Tư tưởng 'trọng dân' của Chủ tịch Hồ Chí Minh và bài học trong xây dựng chính quyền vì nhân dân phục vụ hiện nay

Tư tưởng 'trọng dân' của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nội dung cơ bản, quan trọng và xuyên suốt trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng của Người, đến nay vẫn còn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn. Việc nghiên cứu và vận dụng tư tưởng 'trọng dân' của Người trong xây dựng chính quyền vì nhân dân phục vụ có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu Đại hội XIII của Đảng đề ra.

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ với người dân huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh: TTXVN)
NỘI DUNG TƯ TƯỞNG "TRỌNG DÂN" CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nhân dân:Trêncơ sở kế thừa truyền thống dân tộc và văn hóa nhân loại, Người đã đưara quan niệm về dân với nội hàm rất rộng và chủ yếu đề cập đến nhân dânViệt Nam, Người thường gọi nhân dân bằng nhiều cách gọi khác nhau, như“dân”, “dân ta”, “dân chúng” hay “đồng bào”, thể hiện sự gần gũi và dễhiểu. Theo Người, dân là tập hợp đa số những người khác nhau về dân tộc,tôn giáo, giới tính, giai tầng khác nhau, sống ở trong nước hay ở nướcngoài, không phân biệt giống nòi, trai gái, giàu nghèo, tôn giáo. Trongđiều kiện là một nước nông nghiệp, thuộc địa, Chủ tịch Hồ Chí Minh chuyêủ́ đề cập đến lực lượng trực tiếp sản xuất, có tiềm lực vật chất vàtinh thần to lớn, đó là những người dân lao động, bao gồm công nhân,nông dân, trí thức; Người chỉ rõ: “Nhân dân là bốn giai cấp công, nông,tiểu tư sản, tư sản dân tộc và những phần tử khác yêu nước”(1).Trong nhiều bài viết, bài phát biểu, Người đề cập đến nhân dân với nôịhàm là mọi người dân nước Việt, là mỗi người con Rồng cháu tiên, khôngphân biệt già, trẻ, gái, trai, giàu nghèo, quý tiện, trong đó công nôngchiếm tuyệt đại đa số. Đó là nền tảng của quốc dân.
Mặtkhác, Chủ tịch Hồ Chí Minh phân biệt sự khác nhau giữa quốc dân và nhândân. Quốc dân là mọi người Việt Nam chung gốc tích, văn hóa, lịch sử,không phân biệt trong đó tính chất tiến bộ hay phản động. Người chorằng: “Nhân dân và quốc dân khác nhau. Nhân dân là bốn giai cấp công,nông, tiểu tư sản, tư sản dân tộc và những phần tử khác yêu nước. Đó lànền tảng của quốc dân. Những bọn phản động chưa đến nỗi bị xử tử, vẫn làquốc dân. Nhưng chúng không được ở trong địa vị nhân dân, không đượchưởng quyền lợi như nhân dân. Chúng không có quyền tuyển cử, ứng cử;không có quyền tổ chức tuyên truyền, v.v.. Song chúng cần phải làm trònnghĩa vụ, như phục tùng trật tự, tuân theo pháp luật của nhân dân”(2).Như vậy, dân trong quan điểm của Người là tập hợp tất cả người Việt Namthuộc các giai cấp, tầng lớp xã hội khác nhau, chủ yếu là những ngươìlao động, nhưng không bao hàm những kẻ tay sai, bán nước, phản động, xâmhại lợi ích quốc gia, dân tộc. Quan niệm về dân của Chủ tịch Hồ ChíMinh là sự kế thừa tư tưởng “trọng dân”, thân dân trong lịch sử và phùhợp với quan điểm của các nhà lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ rakhi khẳng định vai trò của quần chúng nhân dân.
Đề cao vai trò và sức mạnh của nhân dân:Từkhi có xã hội loài người đến nay, lịch sử xã hội là do quần chúng nhândân sáng tạo, xây dựng và là động lực thúc đẩy lịch sử tiến lên khôngngừng. Mọi sự kiện lớn lao hay các cuộc cách mạng xảy ra trong xã hôịđều có sự ủng hộ, tham gia tích cực của đông đảo quần chúng nhân dân.Dân tộc Việt Nam trải qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước,đã hình thành tư tưởng “trọng dân”, coi dân là gốc, chở thuyền là dân,lật thuyền cũng là dân.
