμβάνονται προφυλάξεις για την αποφυγή των απωλειών σωματιδίων στα ψυχρά τοιχώματα των στοιχείων αυτών. Συνεπώς, συνιστάται θέρμανση ή/και μόνωση των εν λόγω στοιχείων μέσα στα όρια που καθορίζονται στις αντίστοιχες περιγραφές. Συνιστάται επίσης η θερμοκρασία της πρόσθιας επιφάνειας του φίλτρου κατά τη διάρκεια της δειγματοληψίας να μην είναι χαμηλότερη από 293 Κ (20 °C).
      Στα υψηλά φορτία του κινητήρα, τα παραπάνω στοιχεία μπορούν να ψύχονται με χρήση μη δραστικού μέσου, π.χ. ανεμιστήρα κυκλοφορίας, αρκεί η θερμοκρασία του ψυκτικού μέσου να μην είναι χαμηλότερη από 293 Κ (20 °C).
      3.   ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΙΘΑΛΗΣ
      3.1.   Εισαγωγή
      Τα σημεία 3.2 και 3.3 και τα σχήματα 23 και 24 περιέχουν λεπτομερείς περιγραφές των προτεινομένων συστημάτων αδιαφανειομέτρου. Επειδή διαφορετικές διατάξεις μπορούν να αποδίδουν ισοδύναμα αποτελέσματα, δεν απαιτείται η ακριβής τήρηση των σχημάτων 23 και 24. Μπορούν να χρησιμοποιούνται πρόσθετα στοιχεία, όπως π.χ. όργανα, βαλβίδες, σωληνοειδή, αντλίες και διακόπτες, για την παροχή πρόσθετων πληροφοριών και για τον συντονισμό των λειτουργιών των επί μέρους συστημάτων. Άλλα στοιχεία, που δεν είναι αναγκαία για τη διατήρηση της ακρίβειας ορισμένων συστημάτων, μπορούν να αποκλείονται, εάν αυτός ο αποκλεισμός βασίζεται σε ορθή τεχνική κρίση.
      Οι μετρήσεις στηρίζονται στην αρχή σύμφωνα με την οποία το φως μεταδίδεται μέσω συγκεκριμένου μήκους της προς μέτρηση αιθάλης και το ποσοστό του προσπίπτοντος φωτός που φθάνει σε ένα δέκτη χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των σκιαστικών ιδιοτήτων του μέσου. H μέτρηση της αιθάλης εξαρτάται από το σχεδιασμό της συσκευής και μπορεί να διενεργηθεί στο εσωτερικό του σωλήνα εξαγωγής (με συνδεδεμένο εν σειρά αδιαφανειόμετρο πλήρους ροής), στο τέρμα του σωλήνα εξαγωγής (με αδιαφανειόμετρο πλήρους ροής στο τέρμα της γραμμής) ή με λήψη δείγματος από το σωλήνα εξαγωγής (αδιαφανειόμετρο μερικής ροής). Για τον προσδιορισμό του συντελεστή απορρόφησης φωτός από την ένδειξη αδιαφάνειας, ο κατασκευαστής του οργάνου γνωστοποιεί το μήκος της οπτικής διαδρομής.
      3.2.   Αδιαφανειόμετρο πλήρους ροής
      Μπορούν να χρησιμοποιούνται δύο γενικοί τύποι αδιαφαν ει ομέτρων πλήρους ροής (σχήμα 23). Με το αδιαφανειόμετρο που συνδέεται εν σειρά, μετράται η αδιαφάνεια ολόκληρης της τολύπης αιθάλης στο εσωτερικό του σωλήνα εξαγωγής. Με αυτόν τον τύπο αδιαφανειομέτρου, το πραγματικό μήκος της οπτικής διαδρομής αποτελεί συνάρτηση του σχεδιασμού του αδιαφανειομέτρου.
      Με το αδιαφανειόμετρο που συνδέεται στο τέρμα της γραμμής, μετράται η αδιαφάνεια ολόκληρης της τολύπης αιθάλης κατά την έξοδό της από το σωλήνα εξαγωγής. Με αυτόν τον τύπο αδιαφανειομέτρου, το πραγματικό μήκος της οπτικής διαδρομής αποτελεί συνάρτηση του σχεδιασμού του σωλήνα εξαγωγής και της απόστασης μεταξύ του τέρματος του σωλήνα εξαγωγής και του αδιαφανειομέτρου.

      3.2.1.   Στοιχεία του σχήματος 23
      EP Σωλήνας εξαγωγής (εξάτμιση)
      Με το αδιαφανειόμετρο συνδεδεμένο εν σειρά, δεν πρέπει να υπάρχει αλλαγή στη διάμετρο του σωλήνα εξαγωγής σε μήκος τριπλάσιο της εν λόγω διαμέτρου εκατέρωθεν της ζώνης μέτρησης. Εάν η διάμετρος της ζώνης μέτρησης είναι μεγαλύτερη από εκείνη του σωλήνα εξαγωγής, συνιστάται η χρήση βαθμιαίως στενούμενου σωλήνα πριν από τη ζώνη μέτρησης.
      Με το αδιαφανειόμετρο συνδεδεμένο στο τέρμα της γραμμής, τα τελευταία 0,6 m του σωλήνα εξαγωγής πρέπει να έχουν κυκλική διατομή και να είναι απαλλαγμένα από γωνίες και καμπές. Το άκρο του σωλήνα εξαγωγής πρέπει να είναι κομμένο σε ορθή γωνία. Το αδιαφανειόμετρο συνδέεται στο κέντρο της τολύπης της αιθάλης και σε απόσταση 25 ± 5 mm από το άκρο του σωλήνα εξαγωγής.
      OPL Μήκος οπτικής διαδρομής
      Η οπτική διαδρομή που σκιάζεται από την αιθάλη μεταξύ της φωτεινής πηγής και του δέκτη του αδιαφανειομέτρου, μετά την αναγκαία διόρθωση λόγω ανομοιογένειας που μπορεί να οφείλεται σε διαφορές πυκνότητας και σε φαινόμενα κροσού. Tο μήκος της οπτικής διαδρομής δίδεται από τον κατασκευαστή του οργάνου, ο οποίος λαμβάνει υπόψη τυχόν μέτρα προς αποφυγή της επικάθησης αιθάλης (λ.χ. διοχέτευση αέρα καθαρισμού). Σε περίπτωση που δεν είναι γνωστό, το μήκος της οπτικής διαδρομής προσδιορίζεται σύμφωνα με το πρότυπο ISO ΙDS 11614, σημείο 11.6.5. Για τον ορθό προσδιορισμό του μήκους της οπτικής διαδρομής, απαιτείται ελάχιστη ταχύτητα καυσαερίων 20 m/s.
      LS Φωτεινή πηγή
      Η φωτεινή πηγή συνίσταται σε λαμπτήρα πυρακτώσεως με θερμοκρασία χρώματος που κυμαίνεται από 2 800 έως 3 250 Κ ή σε δίοδο λυχνία εκπομπής πράσινου φωτός (LED), με κορυφή φάσματος σε μήκος κύματος μεταξύ 550 και 570 nm. Η φωτεινή πηγή προστατεύεται από την επικάθιση αιθάλης με μέσα που δεν επηρεάζουν το μήκος της οπτικής διαδρομής πέραν των προδιαγραφών του κατασκευαστή.
      LD Ανιχνευτής φωτός
      Ο ανιχνευτής συνίσταται σε φωτοκύτταρο ή φωτοδίοδο (με φίλτρο, εάν είναι απαραίτητο). Στην περίπτωση φωτεινής πηγής πυρακτώσεως, ο δέκτης έχει κορυφή φασματικής απόκρισης ανάλογη με την καμπύλη φωτοφάνειας του ανθρώπινου οφθαλμού (μέγιστη απόκριση) σε μήκος κύματος μεταξύ 550 και 570 nm, φθάνοντας σε λιγότερο από 4 % της ανωτέρω μέγιστης απόκρισης σε μήκη κύματος κάτω των 430 nm και άνω των 680 nm. Ο ανιχνευτής φωτός προστατεύεται από την επικάθιση αιθάλης με μέσα που δεν επηρεάζουν το μήκος της οπτικής διαδρομής πέραν των προδιαγραφών του κατασκευαστή.
      CL Κατευθυντήρας
      Η εκπεμπόμενη φωτεινή ακτινοβολία συγκεντρώνεται σε δέσμη μέγιστης διαμέτρου 30 mm. Οι ακτίνες της φωτεινής δέσμης είναι παράλληλες με μέγιστη απόκλιση 3 ° από τον οπτικό άξονα.
      Τ1 Αισθητήρας θερμοκρασίας (προαιρετικός)
      Η θερμοκρασία των καυσαερίων μπορεί να παρακολουθείται στη διάρκεια της δοκιμής.
      3.3.   Αδιαφανειόμετρο μερικής ροής
      Με το αδιαφανειόμετρο μερικής ροής (σχήμα 24), λαμβάνεται από το σωλήνα εξαγωγής αντιπροσωπευτικό δείγμα καυσαερίων και φέρεται στο θάλαμο μέτρησης μέσω γραμμής μεταφοράς. Με αυτό τον τύπο αδιαφανειομέτρου, το πραγματικό μήκος της οπτικής διαδρομής είναι συνάρτηση του σχεδιασμού του αδιαφανειομέτρου. Οι χρόνοι απόκρισης που αναφέρονται στο επόμενο σημείο ισχύουν για την ελάχιστη παροχή του αδιαφανειομέτρου, που καθορίζεται από τον κατασκευαστή του οργάνου.

