final-lid-gt-disam-match/mega-cliqa-0003.jsonl--Q64821313--Бие даасан уран бүтээлүүд-1--mn-0003-360

Болд (дуучин)

Доржсүрэнгийн Болд 1978 оны 11-р сарын 16-нд Улаанбаатар хотод төрсөн.  1986 онд Хөгжим бүжгийн коллежийн хийл хөгжмийн ангид элсэн орж 1998 онд хийлч, төгөлдөр хуурч мэргэжлээр төгссөн. 1995 онд Камертон хамтлагийг байгуулж одоо хүртэл рок поп урсгалаар уран бүтээлээ туурвиж байгаа бөгөөд 2005 оноос эхлэн бие даасан уран бүтээлийн гараагаа эхэлсэн. “Камертон” хамтлагийн гишүүд нь нэг нэг насны зөрүүтэй бөгөөд Л.Ган-Эрдэнэ 1978, Б.Эрдэнэбат 1977, Г.Мэнд-Амар 1979 онд мэндэлжээ.

Болдын өвөө нь ардын жүжигчин, төрийн соёрхолт, нэрт морин хуурч Г.Жамьян гуай бөгөөд аав нь Монголын шилдэг архитекторчдын нэг бол ээж нь дуурийн дуучин юм. Мөн ээжийнх нь дүү Ж.Батсайхан "Соёл-Эрдэнэ", хүү Б.Батчулуун нь "Никитон" хамтлагийн дуучин ажээ.

Тэрээр дуу дуулж, ая зохиохоос гадна шүлэг муугvй бичдэг бөгөөд анх "Хэн ч өгөөгvй хайр" шүлгээ дуу болгож, хамтлагийнхаа анхны "18 нас" цомогт оруулсан байдаг.

Дуучин Болд 2006 онд өөрийн B Production-г үүсгэн байгуулсан бөгөөд уг ажлын хүрээнд хэд хэдэн авъяаслаг уран бүтээлчид болох Маралжингоо, Эгшиглэн, Агиймаа, Шоо хамтлаг /Опозит/, “DZ man”, “Гурван охин” гэх мэт дуучдын цомог дээр продюсерээр ажиллаж тодорхой хэмжээнд олны танил болгож чадсан.

2011 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж Монголын язгуур урлагийг рок поп урсгалаар баяжуулж байгааг нь үнэлж Төрийн шагнал хүртээж, тэрбээр “Төрийн соёрхолт” цолтой дуучин болсон билээ.

Мөн тэрбээр “Hero” энтертайнментын бүтээсэн “Би чамд хайртай-2” кинонд гол дүр бүтээж, дуулахын зэрэгцээ шаггүй сайн жүжигчин гэдгээ харуулаад авсан.

2016 онд “Channel 11” телевизээ байгуулан олон улсын стандартад нийцсэн Английн тоног төхөөрөмжөөр тоноглож, дуу хөгжим, кино, рокестр зэрэг бүх төрлөөр бичлэг хийхээр тохижуулсан байна. Мөн "Улаанбаатар фитнесс" клубыг нээж, бэлтгэлээ хийсний дараа багшийнхаа зөвлөсөн, эрүүл хоолыг зооглох "B room" кафег ч мөн нээжээ.

2018 онд Монгол HD ТВ-р цацагдсан The Voice of Mongolia шоуны 1-р улирлын дөрвөн шүүгчийн нэгээр сонгогдон ажилласан. Мөн энэ улирлын сүлд дуу "Гуниг бүхэн баяртай" дууг зохиож, өөрөө дуулсан.

Дуучин залуу маань өдгөө эхнэр, хоёр хүү, нэг охины хамт амьдардаг. Түүний гэргий Ж.Бямбажав нь эгч Ж.Бямбасүрэнтэйгээ бага наснаасаа эхлэн Европын орнууд, Америкт гэрээгээр ажиллан, уран нугардаг байсан. Тэд ахмад циркчдийн нэг, МУГЖ Д.Жанчивдорж гуайн охид юм. Дашрамд дурдахад Болдын эхнэр Ж.Бямбажавын төрсөн эгч Ж.Бямбасүрэн Камертон хамтлагийн дуучин Эбагийн эхнэр юм.

Бие даасан уран бүтээлүүд

 2005: Хайрын хүч
2005 оны 06-р сарын 21-нд дуучин Болд өөрийн бие даасан уран бүтээлүүдээс бүрдсэн анхны цомог "Хайрын хүч"-г гаргасан. Цомог нийт 13 дуутай. Цомогт багтсан бүх дууны найруулга, ая, хөгжмийн дуугаралтыг Болд өөрөө хийсэн.

Хамтран ажилласан уран бүтээлчид: Quiza, B.A.T, Bobby D, Номинжин. Хайрын Хүч цомог нь маш амжиллтай болж "Пентатоник" хөгжмийн наадмаас "Шилдэг цомог", "Шилдэг найруулга", "Шилдэг поп дуу", "Шилдэг R&B дуу", "Шилдэг Dance дуу" зэрэг нийт 5 шагнал хүртсэн юм.

Мөн анхны бие даасан "Хайрын хүч" тоглолтоо UB Palace-н танхимд хийсэн.

 2006: 440Hz
Дуучин Болдын хоёр дахь бие даасан цомог "440Hz" 14 дуутай бүтсэн. Цомогт багтсан уран бүтээлд хамтран ажилласан уран бүтээлчид: Quiza, Маралжингоо.

 2007: Хайрын хүч DVD, Bold in Central Stadium DVD
"Хайрын Хүч" нэртэй бүрэн хэмжээний тоглолтын DVD хувилбар бөгөөд  "Хайрын Хүч" цомог нь хэрхэн бүтсэн талаар болон Монголын рок поп хамтлаг дуучид, уран бүтээлчдийн санал бодол, мөн клипүүд хэрхэн бүтсэн талаарх сонирхолтой баримтууд багтсан болно.http://www.urlag.mn/post/7756.htm On'n Off production-ийн бүтээл.

2007 оны 9 сарын 8нд Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд болж өнгөрсөн хоёрдахь бие даасан тоглолт болох “Bold Central Stadium” нэртэй тоглолтоороо 50 мянган үзэгчдийг цуглуулж, их хотын нэгэн үдшийг доргиож байсан. Тоглолтынхоо дүрс бичлэгийг DVD болгон худалдаанд гаргасан.

 2008: Амьдралын гол дүр, Only One
2008 оны 5-р сарын 4-ндhttp://news.gogo.mn/r/27404 Маралжингоо, Эгшиглэн зэрэн уран бүтээлчидтэй хамтарсан уран бүтээлүүд багтсан 15 дуутай "Амьдралын гол дүр" цомгоо дуучин Болд гаргасан. Цомгийн ерөнхий продюсер Д. Болд.

Түүний дараа 10-р сард "Only One" нэртэй R&B төрөл, жанрын цомгоо B.A.T, Quiza, Sho, Aniura зэрэг уран бүтээлчидтэй хамтран олон нийтэд хүргэсэн.

 2009: Би чамд хайртай
Hero Entertainment, B Production нар хамтран Монгол уран сайхны "Би Чамд Хайртай" киноны хоёр дугаар ангийг бүтээж дуучин Болд гол дүрд нь тоглосон.http://www.ub.life/p/15366 Дуучин Оюун-Эрдэнэ, Эгшиглэн, гитарчин Өлзий-Оршин /Өөжгий/ нартай хамтран киноны хөгжмийг зохиосон бөгөөд уг бүтээлүүдээ нэгтгэн 2009 оны 9-р сарын 9-нд "Би Чамд Хайртай" цомог гарсан.

 2011: My Duets, Монгол Поп
B Production-ийн уран бүтээлчид болон дуучин Номинжин, Оюун-Эрдэнэ, Шуранхай хамтлагуудтай хамтран бүтсэн уран бүтээлүүдээс бүрдсэн цомог.https://www.24tsag.mn/a/2543 Цомог нийт 15 дуутай.

Дуучин Болд монголын хөгжмийн урсгалд шинэ урсгал бий болгохыг эрэлхийлж "Монгол Поп" төслийг эхэлсэн бөгөөд нийт 10 дуунаас бүрдсэн "Монгол Поп" цомгийг олон нийтэд хүргэсэн.https://news.mn/r/554583/ Тус цомог гарсан даруйдаа Hi-Fi Records-н шилдэг борлуулалттай цомгийн жагсаалтыг таван долоо хоног тэргүүлсэн.https://news.zindaa.mn/af Дуучин Болд "Монгол Поп" төслөөрөө шинэ урсгал гаргаж, орчин үеийн соёл урлагт үнэтэй хувь нэмэр оруулсан гэж үзэн Төрийн шагналыг хүртсэн.Д.Болдыг "Монгол поп" хэмээх шинэ урсгал гаргаж, орчин үеийн соёл урлагт үнэтэй хувь нэмэр оруулсан гэж үзэн ийнхүү Төрийн шагналаар шагнах шийдвэр гаргажээ.

 2012: Монгол Поп-2

"Монгол Поп" урсгал жанрын үргэлжлэл болоод уг төслийн гүн утга агуулгыг уг цомогт багтсан 7 уран бүтээлээрээ илэрхийлэхийг зорьжээ. Дуучин Болд энэхүү хоёр дахь давалгаагаа, авьяас билэг төгөлдөр өвөг дээдсийн бурхан ухааныг мөнхөд магтан дуулж, уран бүтээлээрээ сурталчлах болно хэмээн энэхүү цомгийн нүүрээ уламжлал, шинэчлэл, дорнын гүн ухааны үндэс суурь болсон арга, билгийг хослуулж өгчээ.http://www.urlag.mn/post/6677.htm Цомгийн нээлтээр дуучин Болд өөрийн ухаалаг утасны аппликейшнийг танилцуулсан бөгөөд уг аппликейшнийг ашиглан түүний гаргасан уран бүтээлүүдийг үнэ төлбөргүй сонсох боломжийг фенүүддээ олгосон юм.http://www.assa.mn/a/10656

 2014: Хувцасаа тайчаад шид
"Хувцасаа тайчаад шид" цомгийн ерөнхий продюсер Д. Болд. Хамтран ажилласан уран бүтээлч Хулан. Цомог нийт 7 дуутай.

 2018: BOLD
Хэсэг хугацаанд завсарласны эцэст дуучин болд дөрвөн жилийн дараа цоо шинэ өнгө төрх, хэмнэлээс бүрдсэн өөрийн нэрээр нэрлэсэн цомгоо 2018 оны 7-р сард гаргасан. Шинэ цомогт “Торгон мэдрэмж”, “Зүрхний дагина”, “Мартахаасаа өмнө”, “Даам” зэрэг 15 дуу багтжээ.http://eagle.mn/r/4622


final-lid-gt-disam-match/mega-cliqa-0003.jsonl--Q64821313--Бие даасан уран бүтээлүүд-1--mn-0003-361

Болд (дуучин)

Бие даасан уран бүтээлүүд

 2005: Хайрын хүч
2005 оны 06-р сарын 21-нд дуучин Болд өөрийн бие даасан уран бүтээлүүдээс бүрдсэн анхны цомог "Хайрын хүч"-г гаргасан. Цомог нийт 13 дуутай. Цомогт багтсан бүх дууны найруулга, ая, хөгжмийн дуугаралтыг Болд өөрөө хийсэн.

Хамтран ажилласан уран бүтээлчид: Quiza, B.A.T, Bobby D, Номинжин. Хайрын Хүч цомог нь маш амжиллтай болж "Пентатоник" хөгжмийн наадмаас "Шилдэг цомог", "Шилдэг найруулга", "Шилдэг поп дуу", "Шилдэг R&B дуу", "Шилдэг Dance дуу" зэрэг нийт 5 шагнал хүртсэн юм.

Мөн анхны бие даасан "Хайрын хүч" тоглолтоо UB Palace-н танхимд хийсэн.

 2006: 440Hz
Дуучин Болдын хоёр дахь бие даасан цомог "440Hz" 14 дуутай бүтсэн. Цомогт багтсан уран бүтээлд хамтран ажилласан уран бүтээлчид: Quiza, Маралжингоо.

 2007: Хайрын хүч DVD, Bold in Central Stadium DVD
"Хайрын Хүч" нэртэй бүрэн хэмжээний тоглолтын DVD хувилбар бөгөөд  "Хайрын Хүч" цомог нь хэрхэн бүтсэн талаар болон Монголын рок поп хамтлаг дуучид, уран бүтээлчдийн санал бодол, мөн клипүүд хэрхэн бүтсэн талаарх сонирхолтой баримтууд багтсан болно.http://www.urlag.mn/post/7756.htm On'n Off production-ийн бүтээл.

2007 оны 9 сарын 8нд Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд болж өнгөрсөн хоёрдахь бие даасан тоглолт болох “Bold Central Stadium” нэртэй тоглолтоороо 50 мянган үзэгчдийг цуглуулж, их хотын нэгэн үдшийг доргиож байсан. Тоглолтынхоо дүрс бичлэгийг DVD болгон худалдаанд гаргасан.

 2008: Амьдралын гол дүр, Only One
2008 оны 5-р сарын 4-ндhttp://news.gogo.mn/r/27404 Маралжингоо, Эгшиглэн зэрэн уран бүтээлчидтэй хамтарсан уран бүтээлүүд багтсан 15 дуутай "Амьдралын гол дүр" цомгоо дуучин Болд гаргасан. Цомгийн ерөнхий продюсер Д. Болд.

Түүний дараа 10-р сард "Only One" нэртэй R&B төрөл, жанрын цомгоо B.A.T, Quiza, Sho, Aniura зэрэг уран бүтээлчидтэй хамтран олон нийтэд хүргэсэн.

 2009: Би чамд хайртай
Hero Entertainment, B Production нар хамтран Монгол уран сайхны "Би Чамд Хайртай" киноны хоёр дугаар ангийг бүтээж дуучин Болд гол дүрд нь тоглосон.http://www.ub.life/p/15366 Дуучин Оюун-Эрдэнэ, Эгшиглэн, гитарчин Өлзий-Оршин /Өөжгий/ нартай хамтран киноны хөгжмийг зохиосон бөгөөд уг бүтээлүүдээ нэгтгэн 2009 оны 9-р сарын 9-нд "Би Чамд Хайртай" цомог гарсан.

 2011: My Duets, Монгол Поп
B Production-ийн уран бүтээлчид болон дуучин Номинжин, Оюун-Эрдэнэ, Шуранхай хамтлагуудтай хамтран бүтсэн уран бүтээлүүдээс бүрдсэн цомог.https://www.24tsag.mn/a/2543 Цомог нийт 15 дуутай.


final-lid-gt-disam-match/mega-cliqa-0003.jsonl--Q64821313--Бие даасан уран бүтээлүүд-1--mn-0003-363

Болд (дуучин)

Бие даасан уран бүтээлүүд

 2005: Хайрын хүч
2005 оны 06-р сарын 21-нд дуучин Болд өөрийн бие даасан уран бүтээлүүдээс бүрдсэн анхны цомог "Хайрын хүч"-г гаргасан. Цомог нийт 13 дуутай. Цомогт багтсан бүх дууны найруулга, ая, хөгжмийн дуугаралтыг Болд өөрөө хийсэн.

Хамтран ажилласан уран бүтээлчид: Quiza, B.A.T, Bobby D, Номинжин. Хайрын Хүч цомог нь маш амжиллтай болж "Пентатоник" хөгжмийн наадмаас "Шилдэг цомог", "Шилдэг найруулга", "Шилдэг поп дуу", "Шилдэг R&B дуу", "Шилдэг Dance дуу" зэрэг нийт 5 шагнал хүртсэн юм.

Мөн анхны бие даасан "Хайрын хүч" тоглолтоо UB Palace-н танхимд хийсэн.

 2006: 440Hz
Дуучин Болдын хоёр дахь бие даасан цомог "440Hz" 14 дуутай бүтсэн. Цомогт багтсан уран бүтээлд хамтран ажилласан уран бүтээлчид: Quiza, Маралжингоо.

 2007: Хайрын хүч DVD, Bold in Central Stadium DVD
"Хайрын Хүч" нэртэй бүрэн хэмжээний тоглолтын DVD хувилбар бөгөөд  "Хайрын Хүч" цомог нь хэрхэн бүтсэн талаар болон Монголын рок поп хамтлаг дуучид, уран бүтээлчдийн санал бодол, мөн клипүүд хэрхэн бүтсэн талаарх сонирхолтой баримтууд багтсан болно.http://www.urlag.mn/post/7756.htm On'n Off production-ийн бүтээл.

2007 оны 9 сарын 8нд Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд болж өнгөрсөн хоёрдахь бие даасан тоглолт болох “Bold Central Stadium” нэртэй тоглолтоороо 50 мянган үзэгчдийг цуглуулж, их хотын нэгэн үдшийг доргиож байсан. Тоглолтынхоо дүрс бичлэгийг DVD болгон худалдаанд гаргасан.

 2008: Амьдралын гол дүр, Only One
2008 оны 5-р сарын 4-ндhttp://news.gogo.mn/r/27404 Маралжингоо, Эгшиглэн зэрэн уран бүтээлчидтэй хамтарсан уран бүтээлүүд багтсан 15 дуутай "Амьдралын гол дүр" цомгоо дуучин Болд гаргасан. Цомгийн ерөнхий продюсер Д. Болд.

Түүний дараа 10-р сард "Only One" нэртэй R&B төрөл, жанрын цомгоо B.A.T, Quiza, Sho, Aniura зэрэг уран бүтээлчидтэй хамтран олон нийтэд хүргэсэн.

 2009: Би чамд хайртай
Hero Entertainment, B Production нар хамтран Монгол уран сайхны "Би Чамд Хайртай" киноны хоёр дугаар ангийг бүтээж дуучин Болд гол дүрд нь тоглосон.http://www.ub.life/p/15366 Дуучин Оюун-Эрдэнэ, Эгшиглэн, гитарчин Өлзий-Оршин /Өөжгий/ нартай хамтран киноны хөгжмийг зохиосон бөгөөд уг бүтээлүүдээ нэгтгэн 2009 оны 9-р сарын 9-нд "Би Чамд Хайртай" цомог гарсан.

 2011: My Duets, Монгол Поп
B Production-ийн уран бүтээлчид болон дуучин Номинжин, Оюун-Эрдэнэ, Шуранхай хамтлагуудтай хамтран бүтсэн уран бүтээлүүдээс бүрдсэн цомог.https://www.24tsag.mn/a/2543 Цомог нийт 15 дуутай.

Дуучин Болд монголын хөгжмийн урсгалд шинэ урсгал бий болгохыг эрэлхийлж "Монгол Поп" төслийг эхэлсэн бөгөөд нийт 10 дуунаас бүрдсэн "Монгол Поп" цомгийг олон нийтэд хүргэсэн.https://news.mn/r/554583/ Тус цомог гарсан даруйдаа Hi-Fi Records-н шилдэг борлуулалттай цомгийн жагсаалтыг таван долоо хоног тэргүүлсэн.https://news.zindaa.mn/af Дуучин Болд "Монгол Поп" төслөөрөө шинэ урсгал гаргаж, орчин үеийн соёл урлагт үнэтэй хувь нэмэр оруулсан гэж үзэн Төрийн шагналыг хүртсэн.Д.Болдыг "Монгол поп" хэмээх шинэ урсгал гаргаж, орчин үеийн соёл урлагт үнэтэй хувь нэмэр оруулсан гэж үзэн ийнхүү Төрийн шагналаар шагнах шийдвэр гаргажээ.

