Đổi Mới

nhỏ|250px|Thành phố Hồ Chí Minh đang bị quá tải do dân số tăng nhanh
Việc thực hiện kinh tế thị trường nhưng do chưa có kinh nghiệm quản lý nên phân hóa giàu nghèo, ô nhiễm môi trường và các tệ nạn xã hội đã diễn ra với tốc độ tăng nhanh. Nền kinh tế tăng trưởng cao nhưng chưa bao giờ đạt đến mức 10% (trong khi đó Trung Quốc có những năm tăng trưởng trên 10%), từ năm 2000 đến nay tăng trưởng chỉ dao động ở mức 5% - 7%GDP growth (annual %), World Bank, chỉ số năng lực cạnh tranh ở mức thấp, lãng phí tài nguyên, hiệu quả sử dụng vốn chưa cao, năng suất lao động thấp và tăng chậmLãng phí tài nguyên trong khai thác chế biến và sử dụng khoáng sản ở Việt Nam và giải pháp giảm thiểu , Lưu Đức Hải, TỔNG CỤC MÔI TRƯỜNG, 31/1/2013Vì sao hiệu quả sử dụng vốn của Việt Nam thấp gần nhất châu Á? , BÁO ĐIỆN TỬ MỘT THẾ GIỚI, 11.06.2016Năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam: 10 năm nhìn lại , Nguyễn Chí Hiếu, 13/10/2017, Thời báo Kinh tế Sài Gòn. Nền kinh tế vẫn nằm ở nhóm nước kinh tế đang phát triển và sẽ rơi vào bẫy thu nhập trung bình nếu không duy trì được tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian dài. Trong cơ cấu kinh tế, lao động nông nghiệp vẫn chiếm hơn 40% (2015)Tỷ lệ lao động theo ngành nghề năm 2015 , Tổng cục thống kê Việt Nam khiến tình trạng khiếm dụng lao động (underemployment) phổ biến tại Việt Nam trong khi các nước Đông Á như Hàn Quốc, Nhật Bản có số giờ làm việc trong một năm cao nhất thế giớiAverage Working Time By Country, WorldAtlas. Nền kinh tế vẫn chủ yếu bao gồm kinh tế hộ gia đình chiếm tỷ trọng lớn nhất (32% GDP), kế đến là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, ít doanh nghiệp lớn và rất hiếm doanh nghiệp có khả năng hoạt động ở thị trường nước ngoài'Bơi ra biển lớn': Hào hứng đi đầu, đại gia gặp khó, Vietnamnet, 02/11/2017Thực trạng nền kinh tế Việt Nam: Trên 97% là doanh nghiệp vừa và nhỏ, 12/04/2017, VietQ.vn trong khi trong cùng một khoảng thời gian phát triển như vậy Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan... đã có các tập đoàn đa quốc gia.

Các doanh nghiệp nhà nước chiếm dụng nguồn vốn lớn của quốc gia nhưng hoạt động kém hiệu quảNâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại các doanh nghiệp, 06/05/2017,Tạp chí Tài chính, thiếu minh bạch, tham nhũng, thất thoát nhiều do vấn đề ông chủ và người đại diện không được kiểm soát tốt khiến nhà nước thất bại trong việc sử dụng các doanh nghiệp nhà nước để công nghiệp hóa và định hướng cho nền kinh tế. Dù có nhều nỗ lực xây dựng các tập đoàn kinh tế lớn nhưng khu vực kinh tế nhà nước vẫn không phát huy được vai trò chủ đạo theo đúng mong muốn của Đảng Cộng sản Việt Nam. Khu vực kinh tế tư nhân năng động nhưng còn yếu, đa phần là doanh nghiệp vừa và nhỏ do thiếu vốn và thiếu khả năng quản lý. Tuy nhiên kinh tế tư nhân đóng góp cho ngân sách nhiều hơn doanh nghiệp nhà nước và đầu tư nước ngoài dù tổng lợi nhuận của khu vực này thấp hơn nhà nước và đầu tư nước ngoài. Mức độ liên kết giữa các doanh nghiệp tư nhân với nhau và với khu vực có vốn đầu tư nước ngoài còn yếu. Nhiều doanh nghiệp có ưu thế nhờ quan hệ với bộ máy nhà nước và khu vực kinh tế nhà nước hơn là nhờ ưu thế về sản phẩm, công nghệ, quản lý tạo ra một thứ chủ nghĩa tư bản thân hữu không khuyến khích sự cạnh tranh lành mạnh dựa trên cải tiến sản phẩm và phát triển kỹ thuật.Nhận diện chủ nghĩa tư bản thân hữu ở Việt Nam, 5 tháng 9 năm 2017, BBC Tiếng Việt"Lợi ích nhóm" và chủ nghĩa tư bản thân hữu - cảnh báo nguy cơ, 02/06/2015, Báo Dân tríDoanh nghiệp nhỏ và vừa đói vốn, 10/5/2011, VnExpress Ông Nguyễn Đình Cung nhận xét "Phân bổ nguồn lực hiện nay là xin cho, chia chác. Nó là hệ quả của hệ thống luật, hệ thống thể chế mà trong đó Chính phủ chỉ có thể khai thác ở khía cạnh quản trị hay kỹ thuật với các nguồn lực chứ Chính phủ không thể khai thác được hiệu quả phân bố để nền kinh tế vận hành năng động hơn, tạo ra sản phẩm mới, công việc mới, dẫn dắt tăng trưởng có chất lượng về dài hạn. Nguồn lực được phân bố theo kiểu xin cho, ban phát thì doanh nghiệp chỉ đi tìm kiếm chênh lệch địa tô chứ không phải tạo ra giá trị gia tăngÔng Nguyễn Đình Cung: “Chất lượng thể chế mới là động lực cho tăng trưởng”, Vietnamnet, 07/06/2018". Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đóng góp phần lớn trong sự tăng trưởng kinh tế của Việt Nam do đó họ nhận được nhiều ưu đãi của nhà nước Việt NamĐộng lực tăng trưởng từ khối doanh nghiệp FDI, 13/12/2017, Tạp chí Tài chính. Nền kinh tế Việt Nam ngày càng phụ thuộc vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoàiKinh tế Việt Nam ngày càng phụ thuộc khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, Báo Sài Gòn Giải phóng, 10/7/2017. Một nghiên cứu cho thấy khu vực này có tác động tích cực làm tăng năng suất của các nhà cung cấp nội địa trong lĩnh vực sản xuất và những doanh nghiệp cùng ngành trong lĩnh vực dịch vụForeign Direct Investment in Vietnam: Is There Any Evidence Of Technological Spillover Effects, Development and Policies Research Center (DEPOCEN) Vietnam, Working Papers No.18. Tuy nhiên họ mang vào Việt Nam phần lớn là công nghệ trung bình, lạc hậu, quy mô nhỏ, chủ yếu tập trung vào lắp ráp, tỷ lệ nội địa hóa thấp, hoạt động theo hình thức gia công, sử dụng nhiều lao động và ít sử dụng các nhà cung cấp tại Việt NamFDI với chuyển giao công nghệ, 22/03/2017, Báo Đầu tư. Doanh nghiệp liên doanh có tác động chuyển giao công nghệ tốt hơn doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài nhưng tỷ lệ doanh nghiệp liên doanh trong khu vực có vốn đầu tư nước ngoài ngày càng giảm. Mặt khác, doanh nghiệp Việt Nam thiếu nhân lực khoa học công nghệ có kỹ năng caoViệt Nam thiếu nhân lực khoa học công nghệ có kỹ năng cao, 25/12/2013, VnExpress nên khả năng tiếp thu công nghệ còn thấpLuật Chuyển giao công nghệ (sửa đổi): Cần tăng khả năng tiếp thu công nghệ mới, 2/11/2016, VietTimes. Doanh nghiệp nước ngoài chưa tạo được mối liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp Việt Nam, chưa thúc đẩy nền công nghiệp Việt Nam phát triển, hoạt động chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản lý chưa đạt kỳ vọng. Không những vậy các công ty có vốn đầu tư nước ngoài lại trở thành đối thủ cạnh tranh của các doanh nghiệp nội địa. Họ đến Việt Nam chủ yếu để tận dụng nhân công giá rẻ và chi phí môi trường thấp đồng thời chiếm lĩnh thị trường sơ khai có tốc độ tăng trưởng cao tại Việt Nam. Chính vì thế tác động chuyển giao công nghệ và kích thích sản xuất nội địa của khu vực này lên nền kinh tế Việt Nam thấp.Đánh giá lại FDI ở Việt Nam, BBC Vietnam, 11 tháng 4 năm 2016Nhìn lại giá trị của FDI ở Việt Nam sau gần 30 năm, KINH TẾ VÀ DỰ BÁO, Bộ Kế hoạch & Đầu tư Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có tổng lợi nhuận lớn nhất, tăng trưởng tốt nhất nhưng lại nộp ngân sách ít nhất, phần lợi nhuận sau thuế sẽ được chuyển ra nước ngoài. Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài có tác động tích cực lên nền kinh tế trong giai đoạn đầu của Đổi mới khi Việt Nam chưa có khả năng tiết kiệm, giúp Việt Nam rút ngắn thời gian phát triển nhưng trong giai đoạn hiện nay khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chỉ làm đẹp con số thống kê tăng trưởng GDP chứ Việt Nam không được hưởng lợi nhiều từ khu vực này. Trong dài hạn, khi mức lương trung bình ở Việt Nam tăng lên, dân số chuyển sang giai đoạn già Việt Nam sẽ không còn là nguồn cung lao động giá rẻ do đó mất sức hấp dẫn đối với đầu tư nước ngoài. Hơn nữa do sự phát triển của khoa học, kỹ thuật, nhiều công việc đơn giản sẽ bị máy móc thay thế do đó nhu cầu lao động có kỹ năng thấp cũng giảm đi. Đến lúc đó Việt Nam không thể tiếp tục tăng trưởng bằng lao động dồi dào và vốn đầu tư nước ngoài như trước. Ông Vũ Minh Khương nhận xét "Việt Nam hiện dựa vào quốc tế nhiều. Đó là điểm thuận lợi nhưng phải biến nó thành bàn đạp để người Việt Nam trỗi dậy, còn sống theo kiểu nhà mặt tiền thì rất khó khăn". Những hạn chế vừa kể buộc nhà nước Việt Nam phải tái cơ cấu lại nền kinh tế bằng cách bán bớt sở hữu nhà nước tại các doanh nghiệp để có tiền trả nợ công và đầu tư phát triển, nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước và xem khu vực kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế. Bằng các biện pháp này nhà nước Việt Nam hy vọng sẽ đổi mới mô hình tăng trưởng từ dựa vào sự tăng thêm vốn và lao động sang dựa vào sự cải tiến kỹ thuật sản xuất để tăng năng suất lao động, kiểm soát nợ công và duy trì được tốc độ phát triển kinh tế ở mức cao. Tuy nhiên chất lượng của thể chế quyết định tái cơ cấu có thành công hay không và quyết định sự phát triển của đất nước trong tương lai.

Trình độ kỹ thuật của toàn bộ nền kinh tế thấp, mức độ tự động hóa chưa cao, khả năng nghiên cứu phát triển ra công nghệ mới còn rất yếuĐánh giá Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tại Việt Nam, Ngân hàng Thế giới. Các ngành kinh tế kỹ thuật quan trọng như công nghiệp luyện kim, công nghiệp cơ khí - chế tạo máy, công nghiệp hóa chất, công nghiệp điện tử... chưa phát triển đầy đủ để làm nền tảng cho quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa của Việt NamPhải chăng nền công nghiệp Việt Nam đang đi chệch hướng?, PHƯƠNG NGỌC THẠCH, Tạp chí Phát triển kinh tế 1/2007Công nghiệp Việt Nam vẫn lạc hậu sau 30 năm Đổi mới, 22/4/2016, VnExpressLo ngại ngành công nghiệp nặng đang khủng hoảng và thụt lùi , 09/06/2017, Báo Một thế giới trong khi các nước Đông Á công nghiệp hóa thành công nhất như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc đều chú trọng hỗ trợ các ngành công nghiệp này phát triểnChính sách công nghiệp của một số quốc gia Đông Á và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam , Thư viện Học liệu Mở Việt Nam. Cơ sở hạ tầng được nhà nước chú trọng phát triển nhưng vẫn chưa thể so sánh được với các nước công nghiệp. Nông nghiệp Việt Nam manh mún, lạc hậu, thiếu tổ chức, năng suất thấp, giá trị gia tăng thấp, sản xuất không gắn liền với thị trường, ít được đầu tư thâm canh, trình độ cơ giới hóa thấp, nông sản chủ yếu là sản phẩm thô, cơ cấu nông nghiệp chưa hợp lýPhát triển nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, Tạp chí Tài chính, 30/09/2017Nông nghiệp Việt Nam thật đáng lo, 02/04/2016, KINH TẾ VÀ DỰ BÁO. Việt Nam đã sớm từ bỏ chính sách bảo hộ mậu dịch bằng việc gia nhập các tổ chức thương mại quốc tế, ký kết các hiệp định thương mại, gỡ bỏ dần các hàng rào thuế quan để hướng đến mậu dịch tự do nhằm tăng xuất khẩu và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong nướcBÁO CÁO NGHIÊN CỨU Tự do thương mại quốc tế ở Việt Nam, Trung tâm WTO, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt NamGiám đốc WB tại Việt Nam: Việt Nam là nền kinh tế mở cửa nhất thế giới, 16/02/2018, Báo Dân trí. Điều này có mặt trái là các ngành công nghiệp ở Việt Nam phải cạnh tranh với nước ngoài khi còn ở trạng thái ấu thơ khiến chúng không đủ sức cạnh tranh với các công ty nước ngoài ngay trên thị trường Việt NamViệt Nam mãnh hổ hay mèo rừng - Phát triển kinh tế ở Việt Nam nhìn từ bên ngoài, trang 162-163, Phạm Văn Thuyết, Nhà xuất bản Trẻ, 2014. Rất nhiều công ty nổi tiếng ở Việt Nam đã phá sản hoặc bị nước ngoài thâu tóm vì không đủ sức cạnh tranhThương hiệu Việt: Từ “vang bóng một thời” tới cuộc “cách mạng” mới, 22/08/2017, Báo Dân trí. Sản phẩm của các công ty đa quốc gia chiếm lĩnh thị trường Việt Nam trong rất nhiều ngành công nghiệp. Chính sách tự do hóa thương mại có lợi cho xuất khẩu tuy nhiên phần lớn kim ngạch xuất khẩu lại do khu vực có vốn đầu tư nước ngoài nắm giữ. Trong khi đó các nước Đông Á như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản lại bảo hộ nền công nghiệp của họ trong suốt giai đoạn đầu công nghiệp hóa. Bên cạnh đó cũng có những doanh nghiệp thích nghi tốt với việc mở cửa thị trường bằng cách tự đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh nên có thể cạnh tranh với công ty nước ngoài. Nhìn chung chính sách tự do hóa thương mại đã có tác dụng tích cực làm tăng xuất khẩu và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt nam. Tuy nhiên, Việt Nam không có một chính sách công nghiệp hóa rõ ràng để xây dựng nền tảng công nghiệp quốc giaCông nghiệp Việt Nam rất cần một hệ thống chính sách đồng bộ, 18/03/2017, VOV.vnChính sách công nghiệp hóa của Việt Nam, Trần Văn Thọ, Tạp chí Tia sáng, 15/01/2017. Chính phủ Việt Nam đề ra quá nhiều mũi nhọn, nhưng lại thiếu trọng tâm, trọng điểm cần thiết cho từng giai đoạn, dẫn đến việc đầu tư bị dàn trải, kém hiệu quả trong điều kiện kinh tế và nguồn lực hạn hẹpCông nghiệp hóa hiện đại - bước chuyển quan trọng đưa nước ta sớm trở thành nước công nghiệp, Tạp chí Tài chính, 26/02/2015. Chính vì vậy Việt Nam không thể phát triển hoàn chỉnh những ngành công nghiệp cơ bản làm nền tảng cho nền kinh tế cũng không có được bất cứ ngành công nghiệp nào vượt trội có thể xem là lợi thế cạnh tranh của quốc gia. Sau hơn 30 năm Đổi mới công nghiệp Việt Nam vẫn còn lạc hậu. Công nghiệp Việt Nam chủ yếu là gia công, lắp ráp thâm dụng lao động lớnBức tranh kinh tế Việt Nam vẫn “đậm nét” gia công, 25/02/2018, Kinh tế và Dự báo. Năng suất lao động và tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng trong công nghiệp thấpCơ cấu lại ngành công nghiệp Việt Nam 2017-2020 hướng tới tăng trưởng nhanh và bền vững, Bộ Công thương Việt Nam, 31/05/2017. Tỷ trọng công nghiệp, đặc biệt là ngành chế biến, chế tạo trong toàn bộ nền kinh tế có xu hướng giảm, công nghiệp Việt Nam tăng trưởng chậm và không bền vững trong khi Việt Nam mới chỉ ở giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hóaTổng sản phẩm trong nước theo giá thực tế phân theo ngành kinh tế, Tổng cục thống kê Việt NamCơ cấu lại ngành công nghiệp Việt Nam 2017-2020 hướng tới tăng trưởng nhanh và bền vững, Bộ Công thương, 31/05/2017. Xuất khẩu chủ yếu ở khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (chiếm 70,2% tổng xuất khẩu của Việt Nam năm 2016)Niên giám thống kê hải quan về hàng hóa xuất khẩu nhập khẩu Việt Nam năm 2016, Tổng cục Hải quan Việt Nam download. Hàng xuất khẩu chủ yếu là những hàng hóa thâm dụng lao động lớn mà đa phần là lao động kỹ năng thấp như sản phẩm nông nghiệp và một số mặt hàng công nghiệp nhẹ vì đây là lợi thế so sánh của Việt Nam, đối với hàng công nghiệp kỹ thuật cao đóng góp của Việt Nam mới chỉ ở mức lắp ráp, đóng gói. Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp nội yếu kém khiến hàng công nghiệp nhập khẩu hay do các doanh nghiệp nước ngoài sản xuất chiếm lĩnh thị trường nội địa.Đánh giá thành quả phát triển của Việt Nam từ sau Đổi mới, GS Trần Văn Thọ, Vietnamnet

