final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q215664--Giao thông vận tải-21--vi-0000-4688

Quần đảo Trường Sa

250px|nhỏ|phải|Du khách lên máy bay tại đá Hoa Lau.
Tại quần đảo Trường Sa có bốn đường băng được xây dựng từ trước và 3 đường băng do Trung Quốc mới xây dựng trên 3 hòn đảo nhân tạo.
 Đảo Thị Tứ: năm 1975, Philippines xây dựng một đường băng trên đảo Thị Tứ. Đường băng dài 1.260 m nhưng có vài chỗ đã bị xói mòn, xuống cấp nên chỉ có khả năng tiếp nhận máy bay C-130 Hercules vào những lúc điều kiện thời tiết tốt; vào các ngày mưa, đường băng này chỉ đón được các máy bay cỡ nhỏ hơn. Philippines đã có kế hoạch sửa chữa lại đường băng này.Lưu trữ bởi WebCite® tại.
Đảo Ba Bình: năm 2006, chính quyền Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) giao cho Bộ Quốc phòng nhiệm vụ xây dựng đường băng trên đảo Ba Bình. Tháng 1 năm 2008, xuất hiện nguồn tin thông báo rằng Đài Loan đã hoàn tất công việc xây dựng.Lưu trữ bởi WebCite® tại. Đường băng có bề mặt lát xi măng với chiều dài khoảng 1.200 m (lúc đầu ước tính là 1.150 m), chiều rộng 30 m cùng với lề vật liệu và khu vực cấm xây dựng rộng 21 m ở hai bên đường băng, đáp ứng nhu cầu đón máy bay C-130 Hercules.Lưu trữ bởi WebCite® tại.
 Đá Hoa Lau: trong quá khứ đá Hoa Lau thực chất chỉ có một phần nổi rất nhỏ. Sau khi chiếm đá này vào đầu thập niên 1980, quân đội Malaysia đã kiến tạo một hòn đảo nhân tạo và cho xây dựng một đường băng dài 1.067 m trên đó.Lưu trữ bởi WebCite® tại.
 Đảo Trường Sa: trên đảo có một đường băng do Việt Nam xây dựng. Theo một nguồn tin, đường băng này đã được làm mới với tiêu chuẩn sân bay cấp ba, cho phép các loại máy bay cánh bằng chở khách hạ/cất cánh.
 Đá Chữ Thập: Từ năm 2014, Trung Quốc bắt đầu cải tạo mở rộng đá Chữ Thập (Fiery Cross Reef) thành đảo nhân tạo lớn nhất quần đảo Trường Sa có diện tích 2,74 km² (tính đến tháng 7/2015) với tổng kinh phí hơn 73 tỉ nhân dân tệ (11,5 tỉ USD).Trung Quốc chi 11,5 tỉ USD mở rộng trái phép Đá Chữ Thập ?, 15/04/2015, Báo Người Lao động.Đường băng phi pháp trên Đá Chữ Thập sẽ hoạt động trong vài tháng tới | Thế giới | Thanh Niên Trung Quốc xây dựng trên đá Chữ Thập 9 cầu tàu, 2 bãi đáp trực thăng, 10 ăng ten liên lạc qua vệ tinh và một trạm radar, một đường băng dài 3.000m đủ lớn cho máy bay ném bom chiến lược tại Trường Sa cho phép quân đội Trung Quốc bao quát không phận rộng lớn từ Tây Thái Bình Dương gồm cả Guam (nơi có các căn cứ Mỹ) đến Ấn Độ Dương. Tư lệnh Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương của Mỹ (PACOM), Đô đốc Harry Harris, cho biết hiện các vỉa đá ngầm mà Trung Quốc chiếm giữ và xây dựng trái phép ở Biển Đông nhìn giống hệt các căn cứ cho máy bay chiến đấu, máy bay ném bom, tàu và hoạt động do thám.Đường băng TQ đủ để đưa máy bay ném bom ra Trường Sa, Vietnamnet, 01/08/2015.
 Đá Xu Bi: năm 2015 Trung Quốc bắt đầu xây một đường băng dài 3300m trên đá Xu Bi.TQ xây đường băng ở đá Subi thuộc Trường Sa, Vietnamnet, 11/09/2015.
 Đá Vành Khăn: năm 2015 Trung Quốc bắt đầu xây một đường băng dài 3000m trên đá Vành Khăn.TQ xây đường băng phi pháp trên đá Vành Khăn - VietNamNet Thái An 15/09/2015.Trung Quốc thừa nhận xây đường băng trên bãi đá Vành Khăn - VnExpress Hồng Hạnh 14/9/2015

Hình ảnh vệ tinh cho thấy, TQ dường như đang xây dựng một đường băng thứ ba dài 3.000 mét trên Đá Vành Khăn.
Các chuyên gia Trung tâm nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) dẫn các hình ảnh vệ tinh cho thấy công việc xây dựng trên Đá Vành Khăn nơi TQ đã trái phép biến đổi thành đảo nhân tạo ở quần đảo Trường Sa của VN.
Hình ảnh vệ tinh cho thấy việc xây dựng và đào đắp diễn ra ở Đá Vành khăn thuộc Biển Đông. Ảnh Getty Images
Greg Poling, giám đốc Sáng kiến minh bạch hàng hải châu Á của CSIS cho biết, nơi này giờ gồm một khu vực hình chữ nhật với bức tường chắn dài 3km tương tự như khu vực TQ đã xây dựng ở hai nơi khác là Đá Subi và Chữ Thập,
Những gì chúng ta thấy là một đường băng dài 3.000m và thậm chí cả một số cầu cảng phục vụ tàu bè, ông nói.
Theo các chuyên gia an ninh, đường băng có độ dài như trên đủ phục vụ cho hầu hết máy bay quân sự TQ, giúp Bắc Kinh mở rộng tầm với tới trung tâm hàng hải Đông Nam Á nơi nước này có tranh chấp lãnh thổ với một số láng giềng.
Hôm qua khi được hỏi về động thái ở Đá Vành khăn, người phát ngôn Bộ Ngoại giao TQ Hồng Lỗi nói TQ có chủ quyền không tranh cãi ở quần đảo Trường Sa và có quyền thiết lập các cơ sở quân sự ở đó.
Tin tức về đường băng thứ ba đưa ra ngay trước lúc Chủ tịch TQ Tập Cận Bình chuẩn bị thăm Washington tuần tới. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ Bill Urban từ chối bình luận về thông tin mà ông Poling đưa ra nhưng nhắc lại kêu gọi của Mỹ về việc ngừng mọi hoạt động cải tạo, xây dựng và quân sự hóa các tiền đồn ở Biển Đông nhằm tháo gỡ căng thẳng và tạo không gian cho các giải pháp ngoại giao.
Việc TQ tiếp tục xây dựng sẽ không có lợi cho việc dẫn tới một giải pháp ngoại giao ý nghĩa, ông nhấn mạnh.
Theo chuyên gia Poling, khi hoàn tất, đường băng mới ở Đá Vành Khăn sẽ giúp TQ tiến hành tuần tra thường xuyên với Bãi Cỏ rong nơi Philippines từ lâu tiến hành công việc thăm dò khai thác dầu khí.
Với ba đường băng đi vào hoạt động, TQ sẽ áp đặt quy định riêng với hàng không, hàng hải ở các khu vực mà họ đã xây dựng trái phép tại Biển Đông và càng làm gia tăng mối lo về khả năng Bắc Kinh lập vùng nhận diện phòng không ở đây.
Các hình ảnh vệ tinh đưa ra cuối tháng 6 cho thấy, TQ hầu như đã hoàn tất một đường băng dài 3.000m ở Đá Chữ thập.
Hình ảnh vệ tinh đầu năm 2015 cho thấy công việc xây dựng trên Đá Subi cũng có thể phục vụ cho một đường băng khác. Theo ông Poling, các hình ảnh mới nhất thể hiện rõ ràng một đường băng đã được hình thành trên Subi.
Thái An (Theo Guardian)


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q215664--Giao thông vận tải-21--vi-0000-4689

Quần đảo Trường Sa

Quần đảo Trường Sa (tiếng Anh: Spratly Islands; ; tiếng Mã Lai và tiếng Indonesia: Kepulauan Spratly; tiếng Tagalog: Kapuluan ng Kalayaan) là một tập hợp các thực thể địa lý được bao quanh bởi những vùng ngư nghiệp trù phú đồng thời sở hữu trữ lượng dầu mỏ, khí đốt lớn thuộc biển Đông. Ngày nay, quần đảo này hiện đang ở trong tình trạng tranh chấp lãnh thổ ở các mức độ khác nhau giữa 6 quốc gia, lần lượt là: Brunei, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan), Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc), Malaysia, Philippines và Việt Nam.

Ở cấp độ quốc tế, phạm vi của khái niệm Spratly Islands vẫn chưa được xác định rõ và đang trong vòng tranh cãi. Ở cấp độ quốc gia cũng có các cách hiểu khác nhau. Tuy Đài Loan, Trung Quốc và Việt Nam trên danh nghĩa đều tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ quần đảo, nhưng khái niệm quần đảo Nam Sa trong nhận thức của Đài Loan và Trung Quốc là bao hàm toàn bộ các thực thể địa lý nằm bên trong phần phía nam của đường chín đoạn. Đối với Philippines, phạm vi tuyên bố chủ quyền của nước này bao trùm hầu hết quần đảo và được gọi là Nhóm đảo Kalayaan. Về phần Malaysia, nước này đòi hỏi một số thực thể ở phía nam của quần đảo. Cuối cùng, với Brunei, hiện chưa rõ nước này đòi hỏi cụ thể thực thể địa lý nào vì Brunei mới chỉ đưa ra yêu sách về vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa mà trong vùng đó có vài thực thể thuộc vào quần đảo này.

Tại Hội nghị San Francisco năm 1951 về việc phân định các vùng lãnh thổ, hải đảo mà Đế quốc Nhật Bản từng chiếm giữ, quần đảo Trường Sa là đối tượng tuyên bố chủ quyền của nhiều bên tranh chấp: Liên hiệp Pháp, Trung Quốc, Đài Loan, Philippines, Malaysia và Indonesia. Kết quả là Hội nghị không công nhận chủ quyền của quốc gia nào, quần đảo này được coi là vô chủ và càng gây ra tranh chấp dữ dội hơn sau này.

Tất cả những nước tham gia tranh chấp quần đảo này, trừ Brunei, đều có quân đội cùng vũ khí, khí tài, thiết bị và nhân viên đồn trú tại nhiều căn cứ quân sự trên các đảo nhỏ và đá ngầm khác nhau. Năm 1956, Đài Loan chiếm giữ đảo Ba Bình. Đầu thập niên 1970, Philippines chiếm 7 đảo và các rạn đá thuộc khu vực phía đông quần đảo. Tháng 3 năm 1988, Việt Nam và Trung Quốc đụng độ quân sự tại ba rạn đá là Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao. Tháng 2 năm 1995 và tháng 11 năm 1998, giữa Trung Quốc và Philippines đã hai lần bùng phát căng thẳng chính trị do hành động giành và củng cố quyền kiểm soát đá Vành Khăn của phía Trung Quốc. Dù rằng Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển đã ra đời nhằm xác định các vấn đề về ranh giới trên biển nhưng bản thân Công ước lại không có điều khoản nào quy định cách giải quyết các tranh chấp về chủ quyền đối với các thực thể thuộc quần đảo.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q215664--Giao thông vận tải-21--vi-0000-4690

Quần đảo Trường Sa


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q215664--Giao thông vận tải-21--vi-0000-4687

Quần đảo Trường Sa

250px|nhỏ|phải|Du khách lên máy bay tại đá Hoa Lau.
Tại quần đảo Trường Sa có bốn đường băng được xây dựng từ trước và 3 đường băng do Trung Quốc mới xây dựng trên 3 hòn đảo nhân tạo.
 Đảo Thị Tứ: năm 1975, Philippines xây dựng một đường băng trên đảo Thị Tứ. Đường băng dài 1.260 m nhưng có vài chỗ đã bị xói mòn, xuống cấp nên chỉ có khả năng tiếp nhận máy bay C-130 Hercules vào những lúc điều kiện thời tiết tốt; vào các ngày mưa, đường băng này chỉ đón được các máy bay cỡ nhỏ hơn. Philippines đã có kế hoạch sửa chữa lại đường băng này.Lưu trữ bởi WebCite® tại.
Đảo Ba Bình: năm 2006, chính quyền Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) giao cho Bộ Quốc phòng nhiệm vụ xây dựng đường băng trên đảo Ba Bình. Tháng 1 năm 2008, xuất hiện nguồn tin thông báo rằng Đài Loan đã hoàn tất công việc xây dựng.Lưu trữ bởi WebCite® tại. Đường băng có bề mặt lát xi măng với chiều dài khoảng 1.200 m (lúc đầu ước tính là 1.150 m), chiều rộng 30 m cùng với lề vật liệu và khu vực cấm xây dựng rộng 21 m ở hai bên đường băng, đáp ứng nhu cầu đón máy bay C-130 Hercules.Lưu trữ bởi WebCite® tại.
 Đá Hoa Lau: trong quá khứ đá Hoa Lau thực chất chỉ có một phần nổi rất nhỏ. Sau khi chiếm đá này vào đầu thập niên 1980, quân đội Malaysia đã kiến tạo một hòn đảo nhân tạo và cho xây dựng một đường băng dài 1.067 m trên đó.Lưu trữ bởi WebCite® tại.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q1347181--Tư tưởng Nguyễn Trãi-3--vi-0000-5364

Nguyễn Trãi

Nguyễn Trãi (chữ Hán: 阮廌, 1380 – 19 tháng 9 năm 1442), hiệu là Ức Trai (抑齋), là một nhà chính trị, nhà văn, người đã tham gia tích cực Khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo chống lại sự xâm lược của nhà Minh (Trung Quốc) với Đại Việt. Khi cuộc khởi nghĩa thành công vào năm 1428, Nguyễn Trãi trở thành khai quốc công thần của triều đại quân chủ nhà Hậu Lê trong Lịch sử Việt Nam.Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Soạn giả Phan Huy Chú, Dịch giả Viện sử học; Nhà xuất bản Giáo dục, 2005, Nguyễn Trãi, tr. 274. Ông được UNESCO vinh danh là "Danh nhân văn hóa thế giới" và là 1 trong 14 anh hùng tiêu biểu của dân tộc Việt Nam.

Nguyễn Trãi có cha là Nguyễn Phi Khanh, con rể của quan Tư đồ Trần Nguyên Đán nhà Trần. Khi nhà Trần bị Hồ Quý Ly lật đổ lập nên nhà Hồ, Nguyễn Trãi tham gia dự thi, thi đỗ Thái học sinh năm 1400, Nguyễn Trãi làm quan dưới triều Hồ với chức Ngự sử đài chính chưởng. Khi nhà Minh xâm lược, cha ông là Nguyễn Phi Khanh bị bắt giải về Trung Quốc. Sau khi nước Đại Ngu rơi vào sự cai trị của nhà Minh, Nguyễn Trãi tham gia vào cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo chống lại sự thống trị của nhà Minh. Ông trở thành mưu sĩ của nghĩa quân Lam Sơn, đề ra chiến lược cũng như soạn thảo các văn thư ngoại giao với quân Minh.Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Soạn giả Phan Huy Chú, Dịch giả Viện sử học; Nhà xuất bản Giáo dục, 2005, Nguyễn Trãi, tr. 274, 275. Ông tiếp tục phục vụ dưới triều đại vua Lê Thái Tổ và Lê Thái Tông với chức vụ Nhập nội hành khiển và Thừa chỉ (tức Hàn lâm viện Thừa chỉ học sĩ hay Tuyên phụng đại phu Hàn lâm Thừa chỉ).Tuy nhiên nhận định này có thể không đúng. Lần thăng chức sau đó, Nguyễn Trãi được phong Triều liệt đại phu, Nhập nội hành khiển, Lại bộ Thượng thư kiêm hành Khu mật viện sự. Nhập nội Hành khiển là chức quan lớn của nhà Trần. Khi Bình Đình vương (tức Lê Thái Tổ) khởi nghĩa, các chức quan đều học theo nhà Trần chứ chưa cải cách như sang thời Lê sơ. Lại bộ Thượng thư là chức quan lớn rất quan trọng. Còn Khu mật viện chính là cơ quan Nội mật viện thời Trần. Có thể thấy Nguyễn Trãi được trao quyền rất lớn, nắm việc điều hành, nắm bộ Lại và Nội mật viện, đồng thời vẫn mang chức Hàn lâm viện Thừa chỉ học sĩ (Đại Việt Sử ký toàn thư ở năm 1435 khi chép về Nguyễn Trãi vẫn gọi là Thừa chỉ, Thừa chỉ Tham tri, Hành khiển Thừa chỉ; Việt Sử thông giám cương mục chép năm 1442 khi Nguyễn Trãi bị khép tội cũng dùng “Thừa chỉ Nhập nội đại hành khiển, trí sĩ Lê Trãi”)Năm 1442, toàn thể gia đình Nguyễn Trãi bị kết án tru di tam tộc trong vụ án Lệ Chi Viên. Năm 1465, vua Lê Thánh Tông xuống chiếu ân xá cho ông. Nguyễn Trãi là một nhà văn hóa lớn, có đóng góp to lớn vào sự phát triển của văn học và tư tưởng Việt Nam. Ông nằm trong danh sách 14 anh hùng dân tộc Việt Nam.

