final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q6950482--Giai đoạn bắt đầu hoạt động-3--vi-0008-196

Phạm Ngọc Thảo

Sau Hiệp định Genève, các cán bộ của Việt Minh (cả dân sự lẫn quân sự) đều được tập kết ra Bắc. Cũng có nhiều cán bộ Việt Minh đã bí mật ở lại. Riêng trường hợp của Phạm Ngọc Thảo, chính Lê Duẩn đã chỉ thị cho ông không tập kết ra Bắc mà ở lại miền Nam để hình thành "lực lượng thứ ba" trong trường hợp Hiệp định Geneve không được đối phương thi hành. Về việc này, nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt nói: "Anh Ba Duẩn rất tin cậy Phạm Ngọc Thảo và đã giao cho đồng chí Thảo một nhiệm vụ đặc biệt".NHỮNG CHIẾN CÔNG NHƯ HUYỀN THOẠI

Lê Duẩn giới thiệu Phạm Ngọc Thảo với Mai Chí Thọ, lúc ấy là người phụ trách Ban Đặc tình Xứ ủy và Hai người khác trong Ban Đặc tình Xứ ủy là Mười Hương và Cao Đăng Chiếm. Ông được giao nhiệm vụ phải thâm nhập vào nội bộ của chính quyền Sài Gòn để hoạt động "phục vụ cho mục tiêu thống nhất đất nước". Nội dung cụ thể chi tiết của nhiệm vụ này không được rõ, kể cả ông Mai Chí Thọ chỉ biết nhiệm vụ của mình đối với Phạm Ngọc Thảo nhưng không được biết Lê Duẩn giao nhiệm vụ gì cho ông Thảo. Theo lời của cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt, Phạm Ngọc Thảo được quyền tùy cơ ứng biến, hoạt động độc lập, tự do hành động, không bị bất cứ một chế định nào, không có trách nhiệm báo cáo bất cứ chuyện gì với bất kỳ ai và có quyền tự do báo cáo thông tin với bất cứ cấp trên nào mà ông Thảo thấy tin tưởng.Lật ngửa bài để tàng hình

Tuy ở lại hoạt động ở miền Nam nhưng Đảng không cho phép Mai Chí Thọ và Cao Đăng Chiếm vào sống ở Sài Gòn, chỉ có Mười Hương là có thể vào Sài Gòn sống hợp pháp vì ông là cán bộ từ ngoài Bắc vào, không ai biết. Do đó, Mười Hương đã bàn bạc cụ thể với Phạm Ngọc Thảo về phương thức hoạt động và trực tiếp liên lạc với Phạm Ngọc Thảo ngay tại Sài Gòn. Ông Mười Hương trở thành “người chỉ huy” Phạm Ngọc Thảo trong thời kỳ đầu, tuy nhiên thời gian này rất ngắn, vì sau đó Mười Hương bị chính quyền Ngô Đình Diệm bắt giam ở Huế.

Phạm Ngọc Thảo trở lại Sài Gòn giữa lúc tình hình rất khó khăn, lực lượng Bình Xuyên gây rối khắp nơi. Vì không chịu ký tên vào giấy "hồi chánh" theo quy định của chế độ Việt Nam Cộng hòa đối với những người đã đi theo Việt Minh không tập kết ra Bắc, ông bị đại tá Mai Hữu Xuân, Giám đốc An ninh Quân đội lùng bắt nhiều lần nhưng đều trốn thoát. Vì vậy, ông không vội tiếp cận với gia đình họ Ngô mà đi dạy học. Vợ ông cũng vậy

Sau cùng, ông về Vĩnh Long dạy học. Vùng này thuộc giáo phận của Giám mục Phêrô Ngô Đình Thục, vốn quen biết gia đình ông từ lâu. Gia đình ông theo Thiên chúa giáo lâu đời, rất thân thiết với Giám mục Ngô Đình Thục. Giám mục Ngô Đình Thục rất quý mến Thảo vì đã từng làm lễ rửa tội cho ông và coi ông như con nuôi. Trong kháng chiến chống Pháp, Phạm Ngọc Thảo từng mời Giám mục Phêrô Ngô Đình Thục vào chiến khu để tranh thủ đồng bào Công giáo ủng hộ kháng chiến. Vì vậy, Giám mục Thục đã bảo lãnh cho ông vào dạy học ở trường Nguyễn Trường Tộ. Sau này, cũng chính Giám mục Thục đã giới thiệu ông với Ngô Đình Nhu và ông được sắp xếp vào làm việc ở Sở Tài chánh Nam Việt.

Nhờ chính sách "đả thực bài phong", khuyến khích những người theo kháng chiến cũ về với "chính nghĩa quốc gia" của Ngô Đình Diệm, ông khôn khéo công khai hết nguồn gốc của mình, kể cả chức tiểu đoàn trưởng cũ, chỉ trừ một điều: mình là Đảng viên Đảng Lao động Việt Nam. Năm 1956, ông được phép đưa vợ con ra Sài Gòn sinh sống, làm việc tại ngân hàng quốc gia; rồi được chuyển ngạch quân sự, mang hàm Đại úy "đồng hóa".

Tháng 5 năm 1956 được sự giới thiệu của ông Huỳnh Văn Lang, Tổng giám đốc Viện Hối đoái và Bí thư Liên kỳ bộ Nam Bắc Việt của đảng Cần Lao, Phạm Ngọc Thảo được cử đi học khóa huấn luyện tại trung tâm Nhân vị tại Vĩnh Long. Và sau đó (tháng 10 năm 1956) ông gia nhập đảng Cần Lao.

Sau khi gia nhập đảng Cần Lao, ông phụ trách tổ quân sự, giữ nhiệm vụ nghiên cứu về chiến lược và chiến thuật quân sự và huấn luyện quân sự cho các đảng viên đảng Cần Lao. Tháng 1 năm 1957 Phạm Ngọc Thảo tham gia biên tập bán nguyệt san Bách Khoa - tạp chí của một nhóm trí thức đảng Cần Lao. Tờ Bách Khoa qua nhiều thăng trầm nhưng vẫn tồn tại cho đến năm 1975.

Hoạt động tình báo trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Đại tá Thảo còn biết "khai thác" vốn binh pháp Tôn Tử mà Hoàng Đạo Thúy từng dạy để viết báo. Thời gian này, ông cộng tác với tạp chí Bách khoa. Chỉ trong hơn một năm, ông đã viết 20 bài báo nói về các vấn đề chiến lược, chiến thuật, nghệ thuật chỉ huy, huấn luyện quân sự, phân tích binh pháp Tôn Tử, Trần Hưng Đạo... Điều đặc biệt là trong các bài báo này, ông ngầm ca ngợi quân đội Việt Minh và các lực lượng kháng chiến chống Pháp - điều tối kỵ đối với người sống dưới chính quyền Sài Gòn có chính sách chống Cộng triệt để. Chính quyền lúc đó thấy bài viết của ông mang "giọng điệu Cộng sản" nhưng không thể bắt bẻ được vì ông chỉ thuần tuý nêu lên kinh nghiệm cá nhân của mình mặc dù ai cũng ngầm hiểu đấy là "kinh nghiệm" của ai. Hơn nữa, các bài viết của ông được nhiều thành phần độc giả đánh giá cao, trong đó có chính anh em Ngô Đình Diệm. Nhờ đó, Phạm Ngọc Thảo dần dần lọt vào mắt xanh gia đình họ Ngô.https://cand.com.vn/Tu-lieu-antg/Nha-tinh-bao-Pham-Ngoc-Thao-cong-khai-ca-ngoi-Viet-Minh-tren-bao-Sai-Gon-i304388/ Năm 1957, ông được điều về làm việc tại Phòng Nghiên cứu chính trị của Phủ tổng thống với hàm thiếu tá. Từ đó, ông lần lượt giữ các chức vụ Tỉnh đoàn trưởng Bảo an tỉnh Vĩnh Long, rồi Tỉnh đoàn trưởng Bảo an tỉnh Bình Dương.

Năm 1960, sau khi học một khóa chỉ huy và tham mưu ở Trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt, Phạm Ngọc Thảo được cử làm Thanh tra Khu Trù Mật

Biết Phạm Ngọc Thảo từng là chỉ huy quân sự Việt Minh, đầu năm 1961 Ngô Đình Diệm đã quyết định thăng ông lên trung tá và cử làm tỉnh trưởng tỉnh Kiến Hòa (tức Bến Tre) để trắc nghiệm Chương trình Bình định. Trước khi nhận nhiệm vụ mới, ông đề nghị trực tiếp với Ngô Đình Diệm 3 yêu cầu:

- Một là ổn định tình hình Bến Tre không phải bằng bạo lực mà là chính trị, vì ông không thể hành động như những quân nhân võ biền khác.

- Hai, nếu bắt được Việt Cộng, có đủ bằng chứng, cho lập phiên tòa xét xử.

- Ba, Tỉnh trưởng Bến Tre được đặc cách chỉ báo cáo với Tổng thống, không qua một ban, bộ nào.

Ngô Đình Diệm đã chấp thuận cả ba yêu cầu đó. Về làm Tỉnh trưởng Bến Tre một thời gian, ông đã ký quyết định thả 2.000 tù nhân chính trị đang bị giam giữ, (trong đó có ông Võ Viết Thanh, sau này là Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh), liên lạc với bà Nguyễn Thị Định, tạo điều kiện cho khởi nghĩa Bến Tre bùng nổ và lập tòa án trừng trị bọn phản bội, đầu hàng. Chính sách không sử dụng bạo lực của Phạm Ngọc Thảo đã "bật đèn xanh" cho phong trào "đồng khởi" sau này.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q6950482--Giai đoạn bắt đầu hoạt động-3--vi-0008-197

Phạm Ngọc Thảo

Phạm Ngọc Thảo (1922–1965), còn gọi là Albert Thảo, là một cán bộ tình báo của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông hoạt động dưới vỏ bọc là một sĩ quan cao cấp trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa cũng như là một chính khách có ảnh hưởng lớn trong chính quyền Sài Gòn thời đó. Ông cũng là một thành viên chủ chốt trong 2 cuộc đảo chính ở Việt Nam Cộng hòa vào những năm 1964–1965. Ông mang quân hàm Đại tá của cả hai quân đội đối nghịch trong Chiến tranh Việt Nam là Quân đội nhân dân Việt Nam và Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Phạm Ngọc Thảo được đích thân Bí thư Xứ ủy Lê Duẩn chỉ định ở lại miền Nam Việt Nam sau Hiệp định Genève, với nhiệm vụ chiến lược là thâm nhập vào hàng ngũ cao cấp của chính quyền Sài Gòn để "phục vụ cho mục tiêu thống nhất đất nước". Không ai biết rõ "phục vụ cho mục tiêu thống nhất đất nước" là nhiệm vụ gì, tuy nhiên theo Võ Văn Kiệt, Phạm Ngọc Thảo được quyền tuỳ cơ ứng biến, hoạt động độc lập, không bị bất cứ một chế định nào, không bị bắt buộc phải báo cáo với một số cấp trên cụ thể nào.https://vannghetiengiang.vn/news/Nhan-vat-su-kien-lich-su/Pham-Ngoc-Thao-Oanh-liet-trong-tham-lang-Ky-3-Lat-ngua-bai-de-tang-hinh-3250/

Sau một thời gian tạo vỏ bọc, Phạm Ngọc Thảo đã giành được lòng tin của chính phủ Ngô Đình Diệm, được bổ nhiệm một số chức vụ cao cấp và ông đã sử dụng quyền hạn của mình để phục vụ cho nhiệm vụ tình báo mình được giao. Trong thời gian được cử làm Tỉnh trưởng Kiến Hòa (Bến Tre), ông đã thả 2000 tù chính trị trong đó bao gồm nhiều cán bộ cách mạng, và cố ý làm lệch hướng các cuộc càn quét của quân đội Việt Nam Cộng hoà. Sau khi chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ cuối năm 1963, Phạm Ngọc Thảo tham gia nhiều vụ đảo chính với mục đích gây mất ổn định cho chính quyền Sài Gòn và tạo điều kiện cho hoạt động của quân Giải phóng. Tuy nhiên sau cuộc đảo chính bất thành vào năm 1965, ông bị chính quyền Việt Nam Cộng hoà truy nã và kết án tử hình. Ông tiếp tục hoạt động bất hợp pháp một thời gian cho đến khi bị bắt, tra tấn và sát hại vào ngày 17 tháng 7 năm 1965 lúc 43 tuổi.

Thân phận thật của Phạm Ngọc Thảo được giữ kín suốt một thời gian dài sau chiến tranh, chỉ đến năm 1995 ông mới được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nguyên nhân được cho là để bảo đảm an toàn cho gia đình của ông đang sống ở Hoa Kỳ.https://thanhnien.vn/nhung-giot-nuoc-mat-cua-ong-muoi-huong-post269415.html

Hình tượng Phạm Ngọc Thảo đã được nhà văn Trần Bạch Đằng sử dụng để xây dựng nhân vật Nguyễn Thành Luân trong tiểu thuyết Giữa biển giáo rừng gươm, sau này được chuyển thể thành bộ phim Ván bài lật ngửa với vai chính do Nghệ sĩ ưu tú Nguyễn Chánh Tín đảm nhiệm.

Nhiều phản ứng của phía chính quyền và quân đội Sài Gòn đều được Phạm Ngọc Thảo bác bỏ với lý do Ngô Đình Diệm thí nghiệm một luận thuyết mới nên phải có thì giờ để kiểm nghiệm. Do có nhiều tố cáo nghi ngờ ông là cán bộ cộng sản nằm vùng, anh em Ngô Đình Diệm - Ngô Đình Nhu đã ngưng chức tỉnh trưởng Kiến Hòa và cho ông sang Hoa Kỳ học một khóa về chỉ huy và tham mưu.

