नेपाली भाषा

नेपाली भाषा नेपालको सम्पर्क भाषा तथा भारत, भुटान र म्यानमारको केही भागमा मातृभाषाको रूपमा बोलिने भाषा हो। यो भाषा भारोपेली भाषा परिवार समूहमा पर्दछ। यो भाषा नेपाल र भारतको आधिकारिक (सरकारी कामकाजको) भाषा पनि हो। खासगरि सन् १९९० पछि लाखौं संख्यामा नेपालीहरू आप्रवासीका रूपमा विदेशिन थालेपछि अस्ट्रेलिया, बेलायत, अमेरिका, क्यानडा, युरोपेली सङ्घ र खाडी मुलुकहरूमा नेपाली भाषीहरू छरिएका छन्। नेपालका करिब आधा जनसङ्ख्याले आफ्नो मातृभाषाको रूपमा यो भाषा बोल्ने गर्दछन्। देवनागरी लिपिमा लेखिने यो भाषामा २ किसिमका वर्णमाला छन्। स्वरवर्णमा १२ र व्यञ्जनवर्णमा ३६ वटा वर्णहरू रहेका छन्।

आधिकारिक र व्यापक रूपमा नेपाली भाषा भनेर चिनिएतापनि नेपाली भाषालाई विभिन्न समुदायहरूमा विभिन्न नामले चिन्ने गरिन्छ।   नेवाः समुदायमा “खे भाये” वा “पर्त्या भाये”, तामाङ भाषामा “ज्यार्दी ग्योइ” वा “ज्यार्ती ग्योत्”, चेपाङ भाषामा “खस्अन्त”, ल्होवा भाषामा “रोङकेक”, इत्यादि ।   खसहरूलाई राईहरुले ‘खासा’ वा ‘लिच्चु’ वा ‘बाज्यु’ पनि भनेको पाइन्छ। लिम्बुहरुले ‘पेन’ वा ‘पेनेवा’ भन्दछन्। कोदो खाने भएकाले त्यस्तो भनिएको हो कि ! निम्न हिमाली क्षेत्रमा रहने भएकाले तामाङहरुले खसहरुलाई ‘ज्यार्दी’ वा ‘रोङ्बा’ भनेको पाइन्छ ।   नेपाली भाषाको सबैभन्दा पुरानो नाम खस कुरा हो। खस समुदायको मातृभाषा भएकाले यसलाई खस भाषा भनेर चिनिन्छ। नेपाली भाषालाई पर्वते कुरा भनेर पनि चिनिन्छ। यो नाम काठमाडौँ उपत्यकामा बढी प्रचलित छ। गोर्खा राज्यले औपचारिक भाषाका रूपमा अङ्गिकार गरिएको भएर यस भाषालाई गोर्खाली भाषा भनेर पनि चिनिन्छ।

 नेवार समुदायमा  खय् (खे) / पर्त्या  नेपालभाषा विकिपिडियामा नेपाली भाषा    खसद्वारा नै यहाँ यो भाषा पसेकोले यसले यहाँ ‘खय् भाय्’ भन्ने नाम पाएको हो । तामाङ समुदायमा  ज्यार्दी ग्योई / ज्यार्ती ग्योत्   ज्यार्‌ती ग्योत् [dzjarti gjot] नाम - नेपाली भाषा      चेपाङ समुदायमा  खस्‌अन्‍त   खस्‌अन्‍त [khəs.ʔən.tə] क्रि.वि. नेपाली adv Nepali (esp. in reference to the Nepali language)   ल्होवा समुदायमा  रोङकेक    रोङकेक [ᶫroŋkek] ना. नेपाली भाषा Nepali language दुङ्माली समुदायमा  खसे पुक


