final-lid-disam-match/mega-cliqa-0010.jsonl--Q7210126--Danh sách cụ thể-5--vi-0010-3718

Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, thường gọi tắt là Bộ Chính trị là cơ quan lãnh đạo và kiểm tra việc thực hiện nghị quyết Ðại hội Đại biểu toàn quốc, nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương; quyết định những vấn đề về chủ trương, chính sách, tổ chức, cán bộ; quyết định triệu tập và chuẩn bị nội dung các kỳ họp của Ban Chấp hành Trung ương; báo cáo công việc đã yêu cầu của Ban Chấp hành Trung ương.

Do Bộ Chính trị là cơ quan thường trực của Ban Chấp hành Trung ương, những vấn đề cấp bách, đột xuất thuộc trách nhiệm của Ban chấp hành Trung ương nhưng chưa kịp họp thì tập thể Bộ Chính trị bàn bạc quyết định và báo cáo lại Ban Chấp hành Trung ương ở kỳ họp gần nhất.Theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam năm 2006.

Các thành viên trong Bộ Chính trị do Ban Chấp hành Trung ương bầu ra. Bộ Chính trị gồm các ủy viên chính thức.

Trong lĩnh vực nhân sự, Bộ Chính trị có quyền quyết định hay giới thiệu nhân sự cho các chức vụ quan trọng trong bộ máy Đảng, Nhà nước và các đoàn thể, không kể các chức danh do Ban Chấp hành Trung ương hay Ban Bí thư quyết định theo phân cấp.

Các phiên họp của Bộ Chính trị đều là họp kín, biểu quyết theo nguyên tắc của Đảng. Các thành viên Ban Bí thư không phải Ủy viên Bộ Chính trị được tham dự các phiên họp Bộ Chính trị đối với các vấn đề liên quan Ban Bí thư nhưng họ không tham gia biểu quyết.

Những năm gần đây các phiên họp của Bộ Chính trị một số phiên họp đã công khai (tương tự các phiên họp của Ban Bí thư cũng vậy). Trước đây thì chỉ có một số (rất hiếm) phiên họp đặc biệt quan trọng có ghi hình quay phim để làm tư liệu cho các sự kiện lịch sử lớn, còn hầu hết là kín. Họp Trung ương Đảng thì có phiên khai mạc và phiên bế mạc công khai phần phát biểu của Tổng Bí thư, còn lại là họp kín (trước nữa là họp kín trừ một vài hội nghị chụp ảnh làm tư liệu), nhưng những năm gần đây có thông báo tóm tắt về mỗi phiên họp cuối ngày và có thể công khai một vài buổi khác. Đại hội Đảng trước đây công khai họp chính thức, không công khai họp trù bị, nhưng vài đại hội gần đây có thay đổi.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII
Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt NamĐại hội XIII (2021)Thứ tựHình ảnhTênChức vụ ĐảngChức vụ Nhà nước, Đoàn thể 1100px Nguyễn Phú Trọng
(1944-) Tổng Bí thư Trung ương Đảng
 Bí thư Quân ủy Trung ương
Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Công an Trung ương
 Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực 2100pxNguyễn Xuân Phúc
(1954-) Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương
Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Công an Trung ương
Trưởng ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương Chủ tịch nước
Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh3100pxPhạm Minh Chính
(1958-) Bí thư Ban Cán sự Đảng Chính phủ
Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương
 Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Công an Trung ươngThủ tướng Chính phủ
Phó Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh 4100pxVương Đình Huệ
(1957-) Bí thư Đảng đoàn Quốc hội Chủ tịch Quốc hội
Ủy viên Hội đồng Quốc phòng và An ninh 5100pxVõ Văn Thưởng
(1970-) Thường trực Ban Bí thư
Phó Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực6100pxTrương Thị Mai
(1958-) Bí thư Trung ương Đảng
Trưởng ban Tổ chức Trung ương
 Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực7100pxPhạm Bình Minh
(1959-) Phó Trưởng ban Chỉ đạo cải cách Tư pháp Trung ương
Phó Bí thư Ban Cán sự Đảng Chính phủ Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ8không_khung|100pxNguyễn Văn Nên
(1957-) Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh9không_khung|100pxĐại tướng Tô Lâm
(1957-) Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương

 Phó Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực
 Uỷ viên Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương Bộ trưởng Bộ Công an
Ủy viên Hội đồng Quốc phòng và An ninh10100pxPhan Đình Trạc
(1958-) Bí thư Trung ương Đảng
Trưởng ban Nội chính Trung ương
 Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực
Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương11Trần Cẩm Tú
(1961-) Bí thư Trung ương Đảng
 Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương
 Phó Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực12100pxĐại tướng Phan Văn Giang
(1960-) Phó Bí thư Quân ủy Trung ương Bộ trưởng Bộ Quốc phòng
Ủy viên Hội đồng Quốc phòng và An ninh13Nguyễn Hòa Bình
(1958-) Bí thư Trung ương Đảng
 Uỷ viên Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực
 Uỷ viên Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao14100pxTrần Thanh Mẫn
(1962-) Phó Bí thư Đảng đoàn Quốc hội Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội15Nguyễn Xuân Thắng
(1957-) Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh16100pxĐại tướng Lương Cường
(1957-) Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương
 Uỷ viên Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam17100pxTrần Tuấn Anh
(1964-) Trưởng ban Kinh tế Trung ương18100pxĐinh Tiến Dũng
(1961-) Bí thư Thành ủy Hà Nội Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội khóa XV Thành phố Hà Nộ

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt NamĐại hội X (2006)Thứ tựTênChức vụ ĐảngChức vụ Nhà nướcGhi chú 1 Nông Đức Mạnh(1940-) Tổng bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Bí thư Đảng uỷ Quân sự Trung ương 2 Nguyễn Minh Triết(1942-) Chủ tịch nước Chủ tịch

|
|
(Web.ĐHXI) -
Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung
ương Đảng (khoá
X) đã họp từ
ngày 24-7 đến ngày 29-7-2006
tại Hà Nội.
Hội nghị bàn và quyết định:
Quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ
Chính trị, Ban Bí thư (khoá X);
Quy chế làm việc của Uỷ
ban Kiểm tra Trung ương (khoá X); Chương trình làm việc toàn khoá của Ban Chấp
hành Trung ương (khoá X); Đề án về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công
tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí; Những quy định của Ban Chấp
hành Trung ương về đảng viên làm kinh tế tư nhân và quyết định một số vấn đề
khác.
Quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ
Chính trị, Ban Bí thư (khóa X) thể hiện rõ hơn về chức năng, nhiệm vụ, quyền
hạn của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư trên cơ sở kế thừa
Quy chế làm việc của khoá IX; bảo đảm thực hiện tốt các nguyên tắc tổ chức và
sinh hoạt Đảng, giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội;
đồng thời phát huy vai trò, chức năng của từng thành viên trong hệ thống chính
trị, nhất là tính chủ động , năng động trong công tác quản lý, điều hành của các
cơ quan nhà nước; đề cao trách nhiệm lãnh đạo tập thể đồng thời phát huy vai
trò, trách nhiệm của từng cá nhân trong bộ máy; tiếp tục phân cấp mạnh hơn cho
các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc.
Quy chế làm việc của Uỷ ban Kiểm tra Trung
ương (khoá X)
thể hiện rõ trách nhiệm, quyền hạn cùng các nguyên
tắc, chế độ làm việc của Uỷ ban Kiểm tra Trung ương, với tư cách là cơ quan kiểm
tra, giám sát chuyên trách của Ban Chấp hành Trung ương do Điều lệ Đảng quy
định. Góp phần thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ theo quy định của Điều
lệ Đảng, bảo đảm xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh nhằm giữ vững vai trò lãnh
đạo toàn diện, tuyệt đối của Đảng.
Chương trình làm việc toàn khóa
của Ban Chấp hành Trung ương (khóa X) đã cụ thể hóa, triển khai thực hiện
những phương hướng, nhiệm vụ quan trọng mà Nghị quyết Đại hội X đã quyết định,
lãnh đạo giải quyết kịp thời những vấn đề lớn của Đảng, của đất nước theo đúng
trách nhiệm, quyền hạn của Ban Chấp hành Trung ương, trong đó ưu tiên tập trung
cao cho công tác xây dựng Đảng nhằm nâng cao hơn nữa năng lực lãnh đạo và sức
chiến đấu của Đảng, một trong những nhiệm vụ hàng đầu của nhiệm kỳ Trung ương
(khóa X).
Thực hiện chủ trương của Đại hội X về việc kiên
quyết đẩy mạnh công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, Hội nghị lần thứ ba
Ban Chấp hành Trung ương đã thảo luận và quyết định ra Nghị quyết "Về tăng
cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí".
Hội nghị đã thống nhất
một số ý kiến như
sau:
- Nghị quyết Đại hội lần thứ X của Đảng đã yêu cầu
“Toàn Đảng, toàn bộ hệ thống chính trị phải có quyết tâm chính trị cao đấu tranh
chống tham nhũng, lãng phí”. Thể hiện quyết tâm chính trị đó, Ban Chấp hành
Trung ương đã thảo luận và ra nghị quyết nhằm ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham
nhũng, lãng phí, tạo chuyển biến rõ rệt bảo đảm giữ vững ổn định chính trị, phát
triển kinh tế - xã hội, củng cố lòng tin trong Đảng và trong nhân dân; xây dựng
Đảng, bộ máy Nhà nước trong sạch, vững mạnh, đội ngũ cán bộ, công chức liêm
chính.
Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương phải được
quán triệt trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, trước hết, các đồng chí ủy
viên Trung ương Đảng và các cán bộ cao cấp của toàn bộ hệ thống chính trị phải
là những người nêu gương về sự trong sạch, kiên quyết đấu tranh và đấu tranh có
hiệu quả chống tham nhũng, lãng phí. Trước tình hình bức xúc hiện nay, phải hết
sức coi trọng việc kiên quyết đấu tranh, phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi
tham nhũng, lãng phí; kiên quyết xử lý cũng là để răn đe, là một biện pháp phòng
ngừa.
- Cuộc đấu tranh phòng và chống tham nhũng, lãng phí
đòi hỏi phải tiến hành và thực hiện nghiêm túc các giải pháp đồng bộ. Trung ương
đã đề ra các nhóm giải pháp về tư tưởng, chính trị, kinh tế, pháp luật, bao gồm
giáo dục đạo đức, lối sống; bổ sung hoàn chỉnh các cơ chế, quy định; cải cách
hành chính nhà nước; cơ chế thanh tra, giám sát, kiểm tra, kiểm kê, kiểm soát;
thực hiện cơ chế giám sát của các tổ chức chính trị - xã hội, của cơ quan truyền
thông đại chúng và của nhân dân; tiếp tục đổi mới chế độ tiền lương. Tạo điều
kiện thuận lợi cho người tố cáo các vụ tham nhũng, lãng phí, xử lý nghiêm khắc
những ai trù dập người tố cáo hoặc lợi dụng tố cáo tham nhũng để vu khống, hãm
hại người khác. Đề cao vai trò, trách nhiệm của báo chí trong phòng, chống tham
nhũng, lãng phí.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Tham ô, lãng phí tài
sản của Nhà nước, của tập thể, của nhân dân là hành động trộm cắp, mà ai cũng
phải thù ghét, phải trừ bỏ”. Do đó, trong thời gian tới, kết hợp với việc triển
khai thực hiện Nghị quyết Đại hội, toàn Đảng sẽ tiếp tục tiến hành một cách
thiết thực cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” về
cần kiệm, liêm chính, chí công, vô tư, tạo nên phong trào tự tu dưỡng, rèn luyện
trong cán bộ, đảng viên, công chức. Người có hành vi tham nhũng phải bị xử lý
kiên quyết, kịp thời, nghiêm minh về trách nhiệm hành chính hoặc hình sự, bất kể
người đó là ai, ở cương vị nào, dù đương chức hay về hưu. Kiên quyết không đề
bạt, bổ nhiệm, giới thiệu tái cử những người mắc vào tệ tham nhũng, lãng phí
hoặc bao che, tiếp tay cho tham nhũng, lãng phí. Thực hiện nghiêm quy định về xử
lý trách nhiệm như miễn nhiệm, bãi nhiệm người đứng đầu các tổ chức để xảy ra
tham nhũng, lãng phí nghiêm trọng.
- Tuy cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng
phí là khó khăn và phức tạp, nhưng với quyết tâm cao của toàn Đảng và của Ban
Chấp hành Trung ương, chúng ta tin tưởng cuộc đấu tranh sẽ thắng lợi, góp phần
giữ vững ổn định chính trị - xã hội, thực hiện thắng lợi Chiến lược phát triển
kinh tế - xã hội 10 năm đầu thế kỷ XXI. Kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng,
lãng phí đồng thời phải giữ vững ổn định chính trị để phát triển. Đảng giữ vững
vai trò lãnh đạo của mình đối với cuộc đấu tranh này, đồng thời phải huy động
toàn bộ hệ thống chính trị, đặc biệt là phải dựa chắc vào nhân dân, đó là nhân
tố chính yếu bảo đảm thành công.
Về đảng viên làm kinh tế tư nhân. Đây là
một vấn đề cụ thể, nhưng rất hệ trọng, vì nó liên quan đến quan điểm, đường lối
cơ bản của Đảng được đặt ra từ nhiều năm nay. Tại Hội nghị này, Ban Chấp hành
Trung ương đã thông qua "Quy định đảng viên làm kinh tế tư nhân" theo tinh thần
bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định của Điều lệ Đảng, nghị quyết, quyết định của
Đảng và các quy định của pháp luật, cơ chế, chính sách của Nhà nước, đồng thời
phải nêu cao tính tiền phong gương mẫu của người đảng viên trong mọi lĩnh vực,
để vừa phát huy được khả năng làm kinh tế của đảng viên, vừa giữ được tư cách,
phẩm chất của đảng viên, giữ vững bản chất cách mạng của Đảng.
Tại Hội nghị, Ban Chấp hành Trung ương đã nghe Bộ
Chính trị báo cáo về việc điều chỉnh, phân công công tác đối với đồng chí: Hồ
Đức Việt, Uỷ viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương, tham gia Ban Bí
thư Trung ương; đồng chí Phạm Quang Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy
Hà Nội, thôi không tham gia Ban Bí thư Trung ương.
Ban Chấp hành Trung ương nhất trí để đồng chí Trần
Văn Truyền, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng Thanh tra Chính phủ, thôi giữ chức Uỷ
viên, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Trung ương.
Ban Chấp hành Trung ương đã xem xét, quyết định thi
hành kỷ luật Đảng bằng hình thức khiển trách và phân công công tác khác đối với
đồng chí Đào Ngọc Dung, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn
Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, do vi phạm Quy chế thi tuyển nghiên cứu sinh
tại Học viện Hành chính quốc gia.
Ban Chấp hành Trung ương kêu gọi toàn Đảng, toàn
dân, toàn quân phát huy những ưu điểm, thành tích đã đạt được trong thời gian
qua, tăng cường đoàn kết, thống nhất tư tưởng và hành động; làm tốt nhiệm vụ
quán triệt, thực hiện Nghị quyết Đại hội X của Đảng; xây dựng Đảng ta thật sự
trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu; nỗ lực phấn
đấu thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2006; tạo tiền
đề vững chắc cho bước phát triển quan trọng của đất nước những năm tiếp theo./.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0010.jsonl--Q7210126--Danh sách cụ thể-5--vi-0010-3720


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0010.jsonl--Q7210126--Danh sách cụ thể-5--vi-0010-3722


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0010.jsonl--Q7210126--Danh sách cụ thể-5--vi-0010-3724


Xe tăng T-34

Xe tăng T–34 là một xe tăng hạng trung sản xuất bởi Liên Xô từ năm 1940 đến năm 1958, chủ yếu được sử dụng trong Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại (1941-1945). T-34 đã cách mạng hoá cách thức thiết kế và chế tạo xe tăng trên thế giới; mặc dù về giai đoạn sau chiến tranh có nhiều xe tăng mang giáp trụ và hỏa lực trội hơn T-34, nó vẫn được đánh giá là loại xe tăng hiệu quả nhất và có thiết kế gây ảnh hưởng lớn nhất trong Chiến tranh thế giới thứ haiGeorge Parada (n.d.), "Panzerkampfwagen T-34(r)" tại trang web Achtung Panzer! truy nhập ngày 17 tháng 11 năm 2008..