Thời hiện đại, một số nhà làm sử ở Việt Nam như Doãn Chính, Phan Huy Lê, Nguyễn Khắc Thuần... đã viết các sách với nội dung mà họ gọi là Tư tưởng Nguyễn Trãi, nay trích lại dưới đây:

Sự thất bại của Nguyễn Trãi trong việc chế định nhã nhạc và việc Lương Đăng hoàn toàn mô phỏng nhã nhạc triều Minh trong việc soạn nhạc cung đình triều Lê đã đánh dấu một bước ngoặt trong sự tiến triển của tình trạng nhị nguyên văn hóa giữa cung đình và dân gian. Sức sống của nền văn hóa dân tộc giờ đây phải tìm về kho tàng văn hóa dân gian, ở đó các cương lĩnh Nho giáo đã bị lật ngược lại, còn trong triều đình thì về chính trị là chế độ trung ương tập quyền theo hướng chuyên chế, về tư tưởng - văn hóa thì theo hướng độc tôn Nho giáo, bài xích Phật giáo, Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian.

Về chính trị xã hội, Nguyễn Trãi đã sống 20 năm cuối triều Trần - một quyền lực truyền thống đã sa đọa và gần như đã nằm trong tay khống chế của Hồ Quý Ly; 7 năm dưới triều Hồ - một quyền lực đang xây dựng dang dở; 20 năm dưới thời thuộc Minh và chống Minh thuộc - một thời kỳ đầy bão táp của bạo lực bành trướng và đô hộ Trung Quốc, đầy bão táp của bạo lực quần chúng, của toàn thể dân tộc được tổ chức, vùng dậy đấu tranh chống bành trướng và đô hộ Trung Quốc, giải phóng dân tộc, giành lại độc lập, tự do; và 15 năm đầu triều Lê, với những lộn xộn sau chiến tranh và đảo lộn thân phận xã hội quá nhanh của một triều đại dân tộc lớn cuối cùng của lịch sử Việt Nam, đã có xu hướng chuyên chế "kiểu châu Á".
Về văn hóa, Nguyễn Trãi sống trong một thời kỳ quá độ, thời kỳ bản lề của hai chặng đường lịch sử văn hóa Việt Nam. Trước Nguyễn Trãi, là một văn hóa Đại Việt được cấu trúc theo mô hình Phật giáo; sau Nguyễn Trãi là một văn hóa Đại Việt được cấu trúc theo mô hình Nho giáo (Tống Nho, hay Tân Nho giáo theo quan niệm của học giả phương Tây). Mô hình, thì chẳng bao giờ đóng khuôn được hết những "tràn bờ" của tư tưởng, văn hóa Việt Nam.
Nguyễn Trãi tắm mình trong một bầu khí văn hóa, ở đó đang diễn tiến cuộc đấu tranh gay gắt giữa TRUYỀN THỐNG và ĐỔI MỚI, cuộc đấu tranh gay gắt giữa xu hướng Trung Quốc hóa với xu hướng giải Trung Quốc hóa trong nội bộ các thế lực cầm quyền và giới trí thức, văn hóa Đại Việt.
Hai mươi năm Minh thuộc, với chủ trương và âm mưu tái Trung Quốc hóa nền văn hóa Việt của bọn giặc Minh, càng làm gay gắt thêm, phức tạp thêm cuộc đấu tranh nhằm xây dựng một nền văn hóa Việt Nam, một lối sống Việt Nam.
Nguyễn Trãi đã dấn thân hết mình vào các cuộc đấu tranh chính trị, văn hóa, xã hội này; và tiếc thay, ông đã ra khỏi cuộc đời này một cách bi thảm!
II
Hàng ngàn năm trước công nguyên, trước sự xâm nhập của Trung Quốc, người Việt có một lối sống riêng, với một nền văn minh độc đáo (văn minh Đông Sơn) gắn bó với gia đình các dân tộc và văn hóa Đông Nam Á.
Bành trướng Trung Quốc, từ một vài thế kỷ trước công nguyên, đã từ lưu vực Trường Giang tràn đến lưu vực sông Hồng. Bắt đầu một thời kỳ hơn ngàn năm Bắc thuộc và chống Bắc thuộc về chính trị. Hán hóa và giải Hán hóa về văn hóa, một thế lưỡng phân lịch sử, một mâu thuẫn cực kỳ cơ bản của xã hội và văn hóa Việt Nam. Đất Việt có nguy cơ bị dứt khỏi nền đồng văn Đông Nam Á để trở thành vùng phía trước của văn minh Trung Hoa ở khu vực này. Nhưng mà không! 10 thế kỷ Bắc thuộc và chống Bắc thuộc, đất Việt có bị giải thể văn hóa ít nhiều, có sự giao tiếp văn hóa Việt - Hoa, cũng như có trào lưu chống hỗn dung văn hóa. Ba quá trình ấy hỗ tương giao tác, tất yếu sản sinh hai khuynh hướng văn hóa:
1. Khuynh hướng Trung Quốc hóa; hữu thức về phía bọn đô hộ, bọn tay sai, bọn vọng ngoại, gần như vô thức về phía những đại biểu của dân tộc và nhân dân.
2. Khuynh hướng Việt hóa: bảo lưu tinh hoa truyền thống, giải Hán hóa, thâu hóa những đóng góp của các yếu tố ngoại sinh, kết hợp tất cả lại trong một cấu trúc mới, trong một dòng tạo mới. Văn hóa Đại Việt - Thăng Long ra đời trên cơ sở đó.
Chối từ sự đô hộ của nước ngoài, không chối từ phần đóng góp rất có thể là quan trọng về nhiều mặt của các yếu tố văn hóa ngoại sinh: đó là cái đặc điểm hằng xuyên của đất Việt, người Việt, văn hóa Việt.
III
Ra khỏi thời Bắc thuộc và bước vào kỷ nguyên Đại Việt, tổ tiên ta - trước hết là những người và tầng lớp đại biểu cho dân tộc - đứng trước những thực tế lịch sử này:
1. Người Việt là một dân tộc - cư dân, một dân tộc - nông dân, với một "nền văn hóa xóm làng". Làng Việt là một mô hình xã hội - văn hóa Việt, một yếu tố nội sinh, có tính thống nhất nhưng cũng mang tính phân tán, có xu thế giải tập trung.
2. Nước Việt là một Dân tộc - Quốc gia. Nhà nước có chức năng xã hội tham gia - với xóm làng - quản lý đê điều và tổ chức chiến tranh, chủ yếu chống bành trướng Trung quốc.
Nhà nước Việt ra đời từ thế kỷ X đã theo mô hình Trung Quốc, kiểu vương quyền và đế quyền.
Ra khỏi thời Bắc thuộc, giai tầng thống trị Việt bị mắc vào một thế lưỡng, do có hai hệ quy chiếu:
a) Hệ quy chiếu Trung Quốc: di sản có sẵn của quá khứ Bắc thuộc, do quyền lợi giai cấp, do học Tàu để chống Tàu, do tư tưởng dập khuôn, do tự ti "Nam nhân Bắc hướng" mà cũng do tự tôn muốn "bất dị Trung Quốc", "vô tốn Trung Quốc", v.v... Có xu hướng Bắc hóa về chính trị - hành chính, văn hóa, giáo dục thi cử, v.v...
b) Hệ quy chiếu dân tộc: đã chống Bắc thuộc và còn phải chống bành trướng Trung Quốc, giai tầng thống trị Việt - đại biểu cho dân tộc ta khi ấy - phải cố gắng thoát ly ảnh hưởng của Trung Quốc sâu gốc bền rễ trong nhân dân và dân tộc để tự tạo cho mình một bản lĩnh riêng. Muốn thế phải gần dân, thân dân, khoan dân, hạn chế chuyên quyền độc đoán, kết hợp mềm dẻo giữa tập trung nhà nước và dân chủ xóm làng, cái Nhà nước và cái xã hội, cái chính thức (chính thống) và cái dân gian, cái ngoại sinh và cái nội sinh, cái bảo lưu truyền thống và cái bung ra đổi mới, v.v... Có xu thế dân tộc hóa, cả pháp độ, văn hóa, giáo dục, v.v...
Mắc vào thế lưỡng này, là cả tầng lớp cầm quyền trị nước, cả tầng lớp trí thức, tăng đồ, Nho gia, Đạo sĩ... khó có ai có một diện mạo nhất định ở đương thời mà thoát được cái thế lưỡng này, kể cả Nguyễn Trãi; duy chỉ có điều ở người này, ở thời này, xu thế nào là xu thế chính, có tính chất chi phối mà thôi.
Khúc Hạo là nhà cải cách đầu tiên của nước Việt ở đầu thế kỷ X, người chiến sĩ tiên phong của công cuộc giải Hán hóa và dân tộc hóa cơ cấu Nhà nước và văn minh Việt. "Chính sự cốt chuộng khoan dung, giản dị, dân chúng đều được yên vui" (Cương mục).
Kỷ nguyên Đại Việt, cho đến đầu thế kỷ XIV, theo cương lĩnh bốn chữ "KHOAN - GIẢN - AN - LẠC", phát triển dưới hai định hướng dân tộc và thân dân.
Các vua Lý và Trần - trước Dụ Tông - không phải hay chưa phải là những vua độc tài, chuyên chế, quá xa dân. Chính vì chính trị thuần từ thân dân mà nhà Lý đã giành thắng lợi chống xâm lược Tống, hun đúc ý chí "Nam quốc sơn hà Nam đế cư". chính vì theo đường lối nới sức dân, khoan dung với người dưới mà triều Trần ba lần đại thắng xâm lược Mông Nguyên, tạo dựng "hào khí Đông A". Dân là gốc nước. Đã yêu nước thì phải yêu dân. Và đã gắn bó với dân thì tự nhiên nảy sinh lòng tự hào dân tộc. "Tìm về dân tộc" và "thân dân" là phương thuốc tích cực nhất để giải nọc độc vọng ngoại, giải Hán hóa. Phép tổ chức quân sự, Tống còn phải học Lý. Tống thủ Mông Nguyên, Trần thắng Mông Nguyên. Các vua Trần không bắt chước chế độ nhà Tống. Đó là một thực tế lịch sử rất lớn - như bây giờ ta thường nói: chiến tranh là một sự thử thách lớn đối với một chế độ xã hội, khiến Minh Tông có thể nói: "Nước nhà (chỉ nhà Trần) đã có phép tắc riêng nhất định: Nam, Bắc phong tục khác nhau". Ông vua trụy lạc Trần Dụ Tông vẫn còn một điểm lương tri khi làm thơ ca ngợi đức độ Trần Thái Tông: "Miếu hiệu tuy đồng, đức bất đồng". "Tuy Đồng mà Bất Đồng" là một công thức hay để chỉ thế đối sánh Việt Nam - Trung Quốc. Đồng ở cách, bất đồng ở cốt, giống nhau ở phần biểu kiến, hiện tượng - kết quả Trung Quốc hóa, hội nhập văn hóa với Trung Quốc trên bề mặt - khác nhau ở phần tiềm ẩn, bản chất - kết quả dân tộc hóa, giải Hán hóa dưới bề sâu.
Thực thể dân tộc tính đầu đời Trần rõ ràng đến mức, trăm năm sau, cái ông vua thiếu quả quyết và bất lực như Nghệ Tông cũng biết nói một câu khôn ngoan, đúng đắn: "Triều đình ngày trước dựng nước tự có pháp độ riêng, không theo chế độ nhà Tống, là vì Nam, Bắc đều làm chủ nước mình, không cần phải bắt chước nhau".
IV
Nếu ý thức hệ là cái cốt lõi của một nền văn hóa, thì như đã nói ở trên, hệ tư tưởng yêu nước thương dân là sợi chỉ đỏ xuyên suốt kỷ nguyên Đại Việt, quán xuyến văn hóa Thăng Long.
Nếu "văn" là văn hóa, "hiến" là hiền tài, thì quả thật nền văn hiến của kỷ nguyên Đại Việt - Thăng Long phát triển vô cùng rực rỡ: "Duy ngã Đại Việt chi quốc, thực vi văn hiến chi bang" (Nguyễn Trãi).
Cố nhiên, nền văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên Đại Việt - như bất cứ nền văn hóa nào khác đương thời, đều mang một hình thức tôn giáo nhất định. Nói cho đúng, ngày xưa tôn giáo không chỉ là hình thức của văn hóa, mà còn là nội dung, là chất men say, là một bộ phận cấu thành hữu cơ của văn hóa.
Đạo Phật là tôn giáo lớn phát triển mạnh nhất ở đất Việt thời Bắc thuộc. Bên cạnh, là Đạo giáo; Nho giáo thì kém phát triển hơn.
Thế kỷ X, khi nước ta giành lại được độc lập dân tộc thì Phật giáo và Thiền là hai hệ Phật giáo hưng thịnh nhất của thời đại.
Từ thời Đinh, Phật giáo được chính thức thừa nhận làm nguyên tắc chỉ đạo tâm linh cho vua. Rất nhiều Thiền sư tham dự chính sự tuy không tham gia chính quyền. Thời Ngô, Đinh, Tiền Lê, những ông vua đều xuất thân võ tướng, cần đến sức học, sự hiểu biết của các vị Thiền sư - là thành phần chủ yếu của giới trí thức lúc bấy giờ. Nho sĩ tuy đã có nhưng chưa nhiều, mới chỉ là thư lại. Sư bàn cả việc quân sự, khuyên vua đánh Tống, bình Chiêm, nghĩa là rất "nhập thế". Các vua đời Lý so với các vua Đinh, Lê thì giỏi hơn nhiều về phương diện học thức. Họ đều có học Phật, học cả Nho, lại nuôi cả Đạo sĩ trong cung, cũng như nhiều Thiền sư, họ am tường cả Tam giáo.
Trước thời Hậu Lê, triều đình Đại Việt biết dung hợp cả ba ý thức hệ Phật, Đạo, Nho. Từ sau việc lập Văn Miếu và mở khoa thi Nho (1070-1075), trong triều ngoài nội đã xuất hiện một tầng lớp Nho sĩ. Dần dà Nho sĩ làm mọi việc triều đình, còn Thiền sư chỉ làm cố vấn về phương diện chỉ đạo tinh thần, không trực tiếp làm những việc tiếp sứ, thảo chiếu dụ, văn thư... như trước nữa. Cuối thế kỷ XII đã xuất hiện các Nho thần như Đàm Dĩ Mông bài xích Phật giáo. Nhưng dù sao ảnh hưởng của các Thiền sư trên triều đình còn mạnh.
Các vua đầu thời Trần, từ Thái Tông đến Anh Tông, đều có căn bản vững chắc về Phật học. Thiền phái Trúc Lâm ra đời và phát triển mạnh, có tính dân tộc. Dưới sự chi phối của tinh thần dân tộc, của hệ tư tưởng yêu nước, Phật giáo đời Trần cũng mang tính cách "nhập thế" mạnh, Thiền - và Thiền Đại Việt - có tính năng động cao. Phật, Nho và Đạo đều phụng sự cho đời sống, đời sống tâm linh giải thoát cũng như đời sống xã hội thực tiễn. Cũng do yêu cầu cố kết nhân tâm và hòa hợp dân tộc mà, cũng như thời Lý, Tam giáo vẫn thịnh hành cùng với những tín ngưỡng dân gian khác. Vua tu Thiền, nhưng các con vua có thể tu Thiền, theo Đạo hoặc mở trường dạy Nho. Tinh thần khoan dung và tự do vẫn chi phối thời Trần như và hơn thời Lý. Chính những Phật tử thuần thành nhất như Thái Tông, Thánh Tông, do ở ngôi vua, do yêu cầu phát triển của chế độ trung ương tập quyền và bộ máy quan liêu, đã mở rộng Nho giáo. Nhưng Lý - Trần không chỉ thi Nho mà thi cả Tam giáo. Có thể nói, nền giáo dục thi cử Lý - Trần mang tính chất tổng hợp Tam giáo và không có tính cách từ chương. Về mặt này, Trần Nguyên Đán, ông ngoại Nguyễn Trãi, rất tự hào mà so sánh với Trung Quốc:
Hán, Đường, nhị Tống hựu Nguyên, Minh,
Lệ thiết từ khoa tuyển tuấn anh.
Hà tự thánh triều cầu thực học,
Dương tri vạn thế tuyệt cơ bình.
(Hán, Đường, hai Tống lại Nguyên, Minh,
Lệ đặt khoa thi chọn tuấn anh.
Sao giống triều ta cầu thực học.
Để muôn đời dứt tiếng phê bình).
Cạnh văn là võ. Cái tinh thần cơ bản của thời Lý - Trần vẫn là tinh thần thượng võ. Tuổi trẻ thời Trần, từ quý tộc đến bình dân phần nhiều chuộng vũ dũng. Lê Quý Đôn hết lời ca ngợi nhà Trần đãi ngộ nhân tài một cách khoan dung, cởi mở, cẩn trọng, lễ phép, "cho nên nhân sĩ thời ấy ai ai cũng biết tự lập, anh hào tuấn vũ vượt ra ngoài lưu tục, làm cho quang vinh cả sử sách, không thẹn với Trời Đất, há phải đời sau kịp được đâu!" (Kiến văn tiểu lục).
Văn hóa thời Lý - Trần là nền văn hóa dân tộc, độc lập. Chữ Nôm ra đời. Một nền văn học Nôm hình thành và bước đầu phát triển. Những bộ sử đầu tiên của dân tộc ra đời.