Tỷ lệ tiết kiệm thấp hơn các nước Đông ÁGross savings (% of GDP), World Bank trong khi đó tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào tỷ lệ tiết kiệmRobert M. Solow, A Contribution to the Theory of Economic Growth, The Quarterly Journal of Economics, Vol. 70, No. 1 (Feb., 1956), pp. 65-94. Tiết kiệm lại không được đầu tư kinh doanh nên lượng tiền nhàn rỗi tại Việt Nam ước tính lên đến 60 tỷ USD. Dân chúng có thói quen đầu tư vào vàng hay địa ốc khiến tiết kiệm không được đưa vào hoạt động sản xuất. Các nguồn lực trong nền kinh tế chưa tập trung vào các ngành công nghiệpVốn đầu tư phát triển toàn xã hội thực hiện phân theo thành phần kinh tế, Tổng cục Thống kê Việt Nam. Điều này khiến các ngành sản xuất không phát triển mạnh mà đầu cơ nhà đất phát triển khiến giá nhà ở các đô thị lên cao vượt quá khả năng mua của người lao động bình thường; tương tự lượng vàng người dân tích lũy ước tính lên đến 500 tấn còn giá vàng ở Việt Nam luôn cao hơn giá vàng thế giới.Việt Nam còn khoảng 500 tấn vàng trong dân, Báo Tuổi trẻ, 13/05/2016Vì sao giá vàng Việt Nam đắt bậc nhất thế giới?, 08/11/2014, Báo Đời sống và Pháp luật Nhà nước Việt Nam đã không đưa ra được bất cứ chính sách hay quy định nào để hạn chế tình trạng đầu cơ nhà đất cũng như tích trữ vàng của người dân. Theo ông Tomaso Andreatta, Chủ tịch Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam, cần hướng các công ty lớn trong nước từ bỏ bất động sản để chuyển dịch vốn đầu tư từ bất động sản sang các ngành công nghiệp và công nghệ hiện đại thì doanh nghiệp Việt Nam mới phát triển bắt kịp với các doanh nghiệp nước ngoài. Ngoài ra Việt Nam cần có những chính sách huy động các nguồn lực trong dân vào hoạt động kinh doanh, sản xuất để phát triển kinh tế, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi và quan trọng nhất là phải tạo niềm tin cho người dân vào chính quyền để họ an tâm đầu tưHuy động nguồn lực trong dân để phát triển, Báo Nhân dân, 24/07/2017Huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển đất nước, Báo Công thương, 05/12/2017. Nền kinh tế Việt Nam vẫn chưa hiệu quả thể hiện ở hiệu quả sử dụng vốn thấp hơn nhiều nền kinh tế trong khu vựcÁm ảnh với hệ số đầu tư tăng trưởng (ICOR), Báo Đầu tư.


Đổi Mới

nhỏ|250px|Khu trung tâm thành phố Hồ Chí Minh ban đêm.
Đổi Mới là một chương trình cải cách toàn diện bao gồm kinh tế và nhiều khía cạnh khác của đời sống xã hội do Đảng Cộng sản Việt Nam,đứng đầu là Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh khởi xướng vào thập niên 1980. Chính sách Đổi mới được chính thức thực hiện từ Đại hội đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam lần VI, năm 1986.

Đổi mới về kinh tế được thực hiện song song với Đổi mới trên các mặt khác như hành chính, chính trị, văn hóa, giáo dục...Công cuộc Đổi mới - những thành tựu và bài học kinh nghiệm, NGUYỄN DUY QUÝ, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam Tuy nhiên chính trị Việt Nam chỉ có những thay đổi rất nhỏ và chưa nhanh chóng so với nền kinh tế mà nó vẫn giữ nguyên mô hình chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản theo chủ nghĩa Marx-Lenin.

Đổi mới ở Việt Nam tương tự chính sách kinh tế mới của Liên Xô giai đoạn Lenin lãnh đạo (1921-1924), Cải Cách Khai Phóng ở Trung Quốc và Đổi mới ở Lào. Công cuộc Đổi mới tại Việt Nam sau năm 1986 được xem là sự áp dụng lại mô hình NEP của LeninNhững ký ức thời kỳ Đổi mớiChính sách kinh tế mới của V.I. Lê-nin và sự vận dụng vào công cuộc Đổi mới ở Việt Nam, 26/4/2010, Tạp chí Cộng sảnĐổi mới ở Việt Nam – Nhớ lại và suy ngẫm, Đào Xuân Sâm – Vũ Quốc Tuấn, Nhà xuất bản Tri thức.

Các quan điểm về Đổi mới kinh tế của Việt Nam và Trung Quốc dựa chủ yếu trên các kinh nghiệm cải cách của các nước Đông Âu, nhưng ở Việt Nam và Trung Quốc thì Đổi mới xuất phát từ lĩnh vực kinh tế, không đi kèm với những biến động lớn về mặt chính trị - ý thức hệ và xã hội.

nhỏ|250px|Thành phố Hồ Chí Minh đang bị quá tải do dân số tăng nhanh
Việc thực hiện kinh tế thị trường nhưng do chưa có kinh nghiệm quản lý nên phân hóa giàu nghèo, ô nhiễm môi trường và các tệ nạn xã hội đã diễn ra với tốc độ tăng nhanh. Nền kinh tế tăng trưởng cao nhưng chưa bao giờ đạt đến mức 10% (trong khi đó Trung Quốc có những năm tăng trưởng trên 10%), từ năm 2000 đến nay tăng trưởng chỉ dao động ở mức 5% - 7%GDP growth (annual %), World Bank, chỉ số năng lực cạnh tranh ở mức thấp, lãng phí tài nguyên, hiệu quả sử dụng vốn chưa cao, năng suất lao động thấp và tăng chậmLãng phí tài nguyên trong khai thác chế biến và sử dụng khoáng sản ở Việt Nam và giải pháp giảm thiểu , Lưu Đức Hải, TỔNG CỤC MÔI TRƯỜNG, 31/1/2013Vì sao hiệu quả sử dụng vốn của Việt Nam thấp gần nhất châu Á? , BÁO ĐIỆN TỬ MỘT THẾ GIỚI, 11.06.2016Năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam: 10 năm nhìn lại , Nguyễn Chí Hiếu, 13/10/2017, Thời báo Kinh tế Sài Gòn. Nền kinh tế vẫn nằm ở nhóm nước kinh tế đang phát triển và sẽ rơi vào bẫy thu nhập trung bình nếu không duy trì được tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian dài. Trong cơ cấu kinh tế, lao động nông nghiệp vẫn chiếm hơn 40% (2015)Tỷ lệ lao động theo ngành nghề năm 2015 , Tổng cục thống kê Việt Nam khiến tình trạng khiếm dụng lao động (underemployment) phổ biến tại Việt Nam trong khi các nước Đông Á như Hàn Quốc, Nhật Bản có số giờ làm việc trong một năm cao nhất thế giớiAverage Working Time By Country, WorldAtlas. Nền kinh tế vẫn chủ yếu bao gồm kinh tế hộ gia đình chiếm tỷ trọng lớn nhất (32% GDP), kế đến là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, ít doanh nghiệp lớn và rất hiếm doanh nghiệp có khả năng hoạt động ở thị trường nước ngoài'Bơi ra biển lớn': Hào hứng đi đầu, đại gia gặp khó, Vietnamnet, 02/11/2017Thực trạng nền kinh tế Việt Nam: Trên 97% là doanh nghiệp vừa và nhỏ, 12/04/2017, VietQ.vn trong khi trong cùng một khoảng thời gian phát triển như vậy Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan... đã có các tập đoàn đa quốc gia.

Các doanh nghiệp nhà nước chiếm dụng nguồn vốn lớn của quốc gia nhưng hoạt động kém hiệu quảNâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại các doanh nghiệp, 06/05/2017,Tạp chí Tài chính, thiếu minh bạch, tham nhũng, thất thoát nhiều do vấn đề ông chủ và người đại diện không được kiểm soát tốt khiến nhà nước thất bại trong việc sử dụng các doanh nghiệp nhà nước để công nghiệp hóa và định hướng cho nền kinh tế. Dù có nhều nỗ lực xây dựng các tập đoàn kinh tế lớn nhưng khu vực kinh tế nhà nước vẫn không phát huy được vai trò chủ đạo theo đúng mong muốn của Đảng Cộng sản Việt Nam. Khu vực kinh tế tư nhân năng động nhưng còn yếu, đa phần là doanh nghiệp vừa và nhỏ do thiếu vốn và thiếu khả năng quản lý. Tuy nhiên kinh tế tư nhân đóng góp cho ngân sách nhiều hơn doanh nghiệp nhà nước và đầu tư nước ngoài dù tổng lợi nhuận của khu vực này thấp hơn nhà nước và đầu tư nước ngoài. Mức độ liên kết giữa các doanh nghiệp tư nhân với nhau và với khu vực có vốn đầu tư nước ngoài còn yếu. Nhiều doanh nghiệp có ưu thế nhờ quan hệ với bộ máy nhà nước và khu vực kinh tế nhà nước hơn là nhờ ưu thế về sản phẩm, công nghệ, quản lý tạo ra một thứ chủ nghĩa tư bản thân hữu không khuyến khích sự cạnh tranh lành mạnh dựa trên cải tiến sản phẩm và phát triển kỹ thuật.Nhận diện chủ nghĩa tư bản thân hữu ở Việt Nam, 5 tháng 9 năm 2017, BBC Tiếng Việt"Lợi ích nhóm" và chủ nghĩa tư bản thân hữu - cảnh báo nguy cơ, 02/06/2015, Báo Dân tríDoanh nghiệp nhỏ và vừa đói vốn, 10/5/2011, VnExpress Ông Nguyễn Đình Cung nhận xét "Phân bổ nguồn lực hiện nay là xin cho, chia chác. Nó là hệ quả của hệ thống luật, hệ thống thể chế mà trong đó Chính phủ chỉ có thể khai thác ở khía cạnh quản trị hay kỹ thuật với các nguồn lực chứ Chính phủ không thể khai thác được hiệu quả phân bố để nền kinh tế vận hành năng động hơn, tạo ra sản phẩm mới, công việc mới, dẫn dắt tăng trưởng có chất lượng về dài hạn. Nguồn lực được phân bố theo kiểu xin cho, ban phát thì doanh nghiệp chỉ đi tìm kiếm chênh lệch địa tô chứ không phải tạo ra giá trị gia tăngÔng Nguyễn Đình Cung: “Chất lượng thể chế mới là động lực cho tăng trưởng”, Vietnamnet, 07/06/2018". Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đóng góp phần lớn trong sự tăng trưởng kinh tế của Việt Nam do đó họ nhận được nhiều ưu đãi của nhà nước Việt NamĐộng lực tăng trưởng từ khối doanh nghiệp FDI, 13/12/2017, Tạp chí Tài chính. Nền kinh tế Việt Nam ngày càng phụ thuộc vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoàiKinh tế Việt Nam ngày càng phụ thuộc khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, Báo Sài Gòn Giải phóng, 10/7/2017. Một nghiên cứu cho thấy khu vực này có tác động tích cực làm tăng năng suất của các nhà cung cấp nội địa trong lĩnh vực sản xuất và những doanh nghiệp cùng ngành trong lĩnh vực dịch vụForeign Direct Investment in Vietnam: Is There Any Evidence Of Technological Spillover Effects, Development and Policies Research Center (DEPOCEN) Vietnam, Working Papers No.18. Tuy nhiên họ mang vào Việt Nam phần lớn là công nghệ trung bình, lạc hậu, quy mô nhỏ, chủ yếu tập trung vào lắp ráp, tỷ lệ nội địa hóa thấp, hoạt động theo hình thức gia công, sử dụng nhiều lao động và ít sử dụng các nhà cung cấp tại Việt NamFDI với chuyển giao công nghệ, 22/03/2017, Báo Đầu tư. Doanh nghiệp liên doanh có tác động chuyển giao công nghệ tốt hơn doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài nhưng tỷ lệ doanh nghiệp liên doanh trong khu vực có vốn đầu tư nước ngoài ngày càng giảm. Mặt khác, doanh nghiệp Việt Nam thiếu nhân lực khoa học công nghệ có kỹ năng caoViệt Nam thiếu nhân lực khoa học công nghệ có kỹ năng cao, 25/12/2013, VnExpress nên khả năng tiếp thu công nghệ còn thấpLuật Chuyển giao công nghệ (sửa đổi): Cần tăng khả năng tiếp thu công nghệ mới, 2/11/2016, VietTimes. Doanh nghiệp nước ngoài chưa tạo được mối liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp Việt Nam, chưa thúc đẩy nền công nghiệp Việt Nam phát triển, hoạt động chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản lý chưa đạt kỳ vọng. Không những vậy các công ty có vốn đầu tư nước ngoài lại trở thành đối thủ cạnh tranh của các doanh nghiệp nội địa. Họ đến Việt Nam chủ yếu để tận dụng nhân công giá rẻ và chi phí môi trường thấp đồng thời chiếm lĩnh thị trường sơ khai có tốc độ tăng trưởng cao tại Việt Nam. Chính vì thế tác động chuyển giao công nghệ và kích thích sản xuất nội địa của khu vực này lên nền kinh tế Việt Nam thấp.Đánh giá lại FDI ở Việt Nam, BBC Vietnam, 11 tháng 4 năm 2016Nhìn lại giá trị của FDI ở Việt Nam sau gần 30 năm, KINH TẾ VÀ DỰ BÁO, Bộ Kế hoạch & Đầu tư Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có tổng lợi nhuận lớn nhất, tăng trưởng tốt nhất nhưng lại nộp ngân sách ít nhất, phần lợi nhuận sau thuế sẽ được chuyển ra nước ngoài. Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài có tác động tích cực lên nền kinh tế trong giai đoạn đầu của Đổi mới khi Việt Nam chưa có khả năng tiết kiệm, giúp Việt Nam rút ngắn thời gian phát triển nhưng trong giai đoạn hiện nay khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chỉ làm đẹp con số thống kê tăng trưởng GDP chứ Việt Nam không được hưởng lợi nhiều từ khu vực này. Trong dài hạn, khi mức lương trung bình ở Việt Nam tăng lên, dân số chuyển sang giai đoạn già Việt Nam sẽ không còn là nguồn cung lao động giá rẻ do đó mất sức hấp dẫn đối với đầu tư nước ngoài. Hơn nữa do sự phát triển của khoa học, kỹ thuật, nhiều công việc đơn giản sẽ bị máy móc thay thế do đó nhu cầu lao động có kỹ năng thấp cũng giảm đi. Đến lúc đó Việt Nam không thể tiếp tục tăng trưởng bằng lao động dồi dào và vốn đầu tư nước ngoài như trước. Ông Vũ Minh Khương nhận xét "Việt Nam hiện dựa vào quốc tế nhiều. Đó là điểm thuận lợi nhưng phải biến nó thành bàn đạp để người Việt Nam trỗi dậy, còn sống theo kiểu nhà mặt tiền thì rất khó khăn". Những hạn chế vừa kể buộc nhà nước Việt Nam phải tái cơ cấu lại nền kinh tế bằng cách bán bớt sở hữu nhà nước tại các doanh nghiệp để có tiền trả nợ công và đầu tư phát triển, nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước và xem khu vực kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế. Bằng các biện pháp này nhà nước Việt Nam hy vọng sẽ đổi mới mô hình tăng trưởng từ dựa vào sự tăng thêm vốn và lao động sang dựa vào sự cải tiến kỹ thuật sản xuất để tăng năng suất lao động, kiểm soát nợ công và duy trì được tốc độ phát triển kinh tế ở mức cao. Tuy nhiên chất lượng của thể chế quyết định tái cơ cấu có thành công hay không và quyết định sự phát triển của đất nước trong tương lai.