Trong Thế chiến thứ 2, T-34 là một trong những loại xe tăng có sự phối hợp tốt nhất giữa tính năng bảo vệ, tính cơ động, hỏa lực và độ tin cậy và khả năng bảo trì của xe; nó cũng là một trong những mẫu thiết kế có thời hạn phục vụ lâu nhất, một số chiếc hiện vẫn còn được sử dụng. Ở thời kỳ đầu chiến tranh, T-34 vượt trội hơn hẳn xe tăng Panzer III, Panzer IV của Đức về cả hỏa lực và vỏ giáp, tuy nhiên những lợi thế này bị hạn chế nhiều do thiếu hệ thống liên lạc bộ đàm và các tổ lái Liên Xô khi đó còn thiếu kinh nghiệm chiến thuật. Hệ thống tháp pháo hai người điều khiển - khá phổ biến ở xe tăng thời đó - khiến người xa trưởng phải kiêm luôn nhiệm vụ nạp đạn và nó tỏ ra kém hiệu quả hơn hệ thống tháp pháo ba người (xa trưởng, pháo thủ và người nạp đạn). Những điểm yếu này đã được các nhà thiết kế khắc phục ở phiên bản nâng cấp T-34/85.

T–34 là loại xe có buồng lái chật hẹp, nó bị đánh giá kém về mức độ tiện nghi cho kíp chiến đấu 4 người. T–34 cũng bị coi là quá ồn nên có thể bị phát hiện trong đêm từ khoảng cách 450 đến 500m, vì vậy lính Đức sẽ có được những cảnh báo sớm về vị trí của xe tăng đối phương. Ưu điểm của T–34 là thiết kế hiệu quả cao, giúp việc chế tạo rất dễ dàng và dễ sửa chữa. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, đã ghi nhận nhiều trường hợp T–34 bị bắn bay mất tháp pháo vẫn dễ dàng được sửa chữa trong điều kiện dã chiến, chỉ cần vài giờ lắp tháp pháo mới là xe lại tham gia chiến đấu được ngay. Xe cũng khá nhẹ và động cơ diesel làm mát bằng nước làm tăng độ tin cậy của động cơ cũng như tăng khoảng cách hoạt động của xe. Tốc độ của T–34 cũng là một lợi thế chính yếu so với các xe tăng Đức: Tốc độ tối đa trung bình của các xe tăng Đức là 25 dặm (khoảng 40 km)/giờ trong khi tốc độ tối đa của T–34 là 32 dặm (khoảng 50 km)/giờ. Vỏ thép nghiêng cũng giúp cho T–34 có được sự bảo vệ tốt chống lại đạn pháo Đức, thiết kế này hiệu quả đến nỗi Đức đã sao chép lại để áp dụng trên loại xe tăng Panther (Con Báo) và Tiger II (Vua Cọp).

Ưu điểm lớn nhất của xe T-34 chính là thiết kế rất dễ sản xuất của nó: Liên Xô có thể chịu đựng được mức tổn thất lớn của T-34 trên chiến trường vì hệ thống nhà máy của họ cho phép sản xuất rất nhanh hàng nghìn chiếc khác. Trong khi xe tăng của Đức đòi hỏi nhiều giờ công lao động, chi phí và thợ lành nghề để chế tạo, xe T-34 có thể được chế tạo với các thiết bị đơn giản và thợ cơ khí bậc trung. Các nhà máy T-34 nằm sâu sau dãy Ural nơi không bị ảnh hưởng của các cuộc ném bom của không quân Đức và có thể tăng công suất sản xuất hỗ trợ cho nhau để bù cho số bị thiếu hụt khi một nhà máy gặp vấn đề. Với cùng một chi phí, phía Đức sản xuất được 1 xe tăng Tiger thì phía Liên Xô có thể sản xuất 7-8 xe T-34. Do đó trong chiến trận phía Đức phải tiêu diệt được 7-8 xe tăng T-34 với mức tổn thất 1 xe tăng Tiger của mình thì mới có cơ hội thay đổi được so sánh lực lượng có lợi về phía mình, tỷ lệ này phía Đức không thể nào có thể đạt được. Thành phố Chelyabinsk (Челябинск) tại vùng núi Ural Nga là nơi sản xuất chính loại xe tăng này nhiều đến nỗi thành phố này được gọi là Tankograd (танкоград)- thành phố xe tăng. Tổng cộng gần 58.000 chiếc T-34 đã được sản xuất trong Thế chiến 2, nhiều hơn bất kỳ loại xe tăng nào khác.

Xe tăng T-34 liên tục được cải tiến trong suốt cuộc Chiến tranh vệ quốc vĩ đại nhằm tăng tính hiệu quả và giảm giá thành, điều này khiến càng lúc càng nhiều xe tăng T-34 được tung ra mặt trận. Đầu năm 1944, T-34 được trang bị pháo 85 mm hỏa lực mạnh hơn, cho phép nó có thể chiến đấu ngang cơ với loại Tiger ở cự ly gần; cùng với vỏ thép tốt hơn; tháp pháo ba người, phẳng hơn biến nó thành mục tiêu có kích thước nhỏ hơn. Kiểu này được gọi là xe tăng T-34/85. Cho đến cuối cuộc chiến, dòng tăng T-34 linh loạt và giá thành thấp đã thay thế nhiều loại xe tăng hạng nhẹ và hạng trung của Liên Xô, trở thành loại xe tăng được sản xuất chủ yếu trong quân đội Liên Xô lúc đó và cũng là loại xe tăng chủ lực của Liên Xô trong suốt Cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Trên cơ sở khung thân của T-34, Liên Xô cũng chế tạo một loạt các thiết kế pháo tự hành rất thành công gồm Su-85, Su-100 và Su-122. Thiết kế cách mạng của T-34 cũng đã dẫn tới việc thiết kế và sản xuất dòng xe tăng lừng danh T-54/55.

T-34 là loại xe tăng được sản xuất nhiều nhất trong Chiến tranh thế giới thứ hai và là xe tăng sản xuất nhiều thứ nhì trên thế giới, sau dòng T-54/55. Tới năm 2010, các xe tăng T-34 vẫn còn được phục vụ trong ít nhất là 27 quốc gia và một số nước sẽ còn tiếp tục sử dụng nó cho tới giữa thế kỷ 21, đưa nó trở thành loại xe tăng có thời gian phục vụ lâu nhất từ trước tới nay. Đã từng có thời điểm T-34 được mệnh danh là "Hội đồng" vì khả năng di chuyển linh hoạt, sản xuất nhiều và đội hình đông đúc của T-34 đã khiến nhiều đối thủ khiếp sợ

nhỏ|Động cơ Diesel 12 xilanh V-2 của xe tăng T-34, trưng bày tại Bảo tàng xe tăng Parola tại Parola, Hattula, Phần Lan.

Việc sản xuất T-34 là một thách thức mới của nền công nghiệp Liên Xô. Vỏ giáp được tăng cường của nó khiến T-34 trở nên nặng hơn bất cứ loại xe tăng hạng trung nào của Liên Xô trong thời gian đó, và nhiều bộ phận của xe tăng lại đến từ những nhà máy khác nhau: động cơ diesel V-2 do Nhà máy Diesel Kharkov số 75 sản xuất, Nhà máy Kirovsky ở Leningrad (trước đó mang tên là nhà máy Putilov) đảm trách khẩu pháo tăng L-11, và Nhà máy Dinamo tại Moskva sản xuất các phụ tùng điện tử cho T-34. Ban đầu T-34 được sản xuất tại nhà máy KhPZ số 183, đến đầu năm 1941 thì nó được chế tạo tại Nhà máy máy kéo Stalingrad (STZ), và từ tháng 7 trở đi (không lâu sau khi quân Đức xâm lược Liên Xô) thì Nhà máy Krasnoye Sormovo số 112 Gorky đảm trách việc sản xuất T-34. Tuy nhiên lúc đó vỏ giáp của xe tăng vẫn mắc nhiều khuyết điểm và gây ra khá nhiều phiền toáiZaloga 1983:6. Và do trong thời gian đó, động cơ diesel V-2 chưa được sản xuất với số lượng lớn tại Liên Xô, vì vậy những chiếc T-34 đầu tiên xuất xưởng ở Gorky (T-34 Model 1940) phải sử dụng động cơ xăng MT-17 của dòng tăng BT để thay thế. Chúng cũng buộc phải sử dụng hệ thống truyền động và khớp kém chất lượng hơn của các xe tăng BTZheltov 2001:40–42.

Động cơ xăng có nhược điểm so với động cơ diesel ở chỗ: nếu động cơ xăng hoạt động liên tục trong thời gian dài thì máy sẽ bị quá nóng và các chi tiết sẽ bị giãn nở không đồng đều, công suất của động cơ xăng sẽ bị yếu dần. Ngoài ra, chi phí sản xuất động cơ xăng và cả nhiên liệu xăng đều đắt hơn so với sản xuất diesel và động cơ diesel. Những xe tăng sử dụng động cơ xăng còn dễ bốc cháy hơn, vì xăng dễ bắt lửa hơn dầu diesel và khi đã cháy thì cực kỳ khó dập lửa. Do vậy, khi động cơ diesel V-2 được sản xuất với số lượng lớn, tất cả T-34 sản xuất từ năm 1941 trở về sau đều dùng động cơ diesel thay cho động cơ xăng.

Thời kỳ đầu, chỉ có các xe tăng dành cho chỉ huy mới được trang bị hệ thống bộ đàm vì những thứ này rất đắt và hiếm ở Liên Xô lúc đó. Khẩu pháo tăng L-11 cỡ 76mm L/30,5 cũng không đạt hiệu quả như mong muốn, vì vậy Phòng thiết kế của Vasiliy Gavrilovich Grabin tại Nhà máy Gorky số 92 đã thiết kế cho T-34 một mẫu pháo 76,2 ly mạnh hơn mang tên F-34. Mặc dù chưa được sự cho phép của trung ương, nhà máy Gorky và KhPZ đã "xé rào" và tự ý sản xuất mẫu súng mới này. Mãi sau khi nhận được những báo cáo tích cực về khẩu F-34 từ mặt trận, Ủy ban Quốc phòng Xô Viết mới chính thức chấp thuận việc sản xuất đại trà khẩu pháo F-34Zaloga & Grandsen 1984:130.
nhỏ|Hộp số 4 cấp của xe tăng T-34.
Khi những chiếc T-34 Model 1940 đầu tiên còn chưa kịp chuyển đến các đơn vị thì nó đã bị ngừng sản xuất để chuyển sang sản xuất phiên bản tiếp theo là T-34 Model 1941. T-34 Model 1941 sử dụng pháo F-34 76mm L/42,5 thay cho pháo L-11 76mm L/30,5 - cho phép tăng đáng kể độ xuyên giáp của Model 1941 so với phiên bản Model 1940 ban đầu. Thiết kế này cũng có giáp dày hơn thiết kế ban đầu nhưng trọng lượng nhỉnh hơn không đáng kể. Model 1941 tới tiền tuyến vừa kịp vào mùa hè năm 1941.
nhỏ|Bộ truyền động cuả T-34
Việc sản xuất T-34 chịu nhiều sức ép chính trị đến từ các thế lực bảo thủ trong Hồng quân Liên Xô, họ mong muốn quân đội tập trung tài lực cho việc phát triển các mẫu tăng T-26 và BT, hoặc muốn đình chỉ việc sản xuất T-34 cho đến khi hoàn tất việc thiết kế mẫu T-34M tân tiến hơn. So với T-34 nguyên mẫu, T-34M có vỏ giáp tốt hơn, tháp pháo rộng hơn cho 3 người, nắp quan sát cho chỉ huy và dự trữ đạn pháo tăng lên 100 viên). Sức ép này đến từ những nhóm thiết kế các mẫu KV-1, những đối thủ cạnh tranh với T-34. (Sức ép chính trị giữa các nhóm thiết kế và các nhà máy sản xuất những loại tăng khác nhau nhưng đáp ứng cùng một yêu cầu do cấp trên đưa ra vẫn tiếp tục trong nhiều năm sau chiến tranh, bao gồm cả quãng thời gian mà các loại tăng T-55, T-64, T-72, T-80 cùng được sản xuất tại những nhà máy xe tăng nằm dưới quyền của nhiều nhóm khác nhau trong nội bộ Xô Viết Tối caoSewell 1998). Tuy nhiên cuộc tấn công của phát xít Đức vào ngày 22 tháng 6 năm 1941 (tức chiến dịch Barbarossa) buộc Liên Xô phải tập trung vào việc sản xuất T-34 và đình chỉ mọi kế hoạch phát triển T-34M. Khi Đức tổ chức tổng tiến công Liên Xô thì đã có khoảng gần 1.000 xe tăng T-34 Model 1940 và Model 1941 được sản xuất từ hai nhà máy ở Kharkov và Stalingrad.

Cuộc tấn công chớp nhoáng của Đức buộc các nhà máy xe tăng phải thực hiện một cuộc sơ tán gấp rút và với quy mô chưa từng thấy về khu vực Ural. Nhà máy sản xuất T-34 ở Kharkov cũng được lệnh sơ tán ngay lập tức khi cuộc chiến xảy ra và tới tháng 9 cùng năm, toàn bộ nhà máy này đã được xây dựng lại ở Nizhniy Tagil, phía Đông dãy Ural. Các cơ sở sản xuất của KhPZ được tái thiết lập tại Nhà máy ôtô ray Dzherzhinski Ural ở Nizhny Tagil và đổi tên thành Nhà máy xe tăng Stalin số 183. Nhà máy Kirovsky được sơ tán chỉ vài tuần trước khi Leningrad bị quân Đức bao vây, và cùng với Nhà máy máy kéo Stalin di chuyển về vùng Chelyabinsk - không lâu sau đó Chelyabinsk nhanh chóng có biệt danh "Thành phố xe tăng" (Tankograd) do xe tăng trở thành sản phẩm chủ yếu của khu công nghiệp này. Nhà máy xe tăng Voroshilov số 174 sơ tán từ Leningrad và sát nhập với Nhà máy Ural để hình thành nên Nhà máy Omsk số 174. Nhà máy cơ khí hạng nặng Ordzhonikidze Ural (UZTM) tại Sverdlovsk sát nhập một số nhà máy nhỏ với nó. Trong khi các nhà máy kể trên được sơ tán với một tốc độ kỷ lục, khu liên hợp xung quanh Nhà máy máy kéo Stalin sản xuất đến 40% số xe tăng T-34Zaloga & Grandsen 1983:13.

nhỏ|Xe tăng T-34/76 Model 1942 thay thế tháp pháo hàn bằng tháp pháo đúc hình lục giác để sản xuất nhanh hơn
nhỏ|Xe tăng T-34/76 Model 1943 có thêm hộp quan sát trên nóc tháp pháo (Cupola) dành cho trưởng xe
Tới năm 1942, phiên bản T-34 Model 1942 được đưa vào sản xuất. So với Model 1941, phiên bản này có vài cải tiến không đáng kể, hiệu năng chiến đấu của xe gần như vẫn giữ nguyên. Những cải tiến ở phiên bản 1942 chủ yếu giúp cho quá trình lắp ráp và sản xuất xe tăng diễn ra nhanh hơn. Cụ thể như các phiên bản này sử dụng tháp pháo hình lục giác được đúc thay vì hàn, giúp thời gian hoàn thành tháp pháo giảm xuống đáng kể. Phiên bản này cũng thay thế cửa nóc to trên tháp pháo bằng hai cửa nắp nhỏ ở hai bên đối xứng nhau. Phiên bản hai cửa nóc này còn được lính Hồng quân gọi là “Chuột Mickey” vì khi mở cả hai cửa nóc, trông chiếc T-34 như có thêm đôi tai chuột trên nóc tháp pháo vậy.