      3.3.1.   Στοιχεία του σχήματος 24
      EP Σωλήνας εξαγωγής
      Ο σωλήνας εξαγωγής είναι ευθύγραμμος μήκους τουλάχιστον εξαπλάσιου της διαμέτρου του στα ανάντη και τριπλάσιου στα κατάντη του ακροστομίου του καθετήρα.
      SP Καθετήρας δειγματοληψίας
      Ο καθετήρας δειγματοληψίας είναι ανοικτός σωλήνας που τοποθετείται στραμμένος προς τα ανάντη κατά μήκος ή πλησίον του κεντρικού άξονα του σωλήνα εξαγωγής. Η απόσταση από το τοίχωμα του σωλήνα εξαγωγής είναι τουλάχιστον 5 mm. Η διάμετρος του καθετήρα εξασφαλίζει αντιπροσωπευτική δειγματοληψία και επαρκή ροή μέσω του αδιαφανειομέτρου.
      ΤΤ Σωλήνας μεταφοράς
      Ο σωλήνας μεταφοράς:

                  —

                  είναι όσο το δυνατόν βραχύτερος και εξασφαλίζει θερμοκρασία καυσαερίων 373 ± 30 Κ (100 °C ± 30 °C) στην είσοδο του θαλάμου μέτρησης,

                  —

                  έχει θερμοκρασία τοιχωμάτων αρκετά ανώτερη του σημείου δρόσου των καυσαερίων, ώστε να αποφεύγεται η συμπύκνωση,

                  —

                  έχει διάμετρο ίση με τη διάμετρο του καθετήρα δειγματοληψίας σε όλο του το μήκος,

                  —

                  έχει χρόνο απόκρισης μικρότερο από 0,05 sec στην ελάχιστη ροή του οργάνου, σύμφωνα με το Παράρτημα III, προσάρτημα 4, σημείο 5.2.4.,

                  —

                  δεν επηρεάζει ουσιαστικά την κορυφή της αιθάλης.

            FM Διάταξη μέτρησης παροχής
      Όργανο μέτρησης παροχής για τη διαπίστωση της ορθής ροής προς το θάλαμο μέτρησης. Η ελάχιστη και η μέγιστη παροχή καθορίζονται από τον κατασκευαστή του οργάνου και πρέπει να επιτρέπουν την τήρηση της απαίτησης για το χρόνο απόκρισης του ΤΤ καθώς και των προδιαγραφών της οπτικής διαδρομής. Η διάταξη μέτρησης παροχής μπορεί να βρίσκεται κοντά στην αντλία δειγματοληψίας Ρ, εάν χρησιμοποιείται.
      MC Θάλαμος μέτρησης
      Ο θάλαμος μέτρησης διαθέτει μη ανακλαστική εσωτερική επιφάνεια ή ισοδύναμο οπτικό περιβάλλον. Πρέπει να μειώνεται στο ελάχιστο η πρόσπτωση παράσιτου φωτός στον ανιχνευτή λόγω εσωτερικών ανακλάσεων της διάχυσης του φωτός.
      Η πίεση του αερίου στο θάλαμο μέτρησης δεν πρέπει να διαφέρει από την ατμοσφαιρική πίεση κατά περισσότερο από 0,75 kPa. Στις περιπτώσεις όπου ο σχεδιασμός δεν το επιτρέπει, η ένδειξη του αδιαφανειομέτρου μετατρέπεται σε ατμοσφαιρική πίεση.
      Η θερμοκρασία τοιχωμάτων του θαλάμου μέτρησης ρυθμίζεται με ακρίβεια ± 5 Κ μεταξύ 343 K (70 °C) και 373 K (100 °C), αλλά οπωσδήποτε αρκετά άνω του σημείου δρόσου των καυσαερίων, ώστε να αποφεύγεται τυχόν συμπύκνωση. Ο θάλαμος μέτρησης εφοδιάζεται με κατάλληλες διατάξεις για τη μέτρηση της θερμοκρασίας.
      OPL Μήκος οπτικής διαδρομής
      Η οπτική διαδρομή που σκιάζεται από την αιθάλη μεταξύ της φωτεινής πηγής και του δέκτη του αδιαφανειομέτρου μετά την αναγκαία διόρθωση λόγω ανομοιογένειας που μπορεί να οφείλεται σε διαφορές πυκνότητας και σε φαινόμενα κροσσού. Tο μήκος της οπτικής διαδρομής δίδεται από τον κατασκευαστή του οργάνου, ο οποίος λαμβάνει υπόψη τυχόν μέτρα κατά της επικάθισης αιθάλης (λ.χ. διοχέτευση αέρα καθαρισμού). Εάν δεν είναι γνωστό, το μήκος της οπτικής διαδρομής προσδιορίζεται σύμφωνα με το πρότυπο ISO ΙDS 11614, σημείο 11.6.5.
      LS Φωτεινή πηγή
      Η φωτεινή πηγή συνίσταται σε λαμπτήρα πυρακτώσεως με θερμοκρασία χρώματος που κυμαίνεται από 2 800 έως 3 250 Κ ή σε δίοδο λυχνία εκπομπής πράσινου φωτός (LED), με κορυφή φάσματος σε μήκος κύματος μεταξύ 550 και 570 nm. Η φωτεινή πηγή προστατεύεται από την επικάθιση αιθάλης με μέσα που δεν επηρεάζουν το μήκος της οπτικής διαδρομής πέραν των προδιαγραφών του κατασκευαστή.
      LD Ανιχνευτής φωτός
      Ο ανιχνευτής συνίσταται σε φωτοκύτταρο ή φωτοδίοδο (με φίλτρο, αν είναι απαραίτητο). Στην περίπτωση φωτεινής πηγής πυρακτώσεως, ο δέκτης έχει κορυφή φασματικής απόκρισης ανάλογη με την καμπύλη φωτοφάνειας του ανθρώπινου οφθαλμού (μέγιστη απόκριση) σε μήκη κύματος μεταξύ 550 και 570 nm, φθάνοντας σε λιγότερο από 4 % της ανωτέρω μέγιστης απόκρισης σε μήκη κύματος κάτω των 430 nm και άνω των 680 nm. Ο ανιχνευτής φωτός προστατεύεται από την επικάθιση αιθάλης με μέσα που δεν επηρεάζουν το μήκος της οπτικής διαδρομής πέραν των προδιαγραφών του κατασκευαστή.
      CL Κατευθυντήρας
      Η εκπεμπόμενη φωτεινή ακτινοβολία συγκεντρώνεται σε δέσμη μέγιστης διαμέτρου 30 mm. Οι ακτίνες της φωτεινής δέσμης είναι παράλληλες με μέγιστη απόκλιση 3 ° από τον οπτικό άξονα.
      Τ1 Αισθητήρας θερμοκρασίας
      Για την παρακολούθηση της θερμοκρασίας των καυσαερίων στην είσοδο του θαλάμου μέτρησης.
      P Αντλία δειγματοληψίας (προαιρετική)
      Μπορεί να χρησιμοποιείται αντλία δειγματοληψίας κατάντη του θαλάμου μέτρησης για τη διοχέτευση του αερίου δείγματος μέσω του θαλάμου μέτρησης.

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI

         (1)  Διαγράφονται αναλόγως.

         Προσάρτημα
         του πιστοποιητικού έγκρισης τύπου ΕΚ αριθ. … που αφορά την έγκριση τύπου οχήματος/ιδιαίτερης τεχνικής ενότητας/κατασκευαστικού στοιχείου (1)

            (1)  Διαγράφεται αναλόγως.

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII
      ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ
      1.   ΔΟΚΙΜΗ ESC
      1.1.   Εκπομπές αερίων
      Κατωτέρω παρατίθενται τα δεδομένα των μετρήσεων για τον υπολογισμό των αποτελεσμάτων των επί μέρους φάσεων λειτουργίας. Στο παράδειγμα αυτό, τα CO και NOx μετρώνται σε ξηρή κατάσταση, ενώ οι HC σε υγρή κατάσταση. Η συγκέντρωση HC δίνεται σε ισοδύναμα προπανίου (C3) και πρέπει να πολλαπλασιασθεί με το 3 για να προκύψουν τα ισοδύναμα C1. Η διαδικασία υπολογισμού για τις άλλες φάσεις λειτουργίας είναι πανομοιότυπη.