Tình trạng nhị nguyên văn hóa chưa thật rõ rệt, sinh hoạt văn hóa cung đình vẫn đậm đà tính chất dân gian, đậm đà chất Đông Nam Á ngàn xưa: đấu vật, hất phết, đua thuyền, hát chèo, múa đội mo nang cầm dùi đục, rối cạn và rối nước, v.v...
V
Giữa và cuối thế kỷ XIV, nhà Trần bắt đầu suy, xa rời đường lối thân dân, khoan dân. Quyền lực truyền thống không còn được thói quen kính trọng, nó dần dần biến thành bạo lực: quần chúng "nổi loạn" và bị võ lực đàn áp. Rối loạn ngoại nội (khởi nghĩa nông dân, nô tỳ), rối loạn cung đình (loạn Dương Nhật Lễ). Rối loạn toàn xã hội... Chu An dâng Thất trảm sớ (1362), bị bỏ qua không xét, đã treo ấn từ quan, đi ẩn. Trần Nguyên Đán ban đầu cũng muốn "dấn thân", nhưng rồi cũng chán ngán dần.
Phật giáo cũng suy đồi cùng với các triều đình vốn ủng hộ nhà chùa quá. Những Nho thần như Trương Hán Siêu, Lê Quát, tiếp theo Lê Văn Hưu của thế kỷ thứ XIII, bắt đầu công kích thế lực Phật giáo, tố cáo việc dựng chùa quá nhiều, người cạo đầu làm sư quá lắm; các ông muốn "dùng đạo Thánh (Nho giáo) để giáo hóa dân chúng" (Bia chùa Thiện Phúc). Nhưng ở các địa phương, trường học Nho thì thiếu, Văn miếu thì không! Bắt đầu đấu tranh gay gắt về ý thức hệ: Nho bài xích Phật. Bắt đầu cạnh tranh gay gắt về quyền lực, giữa một giới Nho sĩ xuất thân bình dân đã lớn mạnh và giới tăng đồ vốn được hai vương triều Lý - Trần trọng đãi, được cấp nhiều ruộng đất và điền nô...
Lê Quát cùng với Phạm Sư Mạnh - đều là học trò Chu Văn An, hai người tạo nên một học phong rầm rộ mà Nguyễn Trãi ngợi ca là "Phong lưu Lê, Phạm" - đề nghị Minh Tông cải cách chế độ theo mô hình Nho giáo, cũng tức là bắt chước Trung Quốc, bắt chước nhà Minh. Minh thắng Nguyên (1368), nhà Nho họ Phạm đầy ảo tưởng:
Phương kim Trung Quốc dụng Nho trị,
Hà phương cộng hỉ thánh ân đàm.
(Mà nay Trung Quốc dùng Nho trị,
Ơn thánh phương xa cũng sướng vui).
Trần Minh Tông gạt phăng đề nghị cải cách kiểu Tàu của hai ông Lê, Phạm: "Nếu nghe theo kế của kẻ học trò mặt trắng (Nho sĩ) tìm đường tiến thân thì sinh loạn ngay". Lê Quát thất vọng, nghĩ đến chuyện về vườn. Nhưng rồi Minh Tông mất (1354); khoảng niên hiệu Đại trị (1358-1369) thời Dụ Tông, Lê, Phạm được đại dụng, vào chính phủ, làm biến pháp, bắt chước Tàu.
Mô hình Nho giáo đầy tính chất kỳ thị, thay thế thái độ mềm dẻo bằng một thái độ cứng ngắc, thay thế tinh thần khoan dung bằng một tinh thần nghiêm khắc, thay thế tinh thần hòa đồng, tự do bằng một tinh thần độc tôn, có khuynh hướng chuyên chế về tư tưởng và chính trị, bách hại, đàn áp những kẻ có ý kiến, quan điểm, tín ngưỡng nghịch với mình.
Nước không khỏi loạn, trái lại còn loạn thêm. Loạn Dương Nhật Lễ (1369), họ Trần tưởng mất ngôi vua nhưng lại tạm thời được dựng lại (1370), song vương triều Trần, từ thời Nghệ Tông trở đi, nếu chưa phải là một cái xác không hồn thì cũng đã là một người hấp hối.
Sau khi thấy pháp độ đã bị Trung Quốc hóa đi ít nhiều, Nghệ Tông rất muốn trở lại truyền thống và pháp độ của các vị vua đầu đời Trần. Ông nói: "Khoảng năm Đại Trị, kẻ học trò mặt trắng được dùng, không hiểu ý sâu xa của sự lập pháp, đem pháp chế cũ của tổ tông thay đổi thành tục phương Bắc cả, như về y phục, nhạc chương, không thể kể hết". Từ đây, chính trị buổi đầu thời Nghệ Tông trở lại theo đúng lệ cũ đời Khai Thái (Minh Tông).
Nghịch lý của cuối thế kỷ XIV là:
Thời thế đã thay đổi, vậy cần đổi mới. Nhưng cái đề nghị đổi mới lại là xu hướng Trung Quốc hóa, phản dân tộc (đại diện là các Nho thần Lê, Phạm).
Cái truyền thống thì bảo thủ (mất tính năng động buổi đầu Trần) muốn giữ nguyên trạng, nhưng lại nhân danh dân tộc, nêu lên một nguyên lý đúng: "Nam, Bắc khác nhau, không cần bắt chước nhau"!
Xã hội, văn hóa khủng hoảng mà không có đường lối giải quyết.
Đúng lúc đó, nhân vật Hồ Quý Ly xuất hiện trên chính trường lịch sử.
Hồ Quý Ly vừa muốn thanh lọc Phật giáo, vừa muốn phê phán, xét lại Nho giáo, nhưng cũng chưa xây dựng nổi một ý thức hệ Việt Nam làm cốt lõi cho nền văn hóa Việt Nam. Ông bất lực trước việc hoạch định một mô hình dân tộc của sự phát triển. Ông kiên quyết chống Minh, ông cũng muốn giải Hán hóa nền văn hóa việt, giáo dục Việt. Song ông chỉ mới thổi "tiếng kèn ngập ngừng", sử dụng những biện pháp nửa vời.
Tâm thức ông cũng đầy mâu thuẫn giữa hai dòng nước Trung Quốc hóa và Dân tộc hóa: sau bốn đời lấy họ Lê, ông lại đổi họ là Hồ, truy lên gần 500 năm về trước là gốc Hoa, từ Phúc Kiến di cư sang xứ Nghệ; tự cho là dòng dõi Ngu Thuấn bên Tàu để đổi quốc hiệu là Đại Ngu. Trả lời sứ Minh hỏi về phong tục nước ta, ông cũng lại lấy Hán, Đường là "chuẩn mực:"
Tá vấn An Nam sự,
An Nam phong tục thuần.
Y quan Đường chế độ,
Lễ nhạc Hán quân thần.
Ông xây dựng một nền độc tài cá nhân. Ông không nắm được dân, "trăm vạn người trăm vạn lòng, ông không cố kết được nhân tâm, hòa hợp được dân tộc. Dân tâm lìa tan và ông để mất nước vào tay bọn giặc Minh.
Nho sĩ nào lúc bấy giờ còn tỏ ra kính phục nhà Minh thì hiện thực được giải ảo. Bọn bành trướng Minh hiện nguyên hình ác quỷ, hiện nguyên hình là những tên man rợ mới, man rợ lớn. Chúng ráo riết thực hiện âm mưu tái Trung Quốc hóa đất Việt, người Việt, văn hóa việt.
Cướp được nước ta, trong 20 năm trời (1407-1427), bên nền đô hộ hà khắc về chính trị, vơ vét tham tàn về kinh tế, giặc Minh đã thi hành một chính sách hủy diệt độc ác về văn hóa. Giặc Minh đã quyết tâm đập cho tan nát những cơ cấu văn hóa dân tộc xây dựng suốt hơn 400 năm, chủ yếu dưới thời Lý - Trần. vua Minh đã trực tiếp ra mật lệnh cho bọn tướng xâm lăng, khi tiến quân vào nước ta, thấy bất cứ cuốn sách cuốn vở nào, gặp bất cứ tấm bia đá nào đều phải thiêu hủy, đập phá hết. Tên tướng Trương Phụ lượm lặt hết các sách vở cổ kim của ta, đóng thùng trở về Kim Lăng. Tháng 7 năm Mậu Tuất (1418), nhà Minh còn sai tiến sĩ Hạ Thì và hành nhân Hạ Thanh sang tìm tòi và thu lượm tất cả những sách chép về lịch sử và sự tích xưa nay do người Việt viết. Năm 1419, nhà Minh lại cho người đem sách Khổng giáo, Đạo giáo và Phật giáo của Trung Quốc sang thay thế cho những sách trước kia chúng lấy đi. Chính sách hủy diệt văn hóa thâm độc đó đã phá hoại gia tài văn hóa, tinh thần của dân tộc ta không phải là ít. Nếu không, cái gia tài văn hóa, văn học, tư tưởng thời Lý - Trần để lại sẽ phong phú biết chừng nào!
Khởi nghĩa Lam Sơn và cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc đầu thế kỷ thứ XV sau bao năm đấu tranh gian khổ đã giành lại được độc lập dân tộc. Thắng lợi đó cũng có ý nghĩa cứu vớt những di sản văn hóa dân tộc của thời Lý - Trần.
Người anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi, kế tục và phát huy truyền thống "dân tộc và thân dân" thời Lý - Trần, đã có những cố gắng để khôi phục và phát triển nền văn hóa dân tộc.
Trong Bình Ngô đại cáo, ông nhấn mạnh sự "dị thù" giữa Đại Việt và Trung Quốc cả về cương vực, cả về văn hóa, Dư địa chí ghi lệnh cấm Việt bắt chước phong tục Ngô. Bản chất tư tưởng Nguyễn Trãi có thể gọi là tư tưởng Nho giáo dân gian (Confucianisme populaire).
Nhưng cuộc tranh luận giữa Nguyễn Trãi và Lương Đăng về việc soạn nhạc cung đình, sự bất đồng ý kiến sâu sắc giữa hai người, việc Nguyễn Trãi xin rút khỏi việc soạn nhạc, việc Lương Đăng hoàn toàn mô phỏng nhạc thể và nhạc cụ triều Minh trong việc soạn nhạc cung đình triều Lê đã đánh dấu một bước ngoặt trong sự tiến triển của tình trạng nhị nguyên văn hóa giữa cung đình và dân gian. Nhà Lê, nhất là từ đời Lê Thánh Tông (1460-1497), về chính trị thì củng cố chế độ trung ương tập quyền theo hướng chuyên chế, về tương tưởng thì theo hướng độc tôn Nho giáo, bài xích Phật, Đạo và tín ngưỡng dân gian, về văn hóa thì xa rời vốn liếng dân gian, vua Lê về thăm quê, trai gái đổ ra đường đón mừng, hát múa những làn điệu dân gian thì bị dẹp đuổi, bảo là "dâm". Nghệ thuật chèo bị Thánh Tông xua đuổi khỏi cung đình vì bị kết tội là "hay châm biếm những bậc trưởng thượng". Trạng nguyên Lương Thế Vinh thích kê cứu Phật, yêu thích toán học, say mê nghiên cứu hí trường, thì tuy phải nhận là "tài hoa vượt bậc" vẫn không được trọng dụng, không được tham gia làm thành viên hội Tao Đàn, không được coi là một trong "nhị thập bát tú", mà chỉ làm chân "sái phu" (quét dọn), bị coi là có tật hay khôi hài, thiếu nghiêm chỉnh. Cuối cùng, trạng Lường đã phải về hưu non (1441- trước 1497), và sau khi chết, chỉ vì đã viết sách Phật, nên bị Lê Hiến Tông không cho thờ cúng trong Văn Miếu. Tinh thần kỳ thị tôn giáo, chuyên chế tư tưởng của triều Lê nặng nề đến như vậy! Một khi đã xa rời truyền thống dân gian, truyền thống dân tộc thời Lý - Trần thì nền văn hóa chính thống triều Lê ngày càng rơi vào quỹ đạo của văn hóa phong kiến Trung Quốc. Từ sách giáo khoa, việc học, việc thi, việc "bảng vàng bia đá đề danh", cho đến âm nhạc, mỹ thuật, v.v... đều nhất nhất mô phỏng theo thể chế nhà Minh. Sức sống của nền văn hóa dân tộc giờ đây phải tìm về kho tàng văn hóa dân gian, ở đó các cương lĩnh Nho giáo đã bị lật ngược lại.
Cố nhiên, trước thực tế dân tộc khác Trung Quốc, triều Lê cũng không thể nhắm mắt mù quáng sao chép mô hình Trung Quốc về mọi mặt. Luật Hồng Đức chẳng hạn, dù có tham chiếu Hình luật Đường, Tống, Minh... thì, do sự phóng rọi của văn hóa dân gian, tập tục xã hội lên trên triều chính,v ẫn là một sự trọng thị đối với yếu tố nội sinh (apport endogène) của dân tộc Việt. Nhưng thực tế ngoại diên bao giờ cũng vượt lên trên cái duy ý chí của tầng lớp thống trị.
Cuối thế kỷ XVIII, được dựng lên sau một cuộc chiến tranh nông dân và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc đánh thắng giặc Thanh xâm lược, triều đại Quang Trung - Nguyễn Huệ (1789-1792) đã lại khởi sự một quá trình giải Trung Quốc hóa nền văn hóa Việt (dịch sách Hán sang chữ Nôm, chú trọng quốc văn, ý định xây dựng kinh tế tự cường, không cần mua hàng của Trung Quốc...).
Triều Tây Sơn đổ, triều Nguyễn lên thay, càng độc tôn Nho giáo, càng mô phỏng Tàu, càng chuyên chế, càng xa dân và cuối cùng để mất nước cho giặc Pháp.
VI
Đặt Nguyễn Trãi trong bối cảnh văn hóa của thời đại ông, rồi mở rộng sự suy tư về vận mệnh của nền văn hóa Việt Nam từ ngàn xưa cho đến hôm nay, nhấn nhá vào một trong những cung bậc thăng trầm chính của nó, tôi nghĩ rằng có thể rút ra một vài kết luận sau đây:
Một cái gốc của lối sống Việt từ thời đại các vua Hùng. Rồi cả một quá trình liên tục, dài đằng đẵng, đầy những âm mưu (từ phía Trung Quốc) và ngộ nhận (từ bên trong dân tộc) của sự Trung Quốc hóa (Sinisation) và những nỗ lực phi thường từ Khúc Hạo, Hồ Quý Ly cho đến Quang Trung nhằm giải Trung Quốc hóa (Dé-sinisation) nền văn hóa Việt, với những lưỡng lự và những nghịch lý của lịch sử, thậm chí của từng nhân vật lịch sử như Hồ Quý Ly, Nguyễn Trãi. Cuộc đấu tranh giữa mô hình dân tộc và mô hình kiểu Tàu cho đến khi phong kiến hết thời vẫn chưa chấm dứt thì thế kỷ XIX lại đem tới đất Việt một nền đô hộ mới với kiểu mẫu phương Tây, rồi, vào những thập kỷ 50-70 của thế kỷ XX, trên nửa nước này, một lối sống Mỹ.
Mô hình phương Tây (modèle occidentale) là một công cụ vô thức của lịch sử góp phần giải Hán hóa nền văn hóa Việt Nam, nhưng đã làm giải thể nhiều mặt truyền thống dân tộc, là một mô hình có tính chất hủy diệt dân tộc.
Đồng chí Nguyễn Ái Quốc, người Việt Nam vĩ đại, người Việt Nam trăm phần trăm, đã thâu thái, hội nhập tinh hoa văn hóa Đông, Tây, phác lên một mô hình Việt Nam trong thời đại mới.
Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, với Đề cương văn hóa Việt Nam (1943), với đường lối cách mạng văn hóa và tư tưởng từ Đại hội III (1960), đã và vẫn đang diễn ra trên đất Việt cuộc đấu tranh quyết liệt nhằm tiếp tục giải Hán hóa - cái ngày xưa tổ tiên chưa bài tiết hết và cái gần đây mới hội nhập vào - giải Tây hóa (Déoccidentalesation), giải Mỹ hóa (Désaméricanisation) nhằm xây dựng một lối sống Việt Nam, xây dựng NỀN VĂN HÓA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM.
Nguồn: Trần Quốc Vượng, Văn hóa Việt Nam - tìm tòi và suy ngẫm,
Nxb. Văn học, Hà Nội, 2003, tr.727-742.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q1347181--Tư tưởng Nguyễn Trãi-3--vi-0000-5365

Nguyễn Trãi

Thời hiện đại, một số nhà làm sử ở Việt Nam như Doãn Chính, Phan Huy Lê, Nguyễn Khắc Thuần... đã viết các sách với nội dung mà họ gọi là Tư tưởng Nguyễn Trãi, nay trích lại dưới đây:

Nguyễn Trãi được coi là một nhà tư tưởng lớn của Việt Nam, tư tưởng của ông là sản phẩm của nền văn hóa Việt Nam thời đại nhà Hậu Lê khi mà xã hội Việt Nam đang trên đà phát triển,. đánh dấu một giai đoạn phát triển quan trọng trong lịch sử tư tưởng Việt Nam.