Phiên bản T-34 sử dụng pháo 76mm cuối cùng mang tên T-34 Model 1943 dù nó được đưa vào sản xuất từ giữa năm 1942. Nó cũng gần giống như Model 1942, nhưng được bổ sung thêm một hộp quan sát trên nóc tháp pháo (Cupola) dành cho trưởng xe để tăng khả năng quan sát chiến trường.

Đến nửa cuối năm 1942, khi chiến sự lan đến tận khu vực Stalingrad và nhà máy bị bao vây bởi những cuộc chiến đấu đẫm máu giữa hai bên, tình hình sản xuất xe tăng trở nên tồi tệ vì thiếu hụt nguyên liệu, điều này dẫn đến nhiều thay đổi quan trọng trong quy trình sản xuất nhằm ứng phó với tình hình. Những xe tăng T-34 chưa được quét sơn, chưa được lắp ráp thiết bị phụ nhưng vẫn tiến thẳng ra mặt trận chiến đấu với quân ĐứcZaloga & Sarson 1994:23. Các nhà máy ở Stalingrad tiếp tục công việc sản xuất cho đến tháng 9 năm 1942 thì bị Đức ném bom phá hủy.

Trong Thế chiến II, T-34 thể hiện rất tốt các tiêu chí như: chi phí chế tạo thấp, độ cơ động cao, hỏa lực tốt, cộng với độ tin cậy dễ bảo trì, sửa chữa và điều khiển. Có nhiều trường hợp xe tăng T-34 bị bắn bay mất tháp pháo, sau đó được lắp tháp pháo còn nguyên vẹn lấy từ các xe tăng bị hư hại khác và lại có thể tham gia chiến đấu ngay mà không mất nhiều thời gian sửa chữa.

- [ẢNH] Nga lo sợ khi Ukraine có thể tái biên chế tên lửa hạt nhân R-36 "Quỷ Satan"?
- [ẢNH] Trang bị siêu súng bắn đạn 12,7 ly, đặc nhiệm Nga trở thành chiến binh bất bại?
- [ĐỒ HỌA] Ukraine "cười khẩy" với chiến đấu cơ của dân quân miền Đông
Trong một phóng sự mới đây trên kênh truyền thông chính thức của Bộ Quốc phòng Nga - Zvezda đã cho thấy Quân đội Nhân dân Lào (LPAF) vẫn còn đang duy trì trong biên chế trên dưới 10 chiếc xe tăng T-34/85 do Liên Xô sản xuất trong những năm 1940 của thế kỷ trước, và càng ngạc nhiên hơn khi số xe tăng này vẫn hoạt động trơn tru sau hơn 70 năm.
Từ những hình ảnh của Zvezda, có thể thấy T-34/85 vẫn là một trong những dòng xe tăng chiến đấu chủ lực của Quân đội Nhân dân Lào song song với những chiếc T-54/55, chứ không phải đơn thuần chỉ dành cho hoạt động huấn luyện. Dù vậy hiện vẫn chưa rõ số T-34/85 vẫn còn khả năng chiến đấu của Lào hiện tại là bao nhiêu chiếc.
Xe tăng T-34-85 của quân đội Lào
T-34 là xe tăng hạng trung của Liên Xô được sản xuất từ năm 1940 đến nửa đầu năm 1944 đây là loại xe tăng chủ lực của Hồng quân Liên Xô. T-34 được giới quân sự đánh giá là xe tăng hạng trung phổ biến nhất, trở thành huyền thoại của Hồng quân Liên Xô, và là một trong những biểu tượng của đại chiến thế giới lần thứ 2. Đây là loại tăng thể hiện rất tốt trên tiêu chí như: chi phí chế tạo thấp, độ cơ động cao, hỏa lực tốt, cộng với độ tin cậy dễ bảo trì, sửa chữa, và điều khiển.
Trong Thế chiến II, có nhiều trường hợp xe tăng T-34 bị bắn bay mất tháp pháo, sau đó được lắp tháp pháo còn nguyên vẹn lấy từ các xe tăng bị hư hại khác và lại có thể tham gia chiến đấu được ngay. Tốc độ của T-34 cũng là một lợi thế so với các xe tăng Đức: Tốc độ tối đa trung bình của các xe tăng Đức vào khoảng 40 km/h, trong khi tốc độ tối đa của T-34 khoảng 50 km/h.
Vỏ thép nghiêng cũng giúp cho T-34 chống trả hữu hiệu đạn pháo Đức. Ưu điểm lớn nhất của xe T-34 chính là dễ sản xuất và sử dụng. Những chiếc tăng T-34 được đánh giá là xe có độ phục vụ lâu nhất thế giới.


Xe tăng T-34

nhỏ|Động cơ Diesel 12 xilanh V-2 của xe tăng T-34, trưng bày tại Bảo tàng xe tăng Parola tại Parola, Hattula, Phần Lan.

Việc sản xuất T-34 là một thách thức mới của nền công nghiệp Liên Xô. Vỏ giáp được tăng cường của nó khiến T-34 trở nên nặng hơn bất cứ loại xe tăng hạng trung nào của Liên Xô trong thời gian đó, và nhiều bộ phận của xe tăng lại đến từ những nhà máy khác nhau: động cơ diesel V-2 do Nhà máy Diesel Kharkov số 75 sản xuất, Nhà máy Kirovsky ở Leningrad (trước đó mang tên là nhà máy Putilov) đảm trách khẩu pháo tăng L-11, và Nhà máy Dinamo tại Moskva sản xuất các phụ tùng điện tử cho T-34. Ban đầu T-34 được sản xuất tại nhà máy KhPZ số 183, đến đầu năm 1941 thì nó được chế tạo tại Nhà máy máy kéo Stalingrad (STZ), và từ tháng 7 trở đi (không lâu sau khi quân Đức xâm lược Liên Xô) thì Nhà máy Krasnoye Sormovo số 112 Gorky đảm trách việc sản xuất T-34. Tuy nhiên lúc đó vỏ giáp của xe tăng vẫn mắc nhiều khuyết điểm và gây ra khá nhiều phiền toáiZaloga 1983:6. Và do trong thời gian đó, động cơ diesel V-2 chưa được sản xuất với số lượng lớn tại Liên Xô, vì vậy những chiếc T-34 đầu tiên xuất xưởng ở Gorky (T-34 Model 1940) phải sử dụng động cơ xăng MT-17 của dòng tăng BT để thay thế. Chúng cũng buộc phải sử dụng hệ thống truyền động và khớp kém chất lượng hơn của các xe tăng BTZheltov 2001:40–42.

Động cơ xăng có nhược điểm so với động cơ diesel ở chỗ: nếu động cơ xăng hoạt động liên tục trong thời gian dài thì máy sẽ bị quá nóng và các chi tiết sẽ bị giãn nở không đồng đều, công suất của động cơ xăng sẽ bị yếu dần. Ngoài ra, chi phí sản xuất động cơ xăng và cả nhiên liệu xăng đều đắt hơn so với sản xuất diesel và động cơ diesel. Những xe tăng sử dụng động cơ xăng còn dễ bốc cháy hơn, vì xăng dễ bắt lửa hơn dầu diesel và khi đã cháy thì cực kỳ khó dập lửa. Do vậy, khi động cơ diesel V-2 được sản xuất với số lượng lớn, tất cả T-34 sản xuất từ năm 1941 trở về sau đều dùng động cơ diesel thay cho động cơ xăng.

Thời kỳ đầu, chỉ có các xe tăng dành cho chỉ huy mới được trang bị hệ thống bộ đàm vì những thứ này rất đắt và hiếm ở Liên Xô lúc đó. Khẩu pháo tăng L-11 cỡ 76mm L/30,5 cũng không đạt hiệu quả như mong muốn, vì vậy Phòng thiết kế của Vasiliy Gavrilovich Grabin tại Nhà máy Gorky số 92 đã thiết kế cho T-34 một mẫu pháo 76,2 ly mạnh hơn mang tên F-34. Mặc dù chưa được sự cho phép của trung ương, nhà máy Gorky và KhPZ đã "xé rào" và tự ý sản xuất mẫu súng mới này. Mãi sau khi nhận được những báo cáo tích cực về khẩu F-34 từ mặt trận, Ủy ban Quốc phòng Xô Viết mới chính thức chấp thuận việc sản xuất đại trà khẩu pháo F-34Zaloga & Grandsen 1984:130.
nhỏ|Hộp số 4 cấp của xe tăng T-34.
Khi những chiếc T-34 Model 1940 đầu tiên còn chưa kịp chuyển đến các đơn vị thì nó đã bị ngừng sản xuất để chuyển sang sản xuất phiên bản tiếp theo là T-34 Model 1941. T-34 Model 1941 sử dụng pháo F-34 76mm L/42,5 thay cho pháo L-11 76mm L/30,5 - cho phép tăng đáng kể độ xuyên giáp của Model 1941 so với phiên bản Model 1940 ban đầu. Thiết kế này cũng có giáp dày hơn thiết kế ban đầu nhưng trọng lượng nhỉnh hơn không đáng kể. Model 1941 tới tiền tuyến vừa kịp vào mùa hè năm 1941.
nhỏ|Bộ truyền động cuả T-34
Việc sản xuất T-34 chịu nhiều sức ép chính trị đến từ các thế lực bảo thủ trong Hồng quân Liên Xô, họ mong muốn quân đội tập trung tài lực cho việc phát triển các mẫu tăng T-26 và BT, hoặc muốn đình chỉ việc sản xuất T-34 cho đến khi hoàn tất việc thiết kế mẫu T-34M tân tiến hơn. So với T-34 nguyên mẫu, T-34M có vỏ giáp tốt hơn, tháp pháo rộng hơn cho 3 người, nắp quan sát cho chỉ huy và dự trữ đạn pháo tăng lên 100 viên). Sức ép này đến từ những nhóm thiết kế các mẫu KV-1, những đối thủ cạnh tranh với T-34. (Sức ép chính trị giữa các nhóm thiết kế và các nhà máy sản xuất những loại tăng khác nhau nhưng đáp ứng cùng một yêu cầu do cấp trên đưa ra vẫn tiếp tục trong nhiều năm sau chiến tranh, bao gồm cả quãng thời gian mà các loại tăng T-55, T-64, T-72, T-80 cùng được sản xuất tại những nhà máy xe tăng nằm dưới quyền của nhiều nhóm khác nhau trong nội bộ Xô Viết Tối caoSewell 1998). Tuy nhiên cuộc tấn công của phát xít Đức vào ngày 22 tháng 6 năm 1941 (tức chiến dịch Barbarossa) buộc Liên Xô phải tập trung vào việc sản xuất T-34 và đình chỉ mọi kế hoạch phát triển T-34M. Khi Đức tổ chức tổng tiến công Liên Xô thì đã có khoảng gần 1.000 xe tăng T-34 Model 1940 và Model 1941 được sản xuất từ hai nhà máy ở Kharkov và Stalingrad.

Cuộc tấn công chớp nhoáng của Đức buộc các nhà máy xe tăng phải thực hiện một cuộc sơ tán gấp rút và với quy mô chưa từng thấy về khu vực Ural. Nhà máy sản xuất T-34 ở Kharkov cũng được lệnh sơ tán ngay lập tức khi cuộc chiến xảy ra và tới tháng 9 cùng năm, toàn bộ nhà máy này đã được xây dựng lại ở Nizhniy Tagil, phía Đông dãy Ural. Các cơ sở sản xuất của KhPZ được tái thiết lập tại Nhà máy ôtô ray Dzherzhinski Ural ở Nizhny Tagil và đổi tên thành Nhà máy xe tăng Stalin số 183. Nhà máy Kirovsky được sơ tán chỉ vài tuần trước khi Leningrad bị quân Đức bao vây, và cùng với Nhà máy máy kéo Stalin di chuyển về vùng Chelyabinsk - không lâu sau đó Chelyabinsk nhanh chóng có biệt danh "Thành phố xe tăng" (Tankograd) do xe tăng trở thành sản phẩm chủ yếu của khu công nghiệp này. Nhà máy xe tăng Voroshilov số 174 sơ tán từ Leningrad và sát nhập với Nhà máy Ural để hình thành nên Nhà máy Omsk số 174. Nhà máy cơ khí hạng nặng Ordzhonikidze Ural (UZTM) tại Sverdlovsk sát nhập một số nhà máy nhỏ với nó. Trong khi các nhà máy kể trên được sơ tán với một tốc độ kỷ lục, khu liên hợp xung quanh Nhà máy máy kéo Stalin sản xuất đến 40% số xe tăng T-34Zaloga & Grandsen 1983:13.

nhỏ|Xe tăng T-34/76 Model 1942 thay thế tháp pháo hàn bằng tháp pháo đúc hình lục giác để sản xuất nhanh hơn
nhỏ|Xe tăng T-34/76 Model 1943 có thêm hộp quan sát trên nóc tháp pháo (Cupola) dành cho trưởng xe
Tới năm 1942, phiên bản T-34 Model 1942 được đưa vào sản xuất. So với Model 1941, phiên bản này có vài cải tiến không đáng kể, hiệu năng chiến đấu của xe gần như vẫn giữ nguyên. Những cải tiến ở phiên bản 1942 chủ yếu giúp cho quá trình lắp ráp và sản xuất xe tăng diễn ra nhanh hơn. Cụ thể như các phiên bản này sử dụng tháp pháo hình lục giác được đúc thay vì hàn, giúp thời gian hoàn thành tháp pháo giảm xuống đáng kể. Phiên bản này cũng thay thế cửa nóc to trên tháp pháo bằng hai cửa nắp nhỏ ở hai bên đối xứng nhau. Phiên bản hai cửa nóc này còn được lính Hồng quân gọi là “Chuột Mickey” vì khi mở cả hai cửa nóc, trông chiếc T-34 như có thêm đôi tai chuột trên nóc tháp pháo vậy.

Phiên bản T-34 sử dụng pháo 76mm cuối cùng mang tên T-34 Model 1943 dù nó được đưa vào sản xuất từ giữa năm 1942. Nó cũng gần giống như Model 1942, nhưng được bổ sung thêm một hộp quan sát trên nóc tháp pháo (Cupola) dành cho trưởng xe để tăng khả năng quan sát chiến trường.

Đến nửa cuối năm 1942, khi chiến sự lan đến tận khu vực Stalingrad và nhà máy bị bao vây bởi những cuộc chiến đấu đẫm máu giữa hai bên, tình hình sản xuất xe tăng trở nên tồi tệ vì thiếu hụt nguyên liệu, điều này dẫn đến nhiều thay đổi quan trọng trong quy trình sản xuất nhằm ứng phó với tình hình. Những xe tăng T-34 chưa được quét sơn, chưa được lắp ráp thiết bị phụ nhưng vẫn tiến thẳng ra mặt trận chiến đấu với quân ĐứcZaloga & Sarson 1994:23. Các nhà máy ở Stalingrad tiếp tục công việc sản xuất cho đến tháng 9 năm 1942 thì bị Đức ném bom phá hủy.

