'Chúng ta đã 4 lần lỡ hẹn cải cách tiền lương với người lao động'

Đại biểu Bùi Sỹ Lợi (Thanh Hóa), Phó chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội, đề nghị tập trung nguồn lực để cải cách tiền lương, vì đã 4 lần lỡ hẹn với công nhân, viên chức và người lao động.

Đại biểu Bùi Sỹ Lợi - Ảnh Gia Hân
"Hồi sinh" điều 60 luật Bảo hiểm xã hội
Phát biểu sáng 29.3, góp ý vào báo cáo nhiệm kỳ của Chính phủ, đại biểu Bùi Sỹ Lợi nêu “2 vấn đề còn băn khoăn, trăn trở” cần kiến nghị với Chính phủ và Quốc hội.
Thứ nhất, dù nhiệm kỳ 14 của Chính phủ đã tập trung quan tâm, giải quyết tốt các vấn đề an sinh xã hội và phúc lợi xã hội, thể hiện ở mức đầu tư cho an sinh xã hội chiếm đến 21% chi trong GDP - là cao nhất trong các nước ASEAN, tuy nhiên, chênh lệch giàu nghèo chưa được thu hẹp mà lại có xu hướng giãn ra.
Phân hóa giàu nghèo tăng lên thể hiện qua mức chênh lệch về thu nhập giữa nhóm 20% giàu nhất của dân số và 20% nghèo nhất vào năm 2014 là 9,7 lần, đến năm 2018 thì đã lên đến 10 lần.
Để thu hẹp khoảng cách giàu - nghèo và bảo đảm an sinh xã hội, công bằng xã hội, ông Lợi kiến nghị Chính phủ, Quốc hội nên nghiên cứu xây dựng một sàn an sinh xã hội để làm căn cứ xây dựng chính sách bảo vệ cho người dân không rơi vào hoàn cảnh khó khăn.
Theo ông Lợi, với các căn cứ mức lương tối thiểu, chuẩn nghèo đa chiều hiện nay, không thể phân biệt được ai sẽ đứng dưới sàn an sinh xã hội và ai sẽ bị bỏ lại phía sau. Do đó, rất cần có một thước đo cơ bản xác định một mặt bằng ngang để thấy rằng ai đang cần nhà nước bảo hộ.
Vấn đề thứ hai ông Lợi nêu ra, là mong muốn “hồi sinh” điều 60 luật Bảo hiểm xã hội, quy định điều kiện hưởng bảo hiểm một lần, với mục tiêu hạn chế người lao động rút quỹ bảo hiểm hưu trí khi đang có khả năng tham gia bảo hiểm xã hội.
Đây là điều khoản mà Quốc hội khóa 13 đã phải ra một nghị quyết bất thường cho tạm dừng hiệu lực ngay sau khi luật ban hành - “một tiền lệ chưa từng có trong lịch sử lập pháp”, vì bị công nhân nhiều nơi đình công, phản đối.
Theo ông Lợi, người lao động phản đối là do “không hiểu rõ”, dù đây là điều khoản “rất nhân văn”, nhằm bảo vệ cho người lao động tham gia bảo hiểm đến khi về già được hưởng lương hưu, được hưởng bảo hiểm y tế và được hưởng trợ cấp tử tuất, nhằm bảo đảm an sinh xã hội.
Ông Lợi cho biết, sau khi Nghị quyết số 93 của Quốc hội (về tạm dừng hiệu lực điều 60) có hiệu lực, năm 2016 đã có hơn 600.000 người có quyết định hưởng bảo hiểm xã hội một lần, sau đó tiếp tục cứ tăng lên, năm 2018 là 880.000 người.
“Năm 2020, chúng ta chỉ có khoảng hơn 1 triệu người tham gia vào hệ thống; có nghĩa là số người vào hệ thống bảo hiểm xã hội và số người ra khỏi hệ thống là gần như bằng nhau. Điều này rất đáng suy nghĩ cho hệ thống an sinh xã hội lâu dài của đất nước và rõ ràng nó dẫn đến một hệ lụy là chúng ta sẽ không thực hiện được bảo hiểm xã hội toàn dân”, ông Lợi nói, và cho biết thêm, ông đã nghe nhiều người hưởng bảo hiểm xã hội một lần kêu rằng cuộc sống rất khó khăn, không còn đường thoát, đề nghị Nhà nước có hướng xử lý.
Do đó, ông Lợi kiến nghị Chính phủ đánh giá thật đầy đủ tình hình thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội một lần theo tinh thần Nghị quyết số 93 của Quốc hội và đề nghị Quốc hội xem xét, sửa đổi Nghị quyết số 93, “để tiếp tục cho điều 60 sống lại” theo đúng tinh thần của luật Bảo hiểm xã hội năm 2014.
Đảm bảo tiền lương thể hiện giá trị của sức lao động
Kiến nghị cuối cùng của ông Lợi là cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội.
“Nghị quyết T.Ư số 27 đã khẳng định là chúng ta phải cải cách chính sách tiền lương, lẽ ra là trong nhiệm kỳ Quốc hội này, nhưng chúng ta chưa làm được, vì chúng ta chưa có ngân sách và cũng chưa cải tiến được bảo hiểm xã hội”, ông Lợi nêu vấn đề.
Theo ông, những người về hưu trước năm 1993 lương rất thấp (đại biểu TP.HCM Nguyễn Thị Quyết Tâm cũng đã kiến nghị về vấn đề này). Nếu cải cách được chính sách tiền lương thì sẽ giải quyết được cho cả những người đang làm việc và cả những người nghỉ hưu.
“Đây là một tinh thần rất đổi mới của Nghị quyết số 27 của T.Ư, nhưng rất tiếc, chúng ta đã 4 lần lỡ hẹn với công nhân, viên chức và người lao động, chưa cải cách được chính sách tiền lương.
Tôi đề nghị Chính phủ, Quốc hội khóa 14 tập trung nguồn lực để cải cách chính sách tiền lương, để đảm bảo tiền lương là điều kiện để thúc đẩy tăng năng suất lao động, và tiền lương thể hiện giá trị của sức lao động, được thể hiện bằng giá cả trên thị trường lao động”, ông Lợi đề nghị.