                  P
                  (kW)

                  Ta

                  (K)

                  Ha

                  (g/kg)

                  GEXH

                  (kg)

                  GAIRW

                  (kg)

                  GFUEL

                  (kg)

                  HC
                  (ppm)

                  CO
                  (ppm)

                  NOx

                  (ppm)

                  82,9

                  294,8

                  7,81

                  563,38

                  545,29

                  18,09

                  6,3

                  41,2

                  495

            Υπολογισμός του συντελεστή διόρθωσης από ξηρή σε υγρή κατάσταση KW,r (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 4.2):

          και

      Υπολογισμός των συγκεντρώσεων σε υγρή κατάσταση:

      Υπολογισμός του διορθωτικού συντελεστή υγρασίας για τα NΟx KH,D (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 4.3):

      Υπολογισμός της παροχής μάζας των εκπομπών (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 4.4):

      Υπολογισμός των ειδικών εκπομπών (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 4.5):
      Το παράδειγμα υπολογισμού που ακολουθεί δίνεται για το CO. Η διαδικασία υπολογισμού είναι η ίδια και για τα λοιπά στοιχεία.
      Οι παροχές μάζας των εκπομπών των επί μέρους φάσεων λειτουργίας πολλαπλασιάζονται με τους αντίστοιχους συντελεστές στάθμισης, που αναφέρονται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 2.7.1, και προστίθενται για να προκύψει η μέση παροχή μάζας εκπομπών για ολόκληρο τον κύκλο:

                  CO

                  =

                  =

                  30,91 g/h

            Η ισχύς του κινητήρα των επί μέρους φάσεων λειτουργίας πολλαπλασιάζεται με τους αντίστοιχους συντελεστές στάθμισης, που αναφέρονται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 2.7.1, και προστίθενται για να προκύψει η μέση ισχύς κύκλου:

                  =

                  =

                  60,006 kW

      Υπολογισμός των ειδικών εκπομπών NOx τυχαίου σημείου (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 4.6.1):
      Έστω ότι προσδιορίστηκαν οι εξής τιμές για το τυχαίο σημείο:

                  nZ

                  =

                  1 600 min-1

                  MZ

                  =

                  495 Nm

                  NOx mass.Z

                  =

                  487,9 g/h (υπολογιζόμενο σύμφωνα με τους προηγούμενους τύπους)

                  P(n)Z

                  =

                  83 kW

                  NOx,Z

                  =

                  487,9/83 = 5,878 g/kWh

            Προσδιορισμός της τιμής εκπομπών από τον κύκλο δοκιμής (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 4.6.2):
      Έστω ότι οι τιμές των τεσσάρων πλησιέστερων φάσεων στη δοκιμή ESC έχουν ως εξής:

                  nRT

                  nSU

                  ER

                  ES

                  ET

                  EU

                  MR

                  MS

                  MT

                  MU

                  1 368

                  1 785

                  5,943

                  5,565

                  5,889

                  4,973

                  515

                  460

                  681

                  610

      Σύγκριση των τιμών εκπομπών NOx (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 4.6.3):

      1.2.   Εκπομπές σωματιδίων
      Η μέτρηση των σωματιδίων βασίζεται στην αρχή της δειγματοληψίας σωματιδίων από τον πλήρη κύκλο, αλλά με προσδιορισμό του ρυθμού δειγματοληψίας και των παροχών (MSAM και GEDF) στη διάρκεια του κάθε τρόπου λειτουργίας χωριστά. Ο υπολογισμός της GEDF εξαρτάται από το σύστημα που χρησιμοποιείται. Στα παραδείγματα που ακολουθούν, χρησιμοποιούν σύστημα με μέτρηση του CO2 και με μέθοδο ισοζυγίου του άνθρακα, καθώς και σύστημα με μέτρηση της ροής. Όταν χρησιμοποιείται σύστημα αραίωσης πλήρους ροής, η GEDF μετράται απευθείας από τη συσκευή CVS.
      Υπολογισμός της GEDF (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείa 5.2.3 και 5.2.4):
      Έστω ότι τα δεδομένα μέτρησης της φάσης λειτουργίας 4 είναι τα κατωτέρω. Η διαδικασία υπολογισμού είναι η ίδια και για τους λοιπούς τρόπους λειτουργίας.

                  GEXH

                  (kg/h)

                  GFUEL

                  (kg/h)

                  GDILW

                  (kg/h)

                  GTOTW

                  (kg/h)

                  CO2D

                  (%)

                  CO2A

                  (%)

                  334,02

                  10,76

                  5,4435

                  6,0

                  0,657

                  0,040

                  α)

                  μέθοδος ισοζυγίου του άνθρακα

                  β)

                  μέθοδος μέτρησης της ροής

            Υπολογισμός της παροχής μάζας (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 5.4):
      Οι παροχές GEDFW των επί μέρους φάσεων λειτουργίας πολλαπλασιάζονται με τους αντίστοιχους συντελεστές στάθμισης, που αναφέρονται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 2.7.1, και προστίθενται για να προκύψει η μέση GEDF ενός κύκλου. Ο συνολικός ρυθμός δειγματοληψίας MSAM προκύπτει από το άθροισμα των ρυθμών δειγματοληψίας των επί μέρους φάσεων λειτουργίας.

                  =

                  =

                  3 604,6 kg/h

                  =

                  0,226 + 0,122 + 0,151 + 0,152 + 0,076 + 0,076 + 0,076 + 0,136 + 0,151 + 0,121 + 0,076 + 0,076 + 0,075

                  =

                  1,515 kg

            Έστω ότι η μάζα των σωματιδίων στα φίλτρα είναι 2,5 mg, οπότε:

      Διόρθρωση υποβάθρου (προαιρετική)
      Έστω ότι μία μέτρηση υποβάθρου δίνει τις κατωτέρω τιμές. Ο υπολογισμός του συντελεστή αραίωσης DF είναι ίδιος με εκείνον του σημείο 3.1 του παρόντος Παραρτήματος και δεν επαναλαμβάνεται εδώ.

                  Άθροισμα DF

                  =

                  =

                  0,923

      Υπολογισμός των ειδικών εκπομπών (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 5.5):

                  =

                  =

                  60,006 kW

      Υπολογισμός του ειδικού συντελεστή στάθμισης (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 5.6):
      Aν ληφθούν οι τιμές που υπολογίστηκαν για τη φάση λειτουργίας 4 ανωτέρω, τότε

      Η τιμή αυτή περικλείεται στα όρια της απαιτούμενης τιμής 0,10 ± 0,003.
      2.   ΔΟΚΙΜΗ ELR
      Δεδομένου ότι η διήθηση με φίλτρο Bessel συνιστά εντελώς καινούργια διαδικασία προσδιορισμού της μέσης τιμής στην ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις εκπομπές καυσαερίων, παρατίθενται κατωτέρω επεξήγηση του φίλτρου Bessel, παράδειγμα σχεδιασμού αλγορίθμου Bessel, καθώς και παράδειγμα υπολογισμού της τελικής τιμής της αιθάλης. Οι σταθερές του αλγορίθμου Bessel εξαρτώνται μόνο από το σχεδιασμό του αδιαφανειομέτρου και το από ρυθμό δειγματοληψίας του συστήματος συλλογής δεδομένων. Συνιστάται να παρέχει ο κατασκευαστής του αδιαφανειομέτρου τις τελικές σταθερές του φίλτρου Bessel για διαφορετικούς ρυθμούς δειγματοληψίας και ο πελάτης να χρησιμοποιεί τις σταθερές αυτές για το σχεδιασμό του αλγορίθμου Bessel και τον υπολογισμό των τιμών αιθάλης.
      2.1.   Γενικές παρατηρήσεις για το φίλτρο Bessel
      Λόγω των παραμορφώσεων που εμφανίζονται σε υψηλές συχνότητες, το πρωτογενές σήμα αδιαφάνειας παρουσιάζει συχνά μια εξαιρετικά τεθλασμένη καμπύλη. Για να εξαλειφθούν αυτές οι παραμορφώσεις, απαιτείται φίλτρο Bessel για την δοκιμή ELR. Tο φίλτρο Bessel καθαυτό συνιστά αναδρομικό φίλτρο δεύτερης τάξης με χαμηλό βαθμό διέλευσης, το οποίο εγγυάται την ταχύτερη δυνατή άνοδο του σήματος, χωρίς υπέρβαση των ορίων.
      Με την παραδοχή ενός πρωτογενούς νέφους καυσαερίων σε πραγματικό χρόνο στο σωλήνα εξαγωγής, κάθε αδιαφανειόμετρο εμφανίζει καθυστερημένη και διαφορετικά μετρώμενη καμπύλη αδιαφάνειας. Η καθυστέρηση και η τάξη μεγέθους της μετρώμενης καμπύλης αδιαφάνειας εξαρτώνται κυρίως από τη γεωμετρία του θαλάμου μέτρησης του αδιαφανειομέτρου, συμπεριλαμβανομένων των γραμμών του δείγματος καυσαερίων, και από το χρόνο που απαιτείται για την επεξεργασία του σήματος στον ηλεκτρονικό εξοπλισμό του αδιαφανειομέτρου. Οι τιμές που χαρακτηρίζουν τα δύο αυτά φαινόμενα ονομάζονται χρόνος φυσικής και χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης και αντιπροσωπεύουν ένα διαφορετικό φίλτρο για κάθε τύπο αδιαφανειομέτρου.
      Σκοπός της χρήσης φίλτρου Bessel είναι η εξασφάλιση ομοιόμορφης χαρακτηριστικής φίλτρου στο όλο σύστημα του αδιαφανειομέτρου, που συνίσταται από:

                  —

                  το χρόνο φυσικής απόκρισης του αδιαφανειομέτρου (tp)

                  —

                  το χρόνο ηλεκτρικής απόκρισης του αδιαφανειομέτρου (te),

                  —

                  το χρόνο απόκρισης φίλτρου του χρησιμοποιούμενου φίλτρου Bessel (tF).