Những xe tăng T-34/76 được chế tạo vội vã vào thời kỳ đầu chiến tranh (năm 1941, 1942) với nhân công không chuyên (có cả người già, phụ nữ, trẻ em) nên thường bị trục trặc kỹ thuật. Trong trận phản công của Liên Xô ở Stalingrad vào mùa Đông năm 1942, 326 chiếc trên tổng số 400 xe tăng T-34 của Liên Xô tung vào trận đã bị hỏng hoàn toàn, trong đó chỉ 66 chiếc bị phá hủy khi tham chiến trực tiếp, số còn lại là tự hỏng, không thể sửa chữa trong điều kiện chiến đấu nên kíp lái phải tự phá huỷ xe để rút lui. Các thử nghiệm được Liên Xô tiến hành vào năm 1942 cho thấy chỉ 7% xe tăng T-34 được xuất xưởng trong điều kiện “hoàn hảo”, 93% còn lại được xuất xưởng trong điều kiện có trục trặc kỹ thuật chưa kịp khắc phục. Trong số 93% này, phần lớn sẽ hỏng sau 300km hoạt động và buộc phải sửa chữa lại, chỉ 8% chạy 300 km hành quân đường bộ mà không bị trục trặc gì. Trong thời kỳ này, mỗi lữ đoàn xe tăng của Liên Xô sẽ có từ 30% tới 50% xe tăng T-34 bị trục trặc trên đường hành quân ra chiến trường. Nhưng điểm vượt trội nhất của T-34 nằm ở thiết kế đơn giản, khiến cho việc sản xuất và sửa chữa rất nhanh. Dù có nhiều xe tự hỏng, lực lượng thiết giáp Liên Xô vẫn có đủ số lượng T-34 để áp đảo đối phương. Một câu nói, được cho là của lãnh đạo Liên Xô Stalin, khẳng định “Bản thân số lượng cũng là một dạng chất lượng” (“Quantity has a quality all its own”).https://m.kienthuc.net.vn/quan-su/t-34-va-con-duong-lam-nen-chiec-xe-tang-huyen-thoai-2-1199807.html

Đến giai đoạn sau chiến tranh (năm 1943 trở về sau), việc cải thiện tay nghề nhân công, khắc phục các vấn đề trong dây chuyền sản xuất đã giúp độ bền của T-34 được cải thiện đáng kể. Phần lớn các xe T-34 có thể hành quân hàng trăm km mà không bị trục trặc như các loạt xe sản xuất trước đó. Hiệu quả chiến đấu của T-34 còn được thể hiện qua tính dễ sửa chữa của nó. Có những đơn vị T-34 vào hôm trước bị hỏng hầu hết số xe của họ, trong vòng một hoặc hai ngày sửa chữa đã lại có đủ xe tăng sẵn sàng chiến đấu. Trong khi đó, xe tăng của Đức khi bị hỏng cần rất nhiều thời gian sửa chữa, nhiều khi phải đưa về tận xưởng ở Đức để sửa chữa. Vì vậy, tỷ lệ xe tăng Đức sẵn sàng chiến đấu thường chỉ dao động trong khoảng 40-60% số xe của đơn vị đó, trong khi tỷ lệ này ở T-34 thường xuyên đạt tới 80-90%. Như vậy, dù số lượng xe tăng của 2 bên là ngang bằng nhau, thì Liên Xô vẫn có thể sẵn sàng tung vào trận đánh số xe tăng nhiều gấp đôi so với Đức. Tính năng dễ bảo dưỡng và sửa chữa của T-34 cũng là một trong những nhân tố tạo nên ưu thế của loại xe này trước các xe tăng Đức.

Một điểm thú vị đó là xe tăng T-34 cũng là mẫu tăng đầu tiên trên thế giới có hệ thống xoay tháp pháo bằng máy chứ không phải bằng tay. Kèm theo đó là hệ thống khớp nối tháp pháo cực kỳ đơn giản, giúp giảm thời gian lắp ráp xuống khoảng 5 tới 6 lần so với kiểu khớp nối cũ.

Năm 1943, dây chuyền sản xuất xe tăng của Liên Xô đạt công suất 1.300 xe tăng T-34 mỗi tháng, tương đương với khoảng 43 chiếc mỗi ngày. Tổng cộng trong khoảng ba năm, đã có gần 35.000 chiếc T-34/76 được ra đời.

nhỏ|Xe tăng T-34/85 mang tháp pháo lớn hơn, thay thế pháo 76mm bằng pháo 85mm
Đến giai đoạn sau chiến tranh, từ tháng 2/1944, Liên Xô ngừng sản xuất T-34/76 để chuyển sang sản xuất T-34/85. Đây là một bản nâng cấp hoàn toàn mới nhằm khắc phục những thiếu sót của T-34/76, nâng cao độ bền cũng như vỏ giáp, hỏa lực để đối phó những xe tăng kiểu mới của Đức.


Xe tăng T-34

nhỏ|Động cơ Diesel 12 xilanh V-2 của xe tăng T-34, trưng bày tại Bảo tàng xe tăng Parola tại Parola, Hattula, Phần Lan.

Việc sản xuất T-34 là một thách thức mới của nền công nghiệp Liên Xô. Vỏ giáp được tăng cường của nó khiến T-34 trở nên nặng hơn bất cứ loại xe tăng hạng trung nào của Liên Xô trong thời gian đó, và nhiều bộ phận của xe tăng lại đến từ những nhà máy khác nhau: động cơ diesel V-2 do Nhà máy Diesel Kharkov số 75 sản xuất, Nhà máy Kirovsky ở Leningrad (trước đó mang tên là nhà máy Putilov) đảm trách khẩu pháo tăng L-11, và Nhà máy Dinamo tại Moskva sản xuất các phụ tùng điện tử cho T-34. Ban đầu T-34 được sản xuất tại nhà máy KhPZ số 183, đến đầu năm 1941 thì nó được chế tạo tại Nhà máy máy kéo Stalingrad (STZ), và từ tháng 7 trở đi (không lâu sau khi quân Đức xâm lược Liên Xô) thì Nhà máy Krasnoye Sormovo số 112 Gorky đảm trách việc sản xuất T-34. Tuy nhiên lúc đó vỏ giáp của xe tăng vẫn mắc nhiều khuyết điểm và gây ra khá nhiều phiền toáiZaloga 1983:6. Và do trong thời gian đó, động cơ diesel V-2 chưa được sản xuất với số lượng lớn tại Liên Xô, vì vậy những chiếc T-34 đầu tiên xuất xưởng ở Gorky (T-34 Model 1940) phải sử dụng động cơ xăng MT-17 của dòng tăng BT để thay thế. Chúng cũng buộc phải sử dụng hệ thống truyền động và khớp kém chất lượng hơn của các xe tăng BTZheltov 2001:40–42.

Động cơ xăng có nhược điểm so với động cơ diesel ở chỗ: nếu động cơ xăng hoạt động liên tục trong thời gian dài thì máy sẽ bị quá nóng và các chi tiết sẽ bị giãn nở không đồng đều, công suất của động cơ xăng sẽ bị yếu dần. Ngoài ra, chi phí sản xuất động cơ xăng và cả nhiên liệu xăng đều đắt hơn so với sản xuất diesel và động cơ diesel. Những xe tăng sử dụng động cơ xăng còn dễ bốc cháy hơn, vì xăng dễ bắt lửa hơn dầu diesel và khi đã cháy thì cực kỳ khó dập lửa. Do vậy, khi động cơ diesel V-2 được sản xuất với số lượng lớn, tất cả T-34 sản xuất từ năm 1941 trở về sau đều dùng động cơ diesel thay cho động cơ xăng.

Thời kỳ đầu, chỉ có các xe tăng dành cho chỉ huy mới được trang bị hệ thống bộ đàm vì những thứ này rất đắt và hiếm ở Liên Xô lúc đó. Khẩu pháo tăng L-11 cỡ 76mm L/30,5 cũng không đạt hiệu quả như mong muốn, vì vậy Phòng thiết kế của Vasiliy Gavrilovich Grabin tại Nhà máy Gorky số 92 đã thiết kế cho T-34 một mẫu pháo 76,2 ly mạnh hơn mang tên F-34. Mặc dù chưa được sự cho phép của trung ương, nhà máy Gorky và KhPZ đã "xé rào" và tự ý sản xuất mẫu súng mới này. Mãi sau khi nhận được những báo cáo tích cực về khẩu F-34 từ mặt trận, Ủy ban Quốc phòng Xô Viết mới chính thức chấp thuận việc sản xuất đại trà khẩu pháo F-34Zaloga & Grandsen 1984:130.
nhỏ|Hộp số 4 cấp của xe tăng T-34.
Khi những chiếc T-34 Model 1940 đầu tiên còn chưa kịp chuyển đến các đơn vị thì nó đã bị ngừng sản xuất để chuyển sang sản xuất phiên bản tiếp theo là T-34 Model 1941. T-34 Model 1941 sử dụng pháo F-34 76mm L/42,5 thay cho pháo L-11 76mm L/30,5 - cho phép tăng đáng kể độ xuyên giáp của Model 1941 so với phiên bản Model 1940 ban đầu. Thiết kế này cũng có giáp dày hơn thiết kế ban đầu nhưng trọng lượng nhỉnh hơn không đáng kể. Model 1941 tới tiền tuyến vừa kịp vào mùa hè năm 1941.
nhỏ|Bộ truyền động cuả T-34
Việc sản xuất T-34 chịu nhiều sức ép chính trị đến từ các thế lực bảo thủ trong Hồng quân Liên Xô, họ mong muốn quân đội tập trung tài lực cho việc phát triển các mẫu tăng T-26 và BT, hoặc muốn đình chỉ việc sản xuất T-34 cho đến khi hoàn tất việc thiết kế mẫu T-34M tân tiến hơn. So với T-34 nguyên mẫu, T-34M có vỏ giáp tốt hơn, tháp pháo rộng hơn cho 3 người, nắp quan sát cho chỉ huy và dự trữ đạn pháo tăng lên 100 viên). Sức ép này đến từ những nhóm thiết kế các mẫu KV-1, những đối thủ cạnh tranh với T-34. (Sức ép chính trị giữa các nhóm thiết kế và các nhà máy sản xuất những loại tăng khác nhau nhưng đáp ứng cùng một yêu cầu do cấp trên đưa ra vẫn tiếp tục trong nhiều năm sau chiến tranh, bao gồm cả quãng thời gian mà các loại tăng T-55, T-64, T-72, T-80 cùng được sản xuất tại những nhà máy xe tăng nằm dưới quyền của nhiều nhóm khác nhau trong nội bộ Xô Viết Tối caoSewell 1998). Tuy nhiên cuộc tấn công của phát xít Đức vào ngày 22 tháng 6 năm 1941 (tức chiến dịch Barbarossa) buộc Liên Xô phải tập trung vào việc sản xuất T-34 và đình chỉ mọi kế hoạch phát triển T-34M. Khi Đức tổ chức tổng tiến công Liên Xô thì đã có khoảng gần 1.000 xe tăng T-34 Model 1940 và Model 1941 được sản xuất từ hai nhà máy ở Kharkov và Stalingrad.

Cuộc tấn công chớp nhoáng của Đức buộc các nhà máy xe tăng phải thực hiện một cuộc sơ tán gấp rút và với quy mô chưa từng thấy về khu vực Ural. Nhà máy sản xuất T-34 ở Kharkov cũng được lệnh sơ tán ngay lập tức khi cuộc chiến xảy ra và tới tháng 9 cùng năm, toàn bộ nhà máy này đã được xây dựng lại ở Nizhniy Tagil, phía Đông dãy Ural. Các cơ sở sản xuất của KhPZ được tái thiết lập tại Nhà máy ôtô ray Dzherzhinski Ural ở Nizhny Tagil và đổi tên thành Nhà máy xe tăng Stalin số 183. Nhà máy Kirovsky được sơ tán chỉ vài tuần trước khi Leningrad bị quân Đức bao vây, và cùng với Nhà máy máy kéo Stalin di chuyển về vùng Chelyabinsk - không lâu sau đó Chelyabinsk nhanh chóng có biệt danh "Thành phố xe tăng" (Tankograd) do xe tăng trở thành sản phẩm chủ yếu của khu công nghiệp này. Nhà máy xe tăng Voroshilov số 174 sơ tán từ Leningrad và sát nhập với Nhà máy Ural để hình thành nên Nhà máy Omsk số 174. Nhà máy cơ khí hạng nặng Ordzhonikidze Ural (UZTM) tại Sverdlovsk sát nhập một số nhà máy nhỏ với nó. Trong khi các nhà máy kể trên được sơ tán với một tốc độ kỷ lục, khu liên hợp xung quanh Nhà máy máy kéo Stalin sản xuất đến 40% số xe tăng T-34Zaloga & Grandsen 1983:13.

nhỏ|Xe tăng T-34/76 Model 1942 thay thế tháp pháo hàn bằng tháp pháo đúc hình lục giác để sản xuất nhanh hơn
nhỏ|Xe tăng T-34/76 Model 1943 có thêm hộp quan sát trên nóc tháp pháo (Cupola) dành cho trưởng xe
Tới năm 1942, phiên bản T-34 Model 1942 được đưa vào sản xuất. So với Model 1941, phiên bản này có vài cải tiến không đáng kể, hiệu năng chiến đấu của xe gần như vẫn giữ nguyên. Những cải tiến ở phiên bản 1942 chủ yếu giúp cho quá trình lắp ráp và sản xuất xe tăng diễn ra nhanh hơn. Cụ thể như các phiên bản này sử dụng tháp pháo hình lục giác được đúc thay vì hàn, giúp thời gian hoàn thành tháp pháo giảm xuống đáng kể. Phiên bản này cũng thay thế cửa nóc to trên tháp pháo bằng hai cửa nắp nhỏ ở hai bên đối xứng nhau. Phiên bản hai cửa nóc này còn được lính Hồng quân gọi là “Chuột Mickey” vì khi mở cả hai cửa nóc, trông chiếc T-34 như có thêm đôi tai chuột trên nóc tháp pháo vậy.

Phiên bản T-34 sử dụng pháo 76mm cuối cùng mang tên T-34 Model 1943 dù nó được đưa vào sản xuất từ giữa năm 1942. Nó cũng gần giống như Model 1942, nhưng được bổ sung thêm một hộp quan sát trên nóc tháp pháo (Cupola) dành cho trưởng xe để tăng khả năng quan sát chiến trường.

Đến nửa cuối năm 1942, khi chiến sự lan đến tận khu vực Stalingrad và nhà máy bị bao vây bởi những cuộc chiến đấu đẫm máu giữa hai bên, tình hình sản xuất xe tăng trở nên tồi tệ vì thiếu hụt nguyên liệu, điều này dẫn đến nhiều thay đổi quan trọng trong quy trình sản xuất nhằm ứng phó với tình hình. Những xe tăng T-34 chưa được quét sơn, chưa được lắp ráp thiết bị phụ nhưng vẫn tiến thẳng ra mặt trận chiến đấu với quân ĐứcZaloga & Sarson 1994:23. Các nhà máy ở Stalingrad tiếp tục công việc sản xuất cho đến tháng 9 năm 1942 thì bị Đức ném bom phá hủy.