Tiếpthu tinh hoa của dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh tư tưởng“trọng dân” trong nhiều bài nói, bài viết và thực hành trong thực tiễncách mạng theo chân lý “việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gìcó hại cho dân phải hết sức tránh”(3). Người nhiều lần khẳng định tư tưởng lấy dân làm gốc, “Gốc có vững cây mới bền, Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân”(4); có lực lượng dân chúng thì việc to tát mấy, khó khăn mấy làm cũng được.
Vaitrò, sức mạnh của nhân dân càng được phát huy, nhân lên gấp bội khiđược tập hợp lực lượng hùng hậu, kết thành một khối thống nhất. TheoNgười, “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới khônggì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”(5). Có thểthấy, Người đặt nhân dân ở vị trí trung tâm, sánh cùng trời, đất và xácđịnh rõ không có gì quý bằng nhân dân; không có gì mạnh bằng sức mạnhđoàn kết của nhân dân và cũng không có gì chống được dân chúng - “Dânkhí mạnh thì quân lính nào, súng ống nào cũng không chống lại”(6).Từ việc tổng kết, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi đến khẳng định một nguyên lýsâu sắc: Có dân là có tất cả, mất dân là mất hết, “Ta được lòng dân thìta không sợ gì cả. Nếu không được lòng dân thì ta không thể làm tốt côngtác”(7).
Chínhvì đề cao, coi trọng vai trò, sức mạnh của dân nên Chủ tịch Hồ Chí Minhcăn dặn “đối với dân, ta đừng có làm gì trái ý dân. Dân muốn gì, taphải làm nấy”(8), bởi “Ý dân là ý trời. Làm đúng ý nguyện củadân thì ắt thành. Làm trái ý nguyện của dân thì ắt bại. Đó là lời nóichí lý của thánh hiền đời xưa”(9).
Coi trọng và xác định nhân dân là mục tiêu, động lực của cách mạng:Đâylà một trong những nội dung cơ bản của tư tưởng “trọng dân” Hồ ChíMinh, bởi dân là điểm xuất phát và cũng là điểm đến cuối cùng trong toànbộ quan điểm và hoạt động cách mạng của Người. Ngay từ sớm, khi chứngkiến cảnh nước mất nhà tan, nhân dân lầm than nô lệ, các khuynh hướngcứu nước của các bậc tiền bối thất bại, Người dần hình thành chí hướngcứu nước gắn liền với cứu dân và quyết định ra đi tìm đường cứu nước; từđó, thâm nhập sâu rộng vào đời sống của nhân dân (công nhân, nông dân) ởcác nước chính quốc và thuộc địa để thấu hiểu, thấu cảm và khơi dâỵtinh thần đấu tranh giải phóng khỏi ách áp bức nô lệ. Toàn bộ sự nghiệpcách mạng, Người chưa bao giờ nguôi nghĩ đến nhân dân, “Tôi hiến cả đơìtôi cho dân tộc tôi”, đến khi về với thế giới người hiền, Người cũng“không có điều gì phải hối hận, chỉ tiếc là tiếc rằng không được phục vụlâu hơn nữa, nhiều hơn nữa”.
Trongdi sản tư tưởng Hồ Chí Minh, từ những quan điểm mang tính chiến lượccủa cách mạng đến những mong muốn thiết thực hằng ngày, như tương, cà,mắm, muối, áo cho dân mặc, nhà cho dân ở... đều là mục tiêu cách mạngcủa Người. Từ nhận thức đến chủ trương, quan điểm, nghị quyết, cươnglĩnh, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tôn chỉ vàchương trình hành động của Mặt trận, đoàn thể... đều hướng vào mục tiêuvì nhân dân; nhân dân là mục tiêu, lý tưởng của toàn bộ sự nghiệp cáchmạng chứ không chỉ là vấn đề mang tính nhất thời. Trong đó, tập trungcốt lõi vào các vấn đề, như dân tộc độc lập, nhân dân tự do, đồng bàohạnh phúc, “Nhân dân luôn là tâm điểm của quá trình tư tưởng Hồ Chí Minhvà sự quan tâm của Người đối với nhân dân không bị giới hạn trong cácranh giới địa lý. Mục đích của Người không chỉ là giải phóng đất nướcmình khỏi sự thống trị ngoại bang mà trong chiều sâu tư tưởng của mình,bên cạnh mục đích giành độc lập dân tộc, Người còn mong ước đến sự côngbằng, bình đẳng và no ấm cho nhân dân mình”(10). Mục tiêu mọi chính sách của Đảng và Nhà nước đều nhằm mục đích phục vụ nhân dân, cán bộ, đảng viên phải vì dân phục vụ.