            Ο συνολικός χρόνος απόκρισης tAver που προκύπτει για το σύστημα είναι:

      και πρέπει να είναι ο ίδιος για όλα τα είδη αδιαφαν ει ομέτρων, ώστε να προκύπτει πάντοτε η ίδια τιμή αιθάλης. Επομένως, ένα φίλτρο Bessel πρέπει να συντίθεται κατά τρόπον ώστε ο απαιτούμενος συνολικός χρόνος απόκρισης (tAver) να προκύπτει από το χρόνο απόκρισης φίλτρου (tF) σε συνδυασμό με το χρόνο φυσικής (tp) και το χρόνο ηλεκτρικής (te) απόκρισης του εκάστοτε αδιαφανειομέτρου. Λαμβανομένου υπόψη ότι οι τιμές tp και te είναι δεδομένες για κάθε αδιαφανειόμετρο και ότι ο tAver ορίζεται 1,0 s στην παρούσα οδηγία, ο χρόνος tF μπορεί να υπολογίζεται ως εξής:

      Εξ ορισμού, ο χρόνος απόκρισης φίλτρου tF είναι ο χρόνος ανόδου του φιλτραρισμένου σήματος εξόδου από το 10 % στο 90 % ενός βαθμιδωτού σήματος εισόδου. Η συχνότητα διακοπής της τροφοδοσίας του φίλτρου Bessel πρέπει επομένως να επαναλαμβάνεται κατά τρόπον ώστε ο χρόνος απόκρισης του φίλτρου Bessel να περικλείεται στον απαιτούμενο χρόνο ανόδου.

      Το σχήμα α απεικονίζει τις καμπύλες βαθμιδωτού σήματος εισόδου και φιλτραρισμένου σήματος εξόδου του φίλτρου Bessel καθώς και το χρόνο απόκρισης του φίλτρου Bessel (tF).
      Ο σχεδιασμός του τελικού αλγόριθμου του φίλτρου Bessel αποτελεί διαδικασία πολλαπλών σταδίων, η οποία απαιτεί πολλούς κύκλους επανάληψης. Στη συνέχεια παρουσιάζεται το διάγραμμα της διαδικασίας επανάληψης.

      2.2.   Υπολογισμός του αλγόριθμου Bessel
      Στο παράδειγμα αυτό, σχεδιάζεται σε πολλαπλά στάδια ένας αλγόριθμος Bessel σύμφωνα με την παραπάνω διαδικασία επανάληψης που βασίζεται στο Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 6.1.
      Έστω ότι το αδιαφανειόμετρο και το σύστημα συλλογής δεδομένων έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

                  —

                  χρόνος φυσικής απόκρισης tp: 0,15 s

                  —

                  χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης te: 0,05 s

                  —

                  συνολικός χρόνος απόκρισης tAver: 1,00 s (εξ ορισμού στην παρούσα οδηγία)

                  —

                  ρυθμός δειγματοληψίας 150 Hz.

            Στάδιο 1   Απαιτούμενος χρόνος απόκρισης φίλτρου Bessel tF:

      Στάδιο 2   Eκτίμηση της συχνότητας διακοπής της τροφοδοσίας και υπολογισμός των σταθερών Bessel E και K για την πρώτη επανάληψη:

                  fc

                  =

                  Δt

                  =

                  1/150 = 0,006667 s

                  Ω

                  =

                  E

                  =

                  K

                  =

            Από τα ανωτέρω προκύπτει ο αλγόριθμος Bessel:

      όπου το Si αντιπροσωπεύει τις τιμές του βαθμιδωτού σήματος εισόδου (είτε «0» είτε «1») και το Yi αντιπροσωπεύει τις φιλτραρισμένες τιμές του σήματος εξόδου.
      Στάδιο 3   Εφαρμογή του φίλτρου Bessel στο βαθμιδωτό σήμα εισόδου:
      Ο χρόνος απόκρισης του φίλτρου Bessel tF ορίζεται ως ο χρόνος ανόδου του φιλτραρισμένου σήματος εξόδου μεταξύ 10 % και 90 % του βαθμιδωτού σήματος εισόδου. Για τον προσδιορισμό του χρόνου του 10 % (t10) και του 90 % (t90) του σήματος εξόδου, πρέπει να εφαρμοστεί φίλτρο Bessel σε βαθμιδωτό σήμα εισόδου χρησιμοποιώντας τις ανωτέρω τιμές fc, E και K.
      Οι δείκτες, ο χρόνος και οι τιμές του βαθμιδωτού σήματος εισόδου, καθώς και οι προκύπτουσες τιμές του φιλτραρισμένου σήματος εξόδου για την πρώτη και τη δεύτερη επανάληψη εμφαίνονται στον πίνακα Β. Τα σημεία που βρίσκονται δίπλα στα t10 και t90 σημειώνονται με παχείς αριθμητικούς χαρακτήρες.
      Στον πίνακα B, πρώτη επανάληψη, η τιμή 10 % εμφανίζεται μεταξύ των δεικτών 30 και 31, η δε τιμή 90 % μεταξύ των δεικτών 191 και 192. Για τον υπολογισμό του tF,iter προσδιορίζονται οι ακριβείς τιμές των t10 και t90 με γραμμική παρεμβολή μεταξύ των παρακείμενων σημείων μέτρησης, ως εξής:

      όπου έξωανώτερο και έξωκατώτερο, αντίστοιχα, είναι τα παρακείμενα σημεία του φιλτραρισμένου σήματος εξόδου του φίλτρου Bessel, και tκατώτερο είναι ο χρόνος του παρακείμενου χρονικού σημείου, όπως σημειώνεται στον πίνακα B.

      Στάδιο 4   Χρόνος απόκρισης φίλτρου στον πρώτο κύκλο επανάληψης:

      Στάδιο 5   Απόκλιση μεταξύ απαιτούμενου και ληφθέντος χρόνου απόκρισης φίλτρου στον πρώτο κύκλο επανάληψης:

      Στάδιο 6   Έλεγχος του κριτηρίου επανάληψης:
      Απαιτείται |Δ| ≤ 0,01. Εφόσον 0,081641 >0,01, δεν πληρούται το κριτήριο επανάληψης και πρέπει να αρχίσει ένας ακόμη κύκλος επανάληψης. Για τον κύκλο αυτό, υπολογίζεται νέα συχνότητα διακοπής της τροφοδοσίας από τα fc και Δ, ως εξής:

      Αυτή η νέα συχνότητα διακοπής της τροφοδοσίας χρησιμοποιείται στον δεύτερο κύκλο επανάληψης, που αρχίζει πάλι από το στάδιο 2. Η επανάληψη πρέπει να συνεχιστεί μέχρις ότου ικανοποιηθεί το κριτήριο επανάληψης. Οι τιμές που προκύπτουν από την πρώτη και τη δεύτερη επανάληψη συνοψίζονται στον πίνακα A.
      Πίνακας Α
      Τιμές της πρώτης και της δεύτερης επανάληψης

                  Παράμετρος

                  1η επανάληψη

                  2η επανάληψη

                  fc

                  (Hz)

                  0,318152

                  0,344126

                  E

                  (-)

                  7,07948 E-5

                  8,272777 E-5

                  K

                  (-)

                  0,970783

                  0,968410

                  t10

                  (s)

                  0,200945

                  0,185523

                  t90

                  (s)

                  1,276147

                  1,179562

                  tF,iter

                  (s)

                  1,075202

                  0,994039

                  Δ

                  (-)

                  0,081641

                  0,006657

                  fc,new

                  (Hz)

                  0,344126

                  0,346417

            Στάδιο 7   Τελικός αλγόριθμος Bessel:
      Μόλις ικανοποιηθεί το κριτήρι¿ επανάληψης, υπολογίζονται οι τελικές σταθερές του φί»τρου Bessel και ο τελικός αλγόριθμος Bessel σύμφωνα με το στάδιο 2. Στο παράδειγμα αυτό, το κριτήριο μπανάληψης ικανοποιήθηκε μετά τη δεύτερη επανάληψη (Δ = 0,006657 ≤ 0,01). Ο τελικός αλγόριθμος χρησιμοποιείται κατόπιν για τον προσδιορισμό των μέσων τιμών αιθάλης (βλέπε επόμενο σημείο 2.3).