Tư tưởng Nguyễn Trãi không được ông trình bày thành một học thuyết có hệ thống hay chứa đựng trong một trước tác cụ thể nào mà được thể hiện rải rác qua các tác phẩm của ông, được phát hiện bằng các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học xã hội hiện đại. Nét nổi bật trong tư tưởng Nguyễn Trãi là sự hòa quyện, chắt lọc giữa tư tưởng Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo. (trong đó Nho giáo đóng vai trò chủ yếu), có sự kết hợp chặt chẽ với hoàn cảnh thực tiễn Việt Nam lúc đó.
 Ảnh hưởng của Nho giáo với tư tưởng Nguyễn Trãi
Tư tưởng Nguyễn Trãi xuất phát từ Nho giáo, mà cụ thể là Nho giáo Khổng Tử. Ông đã vận dụng xuất sắc các tư tưởng Nho giáo vào công cuộc khởi nghĩa, chống lại sự thống trị của nhà Minh lên Việt Nam cũng như trong công cuộc xây dựng đất nước thời kì đầu nhà Hậu Lê.
 Tư tưởng nhân nghĩa:


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q1347181--Tư tưởng Nguyễn Trãi-3--vi-0000-5366

Nguyễn Trãi

Thời hiện đại, một số nhà làm sử ở Việt Nam như Doãn Chính, Phan Huy Lê, Nguyễn Khắc Thuần... đã viết các sách với nội dung mà họ gọi là Tư tưởng Nguyễn Trãi, nay trích lại dưới đây:

Nguyễn Trãi được coi là một nhà tư tưởng lớn của Việt Nam, tư tưởng của ông là sản phẩm của nền văn hóa Việt Nam thời đại nhà Hậu Lê khi mà xã hội Việt Nam đang trên đà phát triển,. đánh dấu một giai đoạn phát triển quan trọng trong lịch sử tư tưởng Việt Nam.

Tư tưởng Nguyễn Trãi không được ông trình bày thành một học thuyết có hệ thống hay chứa đựng trong một trước tác cụ thể nào mà được thể hiện rải rác qua các tác phẩm của ông, được phát hiện bằng các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học xã hội hiện đại. Nét nổi bật trong tư tưởng Nguyễn Trãi là sự hòa quyện, chắt lọc giữa tư tưởng Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo. (trong đó Nho giáo đóng vai trò chủ yếu), có sự kết hợp chặt chẽ với hoàn cảnh thực tiễn Việt Nam lúc đó.
 Ảnh hưởng của Nho giáo với tư tưởng Nguyễn Trãi
Tư tưởng Nguyễn Trãi xuất phát từ Nho giáo, mà cụ thể là Nho giáo Khổng Tử. Ông đã vận dụng xuất sắc các tư tưởng Nho giáo vào công cuộc khởi nghĩa, chống lại sự thống trị của nhà Minh lên Việt Nam cũng như trong công cuộc xây dựng đất nước thời kì đầu nhà Hậu Lê.
 Tư tưởng nhân nghĩa: Tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi là nội dung cốt lõi trong toàn bộ hệ thống tư tưởng triết học – chính trị của ông. Tư tưởng ấy có phạm vi rộng lớn, vượt ra ngoài đường lối chính trị thông thường, đạt tới mức độ khái quát, trở thành nền tảng, cơ sở của đường lối và chuẩn mực của quan hệ chính trị, là nguyên tắc trong việc quản lý, lãnh đạo quốc gia. Nhân nghĩa của Nguyễn Trãi gắn liền với tư tưởng nhân dân, tinh thần yêu nước, tư tưởng hòa bình là một đường lối chính trị, một chính sách cứu nước và dựng nước. Nhân nghĩa còn được thể hiện ước mơ xây dựng xã hội lý tưởng cho nền thái bình muôn thuở: xã hội Nghiêu Thuấn của Nguyễn Trãi. Tất nhiên mơ ước ấy của ông là không tưởng..
 Mệnh trời: Nguyễn Trãi tin ở Trời và ông coi Trời là đấng tạo hóa sinh ra muôn vật. Cuộc đời của mỗi con người đều do mệnh trời sắp đặt. Vận nước, mệnh vua cũng là do trời quy định. Nhưng Trời không chỉ là đấng sinh thành, mà còn có tình cảm, tấm lòng giống như cha mẹ. Lòng hiếu sinh và đạo trời lại rất hòa hợp với tâm lý phổ biến và nguyện vọng tha thiết của lòng người, đó là hạnh phúc, ấm no và thái bình. Nếu con người biết tuân theo lẽ trời, mệnh trời, thì có thể biến yếu thành mạnh, chuyển bại thành thắng. Và ngược lại, theo Nguyễn Trãi, nếu con người không theo ý trời, lòng trời, thì có thể chuyển yên thành nguy và tự rước họa vào thân.
 Tư tưởng nhân dân: Nguyễn Trãi đầy lòng thương dân, yêu dân và trọng dân. Ông khẳng định nhân dân là lực lượng sản xuất ra vật chất của xã hội và động lực quyết định sự suy vong của triều đại, đất nước. Ông được coi là nhân vật lịch sử có tư tưởng nhân dân cao quý nhất trong lịch sử chế độ phong kiến Việt Nam..
 Quan điểm sống: Nguyễn Trãi khuyên con người ta nên tu thân theo các tiêu chuẩn Nho giáo: sống trung dung, tuân theo tam cương ngũ thường, đặc biệt là đạo hiếu và đạo trung.
Về ảnh hưởng của Nho giáo với tư tưởng Nguyễn Trãi, Trần Đình Hượu cho rằng:

 Ảnh hưởng của Phật giáo và Đạo giáo với tư tưởng Nguyễn Trãi
Ảnh hưởng của Phật giáo và Đạo giáo trong tư tưởng Nguyễn Trãi chủ yếu qua các tác phẩm thơ văn của ông với nội dung khuyên răn luân lý. Ông khuyên con người ta không coi trọng vật chất mà nên sống với chữ đức, hiểu được giá trị bền vững của đạo đức, coi trọng danh dự và sự giàu có về tâm hồn hơn là sự giàu có về tiền bạc. Danh lợi là sắc không, đạo đức mới là của chầy. Muốn có đạo đức thì phải làm điều thiện, sống có hiếu, có khí tiết, không uốn mình, không cầu xin danh lợi, không oán thán, biết tha thứ cho người khác, sống trong sạch, lành mạnh, thanh tịnh, luôn nhận phần thiệt thòi về mình. Tư tưởng Lão - Trang thể hiện ở quan niệm sống phủ nhận danh lợi, ung dung tự tại, vô vi và hòa hợp với thiên nhiên..

Một số ý kiến cho rằng, ảnh hưởng của Phật giáo và Đạo giáo, dù chỉ giữ vị trí thứ yếu trong tư tưởng Nguyễn Trãi, chính là ảnh hưởng của tam giáo đồng nguyên trong hệ tư tưởng Lý - Trần. Nguyễn Trãi sống trong một thời kỳ quá độ, thời kỳ bản lề của hai chặng đường lịch sử văn hóa Việt Nam. Trước Nguyễn Trãi là một văn hóa Đại Việt được cấu trúc theo mô hình Phật giáo, sau Nguyễn Trãi là một văn hóa Đại Việt được cấu trúc theo mô hình Nho giáo từ Trung Quốc. Nguyễn Trãi chủ trương xây dựng một nền văn hóa dân tộc, Nho giáo trong tư tưởng của ông có thể gọi là tư tưởng Nho giáo dân gian.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Một số khu vực khác-3--vi-0000-6524

Tết Nguyên Đán

Tết Nguyên Đán (còn gọi là Tết Cả, Tết Ta, Tết Âm lịch, Tết Cổ truyền hay đơn giản là Tết) là dịp lễ đầu năm mới theo âm lịch của các dân tộc thuộc Vùng văn hóa Đông Á, gồm có Trung Quốc, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên, Đài Loan và Việt Nam. Theo dòng chuyển lịch sử, người Nhật Bản bỏ Tết Nguyên Đán, còn người Trung Quốc, Triều Tiên và Việt Nam vẫn giữ truyền thống đón Tết này cho dù định cư tại nước khác.

Tại Việt Nam trước ngày Tết còn có phong tục như "cúng Táo Quân" (23 tháng Chạp Âm lịch) và "cúng Tất Niên" (29 hoặc 30 tháng Chạp Âm lịch). Vì Tết tính theo Âm lịch nên Tết Nguyên Đán của Việt Nam muộn hơn Tết Dương lịch (hay Tết Tây). Do quy luật 3 năm nhuận một tháng của âm lịch nên ngày đầu năm của dịp Tết Nguyên đán không bao giờ trước ngày 21 tháng 1 Dương lịch và sau ngày 20 tháng 2 Dương lịch mà rơi vào giữa những ngày này. Toàn bộ dịp Tết Nguyên đán hàng năm thường kéo dài trong khoảng 7 đến 8 ngày cuối năm cũ và 7 ngày đầu năm mới (23 tháng Chạp đến hết ngày 7 tháng Giêng).

Hàng năm, Tết được tổ chức vào ngày mồng 1 (hay mùng 1Từ điển Tiếng Việt (Từ điển Hoàng Phê), Viện ngôn ngữ học Việt Nam, Nhà xuất bản Đà Nẵng, 2003.) tháng Giêng âm lịch trên toàn nước Việt Nam và ở một vài nước khác có cộng đồng người Việt sinh sống. Sắm cây đào và cây quất ở miền Bắc, hay cây mai ở miền Trung và miền Nam được coi là sự chuẩn bị không thể thiếu trong những ngày giáp Tết. Sau đó, trong những ngày Tết, các gia đình sum họp bên nhau, cùng thăm hỏi người thân, dành những lời chúc mừng tốt đẹp, mừng tuổi và thờ cúng tổ tiên.

Đông Á
Theo lịch sử Trung Quốc, nguồn gốc Tết Nguyên Đán có từ năm Tam Hoàng Ngũ Đế 2879 TCN thay đổi theo từng thời kỳ. Tuy nhiên, Tam Hoàng Ngũ Đế cũng chỉ là những nhân vật truyền thuyết.

Lịch sử Trung Quốc cũng cho rằng Tết được thay đổi qua các thời kỳ. Đời Tam đại, nhà Hạ chuộng màu đen nên chọn tháng giêng, tức tháng Dần. Nhà Thương thích màu trắng nên lấy tháng Sửu, tức tháng chạp, làm tháng đầu năm.

Ở Nhật Bản mặc dù đã ngừng đón Tết theo âm lịch để chuyển sang đón Tết theo dương lịch (xem Tết Nhật Bản) từ năm 1873 trong thời kỳ Minh Trị duy tân, tuy nhiên ở một số địa phương phía nam Nhật Bản như Okinawa thì người dân vẫn đón Tết theo âm lịch và một số lễ hội Tết âm lịch vẫn được tổ chức ở một vài địa điểm.

Người Nhật Bản trong trang phục truyền thống đón Tết (ảnh: Japan Times)
Tết vẫn là lễ hội quan trọng nhất và được người Nhật chờ đón nhất trong năm. Vào 3 ngày cận Tết, người Nhật Bản đổ xô đến các cửa hàng vào trung tâm thương mại để mua sắm, chuẩn bị cho việc đón rước vị thần năm mới Toshigami sama vào nhà.
Phụ nữ có vai trò đặc biệt quan trọng trong những ngày Tết ở Nhật Bản. 3 ngày cuối năm là thời điểm họ phải chuẩn bị rất nhiều món ăn.
Theo quan niệm của người Nhật, các vị thần rất ghét bị quấy rầy bởi âm thanh của việc nấu ăn trong dịp năm mới. Hàng quán cũng sẽ đóng cửa trong 3 ngày đầu năm. Vì vậy, việc chuẩn bị thức ăn tích trữ cho gia đình, khách khứa đến thăm nhà trong những ngày Tết là rất quan trọng.
Các món ăn thường xuất hiện trên mâm cơm ngày Tết ở Nhật Bản là trứng cá trích, khoai lang, tảo bẹ cuộn, hạt dẻ.
Tôm – thực phẩm không thể thiếu trong ngày Tết ở Nhật Bản (ảnh: Sushisushi)
Tôm là thực phẩm không thể thiếu đối với người Nhật trong ngày Tết. Tôm khi nấu chín sẽ có màu đỏ, tượng trưng cho sự may mắn. Lưng tôm cong như người già, biểu tượng của sự trường thọ theo quan niệm của người Nhật.
Giống như Tết Âm lịch, ngày 30.12 Dương lịch, người Nhật sẽ tổ chức tiệc tất niên. Thời khắc giao thừa họ sẽ không ngủ mà lắng nghe 108 hồi chuông từ những ngôi đền, chùa trên khắp cả nước. Người Nhật tin rằng tiếng chuông sẽ giúp họ xua đuổi 108 loài quỷ dữ trong năm mới.
Ngày đầu tiên của năm mới là thời điểm người Nhật đến các đền, chùa cầu may. Phong tục này ở Nhật Bản gọi là “Hatsumode”. Trước khi hành lễ và cầu nguyện, họ phải rửa tay, súc miệng thật sạch bằng nước trong.
Đền Meiji ở Tokyo là địa điểm thu hút nhiều du khách nhất Nhật Bản trong dịp năm mới. Ngôi đền thường đón hơn 3 triệu lượt du khách trong 3 ngày đầu năm.
“Nhật Bản được cả thế giới biết đến là một quốc gia thịnh vượng và phát triển nhanh. Thông qua các phong tục đón năm mới truyền thống, chúng tôi mong muốn mọi người biết đến Nhật Bản là một quốc gia có nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. Chúng tôi cũng muốn giáo dục thế hệ con cháu sau này biết quý trọng những giá trị truyền thống từ cha ông để lại”, Norihumi Kitagawa – trụ trì đền Sengen, tỉnh Shizuoka – nói về giá trị của ngày Tết ở Nhật Bản.
Đến các ngồi đền, chùa để cầu may là phong tục không thể thiếu của người Nhật trong dịp Tết (ảnh: Japan Times)
Người Nhật rất coi trọng 3 ngày đầu năm mới. Đây là dịp để mọi người đến thăm hỏi, chúc tụng nhau trong ngày Tết.
Vào những ngày đầu năm mới, các phụ huynh, người lớn tuổi ở Nhật Bản thường tặng lì xì có chứa tiền cho trẻ con. Tiền được đựng trong các bao lì xì trang trí khá bắt mắt, gọi là “Pochibukuro”.
Không có quy định về độ tuổi được nhận lì xì ở Nhật. Tuy nhiên, những người từ 20 tuổi trở lên thường từ chối nhận lì xì của người khác vì cho rằng họ đã “quá lớn”.
Nguồn gốc của phong tục lì xì ở Nhật Bản là không rõ ràng. Tuy nhiên, giới nghiên cứu lịch sử Nhật Bản cho rằng, phong tục lì xì của nước này không bắt nguồn từ Trung Quốc mà dựa trên những câu chuyện của Thần đạo.
Mặc dù đã thống nhất đón Tết theo Dương lịch, nhưng ở một số khu vực tại Nhật Bản, người ta vẫn tổ chức lễ hội đón mừng năm mới theo Âm lịch.
Ở tỉnh Nagasaki, bạn có thể thưởng thức lễ hội đèn lồng ở khu phố người Hoa trong Tết Âm lịch.
Shinchi Chukagai ở tỉnh Nagasaki là khu phố Tàu lâu đời nhất ở Nhật Bản. Từ khi thành lập vào thế kỷ 17, Shinchi Chukagai thường tổ chức lễ hội đèn lồng để đón Tết Âm lịch.
Nagasaki là tỉnh Nhật Bản đầu tiên mở cảng cho Trung Quốc giao thương. Đây cũng là nơi đầu tiên cho phép thành lập phố Tàu tại Nhật Bản.
Lễ hội đèn lồng đón Tết Âm lịch ở khu phố Tàu tại Nhật Bản (ảnh: Japan Visitor)
Khoảng 15.000 chiếc đèn lồng được sẽ được sử dụng mỗi dịp Shinchi Chukagai tổ chức lễ hội đón năm mới. Những chiếc đèn lồng thường được thiết kế theo hình con giáp là biểu tượng của năm Âm lịch.
Ban đầu, lễ hội đèn lồng chỉ được thu hẹp trong phạm vi phố Tàu Shinchi Chukagai. Tuy nhiên, để có thể cảm nhận không khí đón Tết Âm lịch, nhiều người Nhật ở Nagasaki ngày càng đón nhận và tỏ ra hào hứng khi tham gia lễ hội này.
Trong lễ hội ở các khu phố Tàu khác tại thành phố Yokohama, Kobe, Nhật Bản, người ta cũng biểu diễn thái cực quyền, treo đèn lồng, bán các món ăn truyền thống, múa sư tử và đốt pháo để chào mừng Tết Âm lịch.
Một số thị trấn ở tỉnh Okinawa của Nhật Bản cũng đón Tết theo Âm lịch. Vào ngày mùng 1 Âm lịch, họ sẽ treo cờ, trang trí nhà cửa và ăn món mì soba truyền thống. Tuy nhiên, vì Tết Âm lịch không phải là lễ hội quốc gia nên người dân Nhật Bản vẫn phải đi làm, các hàng quán cũng mở cửa như bình thường.
____________
Không chỉ có Nhật Bản, Hàn Quốc cũng là một quốc gia từng bỏ Tết Nguyên đán để đón năm mới theo Dương lịch. Tuy nhiên, nguyên nhân khiến Hàn Quốc bỏ Tết Nguyên đán lại vô cùng đặc biệt. Người Hàn Quốc cũng phải trải qua "cuộc chiến" gần 100 năm mới có thể khôi phục ngày Tết truyền thống. Mời quý độc giả khám phá đề tài thú vị này trong bài kỳ sau, xuất bản lúc 10h ngày 13.2 trên mục Thế giới.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Một số khu vực khác-3--vi-0000-6526

Tết Nguyên Đán

Đông Á
Theo lịch sử Trung Quốc, nguồn gốc Tết Nguyên Đán có từ năm Tam Hoàng Ngũ Đế 2879 TCN thay đổi theo từng thời kỳ. Tuy nhiên, Tam Hoàng Ngũ Đế cũng chỉ là những nhân vật truyền thuyết.