Năm 1962, sau khi thôi làm Tỉnh trưởng Kiến Hòa, sang Mỹ học một khóa quân sự cao cấp, Phạm Ngọc Thảo được bổ nhiệm làm Thanh tra Ấp chiến lược, trực thuộc Phủ Tổng thống. Thời gian này mối quan hệ giữa ông với ông Trần Kim Tuyến và Huỳnh Văn Lang càng thân thiết. Với sức thuyết phục mạnh mẽ của một nhà quân sự vừa có trình độ, vừa chân thành vốn có, ông được nhiều sĩ quan có tinh thần dân tộc ngưỡng mộ.
Trong những năm 1962 - 1963, giữa lúc phong trào Đồng khởi lan rộng ở nông thôn, chính trường miền Nam Việt Nam trở nên rối ren. Gia đình họ Ngô vừa cai trị độc tài, vừa muốn thoát khỏi sự can thiệp của người Mỹ, tình hình này khiến cho phong trào đấu tranh của quần chúng ở đô thị dâng cao. Người Mỹ thì muốn gạt bỏ gia đình họ Ngô để thay vào đó giới lãnh đạo thân Mỹ nhằm biến miền Nam thực sự là một tiền đồn chống cộng. Biết trước sau gì gia đình họ Ngô cũng bị người Mỹ lật đổ để dựng lên một chính quyền nguy hiểm hơn, Phạm Ngọc Thảo cùng với Trần Kim Tuyến và Huỳnh Văn Lang lên một kế hoạch đảo chính với mục tiêu “cải sửa” chế độ nhằm vô hiệu hóa ý đồ của người Mỹ. Theo kế hoạch này, lực lượng đảo chính sẽ vẫn giữ Ngô Đình Diệm làm tổng thống, chỉ buộc Ngô Đình Nhu ra nước ngoài. Tuy nhiên, kế hoạch bị lộ, Trần Kim Tuyến bị đưa đi làm lãnh sự ở Ai Cập. Ngô Đình Nhu không tin Phạm Ngọc Thảo tham gia kế hoạch này, thứ nhất là ông Nhu không tin ông Thảo phản bội, thứ hai là ông Thảo “không có quân”. Thực ra lúc đó ông Thảo đã được nhiều sĩ quan chỉ huy ở Quân đoàn 3, Quân đoàn 4, một số đơn vị biệt động quân, bảo an hậu thuẫn. Cuộc đảo chính không thành chủ yếu do thành phần đảo chính không phải là những người mà người Mỹ có thể nắm được.
Và như chúng ta đã biết, ngày 1.11.1963, một nhóm tướng lĩnh do Mỹ bật đèn xanh, đã tiến hành đảo chính lật đổ chế độ Ngô Đình Diệm. Anh em ông Diệm, ông Nhu bị chết thảm. “Hội đồng quân nhân cách mạng” (HĐQNCM) do tướng Dương Văn Minh đứng đầu lên cầm quyền. Phạm Ngọc Thảo dù không chủ động tham gia cuộc đảo chính này, vẫn được HĐQNCM cử làm tùy viên báo chí, sau đó được cử sang Mỹ tu nghiệp. HĐQNCM cầm quyền được 2 tháng, đã bị tướng Nguyễn Khánh và tướng Trần Thiện Khiêm 2 lần “chỉnh lý”, thâu tóm mọi quyền lực.
Lên cầm quyền, Nguyễn Khánh rút Phạm Ngọc Thảo về nước, cử làm giám đốc báo chí, phát ngôn viên chính phủ, lúc này ông đã được thăng đại tá. Mâu thuẫn giữa các tướng lĩnh trong giới cầm quyền ngày càng gay gắt, Nguyễn Khánh tiếp tục loại Trần Thiện Khiêm, đưa ông tướng này đi làm đại sứ tại Mỹ. Phạm Ngọc Thảo cũng được đưa sang Mỹ làm tùy viên văn hóa, quân sự vào đầu tháng 10.1964. Ông đưa luôn vợ con sang (họ định cư ở Mỹ cho đến ngày nay). Tuy nhiên, sau đó do nghi ngờ Phạm Ngọc Thảo, nên cuối năm 1964, Nguyễn Khánh ra lệnh triệu hồi Phạm Ngọc Thảo về nước, với ý đồ sẽ bắt ông tại sân bay Tân Sơn Nhất. Phạm Ngọc Thảo đã khôn khéo không về đúng giờ bay dự định nên thoát. Có mặt ở Sài Gòn, ông bí mật móc nối tổ chức lực lượng, kéo tướng Lâm Văn Phát và hàng chục sĩ quan khác tiến hành cuộc đảo chính ngày 19.2.1965.
Điều kỳ lạ là lúc đó Phạm Ngọc Thảo, tuy là đại tá nhưng không cầm quân và đang bị Nguyễn Khánh truy bắt, lại có thể tổ chức và chỉ huy một lực lượng không dưới một sư đoàn làm binh biến (gồm các đơn vị thiết giáp với 45 xe tăng và thiết giáp, các đơn vị địa phương quân, lực lượng của Trường bộ binh Thủ Đức và chủ lực là trung đoàn 46 thuộc Sư đoàn 25 bộ binh). Cuộc binh biến do tướng Lâm Văn Phát cầm đầu về danh nghĩa, còn thực tế do Phạm Ngọc Thảo tổ chức và chỉ huy, sau này người ta gọi ông là “Tư lệnh hành quân 19.2”.
Chỉ trong 1 ngày, lực lượng đảo chính đã chiếm Bộ Tổng tham mưu, Bộ Tư lệnh biệt khu thủ đô (trại Lê Văn Duyệt), Đài phát thanh Sài Gòn, bến Bạch Đằng và sân bay Tân Sơn Nhất. Đáng tiếc là do một số sơ sót trong hợp đồng tác chiến, Nguyễn Khánh đã được Tư lệnh Không quân lúc đó là Nguyễn Cao Kỳ cứu thoát.
Chúng tôi có dịp gặp ông Nguyễn Cao Kỳ năm 2008. Hỏi về sự kiện này, ông Nguyễn Cao Kỳ nói: “Cái ông Phạm Ngọc Thảo này rất lạ. Hồi đó nhiều người nghĩ ổng là cộng sản, nhưng lạ là không ai làm gì được ổng. Ổng nói nhỏ nhẹ và rất thuyết phục, ai cũng nghe. Năm 1965, tôi mà không ngăn cản thì ổng đã làm Thủ tướng rồi”. Ngẫm nghĩ một hồi, ông Kỳ nhớ lại: “Cuộc đảo chính diễn ra bất ngờ đến mức tôi không kịp mặc áo, chỉ mặc may ô chui hàng rào thép gai ra lấy máy bay chạy về Biên Hòa. Sau đó ông Thảo lên Biên Hòa gặp tôi, cùng đi có một đại tá Mỹ. Ổng thuyết phục tôi ủng hộ quân đảo chính. Nói thật là tôi không ưa gì Nguyễn Khánh, nhưng quân đội đánh nhau tôi không đồng ý. Tôi bảo các anh phải cho quân về ngay doanh trại, đến 5 giờ chiều mà không rút quân tôi sẽ cho máy bay ném bom”. Đó là lý do khiến cuộc đảo chính thất bại.
Tuy nhiên, Nguyễn Khánh cũng bị loại. Nguyễn Văn Thiệu, Nguyễn Cao Kỳ và một số tướng lãnh được sự hậu thuẫn của người Mỹ đã lựa gió phất cờ, họp Hội đồng tướng lãnh buộc Nguyễn Khánh từ chức và trục xuất ông này ra nước ngoài với danh nghĩa là “đại sứ lưu động”, cử tướng Nguyễn Chánh Thi làm chỉ huy chống đảo chính, ra lệnh cho Phạm Ngọc Thảo, Lâm Văn Phát cùng 13 sĩ quan “đầu sỏ” tham gia đảo chính trong vòng 24 giờ phải ra trình diện. Phạm Ngọc Thảo, tướng Lâm Văn Phát, trung tá Lê Hoàng Thao (Trung đoàn trưởng Trung đoàn 46) bỏ trốn.
Tháng 6.1965, Hội đồng tướng lĩnh giải tán chính phủ dân sự của Phan Huy Quát, đưa tướng Nguyễn Văn Thiệu làm Chủ tịch Ủy ban lãnh đạo quốc gia (tương đương quốc trưởng), tướng Nguyễn Cao Kỳ làm Chủ tịch Ủy ban hành pháp trung ương (tương đương thủ tướng). Chính quyền Thiệu - Kỳ lập tòa án quân sự để xử những người tham gia đảo chính. Phạm Ngọc Thảo bị kết án tử hình vắng mặt, chúng treo giải thưởng 3 triệu đồng cho ai bắt được ông.
Lúc này tuy ông phải lẩn tránh sự truy bắt của chính quyền, nhưng vẫn còn nắm được 1 tiểu đoàn. Ông liên lạc với ông Võ Văn Kiệt. Ông Kiệt gặp ông và gợi ý ông ra chiến khu cho an toàn, có thể dẫn theo tiểu đoàn này với danh nghĩa binh biến ly khai. Tuy nhiên, ông cho biết ông vẫn còn có khả năng tổ chức đảo chính để ngăn chặn chính quyền quân phiệt rước quân viễn chinh Mỹ vào gây tội ác. Ông Võ Văn Kiệt đồng ý.
Phạm Ngọc Thảo tiếp tục hoạt động bí mật ở Sài Gòn, cho xuất bản tờ “Việt Tiến” để tập hợp lực lượng. Ông được các giám mục, linh mục, giáo dân Công giáo cùng nhiều bạn bè trong và ngoài quân đội giúp đỡ, bảo vệ.
Còn Nguyễn Văn Thiệu, sau khi lên nắm chính quyền, thấy rõ Phạm Ngọc Thảo là mối đe dọa nguy hiểm đến vị trí quyền lực của mình, nên quyết tìm mọi cách tiêu diệt ông để trừ hậu họa. (còn tiếp)
Hoàng Hải Vân
>> Kỳ 1: Những giọt nước mắt của ông Mười Hương
>> Kỳ 2: Gia thế
>> Kỳ 3: Lật ngửa bài để tàng hình
>> Kỳ 4: Luận về quân tử - tiểu nhân
>> Kỳ 5: Bị cách mạng ám sát


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q11839849--Thư viện Hoa Sen-1--vi-0008-622

Chùa Đậu

Chùa Đậu (tên chữ: Thành Đạo tự 成道寺) là một ngôi chùa ở thôn Gia Phúc, xã Nguyễn Trãi, huyện Thường Tín, Hà Nội. Vì chùa thờ Bà Đậu hay Đại Bồ Tát Pháp Vũ nên chùa được gọi là chùa Đậu và còn có tên là Pháp Vũ tự.
Lịch sử
Theo truyền thuyết, chùa được dựng dưới thời Bắc thuộc lần thứ hai (602 - 939), nhưng theo văn bia, chùa được xây dựng từ thời triều nhà Lý.

Liên kết ngoài Thư viện Hoa Sen Giữ gìn và bảo vệ di tích cổ ở Chùa Đậu Lễ hội Chùa Đậu trong hệ thống di tích tỉnh Hà Tây


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q11839849--Thư viện Hoa Sen-1--vi-0008-623

Chùa Đậu


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q11839849--Thư viện Hoa Sen-1--vi-0008-624

Chùa Đậu


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q5466369--Miền Nam Việt Nam-3--vi-0008-821

Bóng đá tại Việt Nam

Bóng đá tại Việt Nam do Liên đoàn bóng đá Việt Nam điều hành. Liên đoàn quản lý các đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam bao gồm các đội Nam và Nữ. Cơ quan này cũng chịu trách nhiệm về các giải bóng đá quốc gia bao gồm cả V.League 1, giải bóng đá chuyên nghiệp hàng đầu của Việt Nam.

Bóng đá theo chân người Pháp du nhập vào Việt Nam vào năm 1896 thời Pháp thuộc. Đầu tiên, bộ môn thể thao này phát triển ở xứ thuộc địa trực trị của Pháp là Nam Kỳ (miền Nam ngày nay), sau đó thì dần dần lan ra Bắc Kỳ (miền Bắc ngày nay) và Trung Kỳ (miền Trung ngày nay).

Khi Việt Nam bị chia cắt thành hai miền Bắc và Nam từ năm 1954 đến năm 1976, hai đội tuyển quốc gia đã tồn tại song song. Đội tuyển miền Bắc Việt Nam không hoạt động nhiều, hầu như chỉ thi đấu ở các nước xã hội chủ nghĩa khác trong khoảng thời gian từ năm 1956 đến năm 1966, trong khi đó đội tuyển Việt Nam Cộng hòa đã tham dự hai vòng chung kết Asian Cup đầu tiên và đều cán đích ở vị trí thứ tư.

Bóng đá hiện là môn thể thao phổ biến nhất ở Việt Nam.  Giải đấu thường niên V.League diễn ra hàng năm kể từ năm 1980 (trừ các năm 1988 và 1999).

Tại miền Nam Việt Nam, năm 1954, đội Ngôi sao Gia Định giải tán, nhóm cầu thủ về đầu quân cho đội AJS (Association de la Jeunesse Sportive) hoặc đội Cảnh Sát. Đội AJS, đội Cảnh Sát, đội Tổng Tham mưu (của Quân lực Việt Nam Cộng hòa) và đội Quan Thuế là bốn trong số các câu lạc bộ thống trị bóng đá miền Nam cho đến năm 1975.

Đội tuyển quốc gia Việt Nam Cộng hòa là một trong 4 đội lọt vào vòng chung kết giải vô địch châu Á năm 1960. Ngoài ra, đội từng đoạt huy chương vàng môn bóng đá tại SEAP Games 1959 và, dưới sự hướng dẫn của huấn luyện viên Karl-Heinz Weigang người Đức, đoạt Cúp Merdeka lần thứ 10 năm 1966. Sau khi Chính phủ Việt Nam Cộng hòa sụp đổ, Cộng hòa Miền Nam Việt Nam kế tục một cách lâm thời cho đến khi tái thống nhất hòa bình với miền Bắc, trong đó có bóng đá trước khi đất nước Việt Nam thống nhất chính thức vào ngày 2 tháng 7 năm 1976.

 1976–1991: Giai đoạn bóng đá Việt Nam thống nhất và khó khăn
Ngày 7 tháng 11 năm 1976, trận đấu đầu tiên giữa một đội bóng miền Nam và một đội bóng miền Bắc diễn ra giữa hai đội Cảng Sài Gòn và Tổng cục Đường sắt, đặt dấu mốc cho sự thống nhất chính thức giữa bóng đá hai miền Nam - Bắc. Trong trận đấu này, Tổng cục Đường sắt thắng 2-0, với chiến thuật 4-3-3 đang thịnh hành tại Châu Âu khác với sơ đồ 4-2-4 phổ biến ở bóng đá miền Nam thập niên 60 vốn có nhiều trận đấu quốc tế hơn.

