final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q513108--Ca sĩ biểu diễn-9--vi-0001-971

Trịnh Công Sơn

Tên tuổi gắn nhiều nhất với những bài hát nhạc Trịnh Công Sơn là Khánh Ly. Khánh Ly, ban đầu là một ca sĩ ít tên tuổi tại Đà Lạt, bén duyên với nhạc Trịnh trong một dịp tình cờ, để rồi từ đó về sau đã thể hiện hầu hết những ca khúc của Trịnh Công Sơn, để rồi được cho là người thành công nhất.

Nhưng Khánh Ly không phải người đầu tiên hát nhạc Trịnh, trước đó Trịnh Công Sơn đã mời những tên tuổi lẫy lừng bấy giờ là Thanh Thúy, Hà Thanh, Lệ Thu và cả danh ca Thái Thanh giới thiệu những sáng tác đầu tay của mình ra công chúng, tuy vậy cuối cùng ông lại chọn Khánh Ly, người cũng đã vụt lên thành ngôi sao sáng sau khi thể hiện những bản tình ca buồn bã thâm trầm và dòng nhạc phản chiến mạnh mẽ của Trịnh Công Sơn bằng chất giọng khàn đục lạ lùng.

Ngoài Khánh Ly, nhiều ca sĩ hát nhạc Trịnh Công Sơn cũng được đánh giá cao như Lệ Thu, Thái Thanh, Ngọc Lan, Lan Ngọc. Giọng nam thì có Tuấn Ngọc và sau này là Quang Dũng. Tuấn Ngọc tuy không chuyên về nhạc Trịnh nhưng được Trịnh Công Sơn đánh giá cao khi hát nhạc của ôngTuấn Ngọc: Tôi mang nợ nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Cuối cùng phải kể đến giọng hát của Toàn Nguyễn (nhiều người nhầm lẫn giọng ca Toàn Nguyễn tên thật là Nguyễn Văn Toàn thành nhà thơ/nhạc sĩ Nguyễn Đình Toàn) khi ông thực hiện album 11 Ca Khúc Trịnh Công Sơn  vào năm 1988. Toàn Nguyễn có 2 quê Nam Định và Hải Phòng, trước đây anh có phòng trà ở Sài Gòn, giờ lập nghiệp với phòng trà riêng của mình ở Vũng Tàu. Toàn Nguyễn hát nhạc Trịnh bằng giọng nhẹ nhàng, tâm sự và ngón đàn guitar acoustic thổn thức rất được giới mộ điệu ưa thích.

Ở Việt Nam giai đoạn sau 1975 cũng có những người hát nhạc Trịnh Công Sơn thành công như Trịnh Vĩnh Trinh (Em gái nhạc sĩ) và đặc biệt phải kể đến Hồng Nhung hát nhạc Trịnh theo phong cách hoàn toàn mới và được khán giả đón nhậnNhạc Trịnh: có thể phá cách đến đâu?, Tuổi trẻ, Truy cập ngày 1/4/2008[http://www.giaidieuxanh.vn/news/606/dao-xoi-trong-nhac-trinh.html  Đào xới trong nhạc Trịnh], Phong Dật - Giai điệu Xanh, 1/4/2008. Ngoài ra, còn có Cẩm Vân, Ánh Tuyết, Bảo Yến, Trần Thu Hà và Hồng Hạnh.

Cũng nên kể đến những ca sĩ muốn thử nghiệm nhạc Trịnh Công Sơn bằng phong cách "mới" và "lạ", để rồi bị khán giả phản đối nặng nề, tiêu biểu là Thanh Lam, Mỹ Tâm, Đàm Vĩnh HưngCa sĩ Thanh Lam:Tôi không "phá phách" nhạc Trịnh, Tuổi Trẻ, Truy cập ngày 1/4/2008[http://vnn.vietnamnet.vn/nhandinh/2005/09/494379/ Phá cách trong nhạc Trịnh nói riêng và...], Vietnamnet, 28/9/2005. Ngoài ra còn có Thu Phương, Phương Thanh, Mỹ Lệ, Mỹ Linh, Trần Thu Hà, Đức Tuấn, Ngô Quang Vinh, Lệ Quyên, Hiền Thục, Hồ Trung Dũng, Đồng Lan, Hà Lê thu âm và làm mới lại theo các phong cách khác nhau. Bản thân nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cũng tự mình thể hiện và thu âm một số ca khúc và được khán thính giả yêu thích. Tuy nhiên, dù có rất nhiều các nghệ sĩ thể hiện nhạc Trịnh, nhưng thành công vẫn là Khánh Ly và đại diện tiêu biểu ở thế hệ sau là Hồng Nhung và Quang Dũng thể hiện

Bản thân nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cũng tự mình thể hiện và thu âm một số ca khúc và được khán thính giả yêu thích. Tuy nhiên, dù có rất nhiều các nghệ sĩ thể hiện nhạc Trịnh, nhưng thành công vẫn là Khánh Ly và đại diện tiêu biểu ở thế hệ sau là Hồng Nhung và Quang Dũng thể hiện.

Thứ 5, ngày 15 tháng 9 năm 2022
Ca sĩ Thanh Lam: Tôi không "phá phách" nhạc Trịnh
TT - Có những sự phá cách nhạc Trịnh Công Sơn nhưng chỉ đơn thuần là những “thí nghiệm vui vẻ” theo khuynh hướng thị trường, thời trang như Đàm Vĩnh Hưng, Mỹ Tâm thì dù nó có hơi lạ tai, thậm chí nghịch tai cũng không thấy ai phiền lòng vì người ta biết chắc chắn nó sẽ qua nhanh.
Nhạc Trịnh: Có thể phá cách đến đâu?
|Phóng to|
Nhưng khi bộ đôi Thanh Lam - Lê Minh Sơn dồn dập tung ra hai album nhạc Trịnh hơi đầy “chất Lam” thì các phản ứng đa chiều từ công chúng trở nên mạnh mẽ và bức xúc hơn.
Chúng tôi đã gặp ca sĩ Thanh Lam để đặt lại với chị những băn khoăn của người nghe - người yêu nhạc Trịnh.
Nhạc Trịnh: có thể phá cách đến đâu?
* Chị có thể nói gì về những suy nghĩ của mình khi quyết định làm hai album nhạc Trịnh Công Sơn theo một phong cách hoàn toàn mới lạ gần đây (Ru mãi ngàn năm và Này em có nhớ)?
- Ngày xưa, tôi đã hát nhạc Trịnh theo cách “truyền thống” mà mọi người đã quen, và cũng đã nhận được những lời khen. Nhưng tôi luôn tự biết nếu mình cứ đi mãi con đường ấy thì làm sao “qua” được chị Khánh Ly.
Hơn nữa, cùng với thời gian và những trải nghiệm của bản thân, tôi cũng đã nhận ra những “góc khuất” khác của nhạc Trịnh mà tôi nghĩ rằng mình có thể khai phá nó.
Ngoài ra, đã là một ca sĩ chuyên nghiệp, ai cũng muốn có cách thể hiện mỗi tác phẩm nổi tiếng theo cách riêng của mình. Tôi cảm nhận nhạc Trịnh theo lỗ tai tôi và con tim tôi.
Khi tôi gặp Lê Minh Sơn, chúng tôi có tiếng nói chung trong việc cảm nhận nhạc Trịnh, chúng tôi nghe bằng tai của những con người hiện đại, yêu nó bằng tình yêu của ngày hôm nay. Và vì thế chúng tôi quyết định thể hiện lại nó theo cách mà chúng tôi cho là tốt nhất. Có thể chúng tôi đúng, cũng có thể chúng tôi sai.
|Phóng to|
Nhưng không ai có thể nói chúng tôi “phá” nhạc Trịnh Công Sơn. Vì chúng tôi đã làm việc cực kỳ tận tụy, say mê, nghiêm túc, bằng tất cả những kiến thức bài bản nhất mà chúng tôi được học ở nhạc viện - điều mà dù rất không muốn nói nhưng tôi cũng đành phải nói thẳng là không mấy người trong số những người đang hát và “làm mới” nhạc Trịnh có được.
Điều cuối cùng, quan trọng nhất, tôi và Lê Minh Sơn đã làm hai album ấy bằng tất cả tình yêu của mình với âm nhạc của Trịnh Công Sơn, và vì thế, tôi không có gì ân hận.
* Nhưng thỉnh thoảng, trong các chương trình lớn, khi hát cùng nhiều ca sĩ khác, chị vẫn hát Trịnh Công Sơn bằng phong cách cũ, và nhận được rất nhiều khen ngợi, chị có thấy là như vậy “mới không bằng cũ”?
- Khi hát trong chương trình chung, tôi phải tôn trọng ý đồ của đạo diễn và không thể “chơi nổi” hát một mình một kiểu. Tôi nghĩ sự cổ vũ của khán giả là dành cho lao động của tôi trong chính cái đêm biểu diễn ấy chứ không phải vì phong cách mới hay cũ.
* Tâm trạng của chị khi đón nhận những phản ứng khác nhau từ công chúng, nhất là những lời chê bai vì chị đã “phá cách” một cách quá đà? Liệu chị có đi tiếp con đường đã chọn, hoặc sẽ dừng lại hay rẽ ngang?
- Khán giả có phản ứng khác nhau là chuyện bình thường. Tôi chỉ hơi buồn nếu người trong nghề cũng không nhìn nhận đúng lao động nghệ thuật của chúng tôi. Còn tiếp tục hay không ư? Tôi sẽ dừng lại. Không phải vì ngại chê bai, phê phán mà vì thấy như vậy là đủ.
Nhạc Trịnh Công Sơn luôn luôn có người yêu quí và tôi nhường sự khám phá mới mẻ lại cho họ. Biết đâu, sẽ có người còn quyết liệt hơn cả chúng tôi. Tôi còn nhiều dự án khác với âm nhạc đương đại. Tất nhiên, tôi vẫn sẽ hát nhạc Trịnh Công Sơn, nhưng chỉ trong những chương trình chung và khi đạo diễn yêu cầu.
_____________________
Ý kiến bạn đọc:
Phải lắng lòng khi nghe nhạc Trịnh
|Phóng to|
Mỗi bài nhạc của Trịnh là một bài thơ. Người ta có thể ngâm thơ theo lối Bình Trị Thiên, Tao đàn hay sa mạc một cách dìu dặt, trầm bổng chứ không ai ngâm thơ theo phong cách rock, hip hop... bao giờ!
Hát nhạc Trịnh Công Sơn cũng vậy, phải đúng với phong cách nhạc Trịnh, mà theo tôi, đệm tiếng guitare thùng là thích hợp nhất. Cũng như đệm cho ngâm thơ phải dùng đàn tranh, sáo trúc...
Nghe nhạc Trịnh Công Sơn cũng như nghe những làn điệu dân ca quen thuộc, nó đã thấm sâu vào da vào thịt, tùy theo tâm trạng mình mà vui buồn giận lẫy... nên không có sự nhàm chán. Nghe nhạc Trịnh không chỉ lắng tai mà còn phải lắng lòng mới cảm nhận được hết vẻ đẹp của nhạc Trịnh.
Càng nghe càng thích, càng nghe càng thấy phảng phất tâm trạng của mình trong đó. Vậy thì cớ sao lại đang tâm giết đi linh hồn của nhạc Trịnh theo kiểu phá cách phản cảm?
Khi Lam “mạnh tay” với nhạc Trịnh
Thanh Lam sinh ra không phải để hát nhạc Trịnh. Nhưng cô yêu dòng nhạc Trịnh, cô đã bắt gặp mình trong ấy. Can đảm chịu búa rìu dư luận để làm đến ba album nhạc Trịnh đã minh chứng cho tất cả. Có lẽ Lam cũng hiểu cái mình gặp trong nhạc Trịnh chẳng phải là cái đẹp mà đa số công chúng xưng tụng khi nhắc đến ông!
Trở lại với album Này em có nhớ lần này, Lam đã hát theo cách nhấn nhá thấm đẫm chất của mình. Từ Biển nhớ đến Lặng lẽ nơi này, Lam đã hát khá tự nhiên, lộ cái mãnh liệt, cái hoang sơ của một người đang yêu theo kiểu yêu là yêu thế thôi. Cũng chính vì thế hơn 2/3 bài hát trong album này toàn ca ngợi tình yêu. Nếu người nghe quên đi dấu ấn Trịnh trong từng bài hát này thì Lam đã thành công. Hát rất hay và rất Thanh Lam.
Thế nhưng đến Một cõi đi về thì cô đã quá “mạnh tay” với nhạc Trịnh, ngay cả những người mến mộ Lam cũng thở dài khi nghe. Và người nghe cảm giác cõi đi về ấy giống như chốn thiên thai đang xao động cực cùng vì tiếng hát rền rĩ của Lam khuấy động.
Thôi, dẫu sao thì đây cũng là cuộc phiêu linh cuối cùng của Lam với nhạc Trịnh nên cô muốn làm tất cả. Cô muốn nói lần cuối cho mọi người nghe cách mình yêu nhạc Trịnh Công Sơn dẫu biết rằng nó là một cách yêu bị số đông quay lưng...
Chấp nhận sáng tạo, nhưng...
Tôi chấp nhận sự sáng tạo, chấp nhận làm mới nhưng đừng làm mất chất nhạc Trịnh. Vừa rồi tôi có đi xem chương trình "Trịnh Công Sơn - Đêm thần thoại" tại nhà hát Hòa Bình, thú thật tôi không còn nhận ra nhạc Trịnh đâu nữa, trừ một vài bài.
Theo tôi, nhạc Trịnh sang nhưng phải giản dị như chính con người nhạc sĩ vậy, đừng quá màu mè và cầu kỳ, bởi thường người ta đến với nhạc Trịnh là để nghe, để hòa mình vào không khí nhạc Trịnh chứ không phải chỉ để xem.
Xin hãy thận trọng!
Không thể phủ nhận đó là một giọng ca đầy cá tính, kỹ thuật điêu luyện và thừa sức tung hứng để làm chủ bài hát nhưng dường như giọng ca Thanh Lam sinh ra không dành để hát nhạc Trịnh Công Sơn.
Tôi còn nhớ có một lần nghe cô hát Mưa hồng, nhắm mắt lại để cảm nhận và thưởng thức, tưởng tượng như một trận bão táp đang đổ về thành phố trong đêm hè, còn đâu nữa “trời ươm nắng cho mây hồng, mây qua mau em nghiêng sầu” gợi nhớ rất nhiều về những cơn mưa ở Huế - mong manh và huyền hoặc.
Sáng tạo là điều bắt buộc của người nghệ sĩ, nhưng xin những nghệ sĩ hãy thận trọng và cần đặt mình vào đúng vị trí, đừng chất lên đôi vai nhạc Trịnh một tảng đá khi mà nhạc Trịnh là “vai em gầy guộc nhỏ như cánh vạc về chốn xa xôi”...
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luậnXem thêm bình luận
TTO - Căn cước công dân là giấy tờ tùy thân rất quan trọng với mỗi người. Nhiều ý kiến cho rằng để đảm bảo tính cần thiết về nhận diện một công dân, trên căn cước cần ghi thông tin "nơi sinh".
TTO - Tổng thống Zelensky không bị thương nặng sau một tai nạn giao thông; Armenia nói bị chiếm 10km2 lãnh thổ; IMF kêu gọi các nước kiên trì chống lạm phát; Pháp áp giới hạn tăng giá năng lượng... là một số tin tức thế giới đáng chú ý ngày 15-9.
TTO - Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng nêu rõ một số cơ quan, địa phương thu hồi sổ hộ khẩu chưa đúng, chưa phù hợp với Luật cư trú, dẫn đến có ý kiến băn khoăn trong dư luận cho rằng việc này gây khó khăn cho người dân.
TTO - Thủ tướng Thụy Điển Magdalena Andersson thừa nhận thất bại của đảng cầm quyền và tuyên bố sẽ từ chức, trong bối cảnh phe đối lập giành chiến thắng sít sao trong cuộc bầu cử Quốc hội.
TTO - Lại một lần nữa rất nhiều bạn đọc đã lên tiếng bất bình về cách quản lý của sân bay Tân Sơn Nhất khi đoạn đường chỉ khoảng 10m mà có đến hai trạm thu phí. Đáng nói hơn, chính đây là nguyên nhân góp phần gây cảnh kẹt xe, bát nháo tại cửa ngõ TP.
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luậnXem thêm bình luận


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q513108--Ca sĩ biểu diễn-9--vi-0001-970

Trịnh Công Sơn

{{Thông tin nhạc sĩ
| Tên nghệ sĩ = Trịnh Công Sơn
| Hình = Trinhcongson.jpg
| Chú thích hình = Hình chụp chân dung Trịnh Công Sơn được in trong sách Trịnh Công Sơn, Một người thơ ca, Một cõi đi về
| Phong cảnh 4= yes
| Nền = nhạc sĩ không biểu diễn
| Tên khai sinh =
| Nghệ danh =
| Ngày sinh =
| Nơi sinh = Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk, Liên bang Đông Dương
| Ngày mất =
| Nơi mất = Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
| Nguyên quán = Thừa Thiên Huế
| Nhạc cụ = Guitar
| Kiểu giọng =
| Dòng nhạc = Tình khúc 1954-1975Nhạc phản chiến Nhạc thiếu nhi
| Nghề nghiệp =
| Ca khúc = Diễm xưa Biển nhớ Cát bụiHạ trắng
| Ca sĩ = Khánh LyLệ ThuHồng NhungQuang Dũng
| Năm hoạt động = 1958–2001
| Hãng đĩa =
| Hợp tác với =
| Ảnh hưởng =
| URL =
| Nhạc cụ nổi bật =
}}
Trịnh Công Sơn (28 tháng 2 năm 1939 – 1 tháng 4 năm 2001) là một nam nhạc sĩ người Việt Nam. Ông được coi là một trong những nhạc sĩ lớn nhất của Tân nhạc Việt Nam với nhiều tác phẩm nổi tiếng. Hiện nay chưa có thống kê chính xác về số tác phẩm để lại của ông (ước đoán con số không dưới 600 ca khúc).Ban Mai, sách đã dẫn, tr. 8. Tuy nhiên số ca khúc của ông được biết đến rộng rãi là 236 ca khúc (cả lời và nhạc). Nhạc của Trịnh Công Sơn được nhiều ca sĩ thể hiện, nhưng thành công hơn cả là Khánh Ly, danh ca gắn liền tên tuổi với hàng trăm ca khúc của ông. Ngoài ra, ông còn được xem là một nhà thơ, một họa sĩ, một diễn viên và một ca sĩ (ông từng biểu diễn một số bài hát do chính mình sáng tác).

