Lao động về quê, chưa quay lại thành phố thách thức kế hoạch phục hồi kinh tế của TP HCM

Theo kế hoạch phòng, chống dịch Covid-19 và phục hồi kinh tế trên địa bàn TP HCM, hiện thành phố đang trong tuần cuối cùng của giai đoạn thí điểm (16-30/9). Theo kế hoạch, nhà chức trách chia 3 giai đoạn nới lỏng và phục hồi từng bước, giai đoạn 1 bắt đầu từ 1/10 đến 31/10; giai đoạn 2 bắt đầu từ 1/11/2021 đến 15/1/2022 và giai đoạn 3 dự kiến sau ngày 15/1/2022.
Lao động về quê, chưa quay lại thành phố, doanh nghiệp đứng trước nguy cơ thiếu lao động là một trong những thách thức lớn của TP HCM khi triển khai kế hoạch phục hồi. Ảnh minh họa.
Theo kế hoạch này, lộ trình mở cửa nền kinh tế của TP HCM phụ thuộc nhiều vào mức độ và khuyến nghị của ngành y tế về diễn biến dịch Covid-19 để có những điều chỉnh nới lỏng hoặc thắt chặt hơn. Hiện kế hoạch phục hồi kinh tế của TP HCM vẫn đang trong quá trình dự thảo và lấy ý kiến.
Trong quá trình triển khai, thành phố dự kiến chú trọng đến chính sách đặc thù cho người có "thẻ xanh Covid". Quan điểm của ngành y tế TP HCM, trường hợp chỉ cần tiêm ít nhất 1 mũi vaccine (đối với vaccine phải tiêm 2 mũi) và phải ít nhất 2 tuần sau tiêm hoặc người đã nhiễm Covid-19 và có giấy xác nhận đã hoàn thành cách ly sẽ đủ điều kiện có thẻ xanh Covid.
Đồng thời, thành phố cũng tính đến việc triển khai những giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, hoạt động an sinh xã hội, đảm bảo các vấn đề xã hội cho người dân. Địa phương đã công bố gói hỗ trợ an sinh lần thứ 3 cho những người dân có hoàn cảnh khó khăn, hộ nghèo, cận nghèo... với mức hỗ trợ bằng tiền mặt 1 triệu đồng/người và không phân biệt đối tượng là trường hợp cư trú, thường trú hay tạm trú trên địa bàn. Tổng kinh phí hỗ trợ lần này là khoảng 7.347 tỷ đồng từ nguồn ngân sách của thành phố.
Ông Phan Văn Mãi, Chủ tịch UBND TP HCM cho biết: “Với mong muốn sớm nới lỏng giãn cách, phục hồi kinh tế, TP HCM tập trung thực hiện quyết liệt những giải pháp phòng, chống dịch Covid-19. Có phòng chống dịch Covid-19 hiệu quả mới có thể phục hồi kinh tế. Bởi việc nới lỏng, mở cửa phục hồi kinh tế phụ thuộc nhiều vào kết quả phòng chống dịch. Việc phục hồi nền kinh tế chỉ có thể thực hiện sớm, mở rộng nhanh khi tình hình dịch Covid-19 cải thiện tốt”.
Tuy vậy, việc thiếu lao động hoặc quy trình triển khai thẻ xanh cho người lao động nói riêng và người dân nói chung trong giai đoạn thí điểm của kế hoạch phục hồi kinh tế hiện nay đang thách thức việc triển khai kế hoạch này một cách hiệu quả.
Ông Trần Thiên Long, Tổng Thư ký Hiệp hội các doanh nghiệp Khu công nghiệp TP HCM, cho biết khoảng 30% lao động trong các khu công nghiệp trên địa bàn thành phố hiện đã về quê. Riêng khu chế xuất Linh Trung có hơn 50% lao động đã tiêm vaccine mũi 1 những không còn ở lại thành phố trong khi đó cũng sắp đến thời gian tiêm mũi 2. Muốn việc triển khai tiêm vaccine có hiệu quả cũng như đảm bảo các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu chế xuất trên địa bàn không thiếu lao động cần sự hỗ trợ và phối hợp của chính quyền TP HCM và các địa phương khác.