Sau khi đất nước thống nhất về mặt Nhà nước vào năm 1976, các đội bóng Việt Nam được chia thi đấu theo khu vực: miền Bắc với giải Hồng Hà, miền Trung với giải Trường Sơn và miền Nam với giải Cửu Long. Các đội vô địch mỗi khu vực sẽ ra Hà Nội để thi đấu chọn đội vô địch, còn các đội đứng cuối sẽ gặp nhau để tìm đội xuống hạng. Tại mùa giải đầu tiên do Hội Bóng đá Việt Nam (tiền thân của VFF) tổ chức vào năm 1980, thể thức thi đấu được xây dựng trên cơ sở kết quả mùa giải 1979 (giải phân hạng để sắp xếp lại hệ thống thi đấu), bao gồm 8 đội mạnh nhất của giải Hồng Hà, 2 đội của giải Trường Sơn và 8 đội của giải Cửu LongSau này, đội đương kim vô địch Thể Công đã xin rút lui, giải năm 1980 chỉ có 17 đội tham dự.; các đội còn lại đá ở hạng A2. Đây chính là tiền đề để xây dựng Giải bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam sau này.

Trong những năm 1976-1991, sự phát triển của nền bóng đá Việt Nam gặp muôn vàn thách thức bởi nhiều tác nhân: vì điều kiện kinh tế - văn hóa và xã hội còn rất nhiều khó khăn, vì đang trong quá trình khắc phục hậu quả chiến tranh để lại cũng như do các cuộc chiến tranh ở khu vực biên giới do căng thẳng với chính quyền Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa và phải truy quét tàn quân Khmer Đỏ ở Campuchia, vì cấm vận quốc tế do Mỹ đứng đầu, và vì chế độ bao cấp yếu kém và lạc hậu. Mặc dù các giải đấu trong nước vẫn diễn ra đều đặn nhưng đội tuyển quốc gia thời gian này lại không tham gia các giải đấu quốc tế và khu vực. Tuy nhiên, bóng đá cấp câu lạc bộ vẫn có sự giao lưu trong nội bộ khối xã hội chủ nghĩa, đáng chú ý là đội bóng Thể Công của Việt Nam từng đứng thứ ba giải SKDA dành cho các đội bóng thuộc lực lượng vũ trang các nước XHCN vào năm 1989.

Năm 1989, khi Việt Nam bắt đầu công cuộc cải cách Đổi Mới mang tính cách mạng, một liên đoàn bóng đá mới được thành lập. Sau ba tháng chuẩn bị, tháng 8 năm 1989, Đại hội lần thứ nhất của liên đoàn bóng đá mới đã diễn ra tại Hà Nội, tuyên bố thành lập Liên đoàn bóng đá Việt Nam. Trịnh Ngọc Chữ, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, được bầu làm chủ tịch liên đoàn.

 1991–nay: Giai đoạn bóng đá Việt Nam đổi mới và tái phát triển
Sau thống nhất, tới năm 1991, Việt Nam mới bắt đầu cử đội tuyển quốc gia đại diện cho môn bóng đá đi thi đấu quốc tế. Trận đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Việt Nam thống nhất là trận hòa 2–2 trước Philippines tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1991. Bóng đá nữ thì có đội tuyển thi đấu quốc tế từ năm 1997. Trong những năm 1990 và 2000, bóng đá ở Việt Nam không có nhiều thành công, nguyên nhân chủ yếu là do thiếu sự đầu tư. Các vụ bê bối đã xảy ra, đặc biệt là vấn nạn dàn xếp tỉ số.

Mặc dù vậy, Việt Nam cũng đã có những lần gây chú ý, như tại AFC Asian Cup 2007 khi họ là đội chủ nhà duy nhất giành vé vào tứ kết. Một năm sau, Việt Nam vô địch AFF Cup 2008, đánh dấu một thời kỳ thành công của bóng đá Việt Nam. Sau đó là giai đoạn bóng đá Việt Nam sa sút mạnh mẽ, khi không thể lọt vào vòng chung kết 3 cúp châu Á liên tiếp và thất bại tại 4 kỳ AFF Cup tiếp theo. Trong khi đó, đội tuyển Olympic thi đấu không tốt ở các kỳ Á vận hội và Đông Nam Á vận hội. Mãi đến năm 2016, Việt Nam có hai đội bóng liên tiếp giành quyền tham gia hai giải đấu cấp thế giới, đó là Futsal World Cup 2016 (futsal) và U-20 World Cup 2017 (U-19).

Sau thất bại của U-22 Việt Nam tại SEA Games 29, bóng đá Việt Nam bắt đầu gặt hái những thành công vang dội, đặc biệt là từ khi Park Hang-seo làm huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia. Đầu năm 2018, đội tuyển bóng đá U-23 Việt Nam đã lập nên kỳ tích tại Giải vô địch U-23 châu Á 2018 khi giành huy chương bạc sau khi để thua Uzbekistan trong trận chung kết. Cùng năm đó, Thái Sơn Nam đã giành được huy chương bạc tại Giải vô địch bóng đá trong nhà các câu lạc bộ Futsal châu Á 2018 sau khi để thua Mes Sungun của Iran trong trận chung kết. Đội tuyển Olympic, bao gồm phần lớn các cầu thủ đã thi đấu tại Giải vô địch U-23 vào đầu năm, đã giành vị trí thứ tư của Đại hội Thể thao châu Á 2018 sau khi thua 1–3 trước Hàn Quốc trong trận bán kết và thua UAE ở loạt sút luân lưu trong trận tranh huy chương đồng.

Với hầu hết các cầu thủ trẻ này, Việt Nam đã tạo nên cơn sốt ở AFC Asian Cup 2019, khi đội tuyển quốc gia lọt vào tứ kết và bị đội á quân sau đó Nhật Bản đánh bại với tỷ số 0–1. Sau đó, tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019, Việt Nam đã giành được huy chương vàng đầu tiên ở môn bóng đá nam từ năm 1959.

Đội tuyển futsal quốc gia Việt Nam lọt vào vòng chung kết FIFA Futsal World Cup 2021, trở thành đại diện đầu tiên của bóng đá Việt Nam vượt qua 2 giải đấu liên tiếp do FIFA tổ chức.

Vào ngày 6 tháng 2 năm 2022, Đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam lần đầu tiên lọt vào vòng chung kết Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2023.

Tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021, Đội tuyển nữ Việt Nam và Đội tuyển U-23 Việt Nam đã bảo vệ thành công tấm huy chương vàng tại SEA Games 30 sau chiến thắng lần lượt trước Đội tuyển nữ Thái Lan (1–0) và Đội tuyển U-23 Thái Lan (1–0)