      Πίνακας Β
      Τιμές του βαθμιδωτού σήματος εισόδου και του φιλτραρισμένου σήματος εξόδου του φίλτρου Bessel για τον πρώτο και το δεύτερο κύκλο επανάληψης

                  Δείκτης i
                  [-]

                  Χρόνος
                  [s]

                  Βαθμιδωτό σήμα εισόδου Si

                  [-]

                  Φιλτραρισμένο σήμα εξόδου Yi

                  [-]

                  1η επανάληψη

                  2η επανάληψη

                  - 2

                  - 0,013333

                  0

                  0,000000

                  0,000000

                  - 1

                  - 0,006667

                  0

                  0,000000

                  0,000000

                  0

                  0,000000

                  1

                  0,000071

                  0,000083

                  1

                  0,006667

                  1

                  0,000352

                  0,000411

                  2

                  0,013333

                  1

                  0,000908

                  0,001060

                  3

                  0,020000

                  1

                  0,001731

                  0,002019

                  4

                  0,026667

                  1

                  0,002813

                  0,003278

                  5

                  0,033333

                  1

                  0,004145

                  0,004828

                  ~

                  ~

                  ~

                  ~

                  ~

                  24

                  0,160000

                  1

                  0,067877

                  0,077876

                  25

                  0,166667

                  1

                  0,072816

                  0,083476

                  26

                  0,173333

                  1

                  0,077874

                  0,089205

                  27

                  0,180000

                  1

                  0,083047

                  0,095056

                  28

                  0,186667

                  1

                  0,088331

                  0,101024

                  29

                  0,193333

                  1

                  0,093719

                  0,107102

                  30

                  0,200000

                  1

                  0,099208

                  0,113286

                  31

                  0,206667

                  1

                  0,104794

                  0,119570

                  32

                  0,213333

                  1

                  0,110471

                  0,125949

                  33

                  0,220000

                  1

                  0,116236

                  0,132418

                  34

                  0,226667

                  1

                  0,122085

                  0,138972

                  35

                  0,233333

                  1

                  0,128013

                  0,145605

                  36

                  0,240000

                  1

                  0,134016

                  0,152314

                  37

                  0,246667

                  1

                  0,140091

                  0,159094

                  ~

                  ~

                  ~

                  ~

                  ~

                  175

                  1,166667

                  1

                  0,862416

                  0,895701

                  176

                  1,173333

                  1

                  0,864968

                  0,897941

                  177

                  1,180000

                  1

                  0,867484

                  0,900145

                  178

                  1,186667

                  1

                  0,869964

                  0,902312

                  179

                  1,193333

                  1

                  0,872410

                  0,904445

                  180

                  1,200000

                  1

                  0,874821

                  0,906542

                  181

                  1,206667

                  1

                  0,877197

                  0,908605

                  182

                  1,213333

                  1

                  0,879540

                  0,910633

                  183

                  1,220000

                  1

                  0,881849

                  0,912628

                  184

                  1,226667

                  1

                  0,884125

                  0,914589

                  185

                  1,233333

                  1

                  0,886367

                  0,916517

                  186

                  1,240000

                  1

                  0,888577

                  0,918412

                  187

                  1,246667

                  1

                  0,890755

                  0,920276

                  188

                  1,253333

                  1

                  0,892900

                  0,922107

                  189

                  1,260000

                  1

                  0,895014

                  0,923907

                  190

                  1,266667

                  1

                  0,897096

                  0,925676

                  191

                  1,273333

                  1

                  0,899147

                  0,927414

                  192

                  1,280000

                  1

                  0,901168

                  0,929121

                  193

                  1,286667

                  1

                  0,903158

                  0,930799

                  194

                  1,293333

                  1

                  0,905117

                  0,932448

                  195

                  1,300000

                  1

                  0,907047

                  0,934067

                  ~

                  ~

                  ~

                  ~

                  ~

            2.3.   Υπολογισμός των τιμών αιθάλης
      Στο κατωτέρω διάγραμμα εμφαίνεται η συνήθης διαδικασία προσδιορισμού της τελικής τιμής αιθάλης.

      Στο σχήμα β, εμφαίνονται οι καμπύλες του μετρώμενου πρωτογενούς σήματος αδιαφάνειας και του συντελεστή απορρόφησης του φωτός (τιμή k) πριν και μετά τη διέλευση από το φίλτρο του πρώτου σταδίου φόρτισης της δοκιμής ELR και σημειώνεται η μέγιστη τιμή Ymax1,A (κορυφή της καμπύλης) του φιλτραρισμένου k. Αντίστοιχα, ο πίνακας Γ περιέχει τις αριθμητικές τιμές του δείκτη i, του χρόνου (ρυθμός δειγματοληψίας 150 Hz), της πρωτογενούς αδιαφάνειας, του αφιλτράριστου k και του φιλτραρισμένου k. Στο φιλτράρισμα χρησιμοποιήθηκαν οι σταθερές του αλγορίθμου Bessel που σχεδιάστηκε στο σημείο 2.2 του παρόντος Παραρτήματος. Λόγω του μεγάλου όγκου των δεδομένων, απεικονίζονται μόνο τα τμήματα της καμπύλης της αιθάλης που βρίσκονται στην περιοχή της αρχής και της κορυφής.

      Η τιμή της κορυφής (i = 272) υπολογίζεται λαμβάνοντας ως υπόθεση εργασίας τα κατωτέρω δεδομένα του πίνακα Γ. Όλες οι λοιπές επί μέρους τιμές αιθάλης υπολογίζονται κατά τον ίδιο τρόπο. Για να αρχίσει ο αλγόριθμος, μηδενίζονται οι τιμές των S-1, S-2, Y-1 και Y-2.

                  LA (m)

                  0,430

                  Δείκτης i

                  272

                  N ( %)

                  16,783

                  S271 (m-1)

                  0,427392

                  S270 (m-1)

                  0,427532

                  Y271 (m-1)

                  0,542383

                  Y270 (m-1)

                  0,542337

            Υπολογισμός της τιμής k (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 6.3.1):

      Η τιμή αυτή αντιστοιχεί στην τιμή S272 της εξίσωσης που ακολουθεί.
      Υπολογισμός της μέσης τιμής αιθάλης με φίλτρο Bessel (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 6.3.2):
      Στην εξίσωση που ακολουθεί, χρησιμοποιούνται οι σταθερές Bessel του προηγούμενου κεφαλαίου 2.2. Η πραγματική αφιλτράριστη τιμή k, όπως υπολογίστηκε παραπάνω, αντιστοιχεί στην S272 (Si). Οι τιμές S271 (Si-1) και S270 (Si-2) είναι οι δύο προηγούμενες αφιλτράριστες τιμές k, ενώ οι τιμές Y271 (Yi-1) και Y270 (Yi-2) είναι οι δύο προηγούμενες φιλτραρισμένες τιμές k.

                  =

                  =

            Η τιμή αυτή αντιστοιχεί στην τιμή Ymax1,A στην εξίσωση που ακολουθεί.
      Υπολογισμός της τελικής τιμής αιθάλης (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 6.3.3.):
      Από κάθε καμπύλη αιθάλης λαμβάνεται η μέγιστη φιλτραρισμένη τιμή k για τον περαιτέρω υπολογισμό.
      Έστω ότι ισχύουν οι εξής τιμές

                  Στροφές

                  Ymax (m-1)

                  Κύκλος 1

                  Κύκλος 2

                  Κύκλος 3

                  A

                  0,5424

                  0,5435

                  0,5587

                  B

                  0,5596

                  0,5400

                  0,5389

                  Γ

                  0,4912

                  0,5207

                  0,5177

      Επικύρωση κύκλου (Παράρτημα III, προσάρτημα 1, σημείο 3.4)
      Πριν από τον υπολογισμό της SV, πρέπει να επικυρωθεί ο κύκλος με υπολογισμό των σχετικών τυπικών αποκλίσεων των τιμών αιθάλης των τριών κύκλων για κάθε αριθμό στροφών.