Những xe tăng T-34/76 được chế tạo vội vã vào thời kỳ đầu chiến tranh (năm 1941, 1942) với nhân công không chuyên (có cả người già, phụ nữ, trẻ em) nên thường bị trục trặc kỹ thuật. Trong trận phản công của Liên Xô ở Stalingrad vào mùa Đông năm 1942, 326 chiếc trên tổng số 400 xe tăng T-34 của Liên Xô tung vào trận đã bị hỏng hoàn toàn, trong đó chỉ 66 chiếc bị phá hủy khi tham chiến trực tiếp, số còn lại là tự hỏng, không thể sửa chữa trong điều kiện chiến đấu nên kíp lái phải tự phá huỷ xe để rút lui. Các thử nghiệm được Liên Xô tiến hành vào năm 1942 cho thấy chỉ 7% xe tăng T-34 được xuất xưởng trong điều kiện “hoàn hảo”, 93% còn lại được xuất xưởng trong điều kiện có trục trặc kỹ thuật chưa kịp khắc phục. Trong số 93% này, phần lớn sẽ hỏng sau 300km hoạt động và buộc phải sửa chữa lại, chỉ 8% chạy 300 km hành quân đường bộ mà không bị trục trặc gì. Trong thời kỳ này, mỗi lữ đoàn xe tăng của Liên Xô sẽ có từ 30% tới 50% xe tăng T-34 bị trục trặc trên đường hành quân ra chiến trường. Nhưng điểm vượt trội nhất của T-34 nằm ở thiết kế đơn giản, khiến cho việc sản xuất và sửa chữa rất nhanh. Dù có nhiều xe tự hỏng, lực lượng thiết giáp Liên Xô vẫn có đủ số lượng T-34 để áp đảo đối phương. Một câu nói, được cho là của lãnh đạo Liên Xô Stalin, khẳng định “Bản thân số lượng cũng là một dạng chất lượng” (“Quantity has a quality all its own”).https://m.kienthuc.net.vn/quan-su/t-34-va-con-duong-lam-nen-chiec-xe-tang-huyen-thoai-2-1199807.html

Đến giai đoạn sau chiến tranh (năm 1943 trở về sau), việc cải thiện tay nghề nhân công, khắc phục các vấn đề trong dây chuyền sản xuất đã giúp độ bền của T-34 được cải thiện đáng kể. Phần lớn các xe T-34 có thể hành quân hàng trăm km mà không bị trục trặc như các loạt xe sản xuất trước đó. Hiệu quả chiến đấu của T-34 còn được thể hiện qua tính dễ sửa chữa của nó. Có những đơn vị T-34 vào hôm trước bị hỏng hầu hết số xe của họ, trong vòng một hoặc hai ngày sửa chữa đã lại có đủ xe tăng sẵn sàng chiến đấu. Trong khi đó, xe tăng của Đức khi bị hỏng cần rất nhiều thời gian sửa chữa, nhiều khi phải đưa về tận xưởng ở Đức để sửa chữa. Vì vậy, tỷ lệ xe tăng Đức sẵn sàng chiến đấu thường chỉ dao động trong khoảng 40-60% số xe của đơn vị đó, trong khi tỷ lệ này ở T-34 thường xuyên đạt tới 80-90%. Như vậy, dù số lượng xe tăng của 2 bên là ngang bằng nhau, thì Liên Xô vẫn có thể sẵn sàng tung vào trận đánh số xe tăng nhiều gấp đôi so với Đức. Tính năng dễ bảo dưỡng và sửa chữa của T-34 cũng là một trong những nhân tố tạo nên ưu thế của loại xe này trước các xe tăng Đức.

Một điểm thú vị đó là xe tăng T-34 cũng là mẫu tăng đầu tiên trên thế giới có hệ thống xoay tháp pháo bằng máy chứ không phải bằng tay. Kèm theo đó là hệ thống khớp nối tháp pháo cực kỳ đơn giản, giúp giảm thời gian lắp ráp xuống khoảng 5 tới 6 lần so với kiểu khớp nối cũ.

Năm 1943, dây chuyền sản xuất xe tăng của Liên Xô đạt công suất 1.300 xe tăng T-34 mỗi tháng, tương đương với khoảng 43 chiếc mỗi ngày. Tổng cộng trong khoảng ba năm, đã có gần 35.000 chiếc T-34/76 được ra đời.

nhỏ|Xe tăng T-34/85 mang tháp pháo lớn hơn, thay thế pháo 76mm bằng pháo 85mm
Đến giai đoạn sau chiến tranh, từ tháng 2/1944, Liên Xô ngừng sản xuất T-34/76 để chuyển sang sản xuất T-34/85. Đây là một bản nâng cấp hoàn toàn mới nhằm khắc phục những thiếu sót của T-34/76, nâng cao độ bền cũng như vỏ giáp, hỏa lực để đối phó những xe tăng kiểu mới của Đức. Tháp pháo được làm lại với đường kính vòng tháp pháo tăng từ 1.425mm trên T-34/76 lên tới 1.600mm. Tháp pháo đời mới có kích thước lớn hơn, giáp dày hơn, mang được pháo 85mm mạnh hơn, chứa được ba người mà vẫn còn khoảng trống để gắn radio liên lạc, trong khi chi phí sản xuất chỉ đắt hơn 30%. T-34/85 vượt trội hoàn toàn các xe tăng hạng trung của Đức cùng thời như Panzer IV và pháo tự hành chống tăng StuG-3. Vì là xe tăng hạng trung nên T-34/85 vẫn yếu hơn khi so với xe tăng hạng nặng như Tiger I hoặc Panther, nhưng T-34/85 rẻ hơn và sản xuất nhanh hơn nhiều, 1 chiếc Tiger I hay Panther của Đức sẽ không thể chọi với 10 chiếc T-34/85 đượchttps://kienthuc.net.vn/quan-su/t-34-va-con-duong-lam-nen-chiec-xe-tang-huyen-thoai-3-1200730.html.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-70

T-90

T-90 là một trong những loại xe tăng chiến đấu chủ lực hiện đại nhất của quân đội Nga. Nó được sản xuất với số lượng ít vào năm 1993 và chính thức phục vụ trong quân đội Nga năm 1995,dựa trên kiểu mẫu đầu tiên được gọi bí danh là Obyject 188. T-90 nguyên thủy là một phiên bản hiện đại hóa sâu của T-72B, được tích hợp nhiều đặc tính thiết kế của T-80. Ban đầu được đặt tên là "T-72B nâng cấp" (Т-72Б усовершенствованный), viết tắt T-72BU nhưng đến năm 1992 được đặt lại tên mã là T-90История создания Т-90.

Từ năm 2001 đến 2010, theo thống kê của Nga thì T-90 là loại xe tăng chủ lực được bán chạy nhất thế giớiТ-90 стал самым продаваемым танком 2010-х годов. Tuy nhiên, từ cuối năm 2011, quân đội Nga đã ngưng đặt hàng thêm T-90Танки Т-90, полюбившиеся Путину и раскритикованные Генштабом, продали алжирцам и туркменам để chuyển sang mua loại xe tăng hiện đại hơn là T-14 Armata.https://lenta.ru/articles/2012/02/15/uncertain/. Mặt khác, Nga cũng sử dụng nhiều công nghệ trên T-90 để nâng cấp và hiện đại hóa hàng ngàn xe tăng T-72, T-80 đang còn niêm cất đưa ra sử dụng để tiết kiệm chi phí, vừa tận dụng sử dụng, vừa để xuất khẩu. Dù vậy, dây chuyền sản xuất T-90 vẫn được hoạt động ở mức cao để phục vụ xuất khẩu cho các quốc gia có nhu cầu.

T-90 là loại xe tăng đầu tiên trên thế giới được trang bị hệ thống bảo vệ 5 lớp: lớp 1 là hệ thống ngụy trang "Nakidka" để làm giảm khả năng bị đối phương phát hiện bởi ống nhòm, radar hoặc tín hiệu hồng ngoại; lớp thứ 2 là hệ thống phòng thủ chủ động quang điện gây nhiễu Shtora-1 để chống lại các tên lửa dẫn đường bằng laser, hồng ngoại cũng như gây rối các hệ thống hiển thị mục tiêu; lớp thứ 3 là hệ thống phòng thủ chủ động ARENA chuyên đánh chặn các loại đạn chống tăng trước khi chúng lao vào xe, lớp thứ 4 là giáp phản ứng nổ gắn ngoài, và lớp thứ 5 là vỏ giáp được kết hợp giữa thép độ bền cao và vật liệu tổng hợp (composite). Trước khi T-14 Armata ra đời, T-90 được coi là mẫu xe tăng có khả năng phòng vệ tốt nhất thế giới. Hệ thống chống mìn bằng xung điện EMT-7 cũng được thử nghiệm trên T-90 nhưng nó chưa được gắn đại trà vào các T-90 đang hoạt động.

Theo xếp hạng của trang web quân sự Military Today (Hoa Kỳ) về top 10 loại xe tăng tốt nhất trên thế giới năm 2015, T-90 xếp ở vị trí thứ 10 trong khi một dòng xe tăng khác của Nga là Armata xếp thứ 5 còn M1A2 Abrams của Mỹ xếp thứ 3 (tuy nhiên nhiều yếu tố như khả năng thực sự của vỏ giáp được các nước giữ bí mật nên xếp hạng này chỉ dựa theo các thông số được công bố rộng rãi)http://www.military-today.com/tanks/top_10_main_battle_tanks.htm. Theo trang web China.org.cn vào năm 2012, T-90 xếp ở vị trí thứ 10 trong số những loại xe tăng mạnh nhất thế giới thời điểm đó, đứng sau cả loại Type-96 và Type-99 của Trung Quốc cũng như M1A2 SEP của Hoa Kỳhttp://www.china.org.cn/top10/2012-08/14/content_26219520.htm. Tuy nhiên, theo National Interest (Hoa Kỳ), những bảng xếp hạng kiểu này cần xác định lại sau khi lần lượt T-90, M1 Abrams, Leopard 2 trải qua thực chiến tại Trung Đông, tại đó hàng loạt M1 và Leopard 2 bị tên lửa chống tăng bắn cháy trong khi T-90 thì lại có những màn thể hiện khả năng chống đạn rất ấn tượnghttp://baodatviet.vn/quoc-phong/vu-khi/tow-dinh-lai-vi-tri-xep-hang-tang-the-gioi-3325680/, và theo đó thì T-90 được National Interest xếp vào top 5 xe tăng hiện đại nhất năm 2016https://nationalinterest.org/feature/the-5-most-lethal-tanks-the-planet-17489 Một số lượng lớn xe tăng M1 Abrams của Mỹ đã bị tên lửa chống tăng lỗi thời bắn cháy tại chiến trường Trung Đông, cho thấy những điểm yếu rất lớn của Abrams trong cuộc chiến tranh phi đối xứng, điều đó buộc quân đội Iraq phải chuyển sang mua T-90https://viettimes.vn/tang-abram-my-bi-nuong-qua-nhieu-iraq-lap-tuc-mua-t90s-nga-294783.html Cũng có ý kiến cho rằng lí do Iraq chuyển sang mua T-90 không hẳn là vì nó có thông số trên lý thuyết mạnh hơn xe tăng của Mỹ, mà bởi hiệu suất toàn diện của T-90 đã tỏ ra vượt trội hơn trong thực tế chiến đấu (động cơ phù hợp với môi trường sa mạc, dễ bảo trì hơn, chống tên lửa tốt hơn, có cả hệ thống bảo vệ chủ động và thụ động trong khi giá lại rẻ hơn một nửa).

Ngoài Nga, T-90 còn được sử dụng bởi quân đội các nước Ấn Độ, Việt Nam, Iraq, Algérie, UAE, Kuwait và Azerbaijan.

Trong chiến tranh Chechen năm 1999, T-90 được sử dụng trên chiến trường lần đầu tiên, một chiếc trong số đó đã trúng vài quả tên lửa chống tăng và súng chống tăng, tuy nhiên xe không hề hấn gì nhờ lớp giáp dàyhttp://danviet.vn/the-gioi/suc-manh-xe-tang-chu-luc-t-90-nga-dieu-toi-syria-646634.html
240px|nhỏ|T-90 đời đầu, năm 2002
240px|nhỏ|T-90A, năm 2014
Trong Nội chiến Syria, theo ước tính của quân đội Syria, các nhóm phiến quân có khoảng 6.000 tổ hợp tên lửa chống tăng BGM-71 TOW được Mỹ và Ả Rập Xê Út viện trợ, cùng hàng ngàn hệ thống tên lửa chống tăng xuất xứ từ các nước khác như Nga và Trung Quốc, chưa kể hàng vạn súng chống tăng các loại RPG-7 và SPG-9. Số vũ khí chống tăng này đã gây thiệt hại nặng cho lực lượng xe tăng (gồm chủ yếu là T-55, T-62 và T-72 đời cũ) của quân đội chính phủ Syria. Để hỗ trợ chính phủ Syria, ít nhất 15 xe tăng T-90A đã được Nga viện trợ cho quân đội Syria để chống lại phiến quân Đến năm 2018, khoảng 30 chiếc T-90A đã được Nga chuyển cho Syria, được biên chế cho Sư đoàn thiết giáp số 4, cùng Lữ đoàn Chim ưng Sa mạc và Đặc nhiệm Hổ, các đơn vị tinh nhuệ thường tiến hành các chiến dịch ác liệt nhất của quân đội Syria.https://vnexpress.net/the-gioi/ly-do-t-90-nga-ly-don-hon-xe-tang-phuong-tay-tai-trung-dong-3860435.html

Theo Tạp chí quốc phòng National Interest, dù xe tăng Mỹ và Đức được đánh giá rất cao trên lý thuyết nhưng khi tham chiến, chúng đã thực sự gây thất vọng. Ví dụ như loại xe tăng M1 Abrams mà quân đội Mỹ sử dụng tại Iraq đã bị mất nhiều chiếc do chiến thuật du kích của quân nổi dậy.http://www.tanks-encyclopedia.com/coldwar/US/M1_Abrams.php Các lực lượng du kích Iraq đã sử dụng bom tự tạo, cũng như các khẩu RPG-7, RPG-29 có khả năng xuyên giáp hỗn hợp của M1 Abrams, khiến cho một lượng lớn xe tăng này bị phá hủyhttp://www.usatoday.com/news/world/iraq/2005-03-29-abrams-tank-a_x.htm?loc=interstitialskip. Tới khoảng tháng 3 năm 2005, tức là sau 2 năm, đã có 17 xe tăng Abram bị phá hủy hoàn toàn và 63 xe khác bị hỏng nặng do hoả lực đối phương, chủ yếu bởi mìn và súng chống tăng cá nhân (RPG-7). Tới tháng 3 năm 2006, tức là sau 3 năm, đã có trên 100 xe tăng M1 bị phá huỷ hoàn toàn, hơn 530 chiếc khác bị hư hại nặng và phải đưa trở về nhà máy ở Mỹ để sửa chữa (trung bình cứ 2 ngày lại có 1 chiếc M1 Abrams bị hỏng nặng, 10 ngày thì có 1 chiếc bị phá hủy).http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/04/AR2006120401347.html

Những chiếc M1A1 Abrams mà Mỹ bán cho quân đội Iraq cũng liên tiếp bị tiêu diệt. Các xe M1A1 của Iraq là xe tân trang từ các xe M1A1 lấy trong kho của quân đội Mỹ, đã được nâng cấp các thiết bị điện tử nhưng không trang bị giáp uranium nghèo ở mặt trước tháp pháo, nên chúng càng dễ bị tiêu diệt. Tính từ tháng 1 đến tháng 5/2014, đã có 28 chiếc M1 Abrams bị hư hại và 5 chiếc trong đó bị tên lửa chống tăng bắn xuyên qua giáp xe Chỉ tính trong trận chiến ở Mosul năm 2014, quân đội Iraq khi tháo chạy đã vứt bỏ lại một lượng lớn vũ khí, trong đó có tới 40 chiếc tăng M1 Abrams. Sau nửa năm tác chiến, đến cuối năm 2014, số lượng M1 Abrams của Iraq đã sụt giảm nghiêm trọng, từ 140 chiếc ban đầu chỉ còn lại khoảng 40 chiếc. Kết quả chiến đấu đáng thất vọng của M1 Abrams khiến Iraq quyết định chuyển sang mua xe tăng T-90 vào cuối năm 2016