Nhân dân không chỉ là lực lượng lao động chủ yếu,trực tiếp sáng tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội, mà cònlà động lực thúc đẩy cách mạng phát triển. Người khẳng định: “Tất cả củacải vật chất trong xã hội, đều do công nhân và nông dân làm ra. Nhờ sứclao động của công nhân và nông dân, xã hội mới sống còn và phát triển”(11).Quần chúng nhân dân có mặt khắp mọi nơi, nếu được dẫn dắt bởi một tổchức chính trị với đường lối đúng đắn, khoa học thì lực lượng quần chúngsẽ thành một khối thống nhất, có sức mạnh vô địch. Ngay từ khi hoạtđộng chính trị, Người đã nhận thấy “Đằng sau sự phục tùng tiêu cực,người Đông Dương giấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét và sẽ bùngnổ một cách ghê gớm, khi thời cơ đến”(12). Sau khi Đảng Cộngsản Việt Nam ra đời, tổ chức và lãnh đạo giành được chính quyền về taynhân dân, Người càng nhận thấy sức mạnh to lớn của nhân dân, không chỉtrong đấu tranh chống giặc ngoại xâm, mà còn trong xây dựng xã hội mới.
Nhândân không chỉ đóng góp tài lực, vật lực để giúp đỡ cán bộ, đảng viên vàtổ chức cách mạng, mà còn để tổ chức và giải quyết thắng lợi nhiệm vụcủa các phong trào cách mạng. Trong tiến trình cách mạng Việt Nam, ở môĩgiai đoạn có những phong trào khác nhau được tổ chức nhằm giải quyếtnhiệm vụ đặt ra. Không chỉ trong đấu tranh chống ngoại xâm, mà còn trongcuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, thói quen và truyền thống lạchậu. Các phong trào được tổ chức thành công đều có sự đóng góp rất lớnvà hiệu quả của nhân dân. Thực tiễn cách mạng Việt Nam trong những ngàyđầu giành được chính quyền, Người kêu gọi sự đóng góp của nhân dân, dưạvào nhân dân để giải quyết nạn đói, nhờ sự ủng hộ cơ sở vật chất, tiềncủa của nhân dân mà tổ chức phong trào diệt giặc dốt trên toàn quốc.
Nhân dân là người làm chủ chính quyền nhà nước:Saukhi nước nhà giành độc lập, xây dựng chính quyền nhà nước mới, Ngươìkhẳng định: “Nước ta là nước dân chủ. Bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Baonhiêu quyền hạn đều của dân. Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệmcủa dân. Sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc là công việc của dân. Chínhquyền từ xã đến Chính phủ Trung ương do dân cử ra. Đoàn thể từ Trungương đến xã do dân tổ chức nên. Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đêuờ̉ nơi dân”(13). Trong Thư gửi ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng,Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục quán triệt và cụ thể hóa quan điểm “trọngdân” trong chính quyền nhà nước. Đó là “các cơ quan của Chính phủ từtoàn quốc cho đến các làng, đều là công bộc của dân, nghĩa là để gánhviệc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân như trong thời kỳ dươíquyền thống trị của Pháp, Nhật. Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sứclàm. Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh. Chúng ta phải yêu dân,kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta”(14).
Tưtưởng “trọng dân” trong xây dựng chính quyền nhà nước được thể hiện rõtrong những nội dung cơ bản của Nhà nước của dân, do dân, vì dân. TheoChủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà nước của dân là Nhà nước dân là chủvà dân làm chủ. Dân làm chủ nghĩa là tất cả quyền lực trong nhà nước đêùthuộc về nhân dân, người dân có quyền bầu ra người đại diện cho mình,kiểm soát nhà nước và có thể bãi nhiệm chức vụ khi họ không hoàn thànhnhiệm vụ. Dân là chủ tức là người dân được hưởng mọi quyền dân chủ, cóquyền làm bất cứ việc gì mà pháp luật không cấm. Dân làm chủ và dân làchủ, nên cán bộ từ Trung ương đến cơ sở đều là công bộc, là “đầy tớ” củadân. Người nhiều lần nhấn mạnh: “Dân làm chủ thì Chủ tịch, bộ trưởng,thứ trưởng, ủy viên này khác là làm gì? Làm đày tớ. Làm đày tớ cho nhândân, chứ không phải là làm quan cách mạng”(15). Nhà nước do dânlà nhà nước do nhân dân lập nên thông qua việc lựa chọn, bầu ra nhữngvị đại biểu của mình và được dân ủng hộ, giúp đỡ, đóng thuế để nhà nướchoạt động. Do đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn yêu cầu các cơ quan nhà nướcphải dựa vào nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiếnvà chịu sự kiểm soát của nhân dân. Muốn vậy, cán bộ, công chức phải tindân, “trọng dân”, kính dân và không ngừng nâng cao ý thức trách nhiệmxây dựng nhà nước phục vụ nhân dân. Nhà nước vì dân là nhà nướchoạt động vì lợi ích của nhân dân, lấy lợi ích chính đáng của nhân dânlàm mục tiêu. Một nhà nước vì dân là nhà nước có đội ngũ cán bộ từ ngươìđứng đầu nhà nước đến công chức bình thường đều là công bộc, làm đầy tớcho dân, chứ không phải làm quan cách mạng, đè đầu cưỡi cổ nhân dân.Nói đi đôi với làm, Người là một tấm gương sáng về tận trung với nước,tận hiếu với dân, tận hiến cả cuộc đời cho cách mạng. Người nói: “Cả đơìtôi chỉ có một mục đích, là phấn đấu cho quyền lợi Tổ quốc, và hạnhphúc của quốc dân. Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi non, hoặc ra vàochốn tù tội, xông pha sự hiểm nghèo - là vì mục đích đó. Đến lúc nhờquốc dân đoàn kết, tranh được chính quyền, ủy thác cho tôi gánh việcChính phủ, tôi lo lắng đêm ngày, nhẫn nhục cố gắng - cũng vì mục đíchđó”(16).