नेपाली भाषा


बुटवल उपमहानगरपालिका

बुटवल (पुरानो नाम: बटौली, बुटवल खस्यौली) नेपालको लुम्बिनी प्रदेशको रुपन्देही जिल्लाको एक उपमहानगरपालिका हो। यो सहर तिनाउ अथवा तिलोत्तमा नदीको किनारमा अवस्थित रहेको छ। रुपन्देही जिल्लाको तत्कालिन बुटवल खस्यौली इलाकाका क्षेत्रहरूलाई समेटेर वि.सं. २०१६ कार्तिक १२ गते नेपाल राज्य नगरपालिका ऐन, २००९ लाई आधार बनाएर यो नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। तत्कालिन राजा महेन्द्र शाहले वि.सं. २०१७ पुस २२ गते नेपालमा पञ्चायती व्यवस्था लागु गरेपछि बुटवल खस्यौली नगरपालिकाको नाम स्वतः परिवर्तन भई 'बुटवल खस्यौली नगरपञ्चायत' भएको थियो। वि.सं. २०३५ माघ ८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार यसको नामबाट खस्यौली झिकेर 'बुटवल नगरपञ्चायत' कायम गरिएको थियो।

बुटवल नगरपालिकालाई तत्कालिन मन्त्रिपरिषदको विकास समितिले गरेको सिफारिसको आधारमा नेपाल सरकारले वि.सं. २०७१ साल मङ्सिर १६ गते गरेको निर्णय र वि.सं. २०७१ पुस २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार उपमहानगरपालिको लागि चाहिने आवश्यक प्रक्रिया पूरा भएपछि यसलाई नगरपालिकाबाट उपमहानगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। बुटवललाई उपमहानगरपालिका घोषित गर्दा यसमा तत्कालिन सेमलाल तथा मोतिपुर गाउँ विकास समितिलाई समावेश गरेर यसलाई उपमहानगरपालिका घोषणा गरिएको हो। बुटवलको २२ किलोमिटर दक्षिणमा भैरहवा सहर रहेको छ। यो नगर पश्चिम नेपालको प्रवेशद्वारको रूपमा रहेको छ। यो नगर महेन्द्र राजमार्ग तथा सिद्दार्थ राजमार्गद्वारा नेपालको पूर्व पश्चिम तथा उत्तर दक्षिण जोडिएको छ। यातायातको सुविधा तथा भौगोलिक अवस्थितिको कारणले बुटवल पश्चिम नेपालको एक प्रमुख वाणिज्य केन्द्रको रूपमा विकास भइरहेको छ।

यो नगर पहाड र तराईको सङ्गममा बसेको छ। एक लाख बीस हजार जनसङ्ख्या रहेको बुटवल द्रुतगतिमा विस्तारित भइरहेको छ।

वि.सं. २०१६ मा बुटवल खस्यौली नगरपालिका स्थापना भएपछि हालसम्म १३ जनाले यस नगरपालिकाको नेतृत्व प्रदान गरिसकेका छन्। वि.सं. २०१७ मा बहुदलीय व्यवस्था विघटन भएपछि यो इलाका बुटवल खस्यौली नगर पञ्चायतको रूपमा रहेको थियो। बहुदलीय व्यवस्था पुनःस्थापना भए पश्चात् यसको नाम बुटवल नगरपालिका राखिएको थियो। वर्तमान नेपालको प्रशासनिक व्यवस्था अनुसार यो उपमहानगरपालिका सहर हो।
+बुटवल नगरका नगर प्रमुखहरूक्र.सं.नाम राजनीतिक दलकार्यकालपदकैफियत१मुन्नीलाल शाक्य  -वि.सं. २०१६-२०१७ चेयरम्यान२ओमशङ्कर श्रेष्ठ -वि.सं. २०१९-२०२३प्रधानपञ्च३परीक्षितप्रसाद लाकौल -वि.सं. २०२४-२०२६प्रधानपञ्च४सरस्वतीप्रसाद शेरचन -वि.सं. २०२६-२०२८प्रधानपञ्च५हरिबहादुर सिंह -वि.सं. २०२८प्रधानपञ्चचार पटकसम्म निर्वाचित भएका थिए।६पत्रकार सूर्यलाल -वि.सं. २०३०प्रधानपञ्च७सरस्वतीप्रसाद शेरचन -वि.सं. २०३३-२०३६ प्रधानपञ्च८बृजमान श्रेष्ठ -वि.सं. २०३६-२०३९प्रधानपञ्च९सू्र्यप्रसाद प्रधाननेपाली कांग्रेसवि.सं. २०४९-२०५३मेयर१०भोज प्रसाद श्रेष्ठनेपाल कम्युनिष्ट पार्टीवि.सं. २०५४-२०५९मेयर११पुनाराम पोखरेल  -वि.सं. २०६०मेयरतत्कालिन सरकारद्वारा मनोनित१२रुपसिंह थापा -वि.सं. २०६०मेयरतत्कालिन शाही सरकारद्वारा गरिएको स्थानीय निर्वाचनमा निर्वाचित१३शिवराज सुबेदीनेपाल कम्युनिष्ट पार्टीवि.सं. २०७४-वर्तमानमेयरसङ्घीयता स्थापनापछि पहिलो निर्वाचित मेय