Tên tuổi gắn nhiều nhất với những bài hát nhạc Trịnh Công Sơn là Khánh Ly. Khánh Ly, ban đầu là một ca sĩ ít tên tuổi tại Đà Lạt, bén duyên với nhạc Trịnh trong một dịp tình cờ, để rồi từ đó về sau đã thể hiện hầu hết những ca khúc của Trịnh Công Sơn, để rồi được cho là người thành công nhất.

Nhưng Khánh Ly không phải người đầu tiên hát nhạc Trịnh, trước đó Trịnh Công Sơn đã mời những tên tuổi lẫy lừng bấy giờ là Thanh Thúy, Hà Thanh, Lệ Thu và cả danh ca Thái Thanh giới thiệu những sáng tác đầu tay của mình ra công chúng, tuy vậy cuối cùng ông lại chọn Khánh Ly, người cũng đã vụt lên thành ngôi sao sáng sau khi thể hiện những bản tình ca buồn bã thâm trầm và dòng nhạc phản chiến mạnh mẽ của Trịnh Công Sơn bằng chất giọng khàn đục lạ lùng.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q513108--Ca sĩ biểu diễn-9--vi-0001-973

Trịnh Công Sơn

Tên tuổi gắn nhiều nhất với những bài hát nhạc Trịnh Công Sơn là Khánh Ly. Khánh Ly, ban đầu là một ca sĩ ít tên tuổi tại Đà Lạt, bén duyên với nhạc Trịnh trong một dịp tình cờ, để rồi từ đó về sau đã thể hiện hầu hết những ca khúc của Trịnh Công Sơn, để rồi được cho là người thành công nhất.

Nhưng Khánh Ly không phải người đầu tiên hát nhạc Trịnh, trước đó Trịnh Công Sơn đã mời những tên tuổi lẫy lừng bấy giờ là Thanh Thúy, Hà Thanh, Lệ Thu và cả danh ca Thái Thanh giới thiệu những sáng tác đầu tay của mình ra công chúng, tuy vậy cuối cùng ông lại chọn Khánh Ly, người cũng đã vụt lên thành ngôi sao sáng sau khi thể hiện những bản tình ca buồn bã thâm trầm và dòng nhạc phản chiến mạnh mẽ của Trịnh Công Sơn bằng chất giọng khàn đục lạ lùng.

Ngoài Khánh Ly, nhiều ca sĩ hát nhạc Trịnh Công Sơn cũng được đánh giá cao như Lệ Thu, Thái Thanh, Ngọc Lan, Lan Ngọc. Giọng nam thì có Tuấn Ngọc và sau này là Quang Dũng. Tuấn Ngọc tuy không chuyên về nhạc Trịnh nhưng được Trịnh Công Sơn đánh giá cao khi hát nhạc của ôngTuấn Ngọc: Tôi mang nợ nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Cuối cùng phải kể đến giọng hát của Toàn Nguyễn (nhiều người nhầm lẫn giọng ca Toàn Nguyễn tên thật là Nguyễn Văn Toàn thành nhà thơ/nhạc sĩ Nguyễn Đình Toàn) khi ông thực hiện album 11 Ca Khúc Trịnh Công Sơn  vào năm 1988. Toàn Nguyễn có 2 quê Nam Định và Hải Phòng, trước đây anh có phòng trà ở Sài Gòn, giờ lập nghiệp với phòng trà riêng của mình ở Vũng Tàu. Toàn Nguyễn hát nhạc Trịnh bằng giọng nhẹ nhàng, tâm sự và ngón đàn guitar acoustic thổn thức rất được giới mộ điệu ưa thích.

Ở Việt Nam giai đoạn sau 1975 cũng có những người hát nhạc Trịnh Công Sơn thành công như Trịnh Vĩnh Trinh (Em gái nhạc sĩ) và đặc biệt phải kể đến Hồng Nhung hát nhạc Trịnh theo phong cách hoàn toàn mới và được khán giả đón nhậnNhạc Trịnh: có thể phá cách đến đâu?, Tuổi trẻ, Truy cập ngày 1/4/2008[http://www.giaidieuxanh.vn/news/606/dao-xoi-trong-nhac-trinh.html  Đào xới trong nhạc Trịnh], Phong Dật - Giai điệu Xanh, 1/4/2008. Ngoài ra, còn có Cẩm Vân, Ánh Tuyết, Bảo Yến, Trần Thu Hà và Hồng Hạnh.

Cũng nên kể đến những ca sĩ muốn thử nghiệm nhạc Trịnh Công Sơn bằng phong cách "mới" và "lạ", để rồi bị khán giả phản đối nặng nề, tiêu biểu là Thanh Lam, Mỹ Tâm, Đàm Vĩnh HưngCa sĩ Thanh Lam:Tôi không "phá phách" nhạc Trịnh, Tuổi Trẻ, Truy cập ngày 1/4/2008[http://vnn.vietnamnet.vn/nhandinh/2005/09/494379/ Phá cách trong nhạc Trịnh nói riêng và...], Vietnamnet, 28/9/2005. Ngoài ra còn có Thu Phương, Phương Thanh, Mỹ Lệ, Mỹ Linh, Trần Thu Hà, Đức Tuấn, Ngô Quang Vinh, Lệ Quyên, Hiền Thục, Hồ Trung Dũng, Đồng Lan, Hà Lê thu âm và làm mới lại theo các phong cách khác nhau.


Trịnh Công Sơn

 Trịnh Công Sơn có tên trong từ điển bách khoa Pháp Les Million.
 Trong Lễ trao giải Làn sóng xanh năm 2005, 10 ca sĩ nổi tiếng của Việt Nam thực hiện Liên khúc Trịnh Công Sơn để tôn vinh ông và kỉ niệm 5 năm ngày mất của nhạc sĩ này (2006).
 Trong cuộc họp chiều 17 tháng 3 năm 2011, Hội đồng nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế đã chính thức thông qua việc đặt tên của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cho con đường dài 600 mét, rộng 11 mét lát nhựa mới mở ven sông Hương thuộc phường Phú Cát, thành phố Huế.
 Năm 2015, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội quyết định đặt tên của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cho một tuyến phố dài 900m, rộng 9,5 – 12,5 m từ ngã ba ngõ 612 đường Lạc Long Quân (cạnh công viên Hồ Tây) đến đường Âu Cơ cạnh trường THPT Phan Chu Trinh (sau trở thành tuyến phố đi bộ) thuộc địa bàn phường Nhật Tân, quận Tây Hồ.

 Ở thành phố Huế – quê hương ông cũng có tên đường ''Trịnh Công Sơn''. Tại TP.HCM cũng có một con đường nằm trong khu nhà cao cấp Gia Hòa ở thành phố Thủ Đức (Quận 9 cũ) mang tên ông.
 Ngày 28 tháng 2 năm 2019, Trịnh Công Sơn trở thành nhân vật xuất hiện trên trang chủ tiếng Việt của công cụ tìm kiếm phổ biến nhất thế giới Google nhân dịp sinh nhật lần thứ 80 của ông.Kỷ niệm 80 năm ngày sinh Trịnh Công Sơn Google Doodle Ngày 28 tháng 2 năm 2019 Đây là lần đầu tiên Google Doodle vinh danh một người Việt Nam (người Việt thứ hai là họa sĩ Bùi Xuân Phái).Google vinh danh nhạc sĩ Trịnh Công Sơn với biểu tượng Doodle Một số tranh của ông được đưa lên lịch 2019.Lần đầu được ngắm cả bộ tranh của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn Tuổi Trẻ 03/12/2018 16:35 GMT

Ngày 28 tháng 2 năm 2019, Trịnh Công Sơn trở thành nhân vật xuất hiện trên trang chủ tiếng Việt của công cụ tìm kiếm phổ biến nhất thế giới Google nhân dịp sinh nhật lần thứ 80 của ông.Kỷ niệm 80 năm ngày sinh Trịnh Công Sơn Google Doodle Ngày 28 tháng 2 năm 2019 Đây là lần đầu tiên Google Doodle vinh danh một người Việt Nam (người Việt thứ hai là họa sĩ Bùi Xuân Phái).Google vinh danh nhạc sĩ Trịnh Công Sơn với biểu tượng Doodle Một số tranh của ông được đưa lên lịch 2019.Lần đầu được ngắm cả bộ tranh của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn Tuổi Trẻ 03/12/2018 16:35 GMT+

Thứ 5, ngày 15 tháng 9 năm 2022
Lần đầu được ngắm cả bộ tranh của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn
TTO - Lần đầu tiên, cả bộ tranh của họa sĩ Trịnh Công Sơn sẽ xuất hiện trên những tờ lịch năm 2019, do một nhà thiết kế trẻ cùng tên Sơn thực hiện, nhưng anh đã qua đời vào tháng 4-2018.
13 bức tranh của Trịnh, cùng với thủ bút của nhạc sĩ, đã được đưa lên bộ lịch này, với một kiểu dáng thiết kế đúng chất suy tư và thơ mộng của người nhạc sĩ - thi sĩ - triết gia ấy.
Ý tưởng về bộ lịch này được nảy sinh bởi nhà báo Nguyễn Trọng Chức và nhà thơ Nguyễn Duy, khi họ cùng mở cửa căn nhà lưu niệm của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn ở số 47C Phạm Ngọc Thạch (TP.HCM) để thực hiện việc công bố các tư liệu về cuộc đời nhạc sĩ họ Trịnh.
Trịnh Công Sơn vẽ tranh và cũng đã tham gia triển lãm chung với bạn bè vài lần khi ông còn sống. Một số bức đã in trong các tập nhạc.
Nhưng có những bức vẫn còn im nằm trong căn phòng riêng của ông, lần này chúng ta mới nhìn thấy qua bộ lịch này.
Xem xong các bức tranh, nhà báo Nguyễn Trọng Chức và nhà thơ Nguyễn Duy thấy rằng phải tổ chức một cuộc triễn lãm, in thành sách cho công chúng yêu mến nhạc sĩ được xem tranh Trịnh Công Sơn đầy đủ hơn.
Và trước mắt, cần làm một bộ lịch, bằng cách kết hợp các trang bản thảo, những mẫu bút tích với nét chữ thăng hoa của nhạc sĩ.
Người thiết kế bộ lịch tranh Trịnh cũng là một người tên Sơn, Nguyễn Duy Sơn, nhà thiết kế trẻ từng thiết kế các bộ lịch thơ của Nguyễn Duy.
Anh tình nguyện đảm nhận việc thiết kế bộ lịch này như một nghĩa cử để tưởng nhớ người nhạc sĩ mà anh hằng yêu mến.
Công việc vừa xong thì chàng trai trẻ này qua đời vì một tai nạn, cũng vào tháng tư (năm 2018). Cuộc triễn lãm tranh Trịnh vào tháng tư năm tới 2019 cũng là dịp để tưởng niệm chàng trai trẻ xấu số này.
Xem bộ tranh của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Các bức tranh đều không ghi tựa đề, theo nhóm thực hiện thì điều đó không cần thiết.
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luậnXem thêm bình luận
TTO - Căn cước công dân là giấy tờ tùy thân rất quan trọng với mỗi người. Nhiều ý kiến cho rằng để đảm bảo tính cần thiết về nhận diện một công dân, trên căn cước cần ghi thông tin "nơi sinh".
TTO - Tổng thống Zelensky không bị thương nặng sau một tai nạn giao thông; Armenia nói bị chiếm 10km2 lãnh thổ; IMF kêu gọi các nước kiên trì chống lạm phát; Pháp áp giới hạn tăng giá năng lượng... là một số tin tức thế giới đáng chú ý ngày 15-9.
TTO - Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng nêu rõ một số cơ quan, địa phương thu hồi sổ hộ khẩu chưa đúng, chưa phù hợp với Luật cư trú, dẫn đến có ý kiến băn khoăn trong dư luận cho rằng việc này gây khó khăn cho người dân.
TTO - Thủ tướng Thụy Điển Magdalena Andersson thừa nhận thất bại của đảng cầm quyền và tuyên bố sẽ từ chức, trong bối cảnh phe đối lập giành chiến thắng sít sao trong cuộc bầu cử Quốc hội.
TTO - Lại một lần nữa rất nhiều bạn đọc đã lên tiếng bất bình về cách quản lý của sân bay Tân Sơn Nhất khi đoạn đường chỉ khoảng 10m mà có đến hai trạm thu phí. Đáng nói hơn, chính đây là nguyên nhân góp phần gây cảnh kẹt xe, bát nháo tại cửa ngõ TP.
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luậnXem thêm bình luận


Trịnh Công Sơn


Trịnh Công Sơn

 Trịnh Công Sơn có tên trong từ điển bách khoa Pháp Les Million.
 Trong Lễ trao giải Làn sóng xanh năm 2005, 10 ca sĩ nổi tiếng của Việt Nam thực hiện Liên khúc Trịnh Công Sơn để tôn vinh ông và kỉ niệm 5 năm ngày mất của nhạc sĩ này (2006).
 Trong cuộc họp chiều 17 tháng 3 năm 2011, Hội đồng nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế đã chính thức thông qua việc đặt tên của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cho con đường dài 600 mét, rộng 11 mét lát nhựa mới mở ven sông Hương thuộc phường Phú Cát, thành phố Huế.
 Năm 2015, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội quyết định đặt tên của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cho một tuyến phố dài 900m, rộng 9,5 – 12,5 m từ ngã ba ngõ 612 đường Lạc Long Quân (cạnh công viên Hồ Tây) đến đường Âu Cơ cạnh trường THPT Phan Chu Trinh (sau trở thành tuyến phố đi bộ) thuộc địa bàn phường Nhật Tân, quận Tây Hồ.