Trình độ kỹ thuật của toàn bộ nền kinh tế thấp, mức độ tự động hóa chưa cao, khả năng nghiên cứu phát triển ra công nghệ mới còn rất yếuĐánh giá Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tại Việt Nam, Ngân hàng Thế giới. Các ngành kinh tế kỹ thuật quan trọng như công nghiệp luyện kim, công nghiệp cơ khí - chế tạo máy, công nghiệp hóa chất, công nghiệp điện tử... chưa phát triển đầy đủ để làm nền tảng cho quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa của Việt NamPhải chăng nền công nghiệp Việt Nam đang đi chệch hướng?, PHƯƠNG NGỌC THẠCH, Tạp chí Phát triển kinh tế 1/2007Công nghiệp Việt Nam vẫn lạc hậu sau 30 năm Đổi mới, 22/4/2016, VnExpressLo ngại ngành công nghiệp nặng đang khủng hoảng và thụt lùi , 09/06/2017, Báo Một thế giới trong khi các nước Đông Á công nghiệp hóa thành công nhất như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc đều chú trọng hỗ trợ các ngành công nghiệp này phát triểnChính sách công nghiệp của một số quốc gia Đông Á và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam , Thư viện Học liệu Mở Việt Nam. Cơ sở hạ tầng được nhà nước chú trọng phát triển nhưng vẫn chưa thể so sánh được với các nước công nghiệp. Nông nghiệp Việt Nam manh mún, lạc hậu, thiếu tổ chức, năng suất thấp, giá trị gia tăng thấp, sản xuất không gắn liền với thị trường, ít được đầu tư thâm canh, trình độ cơ giới hóa thấp, nông sản chủ yếu là sản phẩm thô, cơ cấu nông nghiệp chưa hợp lýPhát triển nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, Tạp chí Tài chính, 30/09/2017Nông nghiệp Việt Nam thật đáng lo, 02/04/2016, KINH TẾ VÀ DỰ BÁO. Việt Nam đã sớm từ bỏ chính sách bảo hộ mậu dịch bằng việc gia nhập các tổ chức thương mại quốc tế, ký kết các hiệp định thương mại, gỡ bỏ dần các hàng rào thuế quan để hướng đến mậu dịch tự do nhằm tăng xuất khẩu và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong nướcBÁO CÁO NGHIÊN CỨU Tự do thương mại quốc tế ở Việt Nam, Trung tâm WTO, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt NamGiám đốc WB tại Việt Nam: Việt Nam là nền kinh tế mở cửa nhất thế giới, 16/02/2018, Báo Dân trí. Điều này có mặt trái là các ngành công nghiệp ở Việt Nam phải cạnh tranh với nước ngoài khi còn ở trạng thái ấu thơ khiến chúng không đủ sức cạnh tranh với các công ty nước ngoài ngay trên thị trường Việt NamViệt Nam mãnh hổ hay mèo rừng - Phát triển kinh tế ở Việt Nam nhìn từ bên ngoài, trang 162-163, Phạm Văn Thuyết, Nhà xuất bản Trẻ, 2014. Rất nhiều công ty nổi tiếng ở Việt Nam đã phá sản hoặc bị nước ngoài thâu tóm vì không đủ sức cạnh tranhThương hiệu Việt: Từ “vang bóng một thời” tới cuộc “cách mạng” mới, 22/08/2017, Báo Dân trí. Sản phẩm của các công ty đa quốc gia chiếm lĩnh thị trường Việt Nam trong rất nhiều ngành công nghiệp. Chính sách tự do hóa thương mại có lợi cho xuất khẩu tuy nhiên phần lớn kim ngạch xuất khẩu lại do khu vực có vốn đầu tư nước ngoài nắm giữ. Trong khi đó các nước Đông Á như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản lại bảo hộ nền công nghiệp của họ trong suốt giai đoạn đầu công nghiệp hóa. Bên cạnh đó cũng có những doanh nghiệp thích nghi tốt với việc mở cửa thị trường bằng cách tự đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh nên có thể cạnh tranh với công ty nước ngoài. Nhìn chung chính sách tự do hóa thương mại đã có tác dụng tích cực làm tăng xuất khẩu và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt nam. Tuy nhiên, Việt Nam không có một chính sách công nghiệp hóa rõ ràng để xây dựng nền tảng công nghiệp quốc giaCông nghiệp Việt Nam rất cần một hệ thống chính sách đồng bộ, 18/03/2017, VOV.vnChính sách công nghiệp hóa của Việt Nam, Trần Văn Thọ, Tạp chí Tia sáng, 15/01/2017. Chính phủ Việt Nam đề ra quá nhiều mũi nhọn, nhưng lại thiếu trọng tâm, trọng điểm cần thiết cho từng giai đoạn, dẫn đến việc đầu tư bị dàn trải, kém hiệu quả trong điều kiện kinh tế và nguồn lực hạn hẹpCông nghiệp hóa hiện đại - bước chuyển quan trọng đưa nước ta sớm trở thành nước công nghiệp, Tạp chí Tài chính, 26/02/2015. Chính vì vậy Việt Nam không thể phát triển hoàn chỉnh những ngành công nghiệp cơ bản làm nền tảng cho nền kinh tế cũng không có được bất cứ ngành công nghiệp nào vượt trội có thể xem là lợi thế cạnh tranh của quốc gia. Sau hơn 30 năm Đổi mới công nghiệp Việt Nam vẫn còn lạc hậu. Công nghiệp Việt Nam chủ yếu là gia công, lắp ráp thâm dụng lao động lớnBức tranh kinh tế Việt Nam vẫn “đậm nét” gia công, 25/02/2018, Kinh tế và Dự báo. Năng suất lao động và tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng trong công nghiệp thấpCơ cấu lại ngành công nghiệp Việt Nam 2017-2020 hướng tới tăng trưởng nhanh và bền vững, Bộ Công thương Việt Nam, 31/05/2017. Tỷ trọng công nghiệp, đặc biệt là ngành chế biến, chế tạo trong toàn bộ nền kinh tế có xu hướng giảm, công nghiệp Việt Nam tăng trưởng chậm và không bền vững trong khi Việt Nam mới chỉ ở giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hóaTổng sản phẩm trong nước theo giá thực tế phân theo ngành kinh tế, Tổng cục thống kê Việt NamCơ cấu lại ngành công nghiệp Việt Nam 2017-2020 hướng tới tăng trưởng nhanh và bền vững, Bộ Công thương, 31/05/2017. Xuất khẩu chủ yếu ở khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (chiếm 70,2% tổng xuất khẩu của Việt Nam năm 2016)Niên giám thống kê hải quan về hàng hóa xuất khẩu nhập khẩu Việt Nam năm 2016, Tổng cục Hải quan Việt Nam download. Hàng xuất khẩu chủ yếu là những hàng hóa thâm dụng lao động lớn mà đa phần là lao động kỹ năng thấp như sản phẩm nông nghiệp và một số mặt hàng công nghiệp nhẹ vì đây là lợi thế so sánh của Việt Nam, đối với hàng công nghiệp kỹ thuật cao đóng góp của Việt Nam mới chỉ ở mức lắp ráp, đóng gói. Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp nội yếu kém khiến hàng công nghiệp nhập khẩu hay do các doanh nghiệp nước ngoài sản xuất chiếm lĩnh thị trường nội địa.Đánh giá thành quả phát triển của Việt Nam từ sau Đổi mới, GS Trần Văn Thọ, Vietnamnet

Tỷ lệ tiết kiệm thấp hơn các nước Đông ÁGross savings (% of GDP), World Bank trong khi đó tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào tỷ lệ tiết kiệmRobert M. Solow, A Contribution to the Theory of Economic Growth, The Quarterly Journal of Economics, Vol. 70, No. 1 (Feb., 1956), pp. 65-94. Tiết kiệm lại không được đầu tư kinh doanh nên lượng tiền nhàn rỗi tại Việt Nam ước tính lên đến 60 tỷ USD. Dân chúng có thói quen đầu tư vào vàng hay địa ốc khiến tiết kiệm không được đưa vào hoạt động sản xuất. Các nguồn lực trong nền kinh tế chưa tập trung vào các ngành công nghiệpVốn đầu tư phát triển toàn xã hội thực hiện phân theo thành phần kinh tế, Tổng cục Thống kê Việt Nam. Điều này khiến các ngành sản xuất không phát triển mạnh mà đầu cơ nhà đất phát triển khiến giá nhà ở các đô thị lên cao vượt quá khả năng mua của người lao động bình thường; tương tự lượng vàng người dân tích lũy ước tính lên đến 500 tấn còn giá vàng ở Việt Nam luôn cao hơn giá vàng thế giới.Việt Nam còn khoảng 500 tấn vàng trong dân, Báo Tuổi trẻ, 13/05/2016Vì sao giá vàng Việt Nam đắt bậc nhất thế giới?, 08/11/2014, Báo Đời sống và Pháp luật Nhà nước Việt Nam đã không đưa ra được bất cứ chính sách hay quy định nào để hạn chế tình trạng đầu cơ nhà đất cũng như tích trữ vàng của người dân. Theo ông Tomaso Andreatta, Chủ tịch Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam, cần hướng các công ty lớn trong nước từ bỏ bất động sản để chuyển dịch vốn đầu tư từ bất động sản sang các ngành công nghiệp và công nghệ hiện đại thì doanh nghiệp Việt Nam mới phát triển bắt kịp với các doanh nghiệp nước ngoài. Ngoài ra Việt Nam cần có những chính sách huy động các nguồn lực trong dân vào hoạt động kinh doanh, sản xuất để phát triển kinh tế, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi và quan trọng nhất là phải tạo niềm tin cho người dân vào chính quyền để họ an tâm đầu tưHuy động nguồn lực trong dân để phát triển, Báo Nhân dân, 24/07/2017Huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển đất nước, Báo Công thương, 05/12/2017. Nền kinh tế Việt Nam vẫn chưa hiệu quả thể hiện ở hiệu quả sử dụng vốn thấp hơn nhiều nền kinh tế trong khu vựcÁm ảnh với hệ số đầu tư tăng trưởng (ICOR), Báo Đầu tư. Việt Nam không sử dụng hiệu quả vốn đầu tư, viện trợ và vốn vay nước ngoài khiến nền kinh tế Việt Nam không phát triển tương xứng với lượng vốn mà Việt Nam nhận được. Quá nhiều vốn đổ vào nền kinh tế nhưng các hoạt động kinh tế tạo ra giá trị gia tăng không nhiều còn các hoạt động đầu cơ lại phát triển.Quá nhiều tiền đổ vào nền kinh tế, Việt Nam liệu có đang phồn hoa giả tạo?, Báo Dân trí, 18/04/2018 Ngân sách nhà nước không được sử dụng hiệu quả, chi thường xuyên để nuôi bộ máy hành chính và các đoàn thể quần chúng luôn ở mức cao dẫn đến thâm hụt ngân sách và thiếu tiền chi cho phát triển11 triệu người ăn lương: Ngân sách nào kham nổi ?, Vietnamnet, 12/06/2016 trong đó chi tiêu cho y tế và giáo dục ở mức khá cao nhưng không hiệu quả20% ngân sách chi cho giáo dục đã đi đâu?, 25/08/2017, Vietnamnet. Nhà nước phải vay vốn nước ngoài để đầu tư phát triển khiến nợ công đã tăng gần đến mức có thể tác động xấu đến nền kinh tế (63,7% GDP năm 2016), trong khi đó vốn vay không được sử dụng hiệu quả nên nợ công có xu hướng tăng nhanh và áp lực trả nợ ngày càng lớn khiến chính phủ Việt Nam phải vay nợ mới để trả nợ cũNợ nước ngoài tăng 6,5 lần sau 14 năm, VnExpress, 25/5/2017Nợ nước ngoài của Việt Nam đang tăngTạm dừng bảo lãnh Chính phủ cho các khoản vay trong và ngoài nước, 24-04-2017, Người Lao động trong khi nợ công của các nước trong khu vực có xu hướng giảmNợ công hơn 3 triệu tỷ: ASEAN giảm, Việt Nam tăng, Vietnamnet, 08/11/2017. Trong tương lai, các chủ nợ của Việt Nam sẽ lần lượt chấm dứt cho vay và chỉ cho vay với các mức lãi suất cao hơn với những điều kiện khắt khe hơn. Việt Nam không có nhiều tài nguyên thiên nhiên, hơn nữa những tài nguyên quan trọng nhất như dầu khí, than đá sẽ cạn kiệt trong tương lai gần nên thu ngân sách không thể tiếp tục dựa vào xuất khẩu tài nguyênSuy kiệt: Lời cảnh báo từ mỏ dầu lớn nhất Việt Nam, 14/01/2018, VietnamnetNhiều loại khoáng sản của Việt Nam sẽ cạn kiệt trong tương lai gần, 13/5/2016, Sài Gòn Giải phóngViệt Nam thiếu than vẫn làm nhiệt điện: Thói quen 'sẵn đào'... , 11/08/2015, Báo Đất Việt. Nếu không có những biện pháp để tăng thu, tiết kiệm chi tiêu, tăng hiệu quả sử dụng ngân sách thì trong tương lai Việt Nam có thể sẽ đối mặt với tình trạng thâm hụt ngân sách nghiêm trọng và khủng hoảng nợ công. Việc phân bố ngân sách vẫn theo tư duy lấy ngân sách thu được từ các thành phố lớn, các tỉnh có kinh tế phát triển bù đắp thâm hụt ngân sách ở các tỉnh kém phát triển để đảm bảo không có sự chênh lệch quá lớn giữa các địa phương chứ chưa có tư duy tập trung các nguồn lực để tạo ra sự phát triển đột phá trong khi việc tập trung các nguồn lực cho phát triển là triết lý kinh tế cơ bản của các nước công nghiệp hóa nhanh chóng và thành công nhất như Liên Xô, Trung Quốc, Hàn Quốc. Nhà nước Việt Nam nói riêng và nền kinh tế Việt Nam nói chung đã không thể tập trung và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa nên Việt Nam đang phát triển dưới mức tiềm năng của mình và không thể công nghiệp hóa nhanh chóng như các nước Đông ÁKinh tế Việt Nam 2017: chỉ tiêu và nỗi ưu tư nội lực, 31/12/2017, Báo Tuổi trẻ.