Lịch sử Trung Quốc cũng cho rằng Tết được thay đổi qua các thời kỳ. Đời Tam đại, nhà Hạ chuộng màu đen nên chọn tháng giêng, tức tháng Dần. Nhà Thương thích màu trắng nên lấy tháng Sửu, tức tháng chạp, làm tháng đầu năm. Nhà Chu ưa sắc đỏ nên chọn tháng Tý, tức tháng mười một, làm tháng Tết. Các vua chúa nói trên quan niệm về ngày giờ "tạo thiên lập địa" như sau: giờ Tý thì có trời, giờ Sửu thì có đất, giờ Dần sinh loài người nên đặt ra ngày Tết khác nhau. Đời Đông Chu, Khổng Tử đổi ngày Tết vào một tháng nhất định là tháng Dần. Đời nhà Tần (thế kỷ III TCN), Tần Thủy Hoàng lại đổi qua tháng Hợi, tức tháng mười. Đến thời nhà Hán, Hán Vũ Đế (140 TCN) lại đặt ngày Tết vào tháng Dần, tức tháng giêng. Từ đó về sau, không còn triều đại nào thay đổi về tháng Tết nữa. Song những chi tiết này chỉ tìm thấy trong sách sử Trung Quốc, không có các nguồn tư liệu khác để kiểm chứng. Theo các nghiên cứu gần đây, thực tế cư dân Bách Việt ngày xưa ăn Tết vào tháng Tý (tháng 11 âm lịch ngày nay) đến thời Hán mới chính thức đổi thành tháng Dần (tháng Giêng).Nguyễn Ngọc Thơ: Văn hóa Bách Việt vùng Lĩnh Nam trong quan hệ với văn hóa truyền thống Việt Nam, luận án Tiến sĩ chuyên ngành Văn hóa học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia TP.HCM, 2011.
Trước năm 1967, Việt Nam lấy múi giờ Bắc Kinh làm chuẩn cho âm lịch. Ngày 8 tháng 8 năm 1967, nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ban hành đổi lịch dùng múi giờ GMT+7 làm chuẩn ở miền Bắc. Vì thế hai miền nam bắc Việt Nam đón Tết Mậu Thân hai ngày khác nhau (miền Bắc ngày 29 tháng một trong khi miền Nam thì ngày 30 tháng 1). Từ năm 1976, cả hai miền nam bắc mới dùng chung múi giờ GMT+7.

Không chỉ có Trung Quốc và Việt Nam có Tết Nguyên Đán, mà một số quốc gia ở Đông Á cũng có Tết này. Chẳng hạn, đối với người Đài Loan, Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất, là những ngày mà mọi người ở Đài Loan quây quần bên nhau, cùng nhau đoàn viên sau một năm làm việc vất vả. Họ có lễ hội thả đèn lồng được tổ chức tại làng cổ Thập Phần vào dịp này.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Một số khu vực khác-3--vi-0000-6527

Tết Nguyên Đán

Đông Á
Theo lịch sử Trung Quốc, nguồn gốc Tết Nguyên Đán có từ năm Tam Hoàng Ngũ Đế 2879 TCN thay đổi theo từng thời kỳ. Tuy nhiên, Tam Hoàng Ngũ Đế cũng chỉ là những nhân vật truyền thuyết.

Lịch sử Trung Quốc cũng cho rằng Tết được thay đổi qua các thời kỳ. Đời Tam đại, nhà Hạ chuộng màu đen nên chọn tháng giêng, tức tháng Dần. Nhà Thương thích màu trắng nên lấy tháng Sửu, tức tháng chạp, làm tháng đầu năm. Nhà Chu ưa sắc đỏ nên chọn tháng Tý, tức tháng mười một, làm tháng Tết. Các vua chúa nói trên quan niệm về ngày giờ "tạo thiên lập địa" như sau: giờ Tý thì có trời, giờ Sửu thì có đất, giờ Dần sinh loài người nên đặt ra ngày Tết khác nhau. Đời Đông Chu, Khổng Tử đổi ngày Tết vào một tháng nhất định là tháng Dần. Đời nhà Tần (thế kỷ III TCN), Tần Thủy Hoàng lại đổi qua tháng Hợi, tức tháng mười. Đến thời nhà Hán, Hán Vũ Đế (140 TCN) lại đặt ngày Tết vào tháng Dần, tức tháng giêng. Từ đó về sau, không còn triều đại nào thay đổi về tháng Tết nữa. Song những chi tiết này chỉ tìm thấy trong sách sử Trung Quốc, không có các nguồn tư liệu khác để kiểm chứng. Theo các nghiên cứu gần đây, thực tế cư dân Bách Việt ngày xưa ăn Tết vào tháng Tý (tháng 11 âm lịch ngày nay) đến thời Hán mới chính thức đổi thành tháng Dần (tháng Giêng).Nguyễn Ngọc Thơ: Văn hóa Bách Việt vùng Lĩnh Nam trong quan hệ với văn hóa truyền thống Việt Nam, luận án Tiến sĩ chuyên ngành Văn hóa học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia TP.HCM, 2011.
Trước năm 1967, Việt Nam lấy múi giờ Bắc Kinh làm chuẩn cho âm lịch. Ngày 8 tháng 8 năm 1967, nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ban hành đổi lịch dùng múi giờ GMT+7 làm chuẩn ở miền Bắc. Vì thế hai miền nam bắc Việt Nam đón Tết Mậu Thân hai ngày khác nhau (miền Bắc ngày 29 tháng một trong khi miền Nam thì ngày 30 tháng 1). Từ năm 1976, cả hai miền nam bắc mới dùng chung múi giờ GMT+7.

Không chỉ có Trung Quốc và Việt Nam có Tết Nguyên Đán, mà một số quốc gia ở Đông Á cũng có Tết này. Chẳng hạn, đối với người Đài Loan, Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất, là những ngày mà mọi người ở Đài Loan quây quần bên nhau, cùng nhau đoàn viên sau một năm làm việc vất vả. Họ có lễ hội thả đèn lồng được tổ chức tại làng cổ Thập Phần vào dịp này.

Tết Nguyên Đán ở Hồng Kông cũng mang nhiều điểm tương đồng với Trung Quốc nhưng cách đón Tết của người Hồng Kông vô cùng đặc sắc khi pha trộn giữa nền văn hóa truyền thống Phương Đông với nét văn hóa phóng khoáng, mới mẻ của phương Tây. Lúc chuẩn bị đón Tết, người dân Hồng Kông cũng lau dọn nhà cửa sạch sẽ, trang trí giấy đỏ. Trẻ em thì được lì xì, người lớn chúc tụng nhau một năm mới hạnh phúc.

Trong văn hóa Hàn Quốc, ngày lễ lớn nhất trong năm cũng chính là Tết Nguyên Đán, hay còn gọi là Seollal, ngày xua đuổi linh hồn xấu xa, điều xui xẻo và chào đón điều tốt lành. Tương tự như ở Việt Nam, Tết bắt đầu từ ngày 1/1 Âm lịch và thường kéo dài trong 3 ngày. Tết của người dân bán đảo Triều Tiên kéo dài hàng tuần với nhiều phong tục truyền thống như dán hình động vật lên cửa để cầu may, xem tướng số, đón mặt trăng… Ngày lễ Seollal đã từng bị bãi bỏ trong khoảng thời gian dài, nhưng nay được phục hồi và công nhận là ngày lễ quốc gia ở Bắc Triều Tiên và Hàn Quốc.

Tết Âm Lịch hay còn gọi là Tết Tháng Trắng, Tết Nguyên Đán là một trong những dịp lễ lớn nhất trong năm ở Mông Cổ. Đây là thời khắc báo hiệu mùa đông giá lạnh đã kết thúc, là dịp để gia đình sum vầy và thắt chặt mối quan hệ. Những ngày đầu năm, người Mông Cổ sẽ chỉ mặc trang phục dân tộc. Họ quay quần cùng nhau, trò truyện, vui đùa, trao đổi các món ăn và thưởng thức chúng.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Tết của người Việt xa quê hương-26--vi-0000-6572

Tết Nguyên Đán

Người Việt sống ở nước ngoài nếu không có điều kiện về Việt Nam trong dịp Tết cũng tổ chức những hoạt động trong dịp Tết Âm lịch mang đậm truyền thống văn hóa Việt. Nhiều nơi có đông người Việt sinh sống như tại Mỹ, Úc, Pháp, Nga, Đức... người Việt sinh sống tại đây ăn Tết với bánh chưng gói và bán sẵn cũng như các món ăn được đưa từ Việt Nam sang như nước mắm Phan Thiết, cho đến củ tỏi, củ hành, rau húng, rau thơm... Nhiều gia đình cũng lập bàn thờ Gia tiên, bàn thờ cũng có mâm ngũ quả, bánh chưng, mứt Tết, hương trầm, rượu, kim ngân..., có gia đình treo cả câu đối, và một lọ hoa tươi giống như đón Tết cổ truyền tại Việt Nam.

Nhiều nơi, cộng đồng và các hội đoàn người Việt, các chùa Phật giáo, các giáo xứ Công giáo có tổ chức Hội Tết và ca nhạc văn nghệ Tết. Sứ quán Việt Nam và các lãnh sự quán Việt Nam tại nước ngoài cũng có tổ chức các hoạt động vui Tết đón xuân cho kiều bào như các buổi tiệc nhỏ hay văn nghệ Tết, như tại Thái Lan, Canada .... Các khu thương xá của người Việt, các khu chợ Việt như tại Little Saigon ở tiểu bang California, Hackney (hay được gọi là "khu Việt Nam" tại Luân Đôn), Cabramatta (còn gọi là Saigonmatta) ở Sydney, Úc... cũng có bán các mặt hàng mứt, bánh chưng, hạt sen, lá dong tươi để gói bánh chưng, bánh tét, gạo nếp, xôi gấc, dừa khô, măng khô... được chuyển từ Việt Nam sang. Chợ hoa cũng có bán cành đào, cành mai, dưa hấu nhập từ các nước châu Á sang để trưng bày trong nhà.

Tại Mỹ, trước Tết Nguyên đán, kiều bào và du học sinh thường kết hợp tổ chức lễ hội mừng Tết lớn cho cộng đồng người Việt và cả cộng đồng người bản xứ. Đặc biệt hơn ở Việt Nam là nơi đây, vào ngày Tết được quyền đốt pháo nên các khu chợ Việt như chợ Lion, khu Little Saigon tràn ngập xác pháo giữa đêm giao thừa cho đến trọn ngày mồng 1 Tết. Hàng năm, vào ngày Tết, đều có các cuộc diễn hành Tết của cộng đồng người Việt tại khắp nơi, với các xe hoa và đoàn múa, lớn nhất là tại San Jose do Hội Diễn hành Xuân (Vietnamese Spring Festival) tổ chức, với sự kết hợp của nhiều hội đoàn, tổ chức. Hội chợ Tết cũng diễn ra khắp nơi với các phần đốt pháo, múa lân, ca nhạc văn nghệ, tái hiện các làng quê Việt xưa, thi đố vui để học, thi hoa hậu áo dài, thi đấu võ, thi thiếu nhi tài năng, thi gói bánh chưng bánh tét,...Người Việt ở Mỹ thi nấu bánh chưng bánh tét, VnExpress, 21/1/2014 Như tại Garden Grove, California, công viên Garden Grove Park và trường Bolsa Grande High School hiện nay là địa điểm tổ chức "Hội Tết Sinh viên" hằng năm, với hàng trăm ngàn người tham dự, và do Tổng hội Sinh viên Việt Nam Nam Cali (UVSA) tổ chức liên tục từ năm 1982 đến nay. Hội Tết Sinh viên năm 2013 có chủ đề là "Xuân quê hương - Việt Nam anh hùng" và đã được tổ chức trong 3 ngày 08-09-10 tháng 2 năm 2013.Khai mạc Hội Tết Sinh Viên ‘Xuân Quê Hương’ 2013  , Người Việt, 9/2/2013 Hội Tết Sinh viên năm 2014 với chủ đề "Mùa Xuân Mới" sẽ được tổ chức trong ba ngày 7 đến 9 tháng 2 năm 2014 tại Orange County Fair & Event Center.Hội Tết Sinh Viên 2014 được tổ chức tại địa điểm mới  , Báo Người Việt, 26/12/2013

Tại Úc, hàng năm, vào ngày Tết Nguyên Đán, đều có các cuộc diễn hành Tết và Hội Tết của cộng đồng người Việt tại khắp nơi, mang đậm bản sắc văn hóa Việt, như tại Sydney, Melbourne với hàng trăm ngàn người tham dự . Các hội Tết cũng có các món ăn Việt, những trò chơi dân gian, những gian hàng chợ Tết, bắn pháo hoa, múa lân, tái hiện văn hóa Việt xưa...

Đối với nhiều kiều bào có dịp về Việt Nam đón Tết Nguyên Đán cũng được chính quyền của các địa phương đón tiếp nồng hậu. Nhiều buổi họp mặt kiều bào có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Đảng, Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân và lãnh đạo Sở ban ngành cấp địa phương