 Ở thành phố Huế – quê hương ông cũng có tên đường ''Trịnh Công Sơn''. Tại TP.HCM cũng có một con đường nằm trong khu nhà cao cấp Gia Hòa ở thành phố Thủ Đức (Quận 9 cũ) mang tên ông.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời kỳ tiền chiến và Chiến tranh Đông Dương-4--vi-0001-1098

Phạm Duy

Phạm Duy (5 tháng 10 năm 1921 – 27 tháng 1 năm 2013Nhạc sĩ Phạm Duy qua đời: Chủ nhật buồn, Tuổi trẻ online), tên khai sinh Phạm Duy Cẩn là nhạc sĩ, nhạc công, ca sĩ, nhà nghiên cứu âm nhạc lớn của Việt Nam. Ông được nhiều người đánh giá là nhạc sĩ lớn nhất của nền tân nhạc Việt Nam SÀI GÒN ĐƯA TIỄN MỘT NGƯỜI YÊU NƯỚC VỀ VỚI ĐẤT MẸ - Nhịp cầu Thế giớiĐám tang Phạm DuyNgựa trắng không phải là ngựa trắng - Lê Anh Dũng với lượng sáng tác đồ sộ cũng như đa dạng về thể loại, trong đó có rất nhiều ca khúc trở nên kinh điển và quen thuộc với người Việt. Nhạc của ông thường sử dụng những yếu tố nền tảng của âm nhạc cổ truyền Việt Nam kết hợp với những kỹ thuật, cấu trúc của nhạc hàn lâm Tây phương, tạo nên một phong cách riêng với nhiều tác phẩm lớn có tính đột phá, giàu ảnh hưởng đối với các nhạc sĩ thuộc nhiều thế hệNghe nhạc đầu xuân với Phạm Duy: Mẹ trong tâm thức ViệtDương Thụ: sự xuất hiện của Phạm Duy là một tất nhiênNghệ sĩ Việt ngậm ngùi tiếc nhớ Phạm DuyPhạm Tuyên nói về Phạm Duy - BBC. Ông cũng là người khởi xướng, định hướng nhiều trào lưu, phong cách mới mẻ cho nền tân nhạc Việt. Ngoài sáng tác và biểu diễn, ông còn có những công trình khảo cứu về âm nhạc Việt Nam có giá trị.Nhạc sĩ Phạm Duy qua đời BBC Ông từng giữ chức giáo sư nhạc ngữ tại Trường Quốc gia Âm nhạc Sài Gòn. Ông còn được coi như một nhà văn với 4 tập hồi ký được giới phê bình đánh giá cao về giá trị văn học lẫn giá trị tư liệu. Với hơn 70 năm sự nghiệp, trải qua nhiều giai đoạn lịch sử quan trọng của đất nước, ông được coi là "cây đại thụ" của nền âm nhạc Việt NamXót xa tiễn đưa những cây đại thụ âm nhạc Việt Kienthuc.net.vnVăn Cao - Phạm Duy, tình bạn tri kỷ dù tính cách trái ngượcNhững kỷ niệm với Phạm Duy - Báo Đại Đoàn Kết. Tuy vậy bên cạnh đó, các quan điểm nhìn nhận về ông cũng khác biệt, chủ yếu là do các vấn đề chính trị.

Khởi đầu sự nghiệp âm nhạc trong gánh hát Đức Huy với vai trò phó quản lý và ca sĩ hát lưu động. Từng tham gia Chiến tranh Đông Dương đến năm 1951, sau đó ông rời khỏi chiến khu rồi vào miền Nam Việt Nam để hoạt động âm nhạc. Phạm Duy là tên tuổi lớn và đầy ảnh hưởng tại miền Nam Việt Nam với những hoạt động tích cực dành cho cả âm nhạc và chính trị, và những hoạt động này còn tiếp diễn sau giai đoạn 1975, khi ông di tản sang Hoa Kỳ. Vì lý do chính trị, nhạc của ông bị cấm hoàn toàn tại miền Bắc Việt Nam sau 1954, và toàn Việt Nam sau 1975Có nên cho tranh luận về Phạm Duy không?.

Năm 2005, sau nhiều lần về thăm quê hương, ông chính thức trở về Việt Nam sống và từ đó, một số ca khúc của ông mới bắt đầu được phép phổ biến lại. Tính cho tới tháng 1 năm 2014, có 244 ca khúc được cấp phép lưu hành (trong số đó có 53 ca khúc ngoại quốc do ông đặt lời Việt), trong số khoảng hơn 2000 ca khúc do ông sáng tác hoặc viết lời.Phạm Duy mơ về 'một ngày như thế' BBC Tiếng Việt'VN hai câu nói sau cùng khi lìa đời' Bùi Văn Phú, BBC

Ca khúc đầu tay của Phạm Duy là Cô hái mơ, một ca khúc phổ từ thơ Nguyễn Bính. Tới năm 1944, ông cho ra đời bài Gươm tráng sĩ, một ca khúc gắn với sự tích hồ Hoàn Kiếm, và là ca khúc đầu tiên được ông viết cả lời lẫn nhạc.

Đố ai, Nụ tầm xuân, Ngày trở về, Người về, Tình nghèo... Bên cạnh đó là Thuyền viễn xứ, Viễn du, Hẹn hò nói về sự chia lìa quê hương, chia lìa đôi lứa trong những ngày đất nước Việt Nam sắp sửa chia đôi bởi hiệp định Genève.Lên đường Viễn du - Viễn Xứ - Viễn mơ - Phạm Duy tổng quát.

Lên Ðường
Viễn Du, Viễn Xứ, Viễn Mơ
THUYỀN VIỄN XỨ
1952
Thùy dương rũ bến tơi bời
Làn mây hồng xa ráng trời
Bến Ðà Giang, thuyền qua xứ người
Thuyền ơi viễn xứ xa xôi
Một lần qua giạt bến lau thưa
Hò ơi giọng hát thiên thu
Suối nguồn xa vắng, chiều mưa ngân về
Nhìn về đường cố lý, cố lý xa xôi
Ðời nhịp sầu lỡ bước, bước hoang mang rồi
Quay lại hướng làng
Ðà Giang lệ ướt nồng
Mẹ già ngồi im bóng
Mái tóc sương mong con bạc lòng
Chiều nay gửi tới quê xưa
Biết là bao thương nhớ cho vừa
Trời cao chìm rơi xuống đời
Biết là bao sầu trên xứ người
Mịt mù sương khói lên hương
Lũ thùy dương rũ bóng ven sông
Chiều nay trên bến muôn phương
Có thuyền viễn xứ nhỏ neo lên đường...
Nhưng vào lúc đó, không ai có thể ngờ rằng tới năm 1975, người Việt lại còn phải leo
lên phi cơ để vượt trời hay leo lên thuyền, lên tầu để
vượt biên, sống đời tha hương và hát lên tiếng hát biệt xứ.
Có lẽ tôi cũng linh cảm có ngày phải lên đường rất xa, hoặc là trong tôi nổi dậy sự viễn
mơ (và nhu cầu tâm linh) của bài BÊN CẦU BIÊN GIỚI năm nào, cho nên vào lúc này
(1953) sau khi phổ nhạc bài THUYỀN VIỄN XỨ, tôi soạn bài VIỄN DU, một bài cách đây
mấy chục năm đã tiên đoán cảnh người Việt Nam lũ lượt ra sông, ra khơi từ năm
1975.
(Saigon-1953)
Ra sông
Biết mặt trùng dương, biết trời mênh mông
Biết đời viển vông, biết ta hãi hùng
Ra khơi
Thấy lòng phơi phới, thấy tình thế giới
Thấy mộng ngày mai, thấy niềm tin mới
Chơi vơi, con thuyền trên sóng không nguôi
Bão bùng xô tới xô lui, vững tay chèo lái
Xa xôi
Hỡi người trong viễn phương ơi
Hẹn hò nhau viễn du thôi, lên đường mãi mãi
Ra đi
Nước trời bao la, hết cuộc phong ba
Ðất liền Âu Á cũng không xa gì
Phiêu du
Khắp nẻo đây đó, bỗng người say sưa
Thấy hoàn cầu mơ khúc Ðại Tình Ca (*).
Hãy ghé bến bờ
Có những xóm dừa
Chiều nhuộm vàng làn tóc ngây thơ
Có những núi mờ
Ðứng mãi ngóng chờ
Chờ người về đầu non trắng xoá
Ánh sáng chói loà
Hương say kinh kỳ
Ai quay cuồng nhịp đời dương thế
Viễn xứ ước thề
Xoá hết lối về
Ðể đẹp lòng người bước ra đi.
Trong Tâm Tưởng
1) con người tình cảm, soạn những bài tình ca đôi lứa, tình ca một mình nghĩa là soạn nhạc cho cá nhân, cho riêng mình;
2) con người xã hội để từ nhạc kháng chiến, tình ca quê hương tiến tới tâm ca, tục ca v.v... Ðó là loại nhạc tôi gọi là nhạc nhân hoà (điều hợp con người và xã hội);
3) con người tâm linh để soạn nhạc nhiên hoà (hoà mình vào thiên nhiên, siêu nhiên)... trước khi đi vào đạo ca, rong ca, thiền ca...
Trong khuynh hướng, tôi tránh đưa ra những bài bản chạy theo trường phái nhạc cổ điển Âu Tây hoặc có tính chất hiểm quái, hay duy mỹ nghĩa là chỉ theo đường lối nghệ-thuật-vị-nghệ-thuật. Thể tài dân ca phát triển được tôi ôn luyện thêm về nhạc thuật, nhưng nội dung vẫn không ra ngoài tính chất hiện-thực-xã-hội và cố giữ được tự-nhiên-tính, bình-dị-tính của nghệ thuật cổ truyền. Tư tưởng luôn luôn muốn giữ tinh thần trật tự của Khổng, tình yêu thiên nhiên của Lão, tính siêu thoát của Phật. Và trên hết tất cả là tình tự quê hương.
Ðã phân thân rồi, tôi không muốn chỉ trói buộc sáng tác của mình vào đề tài quê hương hay dân tộc, vào tình yêu đời hay tình yêu người... và tôi đã có những bài hát viễn mơ, viễn xứ, viễn du... Rồi trong khi chưa làm được những cuộc hành trình xa hơn nữa như rong ruổi trên đường cái quan hay vượt biên giới ba nước Ðông Dương hay vượt đại dương để ôm ấp nhân tình trên ngọn Tháp Effel... tôi bèn làm cuộc lên đường trong tâm tưởng vậy. Với một bài có tính chất siêu hình, tôi mở cuộc lữ hành.
(Saigon-1953)
Người đi trên dương gian
Thở hơi gió từ ngàn năm
Gió lung lay Hoành Sơn
Gió dâng cao Biển Ðông
Người đi trong thanh xuân
Sưởi hương nắng như lửa sống
Máu sôi như sắc trời
Bước nhanh vượt chân đời.
Ði, đi đâu mà tới nơi
Thấy lòng lên phơi phới
Ði phương nao mà tới đây
Chỉ thấy lòng còn say
Hôm nay tình đầy
Thương yêu tràn đầy
Thiên thu trong lòng này
Tương lai trong bàn tay.
Người đi trong không gian
Nhịp xe uốn vòng tử sinh
Bánh xe tang ngoại ô
Chiếc nôi trong vòng hoa
Người đi trong nhân gian
Tà áo rách cô hàng quán
Sức tuôn trên cánh đồng
Lúa thương vạt nâu sồng.
Người đi nghe xa xăm
Mà chưa thấy bồn chồn chân
Bước đi trong thời gian
Vướng bao nhiêu lòng thương
Người đi trong thiên nhiên
Từ khi biết nhen lửa chiến
Máu xương chôn lấp rồi
Cỏ hoa mọc kín đồi.
Ði, đi mau rồi tới nơi
Ðất trời còn đen tối
Theo tâm tư tìm gió khơi
Ðã thấy mặt trời soi
Anh ơi ! Chuyện này
Ðây câu ruộng cầy
Anh em trong một ngày
Chung vai vơi thù ai.
Người đi sâu muôn nơi
Tình trinh tiết làm thành đôi
Áo chăn che tổ uyên
Miếng cơm vui tình duyên
Người đi, đi không thôi
Ngày thế giới lên nguồn vui
Ngát như hương lúa mùa
Sẽ lên đường trở về
Ðường trở về...
Bài này trở thành một thứ tín điều (credo) của tôi trên con đường sáng tác. Nó được tiếp tục với những bài như XUÂN HÀNH, DẠ HÀNH mà tôi soạn ra về sau.
Các bài khác:
- Bước Đầu
- Toàn Quốc Kháng Chiến
- Dân Ca Mới Phần 1
- Dân Ca Mới Phần 2: Sự Đau Khổ
- Tình Tự Với Quê Hương - Dân Tộc
- Lên Ðường Viễn Du, Viễn Xứ, Viễn Mơ
- Phát Triển Dân Ca: Dân Ca Tình Cảm/Xã Hội
- Nhạc Tình Sau Mười Năm Ngủ Kỹ
- Tình Yêu - Sự Ðau Khổ - Cái Chết
- Bổn Phận Công Dân
- Ca Hát Bốn Mùa - Tình Cảm Thiên Nhiên
- Tiếp Tục Ði - Tiếp Tục Yêu
- Phạm Duy Tổng Quát - Trang 2


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời kỳ tiền chiến và Chiến tranh Đông Dương-4--vi-0001-1100

Phạm Duy

Ca khúc đầu tay của Phạm Duy là Cô hái mơ, một ca khúc phổ từ thơ Nguyễn Bính. Tới năm 1944, ông cho ra đời bài Gươm tráng sĩ, một ca khúc gắn với sự tích hồ Hoàn Kiếm, và là ca khúc đầu tiên được ông viết cả lời lẫn nhạc.

Thời kháng chiến Nam bộ (1945–1946) ông chơi thân với Văn Cao, ngoài việc cùng ra vào chốn ăn chơi, ông và Văn Cao còn giúp nhau trong phương diện sáng tác; Ông cùng Văn Cao cũng cùng nhau làm những ca khúc như Bến xuân, Suối mơ. Thời gian đầu của sự nghiệp, ở trong vùng kháng chiến, ông sáng tác nhiều ở thể loại hùng ca: Gươm tráng sĩ, Chinh phụ ca, Thu chiến trường, Chiến sĩ vô danh, Nợ xương máu...Bước đầu - Phạm Duy tổng quát Bên cạnh đó là những bài nhạc tình lãng mạn đầu tay: Cô hái mơ, Cây đàn bỏ quên, Khối tình Trương Chi, Tình kỹ nữ, Tiếng bước trên đường khuya....


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời kỳ tiền chiến và Chiến tranh Đông Dương-4--vi-0001-1101

Phạm Duy

Ca khúc đầu tay của Phạm Duy là Cô hái mơ, một ca khúc phổ từ thơ Nguyễn Bính. Tới năm 1944, ông cho ra đời bài Gươm tráng sĩ, một ca khúc gắn với sự tích hồ Hoàn Kiếm, và là ca khúc đầu tiên được ông viết cả lời lẫn nhạc.

Thời kháng chiến Nam bộ (1945–1946) ông chơi thân với Văn Cao, ngoài việc cùng ra vào chốn ăn chơi, ông và Văn Cao còn giúp nhau trong phương diện sáng tác; Ông cùng Văn Cao cũng cùng nhau làm những ca khúc như Bến xuân, Suối mơ. Thời gian đầu của sự nghiệp, ở trong vùng kháng chiến, ông sáng tác nhiều ở thể loại hùng ca: Gươm tráng sĩ, Chinh phụ ca, Thu chiến trường, Chiến sĩ vô danh, Nợ xương máu...Bước đầu - Phạm Duy tổng quát Bên cạnh đó là những bài nhạc tình lãng mạn đầu tay: Cô hái mơ, Cây đàn bỏ quên, Khối tình Trương Chi, Tình kỹ nữ, Tiếng bước trên đường khuya....

Năm 1947, Phạm Duy bắt đầu sáng tác nhạc mang âm hưởng dân ca, mà theo ông: "Tôi nghĩ rằng tôi là người Việt Nam, nếu tôi muốn được gọi là một nhạc sĩ Việt Nam, thì tôi phải làm nhạc dân ca. Đó là chuyện rất giản dị... Tôi phải khởi sự sáng tác của tôi bằng những bản nhạc mang tinh thần Việt Nam và với chất liệu của Việt Nam nữa"BBC phỏng vấn Phạm Duy, phần 1, từ đó cho ra đời thể loại mà ông gọi là "Dân ca mới",Dân Ca Mới: Phần 1: Nhớ người thương binh (1947), Dặn dò, Ru con, Mùa đông chiến sĩ, Nhớ người ra đi, Người lính bên tê, Tiếng hát sông Lô, Nương chiều... Những bài này được ông sáng tác dựa trên 2 tiêu chí:
Nét nhạc vẫn dùng âm giai ngũ cung cố hữu nhưng áp dụng nhạc thuật chuyển hệ làm cho giai điệu không nằm chết trong một ngũ cung nào đó như trong dân ca cổ mà chạy dài trên nhiều hệ thống ngũ cung khác nhau;
Lời ca tuy nằm trong thể thơ lục bát, nhưng có nhiều khi được biến thể, do đó tiết điệu cũng theo âm tiết của lời ca mà trở nên phong phú hơn.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời kỳ tiền chiến và Chiến tranh Đông Dương-4--vi-0001-1102

Phạm Duy

Ca khúc đầu tay của Phạm Duy là Cô hái mơ, một ca khúc phổ từ thơ Nguyễn Bính. Tới năm 1944, ông cho ra đời bài Gươm tráng sĩ, một ca khúc gắn với sự tích hồ Hoàn Kiếm, và là ca khúc đầu tiên được ông viết cả lời lẫn nhạc.