Một vướng mắc khác được ông Long chỉ ra đó là việc cập nhật cơ sở dữ liệu tiêm chủng chưa đồng bộ vì vậy việc cấp thẻ xanh cho người dân hay người lao động tại các khu công nghiệp ở huyện Củ Chi, quận 7 và thành phố Thủ Đức đang được triển khai theo phương thức 4 xanh (nhà máy xanh, người lao động xanh, cung đường xanh, nơi ở xanh) cũng gặp khó khăn. Bên cạnh đó, hiện có một lượng lớn công nhân tại các khu công nghiệp TP HCM tiêm mũi 2 vào thời điểm 12-16/9, thì cũng chưa đủ tiêu chí để được cấp thẻ xanh là người lao động phải được tiêm 2 mũi vaccine Covid-19. Mũi thứ 2 phải được tiêm xong ít nhất 14 ngày.
Đồng thời, báo cáo của Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP HCM công bố hồi đầu tuần trước tại cuộc họp với Phó Thủ tướng Lê Văn Thành cho thấy hiện thành phố có 17 khu công nghiệp, khu chế xuất với hơn 1.400 dự án đầu tư, sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, trong số 1.400 dự án vừa nêu thì có khoảng 45% doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, khu chế xuất hoạt động theo phương án 3 tại chỗ với khoảng trên 18% lao động. 55% doanh nghiệp còn lại đã ngừng sản xuất, do không đáp ứng được phương án 3 tại chỗ hoặc thiếu nguyên vật liệu, với khoảng 230.000 lao động tạm ngừng việc.
Là một trong số ít doanh nghiệp đáp ứng bộ tiêu chí cơ sở sản xuất an toàn của thành phố, Công ty Furukawa Automotive Parts Việt Nam (Khu chế xuất Tân Thuận, TP HCM) đang duy trì sản xuất theo hai phương án là 3 tại chỗ và 2 điểm đến - 1 cung đường, với hơn 2.000 người. Số lượng lao động hiện tại của công ty chỉ bằng 1/4 so với thông thường. Ông Hoàng Xuân Thái, Chủ tịch Công đoàn đơn vị này cho biết số còn lại vẫn đang ở nhà, nhà trọ và phần lớn về quê.
Cũng theo ông Thái trường hợp công ty mở cửa trở lại đạt 50% công suất, công ty có thể huy động đủ số lượng lao động nhưng với công suất lớn hơn thì e là không. Theo đó công ty Furukawa Automotive Parts Việt Nam có thể thiếu hơn 3.000 lao động khi hoạt động trở lại bình thường như thời điểm chưa có dịch Covid-19.
Việc thiếu lao động, cơ sở dữ liệu tiêm chủng chưa được cập nhật kịp thời khiến việc cấp thẻ xanh khó khăn và các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu chế xuất phải tạm ngừng hoạt động lớn đang là những bài toán thách thức trong kế hoạch mở cửa trở lại của TP HCM.
Đề xuất giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trước thực trạng thiếu lao động, ông Long cho biết trường hợp doanh nghiệp không thực hiện được 3 tại chỗ do yếu tố khách quan như chưa cập nhật được dữ liệu tiêm chủng của Bộ Y tế hay việc cấp giấy đi đường của Bộ Công an thì nên rút ngắn lộ trình về việc sử dụng lao động trong doanh nghiệp. Ví dụ như tuần đầu tiên doanh nghiệp có thể sử dụng 50% lao động, tuần thứ hai tăng lên 75% và tuần thứ 3, 100% lao động của doanh nghiệp có thể đi làm trở lại.
Đồng tình, ông Nguyễn Khắc Quốc Bảo, Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính, Đại học Kinh tế TP HCM cũng cho rằng thành phố nên tổ chức việc đón người lao động từ các địa phương quay trở lại thành phố theo một quy trình khép kín. Ông Bảo dẫn lời nhiều ý kiến trước đó cho rằng có thể sử dụng đường sắt Bắc - Nam để làm phương tiện đưa đón người lao động từ nhiều tỉnh thành khác nhau.
Theo đó, chính quyền thành phố cũng cần tính toán việc hỗ trợ người lao động về những chi phí cần thiết như ăn ở, sinh hoạt... Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần được hỗ trợ để có nguồn lực quay trở lại hoạt động và hỗ trợ thêm cho người lao động. Việc vừa nêu cần sự trao đổi, bàn bạc giữa doanh nghiệp, người lao động và chính quyền đảm bảo việc người lao động được thuận tiện quay trở lại hoạt động, tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp và hoạt động sản xuất được phục hồi.
Trước những đề xuất của chuyên gia, hiệp hội doanh nghiệp, TP HCM hiện cũng đang dự thảo kế hoạch đón công nhân, lao động trở lại làm việc với mục tiêu tạo điều kiện cho lao động nhưng phải đảm bảo phòng, chống dịch Covid-19.