 2012: Монгол Поп-2


Болд (дуучин)

Цахим холбоос

Монгол Поп Монгол попыг үндэслэгч дуучин Д.Болдын “Монгол поп” бие даасан тоглолт 2011 оны 11 сарын 24, 25, 26 гурван өдөр UB Palace-д болсон.

Монгол попыг үндэслэгч дуучин Д.Болдын “Монгол поп” бие даасан тоглолт өчигдөр эхэллээ. Түүний тоглолт УБ Паласын их танхимд 25, 26-нд үргэлжлэх юм.
Тоглолт нь “Монгол поп” цомогт багтсан дуунуудаас гадна “Хайрын хүч” гэх мэт хуучин цомгуудын дуунуудаас болон шинэхэн бүтээлүүдээс бүрдэж байгаа ажээ.
Тоглолтын үеэр Д.Болдын шүтэн бишрэгч энэ хүү гарынх нь үсгийг авч чадав.
“Хэзээ” дуугаа Гурван охин хамтлагийн Ану-тай хамтран дуулав.
Д.Болдын тоглолтонд Гурван охин, Шуранхай хамтлагууд болон дуучин Цэлмүүн оролцож байна.
Д.Болдын тоглолтын үеэр төрийн далбаагаа мандуулахыг уриалсан. Жүжигчин Ц.Ононгийн хүүхэд ч энэ уриалгыг дэмжсэн ажээ.
М.Жаргал
Тоглолт нь “Монгол поп” цомогт багтсан дуунуудаас гадна “Хайрын хүч” гэх мэт хуучин цомгуудын дуунуудаас болон шинэхэн бүтээлүүдээс бүрдэж байгаа ажээ.
Тоглолтын үеэр Д.Болдын шүтэн бишрэгч энэ хүү гарынх нь үсгийг авч чадав.
“Хэзээ” дуугаа Гурван охин хамтлагийн Ану-тай хамтран дуулав.
Д.Болдын тоглолтонд Гурван охин, Шуранхай хамтлагууд болон дуучин Цэлмүүн оролцож байна.
Д.Болдын тоглолтын үеэр төрийн далбаагаа мандуулахыг уриалсан. Жүжигчин Ц.Ононгийн хүүхэд ч энэ уриалгыг дэмжсэн ажээ.
М.Жаргал
Монгол попыг үндэслэгч дуучин Д.Болдын “Монгол поп” бие даасан тоглолт өчигдөр эхэллээ. Түүний тоглолт УБ Паласын их танхимд 25, 26-нд үргэлжлэх юм.
Тоглолт нь “Монгол поп” цомогт багтсан дуунуудаас гадна “Хайрын хүч” гэх мэт хуучин цомгуудын дуунуудаас болон шинэхэн бүтээлүүдээс бүрдэж байгаа ажээ.
Тоглолтын үеэр Д.Болдын шүтэн бишрэгч энэ хүү гарынх нь үсгийг авч чадав.
“Хэзээ” дуугаа Гурван охин хамтлагийн Ану-тай хамтран дуулав.
Д.Болдын тоглолтонд Гурван охин, Шуранхай хамтлагууд болон дуучин Цэлмүүн оролцож байна.
Д.Болдын тоглолтын үеэр төрийн далбаагаа мандуулахыг уриалсан. Жүжигчин Ц.Ононгийн хүүхэд ч энэ уриалгыг дэмжсэн ажээ.
М.Жаргал
Тоглолт нь “Монгол поп” цомогт багтсан дуунуудаас гадна “Хайрын хүч” гэх мэт хуучин цомгуудын дуунуудаас болон шинэхэн бүтээлүүдээс бүрдэж байгаа ажээ.
Тоглолтын үеэр Д.Болдын шүтэн бишрэгч энэ хүү гарынх нь үсгийг авч чадав.
“Хэзээ” дуугаа Гурван охин хамтлагийн Ану-тай хамтран дуулав.
Д.Болдын тоглолтонд Гурван охин, Шуранхай хамтлагууд болон дуучин Цэлмүүн оролцож байна.
Д.Болдын тоглолтын үеэр төрийн далбаагаа мандуулахыг уриалсан. Жүжигчин Ц.Ононгийн хүүхэд ч энэ уриалгыг дэмжсэн ажээ.
М.Жаргал


Болд (дуучин)

Цахим холбоос


final-lid-gt-disam-match/mega-cliqa-0003.jsonl--Q4502042--Бослогын явц, түүнийг дарсан нь-2--mn-0003-1394

‘‘‘Баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослого’’’ - малчдыг хүчээр хамтралжуулах, тайж, лам нар болон баячуулын хөрөнгө хураах болон зөвлөлтжүүлэх бодлогыг эсэргүүцсэн монголчуудын зэвсэгт бослого юм. Зэвсэгт бослого нь тухайн үеийн БНМАУ-ын баруун талын дөрвөн аймгийн нутаг дэвсгэрийг хамарсан байна. Энэ нь өнөөдрийн Хөвсгөл, Архангай, Өвөрхангай, Завхан, Баянхонгор, Увс аймгуудын нутаг дэвсгэрийг хамарсан байна.

Бослогын явц, түүнийг дарсан нь

Босогчид Рашаантын хүрээг эзлэн "Очирбатын яам" нэртэйгээр бослогын төвийг "чойжин" Эрэгдэндагва, тайж Дандар, залан Жамсрандорж нарын бүрэлдэхүүнтэй зохион байгуулж, лам, ардуудыг цэрэгт дайчлан "шар цэрэг" гэж нэрлэн  аравт, тавьт, зуутын зохион байгуулалттай цэргийг зохион байгуулж эхэлсэн байна. Бослого маш хурдан тархаж олон тооны сум, хамтралын төв бүхий өргөн уудам нутагт тархсан байна. Босогчид бороохой, ташуур, цахиур болон бусад олон төрлийн галт зэвсгүүдээр зэвсэглэсэн байсан бөгөөд сум, хамтралын төвүүдийг эзлэн, байшин барилга зэргийг устгаж, албан хаагч, идэвхитэн болон жирийн малчдыг хүртэл харгис аргуудаар тамлан зовоож, алж байсан. Бослогод лам, тайж нараас гадна жирийн малчид, нам, эвлэлийн гишүүдC.R. Bawden, The Modern History of Mongolia, London 1968, p. 316 тэрчилэн сум, хамтралын даргаД. Цэрэнбалжир. 1932 оны зэвсэгт бослого. — Улаанбаатар, 1990. — хуудас 21, 53, удирдах албан тушаалтан зэрэг төрийн албан хаагчBawden C.R. The Modern History of Mongolia. — London, 1968. — p. 316 нар оролцсон байна. Бослого нь тухайн үеийн Архангай, Өвөрхангай, Завхан, Хөвсгөл аймгийн нийт нутаг, Өмнөговь, Говь-Алтай аймгийн зарим хэсгийг хамарсан байна. Босогчид Хөвсгөл аймгийн төв Мөрөнг довтлон эзлэх зорилго тавьж байжээ. Рашаантын хүрээнд байсан эсэргүү бослогын төв Очирбатын яам, түүний 3000 гаруй босогчид нь Хөвсгөл аймгийн Хялгант Рашаантын (одоогийн Рашаант суманд) хүрээнд 300, Асгатын хүрээнд 200 (одоогийн Тосонцэнгэл Түнхэл суманд), Бүгсүйн хүрээнд 500 (Одоогийн Төмөрбулаг суманд) , Тэсийн хүрээнд 1000 (одоогийн Цэцэрлэг суманд) бөөгнөрч 300-аас 1000 хүртэл хүмүүсээр бүрэлдсэн цэргийн зохион байгуулалт хийж тохиолдсон хүмүүсийг хүчээр өөрийн цэрэгт дайчилж 1000 гаруй босогчдоор 7 отрядыг байгуулж зэвсэгт отрядыг нэмэн байгуулсаар бүгд 13 отряд болж, отряд бүрийг удирдах хүнд жанжин гэдэг тушаал өгч Б.Түгж, Б.Аюурзана, Т.Магнай, Т.Сумъяа, Ш.Жур, Бү.Норовсамбуу, Бадрах, Бадамжав нарын 10 хүн жанжин гэгч тушаалтай болж Магнайг гэсэрийн 32 баатарын 1, Самданг "Догшин ноён хутагт", Самбуудүвчинг ловон Бадамжунайн бүрэлбаа, Дамдинсүрэнг гэгээн гэх мэтээр нэрлэж өөрсдийгөө өргөмжилсөн байна. Олон тооны хувьсгалчид, энгийн ардуудыг барьж тамлан зовоож алах, орон нутгийн захиргаа хоршоо, хамтралуудыг дээрэмдэж авсан буюу өөрсдийн дарж цуглуулсан буу зэвсгээр шар цэрэг гэж нэрлэсэн хүмүүсээ зэвсэглэжээ.
Хувьсгалын эсэргүү нарын удирдах том төв нь Хөвсгөл аймгийн Рашаант сумын Бандидын гэгээний хүрээнээ төвлөрч “шашныг мандуулах, амьтныг жаргуулагч Очирбатын яам Б.Зинамидар. Гадаадаас турхирсан 1932 оны бослого. Улаанбаатар хот. 2013 он"Кузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 45-97.   гэж нэрлээд хувьсгалчдыг байцаан шүүхэд зориулсан банз шаахай мэт хэрэгслүүдийг тусгайлан бэлтгэсэн байлаа. Дайчилсан ардуудыг 10-т , 50-т , 100-т гэх мэтээр зохион байгуулжээ. Өөрийн шар цэргийн хүзүүнд цагаан зангиа зүүж, цэргийн анги салбарууддаа цагаан ногоон 2 өнгийн тугийг хэрэглэх журмыг тогтоож
1932 оны дөрөвдүгээр сарын 16-нд Улсын бага хурал, Засгийн газрын тэргүүлэгчдийн хамтарсан онц хуралдаанаар “Хөвсгөл аймагт гарсан хувьсгалын эсэргүү бослогын тухай” ДХГ-ын илтгэлийг сонсоод, Хөвсгөл аймагт гарсан эсэргүү бослогыг богино хугацаанд дарж ард түмний тайван байдлыг хангах арга хэмжээ авахаар мөн газрын тусгай хорооноос хөнгөн палемёт, винтов, гранатаар зэвсэглэсэн байлдааны тусгай отряд гаргаж 1932 оны дөрөвдүгээр сарын 15-ны өдөр Улаанбаатараас илгээжээ.Д. Цэрэнбалжир. 1932 оны зэвсэгт бослого. — Улаанбаатар, 1990. — хуудас 33

Отрядын ерөнхий командлагчаар ДХГ-ын орлогч дарга Гиваапил, сургагчаар тусгай хорооны сургагч Исаков, Отрядын дарга Батаа, комиссар нь Шаравдорж нар явжээ. Батын отряд дөрөвдүгээр сарын 24-нд эхлээд 700 гаруй эсэргүү нартай хүчтэй байлдаж дайсны бөөн хүчийг бутарган сарниулжээ. Дайсан эзэлсэн байгаа алдахгүйн тулд шургуу эсэргүүцсэн авч манай цэрэг Рашаантыг чөлөөлөхөд долоон удаа хүчтэй тулалдаж эсэргүү нараас бүгд 200 гаруй хүн алагдаж шархадсан ба 200 шахам хүн бууж өгчээ. Мөн бослогын төв штаб, Очирбатын яамны тамга, бичиг баримтын зүйлийг олзлон авчээ. Эсэргүү нар Рашаантыг эзэлсний дараа тэнд байсан албан байгуулагуудыг шатаан дээрэмдэж 30 гаруй идэвхтэн ажилчдыг амьдаар нь арьсыг хуулах, үсийг зулгаах, махыг огтчих зэрэг жигшүүрт харгис яргаллыг явуулсан байжээ. Батын отряд цааш дөрөвдүгээр сарын 27-нд Асгатын хүрээнд байсан Самбуу дүвчингийн 200 цэрэгтэй байлдаж гол хүчийг унагаснаар Самбуу дүвчин хэсэг цэргийн хамт зугтаажээ. Дөрөвдүгээр сарын 29-нд Бүгсүйн хүрээнд байсан дайсантай долоон цаг байлдаж, эсэргүү цэргээс 30 гаруй хүн алагдаж нэлээд хүн шархаджээ. Дайсан Бүгсүйн хүрээг алдаад Мөрөн голын урьд талд Цагаан бургас, Загзууд (одоогийн Бүрэнтогтох сумын нутагт) очиж 1000 гаруй хүний хүчийг хуралдуулж, Хөвсгөл аймгийн Мөрөн хотыг эзлэхээр зорьжээ.

Ц.Гиваапил босогчидтой байлдаж ялахын хамт тагнуулын аргаар босогчдын байдал, хүч зохион байгуулалт, удирдагчдын талаар судалгаа сайн хийж, нууцаар нэвтэрч ороод удирдагчдын хооронд хагарал гаргах, бууж өгөх, хүчинд автагдаж яваа жирийн хүмүүсийг салгаж авах талаар байлдааны ба гүйцэтгэх ажлын хосолмол нарийн арга тактикийг боловсруулан ажиллаж байлаа.
Батын удирдсан отряд дээр хүч нэмж ДХГ-аас 1932 оны дөрөвдүгээр сарын 29-нд Нясалдаг даргатай отряд монгол тээхийн “Газ” машин долоо, ДХГ-ын “М” машин гурвыг хэрэглэж байлдааны бүрэн зэвсэгтэй гурван салаа цэрэг хотоос гарч, дөрөвдүгээр сарын 30-нд одоогийн Булган аймгийн төв, тэр үеийн дайчин вангийн хүрээнд хоноод, тавдугаар сарын 1-нд Архангай аймгийн Сайхан сумын төвд хүрч цааш явсаар Рашаантын төвд очиж Батын отрядтай нийлжээ.Кузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 45-76.

Нэгдсэн отряд Жалханзын хүрээнд байсан 300 шахам эсэргүү нартай долоон цаг байлдаж уг хүрээг чөлөөлжээ. Энэ байлдаанд эсэргүү нараас 100-гаад хүн алагдаж 37 хүн шархдаж, үлдсэн хэсэг нь бартаат газрыг дагаж ухарчээ. Отряд нь дайсныг мөрдөн хөөж устгахдаа 40 гаруй том толгой лам нарыг баривчлан авч байцаалт явуулсан ба тагнуулын хүчээр дайсны хүч бөөгнөрлийг мэдэж, мөн нутгийн ардууд, хүрээний ядуу лам нарт нам, засгийн бодлогыг тайлбарлан таниулж, эд хөрөнгийг орон нутгийн албан байгууллагуудад хүлээлгэн өгчээ. Тавдугаар сарын 8-нд Тэсийн хүрээнд бөөгнөрч байсан 1000 гаруй хүнтэй эсэргүү бослогын хүчийг бут цохиж 200 гаруй хүнийг устгаж, удирдагч гавж лам Шагжийн хамт 60 шахам том толгой лам нарыг баривчилжээ. Босогчдын гол хүчин гэж бут цохигдсон ч зугтааж сарнисан зарим хэсэг нь Сангийн далай, Булнайн ар, Тэлмэн нуур зэрэг гурван газарт хүчээ нэгтгэн цуглуулж байжээ. Тэд нарт “Зэвсгээ хураалган бууж өгч, засгийн энэрэл өршөөл хүлээхийг олон удаа ухуулан сурталчилсан боловч босогч нар өөрийн зорилгод итгэсээр тавдугаар сарын сүүлчээр сарнин бутарсан хүчээ цуглуулж, Хөвсгөл аймгийн төвийг эзлэхээр дахин санаархан Мөрөн голыг хоёр чиглэлээр гатлахын тулд отрядтай 2-3 өдрийн турш голын хоёр талаас харилцан буудалцжээ. Энэ байлдаанд босогчид 90 гаруй хүнээ алуулж 30 гаруй хүнээ шархдуулж гучаад хүн нь амьд баригджээ.

Загзуугийн хүрээнд бөөгнөрсөн 1000 гаруй босогчид тавдугаар сарын сүүлчээр бут цохигдохдоо 200 шахам хүнээ гарздаад зугтааж, жанжин Жамц, Самбуу дүвчин нарын удирдсан үлдсэн хэсэг нь 1932 оны зургадугаар сард Домбуу хавчууд (одоогийн Шарга сумын нутаг) очоод байлдаанд шинээр бэлтгэж, Домбуу, Булнай, Бүрэнтогтох, Бүгсүй, Жалханзын хүрээний баруун ууланд цугларсан учир Мөрөн хотын талд улаан цэргийн отряд иржээ. Рашаант ба Асгатын хүрээнд анх удаа бут цохигдсон этгээдүүд Архангайн баруун хойт тал Мухар хожуул, Бухын хүрээ зэрэг газар хүчээ дахин хуралдулж байгаад отрядад бут цохигдон, Цагаан бургас, Бүгсүй, Олон голын бэлчир зэрэг газарт үүрлэн байсан Жамц, Түгж, Овоодой, Ноогон малгай Дамдинсүрэн, Жур нарын бөөгнөрсөн хүчийг бут цохих үүрэг отрядын өмнө тулгарчээ.
Босогчид 1932 оны дөрөвдүгээр сард Хөвсгөл аймгийн Рашаант, Асгат, Бүгсүй, Жалханз, Тэсийн хүрээдийн орчимд бут цохигдсон боловч Түгж, Норовсамбуу, Ээмэгт лам, Жав нарын удирдсан бүлгүүд нь Завхан аймгийн хойт сумд ба Хөвсгөл аймгийн баруун хойт Тэс, Баянхайрхан сумдаар дамжин Увс,Тагна, Тува улсад нэвтрэх буюу буцаж Хөвсгөл аймгийн Мөрөн, Хатгал хотуудыг баруун хойт талаас нь довтлоод бут цохигдон, зугтаасан ба үлдэгдэл нь Булнай, Сангийн далайд хүчээ бөөгнүүлж байхад чекист Ө.Данаа нарын хэсэг хувьсгалчид Баянхайрханд тэмцэж байгаад алагдсан ба Дамбуу хавчууд сургагч Исаков нар байлдаад амиа алджээ.