Thời kháng chiến Nam bộ (1945–1946) ông chơi thân với Văn Cao, ngoài việc cùng ra vào chốn ăn chơi, ông và Văn Cao còn giúp nhau trong phương diện sáng tác; Ông cùng Văn Cao cũng cùng nhau làm những ca khúc như Bến xuân, Suối mơ. Thời gian đầu của sự nghiệp, ở trong vùng kháng chiến, ông sáng tác nhiều ở thể loại hùng ca: Gươm tráng sĩ, Chinh phụ ca, Thu chiến trường, Chiến sĩ vô danh, Nợ xương máu...Bước đầu - Phạm Duy tổng quát Bên cạnh đó là những bài nhạc tình lãng mạn đầu tay: Cô hái mơ, Cây đàn bỏ quên, Khối tình Trương Chi, Tình kỹ nữ, Tiếng bước trên đường khuya....

Năm 1947, Phạm Duy bắt đầu sáng tác nhạc mang âm hưởng dân ca, mà theo ông: "Tôi nghĩ rằng tôi là người Việt Nam, nếu tôi muốn được gọi là một nhạc sĩ Việt Nam, thì tôi phải làm nhạc dân ca. Đó là chuyện rất giản dị... Tôi phải khởi sự sáng tác của tôi bằng những bản nhạc mang tinh thần Việt Nam và với chất liệu của Việt Nam nữa"BBC phỏng vấn Phạm Duy, phần 1, từ đó cho ra đời thể loại mà ông gọi là "Dân ca mới",Dân Ca Mới: Phần 1: Nhớ người thương binh (1947), Dặn dò, Ru con, Mùa đông chiến sĩ, Nhớ người ra đi, Người lính bên tê, Tiếng hát sông Lô, Nương chiều... Những bài này được ông sáng tác dựa trên 2 tiêu chí:
Nét nhạc vẫn dùng âm giai ngũ cung cố hữu nhưng áp dụng nhạc thuật chuyển hệ làm cho giai điệu không nằm chết trong một ngũ cung nào đó như trong dân ca cổ mà chạy dài trên nhiều hệ thống ngũ cung khác nhau;
Lời ca tuy nằm trong thể thơ lục bát, nhưng có nhiều khi được biến thể, do đó tiết điệu cũng theo âm tiết của lời ca mà trở nên phong phú hơn.

Về nội dung, nhạc Phạm Duy ở giai đoạn kháng chiến chủ yếu là những bài nhạc hùng, nhạc vui, thường mang tính chất lạc quan: Gánh lúa, Đường ra biên ải..., hay ca ngợi kháng chiến, ca ngợi công lao của Hồ Chí Minh như Bên ni bên tê, Ngọn trào quay súng, Đường về quê. Từ năm 1948, ông bắt đầu khai thác thêm đề tài về sự gian khổ của cuộc kháng chiến. Đề tài này là chủ đề chính trong những ca khúc: Bao giờ anh lấy được đồn tây (sau đổi thành Quê nghèo), Bà mẹ Gio Linh, Về miền Trung, Mười hai lời ru..., mang những câu chuyện, hình ảnh của chốn thôn quê và nỗi gian khổ của người dân quê trong thời chiến tranhDân ca mới 2 - Phạm Duy tổng quát.

Những bài hát này tuy được quần chúng yêu thích và phổ biến rộng rãi, nhưng do nói về sự bi, sự khổ và có chất "lãng mạn tiểu tư sản" mà Phạm Duy bắt đầu bị sự chỉ trích của cấp trên thời kháng chiến. Sau nhiều lần bị khiển trách, ông quyết định rời chiến khu về thành phố. Trong 2 năm sửa soạn về thành rồi về Sài Gòn định cư (1951–1952), ông không sáng tác gì ngoài việc phổ câu ca dao thành bài dân ca là Nụ tầm xuân, và phổ bài thơ Tiếng sáo thiên thai của Thế Lữ thành một bản tango, để đáp ứng nhu cầu hát đôi của chị em Thái Thanh, Thái Hằng.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời kỳ tiền chiến và Chiến tranh Đông Dương-4--vi-0001-1103

Phạm Duy

Ca khúc đầu tay của Phạm Duy là Cô hái mơ, một ca khúc phổ từ thơ Nguyễn Bính. Tới năm 1944, ông cho ra đời bài Gươm tráng sĩ, một ca khúc gắn với sự tích hồ Hoàn Kiếm, và là ca khúc đầu tiên được ông viết cả lời lẫn nhạc.

Thời kháng chiến Nam bộ (1945–1946) ông chơi thân với Văn Cao, ngoài việc cùng ra vào chốn ăn chơi, ông và Văn Cao còn giúp nhau trong phương diện sáng tác; Ông cùng Văn Cao cũng cùng nhau làm những ca khúc như Bến xuân, Suối mơ. Thời gian đầu của sự nghiệp, ở trong vùng kháng chiến, ông sáng tác nhiều ở thể loại hùng ca: Gươm tráng sĩ, Chinh phụ ca, Thu chiến trường, Chiến sĩ vô danh, Nợ xương máu...Bước đầu - Phạm Duy tổng quát Bên cạnh đó là những bài nhạc tình lãng mạn đầu tay: Cô hái mơ, Cây đàn bỏ quên, Khối tình Trương Chi, Tình kỹ nữ, Tiếng bước trên đường khuya....

Năm 1947, Phạm Duy bắt đầu sáng tác nhạc mang âm hưởng dân ca, mà theo ông: "Tôi nghĩ rằng tôi là người Việt Nam, nếu tôi muốn được gọi là một nhạc sĩ Việt Nam, thì tôi phải làm nhạc dân ca. Đó là chuyện rất giản dị... Tôi phải khởi sự sáng tác của tôi bằng những bản nhạc mang tinh thần Việt Nam và với chất liệu của Việt Nam nữa"BBC phỏng vấn Phạm Duy, phần 1, từ đó cho ra đời thể loại mà ông gọi là "Dân ca mới",Dân Ca Mới: Phần 1: Nhớ người thương binh (1947), Dặn dò, Ru con, Mùa đông chiến sĩ, Nhớ người ra đi, Người lính bên tê, Tiếng hát sông Lô, Nương chiều... Những bài này được ông sáng tác dựa trên 2 tiêu chí:
Nét nhạc vẫn dùng âm giai ngũ cung cố hữu nhưng áp dụng nhạc thuật chuyển hệ làm cho giai điệu không nằm chết trong một ngũ cung nào đó như trong dân ca cổ mà chạy dài trên nhiều hệ thống ngũ cung khác nhau;
Lời ca tuy nằm trong thể thơ lục bát, nhưng có nhiều khi được biến thể, do đó tiết điệu cũng theo âm tiết của lời ca mà trở nên phong phú hơn.

Về nội dung, nhạc Phạm Duy ở giai đoạn kháng chiến chủ yếu là những bài nhạc hùng, nhạc vui, thường mang tính chất lạc quan: Gánh lúa, Đường ra biên ải..., hay ca ngợi kháng chiến, ca ngợi công lao của Hồ Chí Minh như Bên ni bên tê, Ngọn trào quay súng, Đường về quê. Từ năm 1948, ông bắt đầu khai thác thêm đề tài về sự gian khổ của cuộc kháng chiến. Đề tài này là chủ đề chính trong những ca khúc: Bao giờ anh lấy được đồn tây (sau đổi thành Quê nghèo), Bà mẹ Gio Linh, Về miền Trung, Mười hai lời ru..., mang những câu chuyện, hình ảnh của chốn thôn quê và nỗi gian khổ của người dân quê trong thời chiến tranhDân ca mới 2 - Phạm Duy tổng quát.

Những bài hát này tuy được quần chúng yêu thích và phổ biến rộng rãi, nhưng do nói về sự bi, sự khổ và có chất "lãng mạn tiểu tư sản" mà Phạm Duy bắt đầu bị sự chỉ trích của cấp trên thời kháng chiến. Sau nhiều lần bị khiển trách, ông quyết định rời chiến khu về thành phố. Trong 2 năm sửa soạn về thành rồi về Sài Gòn định cư (1951–1952), ông không sáng tác gì ngoài việc phổ câu ca dao thành bài dân ca là Nụ tầm xuân, và phổ bài thơ Tiếng sáo thiên thai của Thế Lữ thành một bản tango, để đáp ứng nhu cầu hát đôi của chị em Thái Thanh, Thái Hằng.

Năm 1952, Tình hoài hương ra đời tại Sài Gòn, khởi xướng cho khuynh hướng sáng tác "Tình ca quê hương": "Sau khi nói lên vinh quang và nhọc nhằn của dân tộc với nhạc kháng chiến, bây giờ tôi đi vào tình tự quê hương.."Tình tự với quê hương dân tộc Phạm Duy tổng quát Ca khúc tiếp theo là Tình ca; hai bài này được nhân dân yêu thích và nằm trong những tác phẩm tiêu biểu nhất nói về quê hương..

Phạm Duy tiếp nối thể loại "Tình ca quê hương" bằng một thể loại mà ông gọi là "Tình tự dân tộc", bắt đầu từ năm 1954, với bộ ba Bà mẹ quê, Em bé quê, Vợ chồng quê, được xây dựng bằng nhạc thuật dân ca trước đây, những bài này phổ biến tại miền Nam và theo Phạm Duy: "nó được các lớp nhạc sĩ trẻ như Hoàng Thi Thơ, Lam Phương, Duy Khánh, Trần Thiện Thanh tức Nhật Trường... hưởng ứng để soạn ra những bài mà họ gọi là dân ca mambo bolero".

Giai đoạn này ông vẫn tiếp tục với các bài dân ca mới:


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời Chiến tranh Việt Nam-5--vi-0001-1104

Phạm Duy

Từ sau Hiệp định Genève cho đến năm 1975, do hoàn cảnh chính trị, sự nghiệp của Phạm Duy chủ yếu phát triển ở miền Nam Việt Nam. Đây là giai đoạn rực rỡ, quan trọng và có ảnh hưởng lớn trong sự nghiệp của ông, với sự đi sâu vào các chủ đề tình cảm, tâm tư, bên cạnh đó là các đề tài mới mẻ cũng như những ca khúc có vấn vương tới chính trị.

Thời kỳ này, ngoài những khúc tình ca hay những ca khúc chính trị, ông còn tạo ra các chùm 10 ca khúc mang những chủ đề độc đáo về tâm linh - tâm tưởng như Đạo ca, Tâm ca, về xã hội như Tục ca, Vỉa hè ca, Tâm phẫn ca, về tuổi thơ như Bé ca,...

Phạm Duy giữa Tục ca và Thiền ca
Thứ Tư, 30/01/2013 09:44 GMT+7
''Có lẽ ông là nhạc sĩ Việt Nam duy nhất đi vào rất nhiều tần số rung động của cuộc đời. Sự đóng góp của ông với đất nước rồi sau chúng ta còn bàn rất nhiều”- nhà phê bình âm nhạc Nguyễn Thụy Kha nhận định về Phạm Duy và đặc sản Tục ca. Nhạc sĩ Phạm Duy ở Huế, 2012. Ảnh: Thanh Tùng.
* Anh đánh giá thế nào về hai mảng sáng tác khá đối lập nhau của Phạm Duy là Tục ca và Thiền ca?
- Ông Duy nhìn đời sống có dải tần rất rộng, chỗ nào cũng đi tới cùng. Thiền ca là phía con người bay lên siêu thoát. Tục ca cũng là một phía của con người để sống trong đời sống này. Phạm Duy lại có Đạo ca gần như trung dung giữa Thiền ca và Tục ca.
Vừa rồi Bộ VHTT&DL cho phép hát tiếp một số bài Đạo ca, tôi thấy rất tốt.
Việc nghiên cứu về ông phải có thời gian rất dài. Tôi cho rằng ông hết sức cố gắng để nói được cả phía chúng ta nhìn thấy và phía trùm lấp. Hai phía chưa chắc cái nào “cao” hơn cái nào.
* Nhưng Phạm Duy có vẻ hơi tham về số lượng. Một số bài của ông có cảm giác như là phổ nhạc vào lời?
- Cái đấy do quan niệm thôi, khi người sáng tác không biết cái nào là ca khúc, cái nào là hát thơ. Nhưng cách viết của Phạm Duy vẫn có một xương sống rất quan trọng. Ông luôn lấy cái gốc là âm hưởng dân ca. Cho nên dù ở kiểu nào, và có bài người này thích, người kia thích, thì cái phần cứng vẫn rất quan trọng. Phần cứng ấy không thể nhạc sĩ nào cũng có thể tu luyện được đâu. Tu luyện cũng là một phần thôi.Vấn đề thứ hai là tài năng. Chứ còn ông ấy sáng tác hàng nghìn bài như thế thì làm sao mà bài nào cũng để cho chúng ta nhớ được! Chỉ biết Phạm Duy là người lao động đến cùng.
Lúc đầu giải phóng miền Nam, bọn mình là lính thì cũng chỉ nghe Phạm Duy qua băng A-kai. Chứ đâu đã có ai cho phép. Thì cái Tục ca cũng thế thôi.
Bằng sự đi tới hòa giải dân tộc, chúng ta càng ngày càng có sự nghiền ngẫm lại và càng ngày chúng ta càng phải tổ chức những cuộc đối thoại để thẩm định cái này một cách cẩn thận hơn.
Ví dụ trước 2012, chưa bao giờ có chuyện thẩm định những ca khúc phản chiến của Trịnh Công Sơn. Nhưng 2012 thì bắt đầu có sự thẩm định. Thì chúng ta phải chờ đợi thôi. Để tạo ra một mối hàn đẹp. Việc này không quy trách nhiệm về ai cả. Vấn đề phải có thời gian. Vỡ ra cũng phải có thời gian và liền lại cần một thời gian khác.
* Thậm chí Tục ca còn khó để ra mắt công khai hơn những ca khúc được coi là không hợp thời về mặt chính trị chẳng hạn?
- Đúng rồi. Chỉ khi nào người Việt Nam cởi bỏ hết đạo Khổng đi. Bây giờ chúng ta vẫn bị ám ảnh nghìn đời về đạo Khổng thì rất khó trong vấn đề này.
Ngay cả những người ở nước ngoài đâu phải ai cũng biết hết về Phạm Duy cũng như Trịnh Công Sơn. Họ vẫn có những thắc mắc rất là bề ngoài, thì đó là trách nhiệm của người nghiên cứu. Nói tóm lại cuối cùng nó vẫn là gia tài của dân tộc mình. Mình phải nghiên cứu.
Hiện nay riêng về Phạm Duy, tôi vẫn tập trung nghiên cứu, để thấy đóng góp đầu đời của ông đối với cách mạng. Vì Phạm Duy là sản phẩm của Cách mạng tháng Tám. Còn sau đó, sự biến chuyển trong tư duy và sự lựa chọn của ông là chuyện khác. Nhưng không có Cách mạng tháng Tám thì không thể nào tạo ra được một nhạc sĩ như Phạm Duy. Ông đầu tiên chỉ là người viết Cô hái mơ. Nhờ Cách mạng tháng Tám, nhờ tham gia Nam tiến, ông viết Xuất quân rồi những cái khác, tự nhiên nó bừng lên. Có thể nói đấy là giai đoạn rất quan trọng. Tôi cố gắng để cho mọi người biết chân dung của ông từ 1945 đến 1950. Những phần khác mình nghe để biết thế thôi chứ chưa có điều kiện đi vào.
* Hình như sự đón nhận âm nhạc của Phạm Duy có hai thái cực. Có người rất sùng mộ, có người lại không thích?
- Đương nhiên. Chẳng có ai là tất cả đều công nhận. Điều đấy rất hiếm. Đất nước này chỉ có thống nhất là khi hát Quốc ca thì phải là bài của Văn Cao. Câu chuyện rất bình thường của thẩm mỹ và cảm nhận.
* Nhưng có cảm giác sự phân hóa trong cảm nhận với nhạc Phạm Duy rộng hơn?
- Tất nhiên, vì ông Duy viết rộng quá. Và cái lao động của ông là cho sự tiêu hóa của đời sống cũng khó khăn đấy. Tức là ông ấy cứ bày ra những món ăn sẵn như thế và đời sống vẫn chưa thể tiêu hóa hết được. Thì đấy là việc của từng người. Có người chỉ làm mỗi món đặc sản thôi.
* Anh có nhiều thời gian nói chuyện sâu sắc với Phạm Duy?
- Trong 12 năm qua có rất nhiều câu chuyện. Có những cuộc tranh luận cũng đến cùng đấy. Nhưng hãy cứ để cho đợt sóng trào đi, có một lúc nào đó chìm xuống tận đáy để nhận ra một chiều sâu nào đó thì là lúc khác. Vài ba ngày sau khi ông mất thì bao giờ đợt sóng cũng trào lên. Thì hãy cứ để cho nó trào lên. Còn sự nghiệp của ông rất dài, sẽ có lúc bàn kỹ.
* Lần đầu tiên gặp Phạm Duy qua âm nhạc để lại cho anh ấn tượng như thế nào?
- Tại sao tôi là người Hà Nội duy nhất lên đón Phạm Duy khi ông về nước lần đầu tiên ở sân bay Nội Bài? Vì tôi bị ám ảnh câu Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời từ khi còn rất nhỏ. Lúc ấy tôi chẳng hiểu gì cả, chỉ thấy đấy là một giai điệu hay thôi. Càng sống càng hiểu tại sao lúc ấy ông lại viết được những câu hay như thế cách đây tròn 60 năm. Trong bài hát có câu “Khóc cười theo mệnh nước nổi trôi”, tôi nghiệm ra cuộc đời Phạm Duy đúng là như vậy.
* Anh còn rủ bạn bè nào đi đón Phạm Duy?
- Không ai đi cả. Có thể là mình vô duyên, không rủ được. Có một người đi cùng là ông Hoàng Kỳ đi đón với tư cách là con (trai trưởng) của ông Hoàng Cầm. Ông Duy và ông Cầm là cặp bài trùng trong những năm đầu kháng chiến mà. Trước khi Phạm Duy về nước, ông cũng có viết cho mình nhiều lá thư. Mình rất chia sẻ với những khắc khoải của ông ấy thì mình lên mình đón thôi.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời Chiến tranh Việt Nam-5--vi-0001-1105

Phạm Duy


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời Chiến tranh Việt Nam-5--vi-0001-1106

Phạm Duy

Từ sau Hiệp định Genève cho đến năm 1975, do hoàn cảnh chính trị, sự nghiệp của Phạm Duy chủ yếu phát triển ở miền Nam Việt Nam. Đây là giai đoạn rực rỡ, quan trọng và có ảnh hưởng lớn trong sự nghiệp của ông, với sự đi sâu vào các chủ đề tình cảm, tâm tư, bên cạnh đó là các đề tài mới mẻ cũng như những ca khúc có vấn vương tới chính trị.