बुटवल उपमहानगरपालिका


बुटवल उपमहानगरपालिका

वि.सं. २०१६ मा बुटवल खस्यौली नगरपालिका स्थापना भएपछि हालसम्म १३ जनाले यस नगरपालिकाको नेतृत्व प्रदान गरिसकेका छन्। वि.सं. २०१७ मा बहुदलीय व्यवस्था विघटन भएपछि यो इलाका बुटवल खस्यौली नगर पञ्चायतको रूपमा रहेको थियो। बहुदलीय व्यवस्था पुनःस्थापना भए पश्चात् यसको नाम बुटवल नगरपालिका राखिएको थियो। वर्तमान नेपालको प्रशासनिक व्यवस्था अनुसार यो उपमहानगरपालिका सहर हो।
+बुटवल नगरका नगर प्रमुखहरूक्र.सं.नाम राजनीतिक दलकार्यकालपदकैफियत१मुन्नीलाल शाक्य  -वि.सं. २०१६-२०१७ चेयरम्यान२ओमशङ्कर श्रेष्ठ -वि.सं. २०१९-२०२३प्रधानपञ्च३परीक्षितप्रसाद लाकौल -वि.सं. २०२४-२०२६प्रधानपञ्च४सरस्वतीप्रसाद शेरचन -वि.सं. २०२६


बुटवल उपमहानगरपालिका

वि.सं. २०१६ मा बुटवल खस्यौली नगरपालिका स्थापना भएपछि हालसम्म १३ जनाले यस नगरपालिकाको नेतृत्व प्रदान गरिसकेका छन्। वि.सं. २०१७ मा बहुदलीय व्यवस्था विघटन भएपछि यो इलाका बुटवल खस्यौली नगर पञ्चायतको रूपमा रहेको थियो। बहुदलीय व्यवस्था पुनःस्थापना भए पश्चात् यसको नाम बुटवल नगरपालिका राखिएको थियो। वर्तमान नेपालको प्रशासनिक व्यवस्था अनुसार यो उपमहानगरपालिका सहर हो।
+बुटवल नगरका नगर प्रमुखहरूक्र.सं.नाम राजनीतिक दलकार्यकालपदकैफियत१मुन्नीलाल शाक्य  -वि.सं. २०१६-२०१७ चेयरम्यान२ओमशङ्कर श्रेष्ठ -वि.सं. २०१९-२०२३प्रधानपञ्च३परीक्षितप्रसाद लाकौल -वि.सं. २०२४-२०२६प्रधानपञ्च४सरस्वतीप्रसाद शेरचन -वि.सं. २०२६-२०२८प्रधानपञ्च५हरिबहादुर सिंह -वि.सं. २०२८प्रधानपञ्चचार पटकसम्म निर्वाचित भएका थिए।६पत्रकार सूर्यलाल -वि.सं. २०३०प्रधानपञ्च७सरस्वतीप्रसाद शेरचन -वि.सं. २०३३-२०३६ प्रधानपञ्च८बृजमान श्रेष्ठ -वि.सं. २०३६-२०३९प्रधानपञ्च९सू्र्यप्रसाद प्रधाननेपाली कांग्रेसवि.सं. २०४९-२०५३मेयर१०भोज प्रसाद श्रेष्ठनेपाल कम्युनिष्ट पार्टीवि.सं. २०५४-२०५९मेयर११पुनाराम पोखरेल  -वि.सं.