TPHCM họp mặt Kiều bào mừng Xuân Kỷ Hợi 2019
Họp mặt kiều bào nhân dịp Tết cổ truyền là một hoạt động thường niên mang đậm nét bản sắc văn hóa của dân tộc Việt Nam; thể hiện sự quan tâm của Đảng bộ, chính quyền Thành phố đối với cộng đồng kiều bào ở nước ngoài về thăm quê hương, sum họp gia đình và người thân vui Xuân, đón Tết Nguyên đán.
Đánh giá cao những ý kiến, đóng góp của kiều bào trong những năm qua, Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Thiện Nhân bày tỏ niềm xúc động được gặp gỡ bà con kiều bào về quê ăn Tết; đồng thời gửi đến bà con kiều bào những tình cảm nồng ấm, lời chúc tốt đẹp nhất nhân dịp Tết Kỷ Hợi 2019.
Bí thư Thành ủy Nguyễn Thiện Nhân chúc tết kiều bào
Bí thư Nguyễn Thiện Nhân chia sẻ những thách thức trong quá trình TP phát triển như: giao thông, ngập nước, xử lý rác thải...Về những giải pháp, định hướng phát triển TP thời gian tới, đồng chí Nguyễn Thiện Nhân cho biết, TP đang triển khai Đề án xây dựng TPHCM trở thành đô thị thông minh; xây dựng chính quyền điện tử, xây dựng Khu Đô thị sáng tạo tại Quận 2, Quận 9, Quận Thủ Đức; ứng dụng khoa học công nghệ để phát triển…Riêng đối với vấn đề giao thông, TP đang triển khai 6 tuyến metro; phát triển giao thông công cộng. Về ngắn hạn, xây dựng cầu vượt để hạn chế tình trạng kẹt xe; triển khai nhà giữ xe thông minh. TP cũng sẽ tiếp tục xây dựng các đường vành đai.
Bí thư Thành ủy Nguyễn Thiện Nhân tin tưởng bà con kiều bào sẽ đóng góp trí tuệ để TP có những giải pháp hiệu quả trong phát triển; đồng thời đề nghị Chủ tịch UBND TP xem xét thành lập tổ tiếp nhận, giải quyết những kiến nghị, vướng mắc trong lĩnh vực đầu tư của kiều bào. "Thay mặt lãnh đạo TP xin cám ơn tấm lòng bà con với quê hương mấy chục năm qua, kính chúc bà con và gia đình nhiều sức khỏe. Hôm nay cuộc gặp sẽ là cầu nối để 800 nghìn người và hơn 4,5 triệu kiều bào sinh sống ở nước ngoài nhớ về Tổ quốc, nhớ về TP; về để sống, về để làm việc, về để vui".
Chủ tịch Nguyễn Thành Phong phát biểu tại buổi họp mặt
Chia sẻ thành tựu phát triển của TPHCM, Chủ tịch UBNDTP Nguyễn Thành Phong khẳng định, những thành tựu TP đạt được trong những năm qua, có sự chung tay, góp sức quan trọng từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nói chung và kiều bào trên địa bàn TP nói riêng. TP trân trọng ghi nhận và cảm ơn những đóng góp quý báu của kiều bào đã góp phần vào việc những thành tựu kinh tế-xã hội mà TP đã đạt được trong năm qua.
Tại TP có khoảng 3.000 doanh nghiệp của kiều bào đầu tư với số vốn khoảng 45.000 tỷ đồng. Năm 2018, lượng kiều hối tại TP khoảng 5 tỷ đô la Mỹ, trong đó 70% được sử dụng vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh. Mỗi năm có khoảng 30.000 người Việt trẻ ở nước ngoài về thăm quê, tìm kiếm cơ hội kinh doanh bằng các dự án khởi nghiệp tại TP. "Tôi mong rằng kiều bào tiếp tục phát huy tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc, cùng chung sức với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP tiếp tục đóng góp nhiều hơn nữa mục tiêu phát triển kinh tế xã hội 2019, tham gia xây dựng, bảo vệ phát triển TPHCM góp phần xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh, nâng cao vị thế trên trường quốc tế", ông Nguyễn Thành Phong phát biểu.
Ông Peter Hồng, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài chia sẻ trở về cội, về với quê, đất nước luôn là niềm vui đặc biệt của mỗi người Việt Nam ở nước ngoài; nhất là mỗi dịp Tết đến Xuân về, bà con Việt kiều ai cũng mong được đoàn tụ, sum vầy. "Theo tôi, cơ hội đầu tư vào Việt Nam, vào TP Hồ Chí Minh đang rất rộng mở và chưa lúc nào thuận lợi như lúc này. Chính trị, xã hội ổn định; tăng trưởng kinh tế được duy trì; nhiều chủ trương, chính sách ưu đãi đầu tư được Đảng, Nhà nước và Chính phủ quan tâm thực hiện đang là điều kiện, lợi thế rất lớn", ông Peter Hồng nói.
Đóng góp ý kiến cho sự phát triển của TP, Giáo sư-Tiến sĩ Đặng Lương Mô, kiều bào Nhật Bản chia sẻ: "Chúng tôi vô cùng phấn khởi thấy được TP thân yêu ngày càng phát triển hơn. Vấn đề tiên quyết của sự phát triển đối với một đô thị lớn như TPHCM vẫn là phát triển cơ sở hạ tầng. Nói đến phát triển cơ sở hạ tầng, không thể không đề cập đến mục tiêu gần đây của TP là phát triển TP theo hướng xây dựng “TP thông minh”.
Dịp này, UBND TPHCM đã tặng Bằng khen cho 19 kiều bào có nhiều thành tích xuất sắc trong năm 2018.
Các cá nhân nhận bằng khen của UBNDTP


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Tết của người Việt xa quê hương-26--vi-0000-6576

Tết Nguyên Đán


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Tết của người Việt xa quê hương-26--vi-0000-6574

Tết Nguyên Đán

Người Việt sống ở nước ngoài nếu không có điều kiện về Việt Nam trong dịp Tết cũng tổ chức những hoạt động trong dịp Tết Âm lịch mang đậm truyền thống văn hóa Việt. Nhiều nơi có đông người Việt sinh sống như tại Mỹ, Úc, Pháp, Nga, Đức... người Việt sinh sống tại đây ăn Tết với bánh chưng gói và bán sẵn cũng như các món ăn được đưa từ Việt Nam sang như nước mắm Phan Thiết, cho đến củ tỏi, củ hành, rau húng, rau thơm... Nhiều gia đình cũng lập bàn thờ Gia tiên, bàn thờ cũng có mâm ngũ quả, bánh chưng, mứt Tết, hương trầm, rượu, kim ngân..., có gia đình treo cả câu đối, và một lọ hoa tươi giống như đón Tết cổ truyền tại Việt Nam.

Nhiều nơi, cộng đồng và các hội đoàn người Việt, các chùa Phật giáo, các giáo xứ Công giáo có tổ chức Hội Tết và ca nhạc văn nghệ Tết. Sứ quán Việt Nam và các lãnh sự quán Việt Nam tại nước ngoài cũng có tổ chức các hoạt động vui Tết đón xuân cho kiều bào như các buổi tiệc nhỏ hay văn nghệ Tết, như tại Thái Lan, Canada .... Các khu thương xá của người Việt, các khu chợ Việt như tại Little Saigon ở tiểu bang California, Hackney (hay được gọi là "khu Việt Nam" tại Luân Đôn), Cabramatta (còn gọi là Saigonmatta) ở Sydney, Úc... cũng có bán các mặt hàng mứt, bánh chưng, hạt sen, lá dong tươi để gói bánh chưng, bánh tét, gạo nếp, xôi gấc, dừa khô, măng khô... được chuyển từ Việt Nam sang. Chợ hoa cũng có bán cành đào, cành mai, dưa hấu nhập từ các nước châu Á sang để trưng bày trong nhà.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Tết của người Việt xa quê hương-26--vi-0000-6579

Tết Nguyên Đán

Người Việt sống ở nước ngoài nếu không có điều kiện về Việt Nam trong dịp Tết cũng tổ chức những hoạt động trong dịp Tết Âm lịch mang đậm truyền thống văn hóa Việt. Nhiều nơi có đông người Việt sinh sống như tại Mỹ, Úc, Pháp, Nga, Đức... người Việt sinh sống tại đây ăn Tết với bánh chưng gói và bán sẵn cũng như các món ăn được đưa từ Việt Nam sang như nước mắm Phan Thiết, cho đến củ tỏi, củ hành, rau húng, rau thơm... Nhiều gia đình cũng lập bàn thờ Gia tiên, bàn thờ cũng có mâm ngũ quả, bánh chưng, mứt Tết, hương trầm, rượu, kim ngân..., có gia đình treo cả câu đối, và một lọ hoa tươi giống như đón Tết cổ truyền tại Việt Nam.

Nhiều nơi, cộng đồng và các hội đoàn người Việt, các chùa Phật giáo, các giáo xứ Công giáo có tổ chức Hội Tết và ca nhạc văn nghệ Tết. Sứ quán Việt Nam và các lãnh sự quán Việt Nam tại nước ngoài cũng có tổ chức các hoạt động vui Tết đón xuân cho kiều bào như các buổi tiệc nhỏ hay văn nghệ Tết, như tại Thái Lan, Canada .... Các khu thương xá của người Việt, các khu chợ Việt như tại Little Saigon ở tiểu bang California, Hackney (hay được gọi là "khu Việt Nam" tại Luân Đôn), Cabramatta (còn gọi là Saigonmatta) ở Sydney, Úc... cũng có bán các mặt hàng mứt, bánh chưng, hạt sen, lá dong tươi để gói bánh chưng, bánh tét, gạo nếp, xôi gấc, dừa khô, măng khô... được chuyển từ Việt Nam sang. Chợ hoa cũng có bán cành đào, cành mai, dưa hấu nhập từ các nước châu Á sang để trưng bày trong nhà.

Tại Mỹ, trước Tết Nguyên đán, kiều bào và du học sinh thường kết hợp tổ chức lễ hội mừng Tết lớn cho cộng đồng người Việt và cả cộng đồng người bản xứ. Đặc biệt hơn ở Việt Nam là nơi đây, vào ngày Tết được quyền đốt pháo nên các khu chợ Việt như chợ Lion, khu Little Saigon tràn ngập xác pháo giữa đêm giao thừa cho đến trọn ngày mồng 1 Tết. Hàng năm, vào ngày Tết, đều có các cuộc diễn hành Tết của cộng đồng người Việt tại khắp nơi, với các xe hoa và đoàn múa, lớn nhất là tại San Jose do Hội Diễn hành Xuân (Vietnamese Spring Festival) tổ chức, với sự kết hợp của nhiều hội đoàn, tổ chức. Hội chợ Tết cũng diễn ra khắp nơi với các phần đốt pháo, múa lân, ca nhạc văn nghệ, tái hiện các làng quê Việt xưa, thi đố vui để học, thi hoa hậu áo dài, thi đấu võ, thi thiếu nhi tài năng, thi gói bánh chưng bánh tét,...Người Việt ở Mỹ thi nấu bánh chưng bánh tét, VnExpress, 21/1/2014 Như tại Garden Grove, California, công viên Garden Grove Park và trường Bolsa Grande High School hiện nay là địa điểm tổ chức "Hội Tết Sinh viên" hằng năm, với hàng trăm ngàn người tham dự, và do Tổng hội Sinh viên Việt Nam Nam Cali (UVSA) tổ chức liên tục từ năm 1982 đến nay. Hội Tết Sinh viên năm 2013 có chủ đề là "Xuân quê hương - Việt Nam anh hùng" và đã được tổ chức trong 3 ngày 08-09-10 tháng 2 năm 2013.Khai mạc Hội Tết Sinh Viên ‘Xuân Quê Hương’ 2013  , Người Việt, 9/2/2013 Hội Tết Sinh viên năm 2014 với chủ đề "Mùa Xuân Mới" sẽ được tổ chức trong ba ngày 7 đến 9 tháng 2 năm 2014 tại Orange County Fair & Event Center.Hội Tết Sinh Viên 2014 được tổ chức tại địa điểm mới  , Báo Người Việt, 26/12/2013

Tại Úc, hàng năm, vào ngày Tết Nguyên Đán, đều có các cuộc diễn hành Tết và Hội Tết của cộng đồng người Việt tại khắp nơi, mang đậm bản sắc văn hóa Việt, như tại Sydney, Melbourne với hàng trăm ngàn người tham dự . Các hội Tết cũng có các món ăn Việt, những trò chơi dân gian, những gian hàng chợ Tết, bắn pháo hoa, múa lân, tái hiện văn hóa Việt xưa...


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Ý tưởng gộp Tết-28--vi-0000-6581

Tết Nguyên Đán

Những năm gần đây, trên các diễn đàn đã xuất hiện ý tưởng gộp Tết và được bàn tán, tranh luận nhiều. Năm 2005, Giáo sư Võ Tòng Xuân đã nêu ra đề xuất "Nên ăn Tết Ta theo lịch Tây", ông cho rằng Nên nghỉ Tết dương lịch với thời gian như nghỉ Tết âm lịch hiện nay (từ 26/12 đến 4/1), và nghỉ Tết âm lịch như nghỉ Tết dương lịch hiện nay (khoảng 2 ngày là đủ). Tất cả các hoạt động chào mừng năm mới, lễ họi truyền thống... vẫn tiếp tục gìn giữ và phát huy.

Giáo sư này đã nêu lên những bất lợi của Tết Nguyên Đán rằng nó sẽ làm mất cơ hội nắm bắt ngay thời cơ kinh doanh, giao thương với nước ngoài và mất thời giờ của nông dân lo chăm sóc lúa đông-xuân, vụ lúa tiềm năng cao nhất trong năm. Gượng ép thời khóa biểu học tập và thi học kỳ của sinh viên học sinh, làm cho họ mất cả hai tuần lễ học hành; dân chúng nhậu nhẹt, bài bạc dưới nhiều hình thức, rất tốn kém tiền của và thời gian học tập, tổn hại sức khỏe và tính mạng và lãng phí ngày làm việc trong khi quốc tế nghỉ Tết Tây. Giáo sư cho rằng Việt Nam nên gộp như vậy để bắt kịp thế giới, học tập theo gương của nước Nhật Bản (Tết Nhật Bản), thoát khỏi ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc.

Vào những ngày đầu năm, vấn đề này lại được báo chí đưa ra bàn luận, với các ý kiến ủng hộ và phản đối trái chiều nhau Lại mệt vì chuyện gộp Tết Nguyên đán và Tết Dương lịch. Giadinh Online, 14/01/2018. Truy cập 25/02/2018..

Những người ủng hộ cho rằng ăn Tết Ta như hiện nay gây rối loạn kế hoạch sản xuất ở các cơ sở công nghiệp. Nếu tiếp tục thì sẽ bị lạc bước, lỡ nhịp với thế giới, nhất là khi được làm việc với người phương Tây vì người Tây không ăn Tết ta. Tết Ta ngày càng trở nên nhàm chán, Nếu ăn Tết Nguyên Đán theo Dương lịch thì sẽ hội nhập dễ, tiết kiệm thì giờ dành cho Tết, thuận tiện hơn vì chỉ còn một cái Tết  Bỏ Tết Nguyên Đán thì tránh được những thủ tục phiền hà, tốn kém và sẽ tiện đủ đường. Nhiều bạn trẻ, nhất là phái nữ cũng phản đối Tết truyền thống vì cho rằng khi về quê, về làng có quá nhiều nghi lễ truyền thống nên cảm thấy không thoải mái nên có xu hướng đi nước ngoài du lịch khi Tết đến.

Trái lại, có rất nhiều ý kiến phản đối gay gắt đề xuất này, bao gồm bạn đọc các báo, nghệ sĩ, nhà khoa học... Những người phản đối đã cho rằng nếu thay đổi như vậy thì sẽ gây nên sự mất mát rất lớn về văn hóa thiêng liêng, cổ truyền của dân tộc bởi Tết Nguyên Đán đã ăn sâu trong tâm thức của người dân. Dịp Tết chính là dịp để người thân sum họp sau một năm xa cách. Dịp Tết là dịp để gìn giữ, phát huy văn hóa cổ truyền của dân tộc. Giáo sư Sử học Lê Văn Lan đã chỉ ra rằng Tết Dương lịch chỉ là "món ăn thêm", còn Tết Âm lịch thì đã đi sâu vào máu thịt. Ca sĩ Mỹ Linh đã nói rằng ăn Tết Ta theo Dương lịch là "thảm họa". Mỹ Linh đã chỉ ra rằng Tết Nguyên đán theo cách tổ chức bao nhiêu đời này là những giây phút thiêng liêng cho sự khởi đầu một năm mới...Chứng tỏ rằng truyền thống dân tộc bao đời vẫn luôn được duy trì trong tâm trí mỗi con người Việt.

Tuy nhiên các thảo luận nói trên đều mới là ý tưởng cá nhân. Trong chương trình làm việc của cơ quan quyền lực nhà nước, gồm Quốc hội và Chính phủ, là nơi chịu trách nhiệm đưa ra quyết định, chưa hề có dự định nào liên quan đến thay đổi việc ăn Tết cổ truyền của dân tộc. Đại diện của Bộ Tư pháp cũng xác nhận rằng hiện chưa có chỉ đạo nào về việc nghiên cứu vấn đề gộp Tết để sửa đổi quy định pháp luật liên quan