Trong thời gian du học Pháp (1952–1954), ông thai nghén bản trường ca đầu tiên của mình, với ý phản đối chia đôi đất nước. Sau khi du học, ông về Việt Nam tiếp tục sáng tác, ngoài một số bài mang âm hưởng dân ca, ông tiếp tục đi sâu vào nhạc tình yêu đôi lứa, qua nhiều cung bậc hạnh phúc, đau khổ, nhớ thương: Đừng xa nhau, Ngày đó chúng mình, Tìm nhau, Thương tình ca, Kiếp nào có yêu nhau, Mưa rơi, Đường em đi, Còn gì nữa đâu...Nhạc tình sau 10 năm ngủ kỹ - Phạm Duy tổng quát. Và từ đó đi sâu hơn vào việc khai thác những trạng thái tâm tưởng, với những bài hát nói về "Tình yêu - Sự đau khổ - Cái chết", ba điều quan trọng nhất lúc đó của ôngTình yêu - sự đau khổ - cái chết - Phạm Duy tổng quát, những ca khúc quan trọng của giai đoạn này có thể kể đến Nước mắt rơi, Đường chiều lá rụng, Tạ ơn đời, Một bàn tay.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời Chiến tranh Việt Nam-5--vi-0001-1107

Phạm Duy

Từ sau Hiệp định Genève cho đến năm 1975, do hoàn cảnh chính trị, sự nghiệp của Phạm Duy chủ yếu phát triển ở miền Nam Việt Nam. Đây là giai đoạn rực rỡ, quan trọng và có ảnh hưởng lớn trong sự nghiệp của ông, với sự đi sâu vào các chủ đề tình cảm, tâm tư, bên cạnh đó là các đề tài mới mẻ cũng như những ca khúc có vấn vương tới chính trị.

Trong thời gian du học Pháp (1952–1954), ông thai nghén bản trường ca đầu tiên của mình, với ý phản đối chia đôi đất nước. Sau khi du học, ông về Việt Nam tiếp tục sáng tác, ngoài một số bài mang âm hưởng dân ca, ông tiếp tục đi sâu vào nhạc tình yêu đôi lứa, qua nhiều cung bậc hạnh phúc, đau khổ, nhớ thương: Đừng xa nhau, Ngày đó chúng mình, Tìm nhau, Thương tình ca, Kiếp nào có yêu nhau, Mưa rơi, Đường em đi, Còn gì nữa đâu...Nhạc tình sau 10 năm ngủ kỹ - Phạm Duy tổng quát. Và từ đó đi sâu hơn vào việc khai thác những trạng thái tâm tưởng, với những bài hát nói về "Tình yêu - Sự đau khổ - Cái chết", ba điều quan trọng nhất lúc đó của ôngTình yêu - sự đau khổ - cái chết - Phạm Duy tổng quát, những ca khúc quan trọng của giai đoạn này có thể kể đến Nước mắt rơi, Đường chiều lá rụng, Tạ ơn đời, Một bàn tay.

Trong thời kỳ đất nước đã chia đôi, Phạm Duy không tránh khỏi chịu ảnh hưởng từ các vấn đề chính trị. Năm 1956, ông soạn bài Chào mừng Việt Nam để ca ngợi chế độ mới, ông gọi việc làm này là vì "bổn phận công dân"Bổn phận công dân - Phạm Duy tổng quát. Sau đó bắt đầu những tác phẩm phục vụ cho Vụ Văn hóa, như ca kịch Chim lồng (1955), nội dung ca ngợi tự do và lên án sự ràng buộc, ám chỉ sự khác nhau của hai chế độ đang tồn tại trên đất nước Việt Nam.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời kỳ ở hải ngoại-6--vi-0001-1108

Phạm Duy

Năm 1975, ông Nguyễn Đắc Xuân là người từng được Trưởng ban văn hóa văn nghệ Tố Hữu giao vào Sài Gòn để mời ông Phạm Duy ở lại sáng tác, nhưng nhạc sỹ đã rời đi trước khi ông Xuân tới nơi.

Phạm Duy rời Việt Nam vào ngày 27 tháng 4 năm 1975 bằng cách ra biển theo tàu hải quân Mỹ. Trong 30 năm xa quê hương, sự nghiệp âm nhạc của ông vẫn tiếp tục phát triển qua nhiều đề tài, thể loại mới, tuy rằng lúc này nhạc của ông bị cấm ở Việt Nam, chỉ phổ biến trong cộng đồng ở hải ngoại. Giai đoạn đầu, có một thời gian ông cùng các con và ca sĩ Khánh Ly đi hát tại các trại tam cư cho người Việt lưu vongHồi ký tập 4, chương 2Hồi ký tập 4, chương 4. Ông cũng cho in sang các băng nhạc, soạn sách dạy nhạc để kiếm tiền. Sau khi đủ vốn liếng và tự tin, ông rủ Steve Addiss, Bill Crofut, James Durst...đi hát rong tại các quán cà phê, trường Đại học, câu lạc bộ ở các thành phố Mỹ . Sau đó ông thành lập gánh hát Gia đình Phạm Duy (The Pham Duy family singers), bắt đầu mở các chương trình ca nhạc cũng như nhận lời mời đi diễn tại các sự kiện âm nhạc.

Phạm Duy cũng bắt đầu giai đoạn sáng tác mới của mình từ những ngày đầu ở Mỹ. Tác phẩm gần như xuyên suốt thời kỳ này, là tổ khúc Bầy chim bỏ xứ, thai nghén từ năm 1975 và hoàn tất năm 1990, gồm 18 khúc nhạc dài ngắn, ẩn dụ về hình ảnh của những người Việt phải rời bỏ đất nước và hy vọng vào tương lai đoàn tụ, qua hành trình ra đi và trở về của đàn chim. Khi trả lời phỏng vấn về vấn đề tỵ nạn Đông Dương, ông nói: "Tôi sinh ra để hát về nước tôi! Nước tôi đâu rồi?".

Những sáng tác của Phạm Duy trong thời kỳ đầu ở hải ngoại có thể chia làm hai đề tài chính:

Nói về hành trình lưu vong ở hải ngoại của người Việt, với Tỵ nạn ca. Gồm những ca khúc viết về tình cảnh, tâm trạng của người Việt lưu vong: Nguyên vẹn hình hài, Ta trốn Cộng hay ta chống Cộng, Có phải tôi là người quê hương ruồng bỏ giống nòi khinh, Hát trên đường tạm dung, Người Việt cao quý, Ta là gió muôn phương, Dấu chân trên tuyết, Quê hương còn đó,... đề tài Thuyền nhân: Hát Trên Đường Vượt biển, tâm tư nguyện vọng của người xa xứ: Lấp biển vá trời,Ở Bên Nhà Em Không Còn Đứng Đợi chờ Anh, Lời Người Thiếu Phụ Việt Nam, Giải Thoát Cho Em, Trả Lại Chồng Tôi, Như là lòng tôi,...Hồi ký tập 4, chương 13
Về sự mất tự do ở trong nước, với Ngục ca, phổ từ tập thơ Hoa địa ngục của Nguyễn Chí Thiện: Hát Cho Người Ở Lại, Giấc Mơ Khủng Khiếp, Hoa Địa Ngục, Từ Vượn Lên Người Từ Người Xuống Vượn, Đảng Đầy Tôi, Ngày 19 Tháng 5, Xưa Lý Bạch, Những Thiếu Nhi Điển Hình Chế Độ... có nội dung đả kích, lên án mạnh mẽ chính phủ nước Việt Nam.

Năm 1982, theo lời kể của ông, "đã có một sự kiện làm cho tâm hồn tôi lắng xuống" và khiến ông dừng sáng tác các bài hát đả kích nhà nước Việt NamHồi ký tập 4, chương 14 Đó là việc được đọc tập thơ chuyền tay của thi sĩ Hoàng Cầm từ Việt Nam. Từ đó ông cho ra đời Hoàng Cầm ca gồm những bài phổ từ thơ Hoàng Cầm. Hoàng Cầm ca cũng nhen nhóm một giai đoạn mới trong nhạc của ông ở hải ngoại, đó là việc ông từ bỏ dần những ca khúc mang tính chất đau thương viễn xứ hay đả kích chế độ chính trị tại Việt Nam, chuyển sang sáng tác những bản tình ca.

Đến năm 1988, việc chiến tranh lạnh kết thúc và "vì cuộc di cư của người Việt Nam đã tới một giai đoạn mới"Hồi ký tập 4, chương 20, Phạm Duy bèn tính tới việc sáng tác nhạc cho năm 2000, "Chọn đề tài này, tôi không còn chạy theo cái nhất thời mà đi tìm cái vĩnh cửu. Dù rằng trước đây những xu hướng trở về nội tâm cũng đã ló ra trong những bài hát soạn cho ngoại vật. Từ nay trở đi, đối với tôi, có lẽ tôi phải bỏ quên các loại nhạc tình cảm và nhạc xã hội để đi tới nhạc tâm linh". Thời kỳ này có các tác phẩm chính: Trường ca Hàn Mặc Tử (cuối năm 1993), là loại "nhạc siêu thực" phổ từ những bài thơ của Hàn Mặc Tử. Thiền ca, với phụ đề Hát Trên Đường Về ra đời để "hi vọng mọi người Việt Nam trở về với ba đạo gốc". Và Rong ca, gồm 10 bài: Là cuộc "thong dong đi trên con đường dẫn tới những năm 2000", với những tâm sự của người tình già (Người tình già trên đầu non), với ý nguyện hóa giải quá khứ (Ngụ ngôn mùa xuân), chôn chặt quá khứ trong Mộ phần thế kỷ, hứa hẹn trở về trong Hẹn em năm 2000, đặt những vấn đề cho thế kỷ mới (Mẹ năm 2000), và cái nhìn lạc quan hơn vào đời sống: Nắng chiều rực rỡ. Theo Phạm Duy, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn chính là người giúp ông phổ biến Rong ca tại Việt Nam, qua một băng cassette xách tay.

Ngoài những đề tài chính trên, Phạm Duy cũng không quên soạn những bản nhạc về tình yêu đôi lứa như Nghìn năm vẫn chưa quên, Rồi đây anh sẽ đưa em về nhà... Ông cũng bắt đầu soạn Hương ca và Minh họa Kiều, những tác phẩm sẽ được hoàn thành sau khi ông trở về Việt Nam.BBC Phỏng vấn Phạm Duy phần 2

Cũng trong năm 1988, ông cùng con trai Phạm Duy Cường thành lập PDC MUSICAL PRODUCTIONS, trở thành người đầu tiên đưa nhạc Việt vào đĩa Compact Disc.

 Trở về Việt Nam định cư tới cuối đời

nhỏ|phải|Nhạc sĩ Phạm Duy đang biểu diễn tại một quán nướcSau nhiều lần về thăm quê hương,Nói về ca khúc và thơ phổ nhạc- Trang web của Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Phạm Duy chính thức trở về định cư tại Việt Nam ngày 17 tháng 5 năm 2005, với sự cho phép của chính phủ Việt NamPhạm Duy được phép về Việt Nam sinh sống - Tiền phong. Sự kiện này được truyền thông trong nước lẫn hải ngoại quan tâm đặc biệtPhạm Duy về đến Việt Nam - BBC tiếng Việt. Báo chí Việt Nam nhận xét đó là "nhịp cầu nối quê hương với người Việt xa xứ", "niềm vui thống nhất lòng người", còn Phạm Duy nói cuộc trở về này là "lá rụng về cội"Nhạc sĩ Phạm Duy-Lá rụng về cội, VOVNhạc sĩ Phạm Duy: Lá có rụng về cội? Hồng Thái, 7:21, 29/03/2005, antgct.cand.com.vn. Bên cạnh đó, sự kiện này còn gặp phải sự phản đối của một số người Việt hải ngoại, vì họ cho rằng ông đã "về phe cộng sản".

Ông Nguyễn Đắc Xuân từng chất vấn Phạm Duy về những quyết định của ông trong quá khứ. Hồi năm 1996, hàng đêm ông Xuân liên hệ qua điện thoại thì có lần ông đã hỏi là "Anh Phạm Duy có khi nào anh nghĩ rằng anh có tội với đất nước không?". Phạm Duy trả lời:
Có chứ, mình cũng có chứ nhưng do hoàn cảnh. Mình biết chứ và bây giờ mình cũng phải làm cái gì đó để bù đắp lại cái tội đó của mình. Đứng trên thế của người Kháng chiến mình là có tội.

Phạm Duy cảm thấy khủng khiếp khi nhìn vào thực tế của những nhạc sĩ hải ngoại khác như Phạm Đình Chương, Lam Phương, Hoàng Thi Thơ: Cho đến khi họ chết người ta cũng đọc điếu văn đầy hận thù, do đó ông thấy cần phải về Việt Nam. Phạm Duy cũng chia sẻ rằng nhạc sĩ ở Việt Nam "sướng hơn ở Mỹ".

Công ty cổ phần Văn hoá Phương Nam và Hãng phim Phương Nam cũng nhân dịp này, đã đứng ra mua bản quyền toàn bộ nhạc phẩm của Phạm Duy trong vòng 10 năm với giá hơn 400 nghìn đôla Cty Phương Nam khai thác nhạc Phạm Duy trong 10 năm, giá gần nửa triệu đô la - Nguyễn Quang Minh, vietweekly.

Năm 2006, Phạm Duy cùng hãng phim Phương Nam tổ chức đêm nhạc mang tên "Ngày trở về" tại nhà hát Hoà Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. Ông được mời làm người dẫn chương trình dẫn dắt và kể chuyện suốt liveshow; đêm nhạc tổ chức quy mô hoành tráng, được công chúng đón nhận nhiệt liệt. Một số nhân vật đã phản đối sự đón nhận này, trong đó có nhà báo Nguyễn Lưu với bài "Không thể tung hô" đăng trên báo Đầu tư. Tuy nhiên bài viết của Nguyễn Lưu vấp phải sự phản đối của nhiều độc giảPhản hồi của độc giả - Thanh niên online, bị cho là mắc nhiều "sai lầm ngây ngô", và những "lỗ hổng kiến thức chết người"Phản hồi xung quanh bài viết về nhạc sĩ Phạm Duy - nguoivienxu.vietnamnet.vn. Hãng phim Phương Nam cũng phản hồi bài viết này bằng một bài báo, trong đó nội dung phần lớn để cải chính những kiến thức sai lầm trong bài của Nguyễn Lưu.Phản ứng của Phương Nam- Thanh niên online. Sau đó báo Đầu tư đã thông báo chấm dứt tranh luận về vấn đề này.