Ногоон малгайт Дамдинсүрэнгийн удирдсан шар цэрэг Шумуултайн хүрээн дээр хүчээ бөөгнүүлж 500 гаруй болоод, Завхан аймгийн Идэр, Улаагчин сумд ба аймгийн төвийг эзлэх гэсэн авч улаан цэрэгт ялагдах үедээ чекист Ц.Донров, сургагч В.Е.Колосс, С.Янсанжав нарыг тамлан алаад, Архангай аймагт Тариатад ирж, Рашаантаас Архангайн чиглэлд зугтсан  Самбуу, Жамц, Аюурзана, Магнай, Сумъяа, Жур нартай нийлж үлэмж их хүчийг хуралдуулжээ. 1932 оны таваас зургадугаар сард босогчдын нарын гол хүч Архангай аймгийн Тариатад бөөгнөрчээ.1932 оны тавдугаар сард “Ногоон малгайт” Дамдинсүрэнгийн цэрэг Архангай аймгийн Тариатын хүрээн дээр төвлөрч байхдаа хуучин сайн ноён хаан аймгийн Далай Чойнхор чин ван Цэдэнсодномын хошууг “сэргээхээр” түүний хүү 16 настай Жигжидсүрэнг хошуу ноён болгон феодализмыг сэргээх гэсэн зохион байгуулалтын зарим оролдлого хийжээ. Архангай аймгийн удирдлага, Засгийн газрын бүрэн эрхт комиссын дарга Ж.Лхүмбийн шийдвэрээр өөрийн аймаг дахь нутгийн зарим албан хаагчдаар хоёр отряд байгуулж, нэгийг Хөвсгөл аймагт, нөгөөг Тариат сумыг хамгаалуулахаар явуулжээ. Архангай аймгийн намын хорооны нарийн бичийн дарга Г.Гончигдорж, дотоодыг хамгаалах ангийн дарга Намжаан нарын отряд босогч нартай хэдэн удаа тулалдсан ба тэд 1932 оны тавдугаар сарын 5-нд Тариатаас хойш Арын хүрээний орчимд эсэргүү нартай байлдаж тавдугаар сарын 9-нд Дамдинсүрэнгийн илүү давуу хүчтэй тулгараад зугтааж гарсан байна.
Тэр үед Алтай аймагт гарсан хувьсгалын эсэргүү хөдөлгөөн бүрэн дарагдаагүй. Харин Өмнөговьд гарсан болого дарагдсан учир тэр чиглэлд засгийн газрын бүрэн эрхт комиссын даргаар ажиллаад дөндөж ирээд байсан Худалдаа, аж үйлдвэрийн яамны сайд Г.Содномыг Архангай аймгийн Тариатын хүрээний босогчдын бүлгийг дарах ажлыг эрхлэх засгийн газрын бүрэн эрхт комиссын даргаар томилон явуулжээ. Г.Содном Архангай аймагт очиж байдлыг танилцаад Аймгийн цэргийн хорооны түр цэргээс 30-40 хүнтэй нэг салаа цэрэг, аймгийн албан хаагчдаас тийм хирийн хүн авч бүгд 70-80 хүнээр яаравчлан байгуулсан отрядыг удирдан авч явжээ. Отрядын бүрэлдэхүүнд ДХГ-ын ерөнхий сургагч В.С.Кияковский, ДХГ-ын хэлтсийн дарга Цэдыпов (Норовжамц), сургагч Бадамын буюу Балдан, Архагай аймаг дахь ДХ ангийн ажилд туслахаар очсон С.Галиндэв, төлөөлөгч Л.Аюушжав, сургуулийн багш Д.Даш, мөн Самбуу (бүдүүн) хүний эмч Немой зэрэг хүмүүс оролцсон байна.
Дамдинсүрэнгийн  бүлэг Завхан аймгийн төв Улиастайг эзлэхээр Батчулуун Жанжны цэргийг сонгож Идэр сум руу илгээсэн байна. Тэнд улаан цэргийн отряд Улиастайгаас тосон ирж байлдаад тэднийг ялж Батчулуун алагдсан учир Завханыг орхиж, Архангайн төвийг эзлэхээр уналга, байр, хүнс бэлтгүүлэхээр Тариатаас хоёр өртөө хол (50-60 км) зайтай Гичгэнэ гэдэг газарт 30 хүнийг урьдчилан явуулэжээ. Тэд замдаа Содномын отрядын агтыг дээрэмджээ.
Босогчид Содномын отрядтай байлдахын урьд үдэш хоёр дахин их “сор” залж буу тавьж бэлтгэсэн байна. Тэгээд 5-р сарын 13-ны өглөө Содномын отрядтай байлдахдаа нэг шар, хоёр цагаан тугтай, цэргүүд нь зүүн мөрөндөө цагаан даавуу тэмдэг уяж бас “Зая Бандид” гэсэн төвд ном хадагт боож зүүсэн зангиатай байж, бүх цэргийг морьтой хүн командлаж байлдаанд оруулсан ба хойноос нь лам нар орохоор хүлээн зогссон байжээ. Содномын отряд 5 сарын 13-ны өглөөний 05 цагт Тариат руу давшиж 1000 гаруй босогч нартай гурван цаг хагас хиртэй буудалцаад бут цохигдсон байна. Босогчид хэд дахин дайрахад нь хориглож тогтоосон боловч сум дуусч, пулемёт гацсан, 18 орчим цэрэг байлдааны дундуур урвасан учир отряд дийлдсэн байна.  Босогчид 100-аад хүн алагдаж 100-аад хүн шархадсан ба Содномын отрядын Кияковский, Ниожиготов, Немой зэрэг олон тооны хүн тулалдаанд алуулсан ба Содном тэргүүтэй олон хүн олзлогдсон байна. Содном тэргүүтэй 5 хүнийг байлдаан болсны маргааш нь 14-нд устгасан байна.
Ногоон малгайт Дамдинсүрэн тэргүүтэй босогчид Архангайн төвийг эзлэхээр Тариатаас гарсан боловч 19-ний өдөр Гичгэнийн голд Өлзийбатын отрядтай тулгарч буудалцаад олон хүнээ алуулж, зарим нь зугтаажээ. Д.Өлзийбат, Юшкеевич нараас 1932 оны тавдугаар сарын 19-нд Цэргийн зөвлөлд ирүүлсэн илтгэлээс үзэхэд, “Гичгэнийн гол дээр ирээд бидний зэрэгцээ 100 гаруй эсэргүү явааг илрүүлсэн бөгөөд Тэрхийн голыг гатлах аргагүй тул эсэргүү нарыг аэроплан ба их буу, пулемётоор довтлов. Эсэргүү нараас хичнээн алагдсаныг мэдэхгүй гэсэн байв. Харин Д.Өлзийбат, Д.Намсрай нараас 1932 оны наймдугаар сарын 5-нд цэргийн зөвлөлд бичсэн илтгэлээс үзэхэд тус отрядын оролцсон 15 тулгаралтыг сар өдөргүй бичсэн ба анх удаа Архангай аймгийн Тариатын хүрээнээс урагш 60-70 км зайтай Гичгэнийн голд “Ногоон малгайт Дамдинсүрэн, Дэндэв нарын 600 гаруй эсэргүү нартай тулгарч байлдсан байна. Нисэх онгоц, их буу, танкийн тусламжтайгаар тэднийг цохиж сарниулсан ба энэ тулалдаанд 70 шахам хүнийг алж, 74 хүнийг буулган авчээ.
ДХГ-аас томилогдсон гурван отряд буюу таван салаа орчим цэргийн хүчээр дарах бололцоогүй болсон учир ДХГ-ын саналын дагуу МАХН-ын Төв Хороо, Засгийн газраас ДХГ-ын цэрэгтэй хамтран ажиллах үүргийг Монгол Улсын батлан хамгаалах зөвлөлд өгснөөр 1932 оны тавдугаар сарын 13-ны өдрийн 27 дугаар хуралдаанаараа тогтоол гаргаж цэргийн зөвлөлийн гишүүн, Монгол Ард Улсын хувьсгалт улаан цэргийн улс төрийн газрын дарга Д.Өлзийбат, гишүүдэд Архангай аймгийн намын хорооны нарийн бичгийн дарга Гончигдорж, мөн аймгийн захиргааны дарга Дамбаринчин, 10 дугаар дивизийн дарга Гомбосүрэн, мөн дивизийн комиссар Гомбожав, цэргийн ерөнхий сургуулийн сургагч Юшкеевич, Архангай дахь ДХ ангийн дарга С.Галиндэв (Намжаан байж магадгүй) нарыг томилжээ. Өлзийбатын араас, Намсрай даргатай отряд тавдугаар сарын 14-15-ны орчимд хотоос гарч, мөн цэргийн ерөнхий сургуулийн захирал А.Содномын отряд (дараа нь Чоймбол) гарч Архангай, Өвөрхангай, Завханд босогч нартай тулалдсан байна. Мөн энэ үед Ж.Малж, Д.Ванчиг нарын отрядууд Архангай, Хөвсгөл аймагт ажилласан ба Архангайн 17, Завханы найм, Ховд, Увс (дөрвөд) аймгуудаас тус бүр нэг отряд гарчээ.
Гичгэнэд бут цохиулаад Дамдинсүрэн хэсэг хүмүүсийн хамт зугтаасан ба Гиваалил Тариатын хүрээ рүү хоёр салаа цэрэг явуулжээ. Тэд хүрээнд орж 200-аад эсэргүү нараас, “Ерөнхий жанжин” Санжжав, “Туслах жанжин” Дагва, бага хурлын гишүүн байсан Дарьсүрэн нарыг 30 ламын хамт баривчлан ирсэн байна. Дамдинсүрэнг Хөгжлийн голын эхэнд гүйцэж буулгаад жанжин Дэндэвийг 40 хүний хамт устгаж 15 хүнийг баривчилжээ. Тэднээс олзолсон зэвсэг нь шош пулемёт нэг, япон винтовын сум зургаан хайрцаг, орос винтовын сум 560 ш, Тариатаас максим хүнд пулемёт нэг, хөнжлийн голд тектров пулемёт 26. Мөн урьд Тэрхийн голд гурав дахь удаа байлдахдаа босогчдоос 30 хүн устгаж 39 хүн баривчилсан байна. Дөрөв дэх удаа Хөнжлийн дуганы ойролцоо, доод Цэцүүх гэдэг газарт Дамдинсүрэнгийн 460 хүнтэй буудалцаж, 100 орчим хүнийг устган, цааш мөрдөн хөөж Бор бургалын дуганы тэнд гүйцэж ногоон малгайт Дамдинсүрэн болон Тарган хувилгаан гэгч Ринчингийн хамт хэд хэдэн хүнийг баривчилсан ба Дамдинсүрэн хүнд шархадсан байсан ба зөөвөрлөх боломжгүй байсан тул газар дээр нь цэргийн хээрийн шүүхээр шүүж буудан алсан байна.
Хөвсгөл аймагт бослого эхлэн гарч олонх сумдыг хамарч гол хүчээ бөөгнөрүүлсэн Жалханзын хүрээнд 500-гаад босогч долоон цагийн турш, Тэсийн хүрээнд 1000-гаад босогч хоёр өдрийн туршид, Загзууд 1000 гаруй босогчтой 12 цагийн туршид ширүүн байлдаан болж 300-гаад босогч үүрлэсэн Хялганатын хүрээ, тус бүр 500 босогч үүрлэсэн Асгат, Бүгсүйн хүрээ, 600-гаад босогч үүрлэсэн Рашаантын хүрээ зэрэг газруудад тулалдаан болж тухай бүрт босогчид бут цохиулсан байна
Архангай аймгийн Наран, Цахар, Тосонцэгэл, Их-Уул, Цэцэрлэг, Тариат, Өндөр-улаан, Жаргалант, Хан-Оюут, Идэр, Чандмань, Эрдэнэмандал сумд ба Хожуул, Шумуултай, Тариат, Арын хүрээ зэрэг газруудад Бор гэгээн гэгч Самдан, ногоон малгайт Дамдинсүрэн, Бадрах, Жур, Магнай, Аюурзана, Түгж, Сумъяа зэрэг жанжнуудаар удирдуулсан 500-1000 хүртэл тооны шар цэргийн хүчинд ДХГ-ын орлогч дарга Гиваапилийн удирдсан отряд гол цохилтыг өгч бут цохин сарниулсан байна.
Завхан аймгийн Шилүүстэй суманд Да лам Хайдав, гэлэн Дорж, Шаравл нарын 30-аад лам нар бослого гаргахаар нууц хурал хийж байсан ба Нөмрөг, Ургамал сумдад тайж Дансран, Гүнчиндорж, Ванчиндорж нарын 13 хүн нууц хурал хийж сумы захиргаа, хоршоо, хамтралыг дээрэмдэн, сумын хариуцлагатан нарыг баривчлан эсэргүү нарын гарт өгөхөөр бэлтгэж байв. Архангайд бут цохигдсон Түгж, Магнай, Бадрах, Тарав жанжин нарын удирдсан шар цэргүүд улаагчин, Идэр, Тэлмэн, Сонгино, Отгон сумдад ирж 1932 оны зургадугаар сарын 30-ны мэдээгээр эсэргүү нарын учруулсан хохирол 118000 төгрөг, мал 1800-гаад толгойд, эсэргүү нарыг аялдан дагалдагчид 1300-д хүрч байсан тул тэдний эсрэг нам, эвлэлийн гишүүд, идэвхтэн ардууд 600-аад хүн сайн дурын отряд болон улаан цэрэгтй хүч хамтран нийлж дээрх дайсныг бут цохисон байна.
Өвөрхангай аймгийн Заг сумын Байдрагын хүрээний 300-гаад феодал лам нар Монхор, Магсар нарын удирдлагын дор босч харилцаа холбоо, өртөө суманг эзэлж авсан ба Номинхаан, Баянхонгор, Мандал сумдыг эзлэн авчээ. Ламжав, Цэвэгмид, Төмөр, Мишиг, Дашцэрэн, Балган, Барамсай, Дамдинсүрэн, Ойдов, Сүрэнжав, Уртнасан нар шар цэргийн жанжнаар явж, “Ванчинбогд, Дилав хутагт, Зая гэгээн гэсэн найман хутагтаар толгойлуулсан их цэрэг Тариатад ирсэн тул манай Өвөрхангайчууд хоцроод байна” гэж цуурхал тараан эсэргүү хөдөлгөөн нь Хүрээмарал, Бөмбөгөр, Богдмандал, Баянбулаг сумдыг хамтран байсан тул А.Содномын отряд очиж цохилт өгсөн байна. Босогчид зөвхөн Монголын хувьсгалыг устгаад зогсохгүй, улмаар Тагна Тува улсын хувьсгалыг устгах зорилго тавьж байсан нь хожим яллагдагч Бор гэгээн, Самдан, Түгж, Буриад, Шагдар нарын мэдүүлгээр илэрчээ.Кузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 45-76.
Бутарсан хэсгээс үлдсэн хүч нь Тэсийн чиглэлд “Бишрэлтийн хувилгаан” гэдэг Ээмэгт лам ба бусдаар удирдуулсан 4-5000-аад хүн Монгол-Тувагийн хил Дордогой, Агар, Зайгал зэрэг газруудаар хүчээ бөөгнүүлж Хатгал-Мөрөнгийн баруун хойт талаас довтлохоор бэлтгэж байв. Отрядууд эдгээрийг  мөрдөн хөөж Тэсийн хүрээний баруун талд Шагдарын удирдсан 150 гаруй босогчдыг бут цохиж Тагна Тувагийн хилд ойрхон Ээмэгт лам (Дамдин бишрэлийн хувилгаан)-ын удирдсан бүлэг Тувагийн зарим оргодлуудтай нийлсэнийг Тувагийн цэргийн ангитай нийлж бут цохиход Ээмэгт лам 60-аад хүний хамт зугтааж явсныг хүч нэмэгдүүлсэн Дорлиг даргатай салаа цэрэг мөрдөн хөөж Дамдинбишрэлт гэдэг Ээмэгт ламыг 25 хүнтэй нь алж, 28 хүнийг амьдаар нь барьжээ. Агт морь 400 гаруйг буу зэвсгийн хамт хураажээ. Тэр үед Улаангомын отрядын дарга Тагжид, Завханы хоёр отрядын дарга Лувсан, Дэмчигдорж нарын удирдсан отрядууд Уран дөш гэдэг ууланд 500 гаруй босогч нартай байлджээ.
Хужирт, Шаварт, Зайгал зэрэг 11 газарт хүчтэй байлдаж,  4000 гаруй мал, гэр, буу зэвсэг, эд зүйлийг хураан авч орон нутгийн захиргаанд шилжүүлжээ. Тувагийн хувьсгалаас оргож ирсэн 40шахам хүнийг баривчилж, 60 шахам эмэгтэй голдуу хүнийг Тува улсын цэрэгт буцааж өгчээ.
thumb|right|200px|Жанжин Түгж

Ийм байдлаар, босогчдын хамгийн том отрядууд нь хэдэн зуун тооны босогчдоос бүрэлдэн тогтож байжээ. Улааны анхны отрядыг орон нутагт бүрэлдүүлсэн боловч дараа нь ДХГ-ын хүчийг ирүүлсэн билээ. Энэ отрядууд цөөн тооны хүчтэй байв. Бослого эхэлсний дараа удалгүй Хөвсгөл аймгийн удирлага 38 хүний тоотой сайн дурын отрядыг зохион байгуулав. Мөрөнд улааны сайн дурын отряд 235 хүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулагдав. 1932 оны 5-р сарын 9-ны өдрийн БНМАУ-ын Цэргийн зөвлөлийн шийдврээр Монголын Ардын армийн цэргээс 4 отряд зохион бүрэлдүүлж, Ховд, Завхан, Увс аймгаас хоёр морьт хороо, нэг буут хороог бүрдүүлэн гаргасан байна. Бүх цэргийн тоо нь 1300 хүн болно. 7-р сард Хөвсгөл аймагт сумын төвүүд дахь хамгаалах отрядууд 20–50 хүний тоотой байв. 8-р сарын үед Архангай болон Хөвсгөл аймагт улаантаны анги 130–200 хүний бүрэлдэхүүнтэй байвКузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 103-104.
Улаанбаатараас ба аймгийн төвөөс нэмэн ирж байгаа цэргийн анги зэвсгээр бүрэн хангагдсан ба пулемет, гар бөмбөг зэрэгтэй байв. Түүнээс гадна энэ ангиудад уулын их буу, хуягт машин, хоёр онгоц Р-1 ба нэг Р-5 гарган дэмжлэг үзүүлж байв. 1932 оны бослогыг дарахад ийм танк оролцсон уу үгүй гэдэг талаар ямар ч мэдээлэл байхгүй. Бид олж мэдэж чадсангүй. Энэ танкетка гэдэг пулеметын жижиг танк байсан байх боломжтой билээ.Юу ч байсан танкетка “танкетик” мэдээнд дурьдагдаж байна. Тиймээс монгол отрядын дарга нар танкеткийг хуягт тэрэг гэж нэрлэж байсан бололтойКузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 108-110.