                  Στροφές

                  Μέση SV
                  (m-1)

                  απόλυτη τυπική απόκλιση
                  (m-1)

                  σχετική τυπική απόκλιση
                  (%)

                  A

                  0,5482

                  0,0091

                  1,7

                  B

                  0,5462

                  0,0116

                  2,1

                  C

                  0,5099

                  0,0162

                  3,2

            Στο παράδειγμα αυτό, ικανοποιείται το κριτήριο επικύρωσης του 15 % για κάθε αριθμό στροφών.
      Πίνακας Γ
      Τιμές αδιαφάνειας Ν, αφιλτράριστης και φιλτραρισμένης τιμής k στην αρχή του σταδίου φόρτισης

                  Δείκτης i
                  [-]

                  Χρόνος
                  [s]

                  Αδιαφάνεια N
                  [%]

                  Αφιλτράριστη τιμή k
                  [m-1]

                  Φιλτραρισμένη τιμή k
                  [m-1]

                  - 2

                  0,000000

                  0,000000

                  0,000000

                  0,000000

                  - 1

                  0,000000

                  0,000000

                  0,000000

                  0,000000

                  0

                  0,000000

                  0,000000

                  0,000000

                  0,000000

                  1

                  0,006667

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000000

                  2

                  0,013333

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000000

                  3

                  0,020000

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000000

                  4

                  0,026667

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000001

                  5

                  0,033333

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000002

                  6

                  0,040000

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000002

                  7

                  0,046667

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000003

                  8

                  0,053333

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000004

                  9

                  0,060000

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000005

                  10

                  0,066667

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000006

                  11

                  0,073333

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000008

                  12

                  0,080000

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000009

                  13

                  0,086667

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000011

                  14

                  0,093333

                  0,020000

                  0,000465

                  0,000012

                  15

                  0,100000

                  0,192000

                  0,004469

                  0,000014

                  16

                  0,106667

                  0,212000

                  0,004935

                  0,000018

                  17

                  0,113333

                  0,212000

                  0,004935

                  0,000022

                  18

                  0,120000

                  0,212000

                  0,004935

                  0,000028

                  19

                  0,126667

                  0,343000

                  0,007990

                  0,000036

                  20

                  0,133333

                  0,566000

                  0,013200

                  0,000047

                  21

                  0,140000

                  0,889000

                  0,020767

                  0,000061

                  22

                  0,146667

                  0,929000

                  0,021706

                  0,000082

                  23

                  0,153333

                  0,929000

                  0,021706

                  0,000109

                  24

                  0,160000

                  1,263000

                  0,029559

                  0,000143

                  25

                  0,166667

                  1,455000

                  0,034086

                  0,000185

                  26

                  0,173333

                  1,697000

                  0,039804

                  0,000237

                  27

                  0,180000

                  2,030000

                  0,047695

                  0,000301

                  28

                  0,186667

                  2,081000

                  0,048906

                  0,000378

                  29

                  0,193333

                  2,081000

                  0,048906

                  0,000469

                  30

                  0,200000

                  2,424000

                  0,057067

                  0,000573

                  31

                  0,206667

                  2,475000

                  0,058282

                  0,000693

                  32

                  0,213333

                  2,475000

                  0,058282

                  0,000827

                  33

                  0,220000

                  2,808000

                  0,066237

                  0,000977

                  34

                  0,226667

                  3,010000

                  0,071075

                  0,001144

                  35

                  0,233333

                  3,253000

                  0,076909

                  0,001328

                  36

                  0,240000

                  3,606000

                  0,085410

                  0,001533

                  37

                  0,246667

                  3,960000

                  0,093966

                  0,001758

                  38

                  0,253333

                  4,455000

                  0,105983

                  0,002007

                  39

                  0,260000

                  4,818000

                  0,114836

                  0,002283

                  40

                  0,266667

                  5,020000

                  0,119776

                  0,002587

      Τιμές αδιαφάνειας Ν, αφιλτράριστης και φιλτραρισμένης τιμής k γύρω από τη Ymaxl,A (≡ μέγιστη τιμή, σημειώνεται με παχείς αριθμητικούς χαρακτήρες)

                  Δείκτης Ι
                  [-]

                  Χρόνος
                  [s]

                  Αδιαφάνεια Ν
                  [%]

                  Αφιλτράριστη τιμή k
                  [m-1]

                  Φιλτραρισμένη τιμή k
                  [m-1]

                  259

                  1,726667

                  17,182000

                  0,438429

                  0,538856

                  260

                  1,733333

                  16,949000

                  0,431896

                  0,539423

                  261

                  1,740000

                  16,788000

                  0,427392

                  0,539936

                  262

                  1,746667

                  16,798000

                  0,427671

                  0,540396

                  263

                  1,753333

                  16,788000

                  0,427392

                  0,540805

                  264

                  1,760000

                  16,798000

                  0,427671

                  0,541163

                  265

                  1,766667

                  16,798000

                  0,427671

                  0,541473

                  266

                  1,773333

                  16,788000

                  0,427392

                  0,541735

                  267

                  1,780000

                  16,788000

                  0,427392

                  0,541951

                  268

                  1,786667

                  16,798000

                  0,427671

                  0,542123

                  269

                  1,793333

                  16,798000

                  0,427671

                  0,542251

                  270

                  1,800000

                  16,793000

                  0,427532

                  0,542337

                  271

                  1,806667

                  16,788000

                  0,427392

                  0,542383

                  272

                  1,813333

                  16,783000

                  0,427252

                     0,542389

                  273

                  1,820000

                  16,780000

                  0,427168

                  0,542357

                  274

                  1,826667

                  16,798000

                  0,427671

                  0,542288

                  275

                  1,833333

                  16,778000

                  0,427112

                  0,542183

                  276

                  1,840000

                  16,808000

                  0,427951

                  0,542043

                  277

                  1,846667

                  16,768000

                  0,426833

                  0,541870

                  278

                  1,853333

                  16,010000

                  0,405750

                  0,541662

                  279

                  1,860000

                  16,010000

                  0,405750

                  0,541418

                  280

                  1,866667

                  16,000000

                  0,405473

                  0,541136

                  281

                  1,873333

                  16,010000

                  0,405750

                  0,540819

                  282

                  1,880000

                  16,000000

                  0,405473

                  0,540466

                  283

                  1,886667

                  16,010000

                  0,405750

                  0,540080

                  284

                  1,893333

                  16,394000

                  0,416406

                  0,539663

                  285

                  1,900000

                  16,394000

                  0,416406

                  0,539216

                  286

                  1,906667

                  16,404000

                  0,416685

                  0,538744

                  287

                  1,913333

                  16,394000

                  0,416406

                  0,538245

                  288

                  1,920000

                  16,394000

                  0,416406

                  0,537722

                  289

                  1,926667

                  16,384000

                  0,416128

                  0,537175

                  290

                  1,933333

                  16,010000

                  0,405750

                  0,536604

                  291

                  1,940000

                  16,010000

                  0,405750

                  0,536009

                  292

                  1,946667

                  16,000000

                  0,405473

                  0,535389

                  293

                  1,953333

                  16,010000

                  0,405750

                  0,534745

                  294

                  1,960000

                  16,212000

                  0,411349

                  0,534079

                  295

                  1,966667

                  16,394000

                  0,416406

                  0,533394

                  296

                  1,973333

                  16,394000

                  0,416406

                  0,532691

                  297

                  1,980000

                  16,192000

                  0,410794

                  0,531971

                  298

                  1,986667

                  16,000000

                  0,405473

                  0,531233

                  299

                  1,993333

                  16,000000

                  0,405473

                  0,530477

                  300

                  2,000000

                  16,000000

                  0,405473

                  0,529704

            3.   ΔΟΚΙΜΗ ETC
      3.1.   Εκπομπές αερίων (κινητήρας ντίζελ)
      Έδωσαν τα ακόλουθα αποτελέσματα δοκιμής για σύστημα PDP-CVS

                  V0 (m3/rev)

                  0,1776

                  Np (rev)

                  23 073

                  pB (kPa)

                  98,0

                  p1 (kPa)

                  2,3

                  T (K)

                  322,5

                  Ha (g/kg)

                  12,8

                  NOx conce (ppm)

                  53,7

                  NOx concd (ppm)

                  0,4

                  COconce (ppm)

                  38,9

                  COconcd (ppm)

                  1,0

                  HCconce (ppm)

                  9,00

                  HCconcd (ppm)

                  3,02

                  CO2,conce (%)

                  0,723

                  Wact (kWh)

                  62,72

            Υπολογισμός της ροής αραιωμένων καυσαερίων (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.1):

      Υπολογισμός του συντελεστή διόρθωσης για NOx (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.2):

      Υπολογισμός των συγκεντρώσεων με διόρθωση υποβάθρου (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.3.1.1):
      Έστω ότι το καύσιμο είναι πετρέλαιο ντίζελ με σύνθεση C1H1,8

      Υπολογισμός των συγκεντρώσεων με διόρθωση υποβάθρου (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.3.1.1):

      Υπολογισμός των ειδικών εκπομπών (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.4):

      3.2.   Εκπομπές σωματιδίων (κινητήρας ντίζελ)
      Έδωσαν τα εξής αποτελέσματα δοκιμής για σύστημα PDP-CVS με διπλή αραίωση

                  MTOTW (kg)

                  4 237,2

                  Mf,p (mg)

                  3,030

                  Mf,b (mg)

                  0,044

                  MTOT (kg)

                  2,159

                  MSEC (kg)

                  0,909

                  Md (mg)

                  0,341

                  MDIL (kg)

                  1,245

                  DF

                  18,69

                  Wact (kWh)

                  62,72

            Υπολογισμός της μάζας εκπομπών (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 5.1):

      Υπολογισμός της μάζας εκπομπών με διόρθωση υποβάθρου (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο. 5.1):

      Υπολογισμός των ειδικών εκπομπής (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο. 5.2):