Nhiều đêm nhạc Phạm Duy khác với quy mô lớn tiếp tục diễn ra: Con đường tình ta đi (ngày 12 tháng 11 năm 2009), Mơ giấc mộng dài (tháng 7 năm 2010) tại nhà hát Hoà Bình tổ chức bởi Hãng phim Phương Nam, những đêm giới thiệu Minh họa Kiều tại miền Bắc.. Tháng 3 năm 2009, đêm "Ngày trở về" đã tổ chức thành công ở nhà hát lớn, Hà Nội, nơi ông sinh ra, "Xong buổi diễn, tôi mới thực sự là người về hưu" - ông phát biểu Nhạc sĩ Phạm Duy trở về Hà Nội - bbc.

Ngày 18 tháng 8 năm 2011 ban liên lạc họ Phạm tại Tp Hồ Chí Minh và công ty TNHH họ Phạm Phương Nam tổ chức đêm nhạc Họ Phạm với chủ đề: "Mọi trái tim - một tấm lòng" cũng mời ông và nhạc sĩ Phạm Tuyên tới dự.

Năm 2013, ông qua đời tại TP Hồ Chí Minh.

 Đạo diễn điện ảnh, nhà phê bình phim
Năm 1956, xảy ra vụ ngoại tình giữa ông và ca sĩ Khánh Ngọc là vợ của em vợ ông là nhạc sĩ Phạm Đình Chương, vụ việc trở thành một đề tài gây xôn xao trên các báo chí Sài Gòn và cả Hà Nội. Đây là "mối tình cấm", "cả gan" luôn làm ông "buồn rầu khi phải nhắc lại" vì đã làm buồn lòng người vợ, người em vợ, và vì biết rằng những đổ vỡ kia không thể hàn gắn được". Trong cuốn Hồi ký Phạm Duy (tập 3), ông viết: "Sự buông thả không kiềm chế trong sáng tác cũng như trong đời sống hằng ngày đẩy tôi vào một cuộc tình đáng lẽ tôi nên tránh. Thành thực mà nói, tôi muốn tránh cũng không được. Vì nhu cầu của công tác điện ảnh, tôi sống quá gần gũi với người vợ của em vợ, đôi khi còn phải sống chung ở Hồng Kông hay Manila để hoàn tất cuốn phim".

Sau vụ tai tiếng tình ái nói trên và bị chỉ trích nặng nề, Phạm Duy dừng hợp tác với ban nhạc hợp ca Thăng Long và chuyển sang làm việc ở Trung tâm điện ảnh. Phạm Duy làm đạo diễn bộ phim Hai người mẹ theo lời mời của ông Đỗ Bá Thế - Giám đốc Đông Phương films. Đến nay không ai biết bộ phim Hai người mẹ thành công đến đâu và Phạm Duy có tiếp tục đạo diễn bộ phim nào nữa không.

Ngoài ra, ông còn là cây bút phê bình điện ảnh. Sau vài năm du học ở Pháp và xem nhiều bộ phim xuất sắc của điện ảnh thế giới ở Trung tâm văn hóa Pháp tại Sài Gòn, Phạm Duy lựa chọn hầu hết những tác phẩm lớn đã ra đời trước đó nhiều năm để viết bài bình như Kẻ cắp xe đạp (đạo diễn Vittorio De Sica), Công dân Kane, Xô nhau đi tìm vàng (Charlie Chaplin), Bác sĩ Caligari (đạo diễn Robert Wiene), Ảo mộng lớn (đạo diễn Jean Renoir)..

Ngoài ra, ông còn là cây bút phê bình điện ảnh. Sau vài năm du học ở Pháp và xem nhiều bộ phim xuất sắc của điện ảnh thế giới ở Trung tâm văn hóa Pháp tại Sài Gòn, Phạm Duy lựa chọn hầu hết những tác phẩm lớn đã ra đời trước đó nhiều năm để viết bài bình như Kẻ cắp xe đạp (đạo diễn Vittorio De Sica), Công dân Kane, Xô nhau đi tìm vàng (Charlie Chaplin), Bác sĩ Caligari (đạo diễn Robert Wiene), Ảo mộng lớn (đạo diễn Jean Renoir)...

Chuyển sang điện ảnh để trốn… scandal
Năm 1956, sau vụ scandal ầm ĩ về tình cảm trên báo chí Sài Gòn và Hà Nội giữa Phạm Duy và một nữ ca sĩ, ông đã từng có thời gian “lánh nạn” sang ngôi nhà điện ảnh - thực ra cũng là niềm đam mê sau những năm du học ở Pháp. Trong cuốn Hồi ký Phạm Duy (tập 3), ông viết: “Sự buông thả không kiềm chế trong sáng tác cũng như trong đời sống hằng ngày đẩy tôi vào một cuộc tình đáng lẽ tôi nên tránh. Thành thực mà nói, tôi muốn tránh cũng không được. Vì nhu cầu của công tác điện ảnh, tôi sống quá gần gũi với người vợ của em vợ, đôi khi còn phải sống chung ở Hồng Kông hay Manila để hoàn tất cuốn phim”.
Sau vụ tai tiếng tình ái nói trên và bị chỉ trích nặng nề, Phạm Duy dừng hợp tác với ban nhạc hợp ca Thăng Long và chuyển sang làm việc ở Trung tâm điện ảnh. Có lẽ đây chính là giai đoạn mà ông muốn thử sức với vai trò đạo diễn điện ảnh, thậm chí còn muốn trở thành nhà phê bình phim.
Trong Sổ tay Kịch ảnh của tác giả Viễn Kính trên tờ tạp chí Điện ảnh (nhà văn Nguyễn Ngọc Linh chủ biên), số ra ngày 3.1.1959, có đoạn: “Phạm Duy chỉ là phụ tá đạo diễn cho nhiều cuốn phim ngoại quốc quay tại đây và vừa qua mới chính thức làm đạo diễn cho cuốn phim ngắn Làm lại cuộc đời, nặng về phần chắp nối tài liệu hơn là điều khiển diễn xuất và thu hình. Vì vậy lần này Phạm Duy nhất quyết thực hiện một phim dài và được ông Đỗ Bá Thế, Giám đốc Đông Phương films, mời phụ trách đạo diễn cuốn phim Hai người mẹ sắp quay nay mai. Theo lời Phạm Duy thì đây là một cuốn phim tình cảm thực hiện khoảng 80% nội cảnh và 20% ngoại cảnh, nếu khởi quay trong tuần này thì hy vọng có thể chiếu tết được. Đã có lần người ta nghe Phạm Duy than phiền về nền điện ảnh trong xứ không nuôi nổi đạo diễn, tài tử, đã tưởng anh từ giã điện ảnh để xoay qua nghề khác, nhưng trái lại, trông anh lúc này lại có vẻ “hăng” hơn bao giờ hết. Mong rằng cuốn phim Hai người mẹ sẽ gặt hái được nhiều kết quả như ý để đạo diễn có thể hăng hái tiếp tục làm nghề mãi mãi, cho khán giả được thưởng thức tài nghệ”.
Đến nay không ai biết bộ phim Hai người mẹ thành công đến đâu và Phạm Duy có tiếp tục đạo diễn bộ phim nào nữa không. Tuy nhiên, trên tờ tạp chí Điện ảnh năm 1959, tôi tình cờ phát hiện ra nhiều bài phê bình những tác phẩm điện ảnh kinh điển của thế giới, nằm trong chuyên mục Những tác phẩm điện ảnh và đều được ký tên Phạm Duy.
Cây bút phê bình điện ảnh sắc bén
Sau vài năm du học ở Pháp và xem nhiều bộ phim xuất sắc của điện ảnh thế giới ở Trung tâm văn hóa Pháp tại Sài Gòn, Phạm Duy có con mắt rất tinh đời khi lựa chọn hầu hết những tác phẩm lớn đã ra đời trước đó nhiều năm để viết bài bình như Kẻ cắp xe đạp (của đạo diễn Ý Vittorio De Sica), Công dân Kane (đạo diễn Mỹ Orson Welles), Xô nhau đi tìm vàng (Charlie Chaplin), Bác sĩ Caligari (đạo diễn Đức Robert Wiene), Ảo mộng lớn (đạo diễn Pháp Jean Renoir)...
Trên tờ Điện ảnh, số 14.2.1959, bài viết mở đầu cho chuyên mục Những tác phẩm điện ảnh, ông viết bài giới thiệu về bộ phim kinh điển Kẻ cắp xe đạp (1949): “Phim của De Sica không thuộc vào hàng tả thực, chuyên môn phô bày những cảnh hang cùng ngõ hẽm, bùn lầy nước đọng, đĩ bợm, ăn cướp, giết người. Ông đã theo truyền thống nghệ thuật của Ý Đại Lợi, với tinh thần bác ái và sự kêu gọi đau khổ trong những bức tranh cổ. Với Kẻ cắp xe đạp, De Sica đã làm vẻ vang cho nghề điện ảnh. Dưới bề ngoài rất đơn sơ, De Sica đã đưa lên rất nhiều vấn đề, ông gửi thế giới và con người vào một câu chuyện thống khổ đáng để cho ta phải suy nghĩ”.
Ở số báo tiếp theo, với bộ phim Xô nhau đi tìm vàng, ông viết: “Kể từ phim Charlot đi lính (1918), cho tới những tác phẩm gần đây của Charlie Chaplin, không lúc nào ông ngưng đặt vấn đề giữa con người, nghệ sĩ và tác phẩm… Không thể viết hoặc nói riêng một phim của ông mà không nhắc đến toàn thể sự nghiệp của ông. Nhìn thấy sự nhất trí trong việc tạo nhân vật, chúng ta thấy ông trung thành với quan niệm riêng của ông về cuộc đời… Xô nhau đi tìm vàng là một phim nổi tiếng của ông, phác lại cảnh cơ cực của đời người khi ảo vọng bị tan vỡ… Tuy là một phim khôi hài, nhưng Charlie Chaplin đã pha thêm rất nhiều vị chua cay và sau tiếng cười, người xem muốn khóc luôn”.
Về phim Công dân Kane (1941), Phạm Duy đánh giá: “Ngoài vấn đề về ngữ thuật điện ảnh, với Công dân Kane, Orson Welles còn làm cả một cuộc cách mạng về “kịch nghệ”, nếu ta nhìn vào cách bố cục của truyện này. Lẽ ra phải xây dựng dần dần câu truyện như người ta thường làm, Orson Welles đã làm trái lại, nghĩa là gỡ truyện ra như ta tháo một cái đồng hồ chẳng hạn, tháo ra để xem cách chạy của đồng hồ. Kể từ khi Công dân Kane ra đời cho đến nay, Orson Welles đã thực hiện thêm 9 phim nữa, tất cả đều xuất sắc như nhau và duy trì địa vị ông vào bậc nhất nhì của thế giới. Người ta đã kính phục ông, không phải chỉ vì giá trị riêng của tác phẩm mà do ông đã đem sinh khí mới mẻ cho điện ảnh, một nghệ thuật đang đi dần vào sự dễ dãi và sa đọa...”.
Trong những số báo tiếp theo, Phạm Duy còn tiếp tục phân tích những kiệt tác quan trọng khác của điện ảnh thế giới trong chuyên mục Những tác phẩm điện ảnh. Các bài phân tích của ông đều rất khúc chiết, dễ hiểu ngay cả với những người chưa xem phim.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời kỳ ở hải ngoại-6--vi-0001-1110

Phạm Duy

Năm 1975, ông Nguyễn Đắc Xuân là người từng được Trưởng ban văn hóa văn nghệ Tố Hữu giao vào Sài Gòn để mời ông Phạm Duy ở lại sáng tác, nhưng nhạc sỹ đã rời đi trước khi ông Xuân tới nơi.

Phạm Duy rời Việt Nam vào ngày 27 tháng 4 năm 1975 bằng cách ra biển theo tàu hải quân Mỹ. Trong 30 năm xa quê hương, sự nghiệp âm nhạc của ông vẫn tiếp tục phát triển qua nhiều đề tài, thể loại mới, tuy rằng lúc này nhạc của ông bị cấm ở Việt Nam, chỉ phổ biến trong cộng đồng ở hải ngoại. Giai đoạn đầu, có một thời gian ông cùng các con và ca sĩ Khánh Ly đi hát tại các trại tam cư cho người Việt lưu vongHồi ký tập 4, chương 2Hồi ký tập 4, chương 4. Ông cũng cho in sang các băng nhạc, soạn sách dạy nhạc để kiếm tiền. Sau khi đủ vốn liếng và tự tin, ông rủ Steve Addiss, Bill Crofut, James Durst...đi hát rong tại các quán cà phê, trường Đại học, câu lạc bộ ở các thành phố Mỹ . Sau đó ông thành lập gánh hát Gia đình Phạm Duy (The Pham Duy family singers), bắt đầu mở các chương trình ca nhạc cũng như nhận lời mời đi diễn tại các sự kiện âm nhạc.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời kỳ ở hải ngoại-6--vi-0001-1115

Phạm Duy

Năm 1975, ông Nguyễn Đắc Xuân là người từng được Trưởng ban văn hóa văn nghệ Tố Hữu giao vào Sài Gòn để mời ông Phạm Duy ở lại sáng tác, nhưng nhạc sỹ đã rời đi trước khi ông Xuân tới nơi.

Phạm Duy rời Việt Nam vào ngày 27 tháng 4 năm 1975 bằng cách ra biển theo tàu hải quân Mỹ. Trong 30 năm xa quê hương, sự nghiệp âm nhạc của ông vẫn tiếp tục phát triển qua nhiều đề tài, thể loại mới, tuy rằng lúc này nhạc của ông bị cấm ở Việt Nam, chỉ phổ biến trong cộng đồng ở hải ngoại. Giai đoạn đầu, có một thời gian ông cùng các con và ca sĩ Khánh Ly đi hát tại các trại tam cư cho người Việt lưu vongHồi ký tập 4, chương 2Hồi ký tập 4, chương 4. Ông cũng cho in sang các băng nhạc, soạn sách dạy nhạc để kiếm tiền. Sau khi đủ vốn liếng và tự tin, ông rủ Steve Addiss, Bill Crofut, James Durst...đi hát rong tại các quán cà phê, trường Đại học, câu lạc bộ ở các thành phố Mỹ . Sau đó ông thành lập gánh hát Gia đình Phạm Duy (The Pham Duy family singers), bắt đầu mở các chương trình ca nhạc cũng như nhận lời mời đi diễn tại các sự kiện âm nhạc.

Phạm Duy cũng bắt đầu giai đoạn sáng tác mới của mình từ những ngày đầu ở Mỹ. Tác phẩm gần như xuyên suốt thời kỳ này, là tổ khúc Bầy chim bỏ xứ, thai nghén từ năm 1975 và hoàn tất năm 1990, gồm 18 khúc nhạc dài ngắn, ẩn dụ về hình ảnh của những người Việt phải rời bỏ đất nước và hy vọng vào tương lai đoàn tụ, qua hành trình ra đi và trở về của đàn chim. Khi trả lời phỏng vấn về vấn đề tỵ nạn Đông Dương, ông nói: "Tôi sinh ra để hát về nước tôi! Nước tôi đâu rồi?".

Những sáng tác của Phạm Duy trong thời kỳ đầu ở hải ngoại có thể chia làm hai đề tài chính:

Nói về hành trình lưu vong ở hải ngoại của người Việt, với Tỵ nạn ca. Gồm những ca khúc viết về tình cảnh, tâm trạng của người Việt lưu vong: Nguyên vẹn hình hài, Ta trốn Cộng hay ta chống Cộng, Có phải tôi là người quê hương ruồng bỏ giống nòi khinh, Hát trên đường tạm dung, Người Việt cao quý, Ta là gió muôn phương, Dấu chân trên tuyết, Quê hương còn đó,... đề tài Thuyền nhân: Hát Trên Đường Vượt biển, tâm tư nguyện vọng của người xa xứ: Lấp biển vá trời,Ở Bên Nhà Em Không Còn Đứng Đợi chờ Anh, Lời Người Thiếu Phụ Việt Nam, Giải Thoát Cho Em, Trả Lại Chồng Tôi, Như là lòng tôi,...Hồi ký tập 4, chương 13
Về sự mất tự do ở trong nước, với Ngục ca, phổ từ tập thơ Hoa địa ngục của Nguyễn Chí Thiện: Hát Cho Người Ở Lại, Giấc Mơ Khủng Khiếp, Hoa Địa Ngục, Từ Vượn Lên Người Từ Người Xuống Vượn, Đảng Đầy Tôi, Ngày 19 Tháng 5, Xưa Lý Bạch, Những Thiếu Nhi Điển Hình Chế Độ... có nội dung đả kích, lên án mạnh mẽ chính phủ nước Việt Nam.