नम्रता श्रेष्ठ

नम्रता श्रेष्ठ नेपाली चलचित्र क्षेत्रकी एक चर्चित मोडल र अभिनेत्री हुन् । उनले सानो संसार, मेरो एउटा साथी छ, छड्के लगायतका चलचित्रमा अभिनय गरेकी छन् । उनी नेपाली चलचित्र जगतमा आउनु भन्दा पुर्व मोडलिङ तथा थिएटरमा लागेकी थिइन् ।Namrata Shrestha Biography

|- align="center"
! वर्ष
! चलचित्र
! भुमिका
! नोट
|-
| २००८
| सानो संसार
| रीतु
|
|-
| २००९
| मेरो एउटा साथी छ
| शिखा
|
|-
| २०१०
| फस्ट लभ
| अतिथि भुमिका
|
|-
| २०१०
| एचआईभीएड्स जानकारी
|
| लघु चलचित्र
|-
| २०११
| पर्पल डेजhttp://namratashrestha.org/namrata-shrestha-back-into-movies Namrata Shrestha Back Into Movies
| एकता महत
|
|-
| २०१२
| मिस युhttp://www.nepalichalchitra.com/ Miss U's Official Website
|  जस्मिन
|
|-
| २०१२
| सूनगाभा
| अतिथि भुमिका
|
|-
| २०१३
| छड्के
| सोली
|
|-
| २०१३
|मौन
| वर्षा
|
|-
| २०१४
|मेघा
| मेघा
|
|-
| २०१४
|नोभेम्बर रेन
| शीतल
|
|-
| २०१४
| ताण्डव
|
|
|-
|२०१५
|सौल सिस्टर
|  "माया"
|-
| २०१५
| अधकट्टि
| नम्रता
| 'हे नम्रता' गीतमा विशेष प्रस्तुति
|-
|२०१६
|क्लासिक
|
|
|-
| २०१६
|होम्वोर्क
| आयुष्मा
|
|-
पुरस्कार र नामांकन
वर्षपुरस्कारश्रेणीकामपरिणाम२०१४इन्फा अवार्ड्स (होंग कोंग)सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री (महिला) २०१४मौन२०१५ २०१५सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीनोवेम्ब रैन (२०१४ फिल्म)२०१५नेफ्टा अवार्ड्सPopular actress of the yearNovember Rain (2014 film)२०१६फान अवार्ड्ससर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री क्लासिक२०१६डिसीने अवार्ड्ससर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक्लासिक २०१६एनएफडीसी अवार्ड्स २०१६सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक्लासिक२०१६एलजी फिल्म अवार्ड्स सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीक्लासिक

class="wikitable" |- align="center" ! वर्ष ! चलचित्र ! भुमिका !


नम्रता श्रेष्ठ


खप्तड गोल्डकप २०७५

खप्तड गोल्डकप २०७५ (अन्य नाम:-नेपाल आईस अन्तर्राष्ट्रिय सुदूरपश्चिम खप्तड गोल्डकप खप्तड गोल्डकप को तेस्रो संस्करण हो। यस प्रतियोगिता धनगढीको धनगढी रङ्गशालामा पुस २४ गतेदेखि सञ्चालन भएको थियो। यस गोल्डकपको उपाघि नेपाल पुलिस क्लबले हात पारेको छ। जहाँ फाइनल खेलमा थ्री स्टार क्लबलाई १-० गोल अन्तरले पराजित गरेसँगै पुलिसले प्रथम पटक उपाधि चुमेको थियो।
 नेपाल पुलिस क्लबका लागि अभिषेख रिजालले खेलको ६४ औँ मिनेटमा एक मात्र निर्णायक गोल गरेका थिए। प्रथम भएको क्लबले २१ लाख र दोस्रो भएको क्लबले १० लाख रुपैँया प्राप्त गरेका छन् ।
यस प्रतियोगिताको सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित नेपाल पुलिस क्लबका रवि पाशवानलाई एउटा मोटर साईकल पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।