Academia.edu no longer supports Internet Explorer.
To browse Academia.edu and the wider internet faster and more securely, please take a few seconds to upgrade your browser.
Abstract
1932 оны зэвсэгт бослого-20 дугаар зууны Монголын түүхэнд тохиолдсон хамгийн том бослого болно. Юунаас болж яагаад гарав? Босогчид хэн дээр түшиглэж байсан ба хэн тэднийг хангаж байваа? Яагаад бослого дарагдсан юм бэ? Эдгээр асуултанд хариулахад урьд өмнө далдлагдаж мэдэгдээгүй байсан орос улсын архивын материалуудыг болон өмнө хэвлэгдсэн, хэвлэгдээгүй монголын материалуудтай хослуулан шинжилсэн судалгаа туслав. 1932 оны бослого-“гадаад түвд хүмүүсийн турхирсан” монголын дээд лам нар, феодалуудын гаргасан үймээн, Түвд улс Банчин Богдоор жуулчлан Монголын хэрэгт өнгөлзөж, мөн босогчдыг япончууд дэмжиж байсан гэх дүгнэлт баталгаагүй. Үнэн хэрэгтээ, босогчид гадаадын заалтаар биш, тэр ч байтугай тэндээс тусламж огт аваагүй бөгөөд ганцхан өөрсдийн хүч дээр тулгуурлахаас өөр аргагүй байсан билээ. Бослого гарсны шалтгаан-түвдчууд ч, япончууд ч биш, бас дээд лам нар, феодалууд ч бишээ. Харин дотоод дахь шалтгаан нь тухайн үед МАХН-ын хэрэгжүүлсэн “зүүний нугалаа”, гадаад шалтгаан нь ЗСБНХУ-аас БХК(б)Н-ын биелүүлж байсан социализмыг Монголд экспортчилсон явдал мөн. “Зүүний курс” үнэхээр харийн хүмүүсээр – Коммунист интернационалын ба Бүх Холбоотын коммунист большевикуудын намын удирдагчдаар турхигдсан бөгөөд үүний хариуд БНМАУ-д бурхант шашнаа болон уламжлалт засаглалыг хамгаалах зорилгоор ардын бослого гарсан байна.
Loading Preview
Sorry, preview is currently unavailable. You can download the paper by clicking the button above.


final-lid-gt-disam-match/mega-cliqa-0003.jsonl--Q4502042--Бослогын явц, түүнийг дарсан нь-2--mn-0003-1395

Бослогын явц, түүнийг дарсан нь


final-lid-gt-disam-match/mega-cliqa-0003.jsonl--Q4502042--Бослогын явц, түүнийг дарсан нь-2--mn-0003-1397

Бослогын явц, түүнийг дарсан нь


final-lid-gt-disam-match/mega-cliqa-0003.jsonl--Q4502042--Бослогын явц, түүнийг дарсан нь-2--mn-0003-1396

Бослогын явц, түүнийг дарсан нь

Босогчид Рашаантын хүрээг эзлэн "Очирбатын яам" нэртэйгээр бослогын төвийг "чойжин" Эрэгдэндагва, тайж Дандар, залан Жамсрандорж нарын бүрэлдэхүүнтэй зохион байгуулж, лам, ардуудыг цэрэгт дайчлан "шар цэрэг" гэж нэрлэн  аравт, тавьт, зуутын зохион байгуулалттай цэргийг зохион байгуулж эхэлсэн байна. Бослого маш хурдан тархаж олон тооны сум, хамтралын төв бүхий өргөн уудам нутагт тархсан байна. Босогчид бороохой, ташуур, цахиур болон бусад олон төрлийн галт зэвсгүүдээр зэвсэглэсэн байсан бөгөөд сум, хамтралын төвүүдийг эзлэн, байшин барилга зэргийг устгаж, албан хаагч, идэвхитэн болон жирийн малчдыг хүртэл харгис аргуудаар тамлан зовоож, алж байсан. Бослогод лам, тайж нараас гадна жирийн малчид, нам, эвлэлийн гишүүдC.R. Bawden, The Modern History of Mongolia, London 1968, p. 316 тэрчилэн сум, хамтралын даргаД. Цэрэнбалжир. 1932 оны зэвсэгт бослого. — Улаанбаатар, 1990. — хуудас 21, 53, удирдах албан тушаалтан зэрэг төрийн албан хаагчBawden C.R. The Modern History of Mongolia. — London, 1968. — p. 316 нар оролцсон байна. Бослого нь тухайн үеийн Архангай, Өвөрхангай, Завхан, Хөвсгөл аймгийн нийт нутаг, Өмнөговь, Говь-Алтай аймгийн зарим хэсгийг хамарсан байна. Босогчид Хөвсгөл аймгийн төв Мөрөнг довтлон эзлэх зорилго тавьж байжээ. Рашаантын хүрээнд байсан эсэргүү бослогын төв Очирбатын яам, түүний 3000 гаруй босогчид нь Хөвсгөл аймгийн Хялгант Рашаантын (одоогийн Рашаант суманд) хүрээнд 300, Асгатын хүрээнд 200 (одоогийн Тосонцэнгэл Түнхэл суманд), Бүгсүйн хүрээнд 500 (Одоогийн Төмөрбулаг суманд) , Тэсийн хүрээнд 1000 (одоогийн Цэцэрлэг суманд) бөөгнөрч 300-аас 1000 хүртэл хүмүүсээр бүрэлдсэн цэргийн зохион байгуулалт хийж тохиолдсон хүмүүсийг хүчээр өөрийн цэрэгт дайчилж 1000 гаруй босогчдоор 7 отрядыг байгуулж зэвсэгт отрядыг нэмэн байгуулсаар бүгд 13 отряд болж, отряд бүрийг удирдах хүнд жанжин гэдэг тушаал өгч Б.Түгж, Б.Аюурзана, Т.Магнай, Т.Сумъяа, Ш.Жур, Бү.Норовсамбуу, Бадрах, Бадамжав нарын 10 хүн жанжин гэгч тушаалтай болж Магнайг гэсэрийн 32 баатарын 1, Самданг "Догшин ноён хутагт", Самбуудүвчинг ловон Бадамжунайн бүрэлбаа, Дамдинсүрэнг гэгээн гэх мэтээр нэрлэж өөрсдийгөө өргөмжилсөн байна. Олон тооны хувьсгалчид, энгийн ардуудыг барьж тамлан зовоож алах, орон нутгийн захиргаа хоршоо, хамтралуудыг дээрэмдэж авсан буюу өөрсдийн дарж цуглуулсан буу зэвсгээр шар цэрэг гэж нэрлэсэн хүмүүсээ зэвсэглэжээ.
Хувьсгалын эсэргүү нарын удирдах том төв нь Хөвсгөл аймгийн Рашаант сумын Бандидын гэгээний хүрээнээ төвлөрч “шашныг мандуулах, амьтныг жаргуулагч Очирбатын яам Б.Зинамидар. Гадаадаас турхирсан 1932 оны бослого. Улаанбаатар хот. 2013 он"Кузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 45-97.   гэж нэрлээд хувьсгалчдыг байцаан шүүхэд зориулсан банз шаахай мэт хэрэгслүүдийг тусгайлан бэлтгэсэн байлаа. Дайчилсан ардуудыг 10-т , 50-т , 100-т гэх мэтээр зохион байгуулжээ. Өөрийн шар цэргийн хүзүүнд цагаан зангиа зүүж, цэргийн анги салбарууддаа цагаан ногоон 2 өнгийн тугийг хэрэглэх журмыг тогтоож
1932 оны дөрөвдүгээр сарын 16-нд Улсын бага хурал, Засгийн газрын тэргүүлэгчдийн хамтарсан онц хуралдаанаар “Хөвсгөл аймагт гарсан хувьсгалын эсэргүү бослогын тухай” ДХГ-ын илтгэлийг сонсоод, Хөвсгөл аймагт гарсан эсэргүү бослогыг богино хугацаанд дарж ард түмний тайван байдлыг хангах арга хэмжээ авахаар мөн газрын тусгай хорооноос хөнгөн палемёт, винтов, гранатаар зэвсэглэсэн байлдааны тусгай отряд гаргаж 1932 оны дөрөвдүгээр сарын 15-ны өдөр Улаанбаатараас илгээжээ.Д. Цэрэнбалжир. 1932 оны зэвсэгт бослого. — Улаанбаатар, 1990. — хуудас 33

Отрядын ерөнхий командлагчаар ДХГ-ын орлогч дарга Гиваапил, сургагчаар тусгай хорооны сургагч Исаков, Отрядын дарга Батаа, комиссар нь Шаравдорж нар явжээ. Батын отряд дөрөвдүгээр сарын 24-нд эхлээд 700 гаруй эсэргүү нартай хүчтэй байлдаж дайсны бөөн хүчийг бутарган сарниулжээ. Дайсан эзэлсэн байгаа алдахгүйн тулд шургуу эсэргүүцсэн авч манай цэрэг Рашаантыг чөлөөлөхөд долоон удаа хүчтэй тулалдаж эсэргүү нараас бүгд 200 гаруй хүн алагдаж шархадсан ба 200 шахам хүн бууж өгчээ. Мөн бослогын төв штаб, Очирбатын яамны тамга, бичиг баримтын зүйлийг олзлон авчээ. Эсэргүү нар Рашаантыг эзэлсний дараа тэнд байсан албан байгуулагуудыг шатаан дээрэмдэж 30 гаруй идэвхтэн ажилчдыг амьдаар нь арьсыг хуулах, үсийг зулгаах, махыг огтчих зэрэг жигшүүрт харгис яргаллыг явуулсан байжээ. Батын отряд цааш дөрөвдүгээр сарын 27-нд Асгатын хүрээнд байсан Самбуу дүвчингийн 200 цэрэгтэй байлдаж гол хүчийг унагаснаар Самбуу дүвчин хэсэг цэргийн хамт зугтаажээ. Дөрөвдүгээр сарын 29-нд Бүгсүйн хүрээнд байсан дайсантай долоон цаг байлдаж, эсэргүү цэргээс 30 гаруй хүн алагдаж нэлээд хүн шархаджээ. Дайсан Бүгсүйн хүрээг алдаад Мөрөн голын урьд талд Цагаан бургас, Загзууд (одоогийн Бүрэнтогтох сумын нутагт) очиж 1000 гаруй хүний хүчийг хуралдуулж, Хөвсгөл аймгийн Мөрөн хотыг эзлэхээр зорьжээ.

Ц.Гиваапил босогчидтой байлдаж ялахын хамт тагнуулын аргаар босогчдын байдал, хүч зохион байгуулалт, удирдагчдын талаар судалгаа сайн хийж, нууцаар нэвтэрч ороод удирдагчдын хооронд хагарал гаргах, бууж өгөх, хүчинд автагдаж яваа жирийн хүмүүсийг салгаж авах талаар байлдааны ба гүйцэтгэх ажлын хосолмол нарийн арга тактикийг боловсруулан ажиллаж байлаа.
Батын удирдсан отряд дээр хүч нэмж ДХГ-аас 1932 оны дөрөвдүгээр сарын 29-нд Нясалдаг даргатай отряд монгол тээхийн “Газ” машин долоо, ДХГ-ын “М” машин гурвыг хэрэглэж байлдааны бүрэн зэвсэгтэй гурван салаа цэрэг хотоос гарч, дөрөвдүгээр сарын 30-нд одоогийн Булган аймгийн төв, тэр үеийн дайчин вангийн хүрээнд хоноод, тавдугаар сарын 1-нд Архангай аймгийн Сайхан сумын төвд хүрч цааш явсаар Рашаантын төвд очиж Батын отрядтай нийлжээ.Кузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 45-76.

Нэгдсэн отряд Жалханзын хүрээнд байсан 300 шахам эсэргүү нартай долоон цаг байлдаж уг хүрээг чөлөөлжээ. Энэ байлдаанд эсэргүү нараас 100-гаад хүн алагдаж 37 хүн шархдаж, үлдсэн хэсэг нь бартаат газрыг дагаж ухарчээ. Отряд нь дайсныг мөрдөн хөөж устгахдаа 40 гаруй том толгой лам нарыг баривчлан авч байцаалт явуулсан ба тагнуулын хүчээр дайсны хүч бөөгнөрлийг мэдэж, мөн нутгийн ардууд, хүрээний ядуу лам нарт нам, засгийн бодлогыг тайлбарлан таниулж, эд хөрөнгийг орон нутгийн албан байгууллагуудад хүлээлгэн өгчээ. Тавдугаар сарын 8-нд Тэсийн хүрээнд бөөгнөрч байсан 1000 гаруй хүнтэй эсэргүү бослогын хүчийг бут цохиж 200 гаруй хүнийг устгаж, удирдагч гавж лам Шагжийн хамт 60 шахам том толгой лам нарыг баривчилжээ. Босогчдын гол хүчин гэж бут цохигдсон ч зугтааж сарнисан зарим хэсэг нь Сангийн далай, Булнайн ар, Тэлмэн нуур зэрэг гурван газарт хүчээ нэгтгэн цуглуулж байжээ. Тэд нарт “Зэвсгээ хураалган бууж өгч, засгийн энэрэл өршөөл хүлээхийг олон удаа ухуулан сурталчилсан боловч босогч нар өөрийн зорилгод итгэсээр тавдугаар сарын сүүлчээр сарнин бутарсан хүчээ цуглуулж, Хөвсгөл аймгийн төвийг эзлэхээр дахин санаархан Мөрөн голыг хоёр чиглэлээр гатлахын тулд отрядтай 2-3 өдрийн турш голын хоёр талаас харилцан буудалцжээ. Энэ байлдаанд босогчид 90 гаруй хүнээ алуулж 30 гаруй хүнээ шархдуулж гучаад хүн нь амьд баригджээ.

Загзуугийн хүрээнд бөөгнөрсөн 1000 гаруй босогчид тавдугаар сарын сүүлчээр бут цохигдохдоо 200 шахам хүнээ гарздаад зугтааж, жанжин Жамц, Самбуу дүвчин нарын удирдсан үлдсэн хэсэг нь 1932 оны зургадугаар сард Домбуу хавчууд (одоогийн Шарга сумын нутаг) очоод байлдаанд шинээр бэлтгэж, Домбуу, Булнай, Бүрэнтогтох, Бүгсүй, Жалханзын хүрээний баруун ууланд цугларсан учир Мөрөн хотын талд улаан цэргийн отряд иржээ. Рашаант ба Асгатын хүрээнд анх удаа бут цохигдсон этгээдүүд Архангайн баруун хойт тал Мухар хожуул, Бухын хүрээ зэрэг газар хүчээ дахин хуралдулж байгаад отрядад бут цохигдон, Цагаан бургас, Бүгсүй, Олон голын бэлчир зэрэг газарт үүрлэн байсан Жамц, Түгж, Овоодой, Ноогон малгай Дамдинсүрэн, Жур нарын бөөгнөрсөн хүчийг бут цохих үүрэг отрядын өмнө тулгарчээ.
Босогчид 1932 оны дөрөвдүгээр сард Хөвсгөл аймгийн Рашаант, Асгат, Бүгсүй, Жалханз, Тэсийн хүрээдийн орчимд бут цохигдсон боловч Түгж, Норовсамбуу, Ээмэгт лам, Жав нарын удирдсан бүлгүүд нь Завхан аймгийн хойт сумд ба Хөвсгөл аймгийн баруун хойт Тэс, Баянхайрхан сумдаар дамжин Увс,Тагна, Тува улсад нэвтрэх буюу буцаж Хөвсгөл аймгийн Мөрөн, Хатгал хотуудыг баруун хойт талаас нь довтлоод бут цохигдон, зугтаасан ба үлдэгдэл нь Булнай, Сангийн далайд хүчээ бөөгнүүлж байхад чекист Ө.Данаа нарын хэсэг хувьсгалчид Баянхайрханд тэмцэж байгаад алагдсан ба Дамбуу хавчууд сургагч Исаков нар байлдаад амиа алджээ.