Quốc Bình (quocbinh77kn@yahoo.com)
Thật sự là một bài viết hay, Tôi rất tâm đắc với những điều mà tác giả bài viết đã nêu ra. Tuy nhiên thiết nghĩ chúng ta cũng phải nên tỉnh táo một chút, và đúng là chúng ta phải có một lộ trình cụ thể để phát triển nền bóng đá nước nhà. Tạm thời chúng ta chưa cần phải nghĩ ngay đến lộ trình tiếp cận ngay trình độ tầm châu lục hay thế giới. Chậm mà chắc, căn bản và từng bước một. Điển hình hãy nhìn Thái Lan xem nào, họ được xem là "ngáo ộp" của khu vực, liên tục họ giành nhiều chức vô địch khu vực trong nhiều giải đấu hay Singapo họ cũng đã 2 lần vô địch AFF Cup...nhưng thử hỏi trình độ của họ đã đạt, hay chí ít cũng gọi là tiếp cận tầm châu lục chưa? Xin thưa là chưa, họ cũng vẫn còn loay hoay tìm lối thoát...Đừng vì một lần lên đỉnh mà chúng ta tự huyễn hoặc mình. Nói thế không phải là để hạ thấp mình, vì các bạn cũng thế mà Tôi cũng vậy tất cả chúng ta đều nhìn nhận một điều ViệtNam chúng ta rất có thực lực. Tuy nhiên cần lắm phải có một lộ trình phát triển. Các vị quan chức ở VFF làm ơn đi, người hâm mộ nước nhà đã phải chờ đợi quá lâu rồi...đừng xây nàh từ nóc nữa, đừng để người hâm mộ phải chờ thêm 49 năm sau mới lại thấy đội Tuyển thân yêu nâng Cup. Hãy tôn trong người hâm mộ vì lợi ích chung. Đó cũng chính là cách các vị tự tôn trong bản thân mình vậy.
Đỗ Đức Hòa (duchoado@yahoo.com)
Anh Nguyễn Nguyên có bài viết hay. Tôi chỉ xin có ý kiến với liên đoàn bóng đá Việt nam: liệu có ai còn nhớ đến ông Rainer Wilfeld không? theo tôi được biết thì hiện nay ông ấy đang làm bóng đá tại một nước Châu Phi (tôi không nhớ rõ tên nước, hình như là Seira Leon). Để có được một lộ trình, một đại lộ thì rất cần những nguời như ông ấy. Và đương nhiên là cả ông "Phù thủy" của chúng ta.
Ng.văn Lý (lyluan14@yahoo.com)
Chẳng biết những con người có quyền trong LĐBĐVN đã từng phủ nhận ông Calisto bây giờ nghĩ gì?Không biết họ có cảm thấy hổ thẹn với mình không?Họ có thay đổi suy nghĩ về việc họ cần 1 HLV tâm huyết hay 1 cần 1 VN dưới quyền răm rắp nghe lời.Và nữa không biết số này còn trong LĐBĐVN nữa không?Nếu họ còn thì nền BĐVN sẽ chạy chậm lại 6o%.Ai là người đủ quyền loại những con người sống chỉ vì tiền và ghế.Lãnh đạo hay dư luận quần chúng?..Mong lắm.
Nguyễn Ngọc Hiếu (hieu200414@yahoo.com)
Một bài viết hay! Thật nực cười cho cái tiêu chí chọn người gọi là '' dễ bảo '' .Không phải ngẫu nhiên mà người ta bảo đội tuyển có thành công dưới thời Calisto hay không còn tuỳ thuộc vào VFF.
Phi Khanh (daophi_khanh@yahoo.com)
Tôi tán thành ý tưởng cơ bản của bài này, tuy nhiên xin sửa đôi chút về "lối chơi Việt Nam". Bây giờ chưa phải lúc nói đến "lối chơi Việt Nam" vì chắc còn phải lâu, lâu lắm mới có thể dùng chữ đó. Thế giới mới biết đến vài lối chơi thôi, có thể kể: lối chơi la-tinh, điển hình là Bra-xin, lối chơi kiểu Anh (tấn công bằng bóng dài một chạm, từ biên lật vào trung lộ), lối chơi phòng ngự bê-tông kiểu Ý...Thậm chí Bồ-đào-nha chơi với phong cách la-tinh cũng chưa được gọi là có lối chơi riêng mà vẫn gọi là "Bra-xin của châu Âu". Vậy thì một nước ở vùng trũng như Việt Nam, vừa mới vô địch một lần ở cái vùng trũng ấy có đủ tư cách nói đến "lối chơi" của mình chưa? Tự phong như vậy liệu có ai công nhận? Không nên tự mãn sớm thế, nếu thực sự muốn lên đến đỉnh cao.
Robyvn (mycloseh@yahoo.com)
Sau thành công này người ta phải kí hợp đồng 5 năm với ngài Calisto và bổ nhiệm ông vào vị trí kiến trúc sư trưởng của BDVN.Nhưng tôi nghi ngờ vào cái gọi là tầm nhìn của các vị ở VFF,có thể nó không tồn tại hoặc nó bị "che" đi nhiều phần rồi!
Hồ phan thiết (Thiettoan@yahoo.com)
Tác giả đặt vấn đề : Lối mòn hay lộ trình của BĐVN sau đỉnh AFF cúp là rất đúng với sự qua tâm của rất nhiều người hâm mộ : chúng ta sẽ và phải làm gì ? sau khi đã trèo lên tới đỉnh .Tôi có ý nhỏ đóng góp thêm như sau ?
1.Về hệ thống quản lý, chúng ta có đủ từ trung ương đến địa phương với đầy đủ lực lượng ..nhưng 17 năm qua nếu mạnh dạn nhìn lại chúng ta có được gì ? thoát ra khỏi vùng trũng ĐNA không nỗi.. Những cách chọn người ( Như chọn HLV Calisto trước đây đầy dư luận ) Nạn bạo lực trên sân cỏ, cổ động viên quá khích ngày càng gia tăng và còn nhiều ..nhiều rắc rối thêm nữa ..!tất cả những điều đó đã nói lên rằng : chúng ta không có và chưa có một lộ trình cho một nền bóng đá đến thời điểm này
2. Mọi vấn đề đều bắt đầu từ con người..chúng ta không thiếu con người giỏi: HLV, cầu thủ, nhà quản lý, doanh nghiệp làm bóng đá , cơ sở vật chất, hay tiền bạc ...Vậy ai là người vẽ ra lộ trình, và thực hiện như thế nào ..? những câu hỏi như vậy chắc không mới .. có lẽ cái mới là phải đổi mới tư duy ../
Nguyen Phi Cat Phuong (phuongnguyen8084@yahoo.com)
Trong tất cả những bài viết về thành công của DTVN, đây là bài tôi tâm đắc nhất. Chúng ta cần có một lộ trình phát triển trong 10-20 năm tới cho thể thao nước nhà nói chung và bóng đá nói riêng. Không thể mãi xây nhà từ nóc vì dù có cố gắng xây đẹp đến đâu thì ngôi nhà ấy sẽ sụp đổ và nguy hại gấp nhiều lần nếu NHM và thể thao nước nhà sống trong ngôi nhà đẹp đẽ đó, nếu trong quá trình xd có thể chúng ta thất bại, có thể chúng ta ko đạt những gì mình muốn tại một vài thời điểm nhưng chúng ta sẽ đến đích. HLV Calisto đã cho chúng ta nhiều điều chúng ta mong đợi nhưng tôi biết ông còn muốn cho chúng ta nhiều hơn thế nếu chúng ta biết tôn trọng ông ấy và biết rõ chúng ta đang hướng đến mục tiêu nào trên lộ trình phát triển của bóng đá nước nhà. Rõ ràng ông ấy đã dạy tất cả chúng ta thông qua những học trò của ông cách tôn trọng người khác để tập trung hơn ko xem thường đối thủ, biết tôn trọng bản thân để tự tin trước đối thủ và trên hết biết tôn trọng tổ quốc để hy sinh, để phục vụ cho đất nước. Trong buổi giao lưu trực tuyến trên VNnet đã rất nhiều lần BTV muốn liên kết thành công trong cách sống, cách làm việc của ông đến những vấn đề khác ngòai bóng đá để tất cả chúng ta nhìn vào đó để rút ra bài học cho mình. Một lần nữa xin cảm ơn ông bằng tất cả tấm lòng. Và tôi hy vọng rằng với thành công ban đầu này sẽ giúp những người như ông Calisto có tiếng nói mạnh hơn nữa trong công cuộc họach định và phát triển nền thể thao nước nhà, nơi mà ở đó mỗi thành công là một niềm tự hào của cả một dân tộc.
Nguyễn thanh long (thanhlong221284@gmail.com)
Tôi bằng lòng với bài viết này nó phời bày hết tất cả thực trạng bóng đá việt nam lúc này,cái chúng ta đang cần và thiếu lúc này chính là những cái đầu biết đón nhận,dũng cảm hi sinh,làm nền tảng vững chắc cho thế hệ mai sau,có như vậy chúng ta có quyền mơ ước cao hơn,49 năm một khoảng thời gian qua đủ dài,cần phải thức tỉnh sớm hơn vì bóng đá Việt Nam vì những con người hâm mộ luôn giang rộng vòng tay đối với các bạn...Chúng ta là người VN rất có thực lực!
Vo Cong Duc (daretowin250405@yahoo.com)
Đúng là sau những thành công hay thất bại thì điều đầu tiên chúng ta phải nghĩ tới là nguyên do !
2008 _ năm thành công của thể thao Việt Nam .song ngần đó là chưa đủ ,phải làm gi? và làm như thế nào ?có lẽ dó là điều ai cũng phải nghĩ tới ,kể cả người hâm mộ .Nhưng chúng ta cần kiên nhẫn hơn để làm được điều chúng ta chờ đợi...tương lai sẽ là ngày mai cua hom nay ?
NgọcTuấn_DHS (coco_zary@yahoo.com)
(Du học sinh Nhật Bản)
Khi đọc bài viết, thật sự mình rất tâm đắc những ý kiến của người viết đưa ra. Đúng là VN vừa đạt được cái thành quả mà chỉ trước đây 1 tháng, tôi còn nghĩ nó chỉ có trong mơ. Vậy đâu là yếu tố tạo nên thành công vừa rồi.
May mắn ư, hoàn toàn không phải, ngay các tờ báo nước ngoài cũng đánh giá VN đã chơi rất tuyệt vời, nếu bạn cho rằng bàn thắng trong trận Malaxia là may mắn thì bạn nên xem lại trước bàn thắng đó đội bạn cũng đã may mắn bao nhiêu lần trứoc khi thủng lưới. Rồi đến 2 trận chung kết, đó thật sự là 1 đỉnh cao của tuyển VN, các tờ báo cũng đánh giá Thái Lan vẫn đẳng cấp cao hơn VN, nhưng bằng những thay đổi hợp lý, VN đã đánh bại người Thái trong 2 trận chung kết, đó là 1 sự thật đến khó tin.
Nói đến điều đó để ta có cái nhìn thoáng hơn về các ý kiến người viết đã đưa ra. Calisto là 1 người nóng tính, điều đó đúng. Trong giải vừ rồi, đã có lúc ông không làm chủ được mình, mình không ủng hộ hành động đó của ông, nhưng qua hành động đó mình càng hiểu được nhiều điều. Xin mạn phép đưa ra những lý do mà mình nghĩ là nên tiếp tục trao vận mệnh của tuyển VN trong tương lai cho Calisto :
Thứ 1 : Cái chất máu lửa muốn ăn thua đủ của ông, có bao giờ ai nghĩ là của chính người VN đã lây sang ông không. Chính thời gian dài sống ở VN nên ông quá hiểu bóng đá đối với người VN quan trọng như thế nào rồi. Nên qua 11 trận mà tuyển VN không thắng, có ai nghĩ đến tâm trạng của ông không, có 1 số tờ báo và 1 lượng không nhỏ người hâm mộ ra mặt phản đối ông, đòi ông từ chức, nhưng có ai biết được các bạn thất vọng bao nhiêu thi chính các cầu thủ và chính ông mới là người còn thất vọng gấp cả trăm ngàn lần. Các bạn chỉ thất vọng về phong độ củađội tuyển, còn ông thất vọng vì đã làm cả 1 dân tộc buồn, với bạn nỗi đau nào khủng khiếp hơn.
Thứ 2: với tôi ông là người hiểu rõ các cầu thủ VN hơn bất kỳ ai hết. Dù cho Feguson có là HLV trong giải vừa rồi, cũng không thể thành công được. Vì sao ư: các bạn nên nhìn lại tuyển VN của mình, hoàn toàn không có 1 ngôi sao nào có ảnh hưởng lớn cả, không có ai có thể 1 mình thay đổi cục diện của trận đấu cả, nếu chỉ đem so với dàn cầu thủ của Thái Lan, chúng ta phải nhận ra 1 sự thật buồn là chúng ta thua toàn diện. Đừng nói là cá nhân, lối chơi tập thể, kinh nghiệm, cái đầu lạnh họ cũng đều hơn hẳn chúng ta đúng không. Vậy sao ta lại vượt qua được họ trong 2 trận chung kết đến nghẹt thở như thế. Với tôi chính những thay đổi mang tính bất ngờ và mạo hiểm của ban huấn luyện là lý do lớn nhất. Chính vì hiểu rõ năng lực của các cầu thủ mình qua nhiều năm, HLV mới dám có được sự thay đổi đó, tôi không tin có HLV nào dám đưa 1 mẫu trung phong cắm như Công Vinh ra biên, hay là 1 Tấn Tài chuyên gia đá biên lại bó vào chơi trung lộ như thế, nhất là đó lại là trận chung kết. Mà hiệu quả của nó như thế nào thì các bạn đều đã hiểu rõ.
Thứ 3 : Để có đựơcnhững thành công lâu dài, không phải cứ HLV phải nỗi tiếng là đựoc, cái quan trọng 1 vẫn là người đó có thích hợp với bóng đá VN hay không, có hiểu được năng lực của các cầu thủ VN đến đâu, để có cách bố trí hợp lý mới là điều tối quan trọng. Còn mức độ nổi tiếng của HLV ư, nên nhớ rằng HLV của Thái Lan nổi tiếng hơn Calisto rất nhiều, không lẽ Feguson là HLV thì chúng ta vô địch thế giới ?
Một lần nữa xin cảm ơn các cầu thủ VN và ban huấn luyện, các bạn đã cho chúng tôi có được cái cảm giác sung sướng, không, không phải chỉ là sung sướng mà còn có cả sự hãnh diện nữa. Xin cảm ơn tất cả !
Trường tôi đang theo học là trường du học sinh của rất nhiều nước, mỗi khi nói đến bóng đá là mấy bạn Thái Lan cứ cười và bảo tôi là VN còn yếu lắm, CUP sẽ vẫn là của người Thái Lan thôi. Nhưng bắt đầu từ cái đêm 12/28 tuyệt vời vưa qua, tôi có đã có thể ngẩng cao đầu mà nói với mấy bạn đó cái câu mà tôi rất thích khi nhìn thấy các cổ động viên treo trên sân Mỹ Đình trong trận chung kết : Thái Lan xưa rồi !
Nguyễn Duy Phương (dphuong304@yahoo.com)
Tôi hoàn toàn đồng ý với nhận định của nhà báo Nguyễn Nguyên. Rõ ràng là sau khi thỏa mãn được giấc mơ vô địch Đông Nam Á, giờ là lúc chúng ta cần tính toán để bóng đá Việt Nam đạt đến trình độ cao hơn trong tương lai không xa. Không thể lúc nào cũng mãi loanh quanh luẩn quẩn trong cái ao làng Đông Nam Á được. Giờ là lúc chúng ta nên nghĩ tới sân chơi lớn hơn ở tầm cỡ châu lục. Để làm được điều này, hi vọng VFF sẽ tỏ ra thật sự chuyên nghiệp hơn trong cách làm bóng đá, xác định mục tiêu của đội tuyển, và quan trọng nhất là phải đặt trọn niềm tin vào sự dẫn dắt của HLV Calisto. Đừng căn cứ vào kết quả từng trận đấu của đội tuyển làm thước đo cho khả năng của HLV. Chúng ta hãy lấy niềm tin của BLĐ CLB ManU đặt vào HLV Fegurson trong hơn 20 năm qua đủ để thấy, muốn thành công cần phải có niềm tin và sự kiên trì.
Robin Hood (thuongaobaba214@yahoo.com)
Tôi rất đồng ý với ý kiến của Nguyễn Nguyên. Bóng đá VN cần phải có lộ trình và hơn ai hết chính ông "Tô" sẽ là kiến trúc sư cho lộ trình đó. Ông Calisto là người có tâm huyết thật sự đối với bóng đá Việt Nam tôi còn nhớ rằng trước khi trở lại làm HLV cho tuyển Việt Nam mỗi năm ông đều gởi bản góp ý để xây dựng đội tuyển. Nếu đặt trường hợp LĐ bóng đá Thái Lan muốn mời ông "Tô" sang huấn luyện đội tuyển của họ với mức lương ngất ngưỡng tôi tin ông "Tô" sẽ không rời bỏ Việt Nam bởi vì ông rất ...rất yêu "Viêt Nam".


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q5466369--Miền Nam Việt Nam-3--vi-0008-815

Bóng đá tại Việt Nam

Tại miền Nam Việt Nam, năm 1954, đội Ngôi sao Gia Định giải tán, nhóm cầu thủ về đầu quân cho đội AJS (Association de la Jeunesse Sportive) hoặc đội Cảnh Sát. Đội AJS, đội Cảnh Sát, đội Tổng Tham mưu (của Quân lực Việt Nam Cộng hòa) và đội Quan Thuế là bốn trong số các câu lạc bộ thống trị bóng đá miền Nam cho đến năm 1975.

Đội tuyển quốc gia Việt Nam Cộng hòa là một trong 4 đội lọt vào vòng chung kết giải vô địch châu Á năm 1960. Ngoài ra, đội từng đoạt huy chương vàng môn bóng đá tại SEAP Games 1959 và, dưới sự hướng dẫn của huấn luyện viên Karl-Heinz Weigang người Đức, đoạt Cúp Merdeka lần thứ 10 năm 1966. Sau khi Chính phủ Việt Nam Cộng hòa sụp đổ, Cộng hòa Miền Nam Việt Nam kế tục một cách lâm thời cho đến khi tái thống nhất hòa bình với miền Bắc, trong đó có bóng đá trước khi đất nước Việt Nam thống nhất chính thức vào ngày 2 tháng 7 năm 1976.

 1976–1991: Giai đoạn bóng đá Việt Nam thống nhất và khó khăn
Ngày 7 tháng 11 năm 1976, trận đấu đầu tiên giữa một đội bóng miền Nam và một đội bóng miền Bắc diễn ra giữa hai đội Cảng Sài Gòn và Tổng cục Đường sắt, đặt dấu mốc cho sự thống nhất chính thức giữa bóng đá hai miền Nam - Bắc. Trong trận đấu này, Tổng cục Đường sắt thắng 2-0, với chiến thuật 4-3-3 đang thịnh hành tại Châu Âu khác với sơ đồ 4-2-4 phổ biến ở bóng đá miền Nam thập niên 60 vốn có nhiều trận đấu quốc tế hơn.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q5466369--Miền Nam Việt Nam-3--vi-0008-816

Bóng đá tại Việt Nam

Tại miền Nam Việt Nam, năm 1954, đội Ngôi sao Gia Định giải tán, nhóm cầu thủ về đầu quân cho đội AJS (Association de la Jeunesse Sportive) hoặc đội Cảnh Sát. Đội AJS, đội Cảnh Sát, đội Tổng Tham mưu (của Quân lực Việt Nam Cộng hòa) và đội Quan Thuế là bốn trong số các câu lạc bộ thống trị bóng đá miền Nam cho đến năm 1975.

Đội tuyển quốc gia Việt Nam Cộng hòa là một trong 4 đội lọt vào vòng chung kết giải vô địch châu Á năm 1960. Ngoài ra, đội từng đoạt huy chương vàng môn bóng đá tại SEAP Games 1959 và, dưới sự hướng dẫn của huấn luyện viên Karl-Heinz Weigang người Đức, đoạt Cúp Merdeka lần thứ 10 năm 1966. Sau khi Chính phủ Việt Nam Cộng hòa sụp đổ, Cộng hòa Miền Nam Việt Nam kế tục một cách lâm thời cho đến khi tái thống nhất hòa bình với miền Bắc, trong đó có bóng đá trước khi đất nước Việt Nam thống nhất chính thức vào ngày 2 tháng 7 năm 1976.

 1976–1991: Giai đoạn bóng đá Việt Nam thống nhất và khó khăn
Ngày 7 tháng 11 năm 1976, trận đấu đầu tiên giữa một đội bóng miền Nam và một đội bóng miền Bắc diễn ra giữa hai đội Cảng Sài Gòn và Tổng cục Đường sắt, đặt dấu mốc cho sự thống nhất chính thức giữa bóng đá hai miền Nam - Bắc. Trong trận đấu này, Tổng cục Đường sắt thắng 2-0, với chiến thuật 4-3-3 đang thịnh hành tại Châu Âu khác với sơ đồ 4-2-4 phổ biến ở bóng đá miền Nam thập niên 60 vốn có nhiều trận đấu quốc tế hơn.