Mấy ngày nay, độc giả tranh luận rất nhiều về ý kiến của GS Võ Tòng Xuân về việc nên tổ chức ăn Tết cổ truyền theo dương lịch. Trong đó, có cả những ý kiến đồng tình và rất nhiều ý kiến phản đối.
Là một trong những nghệ sĩ thường xuyên bày tỏ quan điểm cá nhân mạnh mẽ trước nhiều vấn đề hệ trọng về chính sách xã hội, văn hóa, ca sĩ Mỹ Linh cũng vừa có bài viết ngắn gửi tới VTC News xung quanh ý tưởng ăn Tết Nguyên đán theo dương lịch:
|Ca sĩ Mỹ Linh phản đối quan điểm nên tổ chức ăn Tết Nguyên đán theo dương lịch.|
Ngày bé, Tết càng thiêng liêng bởi vì sự mong đợi của cả năm. Giờ đây khi trở thành người mẹ, tôi càng trân trọng những ngày Tết sum vầy.
Theo tôi, Tết Nguyên đán là một căn cước về mặt văn hóa để nhận ra bản sắc Việt Nam trong thời kỳ hội nhập.
Giữa cuộc sống hối hả, bộn bề nhiều lo toan và sự du nhập của hàng loạt các giá trị văn hóa phương Đông và phương Tây, tôi biết đã rất nhiều người lo ngại về việc thế hệ trẻ sính ngoại, cuồng nhiệt với những giá trị văn hóa ngoại lai mà quên mất những nét đẹp trong văn hóa tinh thần của dân tộc, của người Việt từ bao đời nay.
Việc đón Tết, chuẩn bị cho một cái Tết nguyên đán là một trong những việc có thể giữ gìn nét đẹp dân tộc mà giới trẻ đang dần phai nhạt sự quan tâm.
Quay trở lại với ý kiến của GS Võ Tòng Xuân về việc gộp tết Nguyên Đán vào tết Tây để hòa nhập với thế giới, tranh thủ làm giàu và không làm mất đi Tết cổ truyền, tôi thấy rất không nên.
Hoà nhập vào một sẽ không còn cái cổ truyền nữa. Tết cổ truyền cùng với cách tổ chức như xưa nay vẫn làm cùng tính thời điểm của nó mới là cái hồn vía dân tộc.
Theo GS Võ Tòng Xuân, việc nghỉ đến hàng chục ngày tết Âm lịch/năm là đánh mất đi rất nhiều cơ hội để làm ăn, hợp tác và đưa kinh tế đất nước đi lên. Nhưng dân tộc nào có văn hoá dân tộc ấy. Dân ta nghỉ Tết nhưng Giáng sinh ta vẫn đi làm. Phân tích nói trên của GS Xuân chỉ là nguỵ biện thôi.
GS Võ Tòng Xuân còn lý luận rằng, ăn tết Ta theo dương lịch sẽ giảm thiểu tệ nạn xã hội, nhậu nhẹt, chè chén và cờ bạc, tiêu tốn sức khỏe. Tôi thấy không xác đáng.
Nhiều người, những người thích nhậu, vẫn cứ nhậu mỗi ngày mỗi tối, đâu cứ đợi đến Tết mới nhậu. Chuyện nhậu nhẹt hay cờ bạc là do ý thức của từng người. Ai nhậu nhiều thì không cần phải chờ đến dịp được nghỉ Tết mới thực hiện hành vi đó, kể cả cờ bạc cũng vậy.
Số người lợi dụng Tết để cho rằng đó là dịp chính đáng để nhậu nhẹt, cờ bạc mà không phải suy nghĩ gì rất ít. Và cũng phải xem, họ là những người như thế nào. Không thể vì số cá nhân nhỏ như vậy mà quy kết được. Trên thực tế, Tết là dịp người ta thực hiện nhiều hành vi tốt đẹp đấy chứ.
Theo bạn, có nên đón Tết cổ truyền theo dương lịch?
Nếu không nghỉ kéo dài như Tết âm lịch hiện tại, con cháu chúng ta sẽ học tốt hơn? Thưa GS Võ Tòng Xuân và những người ủng hộ ông, tôi không nghĩ như vậy.
Học tập là một quá trình dài hơi và phải tự học nữa. Mặt khác, các cháu nhỏ ngoài học ở trường thì ngày Tết các cháu cũng học được thêm về văn hoá gia đình và văn hóa dân tộc, hiểu về tình thân, tôn ti trật tự, biết hơn về nguồn cội của mình. Điều này là cái lợi rất lớn, bản thân tôi nghĩ ai cũng nhận ra điều này.
Hãy tưởng tượng một ngày chúng ta không ăn Tết Nguyên đán theo lịch âm, lịch tính theo hệ mặt trăng của cư dân nông nghiệp, nó sẽ kéo theo hàng loạt những thay đổi tập tục, lối suy nghĩ, đặc biệt là lớp trẻ.
Tôi lo rằng, thế hệ sau này sẽ vẫy vùng trong cái gọi là hội nhập mà không có câu trả lời khi tự đặt câu hỏi, mình là ai và từ đâu đến. Cái đó mới là thảm họa. Đối với tôi, chúng ta có nhiều cách để làm giàu, để tránh tệ nạn xã hội. Và việc giữ nét văn hóa dân tộc cho thế hệ sau cũng phải xem như là một trách nhiệm".
Mỹ Linh
Bình luận
Bạn chưa nhập nội dung bình luận
Họ tên tối thiểu 2 ký tự !


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Ý tưởng gộp Tết-28--vi-0000-6582

Tết Nguyên Đán

Những năm gần đây, trên các diễn đàn đã xuất hiện ý tưởng gộp Tết và được bàn tán, tranh luận nhiều. Năm 2005, Giáo sư Võ Tòng Xuân đã nêu ra đề xuất "Nên ăn Tết Ta theo lịch Tây", ông cho rằng Nên nghỉ Tết dương lịch với thời gian như nghỉ Tết âm lịch hiện nay (từ 26/12 đến 4/1), và nghỉ Tết âm lịch như nghỉ Tết dương lịch hiện nay (khoảng 2 ngày là đủ). Tất cả các hoạt động chào mừng năm mới, lễ họi truyền thống... vẫn tiếp tục gìn giữ và phát huy.

Giáo sư này đã nêu lên những bất lợi của Tết Nguyên Đán rằng nó sẽ làm mất cơ hội nắm bắt ngay thời cơ kinh doanh, giao thương với nước ngoài và mất thời giờ của nông dân lo chăm sóc lúa đông-xuân, vụ lúa tiềm năng cao nhất trong năm. Gượng ép thời khóa biểu học tập và thi học kỳ của sinh viên học sinh, làm cho họ mất cả hai tuần lễ học hành; dân chúng nhậu nhẹt, bài bạc dưới nhiều hình thức, rất tốn kém tiền của và thời gian học tập, tổn hại sức khỏe và tính mạng và lãng phí ngày làm việc trong khi quốc tế nghỉ Tết Tây. Giáo sư cho rằng Việt Nam nên gộp như vậy để bắt kịp thế giới, học tập theo gương của nước Nhật Bản (Tết Nhật Bản), thoát khỏi ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Ý tưởng gộp Tết-28--vi-0000-6583

Tết Nguyên Đán

Những năm gần đây, trên các diễn đàn đã xuất hiện ý tưởng gộp Tết và được bàn tán, tranh luận nhiều. Năm 2005, Giáo sư Võ Tòng Xuân đã nêu ra đề xuất "Nên ăn Tết Ta theo lịch Tây", ông cho rằng Nên nghỉ Tết dương lịch với thời gian như nghỉ Tết âm lịch hiện nay (từ 26/12 đến 4/1), và nghỉ Tết âm lịch như nghỉ Tết dương lịch hiện nay (khoảng 2 ngày là đủ). Tất cả các hoạt động chào mừng năm mới, lễ họi truyền thống... vẫn tiếp tục gìn giữ và phát huy.

Giáo sư này đã nêu lên những bất lợi của Tết Nguyên Đán rằng nó sẽ làm mất cơ hội nắm bắt ngay thời cơ kinh doanh, giao thương với nước ngoài và mất thời giờ của nông dân lo chăm sóc lúa đông-xuân, vụ lúa tiềm năng cao nhất trong năm. Gượng ép thời khóa biểu học tập và thi học kỳ của sinh viên học sinh, làm cho họ mất cả hai tuần lễ học hành; dân chúng nhậu nhẹt, bài bạc dưới nhiều hình thức, rất tốn kém tiền của và thời gian học tập, tổn hại sức khỏe và tính mạng và lãng phí ngày làm việc trong khi quốc tế nghỉ Tết Tây. Giáo sư cho rằng Việt Nam nên gộp như vậy để bắt kịp thế giới, học tập theo gương của nước Nhật Bản (Tết Nhật Bản), thoát khỏi ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc.

Vào những ngày đầu năm, vấn đề này lại được báo chí đưa ra bàn luận, với các ý kiến ủng hộ và phản đối trái chiều nhau Lại mệt vì chuyện gộp Tết Nguyên đán và Tết Dương lịch. Giadinh Online, 14/01/2018. Truy cập 25/02/2018..


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Ý tưởng gộp Tết-28--vi-0000-6584

Tết Nguyên Đán


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Ý tưởng gộp Tết-28--vi-0000-6585

Tết Nguyên Đán

Những năm gần đây, trên các diễn đàn đã xuất hiện ý tưởng gộp Tết và được bàn tán, tranh luận nhiều. Năm 2005, Giáo sư Võ Tòng Xuân đã nêu ra đề xuất "Nên ăn Tết Ta theo lịch Tây", ông cho rằng Nên nghỉ Tết dương lịch với thời gian như nghỉ Tết âm lịch hiện nay (từ 26/12 đến 4/1), và nghỉ Tết âm lịch như nghỉ Tết dương lịch hiện nay (khoảng 2 ngày là đủ). Tất cả các hoạt động chào mừng năm mới, lễ họi truyền thống... vẫn tiếp tục gìn giữ và phát huy.

Giáo sư này đã nêu lên những bất lợi của Tết Nguyên Đán rằng nó sẽ làm mất cơ hội nắm bắt ngay thời cơ kinh doanh, giao thương với nước ngoài và mất thời giờ của nông dân lo chăm sóc lúa đông-xuân, vụ lúa tiềm năng cao nhất trong năm. Gượng ép thời khóa biểu học tập và thi học kỳ của sinh viên học sinh, làm cho họ mất cả hai tuần lễ học hành; dân chúng nhậu nhẹt, bài bạc dưới nhiều hình thức, rất tốn kém tiền của và thời gian học tập, tổn hại sức khỏe và tính mạng và lãng phí ngày làm việc trong khi quốc tế nghỉ Tết Tây. Giáo sư cho rằng Việt Nam nên gộp như vậy để bắt kịp thế giới, học tập theo gương của nước Nhật Bản (Tết Nhật Bản), thoát khỏi ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc.

Vào những ngày đầu năm, vấn đề này lại được báo chí đưa ra bàn luận, với các ý kiến ủng hộ và phản đối trái chiều nhau Lại mệt vì chuyện gộp Tết Nguyên đán và Tết Dương lịch. Giadinh Online, 14/01/2018. Truy cập 25/02/2018..

Những người ủng hộ cho rằng ăn Tết Ta như hiện nay gây rối loạn kế hoạch sản xuất ở các cơ sở công nghiệp. Nếu tiếp tục thì sẽ bị lạc bước, lỡ nhịp với thế giới, nhất là khi được làm việc với người phương Tây vì người Tây không ăn Tết ta. Tết Ta ngày càng trở nên nhàm chán, Nếu ăn Tết Nguyên Đán theo Dương lịch thì sẽ hội nhập dễ, tiết kiệm thì giờ dành cho Tết, thuận tiện hơn vì chỉ còn một cái Tết  Bỏ Tết Nguyên Đán thì tránh được những thủ tục phiền hà, tốn kém và sẽ tiện đủ đường. Nhiều bạn trẻ, nhất là phái nữ cũng phản đối Tết truyền thống vì cho rằng khi về quê, về làng có quá nhiều nghi lễ truyền thống nên cảm thấy không thoải mái nên có xu hướng đi nước ngoài du lịch khi Tết đến.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Ý tưởng gộp Tết-28--vi-0000-6586

Tết Nguyên Đán

Những năm gần đây, trên các diễn đàn đã xuất hiện ý tưởng gộp Tết và được bàn tán, tranh luận nhiều. Năm 2005, Giáo sư Võ Tòng Xuân đã nêu ra đề xuất "Nên ăn Tết Ta theo lịch Tây", ông cho rằng Nên nghỉ Tết dương lịch với thời gian như nghỉ Tết âm lịch hiện nay (từ 26/12 đến 4/1), và nghỉ Tết âm lịch như nghỉ Tết dương lịch hiện nay (khoảng 2 ngày là đủ). Tất cả các hoạt động chào mừng năm mới, lễ họi truyền thống... vẫn tiếp tục gìn giữ và phát huy.

Giáo sư này đã nêu lên những bất lợi của Tết Nguyên Đán rằng nó sẽ làm mất cơ hội nắm bắt ngay thời cơ kinh doanh, giao thương với nước ngoài và mất thời giờ của nông dân lo chăm sóc lúa đông-xuân, vụ lúa tiềm năng cao nhất trong năm. Gượng ép thời khóa biểu học tập và thi học kỳ của sinh viên học sinh, làm cho họ mất cả hai tuần lễ học hành; dân chúng nhậu nhẹt, bài bạc dưới nhiều hình thức, rất tốn kém tiền của và thời gian học tập, tổn hại sức khỏe và tính mạng và lãng phí ngày làm việc trong khi quốc tế nghỉ Tết Tây. Giáo sư cho rằng Việt Nam nên gộp như vậy để bắt kịp thế giới, học tập theo gương của nước Nhật Bản (Tết Nhật Bản), thoát khỏi ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc.

Vào những ngày đầu năm, vấn đề này lại được báo chí đưa ra bàn luận, với các ý kiến ủng hộ và phản đối trái chiều nhau Lại mệt vì chuyện gộp Tết Nguyên đán và Tết Dương lịch. Giadinh Online, 14/01/2018. Truy cập 25/02/2018..

Những người ủng hộ cho rằng ăn Tết Ta như hiện nay gây rối loạn kế hoạch sản xuất ở các cơ sở công nghiệp. Nếu tiếp tục thì sẽ bị lạc bước, lỡ nhịp với thế giới, nhất là khi được làm việc với người phương Tây vì người Tây không ăn Tết ta. Tết Ta ngày càng trở nên nhàm chán, Nếu ăn Tết Nguyên Đán theo Dương lịch thì sẽ hội nhập dễ, tiết kiệm thì giờ dành cho Tết, thuận tiện hơn vì chỉ còn một cái Tết  Bỏ Tết Nguyên Đán thì tránh được những thủ tục phiền hà, tốn kém và sẽ tiện đủ đường. Nhiều bạn trẻ, nhất là phái nữ cũng phản đối Tết truyền thống vì cho rằng khi về quê, về làng có quá nhiều nghi lễ truyền thống nên cảm thấy không thoải mái nên có xu hướng đi nước ngoài du lịch khi Tết đến.

Trái lại, có rất nhiều ý kiến phản đối gay gắt đề xuất này, bao gồm bạn đọc các báo, nghệ sĩ, nhà khoa học... Những người phản đối đã cho rằng nếu thay đổi như vậy thì sẽ gây nên sự mất mát rất lớn về văn hóa thiêng liêng, cổ truyền của dân tộc bởi Tết Nguyên Đán đã ăn sâu trong tâm thức của người dân. Dịp Tết chính là dịp để người thân sum họp sau một năm xa cách.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q912988--Ý tưởng gộp Tết-28--vi-0000-6587

Tết Nguyên Đán

Những năm gần đây, trên các diễn đàn đã xuất hiện ý tưởng gộp Tết và được bàn tán, tranh luận nhiều. Năm 2005, Giáo sư Võ Tòng Xuân đã nêu ra đề xuất "Nên ăn Tết Ta theo lịch Tây", ông cho rằng Nên nghỉ Tết dương lịch với thời gian như nghỉ Tết âm lịch hiện nay (từ 26/12 đến 4/1), và nghỉ Tết âm lịch như nghỉ Tết dương lịch hiện nay (khoảng 2 ngày là đủ). Tất cả các hoạt động chào mừng năm mới, lễ họi truyền thống... vẫn tiếp tục gìn giữ và phát huy.

Giáo sư này đã nêu lên những bất lợi của Tết Nguyên Đán rằng nó sẽ làm mất cơ hội nắm bắt ngay thời cơ kinh doanh, giao thương với nước ngoài và mất thời giờ của nông dân lo chăm sóc lúa đông-xuân, vụ lúa tiềm năng cao nhất trong năm. Gượng ép thời khóa biểu học tập và thi học kỳ của sinh viên học sinh, làm cho họ mất cả hai tuần lễ học hành; dân chúng nhậu nhẹt, bài bạc dưới nhiều hình thức, rất tốn kém tiền của và thời gian học tập, tổn hại sức khỏe và tính mạng và lãng phí ngày làm việc trong khi quốc tế nghỉ Tết Tây. Giáo sư cho rằng Việt Nam nên gộp như vậy để bắt kịp thế giới, học tập theo gương của nước Nhật Bản (Tết Nhật Bản), thoát khỏi ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc.

Vào những ngày đầu năm, vấn đề này lại được báo chí đưa ra bàn luận, với các ý kiến ủng hộ và phản đối trái chiều nhau Lại mệt vì chuyện gộp Tết Nguyên đán và Tết Dương lịch. Giadinh Online, 14/01/2018. Truy cập 25/02/2018..

Những người ủng hộ cho rằng ăn Tết Ta như hiện nay gây rối loạn kế hoạch sản xuất ở các cơ sở công nghiệp. Nếu tiếp tục thì sẽ bị lạc bước, lỡ nhịp với thế giới, nhất là khi được làm việc với người phương Tây vì người Tây không ăn Tết ta. Tết Ta ngày càng trở nên nhàm chán, Nếu ăn Tết Nguyên Đán theo Dương lịch thì sẽ hội nhập dễ, tiết kiệm thì giờ dành cho Tết, thuận tiện hơn vì chỉ còn một cái Tết  Bỏ Tết Nguyên Đán thì tránh được những thủ tục phiền hà, tốn kém và sẽ tiện đủ đường. Nhiều bạn trẻ, nhất là phái nữ cũng phản đối Tết truyền thống vì cho rằng khi về quê, về làng có quá nhiều nghi lễ truyền thống nên cảm thấy không thoải mái nên có xu hướng đi nước ngoài du lịch khi Tết đến.

Trái lại, có rất nhiều ý kiến phản đối gay gắt đề xuất này, bao gồm bạn đọc các báo, nghệ sĩ, nhà khoa học... Những người phản đối đã cho rằng nếu thay đổi như vậy thì sẽ gây nên sự mất mát rất lớn về văn hóa thiêng liêng, cổ truyền của dân tộc bởi Tết Nguyên Đán đã ăn sâu trong tâm thức của người dân. Dịp Tết chính là dịp để người thân sum họp sau một năm xa cách. Dịp Tết là dịp để gìn giữ, phát huy văn hóa cổ truyền của dân tộc. Giáo sư Sử học Lê Văn Lan đã chỉ ra rằng Tết Dương lịch chỉ là "món ăn thêm", còn Tết Âm lịch thì đã đi sâu vào máu thịt.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q36729--300px|trái|nhỏ|Bản đồ tỉnh Hải Dương năm 1891-2--vi-0000-6680

Hải Dương

Hải Dương là một tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng, Việt Nam Quyết định số 124/2004/QĐ-TTg của Chính phủ ngày 08/07/2004 ban hành Danh mục và mã số các đơn vị hành chính Việt Nam có đến 30/6/2004. Thuky Luat Online, 2016. Truy cập 11/04/2019.Tập bản đồ hành chính Việt Nam. Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam. Hà Nội, 2013..