Ногоон малгайт Дамдинсүрэнгийн удирдсан шар цэрэг Шумуултайн хүрээн дээр хүчээ бөөгнүүлж 500 гаруй болоод, Завхан аймгийн Идэр, Улаагчин сумд ба аймгийн төвийг эзлэх гэсэн авч улаан цэрэгт ялагдах үедээ чекист Ц.Донров, сургагч В.Е.Колосс, С.Янсанжав нарыг тамлан алаад, Архангай аймагт Тариатад ирж, Рашаантаас Архангайн чиглэлд зугтсан  Самбуу, Жамц, Аюурзана, Магнай, Сумъяа, Жур нартай нийлж үлэмж их хүчийг хуралдуулжээ. 1932 оны таваас зургадугаар сард босогчдын нарын гол хүч Архангай аймгийн Тариатад бөөгнөрчээ.1932 оны тавдугаар сард “Ногоон малгайт” Дамдинсүрэнгийн цэрэг Архангай аймгийн Тариатын хүрээн дээр төвлөрч байхдаа хуучин сайн ноён хаан аймгийн Далай Чойнхор чин ван Цэдэнсодномын хошууг “сэргээхээр” түүний хүү 16 настай Жигжидсүрэнг хошуу ноён болгон феодализмыг сэргээх гэсэн зохион байгуулалтын зарим оролдлого хийжээ. Архангай аймгийн удирдлага, Засгийн газрын бүрэн эрхт комиссын дарга Ж.Лхүмбийн шийдвэрээр өөрийн аймаг дахь нутгийн зарим албан хаагчдаар хоёр отряд байгуулж, нэгийг Хөвсгөл аймагт, нөгөөг Тариат сумыг хамгаалуулахаар явуулжээ. Архангай аймгийн намын хорооны нарийн бичийн дарга Г.Гончигдорж, дотоодыг хамгаалах ангийн дарга Намжаан нарын отряд босогч нартай хэдэн удаа тулалдсан ба тэд 1932 оны тавдугаар сарын 5-нд Тариатаас хойш Арын хүрээний орчимд эсэргүү нартай байлдаж тавдугаар сарын 9-нд Дамдинсүрэнгийн илүү давуу хүчтэй тулгараад зугтааж гарсан байна.
Тэр үед Алтай аймагт гарсан хувьсгалын эсэргүү хөдөлгөөн бүрэн дарагдаагүй. Харин Өмнөговьд гарсан болого дарагдсан учир тэр чиглэлд засгийн газрын бүрэн эрхт комиссын даргаар ажиллаад дөндөж ирээд байсан Худалдаа, аж үйлдвэрийн яамны сайд Г.Содномыг Архангай аймгийн Тариатын хүрээний босогчдын бүлгийг дарах ажлыг эрхлэх засгийн газрын бүрэн эрхт комиссын даргаар томилон явуулжээ. Г.Содном Архангай аймагт очиж байдлыг танилцаад Аймгийн цэргийн хорооны түр цэргээс 30-40 хүнтэй нэг салаа цэрэг, аймгийн албан хаагчдаас тийм хирийн хүн авч бүгд 70-80 хүнээр яаравчлан байгуулсан отрядыг удирдан авч явжээ. Отрядын бүрэлдэхүүнд ДХГ-ын ерөнхий сургагч В.С.Кияковский, ДХГ-ын хэлтсийн дарга Цэдыпов (Норовжамц), сургагч Бадамын буюу Балдан, Архагай аймаг дахь ДХ ангийн ажилд туслахаар очсон С.Галиндэв, төлөөлөгч Л.Аюушжав, сургуулийн багш Д.Даш, мөн Самбуу (бүдүүн) хүний эмч Немой зэрэг хүмүүс оролцсон байна.
Дамдинсүрэнгийн  бүлэг Завхан аймгийн төв Улиастайг эзлэхээр Батчулуун Жанжны цэргийг сонгож Идэр сум руу илгээсэн байна. Тэнд улаан цэргийн отряд Улиастайгаас тосон ирж байлдаад тэднийг ялж Батчулуун алагдсан учир Завханыг орхиж, Архангайн төвийг эзлэхээр уналга, байр, хүнс бэлтгүүлэхээр Тариатаас хоёр өртөө хол (50-60 км) зайтай Гичгэнэ гэдэг газарт 30 хүнийг урьдчилан явуулэжээ. Тэд замдаа Содномын отрядын агтыг дээрэмджээ.
Босогчид Содномын отрядтай байлдахын урьд үдэш хоёр дахин их “сор” залж буу тавьж бэлтгэсэн байна. Тэгээд 5-р сарын 13-ны өглөө Содномын отрядтай байлдахдаа нэг шар, хоёр цагаан тугтай, цэргүүд нь зүүн мөрөндөө цагаан даавуу тэмдэг уяж бас “Зая Бандид” гэсэн төвд ном хадагт боож зүүсэн зангиатай байж, бүх цэргийг морьтой хүн командлаж байлдаанд оруулсан ба хойноос нь лам нар орохоор хүлээн зогссон байжээ. Содномын отряд 5 сарын 13-ны өглөөний 05 цагт Тариат руу давшиж 1000 гаруй босогч нартай гурван цаг хагас хиртэй буудалцаад бут цохигдсон байна. Босогчид хэд дахин дайрахад нь хориглож тогтоосон боловч сум дуусч, пулемёт гацсан, 18 орчим цэрэг байлдааны дундуур урвасан учир отряд дийлдсэн байна.  Босогчид 100-аад хүн алагдаж 100-аад хүн шархадсан ба Содномын отрядын Кияковский, Ниожиготов, Немой зэрэг олон тооны хүн тулалдаанд алуулсан ба Содном тэргүүтэй олон хүн олзлогдсон байна. Содном тэргүүтэй 5 хүнийг байлдаан болсны маргааш нь 14-нд устгасан байна.
Ногоон малгайт Дамдинсүрэн тэргүүтэй босогчид Архангайн төвийг эзлэхээр Тариатаас гарсан боловч 19-ний өдөр Гичгэнийн голд Өлзийбатын отрядтай тулгарч буудалцаад олон хүнээ алуулж, зарим нь зугтаажээ. Д.Өлзийбат, Юшкеевич нараас 1932 оны тавдугаар сарын 19-нд Цэргийн зөвлөлд ирүүлсэн илтгэлээс үзэхэд, “Гичгэнийн гол дээр ирээд бидний зэрэгцээ 100 гаруй эсэргүү явааг илрүүлсэн бөгөөд Тэрхийн голыг гатлах аргагүй тул эсэргүү нарыг аэроплан ба их буу, пулемётоор довтлов. Эсэргүү нараас хичнээн алагдсаныг мэдэхгүй гэсэн байв. Харин Д.Өлзийбат, Д.Намсрай нараас 1932 оны наймдугаар сарын 5-нд цэргийн зөвлөлд бичсэн илтгэлээс үзэхэд тус отрядын оролцсон 15 тулгаралтыг сар өдөргүй бичсэн ба анх удаа Архангай аймгийн Тариатын хүрээнээс урагш 60-70 км зайтай Гичгэнийн голд “Ногоон малгайт Дамдинсүрэн, Дэндэв нарын 600 гаруй эсэргүү нартай тулгарч байлдсан байна. Нисэх онгоц, их буу, танкийн тусламжтайгаар тэднийг цохиж сарниулсан ба энэ тулалдаанд 70 шахам хүнийг алж, 74 хүнийг буулган авчээ.
ДХГ-аас томилогдсон гурван отряд буюу таван салаа орчим цэргийн хүчээр дарах бололцоогүй болсон учир ДХГ-ын саналын дагуу МАХН-ын Төв Хороо, Засгийн газраас ДХГ-ын цэрэгтэй хамтран ажиллах үүргийг Монгол Улсын батлан хамгаалах зөвлөлд өгснөөр 1932 оны тавдугаар сарын 13-ны өдрийн 27 дугаар хуралдаанаараа тогтоол гаргаж цэргийн зөвлөлийн гишүүн, Монгол Ард Улсын хувьсгалт улаан цэргийн улс төрийн газрын дарга Д.Өлзийбат, гишүүдэд Архангай аймгийн намын хорооны нарийн бичгийн дарга Гончигдорж, мөн аймгийн захиргааны дарга Дамбаринчин, 10 дугаар дивизийн дарга Гомбосүрэн, мөн дивизийн комиссар Гомбожав, цэргийн ерөнхий сургуулийн сургагч Юшкеевич, Архангай дахь ДХ ангийн дарга С.Галиндэв (Намжаан байж магадгүй) нарыг томилжээ. Өлзийбатын араас, Намсрай даргатай отряд тавдугаар сарын 14-15-ны орчимд хотоос гарч, мөн цэргийн ерөнхий сургуулийн захирал А.Содномын отряд (дараа нь Чоймбол) гарч Архангай, Өвөрхангай, Завханд босогч нартай тулалдсан байна. Мөн энэ үед Ж.Малж, Д.Ванчиг нарын отрядууд Архангай, Хөвсгөл аймагт ажилласан ба Архангайн 17, Завханы найм, Ховд, Увс (дөрвөд) аймгуудаас тус бүр нэг отряд гарчээ.
Гичгэнэд бут цохиулаад Дамдинсүрэн хэсэг хүмүүсийн хамт зугтаасан ба Гиваалил Тариатын хүрээ рүү хоёр салаа цэрэг явуулжээ. Тэд хүрээнд орж 200-аад эсэргүү нараас, “Ерөнхий жанжин” Санжжав, “Туслах жанжин” Дагва, бага хурлын гишүүн байсан Дарьсүрэн нарыг 30 ламын хамт баривчлан ирсэн байна. Дамдинсүрэнг Хөгжлийн голын эхэнд гүйцэж буулгаад жанжин Дэндэвийг 40 хүний хамт устгаж 15 хүнийг баривчилжээ. Тэднээс олзолсон зэвсэг нь шош пулемёт нэг, япон винтовын сум зургаан хайрцаг, орос винтовын сум 560 ш, Тариатаас максим хүнд пулемёт нэг, хөнжлийн голд тектров пулемёт 26. Мөн урьд Тэрхийн голд гурав дахь удаа байлдахдаа босогчдоос 30 хүн устгаж 39 хүн баривчилсан байна. Дөрөв дэх удаа Хөнжлийн дуганы ойролцоо, доод Цэцүүх гэдэг газарт Дамдинсүрэнгийн 460 хүнтэй буудалцаж, 100 орчим хүнийг устган, цааш мөрдөн хөөж Бор бургалын дуганы тэнд гүйцэж ногоон малгайт Дамдинсүрэн болон Тарган хувилгаан гэгч Ринчингийн хамт хэд хэдэн хүнийг баривчилсан ба Дамдинсүрэн хүнд шархадсан байсан ба зөөвөрлөх боломжгүй байсан тул газар дээр нь цэргийн хээрийн шүүхээр шүүж буудан алсан байна.
Хөвсгөл аймагт бослого эхлэн гарч олонх сумдыг хамарч гол хүчээ бөөгнөрүүлсэн Жалханзын хүрээнд 500-гаад босогч долоон цагийн турш, Тэсийн хүрээнд 1000-гаад босогч хоёр өдрийн туршид, Загзууд 1000 гаруй босогчтой 12 цагийн туршид ширүүн байлдаан болж 300-гаад босогч үүрлэсэн Хялганатын хүрээ, тус бүр 500 босогч үүрлэсэн Асгат, Бүгсүйн хүрээ, 600-гаад босогч үүрлэсэн Рашаантын хүрээ зэрэг газруудад тулалдаан болж тухай бүрт босогчид бут цохиулсан байна
Архангай аймгийн Наран, Цахар, Тосонцэгэл, Их-Уул, Цэцэрлэг, Тариат, Өндөр-улаан, Жаргалант, Хан-Оюут, Идэр, Чандмань, Эрдэнэмандал сумд ба Хожуул, Шумуултай, Тариат, Арын хүрээ зэрэг газруудад Бор гэгээн гэгч Самдан, ногоон малгайт Дамдинсүрэн, Бадрах, Жур, Магнай, Аюурзана, Түгж, Сумъяа зэрэг жанжнуудаар удирдуулсан 500-1000 хүртэл тооны шар цэргийн хүчинд ДХГ-ын орлогч дарга Гиваапилийн удирдсан отряд гол цохилтыг өгч бут цохин сарниулсан байна.
Завхан аймгийн Шилүүстэй суманд Да лам Хайдав, гэлэн Дорж, Шаравл нарын 30-аад лам нар бослого гаргахаар нууц хурал хийж байсан ба Нөмрөг, Ургамал сумдад тайж Дансран, Гүнчиндорж, Ванчиндорж нарын 13 хүн нууц хурал хийж сумы захиргаа, хоршоо, хамтралыг дээрэмдэн, сумын хариуцлагатан нарыг баривчлан эсэргүү нарын гарт өгөхөөр бэлтгэж байв. Архангайд бут цохигдсон Түгж, Магнай, Бадрах, Тарав жанжин нарын удирдсан шар цэргүүд улаагчин, Идэр, Тэлмэн, Сонгино, Отгон сумдад ирж 1932 оны зургадугаар сарын 30-ны мэдээгээр эсэргүү нарын учруулсан хохирол 118000 төгрөг, мал 1800-гаад толгойд, эсэргүү нарыг аялдан дагалдагчид 1300-д хүрч байсан тул тэдний эсрэг нам, эвлэлийн гишүүд, идэвхтэн ардууд 600-аад хүн сайн дурын отряд болон улаан цэрэгтй хүч хамтран нийлж дээрх дайсныг бут цохисон байна.
Өвөрхангай аймгийн Заг сумын Байдрагын хүрээний 300-гаад феодал лам нар Монхор, Магсар нарын удирдлагын дор босч харилцаа холбоо, өртөө суманг эзэлж авсан ба Номинхаан, Баянхонгор, Мандал сумдыг эзлэн авчээ. Ламжав, Цэвэгмид, Төмөр, Мишиг, Дашцэрэн, Балган, Барамсай, Дамдинсүрэн, Ойдов, Сүрэнжав, Уртнасан нар шар цэргийн жанжнаар явж, “Ванчинбогд, Дилав хутагт, Зая гэгээн гэсэн найман хутагтаар толгойлуулсан их цэрэг Тариатад ирсэн тул манай Өвөрхангайчууд хоцроод байна” гэж цуурхал тараан эсэргүү хөдөлгөөн нь Хүрээмарал, Бөмбөгөр, Богдмандал, Баянбулаг сумдыг хамтран байсан тул А.Содномын отряд очиж цохилт өгсөн байна. Босогчид зөвхөн Монголын хувьсгалыг устгаад зогсохгүй, улмаар Тагна Тува улсын хувьсгалыг устгах зорилго тавьж байсан нь хожим яллагдагч Бор гэгээн, Самдан, Түгж, Буриад, Шагдар нарын мэдүүлгээр илэрчээ.Кузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 45-76.
Бутарсан хэсгээс үлдсэн хүч нь Тэсийн чиглэлд “Бишрэлтийн хувилгаан” гэдэг Ээмэгт лам ба бусдаар удирдуулсан 4-5000-аад хүн Монгол-Тувагийн хил Дордогой, Агар, Зайгал зэрэг газруудаар хүчээ бөөгнүүлж Хатгал-Мөрөнгийн баруун хойт талаас довтлохоор бэлтгэж байв. Отрядууд эдгээрийг  мөрдөн хөөж Тэсийн хүрээний баруун талд Шагдарын удирдсан 150 гаруй босогчдыг бут цохиж Тагна Тувагийн хилд ойрхон Ээмэгт лам (Дамдин бишрэлийн хувилгаан)-ын удирдсан бүлэг Тувагийн зарим оргодлуудтай нийлсэнийг Тувагийн цэргийн ангитай нийлж бут цохиход Ээмэгт лам 60-аад хүний хамт зугтааж явсныг хүч нэмэгдүүлсэн Дорлиг даргатай салаа цэрэг мөрдөн хөөж Дамдинбишрэлт гэдэг Ээмэгт ламыг 25 хүнтэй нь алж, 28 хүнийг амьдаар нь барьжээ. Агт морь 400 гаруйг буу зэвсгийн хамт хураажээ. Тэр үед Улаангомын отрядын дарга Тагжид, Завханы хоёр отрядын дарга Лувсан, Дэмчигдорж нарын удирдсан отрядууд Уран дөш гэдэг ууланд 500 гаруй босогч нартай байлджээ.
Хужирт, Шаварт, Зайгал зэрэг 11 газарт хүчтэй байлдаж,  4000 гаруй мал, гэр, буу зэвсэг, эд зүйлийг хураан авч орон нутгийн захиргаанд шилжүүлжээ. Тувагийн хувьсгалаас оргож ирсэн 40шахам хүнийг баривчилж, 60 шахам эмэгтэй голдуу хүнийг Тува улсын цэрэгт буцааж өгчээ.
thumb|right|200px|Жанжин Түгж

Ийм байдлаар, босогчдын хамгийн том отрядууд нь хэдэн зуун тооны босогчдоос бүрэлдэн тогтож байжээ. Улааны анхны отрядыг орон нутагт бүрэлдүүлсэн боловч дараа нь ДХГ-ын хүчийг ирүүлсэн билээ. Энэ отрядууд цөөн тооны хүчтэй байв. Бослого эхэлсний дараа удалгүй Хөвсгөл аймгийн удирлага 38 хүний тоотой сайн дурын отрядыг зохион байгуулав.


Үр дүн, хохирол

Бослого нь тухайн үеийн монголын төр, засгийн эрхийг барьж байсан МАХН-ыг өөрийн бодлогыг хянан үзэхэд хүргэсэн бөгөөд монгол улсын нийгэм-эдийн засагт асар их хор хохирол учруулсан байна. Зэвсэгт босогчид нь 45 сумын захиргааг сургууль, соёл хүн, мал эмнэлэг, худалдаа хоршооны хамт устган дээрэмдэж name="D. Tserenbaljir, 1990" Б.Зинамидар. Гадаадаас турхирсан 1932 оны бослого. Улаанбаатар хот. 2013 он"
Босогчдын байлдааны хохирол 1915 хүн алагдсан, 38 хүн шархадсан байна, харин улааныхаас–харьцангуйгаар, 35 ба 27 болно. Босогчдын удирдлагын дотроос байлдаанд алагдсан дарга нар ба зуутнууд: лам Дамдинбишрэлт, зуут Санжжав, жанжин Б. Дашням, Шажинбадрах, тайж Ванчиг, Т.Доржбачин, Ж.Туваан, Жамбал, Обсандамба, Шаравжамц, Баяр, Дамбадорж, Гончиг, Сандаг, Гүржав, Хайнзан, Жигжид, Сэврэн, Ядамсүрэн, Чимэд, Шагдарсүрэн, Жигмэсүрэн, “Хөх” Жав. Жанжинуудын хэсэг нь баривчлагдсан болно.
Алагдсан хүний тоонд улааны талаас 1 сайд, ардын цэргийн 4 дарга, 1 эмч, ДХГ-ын дарга, шууд биелүүлэгч ажилтнууд 4, ДХГ-ын сургагч 3, нам, эвлэлийн болон улсын захиргааны албаны нилээн хэдэн ажилтнууд байвКузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 114. .
Ш.З. Элиава 1934 оны 11 сарын 10-ны өдөр МАХН-ын 9-р их хурлын ажлын дүнг хэлэлцсэн Коминтерний тэргүүлэгчдийн хуралдаан дээр 1932 оны бослогод хамгийн олон тооны хүн амьдардаг 5 аймгийн хүн амын 70% оролцсон ба 8–10 мянган хүн алагдсан байна гэжээ. Монголын архивын баримтууд Элиавагийн хэлсэн энэ тооноос ялгаатай байна. Архангай аймгийн удирдлагын мэдээгээр, бослогын үед таван сумд 602 хүн алагджээ. Хөвсгөл аймгийн зургаан суманд алагдсан 609 хүн. Бусад мэдээгээр, 1932 оны 4 сарын дундаас 7 сар хүртэл бослого гарсан Архангай, Өвөрхангай, Хөвсгөл, Завхан аймгуудад алагдан хохирсон хүний тоо нийлээд 700 хүн гэнэ. Тухайн уул бичгийн утгаар бол босогчдын байлдаанд ба залхаан цээрлүүлэх арга хэмжээний үеэр алагдсан хүний тоог үзүүлсэн болов уу гэж санагдана. Архангай, Завхан, Хөвсгөл аймгуудад гарсан хохиролын дүнг хүснэгтээр харуулсан байдаг. Түүний тоог нэмэж үзвэл алагдсан 1402 хүн болно. Хэрвээ монголын архиваас гаргасан тоо мөн Элиавагийн илтгэлдээ өгсөн тоо зөв гэж үзвэл бослогын үеэр алагдсан босогчдын тоо бослогын үеэр үхсэн хүний ерөнхий тооноос олон дахин бага гэж багцаалагдана. Тэгвэл ихэнхи хүмүүс босогчдын биш харин улааны үйл ажиллагааны үр дүнд алагдан хохирсон болж байнаКузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 140-141. .
Бослогын толгойлогч Чимэдийн Самбуу Монгол Британика. хураангуй толь. 2 боть. хуудас 437 , Цэдэнгийн Жамц, Самбуугийн Буриад, Батболдын Түгж Монгол Британика. хураангуй толь. 2 боть. хуудас 558, Баатарын Аюурзана, Чимэддорж, Ширэндэв, Жамсрандорж, Вандансүрэн, Бямба, Ёндон, Бат-Очир, Тогоо, Лхаажав, Агваандорж, Буяндэлгэр, Очиржанцан (хүүхэд) Магнай, Сумъяа, Самбайдив, Жур, Түмбаяр, Норовсамбуу, Бадрах, Тарваа, Бадамжав, Дармаа, Пүрэвцэрэн, Төгөлдөр, Сэдбазар, Шагдар, Долгор, Очирбат, Аюурзана, Дэндэв, Цэрэндамба, Төмөрбаатар, Түдэв, Санжмятав нарын 39 хүнийг дотоодыг хамгаалах газар мөрдөн байцааж шүүхэд шилжүүлсэн ба Улсын Дээд шүүхээс 6 хүнийг суллаж, 15 хүнийг хорих, 18 хүнийг хуулийн дээд хэмжээгээр шийтгэхээр шийдвэрлэсэн байна.Ломакина И. И. Монгольская столица, старая и новая. — М., Тов-во научных изданий КМК, 2006. — ISBN 5-87317-302-8 — c. 175 Б.Зинамидар. Гадаадаас турхирсан 1932 оны бослого. Улаанбаатар хот. 2013 он"

Мөргөлдөөний нэг тал-босогчид гадны дэмжлэггүйгээр байлдана. Мөргөлдөөний нөгөө тал гадаадын улс төрийн болон цэргийн дэмжлэгт түшиглэж байв. Энэ нь дээр нэгэнтээ өгүүлсэн Сталины БХК(б)Н-ын Төв Хороотой харилцсан захидал бичиг зэрэг баримтаар нотлогдож байна. БНМАУ-ын цэргийн яаманд хэлтэс бүрийг монгол туслагч дарга, зөвлөлтийн сургагч толгойлж байлаа. Бослогыг зөвлөлтийн биш, монголын ардын цэрэг дарсан юм. Гэвч энэ дарах ажиллагааг ЗСБНХУ-аас тавьсан зэвсэг, цэргийн хэрэгсэл, техник, зөвлөлтийн цэргийн, юуны өмнө, чекистүүдийн шууд оролцоогүйгээр гүйцэтгэхэд бэрх байсан. Энэ зөвлөгч нар зохион байгуулалтын ажил хийхээс гадна бас шууд байлдааны ажиллагаанд оролцоно. Засгийн газрын цэргийн анги тэр үед БНМАУ-д байсан зөвлөлтийн зэвсгээс хамгийн сайнаар хангагдаж байв.
Ингэж, 1932 онд БНМАУ-д дээд лам нар ба феодалуудын гадаадаас турхирсан зэвсэгт бослого гарсан биш, харин ардын бослого гарч улмаар иргэний дайнд шилжсэн байна. Түүний дотоод шалтгаан – “зүүний нугалаа”, харин гадаад шалтгаан-большевикуудын Монголд экспортолсон социализм мөн. Энэ иргэний дайны гэм хувьсгалын эсэргүү нарт бус, харин тухайн цагт БНМАУ-д болон ЗСБНХУ-д засаг төрийг барьж байсан намын нөхдүүдэд оногдох учиртайКузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 187.