Sau khi đất nước thống nhất về mặt Nhà nước vào năm 1976, các đội bóng Việt Nam được chia thi đấu theo khu vực: miền Bắc với giải Hồng Hà, miền Trung với giải Trường Sơn và miền Nam với giải Cửu Long. Các đội vô địch mỗi khu vực sẽ ra Hà Nội để thi đấu chọn đội vô địch, còn các đội đứng cuối sẽ gặp nhau để tìm đội xuống hạng. Tại mùa giải đầu tiên do Hội Bóng đá Việt Nam (tiền thân của VFF) tổ chức vào năm 1980, thể thức thi đấu được xây dựng trên cơ sở kết quả mùa giải 1979 (giải phân hạng để sắp xếp lại hệ thống thi đấu), bao gồm 8 đội mạnh nhất của giải Hồng Hà, 2 đội của giải Trường Sơn và 8 đội của giải Cửu LongSau này, đội đương kim vô địch Thể Công đã xin rút lui, giải năm 1980 chỉ có 17 đội tham dự.; các đội còn lại đá ở hạng A2. Đây chính là tiền đề để xây dựng Giải bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam sau này.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q5466369--Miền Nam Việt Nam-3--vi-0008-817

Bóng đá tại Việt Nam


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q1635830--Liên đoàn bóng đá Việt Nam-1--vi-0008-834

Siêu cúp bóng đá Việt Nam

Siêu cúp bóng đá Việt Nam hay Siêu cúp Quốc gia (), còn Cúp Thaco vì lý do tài trợ, là trận đấu giữa đội đương kim vô địch Giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam và đội đương kim vô địch Cúp Quốc gia Việt Nam, do VPF và báo Tiền Phong tổ chức. Nếu một đội đoạt cả hai chức vô địch thì đương kim á quân V.League sẽ có quyền tham dự trận đấu này.

Siêu cúp bóng đá Việt Nam được thành lập năm 1999. Qua 22 kỳ tổ chức trận tranh Siêu cúp, Sông Lam Nghệ An, Becamex Bình Dương và  đang là ba đội bóng giàu thành tích nhất với 4 lần đoạt Siêu cúp. Tiếp theo, Câu lạc bộ Hoàng Anh Gia Lai đã 2 lần đoạt Siêu cúp và cho đến hiện tai đã có 12 đội bóng vinh dự giành danh hiệu cao quý này là: Thể Công, Sông Lam Nghệ An, Hoàng Anh Gia Lai, Hải Phòng, Đồng Tâm Long An, Becamex Bình Dương, Lam Sơn Thanh Hoá, Hà Nội, SHB Đà Nẵng, Xi măng The Vissai Ninh Bình, Than Quảng Ninh và Quảng Nam.

Đương kim vô địch là  khi đánh bại  với tỷ số 1-0 trong trận tranh Siêu cúp Quốc gia 2020.

Báo Thể thao
Báo Thể thao Việt Nam
Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Giải Hạng nhất Quốc gia - Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá Hạng nhất Quốc gia - Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam
Giải bóng đá Cúp Quốc gia - Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam
Siêu Cúp quốc gia - Liên đoàn bóng đá Việt Nam

Thể loại:Siêu cúp bóng đá Việt Nam
Thể loại:Giải đấu bóng đá tại Việt Nam
Thể loại:Siêu cúp bóng đ

Liên kết ngoài Liên đoàn bóng đá Việt Nam Báo Thể thao Báo Thể thao Việt Nam Liên đoàn bóng đá Việt Nam Giải Hạng nhất Quốc gia - Liên đoàn bóng đá Việt Nam Giải bóng đá Hạng nhất Quốc gia - Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam Giải bóng đá Cúp Quốc gia - Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam Siêu Cúp quốc gia - Liên đoàn bóng đá Việt Nam

VPF - National Cup
www.vnleague.com - www.vnleague.vn
XH
Đội bóng
Trận
HS
Điểm
1
6
10
15
2
6
6
15
4
6
4
10
6
6
2
9
7
6
1
8
8
6
-1
7
10
6
-1
6
11
6
-3
6
12
6
-2
4
14
6
-6
2
Cheikh Abass Dieng (10)
CLB Becamex Bình Dương
CLB Becamex Bình Dương
6
Nguyễn Quang Hải (13)
CLB Than Quảng Ninh
CLB Than Quảng Ninh
5
Tambwe Patiyo (10)
QNK Quảng Nam
QNK Quảng Nam
5
Tổ chức bóng đá
- CLB Bóng đá Sông Lam Nghệ An
- CLB Bóng đá Đồng Tâm Long An
- CLB Becamex Bình Dương
- CLB Hoàng Anh Gia Lai
- CLB SHB Đà Nẵng
- Liên đoàn bóng đá Việt Nam - VFF
Hội Cổ động viên
- Hội CĐV Bóng đá Bình Dương
- Hội CĐV Bóng đá Bình Định
- Hội CĐV Bóng đá Hà Nội - CHF
- Hội CĐV Bóng đá Hải Phòng
- Hội CĐV Bóng đá Khánh Hòa
- Hội CĐV Bóng đá Kiên Giang
- Hội CĐV Bóng đá Ninh Bình
- Hội CĐV Bóng đá Quảng Nam
- Hội CĐV Bóng đá Quảng Ninh
- Hội CĐV Bóng đá Đồng Tháp
- Hội CĐV Hoàng Anh Gia Lai
- Hội CĐV Sông Lam Nghệ An
- Hội CĐV Đồng Tâm Long An


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q1635830--Liên đoàn bóng đá Việt Nam-1--vi-0008-835

Siêu cúp bóng đá Việt Nam


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q1635830--Liên đoàn bóng đá Việt Nam-1--vi-0008-836

Siêu cúp bóng đá Việt Nam


Phạm Xuân Ẩn

Phạm Xuân Ẩn (ngày 12 tháng 9 năm 1927 – ngày 20 tháng 9 năm 2006) tên thật Phạm Văn Thành là thiếu tướng tình báo của Việt Nam, có các biệt danh là X6, Trần Văn Trung hoặc Hai Trung.Theo sách Người Im Lặng - Chu Lai qua lời kể của vợ Phạm Xuân Ẩn Ông làm nhà báo và phóng viên cho hãng tin Reuters, tạp chí Time, tờ báo New York Herald Tribune, The Christian Science Monitor, v.v. Ngày 15 tháng 1 năm 1976, ông được Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Nguyễn Thị Ngọc Hải, Chân dung Phạm Xuân Ẩn, (20 kỳ).
Lữ Giang, Sự thật về điệp viên Phạm Xuân Ẩn  trên Đàn Chim Việt
Phạm Xuân Ẩn - điều còn chưa nói trên BBC
Điệp viên "thành thật và can đảm", Phỏng vấn Larry Berman trên đài BBC, 2007
Vĩnh biệt nhà báo, nhà tình báo huyền thoại Hai Trung
Chia tay người bạn Lớn  (kỳ 1) và Làm trai trong thời ly loạn  (kỳ 2) trên VietNamNet, 2006.
Phỏng vấn Dan Southerland về Phạm Xuân Ẩn trên đài RFA
Phạm Xuân Ẩn - Những huyền thoại để lại
Phạm Xuân Ẩn - Người Việt Thầm Lặng
Hollywood "ngắm" Điệp viên hoàn hảo Phạm Xuân Ẩn trên báo Tuổi Trẻ, 2007.

THE SPY WHO LOVED US: The double life of Time’s Saigon correspondent during the Vietnam War  by Howard W. French

Thể loại:Người họ Phạm tại Việt Nam
Thể loại:Sinh tại Biên Hòa
Thể loại:Người Hải Dương
Thể loại:Điệp viên Việt Nam
Thể loại:Tổng cục Tình báo, Quân đội nhân dân Việt Nam
Thể loại:Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Thể loại:Huân chương Độc lập hạng Nhì
Thể loại:Huân chương Kháng chiến
Thể loại:Nhà báo Việt Nam
Thể loại:Người cộng sản Việt Nam
Thể loại:Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong năm 1990
Thể loại:Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đã mấ