प्रतियोगिताको उद्घाटन समारोहमा प्रदेश ७ का मुख्यमन्त्री त्रिलोचन भट्ट लगायत उच्च पदस्थ अधिकारीहरूको उपस्थिति रहेको थियो। यो फुटबल प्रतियोगिता सबैभन्दा धेरै धनराशि भएको नेपाली मोफसल फुटबल प्रतियोगिता हो।

खेलका उत्कृष्ट खेलाडी

खप्तड गोल्डकप २०७५ को प्रत्येक खेलका म्यान अफ द-म्याच विजेता खेलाडीहरू

खेल खेलाडीक्लबविपक्षमितिम्याच १दिप कार्कीकाकडभिट्टा क्लबसुदूरपश्चिम ११२०७५ पुष २४म्याच २तीर्थ रानानेपाल पुलिस क्लबसुदूरपश्चिम ११२०७५ पुष २५म्याच ३अर्मान्डच्यासल युथ क्लबदिल्ली फुटबल क्लब२०७५ पुष २६म्याच ४राजु बाबु थापासंकटा क्लबगोर्खा ब्वाइज क्लब२०७५ पुष २७म्याच ५विश्वास श्रेष्ठकाकडभिट्टा क्लबएपीएफ क्लब२०७५ पुष २८म्याच ६विश्वास श्रेष्ठनेपाल पुलिस क्लबमनाङ मर्स्याङ्दी क्लब२०७५ पुष २९म्याच ७रूपेश केसीथ्री स्टार क्लबच्यासल युथ क्लब२०७५ पुष ३०म्याच ८रवी सिलवालसंकटा क्लबधाउफिन्स एफसी२०७५ माघ १म्याच ९सुनिल बलथ्री स्टार क्लबकाकडभिट्टा क्लब२०७५ माघ २


खप्तड गोल्डकप २०७५

खेलका उत्कृष्ट खेलाडी


भरतपुर गोल्डकप

भरतपुर गोल्डकप'' नेपालको चितवन जिल्लामा आयोजना हुने एक राष्ट्रिय स्तरको फुटबल प्रतियोगिता हो। यस प्रतियोगिता वि.स. २०७६ सालबाट सुरु भएको थियो।

टिम प्रदर्शनी

विजेताहरू
 संस्करण  वर्ष (वि.स.) विजेता  उपविजेता  फाइनल नतिजा  प्रथम २०७६सङ्कटा क्लब झापा ११ ३-

टिम प्रदर्शनी विजेताहरू संस्करण वर्ष (वि.स.)


भरतपुर गोल्डकप

टिम प्रदर्शनी


भरतपुर गोल्डकप

विधागत पुरस्कारहरू

विधागत पुरस्कारहरू पहिलोपटक संस्करण १०७६ पुरस्कार विधाविजेताहरूक्लबउत्कृष्ट गोलरक्षक राजाबाबु थापा सङ्कटा क्लबउत्कृष्ट रक्षापङ्क्तिका खेलाडी सुन्दास चौधरीचितवन ११उत्कृष्ट मध्यपङ्क्तिका खेलाडी संजोग राईझापा ११उत्कृष्ट अग्रपङ्क्तिका खेलाडी निशान लिम्बुझापा ११सर्वोत्कृष्ट खेलाडी अमित तामाङसङ्कटा क्लब