Үр дүн, хохирол


Үр дүн, хохирол

Бослого нь тухайн үеийн монголын төр, засгийн эрхийг барьж байсан МАХН-ыг өөрийн бодлогыг хянан үзэхэд хүргэсэн бөгөөд монгол улсын нийгэм-эдийн засагт асар их хор хохирол учруулсан байна. Зэвсэгт босогчид нь 45 сумын захиргааг сургууль, соёл хүн, мал эмнэлэг, худалдаа хоршооны хамт устган дээрэмдэж name="D. Tserenbaljir, 1990" Б.Зинамидар. Гадаадаас турхирсан 1932 оны бослого. Улаанбаатар хот. 2013 он"
Босогчдын байлдааны хохирол 1915 хүн алагдсан, 38 хүн шархадсан байна, харин улааныхаас–харьцангуйгаар, 35 ба 27 болно. Босогчдын удирдлагын дотроос байлдаанд алагдсан дарга нар ба зуутнууд: лам Дамдинбишрэлт, зуут Санжжав, жанжин Б. Дашням, Шажинбадрах, тайж Ванчиг, Т.Доржбачин, Ж.Туваан, Жамбал, Обсандамба, Шаравжамц, Баяр, Дамбадорж, Гончиг, Сандаг, Гүржав, Хайнзан, Жигжид, Сэврэн, Ядамсүрэн, Чимэд, Шагдарсүрэн, Жигмэсүрэн, “Хөх” Жав. Жанжинуудын хэсэг нь баривчлагдсан болно.
Алагдсан хүний тоонд улааны талаас 1 сайд, ардын цэргийн 4 дарга, 1 эмч, ДХГ-ын дарга, шууд биелүүлэгч ажилтнууд 4, ДХГ-ын сургагч 3, нам, эвлэлийн болон улсын захиргааны албаны нилээн хэдэн ажилтнууд байвКузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 114. .
Ш.З. Элиава 1934 оны 11 сарын 10-ны өдөр МАХН-ын 9-р их хурлын ажлын дүнг хэлэлцсэн Коминтерний тэргүүлэгчдийн хуралдаан дээр 1932 оны бослогод хамгийн олон тооны хүн амьдардаг 5 аймгийн хүн амын 70% оролцсон ба 8–10 мянган хүн алагдсан байна гэжээ. Монголын архивын баримтууд Элиавагийн хэлсэн энэ тооноос ялгаатай байна. Архангай аймгийн удирдлагын мэдээгээр, бослогын үед таван сумд 602 хүн алагджээ. Хөвсгөл аймгийн зургаан суманд алагдсан 609 хүн. Бусад мэдээгээр, 1932 оны 4 сарын дундаас 7 сар хүртэл бослого гарсан Архангай, Өвөрхангай, Хөвсгөл, Завхан аймгуудад алагдан хохирсон хүний тоо нийлээд 700 хүн гэнэ. Тухайн уул бичгийн утгаар бол босогчдын байлдаанд ба залхаан цээрлүүлэх арга хэмжээний үеэр алагдсан хүний тоог үзүүлсэн болов уу гэж санагдана. Архангай, Завхан, Хөвсгөл аймгуудад гарсан хохиролын дүнг хүснэгтээр харуулсан байдаг. Түүний тоог нэмэж үзвэл алагдсан 1402 хүн болно. Хэрвээ монголын архиваас гаргасан тоо мөн Элиавагийн илтгэлдээ өгсөн тоо зөв гэж үзвэл бослогын үеэр алагдсан босогчдын тоо бослогын үеэр үхсэн хүний ерөнхий тооноос олон дахин бага гэж багцаалагдана. Тэгвэл ихэнхи хүмүүс босогчдын биш харин улааны үйл ажиллагааны үр дүнд алагдан хохирсон болж байнаКузьмин С.Л., Оюунчимэг Ж. Социализмын эсрэг 1932 оны Монгол дахь бослого. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2014, хуудас 140-141. .
Бослогын толгойлогч Чимэдийн Самбуу Монгол Британика. хураангуй толь.


Мормоны ном

thumb|Мормоны ном
Мормоны ном ()https://www.churchofjesuschrist.org/study/scriptures/bofm?lang=mon нь Есүс Христийн Хожмын Үеийн Гэгээнтнүүдийн сүмийн үндсэн судрын нэг гэж нэрлэгддэг. Үүнийг мөн өөрөөр Есүс Христийн бас Нэгэн Гэрээ ч гэдэг. МЭӨ 600-МЭ 400 онуудын түүхийг агуулсан гэдэг бөгөөд дотроо 15 номоос бүрдсэн. Эртний Америк тивд амьдарч байсан хүмүүс болох Нифайн хүмүүсийн ялтсаас орчин цагийн англи хэл рүү Иосеф Смит орчуулан 1830 оны 3-р сард Нью-Йоркийн Палмариад анх хэвлүүлсэн. Нийт 90 хоног арай хүрэхгүй хугацаанд орчуулагдсан 588 хуудастай ном.https://www.britannica.com/topic/Book-of-Mormon Өдгөө дэлхийн 112 орны хэл дээр орчуулагдсан бөгөөд 2020 оны байдлаар 192 сая гаруй хувь хэвлэгдсэн байдаг гэсэн тоо байдаг.https://www.deseret.com/faith/2020/10/4/21500695/october-general-conference-mormon-lds-elder-matthew-holland-elder-jeffrey-holland-elder-gong-covid Монгол хэлээр 2002 онд анх Мөнхцэцэг орчуулан, Есүс Христийн Хожмын Үеийн Гэгээнтнүүдийн сүм АНУ-д хэвлүүлсэн.

Нийт 6,000 гаруй шүлэгтэй, Есүс Христ гэсэн нэр 4,000 гаруй удаа гардаг ба "Иехова", "Иммануэл", "Ариун Мессая", "Бурхан хурга", "Израилын Цагаатгагч" гэх зэрэг 100 гаруй янзаар нэрлэгдсэн байдаг. https://www.churchofjesuschrist.org/study/manual/gospel-topics/book-of-mormon?lang=eng

"Есүс Христийн бас нэгэн гэрээ" гэдэг нь Мормоны номын хамгийн чухал тодотгол. Энэ ном Христийн сургаалыг заадаг бөгөөд түүхүүдийнх хамгийн оргил хэсэг нь МЭ 34 онд Есүс Христ амилсныхаа дараа өөрөө Америк тивд нифайчууд дээр ирж хэсэг хугацаанд хамт байсан үйл явдал юм. Судрын дагуу 3 Нифай 11:8-10 https://www.churchofjesuschrist.org/study/scriptures/bofm/3-ne/11?lang=mon"... мөн болгоогтун, тэд тэнгэрээс бууж ирж буй Хүнийг үзэв; мөн тэрээр цагаан орхимжоор хувцаслагдсан байв; мөн тэрээр бууж ирээд мөн тэдний дунд зогсов; (тэрхүү хүн) шүлэг 10-т "Болгоогтун, би бол дэлхийд ирэх болно хэмээн бошиглогчдын гэрчилсэн тэр Есүс Христ" гэж айлджээ.

Энэхүү номд гарах бүлэг хүмүүс анх өөрсдийн бошиглогч нарт нь Бурханаас ирсэн усан онгоц хийх зааврыг даган Америк тивд ирж чадсан  бөгөөд тэдний төрийн түүхүүд, шашны амьдралын түүхүүд нь уг судрын гол агуулга болно. Жаредчууд: Ифер 6:11https://www.churchofjesuschrist.org/study/scriptures/bofm/ether/6?lang=mon "Мөн тийн тэд гурван зуун дөчин дөрвөн өдөр усан дээр урагш туугджээ". Нифайчууд/леменчүүд: 1 Нифай 17:8https://www.churchofjesuschrist.org/study/scriptures/bofm/1-ne/17?lang=mon "Мөнхүү улиран тохиох дор Их Эзэн надад ярьж, өгүүлсэн нь: Би чиний хүмүүсийг энэ усыг гаталгахын тулд, чамд миний үзүүлэх тэр жаягаар, чи усан онгоц барих болно хэмээв" гэжээ

Нифайчууд/леменчүүд: 1 Нифай 17:8 "Мөнхүү улиран тохиох дор Их Эзэн надад ярьж, өгүүлсэн нь: Би чиний хүмүүсийг энэ усыг гаталгахын тулд, чамд миний үзүүлэх тэр жаягаар, чи усан онгоц барих болно хэмээв" гэжээ.

Нифайн Нэгдүгээр Ном
Бүлэг 17
Нифай усан онгоц барихаар зарлигдуулав—Ах нар нь түүнийг эсэргүүцэв—Тэрээр Израилынханд Бурханы үйлдсэн үйл хэргүүдийн түүхийг давтан байж тэднийг ухуулав—Нифай Бурханы хүчээр дүүргэгдэв—Түүнд гар хүрэх нь ах нарт нь хориглогдож, эс бөгөөс тэд хатсан зэгс мэт гандах цээрлэлийг хүлээв.Ойролцоогоор мэө 592–591 он.
1Мөнхүү улиран тохиох дор бид аглаг буйдад дахин аяндаа гарав; мөн бид тэр цагаас хойш барагцаалбал дорнодыг чиглэн аялсан бөлгөө. Мөн бид аялж бас аглаг буйдад зовлонгийн ихийг туулав; мөн манай бүсгүйчүүд аглаг буйдад хүүхдүүд төрүүлэв.
2Мөн аглаг буйдад бид түүхий махаар амь зогоож байхад манай эмэгтэйчүүд хүүхдүүдээ хөхөөр элбэг цатгаж, бас тэд хүч тамиртай байв, тийм ээ бүр эр хүний адил байв; мөн тэд аяны замыг дургүйцэлгүйгээр эхэлж тэсэхүйц бидэн дээрх Их Эзэний адислалууд тийм агуу байв.
3Мөн тийнхүү бид Бурханы зарлигууд биелэгдэх ёстойг харна. Мөн хүмүүний үрс Бурханы зарлигуудыг дагавал тэрээр тэднийг асран мөн тэднийг хүчирхэгжүүлж, бас тэдэнд өөрийн зарлигласан зүйлийг гүйцэлдүүлж чадах арга замуудыг хангаж өгөх бөлгөө; иймийн тул, тэрээр биднийг аглаг буйдад нүүдэллэж байх зуур аливаа арга замуудаар хангаж байв.
4Мөн бид олон жилийн турш нүүдлийн байдалд байв, тийм ээ, бүр найман жил аглаг буйдад байлаа.
5Мөн жимс мөн түүнчлэн зэрлэг зөгийн бал элбэгтэй учир Өгөөмөр хэмээн бидний нэрлэсэн нутагт бид хүрч ирэв; мөн эдгээр бүх зүйл биднийг эрсдүүлэхгүйн тулд Их Эзэнээр бэлтгэгдсэн байлаа. Мөн Иррентум хэмээн бидний нэрлэсэн, орчуулбал их усан гэгдэх тэнгисийг бид харав.
6Мөнхүү улиран тохиох дор бид тэнгисийн эрэгт майхнуудаа босгов; мөн бид их зовлон, олон бэрхийг туулж, тийм ээ, бүр бид бүгдийг нь бичиж чадахааргүй ихийг буюу, гэсэн хэдий ч, бид тэнгисийн эрэгт ирэх үедээ үлэмж баяртай байв; мөн бид их жимстэйн учир уг нутгийг Өгөөмөр хэмээн нэрлэв.
7Мөнхүү улиран тохиох дор би, Нифай, Өгөөмөр нутагт олон өдөр өнжсөний дараа Их Эзэний дуу хоолой надад ирж, өгүүлсэн нь: Бос, мөн ууланд гар хэмээв. Мөнхүү улиран тохиох дор би босч мөн уулан дээр гараад, Их Эзэнд хандан залбирав.
8Мөнхүү улиран тохиох дор Их Эзэн надад ярьж, өгүүлсэн нь: Би чиний хүмүүсийг энэ усыг гаталгахын тулд, чамд миний үзүүлэх тэр жаягаар, чи усан онгоц барих болно хэмээв.
9Мөн би хэлэв: Их Эзэн, би хааш одож надад таны үзүүлсэн тэр жаягийн дагуу онгоц барих багаж хийж болох хайлуулах хүдрийг олох билээ би
10Мөнхүү улиран тохиох дор Их Эзэн багаж хийж болох хүдэр олохын тулд хааш явах ёстойг надад хэлэв.
11Мөнхүү улиран тохиох дор би, Нифай амьтны ширээр, гал үлээлгэх хөөрөг хийв; мөн гал хөөргөдөх хэрэгсэлтэй байж болохын тулд би хөөрөг хийсний дараа, гал үүсгэж болохын тулд хоёр чулуу харшуулан цахив.
12Учир нь, Их Эзэн эдүгээ болтол биднийг аглаг буйдад аялах зуураа гал өрдөхийг зөвшөөрөөгүй билээ; учир нь тэрээр хэлэв: би та нарын хүнсийг гал дээр болгох шаардлагагүйгээр амт оруулна.
13Мөн түүнчлэн аглаг буйдад би та нарын гэрэл байх болно; мөн би та нарын өмнө замыг бэлтгэнэ, хэрэв та нар миний зарлигуудыг дагавал; иймийн тул, та нар миний зарлигийг дагахын хэрээр, та нар амлагдсан нутгийн зүг удирдагдах болно; мөн та нар надаар удирдагдаж байгаагаа мэдэх болно.
14Тиймээ, мөн Их Эзэн түүнчлэн хэлэв: Та нар амлагдсан нутагт хүрсний дараа, Их Эзэн, би бол Бурхан мөн гэдгийг та нар мэдэх болно; мөн Их Эзэн би, та нарыг устгалаас зайлуулсан; тийм ээ, би та нарыг Иерусалим нутгаас гаргаж авчирсныг буюу.
15Иймийн тул, би, Нифай, Их Эзэний зарлигуудыг дагахаар мэрийсэн, мөн итгэлтэй бас хичээнгүй байхыг би ах нартаа ухуулсан билээ.
16Мөнхүү улиран тохиох дор би хаднаас хайлуулсан хүдрээр багаж хийв.
17Мөн ах нар маань намайг усан онгоц барих гэж буйг хараад, тэд миний эсрэг бувтналдаж эхлэв, өгүүлсэн нь: Дүү маань мулгуу юм, учир нь тэр өөрийгөө усан онгоц барьж чадна хэмээн сэтгэнэ; тийм ээ, мөн түүнчлэн тэр энэ агуу их усыг гаталж чадна гэж бодох ажээ.
18Мөн ийн ах нар минь миний эсрэг гомдоллож, мөн тэд намайг усан онгоц барьж чадна гэж итгээгүйн учир, тэд хөдөлмөрлөхгүй байх хүсэлтэй байсан буюу; бас тэд намайг Их Эзэнээр зааварлагдаж байсан гэдэгт ч итгэсэнгүй.
19Мөн эдүгээ улиран тохиох дор би, Нифай, тэдний зүрх сэтгэл хатуугийн учир үлэмж ихээр харамсан байв; мөн эдүгээ тэд намайг харамсаж эхлэхийг хараад дотроо баярлаж, үүнийхээ хэрээр тэд намайг давсандаа эрэмшиж, өгүүлсэн нь: Бид чамайг усан онгоц барьж чадахгүйг чинь мэдсэн, учир нь чадал чинь хүрэхгүйг бид мэдсэн; иймийн тул, чи ийм агуу үйлийг гүйцэлдүүлж чадахгүй.
20Мөн чи зүрх сэтгэлийнхээ мунхаг төсөөлөлд хөтлөгдөх бидний эцэгтэй адил юм; тийм ээ, тэр биднийг Иерусалим нутгаас удирдан гаргасан, мөн бид аглаг буйдад өдий олон жил бэдрэн явна; мөн бидний эмэгтэйчүүд бие давхар байж хүнд ажилд зүтгэв; мөн тэд аглаг буйдад хүүхдүүдээ төрүүлж мөн бүх зүйлийн зовлонг, үхэхээс бусдыг л үзлээ; мөн тэд Иерусалимаас гарч ирэхээсээ өмнө үхсэн бол эдгээр зовлонгуудыг туулснаас хавьгүй дээр байх байсан биз ээ.
21Болгоогтун, энэ олон жил бид аглаг буйдад зовов, бид өөрсдийн эд хөрөнгө болон өвлөсөн нутагтаа сайхан байж болох байсан; тийм ээ, мөн бид баяр хөөртэй байж болох байсан.
22Мөн Иерусалим газарт байсан тэдгээр хүмүүс зөв шударга хүмүүс байсныг бид мэднэ; учир нь тэд Их Эзэний дүрмүүд болон шийдвэрүүдийг мөн түүний бүх зарлигуудыг Мосегийн хуулийн дагуу сахьдаг байсан бөлгөө; иймийн тул, тэд бол зөв шударга хүмүүс гэдгийг бид мэднэ; мөн бидний эцэг тэднийг шүүж, мөн бид түүний үгсийг анхааран сонсох учраас биднийг алсад удирдсан юм; тийм ээ, мөн бидний дүү түүнтэй адил юм. Мөн иймэрхүү маягийн хэлээр ах нар маань бидний эсрэг гомдоллон бувтналдав.
23Мөнхүү улиран тохиох дор би, Нифай, тэдэнд хандан ярьж, хэлрүүн: Израилын үр удам болох, бидний эцэг өвгөд хэрэв Их Эзэний үгсийг анхаараагүй сэн бол египетчүүдийн гараас гарах байсан гэдэгт та нар итгэдэг үү
24Тийм ээ, хэрэв тэднийг боолчлолоос удирдан гаргахыг Их Эзэн Мосед зарлиг болгоогүй сэн бол, тэд боолчлолоос удирдагдан гарах байсан гэж бодно уу, та нар
25Эдүгээ Израилын хүүхдүүд боолчлолд байсныг та нар мэднэ; мөн тэд тэсэхэд хэцүү тэр үүргийг тээж явсныг та нар мэднэ; иймийн тул, тэд боолчлолоос гаргагдан авчрагдсан нь тэдэнд сайн зүйл болсон нь гарцаагүйг та нар мэднэ.
26Мосе тэр агуу үйлийг хийхээр Их Эзэнээс зарлиглагдсан байсныг эдүгээ та нар мэднэ; мөн та нар түүний үгээр Улаан Тэнгисийн ус нааш цааш ярагдан, мөн тэд хуурай газар дээгүүр хөндлөн гарч ирснийг мэднэ.
27Харин Фараоны их цэрэг болох тэр египетчүүд Улаан Тэнгист живснийг та нар мэднэ.
28Мөн түүнчлэн тэд аглаг буйдад манна гэгчээр тэжээгдэж байсныг та нар мэднэ.
29Тийм ээ, мөн түүнчлэн Мосе өөрийн үгээр, түүнд байсан Бурханы хүчний дагуу хадыг түншиж, тэндээс ус гарахад Израилын хүүхдүүд цангаагаа тайлж чадах болсныг та нар мэдэх бөлгөө.
30Мөн тэдний өмнө явж, өдөр нь тэднийг дагуулан мөн шөнө нь гэрэл гэгээ өгч, мөн хүнд хэрэглэгдвэл зохих тэдгээр бүх зүйлийг тэдэнд хийж өгсөн Их Эзэн Бурханаараа, өөрсдийн Гэтэлгэгчээр тэд удирдагдан байсан атал, тэд зүрх сэтгэлээ хатууруулан мөн оюунаа харалган болгож, Мосегийн эсрэг мөн үнэн болоод амьд Бурханы эсрэг хорон мууг өгүүлж байсан билээ.
31Мөнхүү улиран тохиох дор өөрийн үгсийн дагуу тэр тэднийг устгасан бөлгөө; мөн өөрийн үгсийн дагуу тэр тэднийг удирдаж; мөн өөрийн үгсийн дагуу тэр тэдэнд бүх зүйлийг хийж өгсөн билээ; мөн түүний үгээр бус нэгээхэн ч зүйл эс тохиов.
32Мөн тэд Иордан голыг гаталсны дараа тэрээр тэднийг уг нутгийн хүүхдүүдийг хөөн зайлуулахаар, тийм ээ, тэднийг устгалд нь хүргэн тараах хүчтэй болгосон буюу.
33Мөн эдүгээ, та нар ийн бодно уу, амлалтын нутагт байсан, бидний эцэг өвгөдөөр хөөгдөн гаргагдсан, энэ нутгийн хүүхдүүдийг, тэднийг та нар зөв шударга байсан гэж бодно уу? Болгоогтун, би та нарт хэлнэ, Үгүй.
34Хэрэв тэд зөв шударга байсан бол бидний эцэг өвгөд тэднээс илүүтэйгээр сонгомол гэж та нар бодно уу? Би та нарт хэлнэ, Үгүй.
35Болгоогтун, Их Эзэн бүх биесийг адилтган үзнэ; зөв шударга байгч тэрээр Бурханы ээл хишгийг хүртдэг. Гэвч болгоогтун, энэ хүмүүс Бурханы үг бүрийг эсэргүүцэж, мөн тэдний алдас боловсорч гүйцээд байв; мөн Бурханы хилэн тэр чигээрээ тэдний дээр байв; мөн Их Эзэн уг нутгийг тэдний эсрэг болгон зүхэж, мөн бидний эцэг өвгөдийн төлөө үүнийг адисалсан юм; тийм ээ, тэрээр үүнийг тэдний эсрэг, устгалд нь хүртэл зүхэж, мөн тэрээр бидний эцэг өвгөдийг, үүнийг эзэмших хүчээр тэднийг адисалсан юм.
36Болгоогтун, Их Эзэн газар дэлхийг оршин суугчдынх нь төлөө бүтээсэн юм; мөн тэрнийг тэднээр эзэмшүүлэхийн тулд тэрээр өөрийн хүүхдүүдийг бүтээсэн юм.
37Мөн тэрээр зөв шударга үндэстнийг өсгөн, мөн ёсон бусыг үйлдэгч үндэстнүүдийг устгах болно.
38Мөн тэрээр зөв шударгыг үйлдэгчдийг эрхэм сайхан нутаг тийш удирдаж, мөн ёсон бусыг үйлдэгчдийг тэрээр устган, мөн тэдний улмаас, тэдэнд уг нутгийг зүхэх бөлгөө.
39Тэрээр өндөр тэнгэрт ноёлдог, учир нь энэ бол түүний сэнтий, мөн энэ дэлхий бол түүний хөлийн гишгүүр юм.
40Мөн тэрээр өөрийг нь Бурханаа болгогч тэднийг хайрладаг. Болгоогтун, тэрээр бидний эцэг өвгөдийг хайрлаж, тийм ээ, бүр Абрахам, Исаак мөн Иаковыг, мөн тэрээр тэдэнтэй гэрээ хийсэн билээ; мөн тэрээр өөрийн хийсэн гэрээнүүдийг санасан буюу; иймийн тул, тэрээр тэднийг Египет газраас гарган авчирсан бөлгөө.
41Мөн тэрээр өөрийн саваагаар аглаг буйдад тэднийг шийтгэв; учир нь тэд яг та нарын адил зүрх сэтгэлээ хатууруулсан билээ; мөн Их Эзэн тэдний хорт явдлын улмаас тэднийг шийтгэв. Тэрээр харвагч хорт могойнуудыг тэдний дунд илгээсэн бөлгөө; мөн тэднийг хазуулсны дараа тэрээр эдгэрч болох замыг бэлтгэсэн ажгуу; мөн тэдний гүйцэлдүүлэх ёстой ажил нь харах байв; мөн уг замын энгийн байдал эсвэл үүний амархны учир тэдгээрээс эрсэдсэн нь олон байв.
42Мөн тэд цагаас цагт зүрх сэтгэлээ хатууруулж, мөн Мосегийн эсрэг, мөн түүнчлэн Бурханы эсрэг тэд хорт мууг өгүүлж байв; гэсэн хэдий ч, түүний зүйрлэшгүй хүчээр амлалтын нутагт тэд удирдагдсаныг та нар мэднэ.
43Мөн эдүгээ, эдгээр бүх зүйлийн дараа, тэдний ёсон бус байх цаг ирлээ, тийм ээ, бараг л бүрэн засарсан; мөн энэ өдөр тэд бараг устгагдах гэж байж ч магад, би эс мэднэ; учир нь боолчлолд хүргэгдэх тэдний цөөн хэдээс бусад нь устгагдах ёстой тэр өдөр гарцаагүй ирэх ёстойг би мэднэ.
44Иймийн тул, тэрээр аглаг буйд тийш одвол зохино хэмээн Их Эзэн эцэгт минь зарлигласан ажгуу; мөн түүнчлэн иудейчүүд түүний амийг авахыг эрэлхийлэв; тийм ээ, мөн та нар ч түүнчлэн түүний амийг авахаар эрэлхийлсэн; иймийн тул, та нар зүрх сэтгэлдээ алуурчид, та нар бас тэдний адил бөлгөө.
45Та нар алдсыг үйлдэхдээ шаламгай боловч Их Эзэн Бурханаа санахдаа удаан юм. Та нар тэнгэр элчийг харсан, мөн тэрээр та нарт ярьсан; тийм ээ, та нар түүний дуу хоолойг цагаас цагт сонссон; мөн тэрээр намуухан зөөлөн дуугаар та нарт ярьсан, гэвч та нар мэдрэхээс өнгөрсөн, иймээс та нар түүний үгсийг мэдэрч чадсангүй; иймийн тул, дэлхий салж хуваагдах мэт сэгсрэх аянгын дуугаар тэрээр та нарт ярьсан билээ.
46Мөн түүнчлэн тэрбээр өөрийн бүхнийг чадагч үгийн хүчээр газар дэлхийг ч үгүй болгож чадахыг та нар мэднэ; тийм ээ, мөн тэр өөрийн үгээр бартаатай газрыг тэгш сайхан, мөн тэгш сайхан нутгуудыг эвдэж чадахыг та нар мэднэ. Өө, тэгвэл, яагаад зүрх сэтгэлдээ ийм хатуу байж чадна вэ, та нар
47Болгоогтун, бодгаль минь та нараас болоод зовлондоо урагдаж, мөн зүрх сэтгэл минь өвднөм; та нарыг үүрд зайлуулагдах болуузай хэмээн айнам би. Болгоогтун, би Бурханы Сүнсээр дүүрэн байнам, үүний хэрээр миний бие хүчгүй байна.
48Мөн эдүгээ улиран тохиох дор намайг эдгээр үгсийг ярьсны дараа тэд надад уурлаж, мөн намайг тэнгисийн гүнд хаяхыг хүсч байв; мөн тэд надад гар хүрэхээр урагшлан ирэхэд би тэдэнд ярьж, өгүүлсэн нь: Бүхнийг Чадагч Бурханы нэрээр, надад бүү хүр хэмээн би та нарт зарлиглаж байна, учир нь бүр бүх биеийг минь төөнөх, Бурханы хүчээр би дүүргэгдээд байна; мөн хэн надад гар хүрнэв тэр нь бүр хатсан зэгстэй адил гандах болно; мөн тэрээр Бурханы хүчний өмнө юухан ч биш, учир нь Бурхан түүнийг цохих болно.
49Мөнхүү улиран тохиох дор би, Нифай, тэд эцгийнхээ эсрэг цаашид бувтналдах нь зохисгүй; бас Бурхан намайг усан онгоц баривал зохино хэмээн зарлигласан тул, тэд надаас өөрсдийн хөдөлмөрийг харамлах учиргүй хэмээн тэдэнд хэлэв.
50Мөн би тэдэнд хэлэв: Хэрэв Бурхан надад бүх зүйлийг зарлигласан бол би тэдгээрийг хийж чадах бөлгөө. Хэрэв би энэ усанд газар бол гэж хэлбэл зохино хэмээн тэр надад зарлигласан бол энэ нь газар болох сон; мөн хэрэв би үүнийг хэлэх юм бол энэ нь гүйцэлдэх болно.
51Мөн эдүгээ, хэрэв Их Эзэн ийм агуу их хүчтэй байж, мөн хүмүүний үрсийн дунд ийм олон гайхамшгийг гүйцэлдүүлсэн бол, усан онгоц барихыг яахан тэрээр надад зааварлаж болохгүи байх билээ
52Мөнхүү улиран тохиох дор би, Нифай, ах нартаа хандан олон зүйлийг хэлж үүний хэрээр тэд шившиглэгдэж мөн миний эсрэг маргаж чадсангүй; бүр олон хоногийн турш надад гар хүрэх нь бүү хэл хуруугаа хүргэж зүрхэлсэнгүй. Эдүгээ тэд миний өмнө гандах болуузай хэмээх учир ийнхүү үйлдэж эс зүрхэлнэм, Бурханы Сүнс тийм хүчтэй байв; мөн энэ нь тэдэнд ийнхүү нөлөөлсөн буюу.
53Мөнхүү улиран тохиох дор Их Эзэн надад хэлэв: Гараа ах нарынхаа зүг дахин сунга, мөн тэд чиний өмнө гандахгүй, харин би тэднийг цочрооно, мөн би бол Их Эзэн тэдний Бурхан мөнийг тэд мэдэж болохын тулд би үүнийг үйлдэх болно хэмээн Их Эзэн хэлэв.
54Мөнхүү улиран тохиох дор би ах нарынхаа зүг гараа сунгавал, мөн тэд миний өмнө гандсангүй; харин Их Эзэн яг өөрийн хэлсэн тэрхүү үгийн дагуу тэднийг сэгсэрсэн буюу.
55Мөн эдүгээ, тэд хэлэв: Бид Их Эзэн чамтай буйг гарцаагүй мэдлээ, учир нь биднийг сэгсэрсэн нь Их Эзэний хүч гэдгийг бид мэднэ. Мөн тэд миний өмнө унаж, мөн намайг бишрэн шүтэхийг завдав, гэвч би тэдэнд зөвшөөрсөнгүй, хэлсэн нь: Би бол та нарын дүү, тийм ээ, бүр насан бага дүү чинь; иймийн тул, Их Эзэн Бурханаа бишрэн шүт, мөн эцэг эхээ дээдлэн хүндэл, Их Эзэн Бурхан тань та нарт өгөх тэрхүү нутагт та нарын өдрүүд урт байж болохын тулд болой.