Năm 2021, Hải Dương là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 8 về số dân với 1.936.774 người, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 8,5%. GRDP đạt 149.700 tỉ đồng (tương ứng với 6,480 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 77 triệu đồng (tương ứng với 3.347 USD).

Hải Dương thuộc Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ. Trung tâm hành chính của tỉnh là thành phố Hải Dương (hiện là đô thị loại I), cách thủ đô Hà Nội 57 km về phía Tây, cách trung tâm thành phố Hải Phòng 45 km về phía Đông.

Theo quy hoạch năm 2007, Hải Dương nằm trong vùng thủ đô với vai trò là một trung tâm công nghiệp của toàn vùng.

Năm 1887, thực dân Pháp tách một số huyện ven biển của Hải Dương, đặt thành tỉnh Hải Phòng. Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng và Hà Nội - thành phố Hải Phòng chính thức có tên trên bản đồ Liên bang Đông Dương. Theo sắc lệnh thành phố Hải Phòng được tách ra từ tỉnh Hải Phòng, phần còn lại của tỉnh Hải Phòng lập thành tỉnh Kiến An.

Năm 1923, Toàn quyền Đông Dương quyết định thành lập thành phố Hải Dương.

nhỏ|phải|250px| Thị trấn Ninh Giang, tỉnh Hải Dương thời Pháp thuộc. Phu Ninh Giang Rue principale

nhỏ|phải|180px| Hải Dương trong một bưu thiếp của Pháp đầu thế kỷ 20

Tháng 3 năm 1947, chia thành phố Hải Dương thành 2 quận rồi trở về thành thị xã.

Năm 1968, tỉnh Hải Dương sáp nhập với Hưng Yên thành tỉnh Hải Hưng, tỉnh lỵ là thị xã Hải Dương.

Ngày 1 tháng 11 năm 2019, chuyển huyện Kinh Môn thành thị xã Kinh Môn.

TP. HCM, ngày 20/07/2022
Thư Xin Lỗi Vì Đang Bị Tấn Công DDoS
THƯ VIỆN PHÁP LUẬT chân thành xin lỗi Quý khách vì website không vào được hoặc vào rất chậm trong hơn 1 ngày qua.
Khoảng 8 giờ sáng ngày 19/7/2022, trang www.ThuVienPhapLuat.vn có biểu hiện bị tấn công DDoS dẫn đến quá tải. Người dùng truy cập vào web không được, hoặc vào được thì rất chậm.
THƯ VIỆN PHÁP LUẬT đã báo cáo và nhờ sự hỗ trợ của Trung Tâm Giám sát An toàn Không gian mạng Quốc gia (NCSC), nhờ đó đã phần nào hạn chế hậu quả của cuộc tấn công.
Đến chiều ngày 20/07 việc tấn công DDoS vẫn đang tiếp diễn, nhưng người dùng đã có thể sử dụng, dù hơi chậm, nhờ các giải pháp mà NCSC đưa ra.
DDoS là hình thức hacker gửi lượng lớn truy cập giả vào hệ thống, nhằm gây tắc nghẽn hệ thống, khiến người dùng không thể truy cập và sử dụng dịch vụ bình thường trên trang www.ThuVienPhapLuat.vn .
Tấn công DDoS không làm ảnh hưởng đến dữ liệu, không đánh mất thông tin người dùng. Nó chỉ làm tắc nghẽn đường dẫn, làm khách hàng khó hoặc không thể truy cập vào dịch vụ.
Ngay khi bị tấn công DDoS, THƯ VIỆN PHÁP LUẬT đã họp xem thời gian qua mình có làm sai hay gây thù chuốc oán với cá nhân tổ chức nào không.
Và nhận thấy mình không gây thù với bạn nào, nên chưa hiểu được mục đích của lần DDoS này là gì.
Sứ mệnh của THƯ VIỆN PHÁP LUẬT là:
-
sử dụng công nghệ cao để tổ chức lại hệ thống pháp luật
-
và kết nối cộng đồng dân luật Việt Nam,
-
nhằm giúp công chúng loại rủi ro pháp lý, nắm cơ hội làm giàu,
-
và cùng công chúng xây dựng, thụ hưởng nhà nước pháp quyền.
Luật sư Nguyễn Thụy Hân, Phòng Cộng Đồng Ngành Luật cho rằng: “Mỗi ngày chúng tôi hỗ trợ pháp lý cho hàng ngàn trường hợp, phổ cập kiến thức pháp luật đến hàng triệu người, thiết nghĩ các hacker chân chính không ai lại đi phá làm gì”.
Dù thế nào, để xảy ra bất tiện này cũng là lỗi của chúng tôi, một lần nữa THƯ VIỆN PHÁP LUẬT xin gửi lời xin lỗi đến cộng đồng, khách hàng.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q36729--300px|trái|nhỏ|Bản đồ tỉnh Hải Dương năm 1891-2--vi-0000-6681

Hải Dương

Năm 1887, thực dân Pháp tách một số huyện ven biển của Hải Dương, đặt thành tỉnh Hải Phòng. Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng và Hà Nội - thành phố Hải Phòng chính thức có tên trên bản đồ Liên bang Đông Dương. Theo sắc lệnh thành phố Hải Phòng được tách ra từ tỉnh Hải Phòng, phần còn lại của tỉnh Hải Phòng lập thành tỉnh Kiến An.

Năm 1923, Toàn quyền Đông Dương quyết định thành lập thành phố Hải Dương.

nhỏ|phải|250px| Thị trấn Ninh Giang, tỉnh Hải Dương thời Pháp thuộc. Phu Ninh Giang Rue principale

nhỏ|phải|180px| Hải Dương trong một bưu thiếp của Pháp đầu thế kỷ 20

Tháng 3 năm 1947, chia thành phố Hải Dương thành 2 quận rồi trở về thành thị xã.

Năm 1968, tỉnh Hải Dương sáp nhập với Hưng Yên thành tỉnh Hải Hưng, tỉnh lỵ là thị xã Hải Dương.

Năm 1977, hợp nhất 2 huyện Cẩm Giàng và Bình Giang thành huyện Cẩm Bình.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q36729--300px|trái|nhỏ|Bản đồ tỉnh Hải Dương năm 1891-2--vi-0000-6682

Hải Dương

Năm 1887, thực dân Pháp tách một số huyện ven biển của Hải Dương, đặt thành tỉnh Hải Phòng. Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng và Hà Nội - thành phố Hải Phòng chính thức có tên trên bản đồ Liên bang Đông Dương. Theo sắc lệnh thành phố Hải Phòng được tách ra từ tỉnh Hải Phòng, phần còn lại của tỉnh Hải Phòng lập thành tỉnh Kiến An.

Năm 1923, Toàn quyền Đông Dương quyết định thành lập thành phố Hải Dương.

nhỏ|phải|250px| Thị trấn Ninh Giang, tỉnh Hải Dương thời Pháp thuộc. Phu Ninh Giang Rue principale

nhỏ|phải|180px| Hải Dương trong một bưu thiếp của Pháp đầu thế kỷ 20

Tháng 3 năm 1947, chia thành phố Hải Dương thành 2 quận rồi trở về thành thị xã.

Năm 1968, tỉnh Hải Dương sáp nhập với Hưng Yên thành tỉnh Hải Hưng, tỉnh lỵ là thị xã Hải Dương.

Năm 1977, hợp nhất 2 huyện Cẩm Giàng và Bình Giang thành huyện Cẩm Bình.

Năm 1979, hợp nhất 2 huyện Gia Lộc và Tứ Kỳ thành huyện Tứ Lộc; hợp nhất 2 huyện Kim Thành và Kinh Môn thành huyện Kim Môn; hợp nhất 2 huyện Nam Sách và Thanh Hà thành huyện Nam Thanh; hợp nhất 2 huyện Ninh Giang và Thanh Miện thành huyện Ninh Thanh.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q36729--300px|trái|nhỏ|Bản đồ tỉnh Hải Dương năm 1891-2--vi-0000-6683

Hải Dương

Năm 1887, thực dân Pháp tách một số huyện ven biển của Hải Dương, đặt thành tỉnh Hải Phòng. Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng và Hà Nội - thành phố Hải Phòng chính thức có tên trên bản đồ Liên bang Đông Dương. Theo sắc lệnh thành phố Hải Phòng được tách ra từ tỉnh Hải Phòng, phần còn lại của tỉnh Hải Phòng lập thành tỉnh Kiến An.

Năm 1923, Toàn quyền Đông Dương quyết định thành lập thành phố Hải Dương.

nhỏ|phải|250px| Thị trấn Ninh Giang, tỉnh Hải Dương thời Pháp thuộc. Phu Ninh Giang Rue principale

nhỏ|phải|180px| Hải Dương trong một bưu thiếp của Pháp đầu thế kỷ 20

Tháng 3 năm 1947, chia thành phố Hải Dương thành 2 quận rồi trở về thành thị xã.

Năm 1968, tỉnh Hải Dương sáp nhập với Hưng Yên thành tỉnh Hải Hưng, tỉnh lỵ là thị xã Hải Dương.

Năm 1977, hợp nhất 2 huyện Cẩm Giàng và Bình Giang thành huyện Cẩm Bình.

Năm 1979, hợp nhất 2 huyện Gia Lộc và Tứ Kỳ thành huyện Tứ Lộc; hợp nhất 2 huyện Kim Thành và Kinh Môn thành huyện Kim Môn; hợp nhất 2 huyện Nam Sách và Thanh Hà thành huyện Nam Thanh; hợp nhất 2 huyện Ninh Giang và Thanh Miện thành huyện Ninh Thanh.

Ngày 27 tháng 1 năm 1996, chia 2 huyện Tứ Lộc và Ninh Thanh thành 4 huyện như cũ.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q36729--300px|trái|nhỏ|Bản đồ tỉnh Hải Dương năm 1891-2--vi-0000-6684

Hải Dương

Năm 1887, thực dân Pháp tách một số huyện ven biển của Hải Dương, đặt thành tỉnh Hải Phòng. Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng và Hà Nội - thành phố Hải Phòng chính thức có tên trên bản đồ Liên bang Đông Dương. Theo sắc lệnh thành phố Hải Phòng được tách ra từ tỉnh Hải Phòng, phần còn lại của tỉnh Hải Phòng lập thành tỉnh Kiến An.

Năm 1923, Toàn quyền Đông Dương quyết định thành lập thành phố Hải Dương.

nhỏ|phải|250px| Thị trấn Ninh Giang, tỉnh Hải Dương thời Pháp thuộc. Phu Ninh Giang Rue principale

nhỏ|phải|180px| Hải Dương trong một bưu thiếp của Pháp đầu thế kỷ 20

Tháng 3 năm 1947, chia thành phố Hải Dương thành 2 quận rồi trở về thành thị xã.

Năm 1968, tỉnh Hải Dương sáp nhập với Hưng Yên thành tỉnh Hải Hưng, tỉnh lỵ là thị xã Hải Dương.

Năm 1977, hợp nhất 2 huyện Cẩm Giàng và Bình Giang thành huyện Cẩm Bình.

Năm 1979, hợp nhất 2 huyện Gia Lộc và Tứ Kỳ thành huyện Tứ Lộc; hợp nhất 2 huyện Kim Thành và Kinh Môn thành huyện Kim Môn; hợp nhất 2 huyện Nam Sách và Thanh Hà thành huyện Nam Thanh; hợp nhất 2 huyện Ninh Giang và Thanh Miện thành huyện Ninh Thanh.

Ngày 27 tháng 1 năm 1996, chia 2 huyện Tứ Lộc và Ninh Thanh thành 4 huyện như cũ.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, tái lập tỉnh Hải Dương từ tỉnh Hải Hưng. Khi tách ra, tỉnh Hải Dương có 9 đơn vị hành chính gồm thị xã Hải Dương và 8 huyện: Cẩm Bình, Chí Linh, Gia Lộc, Kim Môn, Nam Thanh, Ninh Giang, Thanh Miện, Tứ Kỳ.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q36729--300px|trái|nhỏ|Bản đồ tỉnh Hải Dương năm 1891-2--vi-0000-6685

Hải Dương

Năm 1887, thực dân Pháp tách một số huyện ven biển của Hải Dương, đặt thành tỉnh Hải Phòng. Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng và Hà Nội - thành phố Hải Phòng chính thức có tên trên bản đồ Liên bang Đông Dương. Theo sắc lệnh thành phố Hải Phòng được tách ra từ tỉnh Hải Phòng, phần còn lại của tỉnh Hải Phòng lập thành tỉnh Kiến An.

Năm 1923, Toàn quyền Đông Dương quyết định thành lập thành phố Hải Dương.

nhỏ|phải|250px| Thị trấn Ninh Giang, tỉnh Hải Dương thời Pháp thuộc. Phu Ninh Giang Rue principale

nhỏ|phải|180px| Hải Dương trong một bưu thiếp của Pháp đầu thế kỷ 20

Tháng 3 năm 1947, chia thành phố Hải Dương thành 2 quận rồi trở về thành thị xã.

Năm 1968, tỉnh Hải Dương sáp nhập với Hưng Yên thành tỉnh Hải Hưng, tỉnh lỵ là thị xã Hải Dương.

Năm 1977, hợp nhất 2 huyện Cẩm Giàng và Bình Giang thành huyện Cẩm Bình.

Năm 1979, hợp nhất 2 huyện Gia Lộc và Tứ Kỳ thành huyện Tứ Lộc; hợp nhất 2 huyện Kim Thành và Kinh Môn thành huyện Kim Môn; hợp nhất 2 huyện Nam Sách và Thanh Hà thành huyện Nam Thanh; hợp nhất 2 huyện Ninh Giang và Thanh Miện thành huyện Ninh Thanh.

Ngày 27 tháng 1 năm 1996, chia 2 huyện Tứ Lộc và Ninh Thanh thành 4 huyện như cũ.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, tái lập tỉnh Hải Dương từ tỉnh Hải Hưng. Khi tách ra, tỉnh Hải Dương có 9 đơn vị hành chính gồm thị xã Hải Dương và 8 huyện: Cẩm Bình, Chí Linh, Gia Lộc, Kim Môn, Nam Thanh, Ninh Giang, Thanh Miện, Tứ Kỳ.

Ngày 17 tháng 2 năm 1997, chia lại các huyện Cẩm Bình, Kim Môn và Nam Thanh thành 6 huyện như cũ.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0000.jsonl--Q36729--300px|trái|nhỏ|Bản đồ tỉnh Hải Dương năm 1891-2--vi-0000-6686

Hải Dương

Năm 1887, thực dân Pháp tách một số huyện ven biển của Hải Dương, đặt thành tỉnh Hải Phòng. Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng và Hà Nội - thành phố Hải Phòng chính thức có tên trên bản đồ Liên bang Đông Dương. Theo sắc lệnh thành phố Hải Phòng được tách ra từ tỉnh Hải Phòng, phần còn lại của tỉnh Hải Phòng lập thành tỉnh Kiến An.

Năm 1923, Toàn quyền Đông Dương quyết định thành lập thành phố Hải Dương.

nhỏ|phải|250px| Thị trấn Ninh Giang, tỉnh Hải Dương thời Pháp thuộc. Phu Ninh Giang Rue principale

nhỏ|phải|180px| Hải Dương trong một bưu thiếp của Pháp đầu thế kỷ 20

Tháng 3 năm 1947, chia thành phố Hải Dương thành 2 quận rồi trở về thành thị xã.

Năm 1968, tỉnh Hải Dương sáp nhập với Hưng Yên thành tỉnh Hải Hưng, tỉnh lỵ là thị xã Hải Dương.

Năm 1977, hợp nhất 2 huyện Cẩm Giàng và Bình Giang thành huyện Cẩm Bình.

Năm 1979, hợp nhất 2 huyện Gia Lộc và Tứ Kỳ thành huyện Tứ Lộc; hợp nhất 2 huyện Kim Thành và Kinh Môn thành huyện Kim Môn; hợp nhất 2 huyện Nam Sách và Thanh Hà thành huyện Nam Thanh; hợp nhất 2 huyện Ninh Giang và Thanh Miện thành huyện Ninh Thanh.

Ngày 27 tháng 1 năm 1996, chia 2 huyện Tứ Lộc và Ninh Thanh thành 4 huyện như cũ.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, tái lập tỉnh Hải Dương từ tỉnh Hải Hưng. Khi tách ra, tỉnh Hải Dương có 9 đơn vị hành chính gồm thị xã Hải Dương và 8 huyện: Cẩm Bình, Chí Linh, Gia Lộc, Kim Môn, Nam Thanh, Ninh Giang, Thanh Miện, Tứ Kỳ.

Ngày 17 tháng 2 năm 1997, chia lại các huyện Cẩm Bình, Kim Môn và Nam Thanh thành 6 huyện như cũ.

Ngày 6 tháng 8 năm 1997, chuyển thị xã Hải Dương thành thành phố Hải Dương.