धारिलो हतियार प्रयोग गरी श्रीमतीको हत्या गरेर घरको तीन तलामाथिबाट हाम फालेका श्रीमान्को पनि मृत्यु भएको छ । गम्भीर घाइते भएका श्रीमान्-श्रीमती दुवै जनाकाे उपचारकाे क्रममा मृत्यु भएकाे प्रहरीले जनाएको छ ।
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा आव ०७३/७४ देखि बर्सेनि उकालो लागेको गैंडा मर्ने क्रम घटेको छैन । त्यतिबेला २५ गैंडा मरेका थिए । अर्को वर्ष २६ वटा मर्दा ०७५/७६ मा अहिलेसम्मकै बढी ४३ वटा मरे । त्यसयता गैंडा मर्ने क्रम केही कम हुँदै गए पनि २५ भन्दा तल झरेको छैन । गत आर्थिक वर्षमा ३७ वटा गैंडा मरेको निकुञ्जका सूचना अधिकारी गणेशप्रसाद तिवारीले बताए ।
- बैंकिङ कसुर, वैदेशिक रोजगारका नाममा ठगी र किर्ते राहदानी मुद्दामा अदालतले दुई वर्ष कैद र २ करोड ६७ लाख ७४ हजार रुपैयाँ जरिवाना सजाय हुने फैसला गरे पनि गोपालप्रसाद ढुंगेल पक्राउ परेका थिएनन् । अदालतले उनलाई ०७७ चैतमा यो सजाय सुनाएको थियो । चितवन जिल्ला अदालत र प्रहरीको विशेष टोलीले ढुंगेललाई ०७८ कात्तिकमा रत्ननगर जिरौनाबाट समात्यो ।
भरतपुर अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट प्रा.डा.कृष्णप्रसाद पौडेलद्वारा लिखित पुस्तक ‘लय छुटेको समय’ शनिबार सार्वजनिक भएको छ । चिकित्सा शिक्षा पढ्दाका पौडेलका गुरु रहेका नेपाली कांग्रेसका नेता शेखर कोइरालाले नवलपुर गैंडाकोटमा आयोजना भएको कार्यक्रममा पुस्तक विमोचन गरे ।
भरतपुरबाटै चालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) वितरण गर्न यातायात व्यवस्था सेवा कार्यालयले प्रयोगात्मक प्रशिक्षण स्थल (ट्रायल सेन्टर) छनोट गर्न लागेकोमा सर्वोच्च अदालतको आदेशले स्थगित भएको छ । कार्यालयको सूचना अनुसार असार २३ गते बिहीबार आर्थिक प्रस्ताव पत्रहरु खोलेर निर्णय हुँदै थियो । तर सर्वोच्च अदालतमा रिट निवेदन परेर असार २१ मा अन्तरिम आदेश जारी भएपछि छनोट कार्य स्थगित भएको छ ।
सौराहा सफारीका लागि प्रख्यात छ । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज छिर्ने १० प्रवेशद्वारमध्ये एक सौराहाका होटलमा निकुञ्जका दुर्लभ वन्यजन्तु पाटे बाघ, एकसिंगे गैंडाजस्ता जनावर हेर्न आउने देशविदेशका पर्यटक आउँछन् । दिनभर सफारीमा व्यस्त भएका पर्यटक सुस्ताउने ठाउँ हो, सौराहा ।
लेखक निर्दोष जीवनको उपन्यास ‘नोस्टाल्जिया’ शनिबार सार्वजनिक भएको छ । गैंडाकोटमा आयोजना भएको कार्यक्रममा साहित्यकारहरू गोविन्दराज विनोदी, निलम कार्की निहारिका र एलबी क्षेत्री लगायतले उपन्यासको संयुक्त विमोचन गरे ।
चितवन कुमरोजका सजना चौधरीलाई हिजोआज धान रोपाइँको चटारोले बिहानदेखि साँझसम्मै व्यस्त बनाएको छ । हिलाम्मे खेतमा दिनभर काम गर्ने उनको हातखुट्टा, कपडामा खासै हिलो हुन्न । ‘खेतबाट निस्केपछि हातखुट्टा धुन त पर्छ नै तर त्यस्तो हिलो हुन्न । सर्टपाइन्ट लगाएरै काम गर्ने हो । कपडामा एकाध छिटा लाग्छ । नभए हिलो खेतमा काम गरेको ठूलो संकेत देखिँदैन,’ सजनाले भने ।


भरतपुर गोल्डकप

विधागत पुरस्कारहरू