Мормоны ном


Мормоны ном

"Есүс Христийн бас нэгэн гэрээ" гэдэг нь


Одхүүгийн Дөлгөөн

Одхүүгийн Дөлгөөн нь (1991 оны 6 сарын 5-нд Улаанбаатар хотод төрсөн) Монголын эмэгтэй жүжигчин.Одхүүгийн Дөлгөөн Түүний карьер жүжигчний мэргэжлээр суралцаж байх үедээ эхэлсэн бөгөөд, 2011 онд “Амьдралд тавтай морил” нэртэй Монголын телевизийн олон ангит кинонд гол дүрийг бүтээснээр олонд танигджээ.“Амьдралд тавтай морил” кино гарна

Тэрээр 2012 онд их сургуулиа төгссөний дараагаар Мөрөөдлийн театртаа үргэжлүүлэн жүжигчнээр ажиллажээ. 2 жил гаруйн хугацаанд ажилласны дараагаар Монгол улсын Драмын Эрдмийн Театрт жүжигчнээр ажиллах саналыг тухайн театрын ерөнхий найруулагч Н. Наранбаатар тавьснаар түүний драмын урлагийн замнал эхэлсэн юм. О.Дөлгөөн ”Мөрөөдлийн театр”-г орхилооГ.Дөлгөөн-Аюуш УДЭТ-ын жүжигчин болжээ

Дөлгөөн тус театрт ажиллаж байх хугацаандаа 2015 онд Уильям Шекспирийн зохиол “Ромео ба Жульетта” жүжгийн Жульеттагийн дүрдН.Наранбаатар: Залуу уран бүтээлчдийн чадал “Ромео Жульетта”-гаар дамжин харагдах учиртай, “Гамлет” зохиолын жүжгийн Офелиагийн"Гамлет" жүжгийн Офелиягийн дүрд О.Дөлгөөн тоглоно О.Дөлгөөн Офелиягийн дүрд сонгогдлоо дүрд тус тус тоглож байжээ. Түүний хувьд 24 насандаа “Ромео ба Жульетта” нэрт зохиолын жүжигт тоглосон нь Монгол Улсдаа Жульеттагийн дүрийг бүтээсэн хамгийн залуу жүжигчин болж тэмдэглэгдэж байв.ФОТО: “Ромео & Жульетта” 20 жилийн дараа ...

Сэргэн мандалтын үеийн нэрт төлөөлөгч, Английн жүжгийн зохиолч У.Шекспирийн “Ромео & Жульетта” жүжиг 20 жилийн дараа дахин УДЭТ-ын тайзнаа тавигдах гэж байна.
“Ромео & Жульетта” жүжгийг 1966 онд Улсын Хүүхэд Залуучуудын Театрын тайзнаа найруулагч С.Гэндэнгийн /АЖ/, 1996 онд Улсын Драмын Эрдмийн Театрын тайзнаа найруулагч Ч.Найдандоржийн /УГЗ/ найруулгаар тайзны бүтээл болгосон.
Харин энэ удаад Төрийн соёрхолт найруулагч Н.Наранбаатарын найруулгаар үзэгчдийн хүртээл болж байгаа бөгөөд Драмын театрын бүх залуу жүжигчид оролцон тоглосон гэдгээрээ онцлог болж байгаа ажээ.
Найруулагч Н.Наранбаатар “Аливаа уран бүтээлийг цоо шинээр хийх бол нэг асуудал. Ямар нэгэн жиших зүйрлэх зүйлгүй учраас нээрээ л ийм юм болов уу гэсэн ойлголтыг үзэгчдэд өгдөг. Харин нэг, хоёр, гурав дахиа үзэгчдийн хүртээл болох гэж байгаа уран бүтээлийг хийхэд их түвэгтэй. Яагаад вэ гэхээр 1996 онд одоогоос 20 жилийн өмнө “Ромео & Жульетта” жүжгийг үзэж байсан хүмүүс өнөөдөр жүжгийн тавилтуудыг жишиж, харьцуулах зүйл гарна. Ийм учраас манай баг их хүндрэлтэй ажиллалаа.
Орчин цагт сонгодог уран бүтээлийг ямар хандлагаар, ямар өнцгөөр, ямар үзэмжээр үзэж байна вэ гэдэг нь хамгийн чухал. Тиймээс энэ удаад “Ромео & Жульетта” жүжгийг авангард, пост модерн урсгал чиглэлээр тавьж байгаа. Залуу уран бүтээлчид бид хөгжил дэвшил рүү алхмаар, дэлхий рүү ойртмоор, энэ жүжгээ өөрийн гэсэн өнгө төрхтэй болгомоор байна. Түүний төлөө л ажиллаж байгаа” хэмээн ярилаа.
Ийнхүү хагас мянганы тэртээд бичигдэж, зуу зууны туршид хүн төрөлхтний хайр дурлалын бэлгэ тэмдэг болон мөнхөрсөн алдарт “Ромео & Жульетта” жүжгийг шинэ зуунд шинэ өнгө төрх, утга агуулгаар баяжуулж, уран бүтээлчдийн уран сэтгэмж, өгүүлэмжээр дамжуулан үзэгч таны мэлмийд өргөн барихад бэлэн болжээ.
Жүжгийн гол дүрүүдэд:
Жүжгийн нээлт энэ сарын 12-ны өдрийн 17.00 цагт УДЭТ-ын гадна талбайд эхлэх арваннэгдүгээр сарын 12-21, 26, 27, 29-нд 18.00, 19.00 цагт тайзнаа тавигдана.


Одхүүгийн Дөлгөөн

Тэрээр 2012 онд их сургуулиа төгссөний дараагаар Мөрөөдлийн театртаа үргэжлүүлэн жүжигчнээр ажиллажээ. 2 жил гаруйн хугацаанд ажилласны дараагаар Монгол улсын Драмын Эрдмийн Театрт жүжигчнээр ажиллах саналыг тухайн театрын ерөнхий найруулагч Н. Наранбаатар тавьснаар түүний драмын урлагийн замнал эхэлсэн юм. О.Дөлгөөн ”Мөрөөдлийн театр”-г орхилооГ.Дөлгөөн-Аюуш УДЭТ-ын жүжигчин болжээ


Одхүүгийн Дөлгөөн

Тэрээр 2012 онд их сургуулиа төгссөний дараагаар Мөрөөдлийн театртаа үргэжлүүлэн жүжигчнээр ажиллажээ. 2 жил гаруйн хугацаанд ажилласны дараагаар Монгол улсын Драмын Эрдмийн Театрт жүжигчнээр ажиллах саналыг тухайн театрын ерөнхий найруулагч Н. Наранбаатар тавьснаар түүний драмын урлагийн замнал эхэлсэн юм. О.Дөлгөөн ”Мөрөөдлийн театр”-г орхилооГ.Дөлгөөн-Аюуш УДЭТ-ын жүжигчин болжээ

Дөлгөөн тус театрт ажиллаж байх хугацаандаа 2015 онд Уильям Шекспирийн зохиол “Ромео ба Жульетта” жүжгийн Жульеттагийн дүрдН.Наранбаатар:


Одхүүгийн Дөлгөөн

Тэрээр 2012 онд их сургуулиа төгссөний дараагаар Мөрөөдлийн театртаа үргэжлүүлэн жүжигчнээр ажиллажээ. 2 жил гаруйн хугацаанд ажилласны дараагаар Монгол улсын Драмын Эрдмийн Театрт жүжигчнээр ажиллах саналыг тухайн театрын ерөнхий найруулагч Н. Наранбаатар тавьснаар түүний драмын урлагийн замнал эхэлсэн юм. О.Дөлгөөн ”Мөрөөдлийн театр”-г орхилооГ.Дөлгөөн-Аюуш УДЭТ-ын жүжигчин болжээ

Дөлгөөн тус театрт ажиллаж байх хугацаандаа 2015 онд Уильям Шекспирийн зохиол “Ромео ба Жульетта” жүжгийн Жульеттагийн дүрдН.Наранбаатар: Залуу уран бүтээлчдийн чадал “Ромео Жульетта”-гаар дамжин харагдах учиртай, “Гамлет” зохиолын жүжгийн Офелиагийн"Гамлет" жүжгийн Офелиягийн дүрд


Одхүүгийн Дөлгөөн

Дөлгөөн драмын урлагт ажиллахын хажуугаар кино урлагийн салбарт олон бүтээл дээр ажиллажээ. Түүний тоглосон онцлох уран бүтээлүүдээс:

Цаашлаад 2015 онд Фантастик продакшны бүтээл “Маш нууц” Хашгираан доторх маш нууц түүхэн, тулаант Монголын уран сайхны киноны Сийлэгмаагийн дүрийг бүтээжээ.