Hàn Quốc mất hơn 30 năm để công nghiệp hóa và trở thành nước phát triểnSome Lessons from Korea's Industrialization Strategy and Experience, STA.ROMANA, Leonardo L, Leibniz Information Centre for Economics, 2014 trong khi hơn 30 năm Đổi Mới Việt Nam không xây dựng nổi nền tảng công nghiệp, vẫn là nước đang phát triển có thu nhập trung bình thấp dù nhận nhiều vốn đầu tư nước ngoài, vốn vay, kiều hối và viện trợ hơn Hàn Quốc. Một số thể chế pháp luật và hành chính cần thiết cho nền kinh tế thị trường vẫn chưa được quy định hay đã được quy định nhưng không được thực hiện, thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp, giải quyết chậm gây ra tình trạng tham nhũng, cửa quyền... làm chỉ số minh bạch của môi trường kinh doanh thấp, chỉ số nhận thức tham nhũng cao hơn Trung Quốc và phần lớn các nước Đông Nam Á khácCorruption Perceptions Index 2016, Transparency International.


Đổi Mới


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới chính trị-5--vi-0005-4351

Đổi Mới

thumb|Biểu ngữ tuyên truyền nhân quyền tại Việt Nam có nội dung "Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội"
Việt Nam thực hiện

Đổi mới chỉ là thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội. Trên lĩnh vực đối ngoại, Việt Nam chuyển từ chú trọng quan hệ hợp tác với các nước xã hội chủ nghĩa sang chú trọng quan hệ hợp tác đa phương, làm bạn với tất cả các nước, trên quan điểm bình đẳng, cùng có lợi, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới chính trị-5--vi-0005-4352

Đổi Mới

thumb|Biểu ngữ tuyên truyền nhân quyền tại Việt Nam có nội dung "Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội"
Việt Nam thực hiện Đổi mới kinh tế đồng thời vẫn giữ nguyên mô hình chính trị cũ nhưng có cải cách trên nhiều phương diện như tăng cường vai trò của cơ quan lập phápĐổi mới, nâng cao chất lượng công tác lập pháp của Quốc hội, Tạp chí Cộng sản, 10/2/2014; cải cách hành chính theo hướng giảm bớt số nhân viên hành chính và tinh giản các thủ tục hành chínhNGHỊ QUYẾT Số: 30c/NQ-CP BAN HÀNH CHƯƠNG TRÌNH TỔNG THỂ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN 2011 - 2020; cải cách tư pháp để tiếp cận gần hơn với nền tư pháp của thế giớiĐẩy mạnh cải cách tư pháp đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Tạp chí Cộng sản, 11/11/2011; tăng cường dân chủ như lấy ý kiến nhân dân trong quá trình lập hiến và lập pháp, tiếp xúc, đối thoại với các tầng lớp nhân dân, minh bạch hóa các hoạt động nhà nước...


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới chính trị-5--vi-0005-4354

Đổi Mới

thumb|Biểu ngữ tuyên truyền nhân quyền tại Việt Nam có nội dung "Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội"
Việt Nam thực hiện Đổi mới kinh tế đồng thời vẫn giữ nguyên mô hình chính trị cũ nhưng có cải cách trên nhiều phương diện như tăng cường vai trò của cơ quan lập phápĐổi mới, nâng cao chất lượng công tác lập pháp của Quốc hội, Tạp chí Cộng sản, 10/2/2014; cải cách hành chính theo hướng giảm bớt số nhân viên hành chính và tinh giản các thủ tục hành chínhNGHỊ QUYẾT Số: 30c/NQ-CP BAN HÀNH CHƯƠNG TRÌNH TỔNG THỂ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN 2011 - 2020; cải cách tư pháp để tiếp cận gần hơn với nền tư pháp của thế giớiĐẩy mạnh cải cách tư pháp đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Tạp chí Cộng sản, 11/11/2011; tăng cường dân chủ như lấy ý kiến nhân dân trong quá trình lập hiến và lập pháp, tiếp xúc, đối thoại với các tầng lớp nhân dân, minh bạch hóa các hoạt động nhà nước... Theo Báo cáo môi trường kinh doanh 2018 của World Bank, trong giai đoạn 2002-2017, Việt Nam là nước có nhiều cải cách nhất thế giới (39 cải cách) để cải thiện môi trường kinh doanhViệt Nam: 1 trong 2 nước cải cách nhiều nhất 15 năm qua, Vietnamnet, 01/11/2017. Tuy nhiên cơ chế vẫn nửa cũ nửa mới, nhiều cán bộ được bổ nhiệm vẫn ở mức trung bình, nhiều người nắm cương vị cao nhưng chưa có sự chuyên nghiệp caoViệt Nam có năng lực và nỗ lực, nhưng tại sao chúng ta chưa phát triển?, Dân trí, 19/02/2018.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới chính trị-5--vi-0005-4355

Đổi Mới

thumb|Biểu ngữ tuyên truyền nhân quyền tại Việt Nam có nội dung "Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội"
Việt Nam thực hiện Đổi mới kinh tế đồng thời vẫn giữ nguyên mô hình chính trị cũ nhưng có cải cách trên nhiều phương diện như tăng cường vai trò của cơ quan lập phápĐổi mới, nâng cao chất lượng công tác lập pháp của Quốc hội, Tạp chí Cộng sản, 10/2/2014; cải cách hành chính theo hướng giảm bớt số nhân viên hành chính và tinh giản các thủ tục hành chínhNGHỊ QUYẾT Số: 30c/NQ-CP BAN HÀNH CHƯƠNG TRÌNH TỔNG THỂ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN 2011 - 2020; cải cách tư pháp để tiếp cận gần hơn với nền tư pháp của thế giớiĐẩy mạnh cải cách tư pháp đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Tạp chí Cộng sản, 11/11/2011; tăng cường dân chủ như lấy ý kiến nhân dân trong quá trình lập hiến và lập pháp, tiếp xúc, đối thoại với các tầng lớp nhân dân, minh bạch hóa các hoạt động nhà nước... Theo Báo cáo môi trường kinh doanh 2018 của World Bank, trong giai đoạn 2002-2017, Việt Nam là nước có nhiều cải cách nhất thế giới (39 cải cách) để cải thiện môi trường kinh doanhViệt Nam: 1 trong 2 nước cải cách nhiều nhất 15 năm qua, Vietnamnet, 01/11/2017. Tuy nhiên cơ chế vẫn nửa cũ nửa mới, nhiều cán bộ được bổ nhiệm vẫn ở mức trung bình, nhiều người nắm cương vị cao nhưng chưa có sự chuyên nghiệp caoViệt Nam có năng lực và nỗ lực, nhưng tại sao chúng ta chưa phát triển?, Dân trí, 19/02/2018. Tình trạng tham nhũng tại Việt Nam rất nghiêm trọngTham nhũng trong khu vực công tại Việt Nam vẫn nghiêm trọng?, 24/02/2018, VOV. Theo Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI), chỉ số cảm nhận tham nhũng năm 2017 của Việt Nam đạt 35/100 điểm, xếp hạng 107/180 trên toàn cầuViệt


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới chính trị-5--vi-0005-4349

Đổi Mới

thumb|Biểu ngữ tuyên truyền nhân quyền tại Việt Nam có nội dung "Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội"
Việt Nam thực hiện Đổi mới kinh tế đồng thời vẫn giữ nguyên mô hình chính trị cũ nhưng có cải cách trên nhiều phương diện như tăng cường vai trò của cơ quan lập phápĐổi mới, nâng cao chất lượng công tác lập pháp của Quốc hội, Tạp chí Cộng sản, 10/2/2014; cải cách hành chính theo hướng giảm bớt số nhân viên hành chính và tinh giản các thủ tục hành chínhNGHỊ QUYẾT Số: 30c/NQ-CP BAN HÀNH CHƯƠNG TRÌNH TỔNG THỂ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN 2011 - 2020; cải cách tư pháp để tiếp cận gần hơn với nền tư pháp của thế giớiĐẩy mạnh cải cách tư pháp đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Tạp chí Cộng sản, 11/11/2011; tăng cường dân chủ như lấy ý kiến nhân dân trong quá trình lập hiến và lập pháp, tiếp xúc, đối thoại với các tầng lớp nhân dân, minh bạch hóa các hoạt động nhà nước... Theo Báo cáo môi trường kinh doanh 2018 của World Bank, trong giai đoạn 2002-2017, Việt Nam là nước có nhiều cải cách nhất thế giới (39 cải cách) để cải thiện môi trường kinh doanhViệt Nam: 1 trong 2 nước cải cách nhiều nhất 15 năm qua, Vietnamnet, 01/11/2017. Tuy nhiên cơ chế vẫn nửa cũ nửa mới, nhiều cán bộ được bổ nhiệm vẫn ở mức trung bình, nhiều người nắm cương vị cao nhưng chưa có sự chuyên nghiệp caoViệt Nam có năng lực và nỗ lực, nhưng tại sao chúng ta chưa phát triển?, Dân trí, 19/02/2018. Tình trạng tham nhũng tại Việt Nam rất nghiêm trọngTham nhũng trong khu vực công tại Việt Nam vẫn nghiêm trọng?, 24/02/2018, VOV. Theo Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI), chỉ số cảm nhận tham nhũng năm 2017 của Việt Nam đạt 35/100 điểm, xếp hạng 107/180 trên toàn cầuViệt Nam tăng hạng chống tham nhũng, Báo Người Lao động, 22/02/2018. Dân chúng cũng góp phần nuôi dưỡng tệ tham nhũng khi họ có thói quen hối lộ nhân viên công quyền để qua mặt luật pháp nhằm trục lợi. Bộ máy hành chính cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gianTinh giản bộ máy: Không còn đường lùi, Vietnamnet, 22/10/2017. Một nghiên cứu cho thấy bộ máy hành chính hoạt động chưa hiệu quả và tình trạng lãng phí, tham nhũng là điểm nghẽn trong ngắn hạn của nền kinh tế Việt Nam. Việt Nam cố gắng tinh giản bộ máy nhà nước để tăng hiệu quả hoạt động nhưng khi thực hiện số người được hưởng lương, phụ cấp lại tăng lên vì nhà nước Việt Nam chưa định vị được vị trí, vai trò của các tổ chức trong bộ máy; trong quá trình tuyển dụng có sự cả nể thậm chí cả những mánh lới để gia nhập vào bộ máy nhà nước; thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát, định vị trên cơ sở đó đánh giá đúng vị trí, vai trò của các cơ quan chức năng, vị trí, vai trò của từng người trong bộ máy; hoạt động nhà nước thiếu minh bạch. Việt Nam vẫn còn phải dựa vào sự hỗ trợ của các định chế tài chính quốc tế như World Bank, IMF trong việc hoạch định chính sách kinh tế.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới chính trị-5--vi-0005-4356

Đổi Mới

thumb|Biểu ngữ tuyên truyền nhân quyền tại Việt Nam có nội dung "Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội"
Việt Nam thực hiện Đổi mới kinh tế đồng thời vẫn giữ nguyên mô hình chính trị cũ nhưng có cải cách trên nhiều phương diện như tăng cường vai trò của cơ quan lập phápĐổi mới, nâng cao chất lượng công tác lập pháp của Quốc hội, Tạp chí Cộng sản, 10/2/2014; cải cách hành chính theo hướng giảm bớt số nhân viên hành chính và tinh giản các thủ tục hành chínhNGHỊ QUYẾT Số: 30c/NQ-CP BAN HÀNH CHƯƠNG TRÌNH TỔNG THỂ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN 2011 - 2020; cải cách tư pháp để tiếp cận gần hơn với nền tư pháp của thế giớiĐẩy mạnh cải cách tư pháp đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Tạp chí Cộng sản, 11/11/2011; tăng cường dân chủ như lấy ý kiến nhân dân trong quá trình lập hiến và lập pháp, tiếp xúc, đối thoại với các tầng lớp nhân dân, minh bạch hóa các hoạt động nhà nước... Theo Báo cáo môi trường kinh doanh 2018 của World Bank, trong giai đoạn 2002-2017, Việt Nam là nước có nhiều cải cách nhất thế giới (39 cải cách) để cải thiện môi trường kinh doanhViệt Nam: 1 trong 2 nước cải cách nhiều nhất 15 năm qua, Vietnamnet, 01/11/2017. Tuy nhiên cơ chế vẫn nửa cũ nửa mới, nhiều cán bộ được bổ nhiệm vẫn ở mức trung bình, nhiều người nắm cương vị cao nhưng chưa có sự chuyên nghiệp caoViệt Nam có năng lực và nỗ lực, nhưng tại sao chúng ta chưa phát triển?, Dân trí, 19/02/2018. Tình trạng tham nhũng tại Việt Nam rất nghiêm trọngTham nhũng trong khu vực công tại Việt Nam vẫn nghiêm trọng?, 24/02/2018, VOV. Theo Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI), chỉ số cảm nhận tham nhũng năm 2017 của Việt Nam đạt 35/100 điểm, xếp hạng 107/180 trên toàn cầuViệt Nam tăng hạng chống tham nhũng, Báo Người Lao động, 22/02/2018. Dân chúng cũng góp phần nuôi dưỡng tệ tham nhũng khi họ có thói quen hối lộ nhân viên công quyền để qua mặt luật pháp nhằm trục lợi. Bộ máy hành chính cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gianTinh giản bộ máy: Không còn đường lùi, Vietnamnet, 22/10/2017. Một nghiên cứu cho thấy bộ máy hành chính hoạt động chưa hiệu quả và tình trạng lãng phí, tham nhũng là điểm nghẽn trong ngắn hạn của nền kinh tế Việt Nam. Việt Nam cố gắng tinh giản bộ máy nhà nước để tăng hiệu quả hoạt động nhưng khi thực hiện số người được hưởng lương, phụ cấp lại tăng lên vì nhà nước Việt Nam chưa định vị được vị trí, vai trò của các tổ chức trong bộ máy; trong quá trình tuyển dụng có sự cả nể thậm chí cả những mánh lới để gia nhập vào bộ máy nhà nước; thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát, định vị trên cơ sở đó đánh giá đúng vị trí, vai trò của các cơ quan chức năng, vị trí, vai trò của từng người trong bộ máy; hoạt động nhà nước thiếu minh bạch. Việt Nam vẫn còn phải dựa vào sự hỗ trợ của các định chế tài chính quốc tế như World Bank, IMF trong việc hoạch định chính sách kinh tế. Ông Vũ Minh Khương, thuộc trường Chính sách công Lý Quang Diệu, nhận xét "Rõ ràng tôn trọng kinh tế thị trường và tư nhân là chúng ta không đói. Hội nhập với thế giới là chúng ta khấm khá lên. Nhưng để đi đến phồn vinh thì chúng ta cần một bộ máy gọi là Nhà nước kiến tạo phát triển, tức là rất tâm huyết với sự nghiệp phát triển, rất chuyên nghiệp và rất có trình độ". Sau hơn 7 thập kỷ độc lập, Việt Nam vẫn đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước.