THE SPY WHO LOVED US: The double life of Time’s Saigon correspondent during the Vietnam War.
Posted June 14, 2005
“Here is Pham Xuan An now,” Time’s last reporter in Vietnam cabled the magazine’s New York headquarters on April 29, 1975. “All American correspondents evacuated because of emergency. The office of Time is now manned by Pham Xuan An.” An filed three more reports from Saigon as the North Vietnamese Army closed in on the city. Then the line went dead. During the following year, with An serving as Time’s sole correspondent in postwar Vietnam, the magazine ran articles on “The Last Grim Goodbye,” “Winners: The Men Who Made the Victory,” and “Saigon: A Calm Week Under Communism.” An was one of thirty-nine foreign correspondents working for Time when the Saigon bureau was closed and his name disappeared from the masthead, on May 10, 1976.
Recognized as a brilliant political analyst, beginning with his work in the nineteen-sixties for Reuters and then for the New York Herald Tribune and The Christian Science Monitor, and, finally, as a Time correspondent for eleven years, Pham Xuan An seemed to do his best work swapping stories with colleagues in Givral’s cafe, on the old Rue Catinat. Here he presided every afternoon as the best news source in Saigon. He was called “Dean of the Vietnamese Press Corps” and “Voice of Radio Catinat”-the rumor mill. With self-deprecating humor, he preferred other titles for himself, such as “docteur de sexologie,” “professeur coup d’etat,” “Commander of Military Dog Training” (a reference to the German shepherd that always accompanied him), “Ph.D. in revolutions,” or, simply, General Givral.
We now know that this is only half the work An did as a reporter, and not the better half. An sent the North Vietnamese a steady stream of secret military documents and messages written in invisible ink, but it was his typed dispatches, now locked in Vietnam’s intelligence archives and known to us only through secondhand reports, which will undoubtedly rank as his chef d’oeuvre. Using a Hermes typewriter bought specially for him by the North Vietnamese intelligence service, An wrote his dispatches, some as long as a hundred pages, at night. Photographed and transported as undeveloped rolls of film, An’s reports were run by courier out to the Cu Chi tunnel network that served as the Communists’ underground headquarters. Every few weeks, beginning in 1952, An himself would leave his Saigon office, drive twenty miles northwest to the Ho Bo woods, and descend into the tunnels to plan Communist strategy. From Cu Chi, An’s dispatches were hustled under armed guard to Mt. Ba Den, on the Cambodian border, driven to Phnom Penh, flown to Guangzhou (Canton), in southern China, and then rushed to the Politburo in North Vietnam. The writing was so lively and detailed that General Giap and Ho Chi Minh are reported to have rubbed their hands with glee on getting these dispatches from Tran Van Trung-An’s code name. “We are now in the United States’ war room!” they exclaimed, according to members of the Vietnamese Politburo.
As Saigon fell to the Communists, An, like his fellow-correspondents, was hoping to be evacuated to the United States. Vietnam’s military intelligence agency planned to continue his work in America. The Politburo knew there would be a war-after-the-war, a bitter period of political maneuvering in which the United States launched covert military operations and a trade embargo against Vietnam. Who better to report on America’s intentions than Pham Xuan An? In the last days of the war, An’s wife and their four children were airlifted out of Vietnam and resettled in Washington, D.C. An was anxiously awaiting instructions to follow them, when word came from the North Vietnamese Politburo that he would not be allowed to leave the country.
An was named a Hero of the People’s Armed Forces, awarded four military-exploit medals, and elevated to the rank of brigadier general. He was also sent to a reeducation camp and forbidden to meet Western visitors. His family were brought back to Vietnam, returning a year after they left. The problem with Pham Xuan An, from the perspective of the Vietnamese Communist Party, was that he loved America and Americans, democratic values, and objectivity in journalism. He considered America an accidental enemy who would return to being a friend once his people had gained their independence. An was the Quiet Vietnamese, the representative figure who was at once a lifelong revolutionary and an ardent admirer of the United States. He says he never lied to anyone, that he gave the same political analyses to Time that he gave to Ho Chi Minh. He was a divided man of utter integrity, someone who lived a lie and always told the truth.
“An’s story strikes me as something right out of Graham Greene,” says David Halberstam, who was friends with An when he was a Times reporter in Vietnam. “It broaches all the fundamental questions: What is loyalty? What is patriotism? What is the truth? Who are you when you’re telling these truths?” He adds, “There was an ambivalence to An that’s almost impossible for us to imagine. In looking back, I see he was a man split right down the middle.”
In his 1965 book on Vietnam, “The Making of a Quagmire,” Halberstam described An as the linchpin of “a small but first-rate intelligence network” of journalists and writers. An, he wrote, “had the best military contacts in the country.” Now that Halberstam knows An’s story, does he bear him any grudges? “No,” he says, echoing the opinion of almost all of An’s former colleagues. “It’s a story full of intrigue, smoke and mirrors, but I still think fondly of An. I never felt betrayed by An. He had to deal with being Vietnamese at a tragic time in their history, when there was nothing but betrayal in the air.”
Ho Chi Minh City-or Saigon, as it is still commonly called-is a single-mindedly commercial place. Lined with pushcarts and venders selling everything from soup to CDs, the streets are roaring rivers of Chinese two-stroke motorcycles. The exhaust fumes are so thick that Saigon’s famously beautiful women have started covering their faces with scarves. “We are all Muslims now,” says Viet, my Honda man, on the back of whose motorcycle I travel around the city.
Approaching An’s house-a villa in District 3, a densely settled neighborhood near the train station-we pass an intersection full of motorcycle-repair shops and come to a street that specializes in selling tropical fish, including the Siamese fighting fish that An admires. I tug on the bell that hangs on his green metal gate. The dogs start barking, and I peer through the grille to see An shuffling down the driveway. A wispy figure, he wears a striped short-sleeved shirt with a ballpoint pen in the pocket, gray trousers flapping around his legs, and rubber sandals. He arrives winded but smiling, and greets me with a handshake that involves only the tips of his fingers. He was recently admitted to the hospital with a collapsed lung, the result, perhaps, of a lifetime of smoking Lucky Strikes, but General Givral, with his full-toothed grin, looks, at seventy-eight, as puckish as ever.
I had last visited An in the early nineties, while writing a book on Amerasians-the children of American soldiers and their Vietnamese lovers. When it was published, I sent him a copy, and I sent him other books when mutual friends visited Vietnam. An knew that I was interested in hearing his story. He was a gracious host to the visitors who were allowed to see him after Vietnam adopted doi moi, its version of perestroika, in the late eighties. He would spend hours explaining Vietnamese history and culture. But there was one subject on which he was silent: his life as a spy. It looked as if he would be a sphinx to the end, whether out of loyalty to his friends or fear of government reprisals. In January of 2004, though, I received a message that he might finally be willing to talk, not in formal interviews but in friendly conversations…
…An has pendulous ears, a high, square-domed forehead, close-cropped dark hair, and lively brown eyes. His left eye is slightly larger than the right, as if he were simultaneously taking both the long and the short view of the world’s affairs. In the pictures of him from the fifties, showing him wearing narrow suits, white shirts, and black trousers, An looks like one of the nice, clean-cut young men who joined fraternities and mastered social drinking. He was taller than the average Vietnamese, a scrappy young boxer and swimmer, who once thought, after failing his school exams for the second year in a row, that he might have to become a gangster. He doesn’t want to talk about himself, he says-there is too much to remember. “It’s too difficult. And too long. And I am old.” Then, leaning forward, he begins talking about himself, recalling in minute detail scenes from fifty years ago. He gesticulates with his fingers, which are long-boned and nearly translucent with age. He shapes the air in front of him as if it were a doughy ball, taking a punch at it from time to time. He divides his remarks into Confucian triads and pentads or draws a flowing curve that represents one of the deesses, the protective goddesses to whom he credits his success in life. An can talk for hours about world events, drawing parallels, for example, between Vietnam and the Iraq war (he says techniques first developed in Asia have been moved to the desert) or evaluating the world’s intelligence services (“The Americans are masters at gathering intelligence, but they don’t know what to do with it”).
Pham Xuan An was born in the Vietnamese Year of the Cat, at the Hour of the Buffalo, on September 12, 1927, twenty miles northeast of Saigon, in the Bien Hoa psychiatric hospital. At the time, this was the only medical facility in Cochin China open to Vietnamese. As the firstborn son of a cadre superieur, an educated member of the colonial administration, An had the rare honor of receiving a French colonial birth certificate.
Originally from Hai Duong, the heart of North Vietnam, in the densely populated Red River Delta lying between Hanoi and the coast, An’s great-grandfather, a silver- and goldsmith, was recruited by the Nguyen dynasty to make medals for the royal court at Hue, in central Vietnam. An’s grandfather, who rose through the mandarinate to become a teacher and the director of a primary school for girls, wears one of these gold medals on his chest in the photograph which stands as the centerpiece of An’s family altar. Given to him by the Emperor, the large tulip-shaped medal, called the kim khanh, signifies that An’s grandfather held a rank equivalent to that of a secretary in the government. Later, An shows me a picture of himself as a baby with this medal hanging around his neck. I ask if he still owns it. “It was sent to Ho Chi Minh for the Gold Campaign,” he says, referring to the huge bribe that Ho paid the Chinese occupation forces in 1945 to persuade them to withdraw from North Vietnam after the Second World War.
An’s father, trained as an engineer at the university in Hanoi, worked as a cadastral surveyor, establishing property lines and tax rolls in Vietnam’s southern frontier. He laid out roads in Saigon and canals through the U Minh Forest, along the Gulf of Siam. While surveying in Cambodia, he met An’s mother, another emigrant from the North. She was an industrious woman whose second-grade education allowed her to read and write. The work of a colonial surveyor in what was then the wilds of South Vietnam involved press-ganging peasants into carrying chains through the Mekong marshlands and building towers in the jungle to establish sight lines. “When you do land surveying and build canals and roads, you see the poor Vietnamese workers eking out their living,” An says. “You see the French system of forced labor, beatings, and other abuses. The only way to oppose these abuses is to fight for independence.” He adds, “The Americans did the same thing in 1776. My family was always patriotic in their desire to remove the French from Vietnam.”…
…An fell in love with Saigon, which at the time was a lazy colonial outpost surrounded by rubber plantations. He spent hours along the Saigon River, swinging in the banyan trees and jumping into the water. He made friends with the workers in the Ba Son shipyard, who cast fanciful coins for him to play with. He rode the electric train to Cholon, the Chinese district, and then rode back to the movie theatre near the bridge at Dakao. Here he watched all the films with Johnny Weissmuller swinging through the trees as Tarzan. “It was a beautiful dream of freedom in the jungle,” An says of those movies. “I thought under Communism I would live like Tarzan. I put this dream into the revolution.”
“Look at Tarzan!” An exclaims. “What does he have? Only his loincloth.” This is Communism as a pure state of nature, a Rousseauian idyll. It is the high-school-philosophy version of Communism, which An acquired from books sent to students in the colonies by the French Socialist Party. “Yes, I am a Communist,” he says. “Communism is a very beautiful theory, the most human theory. The teaching of God, the Creator, is the same. Communism teaches you to love each other, not kill each other. The only way to do this is for everyone to become brothers, which might take a million years. It is utopian, but it is beautiful.”
An the political analyst knows that Communism was responsible for millions of deaths in the twentieth century, and he knows intimately the limits of the Communist regime under which he lives. But An the patriot made a choice when he was young to fight for an independent Vietnam, and the most effective force in leading this struggle against the Japanese, French, Americans, Chinese, Cambodians, and other invaders of his divided country was the Communists. “Here in Vietnam, which organization did you have to join in order to carry on the fight for your country?” he asks. “You had no other choice but to join the Communist Party.”
An was an eighteen-year-old high-school student at the College de Can Tho, in the Mekong Delta, when he dropped out of school, in 1945, to enlist in a Vietminh training course. For more than a hundred recruits there were only fifty weapons, some left over from the First World War. Trainees had to pick up spent cartridges to make new bullets. Though he was involved in fighting first the Japanese and then the French, An dismisses this experience as little more than running errands. But a government Web site, recounting his activities as a Hero of the People’s Armed Forces, describes An as “a national defense combatant who participated in all battles in the western region of South Vietnam.”
By 1947, An had left his position as a platoon leader, involved mainly in propaganda, and moved back to Saigon to care for his father, who would have a lung removed and spend the next two years in the hospital with tuberculosis. An organized student demonstrations in Saigon, initially against the French and then against the Americans. He worked as a secretary for the Caltex oil company until, in 1950, he passed the exam to become a French customs inspector.
During the Tet New Year celebration in 1952, An was summoned into the jungle north of Saigon to meet the Communist officials who were setting up C.O.S.V.N.-the Central Office for South Vietnam. C.O.S.V.N. would lead the war against the Americans, who, even before the end of the First Indochina War, in 1954, were beginning to replace the French as the primary enemy. An was excited about this call to the war zone, where he hoped to join his sister, who had moved to the jungle three years earlier to become “the Voice of Nam Bo,” a radio broadcaster for the Communist network. An visited her sometimes, taking her food or medicine, and staying overnight in the Vietminh tunnel network, where the cooking fires were vented through termite mounds in order to evade the French spotter planes that flew overhead. (In 1955, An’s sister moved to North Vietnam to work for the state-run coal mines.)
An was disappointed to learn that he wouldn’t be joining his sister in the jungle but, instead, was being recruited to work as a spy in Vietnam’s newly established military intelligence service. “I was the first recruit,” he says. An found his new assignment ignoble. Spying is the work of hunting dogs and birds of prey, he says. “I had been beaten by the riot police during student demonstrations in Saigon, and I had no desire to be a stool pigeon or an informer.”
The first problem An confronted on slipping back into Saigon as a newly recruited spy was how to avoid being drafted into the French colonial forces. To practice the English that he was learning at the United States Information Service, he volunteered his services as a press censor at the central post office. Here he was told to black out the dispatches written for British and French newspapers by Graham Greene, a “troublemaker” who the French assumed was working for British intelligence during his frequent visits to Vietnam.
…This is where Colonel Edward Lansdale found An when he came to offer his services-and money-to Captain Giai. Lansdale, a former advertising man and an expert in psychological warfare, had been sent to run the C.I.A.’s covert operations in Vietnam. Arriving in the country soon after the French defeat at Dien Bien Phu, Lansdale found G5 and the rest of the old colonial military apparatus in a shambles. They were totally demoralized, with no idea what to do with themselves, until Lansdale and his innocuously titled Saigon Military Mission began turning South Vietnam into a country, complete with an army, a President, and a flag.
Finding a promising student in the young Pham Xuan An, Lansdale and his colleagues began teaching him the tradecraft that he would employ in his next twenty years as a Communist spy. “I am a student of Sherman Kent,” An says, referring to the Yale professor who helped found the C.I.A. Strategic intelligence, Kent wrote in his classic text, “Strategic Intelligence for American World Policy” (1949), is a “reportorial job” based on studying the “personalities” of world leaders. “It must know of their character and ambitions, their opinions, their weaknesses, the influences which they can exert, and the influences before which they are frail. It must know of their friends and relatives, and the political, economic, and social milieu in which they move.”
Pham Xuan An, the psyops intelligence agent, was beginning to acquire the “reportorial” method that he would later employ so brilliantly as Pham Xuan An the Time correspondent. “People usually have one career, while I had two, the job of following the revolution and the job of being a journalist,” An told the writer Nguyen Thi Ngoc Hai, who has published a Vietnamese monograph about him. “These two professions were very contradictory, but also very similar. The intelligence job involves collecting information, analyzing it, and jealously keeping it secret, like a cat covering its droppings. The journalist, on the other hand, collects information, analyzes it, and then publishes it to the world.”
As a quadruple agent moonlighting for France’s Deuxieme Bureau, working for his cousin’s indigenous Vietnamese intelligence organization and its C.I.A. sponsor, and reporting to his Communist handlers, An was beginning to live along the edge of his own personal nightmare. “I was never relaxed for a minute,” he says. “Sooner or later as a spy, you’ll be captured, like a fish in a pond. I had to prepare myself to be tortured. That was my likely fate.”
It was scant solace that most of An’s colleagues in G5 were in a similar predicament. “When we weren’t spying on each other, we smoked opium and played together as friends,” An says. “That was just the way things worked. I had to compartmentalize.” He acknowledges that it was hard to do. “But you can’t kill all the time. When the war was over, these were the people I would have to live with.”
It was Mai Chi Tho and Muoi Huong, An’s case officer, who decided to send him to the United States to be trained as a journalist. Muoi Huong, in an interview with the Vietnamese newspaper Thanh Nien, said that he got the idea to make An a journalist from Ho Chi Minh, who himself had worked as a reporter. It was the perfect cover for a spy, granting him access to obscure places and elevated people. The plan was approved at the highest levels of the Vietnamese Politburo, but it took several years to execute. An’s father was dying. An won a government scholarship which was rescinded and given to someone who was better connected. Then his visa was blocked by French-trained administrators who didn’t like the idea of sending a Vietnamese student to the United States. The Communist Party had a hard time finding enough money. Finally, Mai Chi Tho scraped together eighty thousand dong, which, at the time, was worth about a thousand dollars. This was sufficient to buy An’s airplane ticket to America and four new suits of clothing. An’s father died in his arms in September, 1957. A month later, An arrived in Costa Mesa, California, to enroll as a freshman at the local community college.
An was a thirty-one-year-old Communist spy, a retired customs officer, and a psywar specialist when he began studying at Orange Coast College, which had been recommended to him by an American adviser in Vietnam. He was possibly the first Vietnamese to live in Orange County. (It is now home to a hundred and fifty thousand Vietnamese.) Called Confucius by his classmates, An studied political science, American government, economics, sociology, psychology, Spanish, and journalism. He chaperoned eighteen-year-old coeds to the beach and spent a lot of time working on The Barnacle, the school newspaper, for which he wrote occasional articles, such as a movie review of “The Quiet American”-the first, anti-Communist version of Graham Greene’s book. Finding the movie potentially confusing, An recommended that it “not be shown in Vietnam.”
An describes his two years in the United States, which included internships at the Sacramento Bee and the United Nations, as “the only time in my life when I wasn’t anxious.” (His travels across America were financed by the Asia Foundation, which was later revealed to be a C.I.A. front.) He fell in love with America and he fell in love with an American, Lee Meyer, a lithe blonde who was his editor and writing coach at The Barnacle. “She knew I loved her, but I never told her,” An says. “We Vietnamese never tell what we really feel.” An’s sunny years in California were the darkest time in the history of the southern Vietminh, the Communists who had remained below the seventeenth parallel when Vietnam was divided in 1954. By 1959, as many as eighty-five per cent of these Vietminh fighters, numbering about sixty thousand, would be killed or arrested. An learned in a coded letter from his younger brother that Muoi Huong, his case officer, had been arrested and was being tortured. He also learned that he was being summoned home because the Vietminh-soon to be reborn as the Vietcong-were finally embarking on the armed struggle that would launch the Second Indochina War.
An vividly remembers standing on the Golden Gate Bridge in October, 1959, wondering what he should do next. In his pocket was an airplane ticket to Saigon. Rising below him in the harbor were the solitary tower and concrete walls of Alcatraz, the notorious island prison. He feared this was a sign of the fate that awaited him if he returned to Vietnam-years of prison and torture in the tiger cages of Vietnam’s own Devil’s Island. He had been offered a job teaching Vietnamese at the military language school in Monterey. He could travel to Cuba and try to get back to Vietnam through Russia. He could exile himself to France. Finally, An the loyal patriot, who had in his possession four suits that belonged to the Communist Party of Vietnam and should rightfully be returned to the people, boarded his plane and flew home to Saigon.
“I have two loves, like Josephine Baker,” he says. “I love my country, and I love the United States. When the war was over, I wanted them to get back together.”
On returning to Saigon, An was so frightened that he hid in his house for a month. Then, in a bold stroke, he used family connections to call on Tran Kim Tuyen for help. A former military surgeon, Tuyen was the brilliant, diminutive figure who ran South Vietnam’s intelligence network for President Ngo Dinh Diem and his younger brother Ngo Dinh Nhu. This vast C.I.A.-sponsored network of spies and clandestine military forces operated out of the President’s cabinet under the anodyne name of the Office of Political, Cultural, and Social Research. If Tuyen hired him, An figured he would be safe, at least for the moment, from arrest.
Tuyen put An in charge of the foreign correspondents working for V.T.X., the Viet News Agency. Many of them, with no training in the profession, had never filed a story as a journalist. An ordered them to write a story a week. They complained to Tuyen, saying that doing journalism would get in the way of their work as spies-their real job. Supporting An, Tuyen instructed his foreign agents to get “serious in your work” and start filing stories like the “professional pressman” An.
Tuyen fell out of power, after a failed coup, and An moved from V.T.X. to Reuters and from there to Time. Recognized as one of the most hardworking journalists in town, always ready to help his colleagues with informed opinions or telling anecdotes, An gave information in order to get it. Describing to Ngoc Hai the similarities between journalists and spies, An said, “Their food is information, documents. Just like birds, one has to keep feeding them so they’ll sing.”
“From the Army, intelligence, secret police, I had all kinds of sources,” An says. “The commanders of the military branches, officers of the Special Forces, the Navy, the Air Force-they all helped me.” In exchange for this steady stream of information, An gave his South Vietnamese informants the same thing he gave his Communist employers. “We discussed these documents, as the South Vietnamese tried to figure out what they meant. They had a problem. How were they going to deal with the Americans?” An then turned around and advised the Americans on how to deal with the Vietnamese. It was a high-level confidence game, with death hovering over him should he be discovered photographing the strategic plans and intelligence reports slipped to him by his South Vietnamese and American sources.
An worked through the night photographing these documents. Then his film cannisters were disguised to look like nem ninh hoa, grilled pork wrapped in rice paper, or hidden in the bellies of fish that had begun to rot. More fish or nem would be piled into baskets made to look like offerings being presented at a Buddhist funeral. In the morning, when An walked his German shepherd at the horse-racing track, he would deposit his nem cannisters in an empty bird’s nest high in a tree. For larger shipments, he hid his rolls of film under the stele of what he pretended was a family grave. An’s wife sometimes followed him at a distance. If he was arrested, she could alert his couriers.
Using live drops, dead drops, couriers, and radio transmitters that linked him through C.O.S.V.N. to military headquarters in North Vietnam, An was supported by dozens of military intelligence agents who had been detailed to work on his behalf. Of the forty-five couriers devoted to getting his messages out of Saigon, twenty-seven were captured and killed. “There were times before my departure on a mission when my wife and I agreed, if I were arrested, it would be best if I were killed,” An told Ngoc Hai. “It would be more horrible if they tortured me for information that put other people’s lives at risk. Sometimes it got so dangerous that, while my hands were steady, my legs were shaking uncontrollably. Despite my efforts to keep calm, the automatic reflexes of my body made me shiver with fear.”
“An was of paramount importance to the Communists, not only for getting information to the North but also for corroborating what they were receiving from other sources,” says former C.I.A. interrogator Frank Snepp. Author of “Decent Interval,” about the chaotic collapse of Saigon in 1975, Snepp now works as a television-news producer in Los Angeles. “An had access to strategic intelligence. That’s obvious,” Snepp says. “But no one has ‘walked the cat backward,’ done a postmortem of the damage he did. The agency didn’t have the stomach for it.” Snepp suggests that one source for An’s intelligence was Robert Shaplen, the New Yorker correspondent. Close friends and collaborators, An and Shaplen spent hours closeted in Shaplen’s room on the third floor of the Continental Palace Hotel, occasionally stepping out on the balcony to avoid being overheard. “Shaplen was one of our favorite journalists,” Snepp says. “We had orders from the top to give him unbelievable access to the embassy and high-level intelligence.
“We estimated there were fourteen thousand spies operating in South Vietnam. The Communists infiltrated right to the heart of the enemy. It was a government of Swiss cheese.” Describing turning points in the war, such as Henry Kissinger’s secret negotiations in Paris and the decision by the South Vietnamese government in 1975 to abandon its positions in the Central Highlands, Snepp says, “The Communists knew what was happening before the U.S. Embassy knew.
“We didn’t understand the degree of corruption in the South Vietnamese government,” Snepp goes on. “We didn’t want to look at corruption or morale. We didn’t want to know we were backing the wrong horse. This was true in Iran or Iraq or anywhere else where we’ve supported corrupt governments. An, of course, wanted very much to know these things. He knew under these conditions that Vietnamization would never work.”
…In 1970, An’s fellow Time correspondent Robert Sam Anson was captured by North Vietnamese soldiers and Khmer Rouge in Cambodia, where at least twenty-five other journalists were already dead or unaccounted for. After Anson’s wife pleaded with An to help her, he secretly arranged for Anson’s release. It would be another seventeen years before Anson learned the story of what An had done for him. When Anson saw An again in 1987, he asked him, “Why did you save me, if you were an enemy of my country?” An replied, “Yes, I was an enemy of your country, but you were my friend.” To this day, Anson works with a photo of An on his desk…
This article continues on, brilliantly. I can only suggest that those interested get it from The New Yorker, which owns the copyright.


