Bộ tứ củng cố liên minh

Ngày 11-9, Ấn Ðộ và Úc đã tổ chức cuộc họp đầu tiên giữa các bộ trưởng ngoại giao và quốc phòng hai nước tại thủ đô New Delhi. Ðại diện Ấn Ðộ là Ngoại trưởng S. Jaishankar và Bộ trưởng Quốc phòng Rajnath Singh. Về phía Úc có Ngoại trưởng Marise Payne và Bộ trưởng Quốc phòng Peter Dutton.

Tàu chiến Ấn Ðộ và Úc tập trận chung trên Biển Ðông từ ngày 6 đến 10-9.
Ấn Ðộ và Úc là 2 thành viên của nhóm “Bộ tứ kim cương” (cùng với Mỹ và Nhật), được cho là hình thành nhằm đối phó với ảnh hưởng của Trung Quốc ở Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương. Ðối thoại 2+2 là hình thức phổ biến trong nhóm này.
Tại cuộc họp, Ngoại trưởng nước chủ nhà S. Jaishankar nhấn mạnh đối thoại diễn ra vào thời điểm hết sức quan trọng, khi đại dịch COVID-19 đang hoành hành và môi trường địa chính trị thay đổi nhanh chóng. Theo ông, bối cảnh như vậy đòi hỏi New Delhi và Canberra “phải xử lý thỏa đáng, một cách song phương và với các đối tác cùng chí hướng khác, để bảo vệ các lợi ích quốc gia của chúng ta cũng như đảm bảo một khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và thịnh vượng”.
Tại cuộc họp, Ấn Ðộ và Úc cũng bác bỏ cáo buộc của Trung Quốc cho rằng Bộ tứ thực chất là “NATO châu Á” (NATO là tên viết tắt của khối quân sự Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương).
Ngoại trưởng Jaishankar khẳng định một thuật ngữ như NATO là quay ngược về thời Chiến tranh lạnh, trong khi nhóm Bộ tứ là con đường tương lai. Theo ông, Bộ tứ là nền tảng để 4 quốc gia hợp tác “vì lợi ích bản thân và lợi ích của cả thế giới”.
Dự kiến, hội nghị thượng đỉnh trực tiếp của Bộ tứ sẽ diễn ra tại thủ đô Washington (Mỹ) vào ngày 24-9 tới.
Hồi tháng 3 vừa qua, bốn nước đã tổ chức hội nghị thượng đỉnh đầu tiên theo hình thức trực tuyến, trong đó cam kết hợp tác chặt chẽ trong việc phân phối vaccine ngừa COVID-19 cũng như các vấn đề khí hậu và an ninh.
Tuyên bố chung sau hội nghị không trực tiếp đề cập đến Trung Quốc, nhưng khẳng định Bộ tứ “thống nhất về tầm nhìn chung đối với khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”. “Chúng tôi phấn đấu vì một khu vực tự do, rộng mở, bao trùm, lành mạnh, được neo giữ bởi các giá trị dân chủ và không bị ràng buộc bởi hành vi chèn ép”, tuyên bố có đoạn. Bộ tứ nhất trí ủng hộ luật pháp, giải quyết tranh chấp bằng hòa bình, tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ, ưu tiên vai trò của luật pháp quốc tế trong lĩnh vực hàng hải, đặc biệt được phản ánh trong Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS).
Có thể nói sự phối hợp rõ nhất giữa các thành viên Bộ tứ là hoạt động duy trì tự do hàng hải ở Biển Ðông, thách thức yêu sách chủ quyền phi lý của Trung Quốc.
Trước việc Bắc Kinh không ngừng khuếch trương thanh thế, Bộ tứ có ý định mở rộng, kết nạp thêm thành viên mới. Ðiều này không khỏi khiến Trung Quốc lo ngại, bởi với tiềm lực kinh tế, quốc phòng và vị trí địa lý thì Bộ tứ hiện nay đã là một “đối thủ khó chơi”. Mỹ, Nhật, Ấn, Úc có nền kinh tế lần lượt đứng thứ 1,3, 5 và 13 trên thế giới, trong khi xét về chi tiêu quân sự, họ xếp thứ 1, 9, 3 và 11.
Thế nên Ðại sứ Trung Quốc tại Bangladesh Lý Cực Minh hồi tháng 5 đã cảnh báo Bangladesh không nên gia nhập nhóm này, chỉ trích Bộ tứ kết bè kết cánh chống lại Bắc Kinh.
Và để đối trọng với “Bộ tứ kim cương”, có tin nói rằng Trung Quốc đang âm thầm xây dựng một “bộ tứ” của riêng mình, cùng với Nga, Iran và Pakistan.