Trong quá trình


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới chính trị-5--vi-0005-4357

Đổi Mới

thumb|Biểu ngữ tuyên truyền nhân quyền tại Việt Nam có nội dung "Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội"
Việt Nam thực hiện Đổi mới kinh tế đồng thời vẫn giữ nguyên mô hình chính trị cũ nhưng có cải cách trên nhiều phương diện như tăng cường vai trò của cơ quan lập phápĐổi mới, nâng cao chất lượng công tác lập pháp của Quốc hội, Tạp chí Cộng sản, 10/2/2014; cải cách hành chính theo hướng giảm bớt số nhân viên hành chính và tinh giản các thủ tục hành chínhNGHỊ QUYẾT Số: 30c/NQ-CP BAN HÀNH CHƯƠNG TRÌNH TỔNG THỂ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN 2011 - 2020; cải cách tư pháp để tiếp cận gần hơn với nền tư pháp của thế giớiĐẩy mạnh cải cách tư pháp đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Tạp chí Cộng sản, 11/11/2011; tăng cường dân chủ như lấy ý kiến nhân dân trong quá trình lập hiến và lập pháp, tiếp xúc, đối thoại với các tầng lớp nhân dân, minh bạch hóa các hoạt động nhà nước... Theo Báo cáo môi trường kinh doanh 2018 của World Bank, trong giai đoạn 2002-2017, Việt Nam là nước có nhiều cải cách nhất thế giới (39 cải cách) để cải thiện môi trường kinh doanhViệt Nam: 1 trong 2 nước cải cách nhiều nhất 15 năm qua, Vietnamnet, 01/11/2017. Tuy nhiên cơ chế vẫn nửa cũ nửa mới, nhiều cán bộ được bổ nhiệm vẫn ở mức trung bình, nhiều người nắm cương vị cao nhưng chưa có sự chuyên nghiệp caoViệt Nam có năng lực và nỗ lực, nhưng tại sao chúng ta chưa phát triển?, Dân trí, 19/02/2018. Tình trạng tham nhũng tại Việt Nam rất nghiêm trọngTham nhũng trong khu vực công tại Việt Nam vẫn nghiêm trọng?, 24/02/2018, VOV. Theo Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI), chỉ số cảm nhận tham nhũng năm 2017 của Việt Nam đạt 35/100 điểm, xếp hạng 107/180 trên toàn cầuViệt Nam tăng hạng chống tham nhũng, Báo Người Lao động, 22/02/2018. Dân chúng cũng góp phần nuôi dưỡng tệ tham nhũng khi họ có thói quen hối lộ nhân viên công quyền để qua mặt luật pháp nhằm trục lợi. Bộ máy hành chính cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gianTinh giản bộ máy: Không còn đường lùi, Vietnamnet, 22/10/2017. Một nghiên cứu cho thấy bộ máy hành chính hoạt động chưa hiệu quả và tình trạng lãng phí, tham nhũng là điểm nghẽn trong ngắn hạn của nền kinh tế Việt Nam. Việt Nam cố gắng tinh giản bộ máy nhà nước để tăng hiệu quả hoạt động nhưng khi thực hiện số người được hưởng lương, phụ cấp lại tăng lên vì nhà nước Việt Nam chưa định vị được vị trí, vai trò của các tổ chức trong bộ máy; trong quá trình tuyển dụng có sự cả nể thậm chí cả những mánh lới để gia nhập vào bộ máy nhà nước; thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát, định vị trên cơ sở đó đánh giá đúng vị trí, vai trò của các cơ quan chức năng, vị trí, vai trò của từng người trong bộ máy; hoạt động nhà nước thiếu minh bạch. Việt Nam vẫn còn phải dựa vào sự hỗ trợ của các định chế tài chính quốc tế như World Bank, IMF trong việc hoạch định chính sách kinh tế. Ông Vũ Minh Khương, thuộc trường Chính sách công Lý Quang Diệu, nhận xét "Rõ ràng tôn trọng kinh tế thị trường và tư nhân là chúng ta không đói. Hội nhập với thế giới là chúng ta khấm khá lên. Nhưng để đi đến phồn vinh thì chúng ta cần một bộ máy gọi là Nhà nước kiến tạo phát triển, tức là rất tâm huyết với sự nghiệp phát triển, rất chuyên nghiệp và rất có trình độ". Sau hơn 7 thập kỷ độc lập, Việt Nam vẫn đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước.

Trong quá trình Đổi mới Việt Nam luôn đưa mục tiêu giữ vững độc lập, tự chủ và ổn định chính trị lên hàng đầu để bảo đảm sự thành công của Đổi mới. Việt Nam vẫn chưa chấp nhận nền dân chủ theo mô hình phương Tây và vẫn đàn áp các cá nhân chỉ trích nhà nước hoặc đòi đa nguyên đa đảng tuy rằng những cá nhân này chưa chứng tỏ được họ đủ năng lực thay đổi bất cứ điều gì hoặc có thể làm tốt hơn nhà nước hiện nay. Mặc dù vậy ngay trong nội bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đã xuất hiện tình trạng "phai nhạt lý tưởng cách mạng; dao động, giảm sút niềm tin vào mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hoài nghi, thiếu tin tưởng vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Xa rời tôn chỉ, mục đích của Đảng; không kiên định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; phụ họa theo những nhận thức lệch lạc, quan điểm sai trái."NGHỊ QUYẾT HỘI NGHỊ LẦN THỨ TƯ BAN CHẤP HÀNH TRUNG ƯƠNG ĐẢNG KHOÁ XII VỀ TĂNG CƯỜNG XÂY DỰNG, CHỈNH ĐỐN ĐẢNG; NGĂN CHẶN, ĐẨY LÙI SỰ SUY THOÁI VỀ TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ, ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG, NHỮNG BIỂU HIỆN “TỰ DIỄN BIẾN”, “TỰ CHUYỂN HOÁ” TRONG NỘI BỘ, ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM, ngày 30 tháng 10 năm 2016

Vấn đề dân chủ và Đổi mới chính trị là một vấn đề tạo ra nhiều ý kiến khác nhau trong xã hội cũng như trong nội bộ Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông Nguyễn Văn An cho rằng "có ý kiến cho rằng Cách mạng dân tộc dân chủ của ta chưa hoàn thành cơ bản, chúng ta mới làm được phần Cách mạng dân tộc, đánh đuổi thực dân, đế quốc, giành lại độc lập cho dân tộc; còn phần Cách mạng dân chủ thì mới làm được một phần, mới đánh đổ vua chúa phong kiến, còn rất nhiều nội dung của Cách mạng dân chủ chúng ta chưa làm được, đến tận ngày nay vẫn còn nhiều vấn đề về dân chủ chúng ta cũng chưa làm được. Lâu nay chúng ta quan niệm bỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa, tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội. Không hiểu mệnh đề này có còn phù hợp với tình hình hiện nay và tới đây không? Chúng ta chuyển ngay sang cách mạng xã hội chủ nghĩa là theo lý thuyết có tính tiền đề rằng, các nước kém phát triển có thể bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội, nếu được sự giúp đỡ vô tư trên tinh thần anh em của những nước xã hội chủ nghĩa hùng cường. Tiền đề quan trọng đó trước đây và hiện nay là chưa có thật. Có lẽ đây chính là cái gốc ban đầu dẫn đến cái lỗi hệ thống"Nguyên Chủ tịch QH khuyến nghị Đổi mới hệ thống chính trị, 08/12/2010, Tuần Việt Nam.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới văn hóa - giáo dục-6--vi-0005-4360

Đổi Mới

Xem thêm: Cởi Mở

Đổi mới trong lĩnh vực văn hóa ở Việt Nam được biết dưới tên Cởi Mở, tương tự như chính sách Glastnost của Liên Xô. Quá trình này bắt đầu cùng với Đổi mới kinh tế nhưng sau đó bị kiềm chế lại trong thập niên 1990.

Năm 2014, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (Nghị quyết số 33-NQ/TW) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước được ban hành. Tuy nhiên nhà nước vẫn kiểm soát báo chí và chưa cho phép xuất bản báo tư nhân. Nhà nước thường xuyên dùng các biện pháp hành chính can thiệp vào hoạt động xuất bản và biểu diễn nghệ thuật như thu hồi sách, kiểm duyệt nội dung phim... Tuy nhiên người Việt đã có thể tiếp cận với nền văn học nước ngoài, các hệ tư tưởng lớn trên thế giới thông qua các sách nước ngoài được xuất bản ngày càng nhiều tại Việt Nam. Sự xuất hiện của internet đã phá vỡ tình trạng độc quyền thông tin của nhà nước, cung cấp cho người đọc những thông tin không xuất hiện trên truyền thông của nhà nước (tất nhiên độ chính xác những thông tin không chính thức này là khó kiểm chứng, nó có thể là sự thật nhưng cũng có thể là bịa đặt). Những yếu tố này làm biến đổi dần tâm lý và tư duy của đại chúng cũng như của giới cầm quyền tại Việt Nam, có thể dẫn đến những biến đổi chính trị trong tương lai.

Bên cạnh đó, các vấn nạn về văn hóa vẫn nghiêm trọng, lối sống thực dụng, văn hóa lai căng dần phổ biến ở thành thị, nhất là tác động xấu tới lớp trẻ, trong khi ở nông thôn văn hóa nhiều nơi lạc hậu, tệ mê tín dị đoan phát triển. Ít các tác phẩm văn học nghệ thuật có chất lượng, có chiều sâu. Báo chí và các xuất bản phẩm có xu hướng trở nên "lá cải hóa", thương mại hóaCần nhanh chóng khắc phục khuynh hướng “thương mại hoá” báo chí, Báo Công an Nhân dân, 21/06/2006.

Nguồn nhân lực đang bị xem là điểm nghẽn của nền kinh tế Việt Nam trong dài hạnBa điểm nghẽn tăng trưởng kinh tế của Việt Nam, Báo Công thương, 13-12-2016. Nguồn tài nguyên chính của Việt Nam là con người.

Vietnam has achieved remarkably high and inclusive GDP growth since the late 1980s. GDP growth per capita increased three-and-a-half-fold during 1991-2012, a performance surpassed only by China. The distribution of growth has been as remarkable as its pace: the bottom 40% of the population’s share in national income has remained virtually unchanged since the early 1990s, ensuring that the rapid income gains got translated into shared prosperity and significant poverty reduction.
GDP growth, however, has been operating on a lower trajectory since 2008. This has led to questions regarding the sustainability of the growth process, and, with it, Vietnam’s ability to bounce back to about 7-8% per capita growth. Analysts have voiced concerns over declining total factor productivity growth and growing reliance on capital accumulation. Moreover, a number of competitiveness issues routinely get raised by private investors, including: a widening skills gap, limited access to finance, relatively high trade and transport logistics costs, an overbearing presence of the SOEs, and heavy government bureaucracy that makes it difficult for businesses to operate in Vietnam.
One of Vietnam’s great advantages is its location – within the world’s most dynamic region. The rapid ascents of Japan, Korea, Malaysia, and China are steeped in the Vietnamese mindset. Therefore, success, to a large extent, gets defined as much in a relative sense as in an absolute sense. While the initial long spell of rapid growth was taken in stride, there is now a concern that Vietnam risks getting left behind by the regional superstars.
Has long-run growth in Vietnam run out of steam sooner than in its celebrated regional peers? To answer this, we would need to compare Vietnam today with where the peers were at this stage of their growth acceleration. Figure 1 makes that comparison with China, and is striking on two counts. First, growth accelerations in both China and Vietnam started at roughly the same per- capita income level. Second, by 2013 Vietnam had kept pace with China also 23 years into its growth acceleration. Figure 2 adds other successful countries to the comparison and considers a 50-year period. The story remains broadly similar. Vietnam’s current position is broadly at par with that of the other economies at a similar stage of growth acceleration.
Of even greater consequence than past comparisons is what happens from hereon. It seems that roughly 25 years into their respective growth accelerations – Vietnam’s current stage – was where the successful countries such as Korea, and China started to pull ahead of the rest. Vietnam, therefore, stands at a consequential juncture. If it can pull up its GDP growth to the peak rates of 9% or thereabouts, then it can realistically aim to become an industrialized nation within a generation – with income levels equaling those of Korea today. On the other hand, if it continues on recent-year growth rates of just over 5 percent, then that will take its average income to levels slightly above those of Thailand, Brazil or Egypt today.
In navigating future policy challenges, Vietnam will find useful lessons in the experiences of the successful countries in the region. For example, in the 1980s, South Korea significantly reduced government intervention and liberalized the import and foreign investment regimes to promote competition. Concerned over rural-urban imbalances, the government ramped up public investment in infrastructure, and promoted farm mechanization. In similar vein, China introduced a number of measures in the early 2000s that began to reform the banking sector and allowed the formal private sector to develop.
What kinds of policy choices is Vietnam faced with? The immediate impediments to private sector growth identified above will clearly need to be tackled. Resolution of the long-standing issues of SOE and banking sector restructuring will also remain important. To follow the example of its successful East Asian neighbors, Vietnam will also need to ensure greater value addition from exports and continual quality enhancements of its exported goods – areas where it has been lagging. Much like its successful East Asian peers; Vietnam’s main resource is its people. Investing in promoting a universally strong human capital base, therefore, is a prerequisite for Vietnam’s long-term growth. Finally, a powerful lesson from the successful countries is that a much stronger focus will be needed on improving urban management (building cities for the future) and on modernizing agriculture and making it more private sector oriented.These issues, and policy options to address them, will be part of joint work between the Government of Vietnam and the World Bank on a study that will explore how the country can achieve its longer term aspirations to become a modern industrialized economy that is more resilient and inclusive.
Source: Penn World Tables 8.0. Note: Base years are 1990 for Vietnam, 1977 for China, 1962 for Korea, 1951 for Brazil, 1958 for Thailand, and 1969 for Egypt.
"Vietnam’s main resource is its people. Investing in promoting a universally strong human capital base, therefore, is a prerequisite for Vietnam’s long-term growth." This is a great point! From what I've been told by Vietnamese friends and have read in articles such as The Economist (http://www.economist.com/blogs/banyan/2013/12/education-vietnam), Vietnam has an inadequate and corrupt education system. I doubt Vietnam will be able to attain long term growth like South Korea based on the current education of its citizens.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới văn hóa - giáo dục-6--vi-0005-4361

Đổi Mới


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới văn hóa - giáo dục-6--vi-0005-4362

Đổi Mới


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới văn hóa - giáo dục-6--vi-0005-4363

Đổi Mới

Xem thêm: Cởi Mở

Đổi mới trong lĩnh vực văn hóa ở Việt Nam được biết dưới tên Cởi Mở, tương tự như chính sách Glastnost của Liên Xô. Quá trình này bắt đầu cùng với Đổi mới kinh tế nhưng sau đó bị kiềm chế lại trong thập niên 1990.