Phạm Xuân Ẩn


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q13220142--Thời đại Hùng Vương và Văn minh Đại Việt-1--vi-0008-1068

Bùi (họ)

Bùi () là một họ người thuộc vùng Văn hóa Đông Á gồm: Việt Nam, Trung Quốc, Triều Tiên.

Tại Việt Nam họ Bùi phổ biến đứng hàng thứ 9 trong hơn 200 dòng họ, chiếm 2% dân số ở Việt Nam[Theo cuốn Họ và Tên người Việt Nam của Lê Trung Hoa (Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 2005)]. Ở Trung Quốc họ Bùi phổ biến ở các tỉnh phía bắc Trung Quốc.

Theo tư liệu của Bộ Lễ, triều Lê Anh Tông, do đại thần "Hàn lâm lễ viện Đông các đại học sĩ" Nguyễn Bính soạn, có đầu đề "Ngọc Phả cổ lục đức Đổng Sóc xung thiên Đại thánh Thần Vương triều nhà Hùng, họ Việt Thường. Phiên thần thượng đẳng, bộ chi cẩn". Bản gốc còn lưu lại Viện Hán - Nôm, ngoài bì có đóng dấu bầu dục của Viễn đông Bác Cổ thời Pháp thuộc" thì: Từ thời Hùng Vương thứ 6 được ghi nhận có niên đại từ 1401 đến 1121 TCN, trong thời gian đó xảy ra sự kiện Phù Đổng đánh giặc  Ân, sự kiện đã được dân gian huyền thoại hoá, nhưng qua những chứng cứ, tư liệu về trang Khê Đầu ghi rõ có cụ Bùi Cẩn và Phạm Thị Hoà sinh ra bà Bùi Thị Dung, mẹ của Thánh Gióng .

- Trong bài vị biên chép về lịch sử của vua Lê Đại Hành trong đó có ghi: "vào năm 257 trước Công nguyên, nhà Thục xâm chiếm nước ta, có 4 dòng họ gồm: Ngô tộc, Bùi tộc, Lê tộc, Trần tộc được vua Hùng (Duệ Vương) triệu tập 4 vị Đại Thần cùng 5000 binh mã đã đánh thắng trận đầu, giặc bị tiêu diệt máu chảy thành sông vang dội núi sông."

• Thời Hai Bà Trưng có 2 danh tướng là Bùi Thạch Đa và Bùi Thạch Đê mà lăng mộ hiện vẫn tồn tại suốt gần 2.000 năm nay trên vùng đất tổ Hùng Vương, ở Tam Nông, Phú Thọ.

•Thời vua Đinh Tiên Hoàng (968-979) có khai quốc công thần Trình Quốc công Bùi Quang Dũng.

• Bùi Mộc Đạc là một danh thần đời nhà Trần, vốn tên thật là Phí Mộc Lạc nhưng vì vua Trần Nhân Tông cho là Mộc Lạc là tên xấu, mang điềm chẳng lành (Mộc Lạc trong tiếng Hán nghĩa là cây đổ, cây rụng), vua còn cho họ Phí hiếm gặp, nên đổi tên Phí Mộc Lạc thành Bùi Mộc Đạc với nghĩa Mộc Đạc là cái mõ đánh vang. Bùi Mộc Đạc làm đại thần trải 3 triều vua Trần. Theo Đại Việt sử ký toàn thư: "Sau này, nhiều người họ Phí trong nước hâm mộ danh tiếng của Mộc Đạc, đua nhau đổi làm họ Bùi". Chắt nội Bùi Mộc Đạc (Phí Mộc Lạc) tên là Bùi Quốc Hưng là người tham gia hội thề Lũng Nhai và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Sau khi Lê Lợi lên ngôi, phong ông là Nhập nội Thiếu úy, tước Hương thượng hầu, sau thăng Nhập nội Tư đồ, được vua ban Quốc tính họ Lê, nên đổi là Lê Quốc Hưng. Theo gia phả của nhánh họ Bùi gốc Phí ở Nam Sách (Hải Dương) thì một trong số hậu duệ của cụ Bùi Mộc Đạc là Bùi Thị Hý chính là người đã khai sinh ra làng gốm Chu Đậu, được thờ là tổ nghề của làng gốm Chu ĐậuBùi Thị Hý - Bà Tổ dòng gốm Chu Đậu | Thời Báo Tài Chính.

• Thời Lê sơ có các nhân vật Bùi Bị, Bùi Ư Đài, Bùi Cầm Hổ, Bùi Xương Trạch. Con gái Bùi Cẩm Hổ là Bùi Quý phi, vợ của vua Lê Thái Tông, sinh ra cung vương Lê Khắc Xương. Bùi Xương Trạch quê gốc ở xã Cát Xuyên, huyện Hoằng Hoá, tỉnh Thanh Hoá chuyển sang làng Định Công, Hà Nội, sau đó chuyển sang Thịnh Liệt sinh sống, lập nghiệp, lập nên gia tộc họ Bùi làng Thịnh Liệt, còn được gọi là Sơn Nam vọng tộc. Về sau dòng họ có các nhân vật như Bùi Huy Bích.

• Thế kỷ XVI có Bùi Tá Hán là một cận thần của đại thần Nguyễn Kim (cha của Nguyễn Hoàng) lập Lê Trang TôngDi tích mộ và đền thờ Bùi Tá Hán. Đến thế kỷ XVIII có Bùi Thế Đạt làm trấn thủ trông coi cả vùng biển Đông thuộc Bắc Trung bộ ngày nay. Bùi Dương Lịch là đại thần ba triều Lê, Tây Sơn, Nguyễn. Hay thời cận đại có nhà cải cách hải quân Bùi Viện...

• Tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám, mở khoa thi đầu tiên (năm 1075) lấy 4 vị tiến sĩ thì có 1 vị họ Bùi. Từ đó đến cuối triều nhà Nguyễn, trải qua 10 thế kỉ về khoa bảng, họ Bùi có đến 76 vị tiến sĩ, trong đó có 4 vị là bảng nhãn và một vị thủ khoa Nho học là Bùi Quốc Khái (đỗ triều Lý Cao Tông).