      3.3.   Εκπομπές αερίων (κινητήρας CNG)
      Έδωσαν τα εξής αποτελέσματα δοκιμής για σύστημα PDP-CVS με διπλή αραίωση

                  MTOTW (kg)

                  4 237,2

                  Ha (g/kg)

                  12,8

                  NOx conce (ppm)

                  17,2

                  NOx concd (ppm)

                  0,4

                  COconce (ppm)

                  44,3

                  COconcd (ppm)

                  1,0

                  HCconce (ppm)

                  27,0

                  HCconcd (ppm)

                  3,02

                  CH4 conce (ppm)

                  18,0

                  CH4 concd (ppm)

                  1,7

                  CO2,conce ( %)

                  0,723

                  Wact (kWh)

                  62,72

            Υπολογισμός του συντελεστή διόρθωσης του NOx (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.2):

      Υπολογισμός της συγκέντρωσης NMHC (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.3.1):

                  α)

                  μέθοδος GC

                  β)

                  μέθοδος NMC
                  Έστω ότι η απόδοση ως προς το μεθάνιο είναι 0,04 και η απόδοση ως προς το αιθάνιο είναι 0,98 (βλέπε Παράρτημα III, προσάρτημα 5, σημείο 1.8.4)

            Υπολογισμός των διορθωμένων συγκεντρώσεων υποβάθρου (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.3.1.1):
      Έστω καύσιμο αναφοράς G20 (100 % μεθάνιο) με σύνθεση C1H4:

      Για τους NMHC, η συγκέντρωση υποβάθρου είναι η διαφορά μεταξύ HCconcd και CH4concd

      Υπολογισμός της ροής μάζας εκπομπών (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο. 4.3.1):

      Υπολογισμός των ειδικών εκπομπών (Παράρτημα III, προσάρτημα 2, σημείο 4.4):

      4.   ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΤΟΥ λ (Sλ)
      4.1.   Υπολογισμός του συντελεστή μεταβολής του λ (Sλ) (1)

      όπου:

                  Sλ

                  =

                  ο συντελεστής μετατόπισης του λ·

                  inert %

                  =

                  η κατ’ όγκο εκατοστιαία αναλογία αδρανών αερίων στο καύσιμο (δηλαδή N2, CO2, He κ.λπ.)·

                  O2
                     *

                  =

                  η κατ’ όγκο εκατοστιαία αναλογία αρχικού οξυγόνου στο καύσιμο·

                  n και m

                  =

                  αναφέρονται στον εμπειρικό τύπο CnHm που παριστά τη μέση σύνθεση υδρογονανθράκων του καυσίμου, ήτοι:

            όπου:

                  CH4

                  =

                  η κατ’ όγκο εκατοστιαία αναλογία μεθανίου στο καύσιμο

                  C2

                  =

                  η κατ’ όγκο εκατοστιαία αναλογία όλων των υδρογονανθράκων με 2 άτομα άνθρακα (π.χ. C2H6, C2H4 κ.λπ.) στο καύσιμο

                  C3

                  =

                  η κατ’ όγκο εκατοστιαία αναλογία όλων των υδρογονανθράκων με 3 άτομα άνθρακα (π.χ. C3H8, C3H6, κ.λπ.) στο καύσιμο

                  C4

                  =

                  η κατ’ όγκο εκατοστιαία αναλογία όλων των υδρογονανθράκων με 4 άτομα άνθρακα (π.χ. C4H10, C4H8 κ.λπ.) στο καύσιμο

                  C5

                  =

                  η κατ’ όγκο εκατοστιαία αναλογία όλων των υδρογονανθράκων με 5 άτομα άνθρακα (π.χ. C5H12, C5H10 κ.λπ.) στο καύσιμο

                  αραιωτικό

                  =

                  η κατ’ όγκο εκατοστιαία αναλογία αερίων αραίωσης στο καύσιμο (δηλαδή O2
                     *, N2, CO2, He, κ.λπ).

            4.2.   Παραδείγματα υπολογισμού του συντελεστή μεταβολής του λ

                     Παράδειγμα 1:

                  G25: CH4 = 86 %, N2 = 14 % (Vol.-%) (κατ’ όγκο)

                     Παράδειγμα 2:

                  GR: CH4 = 87 %, C2H6 = 13 % (κατ’ όγκο)

                     Παράδειγμα 3:

                  USA: CH4 = 89 %, C2H6 = 4,5 %, C3H8 = 2,3 %, C6H14 = 0,2 %, O2 = 0,6 %, N2 = 4 %

         (1)  Στοιχειομετρικές αναλογίες αέρα/καυσίμου των καυσίμων κίνησης – SAE J1829, Ιούνιος 1987. John B. Heywood, Internal Combustion Engine Fundamentals, McGraw-Hill, 1988 Κεφ. 3.4 «Στοιχειομετρία καύσης» (σσ. 68-72).

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIII
      ΕΙΔΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΙΝΗΤΗΡΕΣ ΝΤΙΖΕΛ ΠΟΥ ΤΡΟΦΟΔΟΤΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΘΑΝΟΛΗ
      Στην περίπτωση των κινητήρων ντίζελ που τροφοδοτούνται με αιθανόλη, εφαρμόζονται στις κατάλληλες παραγράφους οι ακόλουθες ειδικές τροποποιήσεις εξισώσεων και συντελεστών στις διαδικασίες δοκιμών που καθορίζονται στο Παράρτημα III της παρούσας οδηγίας.
      ΣΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III, ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ 1:
      4.2.   Διόρθωση για ξηρά/υγρή κατάσταση

      4.3.   Διόρθωση των NOx για υγρασία και θερμοκρασία

      όπου,

                  A

                  =

                  0,181 GFUEL/GAIRD - 0,0266.

                  B

                  =

                  – 0,123 GFUEL/GAIRD + 0,00954.

                  Ta

                  =

                  θερμοκρασία του αέρα σε K

                  Ha

                  =

                  υγρασία του αναρροφούμενου αέρα σε γραμμάρια νερού ανά χιλιόγραμμο ξηρού αέρα

            4.4.   Υπολογισμός των παροχών μάζας των εκπομπών
      Οι παροχές μάζας των εκπομπών (g/h) για κάθε στάδιο υπολογίζονται ως εξής, δεχόμενοι πυκνότητα των καυσαερίων είναι 1,272 kg/m σε θερμοκρασία 273 K (0 °C) και πίεση 101,3 kPa:

      οπου:
      NOx conc, COconc, HCconc
          (1) είναι οι μέσες συγκεντρώσεις (ppm) στα πρωτογενή καυσαέρια, όπως αυτές ορίζονται στο σημείο 4.1.
      Στην περίπτωση όπου, προαιρετικά, οι εκπομπές αερίων προσδιορίζονται με σύστημα αραίωσης πλήρους ροής, έχουν εφαρμογή οι ακόλουθοι τύποι:

      όπου:
      NOx conc, COconc, HCconc
          (1) είναι οι μέσες συγκεντρώσεις με διόρθωση υποβάθρου (ppm) για κάθε στάδιο στα αραιωμένα καυσαέρια, όπως αυτές ορίζονται στο Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 2, σημείο 4.3.1.1.
      ΣΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III, ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ 2:
      Τα σημεία 3.1, 3.4, 3.8.3 και 5 του προσαρτήματος 2 ισχύουν όχι μόνο για τους κινητήρες ντίζελ, αλλά και για τους κινητήρες ντίζελ που τροφοδοτούνται με αιθανόλη.

                  4.2.

                  Οι συνθήκες της δοκιμής πρέπει να ρυθμίζονται κατά τρόπον ώστε η θερμοκρασία του αέρα και η υγρασία που μετρώνται στο σημείο αναρρόφησης από τον κινητήρα, να έχουν πρότυπες συνθήκες. Το σχετικό πρότυπο πρέπει να είναι 6 ± 0,5 g νερού ανά kg ξηρού αέρα σε περιοχή θερμοκρασιών 298 ± 3 K. Εντός των ορίων αυτών, δεν απαιτείται άλλη διόρθωση των NOx. Η δοκιμή είναι άκυρη, εάν δεν πληρούνται οι ανωτέρω συνθήκες.