Năm 2014, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (Nghị quyết số 33-NQ/TW) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước được ban hành. Tuy nhiên nhà nước vẫn kiểm soát báo chí và chưa cho phép xuất bản báo tư nhân. Nhà nước thường xuyên dùng các biện pháp hành chính can thiệp vào hoạt động xuất bản và biểu diễn nghệ thuật như thu hồi sách, kiểm duyệt nội dung phim... Tuy nhiên người Việt đã có thể tiếp cận với nền văn học nước ngoài, các hệ tư tưởng lớn trên thế giới thông qua các sách nước ngoài được xuất bản ngày càng nhiều tại Việt Nam. Sự xuất hiện của internet đã phá vỡ tình trạng độc quyền thông tin của nhà nước, cung cấp cho người đọc những thông tin không xuất hiện trên truyền thông của nhà nước (tất nhiên độ chính xác những thông tin không chính thức này là khó kiểm chứng, nó có thể là sự thật nhưng cũng có thể là bịa đặt). Những yếu tố này làm biến đổi dần tâm lý và tư duy của đại chúng cũng như của giới cầm quyền tại Việt Nam, có thể dẫn đến những biến đổi chính trị trong tương lai.

Bên cạnh đó, các vấn nạn về văn hóa vẫn nghiêm trọng, lối sống thực dụng, văn hóa lai căng dần phổ biến ở thành thị, nhất là tác động xấu tới lớp trẻ, trong khi ở nông thôn văn hóa nhiều nơi lạc hậu, tệ mê tín dị đoan phát triển. Ít các tác phẩm văn học nghệ thuật có chất lượng, có chiều sâu. Báo chí và các xuất bản phẩm có xu hướng trở nên "lá cải hóa", thương mại hóaCần nhanh chóng khắc phục khuynh hướng “thương mại hoá” báo chí, Báo Công an Nhân dân, 21/06/2006.

Trong lĩnh vực giáo dục, Việt Nam đang thực hiện Đổi mới giáo dục: chuyển từ lối giáo dục từ chương (vốn là truyền thống trong cách giáo dục Á Đông) sang phương pháp giáo dục lấy người học làm trung tâm, tăng tính chủ động cho học sinh và tấn công vào căn bệnh thành tích; tăng tính tự chủ và tự do của nền giáo dục. Giới lãnh đạo Việt Nam đã ý thức được sự cần thiết của tự do tư tưởng trong học thuậtChủ tịch nước: Tôn trọng, phát huy tự do tư tưởng của các nhà khoa học, 30/08/2018, Vietnamnet và tự trị đại họcPhó thủ tướng Vũ Đức Đam: 'Tự chủ đại học là xu thế, phải làm kiên trì', 19/7/2018, VnExpress cũng như việc nền đại học Việt Nam cần phải chuẩn hóa và hội nhập quốc tếChuẩn hóa và hội nhập quốc tế trong giáo dục đại học, 18/08/2018, Báo Nhân dân.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới văn hóa - giáo dục-6--vi-0005-4364

Đổi Mới

Xem thêm: Cởi Mở

Đổi mới trong lĩnh vực văn hóa ở Việt Nam được biết dưới tên Cởi Mở, tương tự như chính sách Glastnost của Liên Xô. Quá trình này bắt đầu cùng với Đổi mới kinh tế nhưng sau đó bị kiềm chế lại trong thập niên 1990.

Năm 2014, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (Nghị quyết số 33-NQ/TW) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước được ban hành. Tuy nhiên nhà nước vẫn kiểm soát báo chí và chưa cho phép xuất bản báo tư nhân. Nhà nước thường xuyên dùng các biện pháp hành chính can thiệp vào hoạt động xuất bản và biểu diễn nghệ thuật như thu hồi sách, kiểm duyệt nội dung phim... Tuy nhiên người Việt đã có thể tiếp cận với nền văn học nước ngoài, các hệ tư tưởng lớn trên thế giới thông qua các sách nước ngoài được xuất bản ngày càng nhiều tại Việt Nam. Sự xuất hiện của internet đã phá vỡ tình trạng độc quyền thông tin của nhà nước, cung cấp cho người đọc những thông tin không xuất hiện trên truyền thông của nhà nước (tất nhiên độ chính xác những thông tin không chính thức này là khó kiểm chứng, nó có thể là sự thật nhưng cũng có thể là bịa đặt). Những yếu tố này làm biến đổi dần tâm lý và tư duy của đại chúng cũng như của giới cầm quyền tại Việt Nam, có thể dẫn đến những biến đổi chính trị trong tương lai.

Bên cạnh đó, các vấn nạn về văn hóa vẫn nghiêm trọng, lối sống thực dụng, văn hóa lai căng dần phổ biến ở thành thị, nhất là tác động xấu tới lớp trẻ, trong khi ở nông thôn văn hóa nhiều nơi lạc hậu, tệ mê tín dị đoan phát triển. Ít các tác phẩm văn học nghệ thuật có chất lượng, có chiều sâu. Báo chí và các xuất bản phẩm có xu hướng trở nên "lá cải hóa", thương mại hóaCần nhanh chóng khắc phục khuynh hướng “thương mại hoá” báo chí, Báo Công an Nhân dân, 21/06/2006.

Trong lĩnh vực giáo dục, Việt Nam đang thực hiện Đổi mới giáo dục: chuyển từ lối giáo dục từ chương (vốn là truyền thống trong cách giáo dục Á Đông) sang phương pháp giáo dục lấy người học làm trung tâm, tăng tính chủ động cho học sinh và tấn công vào căn bệnh thành tích; tăng tính tự chủ và tự do của nền giáo dục. Giới lãnh đạo Việt Nam đã ý thức được sự cần thiết của tự do tư tưởng trong học thuậtChủ tịch nước: Tôn trọng, phát huy tự do tư tưởng của các nhà khoa học, 30/08/2018, Vietnamnet và tự trị đại họcPhó thủ tướng Vũ Đức Đam: 'Tự chủ đại học là xu thế, phải làm kiên trì', 19/7/2018, VnExpress cũng như việc nền đại học Việt Nam cần phải chuẩn hóa và hội nhập quốc tếChuẩn hóa và hội nhập quốc tế trong giáo dục đại học, 18/08/2018, Báo Nhân dân. Tuy nhiên Việt Nam vẫn chưa xác định được hệ thống triết lý giáo dục làm nền tảng cho quá trình Đổi mới giáo dục nên mọi đổi mới đều mang tính manh mún, chắp vá và thiếu định hướng nhất quán bắt nguồn từ việc bắt chước nền giáo dục của các nước phát triển mà không hiểu rõ vì sao người ta làm như vậy.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0005.jsonl--Q342587--Đổi mới văn hóa - giáo dục-6--vi-0005-4365

Đổi Mới

Xem thêm: Cởi Mở

Đổi mới trong lĩnh vực văn hóa ở Việt Nam được biết dưới tên Cởi Mở, tương tự như chính sách Glastnost của Liên Xô. Quá trình này bắt đầu cùng với Đổi mới kinh tế nhưng sau đó bị kiềm chế lại trong thập niên 1990.

Năm 2014, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (Nghị quyết số 33-NQ/TW) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước được ban hành. Tuy nhiên nhà nước vẫn kiểm soát báo chí và chưa cho phép xuất bản báo tư nhân. Nhà nước thường xuyên dùng các biện pháp hành chính can thiệp vào hoạt động xuất bản và biểu diễn nghệ thuật như thu hồi sách, kiểm duyệt nội dung phim... Tuy nhiên người Việt đã có thể tiếp cận với nền văn học nước ngoài, các hệ tư tưởng lớn trên thế giới thông qua các sách nước ngoài được xuất bản ngày càng nhiều tại Việt Nam. Sự xuất hiện của internet đã phá vỡ tình trạng độc quyền thông tin của nhà nước, cung cấp cho người đọc những thông tin không xuất hiện trên truyền thông của nhà nước (tất nhiên độ chính xác những thông tin không chính thức này là khó kiểm chứng, nó có thể là sự thật nhưng cũng có thể là bịa đặt). Những yếu tố này làm biến đổi dần tâm lý và tư duy của đại chúng cũng như của giới cầm quyền tại Việt Nam, có thể dẫn đến những biến đổi chính trị trong tương lai.

Bên cạnh đó, các vấn nạn về văn hóa vẫn nghiêm trọng, lối sống thực dụng, văn hóa lai căng dần phổ biến ở thành thị, nhất là tác động xấu tới lớp trẻ, trong khi ở nông thôn văn hóa nhiều nơi lạc hậu, tệ mê tín dị đoan phát triển. Ít các tác phẩm văn học nghệ thuật có chất lượng, có chiều sâu. Báo chí và các xuất bản phẩm có xu hướng trở nên "lá cải hóa", thương mại hóaCần nhanh chóng khắc phục khuynh hướng “thương mại hoá” báo chí, Báo Công an Nhân dân, 21/06/2006.

Trong lĩnh vực giáo dục, Việt Nam đang thực hiện Đổi mới giáo dục: chuyển từ lối giáo dục từ chương (vốn là truyền thống trong cách giáo dục Á Đông) sang phương pháp giáo dục lấy người học làm trung tâm, tăng tính chủ động cho học sinh và tấn công vào căn bệnh thành tích; tăng tính tự chủ và tự do của nền giáo dục. Giới lãnh đạo Việt Nam đã ý thức được sự cần thiết của tự do tư tưởng trong học thuậtChủ tịch nước: Tôn trọng, phát huy tự do tư tưởng của các nhà khoa học, 30/08/2018, Vietnamnet và tự trị đại họcPhó thủ tướng Vũ Đức Đam: 'Tự chủ đại học là xu thế, phải làm kiên trì', 19/7/2018, VnExpress cũng như việc nền đại học Việt Nam cần phải chuẩn hóa và hội nhập quốc tếChuẩn hóa và hội nhập quốc tế trong giáo dục đại học, 18/08/2018, Báo Nhân dân. Tuy nhiên Việt Nam vẫn chưa xác định được hệ thống triết lý giáo dục làm nền tảng cho quá trình Đổi mới giáo dục nên mọi đổi mới đều mang tính manh mún, chắp vá và thiếu định hướng nhất quán bắt nguồn từ việc bắt chước nền giáo dục của các nước phát triển mà không hiểu rõ vì sao người ta làm như vậy. Hệ thống giáo dục Việt Nam vẫn bị xem là chưa đáp ứng được nhu cầu đào tạo nhân lực cho nền kinh tếNghiên cứu chính sách đào tạo nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội tại một số trường đại học , Nguyễn Văn Chiến, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam. Vì vậy chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới ở mức thấp (3,39 trên 10 điểm), phân bố không hợp lý, chưa được đào tạo tốt, không đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng và có khoảng cách lớn so với các quốc gia trong khu vựcChất lượng nhân lực Việt Nam hiện chỉ đạt 3,39 trên 10 điểm, Báo Lao động, 05/12/2017.


Đổi Mới

Tại Việt Nam, có thể hiểu khái quát: Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là kinh tế thị trường, vừa tuân thủ theo quy luật của kinh tế thị trường, vừa phải theo định hướng của chủ nghĩa xã hội. Có nghĩa là, trong khi chú ý tới tăng trưởng kinh tế, thì hết sức coi trọng tới vấn đề xã hội, xây dựng hệ thống an sinh xã hội và dịch vụ công cộng tốt, bảo đảm công bằng xã hội, hạn chế sự chênh lệch giàu-nghèo, phấn đấu để có nhiều người giàu nhưng đồng thời cũng hạn chế tối đa, tiến tới xóa bỏ tình trạng đói nghèo trong nhân dân. Nhà nước phải đóng vai trò hạn chế, khắc phục những mặt trái của chủ nghĩa tư bản và quá trình toàn cầu hóa để nền kinh tế hoạt động có hiệu quả hơn và nâng cao phúc lợi xã hội.

Thực tế quá trình Đổi mới hơn 30 năm qua đã giúp Việt Nam có những bước phát triển vượt bậc tuy còn nhiều hạn chế cần khắc phục để bảo đảm kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng ở mức cao. Nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng vượt trội trong khu vực, nhưng vẫn dưới mức tiềm năng. Việt Nam nằm trong số ít quốc gia trên thế giới có chỉ số phát triển con người cao hơn những nước có cùng mức thu nhập. Chính phủ Việt Nam đã có những nỗ lực đầu tư vào hệ thống y tế và giáo dụcĐầu tư của nhà nước cho giáo dục, đào tạo: Thực trạng và một số đề xuất, Đinh Thị Nga, 29/10/2017, Tạp chí điện tử Tài chính, điều này giúp Việt Nam có tỷ lệ biết chữ và tuổi thọ trung bình khá cao97,3% dân số toàn quốc biết chữ, Báo Lao động, 13/01/2016Người Việt thọ 75,6 tuổi, đứng thứ 2 khu vực, VietNamNet. Trình độ y tế và giáo dục của Việt Nam ngày càng tiếp cận gần hơn với trình độ của các nước tiên tiến. Tuy nhiên chi tiêu cho y tế, giáo dục vẫn chưa thật sự hiệu quả. Việt Nam thành công trong việc nâng cao mức sống của người dân nhưng hoàn toàn thất bại trong mục tiêu công nghiệp hóa vào năm 2020 như Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra khi bắt đầu Đổi mớiMục tiêu trở thành nước công nghiệp vào năm 2020 không đạt: kết thúc một mơ ước duy ý chí , BÁO ĐIỆN TỬ MỘT THẾ GIỚI, 13/04/2016. Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục đặt mục tiêu hoàn thành công nghiệp hóa, hiện đại hóa Việt Nam vào năm 2030. Báo cáo Tổng quan Việt Nam 2035 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam và Ngân hàng Thế giới đưa ra kỳ vọng Việt Nam sẽ đạt thu nhập bình quân đầu người 18.000 USD/năm vào năm 2035Báo cáo Tổng quan Việt Nam 2035, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam và Ngân hàng Thế giới, 2016 download.
nhỏ|300px|So sánh thu nhập bình quân đầu người giữa Việt Nam và Trung Quốc (Nguồn: Ngân hàng Thế giới)
Tuy vậy quá trình

Bà Phạm Chi Lan nhận xét về Đổi Mới trên thực tế khi nói về các doanh nghiệp kinh tế tư nhân:

