Vì sao đàn ông dễ chết vì COVID-19?

Có một vấn đề nhức nhối trong đại dịch là đàn ông dễ chết vì COVID-19, có nguy cơ cao phải đặt nội khí quản và nằm viện lâu hơn phụ nữ. Sự khác biệt này thật ra đã xuất hiện kể từ giai đoạn đầu của đại dịch, tức trước khi có vaccine.

COVID-19 đã khiến hơn 5 triệu người chết trên toàn cầu, trong đó nam nhiều hơn nữ. Ảnh: Reuters
Đàn ông trung niên đặc biệt dễ bị tổn thương
Năm 2021, tỷ lệ tử vong ở cả nam và nữ giới đã giảm mạnh, nhưng tốc độ qua đời của đàn ông vẫn rất cao. Dữ liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho thấy, phụ nữ hiện chiếm 45,6% số ca tử vong do COVID-19 ở nước này và đàn ông là 54,4% (nam giới chiếm chưa tới phân nửa tổng dân số xứ cờ hoa). Tính ở nhóm người trong độ tuổi 65-84, nhóm có nguy cơ cao nhất mắc COVID-19 mức độ nặng, chênh lệch tỷ lệ tử vong thậm chí cao hơn với 57,9% số ca chết xảy ra ở nam giới và 42,1% ở nữ giới.
Viện Brookings gần đây công bố tài liệu cho thấy từ tháng 2-2020 đến tháng 8-2021, số đàn ông tử vong vì COVID-19 tại Mỹ là trên 362.000 ca, nhiều hơn tới 65.000 ca so với phụ nữ. Ðáng nói, trong nhóm người từ 45-64 tuổi, số nam giới qua đời tính đến giữa tháng 9 năm nay là xấp xỉ 80.000 người, gần gấp đôi số lượng nữ giới. Nghiên cứu hồi tháng 7-2021 thì phát hiện so với phụ nữ, đàn ông nhiễm COVID-19 có nguy cơ phải đặt nội khí quản và nằm viện lâu cao hơn lần lượt 50% và 22%.
Kết quả nghiên cứu của Viện Brookings tương đồng với nhiều phát hiện trước đó. Cuối năm ngoái, Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh công bố báo cáo cho thấy số lượng bệnh nhân nam qua đời do COVID-19 ở nước này gấp đôi nữ giới, tương tự ở Tây Ban Nha. Trong khi đó, Ý ghi nhận 70% trường hợp tử vong là phái mạnh. Còn theo CDC Trung Quốc, trong số hơn 72.000 trường hợp được khảo sát, 2,8% đàn ông mắc bệnh đã chết, so với 1,7% phụ nữ.
Điểm mặt “thủ phạm”
Nhóm nghiên cứu tại Ðại học Yale (Mỹ) lưu ý những khác biệt về phản ứng miễn dịch trước tình trạng lây nhiễm giữa nam và nữ. Chẳng hạn, các bệnh như lao xảy ra phổ biến hơn ở đàn ông và cơ thể của phái này có xu hướng chứa lượng virus viêm gan C và HIV cao hơn. Các tác giả cũng phát hiện những khác biệt về khả năng miễn dịch của nam và nữ trước COVID-19. Theo đó, đàn ông nhiễm SARS-CoV-2 có nồng độ prôtêin gây viêm trong máu cao hơn nữ (các prôtêin này có chức năng điều chỉnh phản ứng miễn dịch). Ðiều đó có thể đã dẫn tới hiện tượng phản ứng miễn dịch quá mức với virus, còn được gọi là “cơn bão cytokine”.
Ðàn ông hút thuốc, uống rượu nhiều hơn phụ nữ và đây cũng là yếu tố đẩy nguy cơ chết vì COVID-19 lên cao.
Một nghiên cứu mới đây tại Israel về vaccine của Hãng Pfizer cho thấy tỷ lệ mắc viêm cơ tim sau tiêm ở nam giới cao gần 18 lần so với nữ giới trên 16 tuổi. Cũng có bằng chứng cho thấy khả năng miễn dịch sau khi tiêm vaccine này suy giảm nhanh hơn ở nam giới. Nghiên cứu khác cho thấy 6 tháng sau khi tiêm mũi thứ hai, mức độ kháng thể ở nam giới thấp hơn đáng kể so với nữ giới. Ðối với nam giới từ 65 tuổi trở lên, mức độ kháng thể sau khi tiêm chủng thấp hơn 46% so với phụ nữ cùng độ tuổi.
Theo một số nhà khoa học, hoóc-môn có thể là một nguyên nhân. Testosterone có thể kiềm chế phản ứng miễn dịch ở nam, trong khi estrogen có thể đóng vai trò quan trọng trong việc phụ nữ có khuynh hướng “sở hữu” nhiều tế bào miễn dịch B vốn sản sinh kháng thể. Estrogen cũng được cho giúp ức chế các tế bào miễn dịch gây viêm cơ tim.
Trong khi chờ đợi giới khoa học thực hiện thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn vì sao đàn ông dễ chết vì COVID-19 hơn nữ, thì biện pháp đối phó hiện nay là tiêm vaccine cho nam giới, bao gồm tiêm mũi tăng cường.