Những nhân vật tiêu biểu

Di tích mộ và đền thờ Bùi Tá Hán
(QNĐT)- Mộ và đền thờ Bùi Tá Hán tọa lạc tại phường Quảng Phú, thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi. Đây là nơi thờ tự và tưởng vọng một trong những nhân vật lịch sử có công lớn trong sự nghiệp kinh dinh vùng đất phía nam đèo Hải Vân nói chung, tỉnh Quảng Ngãi nói riêng.
|TIN LIÊN QUAN|
Bùi Tá Hán (dân gian quen gọi là Trấn Quận công, Trấn Công, Ông Trấn), sinh năm Bính Thìn - 1496 ở Châu Hoan, nay thuộc tỉnh Nghệ An.
|Đền thờ Bùi Tá Hán|
Đầu thế kỷ XVI, nhà Lê suy yếu, chính trị rối ren, Mạc Đăng Dung nhân đó cướp ngôi, dựng lên nhà Mạc (1527). Sĩ phu nhà Lê nhiều người không chịu thần phục họ Mạc, chiêu tập nghĩa binh, dựng cờ "Phù Lê diệt Mạc". Các lực lượng chống Mạc dần dần quy tập dưới cờ Nguyễn Kim (1468 – 1545), một cựu thần nhà Lê, nổi lên từ Châu Ái (nay là tỉnh Thanh Hóa), trong đó có Bùi Tá Hán.
Sau khi nhà Lê được khôi phục (sử gọi là thời Lê Trung Hưng), năm Ất Tỵ (1545), dưới triều vua Lê Trang Tông, Bùi Tá Hán được giao nhiệm vụ bình ổn vùng Thừa tuyên Quảng Nam (nay là địa phận Quảng Nam, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Bình Định) và ông đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ này. Triều đình phong cho ông chức Đô tướng dinh Quảng Nam, sau thăng Bắc quân Đô đốc Phủ chưởng phủ sự, tước Thiếu bảo Trấn quận công, và ông giữ chức nầy cho đến ngày tạ thế (1568).
|Lăng Bùi Tá Hán|
Lúc bấy giờ dinh Quảng Nam là miền biên trấn, đồng thời là vùng bàn đạp trong công cuộc Nam tiến của người Việt. Trong suốt thời gian quản lãnh nhiệm vụ ở đây, Bùi Tá Hán đã thực thi nhiều chính sách thích hợp, khuyến khích sản xuất, ổn định đời sống người dân, sửa đổi nếp sinh hoạt và phong tục theo hướng tiến bộ, phát triển giao thương, giữ sự giao hòa giữa người Kinh và các tộc người thiểu số.
Bùi Tá Hán chính là người chủ trương đặt một số đồn binh và đắp các đoạn lũy ở mạn tây Quảng Nam, Quảng Ngãi để vừa kiềm phòng, vừa tạo điều kiện cho sự giao thương ổn định giữa miền xuôi và miền ngược. Vì các đoạn lũy nầy chỉ dài khoảng từ 2 đến 4 dặm và chạy ngắt quảng theo chiều bắc - nam, nên gọi là Đoạn Trường Lũy.
Đầu thời nhà Nguyễn, khi nhận trọng trách đắp Tĩnh Man Trường Lũy, xây dựng hệ thống cơ bảo của Lục kiên cơ, một người Quảng Ngãi khác là ông Lê Văn Duyệt (1764 – 1832) đã dựa rất nhiều vào hệ thống đồn bảo và các đoạn lũy thiết dựng từ thời Bùi Tá Hán.
Đến nay, ở vùng miền tây Quảng Ngãi vẫn còn dấu vết một số vườn cây ăn trái mà dân gian gọi là Vườn Ông Trấn. Đây chính là những vườn cây do dân lân và binh lính, theo lệnh của Bùi Tá Hán, trồng lên chung quanh các đồn, bảo để mọi người cùng hưởng lợi.
|Tượng Bùi Tá Hán|
Từ thời kỳ trấn nhậm của Bùi Tá Hán, vùng đất Quảng Nam ngày càng thịnh vượng, trở thành chỗ dựa vững chắc của chúa Nguyễn sau này, cung cấp nhân tài vật lực cho sự nghiệp mở mang bờ cõi về phương Nam.
Bùi Tá Hán mất năm 1568, không rõ nguyên nhân. Dân gian thì tin rằng ông đã hiển thánh cùng với con ngựa quý, chỉ để lại tấm áo bào có vết máu tươi, như lời văn còn truyền tụng:
Nhân mã bất tri hà xứ khứ
Huyết y trường dữ thử bi lưu.
(Người ngựa đi đâu nào thấy bóng
Áo bào thấm máu để ngàn sau)
Sau khi mất, Bùi Tá Hán được truy tặng tước Thái bảo. Năm Minh Mạng thứ 13 (Nhâm Thìn - 1832), lại được gia phong Khuông quốc Tịnh biên Thọ đức thượng đẳng thần.
Lăng mộ Bùi Tá Hán tọa lạc tại khu rừng Cầy, làng Thu Phổ. Tương truyền khi ông mất, người dân tìm thấy mảnh áo bào nhuốm máu còn lưu lại bèn đem chôn cất, xây lăng, đổi gọi rừng Cầy là rừng Lăng để tỏ làng tôn kính.
Năm Tự Đức thứ 18 (Ất Sửu -1865), Sơn phòng Tiểu phủ sứ Nguyễn Tấn (1822 – 1871) cùng các ông Nguyễn Biểu, Nguyễn Mỹ, Kiều Lâm xây dựng lại lăng mộ và dựng bia, trên bia khắc dòng chữ: “Cố Lê Bắc quân Đô đốc Trấn Quận công chi mộ” (Mộ Bắc quân Đô đốc Trấn Quận công của triều cũ nhà Lê).
Đền thờ ông tọa lạc trên đỉnh núi Phước, bên hữu ngạn sông Trà Khúc, về sau gọi là núi Ông. Sách Đại Nam nhất thống chí do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn (Quyển VIII – tỉnh Quảng Ngãi) chép: “Đền Bùi Trấn Công: ở xã Thu Phổ, huyện Chương Nghĩa, thờ Bùi Tá Hán, là công thần thời đầu bản triều”. Còn Trương Quốc Dụng (từng giữ chức Án Sát sứ tại Quảng Ngãi) trong sách Thoái thực ký văn thì gọi là “Quảng Ngãi Đại vương đền”. Năm 1962, khi xây dựng Nhà máy Đường Thu Phổ, đền thờ được dời vào Rừng Lăng, nay thuộc phường Quảng Phú, thành phố Quảng Ngãi.
Đền thờ khang trang, bề thế, chính điện có đặt pho tượng Bùi Tá Hán, dáng vóc phương phi, đỉnh đạc. Văn bia tại đền thờ (lập năm Duy Tân thứ 7-1913) và sách Quảng Ngãi tỉnh chí (Tuần vũ Nguyễn Bá Trác chủ trương biên soạn -1933) cho biết: Trong một dịp Bùi Tá Hán đi vào đất Phú Yên, có nhà sư gặp ông, nhìn thấy phong độ khác thường, tỏ lòng quý mến, bèn đẽo gỗ tạc tượng chân dung ông và viên tướng theo hầu, đặt lên ngai thờ trong một ngôi chùa trong núi.
|Bức liễn với 4 chữ “Giang Sơn hộ trì” do Tuần vũ Nguyễn Tiến Hối và Án sát Phạm Liệu tiến cúng năm 1916.|
Về sau, đến đời vua Lê Cảnh Hưng (1740 – 1786), quan Đô ty họ Nguyễn, vốn người làng làng Hòa Vinh (Quảng Ngãi), nhìn thấy bức tượng, hỏi rõ duyên do, rồi báo cho các quan phủ Quảng Ngãi xin phép nhà chùa thỉnh 2 pho tượng về quê, sau đó tư sức dòng tộc Bùi và dân làng Thu Phổ rước về thờ. Xích Y thị (Người áo đỏ) là một bộ tướng của Bùi Tá Hán. Dựa vào trang phục và vóc dáng pho tượng các nhà nghiên cứu cho rằng ngài Xích Y là một người thiểu số.
Đền thờ Bùi Tá Hán còn lưu giữ 24 sắc phong của các đời vua nhà Tây Sơn (Cảnh Thịnh) và nhà Nguyễn (Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh, Thành Thái, Duy Tân, Khải Định), trong đó có 9 sắc phong cho ông, 7 sắc phong cho Xích Y thị, 8 sắc phong cho Bùi Tá Thế - con trai Bùi Tá Hán, danh tướng triều Lê.
Một số người trong tộc họ Bùi còn cho biết, trước đây nhà thờ còn lưu giữ một sắc phong đời Gia Long, nhưng đã bị thất lạc. Ngoài ra còn có nhiều liễn đối phúng điếu và thơ ngợi ca công đức Bùi Trấn công của các quan lại đầu tỉnh cùng các bậc túc nho như Hiệp Đức hầu Lưu Đình Luyện, Tiến sỹ - Án sát sứ Quảng Ngãi Trương Quốc Dụng, Tuần vũ Quảng Ngãi Huỳnh Côn, Tuần vũ Quảng Ngãi Lê Từ...
Tài liệu khảo cứu cho biết, Bùi Tá Hán còn được thờ phụng ở nhiều nơi trong tỉnh như đình An Hải (Lý Sơn), chùa Tam Thanh (Mộ Đức); điện Trường Bà (Trà Bồng), đền Ông Bùi (Sơn Hà)... Ngoài tỉnh, dọc theo vùng đất từ phía nam đèo Hải Vân trở vào có nhiều đền miếu phối thờ Trấn Quận công như đền Tam Thanh (Điện Bàn, Quảng Nam), đình Nam Chơn (TP Hồ Chí Minh)...
Đến nay, ở nhiều vùng miền tây Quảng Nam, Quảng Ngãi trong các dịp cúng tế các vị bô lão vẫn thường cung thỉnh Bùi Tá Hán (với danh vị tôn xưng là ông Trấn Bắc) liền sau thần Nông và thần Tắc (thần Lúa).
Từ Bùi Tá Hán, dòng họ Bùi truyền đời lập nghiệp tại Quảng Ngãi, có nhiều người thành danh, lưu tên trong sử sách (như Tứ Dương hầu Bùi Tá Thế, Thu Giang Bùi Phụ Phong...), nổi tiếng là một dòng tộc thượng võ.
Bùi Tá Hán sinh quán ở châu Hoan (Nghệ An) nhưng có công lớn với vùng đất Quảng Ngãi, là thủy tổ của tộc Bùi ở đây, nên Quốc sử quán triều Nguyễn xem ông là danh nhân tỉnh Quảng Ngãi và ca ngợi sự nghiệp cai quản “chú trọng ban ơn huệ, khoan hòa với quân dân, trăm họ yêu mến”.
Sơn phòng tiểu phủ sứ Nguyễn Tấn khi viết tập sách nổi tiếng “Phủ Man tạp lục” đã đặt Bùi Tá Hán ở vị trí đầu tiên trong số những nhân vật góp công lớn vào sự nghiệp kinh dinh vùng đất phía tây các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định.
Di tích mộ và đền thờ Bùi Tá Hán được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia, tại Quyết định số 168 – VH/QĐ ngày 2/3/1990.
Quảng Ngãi, 21/6/2012
Lê Hồng Khánh
Đón đọc kỳ tới: Di tích chiến thắng Ba Gia


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q13220142--Thời đại Hùng Vương và Văn minh Đại Việt-1--vi-0008-1069

Bùi (họ)

Theo tư liệu của Bộ Lễ, triều Lê Anh Tông, do đại thần "Hàn lâm lễ viện Đông các đại học sĩ" Nguyễn Bính soạn, có đầu đề "Ngọc Phả cổ lục đức Đổng Sóc xung thiên Đại thánh Thần Vương triều nhà Hùng, họ Việt Thường. Phiên thần thượng đẳng, bộ chi cẩn". Bản gốc còn lưu lại Viện Hán - Nôm, ngoài bì có đóng dấu bầu dục của Viễn đông Bác Cổ thời Pháp thuộc" thì: Từ thời Hùng Vương thứ 6 được ghi nhận có niên đại từ 1401 đến 1121 TCN, trong thời gian đó xảy ra sự kiện Phù Đổng đánh giặc  Ân, sự kiện đã được dân gian huyền thoại hoá, nhưng qua những chứng cứ, tư liệu về trang Khê Đầu ghi rõ có cụ Bùi Cẩn và Phạm Thị Hoà sinh ra bà Bùi Thị Dung, mẹ của Thánh Gióng .

- Trong bài vị biên chép về lịch sử của vua Lê Đại Hành trong đó có ghi: "vào năm 257 trước Công nguyên, nhà Thục xâm chiếm nước ta, có 4 dòng họ gồm: Ngô tộc, Bùi tộc, Lê tộc, Trần tộc được vua Hùng (Duệ Vương) triệu tập 4 vị Đại Thần cùng 5000 binh mã đã đánh thắng trận đầu, giặc bị tiêu diệt máu chảy thành sông vang dội núi sông."

• Thời Hai Bà Trưng có 2 danh tướng là Bùi Thạch Đa và Bùi Thạch Đê mà lăng mộ hiện vẫn tồn tại suốt gần 2.000 năm nay trên vùng đất tổ Hùng Vương, ở Tam Nông, Phú Thọ.

•Thời vua Đinh Tiên Hoàng (968-979) có khai quốc công thần Trình Quốc công Bùi Quang Dũng.

• Bùi Mộc Đạc là một danh thần đời nhà Trần, vốn tên thật là Phí Mộc Lạc nhưng vì vua Trần Nhân Tông cho là Mộc Lạc là tên xấu, mang điềm chẳng lành (Mộc Lạc trong tiếng Hán nghĩa là cây đổ, cây rụng), vua còn cho họ Phí hiếm gặp, nên đổi tên Phí Mộc Lạc thành Bùi Mộc Đạc với nghĩa Mộc Đạc là cái mõ đánh vang. Bùi Mộc Đạc làm đại thần trải 3 triều vua Trần. Theo Đại Việt sử ký toàn thư: "Sau này, nhiều người họ Phí trong nước hâm mộ danh tiếng của Mộc Đạc, đua nhau đổi làm họ Bùi". Chắt nội Bùi Mộc Đạc (Phí Mộc Lạc) tên là Bùi Quốc Hưng là người tham gia hội thề Lũng Nhai và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0008.jsonl--Q13220142--Thời đại Hùng Vương và Văn minh Đại Việt-1--vi-0008-1070

Bùi (họ)

Theo tư liệu của Bộ Lễ, triều Lê Anh Tông, do đại thần "Hàn lâm lễ viện Đông các đại học sĩ" Nguyễn Bính soạn, có đầu đề "Ngọc Phả cổ lục đức Đổng Sóc xung thiên Đại thánh Thần Vương triều nhà Hùng, họ Việt Thường. Phiên thần thượng đẳng, bộ chi cẩn". Bản gốc còn lưu lại Viện Hán - Nôm, ngoài bì có đóng dấu bầu dục của Viễn đông Bác Cổ thời Pháp thuộc" thì: Từ thời Hùng Vương thứ 6 được ghi nhận có niên đại từ 1401 đến 1121 TCN, trong thời gian đó xảy ra sự kiện Phù Đổng đánh giặc  Ân, sự kiện đã được dân gian huyền thoại hoá, nhưng qua những chứng cứ, tư liệu về trang Khê Đầu ghi rõ có cụ Bùi Cẩn và Phạm Thị Hoà sinh ra bà Bùi Thị Dung, mẹ của Thánh Gióng .

- Trong bài vị biên chép về lịch sử của vua Lê Đại Hành trong đó có ghi: "vào năm 257 trước Công nguyên, nhà Thục xâm chiếm nước ta, có 4 dòng họ gồm: Ngô tộc, Bùi tộc, Lê tộc, Trần tộc được vua Hùng (Duệ Vương) triệu tập 4 vị Đại Thần cùng 5000 binh mã đã đánh thắng trận đầu, giặc bị tiêu diệt máu chảy thành sông vang dội núi sông."

• Thời Hai Bà Trưng có 2 danh tướng là Bùi Thạch Đa và Bùi Thạch Đê mà lăng mộ hiện vẫn tồn tại suốt gần 2.000 năm nay trên vùng đất tổ Hùng Vương, ở Tam Nông, Phú Thọ.

•Thời vua Đinh Tiên Hoàng (968-979) có khai quốc công thần Trình Quốc công Bùi Quang Dũng.

• Bùi Mộc Đạc là một danh thần đời nhà Trần, vốn tên thật là Phí Mộc Lạc nhưng vì vua Trần Nhân Tông cho là Mộc Lạc là tên xấu, mang điềm chẳng lành (Mộc Lạc trong tiếng Hán nghĩa là cây đổ, cây rụng), vua còn cho họ Phí hiếm gặp, nên đổi tên Phí Mộc Lạc thành Bùi Mộc Đạc với nghĩa Mộc Đạc là cái mõ đánh vang. Bùi Mộc Đạc làm đại thần trải 3 triều vua Trần. Theo Đại Việt sử ký toàn thư: "Sau này, nhiều người họ Phí trong nước hâm mộ danh tiếng của Mộc Đạc, đua nhau đổi làm họ Bùi". Chắt nội Bùi Mộc Đạc (Phí Mộc Lạc) tên là Bùi Quốc Hưng là người tham gia hội thề Lũng Nhai và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Sau khi Lê Lợi lên ngôi, phong ông là Nhập nội Thiếu úy, tước Hương thượng hầu, sau thăng Nhập nội Tư đồ, được vua ban Quốc tính họ Lê, nên đổi là Lê Quốc Hưng. Theo gia phả của nhánh họ Bùi gốc Phí ở Nam Sách (Hải Dương) thì một trong số hậu duệ của cụ Bùi Mộc Đạc là Bùi Thị Hý chính là người đã khai sinh ra làng gốm Chu Đậu, được thờ là tổ nghề của làng gốm Chu ĐậuBùi Thị Hý - Bà Tổ dòng gốm Chu Đậu | Thời Báo Tài Chính.

• Thời Lê sơ có các nhân vật Bùi Bị, Bùi Ư Đài, Bùi Cầm Hổ, Bùi Xương Trạch. Con gái Bùi Cẩm Hổ là Bùi Quý phi, vợ của vua Lê Thái Tông, sinh ra cung vương Lê Khắc Xương. Bùi Xương Trạch quê gốc ở xã Cát Xuyên, huyện Hoằng Hoá, tỉnh Thanh Hoá chuyển sang làng Định Công, Hà Nội, sau đó chuyển sang Thịnh Liệt sinh sống, lập nghiệp, lập nên gia tộc họ Bùi làng Thịnh Liệt, còn được gọi là Sơn Nam vọng tộc. Về sau dòng họ có các nhân vật như Bùi Huy Bích.