Tại chiến trường Yemen năm 2015, quân đội Ả Rập Xê Út có trong tay 440 chiếc M1 Abrams, theo nhà sản xuất thì họ đã nâng cấp tất cả M1A1, M1A2 và M1A2 của Ả Rập Xê Út lên phiên bản M1A2Shttps://web.archive.org/web/20061025014002/http://www.defenseindustrydaily.com/2006/08/the-2006-saudi-shopping-spree-29b-to-upgrade-m1-abrams-tank-fleet/index.php, đây là biến thể áp dụng các công nghệ hiện đại của M1A2 SEP mà quân đội Mỹ sử dụng.http://generaldynamics.com/news/press-releases/2011/08/general-dynamics-awarded-42-million-saudi-tank-work). Nhiều chiếc M1A2S đã bị phá hủy bởi quân Houthi ở Yemen. Không rõ số lượng tổn thất cụ thể, nhưng đến tháng 8/2016, Ả Rập Xê Út đã mua thêm 153 chiếc M1 Abrams, 20 chiếc trong số đó để thay thế cho những xe bị mất khi chiến đấuhttp://www.defenseone.com/business/2016/08/us-tank-deal-exposes-saudi-losses-yemen-war/130623/

Một ví dụ khác là loại xe tăng Leopard 2A4 của Thổ Nhĩ Kỳ cũng bị bắn cháy hàng loạt. Leopard 2A4 là loại xe tăng mà Thổ Nhĩ Kỳ mua từ trong kho của quân đội Đức, đây là phiên bản nâng cấp được sản xuất trong giai đoạn 1987-1992, với công nghệ vỏ giáp phức hợp gồm các tấm titan/wolfram phẳng và composite, tương đương kiểu giáp Chobham tuyệt mật của Anh, có khả năng bảo vệ cao trước các loại đạn xuyên giáp và tên lửa chống tănghttp://kienthuc.net.vn/quan-su/hai-hung-canh-xe-tang-leopard-2a4-tnk-tan-xac-tai-aleppo-795735.html#p-8 Các cuộc thử nghiệm hồi cuối những năm 1980 đánh giá rằng, giáp trước của xe tăng Leopard 2A4 có thể chịu được đạn xuyên giáp APFSDS loại cỡ 125mm (cỡ pháo của xe tăng Liên Xô) từ cự ly bắn 1.500m, sau này giáp trước còn tiếp tục dày thêm hơn, nhưng phần hông tháp pháo cũng như hông thân xe thì mỏng hơn khiến chúng vẫn bị tên lửa BGM-71 TOW do Mỹ chế tạo xuyên qua dễ dàng. Loại xe này đã bị phá hủy 10 chiếc sau 3 tháng chiến đấu cuối năm 2016https://southfront.org/new-data-reveals-how-many-military-equipment-turkey-lost-in-attempts-to-capture-al-bab/ Các nguồn tin của Nga cho biết trong 10 chiếc Leopard 2A4 thì có một phần bị tiêu diệt bởi vũ khí chống tăng còn một số khác bị tiêu diệt bởi mìn IED. Việc thiếu các hệ thống cảnh báo sớm hiện đại đã khiến các xe tăng Leopard-2A4 không phát hiện được mình bị tên lửa chống tăng tấn công từ xa, khiến nhiều xe bị tiêu diệthttp://kienthuc.net.vn/quan-su/hai-hung-canh-xe-tang-leopard-2a4-tnk-tan-xac-tai-aleppo-795735.html#p-3

260px|nhỏ|trái|Phiên bản T-90S dành cho xuất khẩu. Hệ thống phòng vệ chủ động Shtora-1 và ARENA đã được tháo bỏ, tuy nhiên khách hàng có thể trang bị nếu đặt hàng các hệ thống này
Tại Yemen, đã có ít nhất 4 xe tăng AMX-56 Leclerc hiện đại do Pháp sản xuất và bán cho quân đội Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã bị phá hủy bởi mìn chống tăng và súng RPG-7. Trong số 70 chiếc ở chiến trường Yemen, có 3 xe tăng bị hư hại, 2 bằng mìn chống tăng khiến các xe bị hư hại phần bánh và 1 xe bị RPG-7 bắn trúng nhưng không xuyên qua giáp xe. Tuy nhiên, tổ hợp tên lửa chống tăng lỗi thời Konkurs đã bắn xuyên thủng được giáp trước (là nơi bọc giáp dày nhất) của 1 chiếc Leclerc khiến lái xe thiệt mạng, chỉ huy xe bị thươnghttp://kienthuc.net.vn/quan-su/xe-tang-gia-khung-nhat-the-gioi-tham-bai-tai-yemen-811400.html#p-7, xe tăng bị hỏng sau đó được kéo về sửa chữa Theo báo Kiến Thức thì việc bị một tổ hợp tên lửa chống tăng lỗi thời xuyên thủng giáp trước cho thấy vỏ giáp của xe Leclerc không tốt như quân đội Pháp tuyên bố, và người Pháp phải xem lại khả năng bảo vệ của Leclerc trước vũ khí chống tăng

Cũng trong giai đoạn này, ít nhất 15 chiếc T-90A được Nga viện trợ cho quân đội Syria từ tháng 11/2015. Đây là phiên bản T-90A cũ sản xuất từ năm 1992, cũng không được gắn kèm hệ thống phòng vệ chủ động ARENA mà chỉ sử dụng các thiết bị do Syria tự chế tạohttp://kienthuc.net.vn/vu-khi/ly-do-buon-cuoi-khien-t-90a-bi-trung-ten-lua-tow-o-syria-642769.html. T-90A đã tỏ ra rất hiệu quả trong thực chiếnhttp://www.globalsecurity.org/military/world/russia/t-90-combat.htm. Hệ thống gây nhiễu Shtora-1 thì được gắn kèm và đã phát huy tác dụng, khiến các tên lửa chống tăng bắn vào nó bị gây nhiễu và bay chệch mục tiêu. Tính tới hết năm 2016, sau hơn 1 năm T-90 tham chiến tại Syria mà không có chiếc nào bị phá hủyhttp://www.datviet.com/khoanh-khac-xe-tang-m1-my-tu-vong-truoc-ten-lua-nga/http://anninhthudo.vn/quan-su/xe-tang-t90-cua-nga-da-bien-ten-lua-tow-thanh-do-co-tai-syria/663639.antd. Trước đó một tháng, ngày 26/2/2016, do sơ suất của tổ lái (không bật hệ thống Shtora trên xe), một T-90A đã bị tên lửa đánh trúng nhưng nhờ sự bảo vệ của lớp giáp phản ứng nổ loại Kontakt-5, vỏ giáp của chiếc tăng T-90 không bị xuyên thủng và nó chỉ bị hư hại nhẹ, kíp lái không bị thương tích gì. Đây là lần đầu tiên T-90 bị trúng tên lửa TOW-2A của Mỹ và đã chứng tỏ khả năng bảo vệ tốt của nó. TOW-2A mà phiến quân sử dụng là phiên bản TOW-2 nâng cấp, đã được trang bị đầu nổ kép để chống giáp phản ứng nổ Ngoài ra còn có một chiếc T-90 mà Nga cung cấp cho Quân đội Syria đã chịu hư hại nhỏ ở mặt trận Raqqa, một trong hai đèn hồng ngoại Shtora-1 và bánh xe bị bắn hỏng. Đến cuối năm 2016, đã có ít nhất 4 lần phiến quân dùng tên lửa hoặc súng chống tăng bắn trúng T-90A nhưng chưa một lần chiếc xe tăng này bị phá hủy hoàn toàn mà chỉ bị hư hại nhẹ ở các bộ phận bên ngoài

Sang năm 2017, sau 1 năm rưỡi thì đã có 1 xe T-90 bị thu giữ và 1 xe bị phá hủy. Phiến quân tuyên bố thu giữ 1 chiếc T-90 vào ngày 18/4/2016 (nhưng nguồn tin sau đó cho biết đây chỉ là tin giả, bởi không hề có ảnh phiến quân đứng chụp cạnh xe để tuyên truyền chiến tích như thông thường). Chiếc T-90 duy nhất bị bắt vào ngày 10/6/2016, tổ lái đã tự bỏ xe sau khi hứng chịu nhiều cuộc tấn công từ nhiều hướng khiến nhiều bộ phận gắn ngoài của xe như kính ngắm, hai đèn hồng ngoại hệ thống Shtora-1, ốp cách nhiệt nòng pháo, nhiều phần giáp ERA Kontakt-5 bị hỏng Chiếc T-90 bị bắt vẫn chạy được bình thường, chứng tỏ rằng xe chỉ bị hư hại bên ngoài, nhưng do sự vô kỷ luật và tinh thần chiến đấu kém nên kíp lái đã tự bỏ xe chạy ra ngoài, khiến cho xe bị bắt giữ (nhiều binh lính Syria thường vứt vũ khí để bỏ chạy khi gặp nguy hiểm, nên xe tăng T-90A bị bắt giữ khi còn nguyên vẹn là điều rất dễ xảy ra)

240px|nhỏ|Xe tăng T-90SM phóng đạn khói ngụy trang, năm 2013
Tháng 1 năm 2017, chiếc T-90A đầu tiên bị phá hủy ở gần Khanasir bởi tên lửa chống tăng của ISIS, chỉ huy và pháo thủ rời xe sau khi bị bắn trúng trong khi lái xe bị thương đã được sơ tán sau đó Lá cờ trên tháp pháo cho thấy kíp xe là các chiến binh Hezbollah – lực lượng quân tình nguyện được Iran hậu thuẫn chiến đấu cùng với quân đội Syria. Cũng giống như lần đầu T-90A bị tên lửa tấn công hồi đầu năm 2016, cách vận hành kém, sự vô kỷ luật và hàng loạt sai lầm của kíp lái bị cho là nguyên nhân chính khiến chiếc T-90A bị mất. Sai lầm thứ nhất của kíp lái là đã không bật hệ thống Shtora trên chiếc T-90A (khiến xe bị trúng tên lửa), sai lầm thứ 2 là cắm lá cờ vàng trên tháp pháo khiến nó trở thành điểm ngắm dễ nhìn cho xạ thủ đối phương, sai lầm thứ ba là để mở nắp tháp pháo của xe trong quá trình tham chiến, sai lầm thứ 4 là việc kíp lái tự bỏ xe mà không kích hoạt hệ thống chữa cháy. Dù bị trúng liên tiếp 2 quả tên lửa nhưng ban đầu xe chỉ bị cháy nhỏ, nếu thành viên kíp xe tiến hành dập tắt lửa trên tháp pháo thì chiếc xe vẫn có thể hoạt động. Nhưng vì kíp lái đã tự bỏ xe chạy ra ngoài nên không có ai dập lửa, sau nhiều giờ ngọn lửa dần cháy lan vào trong xe khiến chiếc T-90 bị phá hủy

Tính đến hết năm 2018, chỉ có 4 trường hợp T-90 bị mất ở Syria, 1 chiếc là T-90 Model 1992 bị mất vào năm 2016 ở Aleppo, 3 chiếc còn lại là T-90A. Trong 4 trường hợp, chỉ có 1 chiếc là bị phá hủy (xe của Hezbollah bị trúng TOW-2 vào tháng 1/2017, tổ lái bỏ xe như đã nêu trên), 3 chiếc còn lại không bị phá hủy nhưng bị đối phương chiếm giữ vì tổ lái đã bỏ chạy giữa chừng (Trường hợp đầu tiên, xe bị hư hại do trúng TOW-2 và tổ lái bỏ xe lại. Trường hợp 2, không rõ bối cảnh, xe bị mảnh đạn làm hỏng cả ba kính ngắm và bị tổ lái bỏ lại. Trường hợp cuối là xe của đặc nhiệm Syria ở Dier Ezzor, IS nhân bão cát đã tấn công, thu được một xe T-90A còn nguyên vẹn trong xưởng bảo trì).

Khi so sánh với mức độ thiệt hại của M1 Abrams và Leopard-2A4, việc chỉ có 1 chiếc T-90A bị phá hủy sau 3 năm tham chiến (mà chủ yếu là do lỗi của kíp lái) là thành tích rất ấn tượng của T-90A so với các mẫu xe tăng phương Tây.

Thực tế cho thấy xe tăng Mỹ và Đức đã nhiều lần bị bắn cháy bằng súng phóng lựu hoặc tên lửa chống tăng được phát triển từ những năm 1970, trong khi đã có những chiếc T-90 trúng vài phát đạn vũ khí chống tăng nhưng vẫn sống sót và kíp điều khiển không hề hấn gì. Chuyên gia quân sự Andrei Koshkin đánh giá: "Khu vực Trung Đông từ lâu đã đánh giá cao khả năng hoạt động của xe tăng Liên Xô và Nga. Các dòng xe tăng T-62, T-72 tỏ ra rất phù hợp với khí hậu sa mạc, bán sa mạc và khô nóng tại Trung Đông... Mỹ luôn quảng cáo xe tăng M1 Abrams là dòng xe tăng hiệu quả tác chiến nhất thế giới, nhưng thực tế chiến trường mấy năm trở lại đây tại Iraq đã chỉ ra, xe tăng Mỹ dễ tổn thương và hiệu quả tác chiến thấp. Chính thực tế chiến trường đã chứng minh xe tăng Nga (T-90) có hiệu quả hơn hẳn xe tăng của các quốc gia khác. Điều này cũng giải thích tại sao xe tăng Nga đang được rất nhiều quốc gia Cận Đông quan tâm và đặt mua"http://www.qdnd.vn/quan-su-the-gioi/khoa-hoc-quan-su/tai-sao-iraq-lai-chon-xe-tang-t-90-cua-nga-513460