Năm 1982, theo lời kể của ông, "đã có một sự kiện làm cho tâm hồn tôi lắng xuống" và khiến ông dừng sáng tác các bài hát đả kích nhà nước Việt NamHồi ký tập 4, chương 14 Đó là việc được đọc tập thơ chuyền tay của thi sĩ Hoàng Cầm từ Việt Nam. Từ đó ông cho ra đời Hoàng Cầm ca gồm những bài phổ từ thơ Hoàng Cầm. Hoàng Cầm ca cũng nhen nhóm một giai đoạn mới trong nhạc của ông ở hải ngoại, đó là việc ông từ bỏ dần những ca khúc mang tính chất đau thương viễn xứ hay đả kích chế độ chính trị tại Việt Nam, chuyển sang sáng tác những bản tình ca.

Đến năm 1988, việc chiến tranh lạnh kết thúc và "vì cuộc di cư của người Việt Nam đã tới một giai đoạn mới"Hồi ký tập 4, chương 20, Phạm Duy bèn tính tới việc sáng tác nhạc cho năm 2000, "Chọn đề tài này, tôi không còn chạy theo cái nhất thời mà đi tìm cái vĩnh cửu. Dù rằng trước đây những xu hướng trở về nội tâm cũng đã ló ra trong những bài hát soạn cho ngoại vật. Từ nay trở đi, đối với tôi, có lẽ tôi phải bỏ quên các loại nhạc tình cảm và nhạc xã hội để đi tới nhạc tâm linh". Thời kỳ này có các tác phẩm chính: Trường ca Hàn Mặc Tử (cuối năm 1993), là loại "nhạc siêu thực" phổ từ những bài thơ của Hàn Mặc Tử. Thiền ca, với phụ đề Hát Trên Đường Về ra đời để "hi vọng mọi người Việt Nam trở về với ba đạo gốc". Và Rong ca, gồm 10 bài: Là cuộc "thong dong đi trên con đường dẫn tới những năm 2000", với những tâm sự của người tình già (Người tình già trên đầu non), với ý nguyện hóa giải quá khứ (Ngụ ngôn mùa xuân), chôn chặt quá khứ trong Mộ phần thế kỷ, hứa hẹn trở về trong Hẹn em năm 2000, đặt những vấn đề cho thế kỷ mới (Mẹ năm 2000), và cái nhìn lạc quan hơn vào đời sống: Nắng chiều rực rỡ. Theo Phạm Duy, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn chính là người giúp ông phổ biến Rong ca tại Việt Nam, qua một băng cassette xách tay.

Ngoài những đề tài chính trên, Phạm Duy cũng không quên soạn những bản nhạc về tình yêu đôi lứa như Nghìn năm vẫn chưa quên, Rồi đây anh sẽ đưa em về nhà... Ông cũng bắt đầu soạn Hương ca và Minh họa Kiều, những tác phẩm sẽ được hoàn thành sau khi ông trở về Việt Nam.BBC Phỏng vấn Phạm Duy phần 2

Cũng trong năm 1988, ông cùng con trai Phạm Duy Cường thành lập PDC MUSICAL PRODUCTIONS, trở thành người đầu tiên đưa nhạc Việt vào đĩa Compact Disc.

 Trở về Việt Nam định cư tới cuối đời

nhỏ|phải|Nhạc sĩ Phạm Duy đang biểu diễn tại một quán nướcSau nhiều lần về thăm quê hương,Nói về ca khúc và thơ phổ nhạc- Trang web của Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Phạm Duy chính thức trở về định cư tại Việt Nam ngày 17 tháng 5 năm 2005, với sự cho phép của chính phủ Việt NamPhạm Duy được phép về Việt Nam sinh sống - Tiền phong. Sự kiện này được truyền thông trong nước lẫn hải ngoại quan tâm đặc biệtPhạm Duy về đến Việt Nam - BBC tiếng Việt.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời kỳ ở hải ngoại-6--vi-0001-1119

Phạm Duy

Năm 1975, ông Nguyễn Đắc Xuân là người từng được Trưởng ban văn hóa văn nghệ Tố Hữu giao vào Sài Gòn để mời ông Phạm Duy ở lại sáng tác, nhưng nhạc sỹ đã rời đi trước khi ông Xuân tới nơi.

Phạm Duy rời Việt Nam vào ngày 27 tháng 4 năm 1975 bằng cách ra biển theo tàu hải quân Mỹ. Trong 30 năm xa quê hương, sự nghiệp âm nhạc của ông vẫn tiếp tục phát triển qua nhiều đề tài, thể loại mới, tuy rằng lúc này nhạc của ông bị cấm ở Việt Nam, chỉ phổ biến trong cộng đồng ở hải ngoại. Giai đoạn đầu, có một thời gian ông cùng các con và ca sĩ Khánh Ly đi hát tại các trại tam cư cho người Việt lưu vongHồi ký tập 4, chương 2Hồi ký tập 4, chương 4. Ông cũng cho in sang các băng nhạc, soạn sách dạy nhạc để kiếm tiền. Sau khi đủ vốn liếng và tự tin, ông rủ Steve Addiss, Bill Crofut, James Durst...đi hát rong tại các quán cà phê, trường Đại học, câu lạc bộ ở các thành phố Mỹ . Sau đó ông thành lập gánh hát Gia đình Phạm Duy (The Pham Duy family singers), bắt đầu mở các chương trình ca nhạc cũng như nhận lời mời đi diễn tại các sự kiện âm nhạc.

Phạm Duy cũng bắt đầu giai đoạn sáng tác mới của mình từ những ngày đầu ở Mỹ. Tác phẩm gần như xuyên suốt thời kỳ này, là tổ khúc Bầy chim bỏ xứ, thai nghén từ năm 1975 và hoàn tất năm 1990, gồm 18 khúc nhạc dài ngắn, ẩn dụ về hình ảnh của những người Việt phải rời bỏ đất nước và hy vọng vào tương lai đoàn tụ, qua hành trình ra đi và trở về của đàn chim. Khi trả lời phỏng vấn về vấn đề tỵ nạn Đông Dương, ông nói: "Tôi sinh ra để hát về nước tôi! Nước tôi đâu rồi?".

Những sáng tác của Phạm Duy trong thời kỳ đầu ở hải ngoại có thể chia làm hai đề tài chính:

Nói về hành trình lưu vong ở hải ngoại của người Việt, với Tỵ nạn ca. Gồm những ca khúc viết về tình cảnh, tâm trạng của người Việt lưu vong: Nguyên vẹn hình hài, Ta trốn Cộng hay ta chống Cộng, Có phải tôi là người quê hương ruồng bỏ giống nòi khinh, Hát trên đường tạm dung, Người Việt cao quý, Ta là gió muôn phương, Dấu chân trên tuyết, Quê hương còn đó,... đề tài Thuyền nhân: Hát Trên Đường Vượt biển, tâm tư nguyện vọng của người xa xứ: Lấp biển vá trời,Ở Bên Nhà Em Không Còn Đứng Đợi chờ Anh, Lời Người Thiếu Phụ Việt Nam, Giải Thoát Cho Em, Trả Lại Chồng Tôi, Như là lòng tôi,...Hồi ký tập 4, chương 13
Về sự mất tự do ở trong nước, với Ngục ca, phổ từ tập thơ Hoa địa ngục của Nguyễn Chí Thiện: Hát Cho Người Ở Lại, Giấc Mơ Khủng Khiếp, Hoa Địa Ngục, Từ Vượn Lên Người Từ Người Xuống Vượn, Đảng Đầy Tôi, Ngày 19 Tháng 5, Xưa Lý Bạch, Những Thiếu Nhi Điển Hình Chế Độ... có nội dung đả kích, lên án mạnh mẽ chính phủ nước Việt Nam.

Năm 1982, theo lời kể của ông, "đã có một sự kiện làm cho tâm hồn tôi lắng xuống" và khiến ông dừng sáng tác các bài hát đả kích nhà nước Việt NamHồi ký tập 4, chương 14 Đó là việc được đọc tập thơ chuyền tay của thi sĩ Hoàng Cầm từ Việt Nam. Từ đó ông cho ra đời Hoàng Cầm ca gồm những bài phổ từ thơ Hoàng Cầm. Hoàng Cầm ca cũng nhen nhóm một giai đoạn mới trong nhạc của ông ở hải ngoại, đó là việc ông từ bỏ dần những ca khúc mang tính chất đau thương viễn xứ hay đả kích chế độ chính trị tại Việt Nam, chuyển sang sáng tác những bản tình ca.

Đến năm 1988, việc chiến tranh lạnh kết thúc và "vì cuộc di cư của người Việt Nam đã tới một giai đoạn mới"Hồi ký tập 4, chương 20, Phạm Duy bèn tính tới việc sáng tác nhạc cho năm 2000, "Chọn đề tài này, tôi không còn chạy theo cái nhất thời mà đi tìm cái vĩnh cửu. Dù rằng trước đây những xu hướng trở về nội tâm cũng đã ló ra trong những bài hát soạn cho ngoại vật. Từ nay trở đi, đối với tôi, có lẽ tôi phải bỏ quên các loại nhạc tình cảm và nhạc xã hội để đi tới nhạc tâm linh". Thời kỳ này có các tác phẩm chính: Trường ca Hàn Mặc Tử (cuối năm 1993), là loại "nhạc siêu thực" phổ từ những bài thơ của Hàn Mặc Tử. Thiền ca, với phụ đề Hát Trên Đường Về ra đời để "hi vọng mọi người Việt Nam trở về với ba đạo gốc". Và Rong ca, gồm 10 bài: Là cuộc "thong dong đi trên con đường dẫn tới những năm 2000", với những tâm sự của người tình già (Người tình già trên đầu non), với ý nguyện hóa giải quá khứ (Ngụ ngôn mùa xuân), chôn chặt quá khứ trong Mộ phần thế kỷ, hứa hẹn trở về trong Hẹn em năm 2000, đặt những vấn đề cho thế kỷ mới (Mẹ năm 2000), và cái nhìn lạc quan hơn vào đời sống: Nắng chiều rực rỡ. Theo Phạm Duy, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn chính là người giúp ông phổ biến Rong ca tại Việt Nam, qua một băng cassette xách tay.

Ngoài những đề tài chính trên, Phạm Duy cũng không quên soạn những bản nhạc về tình yêu đôi lứa như Nghìn năm vẫn chưa quên, Rồi đây anh sẽ đưa em về nhà... Ông cũng bắt đầu soạn Hương ca và Minh họa Kiều, những tác phẩm sẽ được hoàn thành sau khi ông trở về Việt Nam.BBC Phỏng vấn Phạm Duy phần 2

Cũng trong năm 1988, ông cùng con trai Phạm Duy Cường thành lập PDC MUSICAL PRODUCTIONS, trở thành người đầu tiên đưa nhạc Việt vào đĩa Compact Disc.

 Trở về Việt Nam định cư tới cuối đời

nhỏ|phải|Nhạc sĩ Phạm Duy đang biểu diễn tại một quán nướcSau nhiều lần về thăm quê hương,Nói về ca khúc và thơ phổ nhạc- Trang web của Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Phạm Duy chính thức trở về định cư tại Việt Nam ngày 17 tháng 5 năm 2005, với sự cho phép của chính phủ Việt NamPhạm Duy được phép về Việt Nam sinh sống - Tiền phong. Sự kiện này được truyền thông trong nước lẫn hải ngoại quan tâm đặc biệtPhạm Duy về đến Việt Nam - BBC tiếng Việt. Báo chí Việt Nam nhận xét đó là "nhịp cầu nối quê hương với người Việt xa xứ", "niềm vui thống nhất lòng người", còn Phạm Duy nói cuộc trở về này là "lá rụng về cội"Nhạc sĩ Phạm Duy-Lá rụng về cội, VOVNhạc sĩ Phạm Duy: Lá có rụng về cội? Hồng Thái, 7:21, 29/03/2005, antgct.cand.com.vn. Bên cạnh đó, sự kiện này còn gặp phải sự phản đối của một số người Việt hải ngoại, vì họ cho rằng ông đã "về phe cộng sản".

Ông Nguyễn Đắc Xuân từng chất vấn Phạm Duy về những quyết định của ông trong quá khứ. Hồi năm 1996, hàng đêm ông Xuân liên hệ qua điện thoại thì có lần ông đã hỏi là "Anh Phạm Duy có khi nào anh nghĩ rằng anh có tội với đất nước không?". Phạm Duy trả lời:
Có chứ, mình cũng có chứ nhưng do hoàn cảnh. Mình biết chứ và bây giờ mình cũng phải làm cái gì đó để bù đắp lại cái tội đó của mình. Đứng trên thế của người Kháng chiến mình là có tội.

Phạm Duy cảm thấy khủng khiếp khi nhìn vào thực tế của những nhạc sĩ hải ngoại khác như Phạm Đình Chương, Lam Phương, Hoàng Thi Thơ: Cho đến khi họ chết người ta cũng đọc điếu văn đầy hận thù, do đó ông thấy cần phải về Việt Nam. Phạm Duy cũng chia sẻ rằng nhạc sĩ ở Việt Nam "sướng hơn ở Mỹ".


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời kỳ ở hải ngoại-6--vi-0001-1120

Phạm Duy

Năm 1975, ông Nguyễn Đắc Xuân là người từng được Trưởng ban văn hóa văn nghệ Tố Hữu giao vào Sài Gòn để mời ông Phạm Duy ở lại sáng tác, nhưng nhạc sỹ đã rời đi trước khi ông Xuân tới nơi.

Phạm Duy rời Việt Nam vào ngày 27 tháng 4 năm 1975 bằng cách ra biển theo tàu hải quân Mỹ. Trong 30 năm xa quê hương, sự nghiệp âm nhạc của ông vẫn tiếp tục phát triển qua nhiều đề tài, thể loại mới, tuy rằng lúc này nhạc của ông bị cấm ở Việt Nam, chỉ phổ biến trong cộng đồng ở hải ngoại. Giai đoạn đầu, có một thời gian ông cùng các con và ca sĩ Khánh Ly đi hát tại các trại tam cư cho người Việt lưu vongHồi ký tập 4, chương 2Hồi ký tập 4, chương 4. Ông cũng cho in sang các băng nhạc, soạn sách dạy nhạc để kiếm tiền. Sau khi đủ vốn liếng và tự tin, ông rủ Steve Addiss, Bill Crofut, James Durst...đi hát rong tại các quán cà phê, trường Đại học, câu lạc bộ ở các thành phố Mỹ . Sau đó ông thành lập gánh hát Gia đình Phạm Duy (The Pham Duy family singers), bắt đầu mở các chương trình ca nhạc cũng như nhận lời mời đi diễn tại các sự kiện âm nhạc.

Phạm Duy cũng bắt đầu giai đoạn sáng tác mới của mình từ những ngày đầu ở Mỹ. Tác phẩm gần như xuyên suốt thời kỳ này, là tổ khúc Bầy chim bỏ xứ, thai nghén từ năm 1975 và hoàn tất năm 1990, gồm 18 khúc nhạc dài ngắn, ẩn dụ về hình ảnh của những người Việt phải rời bỏ đất nước và hy vọng vào tương lai đoàn tụ, qua hành trình ra đi và trở về của đàn chim. Khi trả lời phỏng vấn về vấn đề tỵ nạn Đông Dương, ông nói: "Tôi sinh ra để hát về nước tôi! Nước tôi đâu rồi?".

Những sáng tác của Phạm Duy trong thời kỳ đầu ở hải ngoại có thể chia làm hai đề tài chính:

Nói về hành trình lưu vong ở hải ngoại của người Việt, với Tỵ nạn ca. Gồm những ca khúc viết về tình cảnh, tâm trạng của người Việt lưu vong: Nguyên vẹn hình hài, Ta trốn Cộng hay ta chống Cộng, Có phải tôi là người quê hương ruồng bỏ giống nòi khinh, Hát trên đường tạm dung, Người Việt cao quý, Ta là gió muôn phương, Dấu chân trên tuyết, Quê hương còn đó,... đề tài Thuyền nhân: Hát Trên Đường Vượt biển, tâm tư nguyện vọng của người xa xứ: Lấp biển vá trời,Ở Bên Nhà Em Không Còn Đứng Đợi chờ Anh, Lời Người Thiếu Phụ Việt Nam, Giải Thoát Cho Em, Trả Lại Chồng Tôi, Như là lòng tôi,...Hồi ký tập 4, chương 13
Về sự mất tự do ở trong nước, với Ngục ca, phổ từ tập thơ Hoa địa ngục của Nguyễn Chí Thiện: Hát Cho Người Ở Lại, Giấc Mơ Khủng Khiếp, Hoa Địa Ngục, Từ Vượn Lên Người Từ Người Xuống Vượn, Đảng Đầy Tôi, Ngày 19 Tháng 5, Xưa Lý Bạch, Những Thiếu Nhi Điển Hình Chế Độ... có nội dung đả kích, lên án mạnh mẽ chính phủ nước Việt Nam.