Gần 50 năm gắn bó với việc nghiên cứu các doanh nghiệp Việt Nam, bà cảm nhận như thế nào về sự đổi thay từ lúc mở cửa cho đến nay?
Kể từ lúc Đổi mới đến nay đã hơn 30 năm, bức tranh của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân đã thay đổi hết sức cơ bản. Có thể nói, doanh nghiệp tư nhân Việt đã đi từ "Không" đến "Có".
Hình ảnh ban đầu của kinh tế tư nhân có thể hình dung là một con số 0 tròn trĩnh. Bởi sau giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, khu vực này không được thừa nhận tồn tại. Chỉ khi bước vào thời kỳ Đổi mới, Việt Nam mới có chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phần, trong đó có kinh tế tư nhân.
Nhưng cũng phải đến 5 năm sau Đổi mới, Luật Doanh nghiệp tư nhân và Luật Công ty mới được Quốc hội thông qua. Dù vậy, 2 luật đó cũng đầy sự trói buộc. Bất cứ doanh nghiệp nào ra đời cũng phải xin phép các cơ quan Nhà nước, thời gian hoạt động của doanh nghiệp cũng rất hạn chế, ngắn nhất chỉ là 3 tháng, dài hơn chút cũng chỉ được từ 1 – 2 năm.
Điều này đã khiến cho doanh nghiệp gặp khó khăn ở trên hai phương diện: thui mòn đi ý chí kinh doanh cũng như cũng như bất lợi trong việc tiếp cận nguồn lực. Họ sợ kinh doanh, không dám làm kinh doanh vì không biết nếu làm rồi sau đó không được cấp phép tiếp thì sẽ như thế nào.
Do đó, trong 10 năm kể từ khi Luật Doanh nghiệp tư nhân và Luật Công ty xuất hiện, chỉ có khoảng 40.000 doanh nghiệp ra đời.
Bước nhảy vọt trong tư duy của lãnh đạo Nhà nước sau đó đã thay đổi tất cả. Năm 1999, Luật Doanh nghiệp được Quốc hội thông qua, đi vào thực hiện năm 2000 đã thay đổi gần như bộ mặt của kinh tế tư nhân Việt Nam. Từ năm 2000 trở đi, mỗi năm có từ 20.000 doanh nghiệp, rồi tăng thành 25.000 – 30.000 doanh nghiệp ra đời. Con số bây giờ thì vào khoảng 100.000 doanh nghiệp.
Quá trình phát triển của doanh nghiệp cũng đồng thời gắn với quá trình hội nhập đất nước. Luật Doanh nghiệp năm 1999 ra đời, thực hiện năm 2000 cũng giúp Việt Nam vừa kịp bắt nhịp với Hiệp định thương mại song phương Việt Nam – Hoa Kỳ (BTA). Từ hiệp định này, các doanh nghiệp trong nước đã bừng tỉnh, lao ra bên ngoài để tìm kiếm cơ hội. Các nền kinh tế khác cũng nhân dịp này tìm hiểu vào thị trường gần 90 triệu dân này.
Đến năm 2007, Việt Nam đã trở thành thành viên thứ 150 của WTO với rất nhiều cơ hội giao thương với 149 nền kinh tế còn lại được mở ra. Tất cả những điều này làm cho khu vực kinh tế tư nhân sống động hẳn lên, giúp cho khả năng phát triển kinh tế vượt trội.
Theo dòng chảy đó, kinh tế tư nhân đã dần khẳng định được mình. Từ việc không được thừa nhận, đến "bán" thừa nhận ở những ngày đầu, đến nay, khu vực này được nhấn mạnh là động lực quan trọng của nền kinh tế.
Việt Nam giờ đã xuất hiện tỷ phú đô la là ông Phạm Nhật Vượng và bà Nguyễn Thị Phương Thảo dù đất nước vẫn là một nền kinh tế đang phát triển, chất lượng thấp. Riêng việc này chứng tỏ khu vực tư nhân nước ta đã có những bước phát triển như thế nào.
Sự thay đổi này một phần đến từ nỗ lực không ngừng nghỉ của những người kinh doanh, một phần là nhờ vào những chính sách Nhà nước ngày càng cởi mở, thân thiện hơn với doanh nghiệp. Hệ thống luật pháp đã được cải thiện theo hướng tạo thuận lợi hơn cho kinh doanh. Thông qua đó, kinh tế tư nhân đóng góp ngày càng nhiều cho kinh tế trong nước.
Trong dòng chảy của 30 năm đó, giai đoạn nào khiến bà có ký ức khó phai mờ?
Có lẽ là thời kỳ đầu rất gian nan của các doanh nghiệp khi họ bắt đầu được Nhà nước cho phép thành lập. Những doanh nhân của thời kỳ đấy đã chứng minh ý chí nỗ lực kinh khủng, sự bền gan, quyết tâm chấp nhận rủi ro để vượt lên.
Chính ở giai đoạn đầu này, khoảng những năm 1995 – 1996, đất nước đã có lứa doanh nghiệp đầu tiên mà sau này tên tuổi của công ty, người thành lập đã in dấu ấn sâu đậm. Đó là là công ty Huy Hoàng của ông Lê Văn Kiểm, Minh Phụng của ông Tăng Minh Phụng, Thái Tuấn của ông Thái Tuấn Chí, Cà phê Trung Nguyên của ông Đặng Lê Nguyên Vũ, Thiên Long của ông Cô Gia Thọ, Kinh Đô của ông Trần Kim Thành...
Lúc bắt tay vào làm, hầu hết những doanh nhân này không có nền tảng kinh doanh. Nhưng với tố chất sẵn có, họ đã vừa học, vừa làm, và sáng tạo ra những cái mới. Ví dụ như Cà phê Trung Nguyên của Đặng Lê Nguyên Vũ đã đưa ra hình ảnh đầu tiên của kinh doanh theo chuỗi nhượng quyền tại Việt Nam dù người sáng lập xuất thân là dân Y khoa. Phải đến sau này khi Lý Quý Trung được đào tạo bài bản ở Úc về mở chuỗi Phở 24 và viết những cuốn sách đầu tiên thì kiến thức nhượng quyền thương hiệu mới được hệ thống bài bản.
Thế hệ đầu tiên cũng là những người đi ra từ trong vất vả, khó khăn. Ông chủ Kinh Đô bắt đầu với công việc vác bột mỳ cho chủ lò bánh, về sau được người ta thương tình dạy nghề rồi khởi sự với một cửa hàng rất nhỏ. Ông Cô Gia Thọ của Thiên Long cũng bắt đầu sự nghiệp của mình bằng cách bán bút bi dạo.
Tôi không bao giờ có thể quên được những doanh nhân ấy bởi họ là những người đầu tiên bước ra thương trường đầy quả cảm bởi rủi ro, nguy hiểm, thậm chí phải trả giá bằng tính mạng như chuyện của ông Tăng Minh Phụng.
Những sai phạm của ông Tăng Minh Phụng khiến ông chịu án tử hình. Bản án của ông đã để lại nhiều đau đớn với tôi cũng như những người quan tâm đến số phận của doanh nghiệp Việt. Nhưng nếu không có những con người, sự việc như vậy thì chúng ta không có nền kinh tế như hiện nay. Bởi lẽ, từ những bất cập, những lỗ hổng cũng như rủi ro pháp lý mà thế hệ tiên phong đã gánh lấy đã khiến cho nhưng lãnh đạo Chính phủ có tư duy cải cách mạnh mẽ như cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải đã cố gắng hết sức tạo dựng môi trường kinh doanh an toàn, tốt đẹp hơn.
Những doanh nghiệp F1 ngày đấy đã truyền lửa kinh doanh sang thế hệ F2. Ví dụ như gốm sứ Minh Long, giày dép Bitis, Thép Việt với những người thừa kế như Lý Huy Sáng, Vưu Lệ Quyên hay Đỗ Duy Hiếu... Nói thêm về Hiếu, cái tên này khiến nhiều người lầm tưởng đấy là nam giới nhưng thực ra Hiếu là ái nữ duy nhất của ông Đỗ Duy Thái. Kế nghiệp cha làm thép, Hiếu đã bước chân vào một ngành vốn được xem là lãnh địa của đàn ông. Dòng chảy quả cảm đang được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Bà vừa nhắc việc chuyển giao kinh doanh từ thế hệ thứ nhất sang thế hệ thứ hai ở một số doanh nghiệp, nhưng sự giao thời này dường như cũng gặp những khó khăn nhất định bởi xung đột giữa trẻ và già, cũ và mới?
Tất yếu thôi, vì thời kỳ đầu những người tiên phong đã gặp phải những vất vả kinh khủng, đối mặt với rủi ro, thậm chí là mất mát về tính mạng. Chuyện của ông Tăng Minh Phụng là chuyện của những ai từng làm doanh nghiệp ở Việt Nam không được phép quên và cũng không thể quên được.
Nó đã thành phản ứng khiến cho nhiều doanh nhân trở nên dè dặt, thận trọng đáng kể. Họ luôn mang trong mình nỗi sợ môi trường kinh doanh với môi trường pháp lý chưa được hoàn chỉnh lại thêm một bộ phận công chức vừa hạn chế về tâm cũng như tầm, không như tinh thần của Chính phủ ở cấp cao nhất. Điều này đã hình thành cơ chế mà như mọi người hay đùa hành chính tức "hành là chính".
Do vậy, phản xạ của lớp người cũ là điều dể hiểu. Nhưng chính lãnh đạo của thế hệ này cũng là những người chịu khó học hỏi. Họ hiểu được sự thay đổi của thời đại không chỉ ở công nghệ mà còn ở hệ thống quản trị. Họ cũng chấp nhận và có niềm tin ở thế hệ trẻ hơn.
Ở chiều ngược lại, những doanh nhân trẻ cũng thông cảm cho lớp cha anh đi trước. Họ vừa học hỏi tiền bối, vừa thuyết phục và chứng minh năng lực của bản thân. Điều này thể hiện rất rõ ở doanh nghiệp gốm sứ Minh Long hay Bitis.
Tôi rất mong sẽ có thêm nhiều sự tiếp nối, kế thừa để dòng máu, nhiệt huyết kinh doanh được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Như vậy Việt Nam mới có thể có được những doanh nghiệp tồn tại hàng trăm năm như các nước.
Nhưng có một sự thật là doanh nghiệp Việt rất khó để lớn nhưng một khi đã lớn được, phát triển được, nhiều doanh nghiệp lại bị bán đi bởi chính người sáng lập...
Đấy cũng là nỗi đau mà tôi quan sát được hiện nay. Ngoài những doanh nghiệp gia đình như tôi đã kể trên có sự tiếp nối thì nhiều doanh nghiệp tư nhân khác, dù có sự phát triển rực rỡ nhưng không thể duy trì được và phải "bán mình". Đấy thực sự là điều đáng tiếc.
Thực tế, trong số hàng vạn doanh nghiệp ra đời mỗi năm, có khoảng vài trăm doanh nghiệp nổi trội. Bắt đầu tư những công ty rất nhỏ, rồi trở thành công ty với quy mô vừa, tương đối lớn, rồi rất lớn, được định giá cao.
Nhưng tiếc là trong mấy năm gần đây, môi trường kinh doanh đã trở nên khó khăn quá đối với doanh nghiệp, nhất là khi lớn đến một quy mô nhất định sẽ hết sức khó để vượt lên. Những bất cập này đến từ sự bất bình đẳng rất lớn giữa doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và cả những doanh nghiệp tư nhân nhưng thân hữu.
Sự phân bổ nguồn lực, sự ưu đãi đến bất hợp lý giữa các nhóm này và tiếng kêu của doanh nghiệp tư nhân để cải thiện mãi không được giải quyết khiến cho doanh nghiệp tư nhân dần bị "bóp chết". Thêm vào đó, chi phí tăng lên, sự đuối sức trong cạnh tranh với nước ngoài ngày một nhiều, họ đành chấp nhận bán mình.
Tôi tin, tự đáy lòng, không một doanh nhân nào muốn như vậy, nhất là những người đã từng thành công khi gây dựng công ty. Hơn ai hết, họ khát khao muốn thành công tiếp nối, sự nghiệp được chuyển tiếp, có thế hệ sau kế thừa. Họ cũng rất bất bình khi bao nhà đầu tư ngoại vào Việt Nam tìm kiếm cơ hội nhưng chính bản thân lại không có "cửa" để phát triển, phải ra đi tìm cơ hội ở đất nước khác.
Vì vậy, tôi mong rằng các cơ quan Nhà nước phải thực sự xem xét về chủ trương khuyến khích doanh nghiệp tư nhân trong nước, cần tách bạch giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI chứ đừng trộn lẫn trong một cụm từ kinh tế tư nhân nói chung.
Tôi nhấn mạnh không một nước nào phát triển nhờ ngoại lực cả, tất cả phải nhờ nội lực của đất nước đó.
Theo bà đâu là điểm nghẽn lớn nhất đối với kinh tế tư nhân Việt Nam?
Tôi cho rằng tư duy về kinh tế trong bộ máy của Nhà nước chưa ổn. Những người quản lý vẫn muốn can thiệp sâu và rộng đối với doanh nghiệp, thị trường. Người ta không thực sự hiểu khái niệm "Nhà nước kiến tạo" mà nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đưa ra cũng như Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh nhiều lần kể từ khi ông nhậm chức.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc còn lưu ý thêm về khái niệm "Nhà nước liêm chính, phục vụ". Những khái niệm này đã được người tiền nhiệm đưa ra và thực hiện trong 2 năm cuối nhiệm kỳ trước nhưng chưa được bao nhiêu nay đượcchú trọng hết sức. Không chỉ dừng lại ở tuyên bố, Thủ tướng Phúc hiểu rõ cần phải có hành động.
Thủ tướng đã thiết lập ra Tổ công tác của Thủ tướng với 11 thành viên, đứng đầu là Bộ trưởng Mai Tiến Dũng, trong đó nhấn mạnh việc thực thi Nghị quyết 19, Nghị quyết 35.
Tinh thần của Người đứng đầu Chính phủ là như vậy nhưng các cấp thấp hơn có lẽ chưa thấm nhuần được. Hệ quả của nó là số điều kiện kinh doanh "đẻ" ra đến hơn 5.200 điều kiện.
Thời thực hiện Luật Doanh nghiệp năm 1999, chúng tôi cố gắng giảm số giấy phép con từ 400 cái xuống còn hơn 200 – lúc ấy vẫn bị coi là nhiều. Sau đó có sự thay đổi, các bộ ngành tìm cách khôi phục lại những điều kiện này nhưng đến mức như hiện nay.
Doanh nghiệp thực sự rất bực vì một mặt Chính phủ tuyên bố rất mạnh mẽ về cải thiện môi trường kinh doanh nhưng hầu hết các cấp thừa hành lại không tuân thủ mà làm ngược lại, gây nên bao khó khăn. Chính phủ ra sức tháo gỡ nhưng không tháo nổi vì chính cấp dưới thắt thêm nhiều nút.
Vì sao lại có hiện tượng "trên bảo dưới không nghe" thưa bà?
Thứ nhất đó là kỷ luật không nghiêm. Chính những người trong hệ thống Nhà nước lại không tuân thủ pháp luật. Từ việc bản thân không tuân thủ làm họ nghi ngờ doanh nghiệp cũng như mình rồi từ đó "đẻ" thêm các công cụ để giám sát, thanh kiểm tra. Chính những việc này khiến cho tiêu cực bùng lên không chặn được. Doanh nghiệp bức bối quá vì cảm thấy cứ làm theo luật định họ sẽ không tồn tại được nên phải "lách".
Nhưng khi lách, vi phạm luật, như ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế VCCI nói thì doanh nghiệp đã trở thành "con tin" của các công chức Nhà nước, rơi vào vòng luẩn quẩn không thoát ra được.
Đổi mới, theo tôi là phải có cơ chế đổi thay, giám sát những người thừa hành, chứ không chỉ là những tuyên bố mạnh mẽ từ những người đứng đầu rồi bị lờ đi như hiện nay.
Thứ hai, hiện Nhà nước đang có vai trò quá lớn trong nền kinh tế, đặc biệt là quyền phân bổ nguồn lực nên cơ chế xin – cho kéo dài suốt từ thời kỳ kế hoạch hoá tập trung đến nay vẫn còn nặng kề. Trong quá trình Đổi mới có sự tự do hoá một số thị trường nhưng một số thị trường nhân tố cơ bản vẫn trong tay Nhà nước.
Từ sự bất cập này đã hình thành nên những nhóm doanh nghiệp thân hữu, phát triển lệch lạc mà sự giàu có của những doanh nghiệp này trả giá bằng sự nghèo đi tương đối của đa phần dân số. Trong khi đó, những doanh nghiệp tư nhân vẫn tiếp tục gặp khốn khó vì thiếu nguồn lực.
Điểm nghẽn lớn nhất lại nằm ở tư duy vốn không dễ để ngay lập tức thay đổi, theo bà, những nút thắt nào có thể giải quyết ngay trước mắt?
Chúng ta nên bám theo 2 Nghị quyết quan trọng của Chính phủ và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đưa ra. Đó là Nghị quyết 19 với các vấn đề hàng năm cần giải quyết. Năm nay, Nghị quyết 19 đưa ra 256 biện pháp chỉ thị rõ từng Bộ ngành cơ quan liên quan cần làm gì. Bám theo cái đó để thực hiện sẽ giải quyết được những câu chuyện hàng ngày gây khó khăn cho doanh nghiệp.
Còn căn cơ hơn nữa là Nghị quyết 35 với 10 nguyên tắc về quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Ví dụ như Chính phủ cam kết không hình sự hoá các hoạt động kinh tế, không can thiệp vào hoạt động kinh doanh. 10 cam kết đó là đúng theo nguyên tắc Nhà nước với thị trường mà các nước khác đã áp dụng. Nếu thực hiện được thì hệ thống thị trường của Việt Nam đã tương đối hoàn chỉnh.
Chính phủ vừa mới thành lập Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân với sự tham gia của nhiều doanh nhân nổi tiếng, bà nghĩ sao về điều này?
Tôi hoan nghênh ý tưởng này vì một nền kinh tế đông doanh nghiệp với số lượng lên đến hơn nửa triệu cần phải có được trung tâm kết nối với những doanh nghiệp lớn làm đầu tàu. Nguyên lý ở các nước khác cũng vậy.
Hiện ở Việt Nam có nhiều doanh nghiệp lớn nhưng một số lượng không nhỏ đang ở mảng bất động sản, do vậy cần có sự nghiên cứu, điều chỉnh, mở rộng ra để có nhiều hơn những doanh nghiệp chế biến chế tạo, tiếp cận mạnh hơn với công nghệ 4.0.
Tuy nhiên, tôi cũng lưu ý, đã là Ban nghiên cứu cần thì cần phải có sự nghiên cứu sòng phẳng, đưa ra lấy ý kiến của mọi người, nhất là những người ở khu vực kinh tế tư nhân, chứ không được quyền biến báo tiếng nói của Ban thành tiếng nói của khu vực tư nhân hay nhân danh khu vực này nhằm lobby chính sách.
Tham gia vào Báo cáo Việt Nam 2035: "Hướng tới thịnh vượng, sáng tạo, công bằng và dân chủ", vậy diện mạo của doanh nghiệp tư nhân trong tâm trí bà ở thời điểm 2035 sẽ như thế nào?
Tôi trông đợi thế hệ doanh nhân tiếp theo của Việt Nam sẽ thực hiện được những mục tiêu của Việt Nam 2035: biến Việt Nam thành nước thu nhập trung bình cao, các ngành kinh tế phát triển tập trung vào các ngành có lợi thế so sánh nhất, có thể cạnh tranh toàn cầu, nâng cấp nền kinh tế. Việt Nam lúc này cũng có một hệ thống kinh tế thị trường đúng nghĩa.
Phương Ánh
Kiên Trần
Hương Xuân