Нэвтрүүлэг / Медиа булан
1 минутын өмнө
Японы алдарт уулын зам
АНХААР! Олимпын гүүрний хойд уулзварын хөдөлгөөн..Нийгэм 2 минутын өмнө
Улаанбаатарт өдөртөө 13 хэм дулаанБайгаль орчин 6 минутын өмнө
Хавтгай...Монголын радио 16 минутын өмнө
Гэгээн замын эхэндТаны амралтанд 19 минутын өмнө
ӨНӨӨДӨР: “Чингис хаан” хаад язгууртны музейн нээ..Нийгэм 25 минутын өмнө
ЗУРХАЙ: Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад тохи..Таны амралтанд 42 минутын өмнө
Монгол Улсын Төрийн дуулалЭнтертайнмент 55 минутын өмнө
Нээлттэй хором: “Сэтгэцийн эрүүл мэнд- Сэтгэлзүй..Нийгэм 11 цаг 41 минутын өмнө
Явлаа, Ирлээ: Балетын гоцлол бүжигчин Ц.ЦолмонбудНийгэм 11 цаг 51 минутын өмнө
Гадаад харилцааны дэд сайд Б.Мөнхжин Брюссель хо..Улс төр 12 цаг 45 минутын өмнө
Гашуунсухайт боомтоор нүүрсний экспорт нэмэгдэж ..Нийгэм 12 цаг 49 минутын өмнө
“Цагийн хүрд” мэдээллийн хөтөлбөр /2022.10.10/Нийгэм 12 цаг 52 минутын өмнө
Өнөөдрийн зочин: "Таван толгойн түлш" компанийн ..Ярилцлага 12 цаг 12 минутын өмнө
ХЗБХ-ны дарга Л.Мөнхбаатар Хүний эрхийн Үндэсний..Улс төр 13 цаг 23 минутын өмнө
АНХААР! Зарим уулзвар, гудамж, замын хөдөлгөөний..Нийгэм 13 цаг 27 минутын өмнө
Хамгаалалт, зохицуулалттай холбоотойгоор авто за..Нийгэм 14 цаг 35 минутын өмнө
ЗТХЯ: Тусгай зөвшөөрлийг шуурхай, хүнд сурталгүй..Нийгэм 14 цаг 42 минутын өмнө
“Монголын мэдээ” тойм тайлбар /шууд/Нийгэм 14 цаг 51 минутын өмнө
МҮОНТ-ийн уран бүтээлчид “Мэдрэмжтэй мэдээлье” х..Нийгэм 15 цагийн өмнө
Өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх “UB winter sal..Нийгэм 15 цаг 5 минутын өмнө
Улаанбаатарыг нэг төвт хотоос олон төвт хот болг..Нийгэм 15 цаг 7 минутын өмнө
Ж.Батзандан, Г.Аюулгүй нарт нэг сарын хугацаагаа..Нийгэм 15 цаг 14 минутын өмнө
Өнөөдрийн байдлаар эрт илрүүлэг, урьдчилан сэрги..Нийгэм 16 цаг 31 минутын өмнө
“Хүнсний хангамж, аюулгүй байдал” анхдугаар зөвл..Улс төр 16 цаг 43 минутын өмнө
Азид хамтын ажиллагаа, итгэлцлийг бэхжүүлэх бага..Улс төр 16 цаг 45 минутын өмнө
ЕАБХАБ-ын Хэвлэлийн эрх чөлөөний асуудал эрхэлсэ..Нийгэм 16 цаг 47 минутын өмнө
Маргааш “Чингис хаан” хаад язгууртны музей нээгд..Нийгэм 16 цаг 48 минутын өмнө
Олон улсын аврагчдын сургалтад хамрагдаж байнаНийгэм 16 цаг 52 минутын өмнө
Виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчээр нэмж зур..Нийгэм 16 цаг 7 минутын өмнө
Төрийн албаны зөвлөлийн гишүүд болон аймаг, нийс..Нийгэм 16 цаг 9 минутын өмнө
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхэд Канад Улсын Парламентын..Улс төр 16 цаг 19 минутын өмнө
Мод гэмээнэ модМонголын радио 16 цаг 28 минутын өмнө
"Өргөө" амаржих газрын хамтарсан баг алслагдсан ..Нийгэм 17 цаг 43 минутын өмнө
Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ Канад Улсын Парламент..Улс төр 17 цаг 47 минутын өмнө
Улаанбаатарт шөнөдөө 2 хэм хүйтэнБайгаль орчин 17 цаг 7 минутын өмнө
УГТЭ “Эрүүл мэндийн технологи-2022” үзэсгэлэнгий..Нийгэм 17 цаг 17 минутын өмнө
Ногоо хураалт, хадгалалт, нөөцлөлтийн талаар...Ярилцлага 17 цаг 25 минутын өмнө
Хямд үнэтэй импортын бараатай дотоодын үйлдвэрүү..Нийгэм 17 цаг 29 минутын өмнө
Зах зээлд нийлүүлж байгаа нийт ноолуурын 17 хуви..Нийгэм 18 цаг 32 минутын өмнө
Барьцалдуулагч бодисыг дотооддоо үйлдвэрлэхээр б..Ярилцлага 18 цаг 34 минутын өмнө
Энэ сард олгох нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтг..Нийгэм 18 цаг 39 минутын өмнө
УБТЗ Замын-Үүд дэх ачилт буулгалтын талбайгаа ир..Нийгэм 18 цаг 47 минутын өмнө
Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын тариа хураалт 5..Нийгэм 18 цаг 50 минутын өмнө
Цэцэрлэгийн гуравдугаар ээлжийн цахим бүртгэл эх..Нийгэм 18 цаг 53 минутын өмнө
Өвгөн партизаны яриаМонголын радио 18 цаг 57 минутын өмнө
Шахбаз Хан: ЮНЕСКО МҮОНРТ-тэй маш өргөн хүрээнд ..Нийгэм 18 цагийн өмнө
Сэтгэлийн өндөр уулсМонголын радио 18 цагийн өмнө
Ирэх сарын 1-ээс нийслэл рүү торгууль, татвар тө..Нийгэм 18 цагийн өмнө
Энэтхэгийн зохиолч Рабиндранат Таагүрийн шүлгээ..Таны амралтанд 18 цаг 2 минутын өмнө
Малын гаралтай түүхий эдийг ашиглан ажилтай, орл..Нийгэм 18 цаг 3 минутын өмнө
Ж.Лхамжав: Уншсан номыг нь сануулах зорилгоор би..Нийгэм 18 цаг 7 минутын өмнө
УИХ-ын дарга Г.Занданшатар, Канад Улсын Парламен..Улс төр 18 цаг 18 минутын өмнө
Ирээдүйгээ хамтдаа дахин төсөөлөх нь тайланг тан..Нийгэм 19 цаг 33 минутын өмнө
ХАБЭА-н сургалт болон шалгалт авах журам шинэчлэ..Нийгэм 19 цаг 36 минутын өмнө
Нийт 67 компанийн хувьцааг арилжаалжээЭдийн засаг 19 цаг 55 минутын өмнө
Энэ долоо хоногт цаг агаар ямар байх вэБайгаль орчин 19 цаг 16 минутын өмнө
Эрүүл мэндийн байгууллагуудад гүйцэтгэлийн хянал..Нийгэм 19 цаг 19 минутын өмнө
Ховд аймагт хэрэгжүүлж буй төслийн талаар санал ..Нийгэм 19 цаг 24 минутын өмнө
Өвөлжилтийн бэлтгэл ажилтай танилцаж байнаНийгэм 19 цаг 27 минутын өмнө
Зэсийн баяжмалын экспорт 7 хувийн өсөлттэй байнаЭдийн засаг 20 цаг 34 минутын өмнө
Стандартын бус нүхэн жорлонг устгах аян Увс айма..Нийгэм 20 цаг 40 минутын өмнө
Хүүхдийн сэтгэлээр орчлонг хайрлахын утга учирМонголын радио 20 цаг 56 минутын өмнө
Шуудангийн хайрцагМонголын радио 20 цаг 56 минутын өмнө
“Соёмбо” хөтөлбөрМонголын радио 20 цаг 57 минутын өмнө
Зохиомол түгжрэл үүсэхэд нөлөөлж байгаа хүчин зү..Танин мэдэхүй 20 цаг 57 минутын өмнө
Мөнгөний бодлогоУлс төр 20 цаг 57 минутын өмнө
Энэ оны 9 дүгээр сард 623 гадаадын иргэнд виз ол..Нийгэм 20 цаг 58 минутын өмнө
Эрчим хүчний салбарт ажиллаж буй эмэгтэй инженер..Нийгэм 20 цаг 13 минутын өмнө
СЗХ: Уралдаант шалгаруулалт явуулнаНийгэм 20 цаг 22 минутын өмнө
АТГ: Эрүүгийн хэрэгт 9 объектод нэгжлэгийн ажилл..Улс төр 20 цаг 26 минутын өмнө
Газар тариалангийн үйлдвэрлэлтэд тулгамдаж буй а..Нийгэм 21 цаг 32 минутын өмнө
“Монголд үйлдвэрлэв-2022” үзэсгэлэн худалдаа Сөү..Нийгэм 21 цаг 38 минутын өмнө
УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Канад Улсын Парламент..Улс төр 21 цаг 51 минутын өмнө
"Монголын мэдээ" мэдээллийн хөтөлбөр /шууд/Нийгэм 21 цаг 51 минутын өмнө
Өнөөдөр Дэлхийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн өдөрНийгэм 21 цаг 6 минутын өмнө
“Эрүүл мэндийн технологи-2022” үзэсгэлэн 23 дахь..Нийгэм 21 цаг 24 минутын өмнө
“Улаанбаатар” олон улсын кино наадам ирэх долоо ..Энтертайнмент 22 цаг 31 минутын өмнө
“Хүнсний аюулгүй байдлын Венийн олон улсын форум..Нийгэм 22 цаг 34 минутын өмнө
Монголын хөлбөмбөгийн шигшээ хэсгийн сүүлийн тог..Cпорт 22 цаг 37 минутын өмнө
Өчигдөр 119 жолооч согтуу жолоо барьж, 109 хүн э..Нийгэм 22 цаг 43 минутын өмнө
Энэ долоо хоногт цаг агаар ямар байх вэБайгаль орчин 19 цаг 16 минутын өмнө
Булган-Мөрөн, Цэцэрлэг-Тосонцэнгэл, Эрдэнэт-Булган чиглэлийн авто зам хаалттай байнаНийгэм 2022-10-08 09:15
Энэ сард олгох нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмж, хөнгөлөлт, тусламжийн хуваарьНийгэм 18 цаг 39 минутын өмнө
"Комирнэти" вакцинаар 5-11 насны хүүхдийг вакцинжуулахад эмч, мэргэжилтнүүдийг чадавхжуу..Нийгэм 2022-10-08 11:52
УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Канад Улсын Парламентын Сенатын танхимын дарга Жорж Ж.Фюри-г ..Улс төр 21 цаг 51 минутын өмнө
Маргааш “Өргөө” амаржих газар "Хүүхэд бүрт хүрч үйлчилье" аяныг зохион байгуулнаНийгэм 2022-10-08 11:49
Улаанбаатарт шөнөдөө 10 хэм хүйтэнБайгаль орчин 2022-10-08 14:47
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх “Бүх нийтээр мод тарих үндэсний өдөр”-ийн өдөрлөгт оролцовУлс төр 2022-10-08 17:07
"Өргөө" амаржих газрын хамтарсан баг алслагдсан өрхүүдийн эх, нярайд үзлэг хийлээНийгэм 17 цаг 43 минутын өмнө
УИХ: “Төсөв-2023” олон нийтийн нээлттэй хэлэлцүүлэг болноУлс төр 2022-10-09 09:03
Улаанбаатарт шөнөдөө 7 хэм хүйтэнБайгаль орчин 2022-10-09 14:38
Орхон аймгийн 56 мянга гаруй иргэн нүүлгэн шилжүүлэх сургуульд оролцож, түүхэн амжилтыг ..Нийгэм 2022-10-08 12:38
Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ: 2023 онд нийтийн тээврийн салбарыг цогцоор нь шинэчилнэУлс төр 2022-10-08 17:47
Нийслэлийн ИТХ-ын төлөөлөгчид шар хуайс мод тарилааНийгэм 2022-10-08 13:26
Улаанбаатарт өдөртөө 6 хэм дулаанБайгаль орчин 2022-10-09 07:37
Улаанбаатарт шөнөдөө 2 хэм хүйтэнБайгаль орчин 17 цаг 7 минутын өмнө
Н.Учрал: Үндэсний дата төвийн нөөц төв ашиглалтад орсноор манай улсын цахим хөгжлийн үзү..Улс төр 2022-10-08 16:08
"Багшаа дээдэлье" хэлэлцүүлэг /шууд/Нийгэм 2022-10-08 16:32
Алтан цадиг: Хүннүгийн хураангуйТанин мэдэхүй 2022-10-08 08:52
Өнөөдөр Дэлхийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн өдөрНийгэм 21 цаг 6 минутын өмнө
“Алагдай аварга” үлгэр2020-03-10 22:05
Шинэ коронавирусийг “COVID-19” гэж нэрлэжээ2020-03-10 21:36
Япон улсаас Монгол Улс руу нэн яаралтай буцах шаардлагатай байгаа ир..2020-03-10 20:38
"Хаврын бороо" радио эссэ2020-03-10 19:20
С.Баярсайхан: Өлсөж, ядарч, зовж үзсэн хүн хэзээ ч хэн нэгнийг жингэ..2020-03-10 17:21
Коронавируст халдвар (COVID-19)-ын үед ямар шинж тэмдэг илрэх вэ2020-03-10 15:57
Амны хаалтгүй, биеийн халуунаа хэмжүүлээгүй бол ажлын байранд нэвтрү..2020-03-10 15:55
Ээждээ бичсэн захидал: Уулзаж амжаагүй хадам ээждээ бичсэн захидал2020-03-10 13:56
"Монгол даатгал" ХК-ийн хувьцааны ханш хамгийн өндөр өсөлттэй байлаа2020-03-10 13:11
Монгол Улсын Төрийн дуулал2020-03-10 13:08
Б.Чинзориг “Токио-2020” олимпын наадамд оролцох эрхтэй боллоо2020-03-10 12:30
Мария Шарапова 32 насандаа зодог тайлав2020-03-10 12:23
Амны хаалтаа зүүцгээе /фото/2020-03-10 12:06
Улаанбаатар төмөр замаас мэдэгдэл гаргалаа2020-03-10 11:58
Эрүүл мэндийн байгууллагуудын утасны дугаар2020-03-10 10:15
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ: Монголд ирсэн франц иргэнээс коронавирус илэрчээ2020-03-10 08:52
Барселон хотын такси шар, хар өнгөтэй байдгийн учир2020-03-10 02:47
Зөв бичих дүрмийн программ боловсруулна2020-03-10 00:13
Үндэсний тагнуулын академи магадлан итгэмжлэгдлээ2020-03-09 23:06
Баянзүрх дүүрэгт 50 ортой хүүхэд болон ахмадын эмнэлэг шинээр барина2020-03-09 19:24


Одхүүгийн Дөлгөөн

Дөлгөөн драмын урлагт ажиллахын хажуугаар кино урлагийн салбарт олон бүтээл дээр ажиллажээ. Түүний тоглосон онцлох уран бүтээлүүдээс:

2011 онд Wizard продакшны бүтээл “Нэг хоёрын гурваа” Монголын уран сайхны киноны Маралын дүрийг бүтээсэн нь түүний анхны бүрэн хэмжээний киноны гол дүр болж байв.Нэг хоёрын гурав аа МУСК (2011)

2013


Одхүүгийн Дөлгөөн

Дөлгөөн драмын урлагт ажиллахын хажуугаар кино урлагийн салбарт олон бүтээл дээр ажиллажээ. Түүний тоглосон онцлох уран бүтээлүүдээс:

2011 онд Wizard продакшны бүтээл “Нэг хоёрын гурваа” Монголын уран сайхны киноны Маралын дүрийг бүтээсэн нь түүний анхны бүрэн хэмжээний киноны гол дүр болж байв.Нэг хоёрын гурав аа МУСК (2011)

2013-2015 оны хооронд Ю Фильмийн бүтээл "Ганц бие бүсгүйчүүд" Монголын уран сайхны киноны нэг, хоёрдугаар ангийн Гэрэлцэцэгийн дүрийг бүтээсэн ба кино гарсан даруйдаа Монгол Улсад маш олон үзэгчдэд хүрч, түүний карьерт өндрөөр нөлөөлжээ.Кино сонин - Single Ladies“Single ladies-2” нээлтээ хийнэ


Одхүүгийн Дөлгөөн

Кино бүтээл +ЖилКиноны нэрДүрКино компани, продакшнҮүрэгRef.2007ХанаЭнхжин Face StudioТуслах дүр-2010Эзэнгүй бөгжХалиунааЛоожик ФильмТуслах дүр“Эзэнгүй бөгж” нэртэй шинэ кино гарлаа2011Нэг хоёрын гурвааМаралВизард ПродакшнАнхны гол дүр2013Ганц бие бүсгүйчүүдГэрэлцэцэгЮ ФильмГол дүр“Single ladies” инээдмийн УСК-ны нээлт боллоо2014Сүүлчийн шөнөАнирланParamind Art, Tengri ConceptГол дүр“Сүүлчийн шөнө” киноны нээлт өнөөдөр боллооН.Наранбаатар найруулагчийн ээлжит уран бүтээл тун удахгүй нээлтээ хийнэ2014УчралНамуунAurora Film ProductionГол дүр“Учрал” кино ирэх сарын 24-нд нээлтээ хийнэ2015Хамтран амьдрагчБуянааХүүк ФильмГол дүр"Хамтран амьдрагч" кино үзэгчдэд хүрнэ2015Маш нууцСийлэгмааФантастик ПродакшнГол дүр“Маш нууц” уран сайхны кино энэ сарын 18-нд нээлтээ хийнэ2015Ганц бие бүсгүйчүүд - 2 ГэрэлцэцэгЮ ФильмГол дүр“Ганц бие бүсгүйчүүд-2” ирэх сард нээлтээ хийнэГанц бие бүсгүйчүүд 2 МУСК (2015)2016Нүдээ аниад төсөөлНандиаExpressive Line ProductionГол дүрГ.Ган-Очир: Бодит амьдал, төсөөлөл хоёр асар их ялгаатайг “Нүдээ аниад төсөөл” киногоор харуулахыг зорьсонНүдээ аниад төсөөл МУСК (2016)2017ГацуурханСолонгоМонгол ТВГол дүрГацуурхан МУСК (2016)2017Ганц бие бүсгүйчүүд - 3ГэрэлцэцэгЮ ФильмГол дүрГанц бие бүсгүйчүүд 3 МУСК (2017)2019Тэнгэрээс буцаасан одОдХувьсал ПродакшнГол дүр“Тэнгэрээс буусан од” бүх цаг үеийн рекордыг эвдлээ


Одхүүгийн Дөлгөөн


Одхүүгийн Дөлгөөн

Театрын жүжиг

Театрын жүжиг ЖилКиноны нэрДүрТеатрҮүрэгRef.2011Миний нууц хүүЭнхжинМөрөөдлийн ТеатрГол дүр-2012Хайртай бол эргэж хараарайСарантэргэлМөрөөдлийн ТеатрГол дүр“Хайртай бол эргэж хараарай” нээлтээ хийнэ2012Амьдрал өөрөө бэлэгСаруулМөрөөдлийн ТеатрГол дүр”Мөрөөдлийн театр”: Амьдрал өөрөө бэлэг2015БүүвэйНандиаУлсын Драмын Эрдмийн ТеатрГол дүр“Бүүвэй” жүжгийн гол дүрийг О.Дөлгөөн бүтээв 2015Ромео ба ЖульеттаЖульеттаУлсын Драмын Эрдмийн ТеатрГол дүр"Ромео Жульетта" 19 жилийн дараа тайзнаа амилна“РОМЕО ЖУЛЬЕТТА” жүжиг шинэ тавилтаар дахин амилна2016ГамлетОфелиаУлсын Драмын Эрдмийн ТеатрГол дүрГАМЛЕТ - У.ШЕКСПИРО.Дөлгөөн Офелияд тоглоно


Одхүүгийн Дөлгөөн

Театрын жүжиг