Năm 1982, theo lời kể của ông, "đã có một sự kiện làm cho tâm hồn tôi lắng xuống" và khiến ông dừng sáng tác các bài hát đả kích nhà nước Việt NamHồi ký tập 4, chương 14 Đó là việc được đọc tập thơ chuyền tay của thi sĩ Hoàng Cầm từ Việt Nam. Từ đó ông cho ra đời Hoàng Cầm ca gồm những bài phổ từ thơ Hoàng Cầm. Hoàng Cầm ca cũng nhen nhóm một giai đoạn mới trong nhạc của ông ở hải ngoại, đó là việc ông từ bỏ dần những ca khúc mang tính chất đau thương viễn xứ hay đả kích chế độ chính trị tại Việt Nam, chuyển sang sáng tác những bản tình ca.

Đến năm 1988, việc chiến tranh lạnh kết thúc và "vì cuộc di cư của người Việt Nam đã tới một giai đoạn mới"Hồi ký tập 4, chương 20, Phạm Duy bèn tính tới việc sáng tác nhạc cho năm 2000, "Chọn đề tài này, tôi không còn chạy theo cái nhất thời mà đi tìm cái vĩnh cửu. Dù rằng trước đây những xu hướng trở về nội tâm cũng đã ló ra trong những bài hát soạn cho ngoại vật. Từ nay trở đi, đối với tôi, có lẽ tôi phải bỏ quên các loại nhạc tình cảm và nhạc xã hội để đi tới nhạc tâm linh". Thời kỳ này có các tác phẩm chính: Trường ca Hàn Mặc Tử (cuối năm 1993), là loại "nhạc siêu thực" phổ từ những bài thơ của Hàn Mặc Tử. Thiền ca, với phụ đề Hát Trên Đường Về ra đời để "hi vọng mọi người Việt Nam trở về với ba đạo gốc". Và Rong ca, gồm 10 bài: Là cuộc "thong dong đi trên con đường dẫn tới những năm 2000", với những tâm sự của người tình già (Người tình già trên đầu non), với ý nguyện hóa giải quá khứ (Ngụ ngôn mùa xuân), chôn chặt quá khứ trong Mộ phần thế kỷ, hứa hẹn trở về trong Hẹn em năm 2000, đặt những vấn đề cho thế kỷ mới (Mẹ năm 2000), và cái nhìn lạc quan hơn vào đời sống: Nắng chiều rực rỡ. Theo Phạm Duy, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn chính là người giúp ông phổ biến Rong ca tại Việt Nam, qua một băng cassette xách tay.

Ngoài những đề tài chính trên, Phạm Duy cũng không quên soạn những bản nhạc về tình yêu đôi lứa như Nghìn năm vẫn chưa quên, Rồi đây anh sẽ đưa em về nhà... Ông cũng bắt đầu soạn Hương ca và Minh họa Kiều, những tác phẩm sẽ được hoàn thành sau khi ông trở về Việt Nam.BBC Phỏng vấn Phạm Duy phần 2

Cũng trong năm 1988, ông cùng con trai Phạm Duy Cường thành lập PDC MUSICAL PRODUCTIONS, trở thành người đầu tiên đưa nhạc Việt vào đĩa Compact Disc.

 Trở về Việt Nam định cư tới cuối đời

nhỏ|phải|Nhạc sĩ Phạm Duy đang biểu diễn tại một quán nướcSau nhiều lần về thăm quê hương,Nói về ca khúc và thơ phổ nhạc- Trang web của Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Phạm Duy chính thức trở về định cư tại Việt Nam ngày 17 tháng 5 năm 2005, với sự cho phép của chính phủ Việt NamPhạm Duy được phép về Việt Nam sinh sống - Tiền phong. Sự kiện này được truyền thông trong nước lẫn hải ngoại quan tâm đặc biệtPhạm Duy về đến Việt Nam - BBC tiếng Việt. Báo chí Việt Nam nhận xét đó là "nhịp cầu nối quê hương với người Việt xa xứ", "niềm vui thống nhất lòng người", còn Phạm Duy nói cuộc trở về này là "lá rụng về cội"Nhạc sĩ Phạm Duy-Lá rụng về cội, VOVNhạc sĩ Phạm Duy: Lá có rụng về cội? Hồng Thái, 7:21, 29/03/2005, antgct.cand.com.vn. Bên cạnh đó, sự kiện này còn gặp phải sự phản đối của một số người Việt hải ngoại, vì họ cho rằng ông đã "về phe cộng sản".

Ông Nguyễn Đắc Xuân từng chất vấn Phạm Duy về những quyết định của ông trong quá khứ. Hồi năm 1996, hàng đêm ông Xuân liên hệ qua điện thoại thì có lần ông đã hỏi là "Anh Phạm Duy có khi nào anh nghĩ rằng anh có tội với đất nước không?". Phạm Duy trả lời:
Có chứ, mình cũng có chứ nhưng do hoàn cảnh. Mình biết chứ và bây giờ mình cũng phải làm cái gì đó để bù đắp lại cái tội đó của mình. Đứng trên thế của người Kháng chiến mình là có tội.

Phạm Duy cảm thấy khủng khiếp khi nhìn vào thực tế của những nhạc sĩ hải ngoại khác như Phạm Đình Chương, Lam Phương, Hoàng Thi Thơ: Cho đến khi họ chết người ta cũng đọc điếu văn đầy hận thù, do đó ông thấy cần phải về Việt Nam. Phạm Duy cũng chia sẻ rằng nhạc sĩ ở Việt Nam "sướng hơn ở Mỹ".

Công ty cổ phần Văn hoá Phương Nam và Hãng phim Phương Nam cũng nhân dịp này, đã đứng ra mua bản quyền toàn bộ nhạc phẩm của Phạm Duy trong vòng 10 năm với giá hơn 400 nghìn đôla Cty Phương Nam khai thác nhạc Phạm Duy trong 10 năm, giá gần nửa triệu đô la - Nguyễn Quang Minh, vietweekly.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0001.jsonl--Q475462--Thời kỳ ở hải ngoại-6--vi-0001-1122

Phạm Duy

Năm 1975, ông Nguyễn Đắc Xuân là người từng được Trưởng ban văn hóa văn nghệ Tố Hữu giao vào Sài Gòn để mời ông Phạm Duy ở lại sáng tác, nhưng nhạc sỹ đã rời đi trước khi ông Xuân tới nơi.

Phạm Duy rời Việt Nam vào ngày 27 tháng 4 năm 1975 bằng cách ra biển theo tàu hải quân Mỹ. Trong 30 năm xa quê hương, sự nghiệp âm nhạc của ông vẫn tiếp tục phát triển qua nhiều đề tài, thể loại mới, tuy rằng lúc này nhạc của ông bị cấm ở Việt Nam, chỉ phổ biến trong cộng đồng ở hải ngoại. Giai đoạn đầu, có một thời gian ông cùng các con và ca sĩ Khánh Ly đi hát tại các trại tam cư cho người Việt lưu vongHồi ký tập 4, chương 2Hồi ký tập 4, chương 4. Ông cũng cho in sang các băng nhạc, soạn sách dạy nhạc để kiếm tiền. Sau khi đủ vốn liếng và tự tin, ông rủ Steve Addiss, Bill Crofut, James Durst...đi hát rong tại các quán cà phê, trường Đại học, câu lạc bộ ở các thành phố Mỹ . Sau đó ông thành lập gánh hát Gia đình Phạm Duy (The Pham Duy family singers), bắt đầu mở các chương trình ca nhạc cũng như nhận lời mời đi diễn tại các sự kiện âm nhạc.

Phạm Duy cũng bắt đầu giai đoạn sáng tác mới của mình từ những ngày đầu ở Mỹ. Tác phẩm gần như xuyên suốt thời kỳ này, là tổ khúc Bầy chim bỏ xứ, thai nghén từ năm 1975 và hoàn tất năm 1990, gồm 18 khúc nhạc dài ngắn, ẩn dụ về hình ảnh của những người Việt phải rời bỏ đất nước và hy vọng vào tương lai đoàn tụ, qua hành trình ra đi và trở về của đàn chim. Khi trả lời phỏng vấn về vấn đề tỵ nạn Đông Dương, ông nói: "Tôi sinh ra để hát về nước tôi! Nước tôi đâu rồi?".

Những sáng tác của Phạm Duy trong thời kỳ đầu ở hải ngoại có thể chia làm hai đề tài chính:

Nói về hành trình lưu vong ở hải ngoại của người Việt, với Tỵ nạn ca. Gồm những ca khúc viết về tình cảnh, tâm trạng của người Việt lưu vong: Nguyên vẹn hình hài, Ta trốn Cộng hay ta chống Cộng, Có phải tôi là người quê hương ruồng bỏ giống nòi khinh, Hát trên đường tạm dung, Người Việt cao quý, Ta là gió muôn phương, Dấu chân trên tuyết, Quê hương còn đó,... đề tài Thuyền nhân: Hát Trên Đường Vượt biển, tâm tư nguyện vọng của người xa xứ: Lấp biển vá trời,Ở Bên Nhà Em Không Còn Đứng Đợi chờ Anh, Lời Người Thiếu Phụ Việt Nam, Giải Thoát Cho Em, Trả Lại Chồng Tôi, Như là lòng tôi,...Hồi ký tập 4, chương 13
Về sự mất tự do ở trong nước, với Ngục ca, phổ từ tập thơ Hoa địa ngục của Nguyễn Chí Thiện: Hát Cho Người Ở Lại, Giấc Mơ Khủng Khiếp, Hoa Địa Ngục, Từ Vượn Lên Người Từ Người Xuống Vượn, Đảng Đầy Tôi, Ngày 19 Tháng 5, Xưa Lý Bạch, Những Thiếu Nhi Điển Hình Chế Độ... có nội dung đả kích, lên án mạnh mẽ chính phủ nước Việt Nam.

Năm 1982, theo lời kể của ông, "đã có một sự kiện làm cho tâm hồn tôi lắng xuống" và khiến ông dừng sáng tác các bài hát đả kích nhà nước Việt NamHồi ký tập 4, chương 14 Đó là việc được đọc tập thơ chuyền tay của thi sĩ Hoàng Cầm từ Việt Nam. Từ đó ông cho ra đời Hoàng Cầm ca gồm những bài phổ từ thơ Hoàng Cầm. Hoàng Cầm ca cũng nhen nhóm một giai đoạn mới trong nhạc của ông ở hải ngoại, đó là việc ông từ bỏ dần những ca khúc mang tính chất đau thương viễn xứ hay đả kích chế độ chính trị tại Việt Nam, chuyển sang sáng tác những bản tình ca.

Đến năm 1988, việc chiến tranh lạnh kết thúc và "vì cuộc di cư của người Việt Nam đã tới một giai đoạn mới"Hồi ký tập 4, chương 20, Phạm Duy bèn tính tới việc sáng tác nhạc cho năm 2000, "Chọn đề tài này, tôi không còn chạy theo cái nhất thời mà đi tìm cái vĩnh cửu. Dù rằng trước đây những xu hướng trở về nội tâm cũng đã ló ra trong những bài hát soạn cho ngoại vật. Từ nay trở đi, đối với tôi, có lẽ tôi phải bỏ quên các loại nhạc tình cảm và nhạc xã hội để đi tới nhạc tâm linh". Thời kỳ này có các tác phẩm chính: Trường ca Hàn Mặc Tử (cuối năm 1993), là loại "nhạc siêu thực" phổ từ những bài thơ của Hàn Mặc Tử. Thiền ca, với phụ đề Hát Trên Đường Về ra đời để "hi vọng mọi người Việt Nam trở về với ba đạo gốc". Và Rong ca, gồm 10 bài: Là cuộc "thong dong đi trên con đường dẫn tới những năm 2000", với những tâm sự của người tình già (Người tình già trên đầu non), với ý nguyện hóa giải quá khứ (Ngụ ngôn mùa xuân), chôn chặt quá khứ trong Mộ phần thế kỷ, hứa hẹn trở về trong Hẹn em năm 2000, đặt những vấn đề cho thế kỷ mới (Mẹ năm 2000), và cái nhìn lạc quan hơn vào đời sống: Nắng chiều rực rỡ. Theo Phạm Duy, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn chính là người giúp ông phổ biến Rong ca tại Việt Nam, qua một băng cassette xách tay.

Ngoài những đề tài chính trên, Phạm Duy cũng không quên soạn những bản nhạc về tình yêu đôi lứa như Nghìn năm vẫn chưa quên, Rồi đây anh sẽ đưa em về nhà... Ông cũng bắt đầu soạn Hương ca và Minh họa Kiều, những tác phẩm sẽ được hoàn thành sau khi ông trở về Việt Nam.BBC Phỏng vấn Phạm Duy phần 2

Cũng trong năm 1988, ông cùng con trai Phạm Duy Cường thành lập PDC MUSICAL PRODUCTIONS, trở thành người đầu tiên đưa nhạc Việt vào đĩa Compact Disc.

 Trở về Việt Nam định cư tới cuối đời

nhỏ|phải|Nhạc sĩ Phạm Duy đang biểu diễn tại một quán nướcSau nhiều lần về thăm quê hương,Nói về ca khúc và thơ phổ nhạc- Trang web của Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Phạm Duy chính thức trở về định cư tại Việt Nam ngày 17 tháng 5 năm 2005, với sự cho phép của chính phủ Việt NamPhạm Duy được phép về Việt Nam sinh sống - Tiền phong. Sự kiện này được truyền thông trong nước lẫn hải ngoại quan tâm đặc biệtPhạm Duy về đến Việt Nam - BBC tiếng Việt. Báo chí Việt Nam nhận xét đó là "nhịp cầu nối quê hương với người Việt xa xứ", "niềm vui thống nhất lòng người", còn Phạm Duy nói cuộc trở về này là "lá rụng về cội"Nhạc sĩ Phạm Duy-Lá rụng về cội, VOVNhạc sĩ Phạm Duy: Lá có rụng về cội? Hồng Thái, 7:21, 29/03/2005, antgct.cand.com.vn. Bên cạnh đó, sự kiện này còn gặp phải sự phản đối của một số người Việt hải ngoại, vì họ cho rằng ông đã "về phe cộng sản".

Ông Nguyễn Đắc Xuân từng chất vấn Phạm Duy về những quyết định của ông trong quá khứ. Hồi năm 1996, hàng đêm ông Xuân liên hệ qua điện thoại thì có lần ông đã hỏi là "Anh Phạm Duy có khi nào anh nghĩ rằng anh có tội với đất nước không?". Phạm Duy trả lời:
Có chứ, mình cũng có chứ nhưng do hoàn cảnh. Mình biết chứ và bây giờ mình cũng phải làm cái gì đó để bù đắp lại cái tội đó của mình. Đứng trên thế của người Kháng chiến mình là có tội.

Phạm Duy cảm thấy khủng khiếp khi nhìn vào thực tế của những nhạc sĩ hải ngoại khác như Phạm Đình Chương, Lam Phương, Hoàng Thi Thơ: Cho đến khi họ chết người ta cũng đọc điếu văn đầy hận thù, do đó ông thấy cần phải về Việt Nam. Phạm Duy cũng chia sẻ rằng nhạc sĩ ở Việt Nam "sướng hơn ở Mỹ".

Công ty cổ phần Văn hoá Phương Nam và Hãng phim Phương Nam cũng nhân dịp này, đã đứng ra mua bản quyền toàn bộ nhạc phẩm của Phạm Duy trong vòng 10 năm với giá hơn 400 nghìn đôla Cty Phương Nam khai thác nhạc Phạm Duy trong 10 năm, giá gần nửa triệu đô la - Nguyễn Quang Minh, vietweekly.

Năm 2006, Phạm Duy cùng hãng phim Phương Nam tổ chức đêm nhạc mang tên "Ngày trở về" tại nhà hát Hoà Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. Ông được mời làm người dẫn chương trình dẫn dắt và kể chuyện suốt liveshow; đêm nhạc tổ chức quy mô hoành tráng, được công chúng đón nhận nhiệt liệt. Một số nhân vật đã phản đối sự đón nhận này, trong đó có nhà báo Nguyễn Lưu với bài "Không thể tung hô" đăng trên báo Đầu tư.