            4.3.   Υπολογισμός της ροής μάζας εκπομπών
      4.3.1   Συστήματα με σταθερή ροή μάζας
      Για συστήματα με εναλλάκτη θερμότητας, η μάζα των ρύπων (g/δοκιμή) προσδιορίζεται από τις ακόλουθες εξισώσεις:

      όπου:
      NOx conc, COconc, HCconc
          (2), NMHCconc= μέσες συγκεντρώσεις με διόρθωση υποβάθρου καθ’ όλο τον κύκλο από ολοκλήρωση (υποχρεωτική για τα NOx και HC) ή μέτρηση σάκου, σε ppm·
      MTOTW= συνολική μάζα των αραιωμένων καυσαερίων καθ’ όλο τον κύκλο, όπως ορίζεται στο σημείο 4.1, σε kg.
      4.3.1.1.   Προσδιορισμός των συγκεντρώσεων με διόρθωση υποβάθρου
      Η μέση συγκέντρωση αερίων ρύπων υποβάθρου στον αέρα αραίωσης αφαιρείται από τις μετρούμενες συγκεντρώσεις, ώστε να προκύψουν οι καθαρές συγκεντρώσεις των ρύπων. Οι μέσες τιμές των συγκεντρώσεων υποβάθρου μπορούν να προσδιοριστούν με τη μέθοδο των σάκων δείγματος ή με συνεχείς μετρήσεις, με ολοκλήρωση. Χρησιμοποιείται ο ακόλουθος τύπος:

      όπου,

                  conc

                  =

                  συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου στα αραιωμένα καυσαέρια, διορθωμένη κατά την ποσότητα του ρύπου αυτού που περιέχεται στον αέρα αραίωσης, σε ppm·

                  conce

                  =

                  συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου στα αραιωμένα καυσαέρια, σε ppm·

                  concd

                  =

                  συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου μετρημένη στον αέρα αραίωσης, σε ppm·

                  DF

                  =

                  συντελεστής αραίωσης.

            Ο συντελεστής αραίωσης υπολογίζεται ως εξής:

      όπου,

                  CO2conce

                  =

                  συγκέντρωση CO2 στα αραιωμένα καυσαέρια, σε% κατ’ όγκο·

                  HCconce

                  =

                  συγκέντρωση HC στα αραιωμένα καυσαέρια, σε ppm C1·

                  COconce

                  =

                  συγκέντρωση CO στα αραιωμένα καυσαέρια, σε ppm·

                  FS

                  =

                  στοιχειομετρικός συντελεστής.

            Οι συγκεντρÎσεις που μετρώνται σε ξηρά βάση, μετατρέπονται σε υγρή βάση σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙΙ, προσάρτημα 1, σημείο 4.2.
      Ο στοιχειομετρικός συντελεστής υπολογίζεται για τη γενική σύνθεση καυσίμου CHαΟβNγ, ως εξής:

      Εναλλακτικώς, και στην περίπτωση που δεν είναι γνωστή η σύνθεση του καυσίμου, μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι εξής στοιχειομετρικοί συντελεστές:
      FS (αιθανόλη) = 12,3.
      4.3.2.   Συστήματα με αντιστάθμιση ροής
      Για συστήματα χωρίς εναλλάκτη θερμότητας, η μάζα των ρύπων (g/δοκιμή) προσδιορίζεται με υπολογισμό των στιγμιαίων εκπομπών μάζας και ολοκλήρωση των στιγμιαίων τιμών ολοκλήρου του κύκλου. Επίσης η διόρθωση υποβάθρου εφαρμόζεται απευθείας στην τιμή της στιγμιαίας συγκέντρωσης. Εφαρμόζονται οι ακόλουθοι τύποι:

      όπου,

                  conce

                  =

                  συγκέντρωση του αντίστοιχου ρύπου μετρημένη στα αραιωμένα καυσαέρια, σε ppm·

                  concd

                  =

                  συγκέντρωση του αντίστοιχου ρύπου μετρημένη στον αέρα αραίωσης, σε ppm·

                  MTOTW,i

                  =

                  στιγμιαία μάζα των αραιωμένων καυσαερίων (βλέπε σημείο 4.1), σε kg·

                  MTOTW

                  =

                  συνολική μάζα των αραιωμένων καυσαερίων ολόκληρου του κύκλου (βλέπε σημείο 4.1), σε kg·

                  DF

                  =

                  συντελεστής αραίωσης, όπως ορίζεται στο σημείο 4.3.1.1.

            4.4.   Υπολογισμός των ειδικών εκπομπών
      Οι εκπομπές (g/kWh) υπολογίζονται για όλα τα επιμέρους συστατικά με τον ακόλουθο τρόπο:

      όπου,

                  Wact

                  =

                  πραγματικό έργο κύκλου, όπως ορίζεται στο σημείο 3.9.2, σε kWh.

         (1)  Βασιζόμενος σε ισοδύναμα C1.

         (2)  Βασιζόμενος σε ισοδύναμα C1.

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙX
      ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ ΣΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΑ
      (αναφέρονται στο άρθρο 10)
      ΜΕΡΟΣ A
      Καταργούμενες οδηγίες

                  Οδηγίες

                  Επίσημη Εφημερίδα

                  Οδηγία 88/77/ΕΟΚ

                     L 36, 9.2.1988, σ. 33.

                  Οδηγία 91/542/ΕΟΚ

                     L 295, 25.10.1991, σ. 1.

                  Οδηγία 96/1/ΕΚ

                     L 40, 17.2.1996, σ. 1.

                  Οδηγία 1999/96/ΕΚ

                     L 44, 16.2.2000, σ. 1.

                  Οδηγία 2001/27/ΕΚ

                     L 107, 18.4.2001, σ. 10.

      ΜΕΡΟΣ B
      Προθεσμίες για τη μεταφορά στα εθνικά δίκαια

                  Οδηγία

                  Προθεσμία μεταφοράς

                  Ημερομηνία εφαρμογής

                  Οδηγία 88/77/ΕΟΚ

                  1η Ιουλίου 1988

                  Οδηγία 91/542/ΕΟΚ

                  1η Ιανουαρίου 1992

                  Οδηγία 96/1/ΕΚ

                  1η Ιουλίου1996

                  Οδηγία 1999/96/ΕΚ

                  1η Ιουλίου 2000

                  Οδηγία 2001/27/ΕΚ

                  1η Οκτωβρίου 2001

                  1η Οκτωβρίου 2001

      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ X
      ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑΣ
      (Αναφέρεται στη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 10)

                  Οδηγία 88/77/ΕΟΚ

                  Οδηγία 91/542/ΕΟΚ

                  Οδηγία 1999/96/ΕΚ

                  Οδηγία 2001/27/ΕΚ

                  Παρούσα οδηγία

                  Άρθρο 1

                  —

                  —

                  Άρθρο 1

                  Άρθρο 2, παρ. 1

                  Άρθρο 2, παρ. 1

                  Άρθρο 2, παρ. 1

                  Άρθρο 2, παρ. 1

                  Άρθρο 2, παρ. 4

                  Άρθρο 2, παρ. 2

                  Άρθρο 2, παρ. 2

                  Άρθρο 2, παρ. 2

                  Άρθρο 2, παρ. 2

                  Άρθρο 2, παρ. 1

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 3

                  —

                  —

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 3

                  —

                  —

                  —

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 4

                  Άρθρο 2, παρ. 4

                  Άρθρο 2, παρ. 3

                  Άρθρο 2, παρ. 3

                  Άρθρο 2, παρ. 2

                  —

                  —

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 4

                  Άρθρο 2, παρ. 3

                  —

                  —

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 5

                  —

                  —

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 4

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 5

                  —

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 5

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 6

                  —

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 6

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 7

                  —

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 7

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 8

                  —

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 8

                  —

                  Άρθρο 2, παρ. 9

                  Άρθρο 3

                  —

                  —

                  —

                  —

                  —

                  —

                  Άρθρο 5 και 6

                  —

                  Άρθρο 3

                  —

                  —

                  Άρθρο 4

                  —

                  Άρθρο 4

                  —

                  Άρθρο 3, παρ. 1

                  Άρθρο 3, παρ. 1

                  —

                  Άρθρο 6, παρ. 1

                  —

                  Άρθρο 3, παρ. 1, στοιχ. α)

                  Άρθρο 3, παρ. 1, στοιχ. α)

                  —

                  Άρθρο 6, παρ. 2

                  —

                  Άρθρο 3, παρ. 1, στοιχ. β)

                  Άρθρο 3, παρ. 1, στοιχ. β)

                  —

                  Άρθρο 6, παρ. 3

                  —

                  Άρθρο 3, παρ. 2

                  Άρθρο 3, παρ. 2

                  —

                  Άρθρο 6, παρ. 4

                  —

                  Άρθρο 3, παρ. 3

                  Άρθρο 3, παρ. 3

                  —

                  Άρθρο 6, παρ. 5

                  Άρθρο 4

                  —

                  —

                  —

                  Άρθρο 7

                  Άρθρο 6

                  Άρθρο 5 και 6

                  Άρθρο 7

                  —

                  Άρθρο 8

                  Άρθρο 5

                  Άρθρο 4

                  Άρθρο 8

                  Άρθρο 3

                  Άρθρο 9

                  —

                  —

                  —

                  —

                  Άρθρο 10

                  —

                  —

                  Άρθρο 9

                  Άρθρο 4

                  Άρθρο 11

                  Άρθρο 7

                  Άρθρο 7

                  Άρθρο 10

                  Άρθρο 5

                  Άρθρο 12

                  Παραρτήματα I έως VΙΙ

                  —

                  —

                  —

                  Παραρτήματα I έως VΙΙ

                  —

                  —

                  —

                  Παραρτήμα VIII

                  Παραρτήμα VIII

                  —

                  —

                  —

                  —

                  Παραρτήμα IX

                  —

                  —

                  —

                  —

                  Παραρτήμα X