Đổi Mới

Tại Việt Nam, có thể hiểu khái quát: Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là kinh tế thị trường, vừa tuân thủ theo quy luật của kinh tế thị trường, vừa phải theo định hướng của chủ nghĩa xã hội. Có nghĩa là, trong khi chú ý tới tăng trưởng kinh tế, thì hết sức coi trọng tới vấn đề xã hội, xây dựng hệ thống an sinh xã hội và dịch vụ công cộng tốt, bảo đảm công bằng xã hội, hạn chế sự chênh lệch giàu-nghèo, phấn đấu để có nhiều người giàu nhưng đồng thời cũng hạn chế tối đa, tiến tới xóa bỏ tình trạng đói nghèo trong nhân dân. Nhà nước phải đóng vai trò hạn chế, khắc phục những mặt trái của chủ nghĩa tư bản và quá trình toàn cầu hóa để nền kinh tế hoạt động có hiệu quả hơn và nâng cao phúc lợi xã hội.

Thực tế quá trình Đổi mới hơn 30 năm qua đã giúp Việt Nam có những bước phát triển vượt bậc tuy còn nhiều hạn chế cần khắc phục để bảo đảm kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng ở mức cao. Nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng vượt trội trong khu vực, nhưng vẫn dưới mức tiềm năng. Việt Nam nằm trong số ít quốc gia trên thế giới có chỉ số phát triển con người cao hơn những nước có cùng mức thu nhập. Chính phủ Việt Nam đã có những nỗ lực đầu tư vào hệ thống y tế và giáo dụcĐầu tư của nhà nước cho giáo dục, đào tạo: Thực trạng và một số đề xuất, Đinh Thị Nga, 29/10/2017, Tạp chí điện tử Tài chính, điều này giúp Việt Nam có tỷ lệ biết chữ và tuổi thọ trung bình khá cao97,3% dân số toàn quốc biết chữ, Báo Lao động, 13/01/2016Người Việt thọ 75,6 tuổi, đứng thứ 2 khu vực, VietNamNet. Trình độ y tế và giáo dục của Việt Nam ngày càng tiếp cận gần hơn với trình độ của các nước tiên tiến. Tuy nhiên chi tiêu cho y tế, giáo dục vẫn chưa thật sự hiệu quả. Việt Nam thành công trong việc nâng cao mức sống của người dân nhưng hoàn toàn thất bại trong mục tiêu công nghiệp hóa vào năm 2020 như Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra khi bắt đầu Đổi mớiMục tiêu trở thành nước công nghiệp vào năm 2020 không đạt: kết thúc một mơ ước duy ý chí , BÁO ĐIỆN TỬ MỘT THẾ GIỚI, 13/04/2016. Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục đặt mục tiêu hoàn thành công nghiệp hóa, hiện đại hóa Việt Nam vào năm 2030. Báo cáo Tổng quan Việt Nam 2035 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam và Ngân hàng Thế giới đưa ra kỳ vọng Việt Nam sẽ đạt thu nhập bình quân đầu người 18.000 USD/năm vào năm 2035Báo cáo Tổng quan Việt Nam 2035, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam và Ngân hàng Thế giới, 2016 download.
nhỏ|300px|So sánh thu nhập bình quân đầu người giữa Việt Nam và Trung Quốc (Nguồn: Ngân hàng Thế giới)
Tuy vậy quá trình Đổi mới vẫn đặt ra những vấn đề mới về cả lý luận và thực tiễn. Theo tiến sĩ Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, trước Đại hội Đảng lần XI cho rằng "Công thức phát triển là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nên được hiểu như thế nào cho rõ ràng? Đây là thời điểm mà tôi nghĩ rằng bàn cương lĩnh là bàn đến khái niệm lớn". Ông Phùng Hữu Phú, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, cho rằng "...vấn đề lâu nay rất vướng và cũng chưa làm được. Đó là lộ trình phát triển đất nước ta thời kỳ quá độ là thế nào? Trước đây ta dùng khái niệm "bước đi bước đầu", "chặng đường đầu", "giai đoạn đầu". Có lần nào Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp xúc cử tri, có người hỏi: bao giờ chúng ta có chủ nghĩa xã hội? Tổng bí thư nói chúng ta chưa nghiên cứu tường minh vấn đề này, có khi trăm năm nữa cũng chưa có chủ nghĩa xã hội. Thế thì thời kỳ quá độ (lên chủ nghĩa xã hội) là bao lâu, có mấy chặng đường thì chưa rõ"Quá độ lên chủ nghĩa xã hội bao lâu, có mấy chặng đường cần tiếp tục làm rõ, Báo Tuổi trẻ, 10/06/2020.


Đổi Mới

Tại Việt Nam, có thể hiểu khái quát: Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là kinh tế thị trường, vừa tuân thủ theo quy luật của kinh tế thị trường, vừa phải theo định hướng của chủ nghĩa xã hội. Có nghĩa là, trong khi chú ý tới tăng trưởng kinh tế, thì hết sức coi trọng tới vấn đề xã hội, xây dựng hệ thống an sinh xã hội và dịch vụ công cộng tốt, bảo đảm công bằng xã hội, hạn chế sự chênh lệch giàu-nghèo, phấn đấu để có nhiều người giàu nhưng đồng thời cũng hạn chế tối đa, tiến tới xóa bỏ tình trạng đói nghèo trong nhân dân. Nhà nước phải đóng vai trò hạn chế, khắc phục những mặt trái của chủ nghĩa tư bản và quá trình toàn cầu hóa để nền kinh tế hoạt động có hiệu quả hơn và nâng cao phúc lợi xã hội.

Thực tế quá trình Đổi mới hơn 30 năm qua đã giúp Việt Nam có những bước phát triển vượt bậc tuy còn nhiều hạn chế cần khắc phục để bảo đảm kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng ở mức cao. Nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng vượt trội trong khu vực, nhưng vẫn dưới mức tiềm năng. Việt Nam nằm trong số ít quốc gia trên thế giới có chỉ số phát triển con người cao hơn những nước có cùng mức thu nhập. Chính phủ Việt Nam đã có những nỗ lực đầu tư vào hệ thống y tế và giáo dụcĐầu tư của nhà nước cho giáo dục, đào tạo: Thực trạng và một số đề xuất, Đinh Thị Nga, 29/10/2017, Tạp chí điện tử Tài chính, điều này giúp Việt Nam có tỷ lệ biết chữ và tuổi thọ trung bình khá cao97,3% dân số toàn quốc biết chữ, Báo Lao động, 13/01/2016Người Việt thọ 75,6 tuổi, đứng thứ 2 khu vực, VietNamNet. Trình độ y tế và giáo dục của Việt Nam ngày càng tiếp cận gần hơn với trình độ của các nước tiên tiến. Tuy nhiên chi tiêu cho y tế, giáo dục vẫn chưa thật sự hiệu quả. Việt Nam thành công trong việc nâng cao mức sống của người dân nhưng hoàn toàn thất bại trong mục tiêu công nghiệp hóa vào năm 2020 như Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra khi bắt đầu Đổi mớiMục tiêu trở thành nước công nghiệp vào năm 2020 không đạt: kết thúc một mơ ước duy ý chí , BÁO ĐIỆN TỬ MỘT THẾ GIỚI, 13/04/2016. Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục đặt mục tiêu hoàn thành công nghiệp hóa, hiện đại hóa Việt Nam vào năm 2030. Báo cáo Tổng quan Việt Nam 2035 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam và Ngân hàng Thế giới đưa ra kỳ vọng Việt Nam sẽ đạt thu nhập bình quân đầu người 18.000 USD/năm vào năm 2035Báo cáo Tổng quan Việt Nam 2035, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam và Ngân hàng Thế giới, 2016 download.
nhỏ|300px|So sánh thu nhập bình quân đầu người giữa Việt Nam và Trung Quốc (Nguồn: Ngân hàng Thế giới)
Tuy vậy quá trình Đổi mới vẫn đặt ra những vấn đề mới về cả lý luận và thực tiễn. Theo tiến sĩ Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, trước Đại hội Đảng lần XI cho rằng "Công thức phát triển là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nên được hiểu như thế nào cho rõ ràng? Đây là thời điểm mà tôi nghĩ rằng bàn cương lĩnh là bàn đến khái niệm lớn". Ông Phùng Hữu Phú, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, cho rằng "...vấn đề lâu nay rất vướng và cũng chưa làm được. Đó là lộ trình phát triển đất nước ta thời kỳ quá độ là thế nào? Trước đây ta dùng khái niệm "bước đi bước đầu", "chặng đường đầu", "giai đoạn đầu". Có lần nào Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp xúc cử tri, có người hỏi: bao giờ chúng ta có chủ nghĩa xã hội? Tổng bí thư nói chúng ta chưa nghiên cứu tường minh vấn đề này, có khi trăm năm nữa cũng chưa có chủ nghĩa xã hội. Thế thì thời kỳ quá độ (lên chủ nghĩa xã hội) là bao lâu, có mấy chặng đường thì chưa rõ"Quá độ lên chủ nghĩa xã hội bao lâu, có mấy chặng đường cần tiếp tục làm rõ, Báo Tuổi trẻ, 10/06/2020. Sau hơn 30 năm, Đổi mới kinh tế ở Việt Nam vẫn theo kiểu "dò đá qua sông"30 năm đổi mới- Vẫn tiếp tục “dò đá qua sông”, Báo Pháp luật Việt Nam, 1/10/2016Đổi mới kinh tế vẫn theo kiểu “dò đá qua sông”, 01/10/2016, Thời báo Ngân hàng. Trong khi các nước Đông Bắc Á thành công trong việc đề ra đường lối phát triển công nghiệp, can thiệp vào thị trường thì Việt Nam lại thất bại vì Việt Nam không có một bộ máy hành chính công vụ chuyên nghiệp, thuộc giới tinh hoa và độc lập như các nước đóTiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng: ‘Nhà nước kiến tạo là nhà nước không hành dân’, 29/07/2017, BÁO ĐIỆN TỬ VTC NEWS.

Ông Vũ Minh Khương khi so sánh Việt Nam và Trung Quốc là hai đất nước có mô hình kinh tế - chính trị tương tự nhau đã nhận xét "Ở Trung Quốc họ có một tầm nhìn xa, muốn có một chương trình hiện đại hóa toàn diện để Trung Quốc trở thành một cường quốc hiện đại vào trước năm 2050. Việt Nam thì cải cách trên tình thế bí bách, bị Liên Xô cắt viện trợ và buộc phải tìm con đường đổi mới, cho nên cải cách mang tính chất thoát khỏi tình cảnh khó khăn hiện tại. Việt Nam thì có những chiến thắng huy hoàng trong chiến tranh chống Pháp, chống Mỹ, nên có thể ỷ lại thắng lợi của những cuộc chiến tranh này để duy trì sự chính danh của mình, cho nên nhiều khi trong cải cách không triệt để, mà chỉ cốt đủ ăn đủ sống. Điều này tạo ra những khiếm khuyết rất căn bản cho cải cách sâu rộng ở Việt Nam.