“Xã hội Iraq hiện nay đang có nhiều biến động. Nhiều tổ chức phe phái đang cố gắng nắm giữ quyền lực nhà nước và các khu vực khai thác dầu, trong đó có Tổ chức nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Từ thực tế chiến trường, chính quyền Baghdad đã có kinh nghiệm sử dụng các phương tiện chiến đấu của cả Nga và Mỹ. Và vũ khí Nga lại được yêu thích hơn”, chuyên gia quân sự Andrei Koshkin đánh giá.
Sự “yêu thích” trên đã hiện thực hóa bằng hợp đồng cung cấp xe tăng T-90S/SK mới đây giữa Moscow và Baghdad và nhiều trang bị quân sự khác. Đây chỉ là điểm khởi đầu cho việc mở rộng hợp tác giữa hai bên với tổng giá trị các hợp đồng dự kiến tới hàng tỷ USD. Một điều đáng ngạc nhiên tại Iraq là việc dù Mỹ đang hiện diện quân sự tại đây, nhưng số lượng xe tăng có nguồn gốc Nga qua nhiều nguồn cung cấp khác nhau đang hiện diện với số lượng lớn trong biên chế Quân đội Iraq. Câu trả lời thực tế rất đơn giản: Xe tăng Nga từ lâu đã thể hiện rõ hiệu quả của mình trên chiến trường Cận Đông, trong đó có Iraq.
Thiết kế của xe tăng T-90 rất phù hợp khi tác chiến ở môi trường sa mạc.
“Khu vực Trung Đông từ lâu đã đánh giá cao khả năng hoạt động của xe tăng Liên Xô và Nga. Các dòng xe tăng T-62, T-72 tỏ ra rất phù hợp với khí hậu sa mạc, bán sa mạc và khô nóng tại Trung Đông”, chuyên gia A. Koshkin đánh giá.
T-90 và các biến thể hiện là dòng xe tăng hiện đại nhất của Quân đội Nga. Khi tham chiến ở Syria, dòng xe tăng này đã thể hiện khả năng tác chiến và sống sót cao hơn hẳn dòng xe tăng Abrams của Mỹ và Leopard-2 của Đức. Xe tăng T-90 có thể coi là “bước chuyển tiếp” trước dòng xe tăng thế hệ mới T-14 Armata.
Xe tăng Abrams và Leopard không phải “đối thủ”
“Mỹ luôn quảng cáo xe tăng M1 Abrams là dòng xe tăng hiệu quả tác chiến nhất thế giới, nhưng thực tế chiến trường mấy năm trở lại đây tại Iraq đã chỉ ra, xe tăng Mỹ dễ tổn thương và hiệu quả tác chiến thấp”, chuyên gia A. Koshkin cho biết. Tại chiến trường Trung Đông, xe tăng Mỹ và Đức đã nhiều lần bị bắn cháy bằng súng phóng lựu hoặc tên lửa chống tăng cầm tay được phát triển từ những năm 1970.
Bản thân Mỹ cũng nhận rõ các yếu điểm của dòng xe tăng M1 Abrams và đã bắt tay vào phát triển dòng xe tăng mới. Tuy nhiên, để hình thành các yêu cầu kỹ thuật và phát triển thế hệ xe tăng mới cho Quân đội Mỹ sẽ mất từ 10 đến 15 năm. Giới chuyên gia quân sự nhận định, nhiều khả năng Mỹ sẽ phát triển dòng xe tăng có nhiều tính năng tương đồng và ưu việt hơn so với T-14 Armata của Nga, nhưng điều này không thể diễn ra trong một sớm, một chiều.
Xe tăng Abrams (ảnh trên) và xe tăng Leopard-2A4 bị bắn hạ bởi vũ khí chống tăng cá nhân tại Iraq và Syria.
Hiệu quả thương mại của xe tăng Abrams chủ yếu có được nhờ hoạt động quảng bá và truyền thông mạnh mẽ của các hãng chế tạo Mỹ, nhưng tại chiến trường Iraq, xe tăng Mỹ đã còn màn thể hiện không mấy ấn tượng. Xe tăng Leopard-2A4 (Đức) của Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tham chiến tại Syria và xe tăng Leclerc (Pháp) của Saudi Arabia tham chiến tại Yemen cũng tương tự.
“Thực tế sử dụng phương tiện chiến đấu trên chiến trường có sức thuyết phục rất lớn. Chính thực tế chiến trường đã chứng minh xe tăng Nga (T-90) có hiệu quả hơn hẳn xe tăng của các quốc gia khác. Điều này cũng giải thích tại sao xe tăng Nga đang được rất nhiều quốc gia Cận Đông quan tâm và đặt mua”, chuyên gia A. Koshkin nhận định.
Chung ý kiến, chuyên gia quân sự Victor Murakhovsky đánh giá, điều kiện địa hình sa mạc, bán sa mạc tại Syria và Iraq với không gian mở rất phù hợp với tác chiến xe tăng: “Xe tăng T-90 hoàn toàn có thể sử dụng tên lửa bắn qua nòng pháo chính với độ chính xác cao để tấn công mục tiêu ở khoảng cách 5km, nhất là tại không gian mở trên sa mạc. Ngoài ra, xe tăng T-90 còn có nhiều vũ khí hiệu quả khác”.
Tại chiến trường Syria đã ghi nhận nhiều trường hợp xe tăng T-90 trúng đạn chống tăng vác vai, nhưng không hề hấn gì.
Hiệu quả tác chiến của T-90 tại Syria là "lời quảng cáo" có sức thuyết phục cao đối với các quốc gia Cận Đông.
Khi nói về khả năng sống sót của xe tăng T-90, chuyên gia phân tích quân sự Nga Igor Korotchenko cho biết: “Trong thực chiến tại Syria, đã ghi nhận trường hợp xe tăng T-90 vài lần trúng đạn vũ khí chống tăng, nhưng vẫn sống sót và kíp điều khiển không hề hấn gì. Điều này vẫn đúng tại chiến trường Iraq”.
Đôi bên cùng có lợi
Đối với Nga, hợp đồng cung cấp xe tăng T-90 cho Iraq giúp Moscow từng bước chiếm lĩnh thị trường vũ khí tại Cận Đông, nơi vốn nổi tiếng với các hợp đồng vũ khí cả gói tỷ đô. Hiện tại, Mỹ và phương Tây vẫn nắm giữ phần lớn các đơn hàng vũ khí cung cấp tại thị trường này.
Bước đầu, Nga đã có các hợp đồng vũ khí mới với nhiều quốc gia trong khu vực Cận Đông như Kuwait, Saudi Arabia, Các tiểu vương quốc A rập thống nhất, Ai Cập, Iraq… Điều này hứa hẹn trong tương lai sẽ có thêm các hợp đồng tỷ đô mới cho Moscow. Hầu hết các dòng vũ khí các quốc gia Cận Đông đặt mua đều là dòng sản phẩm đã qua “thử lửa” tại chiến trường Syria với hiệu quả tác chiến cao như: Xe tăng T-90, máy bay chiến đấu Su-35S, tiêm kích-bom Su-34, tổ hợp tên lửa phòng không S-400…
Vũ khí Nga đang có nhiều "bước tiến" lớn tại Cận Đông trong thời gian gần đây.
Về phía Iraq, bên cạnh hiệu quả thực tế do vũ khí Nga có thể mang lại, Baghdad cũng mong muốn qua các hợp đồng vũ khí lớn, Nga có thể hỗ trợ Iraq tích cực hơn trong cuộc chiến chống lại tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, tương tự như đã làm thực hiện tại Syria.
Cần nhấn mạnh rằng, vũ khí là mặt hàng đặc biệt. Nó bao hàm cả các ý đồ chính trị trong đó. Việc đặt Iraq mua vũ khí Nga bao hàm luôn ý nghĩa mong muốn Moscow hỗ trợ Baghdad giải quyết các vấn đề nội tại quốc gia này đang vướng mắc. Điều này cũng đúng với nhiều quốc gia Cận Đông khác. Hiệu quả các vấn đề này tới đâu sẽ vẫn là câu hỏi chưa có lời giải đáp một sớm, một chiều!
TUẤN SƠN


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-71

T-90


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-91

T-90


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-94

T-90


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-95

T-90


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-96

T-90


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-103

T-90


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-72

T-90

Trong chiến tranh Chechen năm 1999, T-90 được sử dụng trên chiến trường lần đầu tiên, một chiếc trong số đó đã trúng vài quả tên lửa chống tăng và súng chống tăng, tuy nhiên xe không hề hấn gì nhờ lớp giáp dàyhttp://danviet.vn/the-gioi/suc-manh-xe-tang-chu-luc-t-90-nga-dieu-toi-syria-646634.html
240px|nhỏ|T-90 đời đầu, năm 2002
240px|nhỏ|T-90A, năm 2014
Trong Nội chiến Syria, theo ước tính của quân đội Syria, các nhóm phiến quân có khoảng 6.000 tổ hợp tên lửa chống tăng BGM-71 TOW được Mỹ và Ả Rập Xê Út viện trợ, cùng hàng ngàn hệ thống tên lửa chống tăng xuất xứ từ các nước khác như Nga và Trung Quốc, chưa kể hàng vạn súng chống tăng các loại RPG-7 và SPG-9. Số vũ khí chống tăng này đã gây thiệt hại nặng cho lực lượng xe tăng (gồm chủ yếu là T-55, T-62 và T-72 đời cũ) của quân đội chính phủ Syria. Để hỗ trợ chính phủ Syria, ít nhất 15 xe tăng T-90A đã được


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-78

T-90

Trong chiến tranh Chechen năm 1999, T-90 được sử dụng trên chiến trường lần đầu tiên, một chiếc trong số đó đã trúng vài quả tên lửa chống tăng và súng chống tăng, tuy nhiên xe không hề hấn gì nhờ lớp giáp dàyhttp://danviet.vn/the-gioi/suc-manh-xe-tang-chu-luc-t-90-nga-dieu-toi-syria-646634.html
240px|nhỏ|T-90 đời đầu, năm 2002
240px|nhỏ|T-90A, năm 2014
Trong Nội chiến Syria, theo ước tính của quân đội Syria, các nhóm phiến quân có khoảng 6.000 tổ hợp tên lửa chống tăng BGM-71 TOW được Mỹ và Ả Rập Xê Út viện trợ, cùng hàng ngàn hệ thống tên lửa chống tăng xuất xứ từ các nước khác như Nga và Trung Quốc, chưa kể hàng vạn súng chống tăng các loại RPG-7 và SPG-9. Số vũ khí chống tăng này đã gây thiệt hại nặng cho lực lượng xe tăng (gồm chủ yếu là T-55, T-62 và T-72 đời cũ) của quân đội chính phủ Syria. Để hỗ trợ chính phủ Syria, ít nhất 15 xe tăng T-90A đã được Nga viện trợ cho quân đội Syria để chống lại phiến quân Đến năm 2018, khoảng 30 chiếc T-90A đã được Nga chuyển cho Syria, được biên chế cho Sư đoàn thiết giáp số 4, cùng Lữ đoàn Chim ưng Sa mạc và Đặc nhiệm Hổ, các đơn vị tinh nhuệ thường tiến hành các chiến dịch ác liệt nhất của quân đội Syria.https://vnexpress.net/the-gioi/ly-do-t-90-nga-ly-don-hon-xe-tang-phuong-tay-tai-trung-dong-3860435.html

Theo Tạp chí quốc phòng National Interest, dù xe tăng Mỹ và Đức được đánh giá rất cao trên lý thuyết nhưng khi tham chiến, chúng đã thực sự gây thất vọng. Ví dụ như loại xe tăng M1 Abrams mà quân đội Mỹ sử dụng tại Iraq đã bị mất nhiều chiếc do chiến thuật du kích của quân nổi dậy.http://www.tanks-encyclopedia.com/coldwar/US/M1_Abrams.php Các lực lượng du kích Iraq đã sử dụng bom tự tạo, cũng như các khẩu RPG-7, RPG-29 có khả năng xuyên giáp hỗn hợp của M1 Abrams, khiến cho một lượng lớn xe tăng này bị phá hủyhttp://www.usatoday.com/news/world/iraq/2005-03-29-abrams-tank-a_x.htm?loc=interstitialskip. Tới khoảng tháng 3 năm 2005, tức là sau 2 năm, đã có 17 xe tăng Abram bị phá hủy hoàn toàn và 63 xe khác bị hỏng nặng do hoả lực đối phương, chủ yếu bởi mìn và súng chống tăng cá nhân (RPG-7). Tới tháng 3 năm 2006, tức là sau 3 năm, đã có trên 100 xe tăng M1 bị phá huỷ hoàn toàn, hơn 530 chiếc khác bị hư hại nặng và phải đưa trở về nhà máy ở Mỹ để sửa chữa (trung bình cứ 2 ngày lại có 1 chiếc M1 Abrams bị hỏng nặng, 10 ngày thì có 1 chiếc bị phá hủy).http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/04/AR2006120401347.html


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-80

T-90

Trong chiến tranh Chechen năm 1999, T-90 được sử dụng trên chiến trường lần đầu tiên, một chiếc trong số đó đã trúng vài quả tên lửa chống tăng và súng chống tăng, tuy nhiên xe không hề hấn gì nhờ lớp giáp dàyhttp://danviet.vn/the-gioi/suc-manh-xe-tang-chu-luc-t-90-nga-dieu-toi-syria-646634.html
240px|nhỏ|T-90 đời đầu, năm 2002
240px|nhỏ|T-90A, năm 2014
Trong Nội chiến Syria, theo ước tính của quân đội Syria, các nhóm phiến quân có khoảng 6.000 tổ hợp tên lửa chống tăng BGM-71 TOW được Mỹ và Ả Rập Xê Út viện trợ, cùng hàng ngàn hệ thống tên lửa chống tăng xuất xứ từ các nước khác như Nga và Trung Quốc, chưa kể hàng vạn súng chống tăng các loại RPG-7 và SPG-9. Số vũ khí chống tăng này đã gây thiệt hại nặng cho lực lượng xe tăng (gồm chủ yếu là T-55, T-62 và T-72 đời cũ) của quân đội chính phủ Syria. Để hỗ trợ chính phủ Syria, ít nhất 15 xe tăng T-90A đã được Nga viện trợ cho quân đội Syria để chống lại phiến quân Đến năm 2018, khoảng 30 chiếc T-90A đã được Nga chuyển cho Syria, được biên chế cho Sư đoàn thiết giáp số 4, cùng Lữ đoàn Chim ưng Sa mạc và Đặc nhiệm Hổ, các đơn vị tinh nhuệ thường tiến hành các chiến dịch ác liệt nhất của quân đội Syria.https://vnexpress.net/the-gioi/ly-do-t-90-nga-ly-don-hon-xe-tang-phuong-tay-tai-trung-dong-3860435.html

Theo Tạp chí quốc phòng National Interest, dù xe tăng Mỹ và Đức được đánh giá rất cao trên lý thuyết nhưng khi tham chiến, chúng đã thực sự gây thất vọng. Ví dụ như loại xe tăng M1 Abrams mà quân đội Mỹ sử dụng tại Iraq đã bị mất nhiều chiếc do chiến thuật du kích của quân nổi dậy.http://www.tanks-encyclopedia.com/coldwar/US/M1_Abrams.php Các lực lượng du kích Iraq đã sử dụng bom tự tạo, cũng như các khẩu RPG-7, RPG-29 có khả năng xuyên giáp hỗn hợp của M1 Abrams, khiến cho một lượng lớn xe tăng này bị phá hủyhttp://www.usatoday.com/news/world/iraq/2005-03-29-abrams-tank-a_x.htm?loc=interstitialskip. Tới khoảng tháng 3 năm 2005, tức là sau 2 năm, đã có 17 xe tăng Abram bị phá hủy hoàn toàn và 63 xe khác bị hỏng nặng do hoả lực đối phương, chủ yếu bởi mìn và súng chống tăng cá nhân (RPG-7). Tới tháng 3 năm 2006, tức là sau 3 năm, đã có trên 100 xe tăng M1 bị phá huỷ hoàn toàn, hơn 530 chiếc khác bị hư hại nặng và phải đưa trở về nhà máy ở Mỹ để sửa chữa (trung bình cứ 2 ngày lại có 1 chiếc M1 Abrams bị hỏng nặng, 10 ngày thì có 1 chiếc bị phá hủy).http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/04/AR2006120401347.html

Những chiếc M1A1 Abrams mà Mỹ bán cho quân đội Iraq cũng liên tiếp bị tiêu diệt. Các xe M1A1 của Iraq là xe tân trang từ các xe M1A1 lấy trong kho của quân đội Mỹ, đã được nâng cấp các thiết bị điện tử nhưng không trang bị giáp uranium nghèo ở mặt trước tháp pháo, nên chúng càng dễ bị tiêu diệt.


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-88

T-90

Trong chiến tranh Chechen năm 1999, T-90 được sử dụng trên chiến trường lần đầu tiên, một chiếc trong số đó đã trúng vài quả tên lửa chống tăng và súng chống tăng, tuy nhiên xe không hề hấn gì nhờ lớp giáp dàyhttp://danviet.vn/the-gioi/suc-manh-xe-tang-chu-luc-t-90-nga-dieu-toi-syria-646634.html
240px|nhỏ|T-90 đời đầu, năm 2002
240px|nhỏ|T-90A, năm 2014
Trong Nội chiến Syria, theo ước tính của quân đội Syria, các nhóm phiến quân có khoảng 6.000 tổ hợp tên lửa chống tăng BGM-71 TOW được Mỹ và Ả Rập Xê Út viện trợ, cùng hàng ngàn hệ thống tên lửa chống tăng xuất xứ từ các nước khác như Nga và Trung Quốc, chưa kể hàng vạn súng chống tăng các loại RPG-7 và SPG-9. Số vũ khí chống tăng này đã gây thiệt hại nặng cho lực lượng xe tăng (gồm chủ yếu là T-55, T-62 và T-72 đời cũ) của quân đội chính phủ Syria. Để hỗ trợ chính phủ Syria, ít nhất 15 xe tăng T-90A đã được Nga viện trợ cho quân đội Syria để chống lại phiến quân Đến năm 2018, khoảng 30 chiếc T-90A đã được Nga chuyển cho Syria, được biên chế cho Sư đoàn thiết giáp số 4, cùng Lữ đoàn Chim ưng Sa mạc và Đặc nhiệm Hổ, các đơn vị tinh nhuệ thường tiến hành các chiến dịch ác liệt nhất của quân đội Syria.https://vnexpress.net/the-gioi/ly-do-t-90-nga-ly-don-hon-xe-tang-phuong-tay-tai-trung-dong-3860435.html

Theo Tạp chí quốc phòng National Interest, dù xe tăng Mỹ và Đức được đánh giá rất cao trên lý thuyết nhưng khi tham chiến, chúng đã thực sự gây thất vọng. Ví dụ như loại xe tăng M1 Abrams mà quân đội Mỹ sử dụng tại Iraq đã bị mất nhiều chiếc do chiến thuật du kích của quân nổi dậy.http://www.tanks-encyclopedia.com/coldwar/US/M1_Abrams.php Các lực lượng du kích Iraq đã sử dụng bom tự tạo, cũng như các khẩu RPG-7, RPG-29 có khả năng xuyên giáp hỗn hợp của M1 Abrams, khiến cho một lượng lớn xe tăng này bị phá hủyhttp://www.usatoday.com/news/world/iraq/2005-03-29-abrams-tank-a_x.htm?loc=interstitialskip. Tới khoảng tháng 3 năm 2005, tức là sau 2 năm, đã có 17 xe tăng Abram bị phá hủy hoàn toàn và 63 xe khác bị hỏng nặng do hoả lực đối phương, chủ yếu bởi mìn và súng chống tăng cá nhân (RPG-7). Tới tháng 3 năm 2006, tức là sau 3 năm, đã có trên 100 xe tăng M1 bị phá huỷ hoàn toàn, hơn 530 chiếc khác bị hư hại nặng và phải đưa trở về nhà máy ở Mỹ để sửa chữa (trung bình cứ 2 ngày lại có 1 chiếc M1 Abrams bị hỏng nặng, 10 ngày thì có 1 chiếc bị phá hủy).http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/04/AR2006120401347.html

Những chiếc M1A1 Abrams mà Mỹ bán cho quân đội Iraq cũng liên tiếp bị tiêu diệt. Các xe M1A1 của Iraq là xe tân trang từ các xe M1A1 lấy trong kho của quân đội Mỹ, đã được nâng cấp các thiết bị điện tử nhưng không trang bị giáp uranium nghèo ở mặt trước tháp pháo, nên chúng càng dễ bị tiêu diệt. Tính từ tháng 1 đến tháng 5/2014, đã có 28 chiếc M1 Abrams bị hư hại và 5 chiếc trong đó bị tên lửa chống tăng bắn xuyên qua giáp xe Chỉ tính trong trận chiến ở Mosul năm 2014, quân đội Iraq khi tháo chạy đã vứt bỏ lại một lượng lớn vũ khí, trong đó có tới 40 chiếc tăng M1 Abrams. Sau nửa năm tác chiến, đến cuối năm 2014, số lượng M1 Abrams của Iraq đã sụt giảm nghiêm trọng, từ 140 chiếc ban đầu chỉ còn lại khoảng 40 chiếc. Kết quả chiến đấu đáng thất vọng của M1 Abrams khiến Iraq quyết định chuyển sang mua xe tăng T-90 vào cuối năm 2016

Tại chiến trường Yemen năm 2015, quân đội Ả Rập Xê Út có trong tay 440 chiếc M1 Abrams, theo nhà sản xuất thì họ đã nâng cấp tất cả M1A1, M1A2 và M1A2 của Ả Rập Xê Út lên phiên bản M1A2Shttps://web.archive.org/web/20061025014002/http://www.defenseindustrydaily.com/2006/08/the-2006-saudi-shopping-spree-29b-to-upgrade-m1-abrams-tank-fleet/index.php, đây là biến thể áp dụng các công nghệ hiện đại của M1A2 SEP mà quân đội Mỹ sử dụng.http://generaldynamics.com/news/press-releases/2011/08/general-dynamics-awarded-42-million-saudi-tank-work). Nhiều chiếc M1A2S đã bị phá hủy bởi quân Houthi ở Yemen. Không rõ số lượng tổn thất cụ thể, nhưng đến tháng 8/2016, Ả Rập Xê Út đã mua thêm 153 chiếc M1 Abrams, 20 chiếc trong số đó để thay thế cho những xe bị mất khi chiến đấuhttp://www.defenseone.com/business/2016/08/us-tank-deal-exposes-saudi-losses-yemen-war/130623/


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-89

T-90


final-lid-disam-match/mega-cliqa-0011.jsonl--Q192757--Lịch sử chiến đấu-14--vi-0011-99

T-90

Trong chiến tranh Chechen năm 1999, T-90 được sử dụng trên chiến trường lần đầu tiên, một chiếc trong số đó đã trúng vài quả tên lửa chống tăng và súng chống tăng, tuy nhiên xe không hề hấn gì nhờ lớp giáp dàyhttp://danviet.vn/the-gioi/suc-manh-xe-tang-chu-luc-t-90-nga-dieu-toi-syria-646634.html
240px|nhỏ|T-90 đời đầu, năm 2002
240px|nhỏ|T-90A, năm 2014
Trong Nội chiến Syria, theo ước tính của quân đội Syria, các nhóm phiến quân có khoảng 6.000 tổ hợp tên lửa chống tăng BGM-71 TOW được Mỹ và Ả Rập Xê Út viện trợ, cùng hàng ngàn hệ thống tên lửa chống tăng xuất xứ từ các nước khác như Nga và Trung Quốc, chưa kể hàng vạn súng chống tăng các loại RPG-7 và SPG-9. Số vũ khí chống tăng này đã gây thiệt hại nặng cho lực lượng xe tăng (gồm chủ yếu là T-55, T-62 và T-72 đời cũ) của quân đội chính phủ Syria. Để hỗ trợ chính phủ Syria, ít nhất 15 xe tăng T-90A đã được Nga viện trợ cho quân đội Syria để chống lại phiến quân Đến năm 2018, khoảng 30 chiếc T-90A đã được Nga chuyển cho Syria, được biên chế cho Sư đoàn thiết giáp số 4, cùng Lữ đoàn Chim ưng Sa mạc và Đặc nhiệm Hổ, các đơn vị tinh nhuệ thường tiến hành các chiến dịch ác liệt nhất của quân đội Syria.https://vnexpress.net/the-gioi/ly-do-t-90-nga-ly-don-hon-xe-tang-phuong-tay-tai-trung-dong-3860435.html

Theo Tạp chí quốc phòng National Interest, dù xe tăng Mỹ và Đức được đánh giá rất cao trên lý thuyết nhưng khi tham chiến, chúng đã thực sự gây thất vọng. Ví dụ như loại xe tăng M1 Abrams mà quân đội Mỹ sử dụng tại Iraq đã bị mất nhiều chiếc do chiến thuật du kích của quân nổi dậy.http://www.tanks-encyclopedia.com/coldwar/US/M1_Abrams.php Các lực lượng du kích Iraq đã sử dụng bom tự tạo, cũng như các khẩu RPG-7, RPG-29 có khả năng xuyên giáp hỗn hợp của M1 Abrams, khiến cho một lượng lớn xe tăng này bị phá hủyhttp://www.usatoday.com/news/world/iraq/2005-03-29-abrams-tank-a_x.htm?loc=interstitialskip. Tới khoảng tháng 3 năm 2005, tức là sau 2 năm, đã có 17 xe tăng Abram bị phá hủy hoàn toàn và 63 xe khác bị hỏng nặng do hoả lực đối phương, chủ yếu bởi mìn và súng chống tăng cá nhân (RPG-7). Tới tháng 3 năm 2006, tức là sau 3 năm, đã có trên 100 xe tăng M1 bị phá huỷ hoàn toàn, hơn 530 chiếc khác bị hư hại nặng và phải đưa trở về nhà máy ở Mỹ để sửa chữa (trung bình cứ 2 ngày lại có 1 chiếc M1 Abrams bị hỏng nặng, 10 ngày thì có 1 chiếc bị phá hủy).http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/04/AR2006120401347.html

Những chiếc M1A1 Abrams mà Mỹ bán cho quân đội Iraq cũng liên tiếp bị tiêu diệt. Các xe M1A1 của Iraq là xe tân trang từ các xe M1A1 lấy trong kho của quân đội Mỹ, đã được nâng cấp các thiết bị điện tử nhưng không trang bị giáp uranium nghèo ở mặt trước tháp pháo, nên chúng càng dễ bị tiêu diệt. Tính từ tháng 1 đến tháng 5/2014, đã có 28 chiếc M1 Abrams bị hư hại và 5 chiếc trong đó bị tên lửa chống tăng bắn xuyên qua giáp xe Chỉ tính trong trận chiến ở Mosul năm 2014, quân đội Iraq khi tháo chạy đã vứt bỏ lại một lượng lớn vũ khí, trong đó có tới 40 chiếc tăng M1 Abrams. Sau nửa năm tác chiến, đến cuối năm 2014, số lượng M1 Abrams của Iraq đã sụt giảm nghiêm trọng, từ 140 chiếc ban đầu chỉ còn lại khoảng 40 chiếc. Kết quả chiến đấu đáng thất vọng của M1 Abrams khiến Iraq quyết định chuyển sang mua xe tăng T-90 vào cuối năm 2016

Tại chiến trường Yemen năm 2015, quân đội Ả Rập Xê Út có trong tay 440 chiếc M1 Abrams, theo nhà sản xuất thì họ đã nâng cấp tất cả M1A1, M1A2 và M1A2 của Ả Rập Xê Út lên phiên bản M1A2Shttps://web.archive.org/web/20061025014002/http://www.defenseindustrydaily.com/2006/08/the-2006-saudi-shopping-spree-29b-to-upgrade-m1-abrams-tank-fleet/index.php, đây là biến thể áp dụng các công nghệ hiện đại của M1A2 SEP mà quân đội Mỹ sử dụng.http://generaldynamics.com/news/press-releases/2011/08/general-dynamics-awarded-42-million-saudi-tank-work). Nhiều chiếc M1A2S đã bị phá hủy bởi quân Houthi ở Yemen. Không rõ số lượng tổn thất cụ thể, nhưng đến tháng 8/2016, Ả Rập Xê Út đã mua thêm 153 chiếc M1 Abrams, 20 chiếc trong số đó để thay thế cho những xe bị mất khi chiến đấuhttp://www.defenseone.com/business/2016/08/us-tank-deal-exposes-saudi-losses-yemen-war/130623/

Một ví dụ khác là loại xe tăng Leopard 2A4 của Thổ Nhĩ Kỳ cũng bị bắn cháy hàng loạt. Leopard 2A4 là loại xe tăng mà Thổ Nhĩ Kỳ mua từ trong kho của quân đội Đức, đây là phiên bản nâng cấp được sản xuất trong giai đoạn 1987-1992, với công nghệ vỏ giáp phức hợp gồm các tấm titan/wolfram phẳng và composite, tương đương kiểu giáp Chobham tuyệt mật của Anh, có khả năng bảo vệ cao trước các loại đạn xuyên giáp và tên lửa chống tănghttp://kienthuc.net.vn/quan-su/hai-hung-canh-xe-tang-leopard-2a4-tnk-tan-xac-tai-aleppo-795735.html#p-8 Các cuộc thử nghiệm hồi cuối những năm 1980 đánh giá rằng, giáp trước của xe tăng Leopard 2A4 có thể chịu được đạn xuyên giáp APFSDS loại cỡ 125mm (cỡ pháo của xe tăng Liên Xô) từ cự ly bắn 1.500m, sau này giáp trước còn tiếp tục dày thêm hơn, nhưng phần hông tháp pháo cũng như hông thân xe thì mỏng hơn khiến chúng vẫn bị tên lửa BGM-71 TOW do Mỹ chế tạo xuyên qua dễ dàng. Loại xe này đã bị phá hủy 10 chiếc sau 3 tháng chiến đấu cuối năm 2016https://southfront.org/new-data-reveals-how-many-military-equipment-turkey-lost-in-attempts-to-capture-al-bab/ Các nguồn tin của Nga cho biết trong 10 chiếc Leopard 2A4 thì có một phần bị tiêu diệt bởi vũ khí chống tăng còn một số khác bị tiêu diệt bởi mìn IED. Việc thiếu các hệ thống cảnh báo sớm hiện đại đã khiến các xe tăng Leopard-2A4 không phát hiện được mình bị tên lửa chống tăng tấn công từ xa, khiến nhiều xe bị tiêu diệthttp://kienthuc.net.vn/quan-su/hai-hung-canh-xe-tang-leopard-2a4-tnk-tan-xac-tai-aleppo-795735.html#p-3

260px|nhỏ|trái|Phiên bản T-90S dành cho xuất khẩu. Hệ thống phòng vệ chủ động Shtora-1 và ARENA đã được tháo bỏ, tuy nhiên khách hàng có thể trang bị nếu đặt hàng các hệ thống này
Tại Yemen, đã có ít nhất 4 xe tăng AMX-56 Leclerc hiện đại do Pháp sản xuất và bán cho quân đội Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã bị phá hủy bởi mìn chống tăng và súng RPG-7. Trong số 70 chiếc ở chiến trường Yemen, có 3 xe tăng bị hư hại, 2 bằng mìn chống tăng khiến các xe bị hư hại phần bánh và 1 xe bị RPG-7 bắn trúng nhưng không xuyên qua giáp xe. Tuy nhiên, tổ hợp tên lửa chống tăng lỗi thời Konkurs đã bắn xuyên thủng được giáp trước (là nơi bọc giáp dày nhất) của 1 chiếc Leclerc khiến lái xe thiệt mạng, chỉ huy xe bị thươnghttp://kienthuc.net.vn/quan-su/xe-tang-gia-khung-nhat-the-gioi-tham-bai-tai-yemen-811400.html#p-7, xe tăng bị hỏng sau đó được kéo về sửa chữa Theo báo Kiến Thức thì việc bị một tổ hợp tên lửa chống tăng lỗi thời xuyên thủng giáp trước cho thấy vỏ giáp của xe Leclerc không tốt như quân đội Pháp tuyên bố, và người Pháp phải xem lại khả năng bảo vệ của Leclerc trước vũ khí chống tăng

Cũng trong giai đoạn này, ít nhất 15 chiếc T-90A được Nga viện trợ cho quân đội Syria từ tháng 11/2015. Đây là phiên bản T-90A cũ sản xuất từ năm 1992, cũng không được gắn kèm hệ thống phòng vệ chủ động ARENA mà chỉ sử dụng các thiết bị do Syria tự chế tạohttp://kienthuc.net.vn/vu-khi/ly-do-buon-cuoi-khien-t-90a-bi-trung-ten-lua-tow-o-syria-642769.html. T-90A đã tỏ ra rất hiệu quả trong thực chiếnhttp://www.globalsecurity.org/military/world/russia/t-90-combat.htm. Hệ thống gây nhiễu Shtora-1 thì được gắn kèm và đã phát huy tác dụng, khiến các tên lửa chống tăng bắn vào nó bị gây nhiễu và bay chệch mục tiêu. Tính tới hết năm 2016, sau hơn 1 năm T-90 tham chiến tại Syria mà không có chiếc nào bị phá hủyhttp://www.datviet.com/khoanh-khac-xe-tang-m1-my-tu-vong-truoc-ten-lua-nga/http://anninhthudo.vn/quan-su/xe-tang-t90-cua-nga-da-bien-ten-lua-tow-thanh-do-co-tai-syria/663639.antd.