Cóthể thấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ được sinh ra từ nhân dân,sống trong lòng dân và cuối đời lại về với nhân dân, “làm bạn với các cụgià hái củi, em trẻ chăn trâu, không dính líu gì với vòng danh lợi”.Người để lại cho toàn Đảng và toàn dân ta quan điểm về “trọng dân” hếtsức giá trị cho công cuộc đổi mới đất nước nói chung, xây dựng chínhquyền vì nhân dân phục vụ nói riêng hiện nay.
VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG "TRỌNG DÂN" CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VÀO XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN VÌ NHÂN DÂN PHỤC VỤ Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Tưtưởng “trọng dân” của Chủ tịch Hồ Chí Minh là nền tảng lý luận củaĐảng, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt thực tiễn cách mạng Việt Nam. Mọi chủtrương, đường lối và chính sách của Đảng đều dựa vào nguồn lực và sứcmạnh của nhân dân, do nhân dân và vì lợi ích của nhân dân. Trong hơn 37năm đổi mới đất nước (1986 - 2023), Đảng ta luôn chú trọng xây dựngchính quyền vì nhân dân phục vụ và đã có những bước tiến mới. Giai đoạn2021 - 2030, Đảng ta định hướng: “Xây dựng nền hành chính nhà nước phụcvụ nhân dân, dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, hiện đại, trong sạch,vững mạnh, công khai, minh bạch...”(17).
Nềnhành chính nhà nước từ Trung ương đến cơ sở được thể chế hóa trong thựctiễn đời sống xã hội. Từ năm 2012 đến nay, tổng số văn bản quy phạmpháp luật do các bộ ban hành là hơn 8.600 văn bản; mỗi năm các bộ trìnhChính phủ ban hành hơn 140 nghị định hướng dẫn, đã thiết lập khuôn khổthể chế cho sự vận hành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa(18),... tạo thuận lợi cho người dân tham gia vào hoạtđộng của chính quyền, đồng thời tạo lập cơ sở pháp lý đồng bộ, thốngnhất cho tổ chức và hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước ở Trungương và địa phương. Hệ thống hành chính nhà nước đã và đang được tiếptục sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu quả để phục vụ tốt hơn cho ngươìdân và doanh nghiệp. Các bộ, ngành và địa phương đã giảm được nhiều đâùmối bên trong mỗi đơn vị, đặc biệt là giảm trên 25% đơn vị sự nghiệp;giảm 3.980 đơn vị sự nghiệp; thực hiện tích cực việc sắp xếp lại đơn vịhành chính cấp huyện, cấp xã (đã giảm 8/713 đơn vị hành chính cấp huyệnvà 557/11.160 đơn vị hành chính cấp xã; 38.369/98.455 thôn, bản, tổ dânphố, tương ứng giảm 39%); về tinh giản biên chế gắn với sắp xếp tổ chứcbộ máy: đã giảm trên 27.500 biên chế công chức (tương ứng giảm 10,01% sovới năm 2015); giảm gần 243.000 biên chế viên chức (tương ứng giảm11,98% so với năm 2015), và vượt so với mục tiêu giảm 10% mà Nghị quyếtsố 39-NQ/TW, ngày 17/4/2015 của Bộ Chính trị về "Tinh giản biên chế vàcơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức” đề ra đến năm 2021.Công chức từ cấp huyện trở lên giảm 40.000 người; giảm gần 148.000 cánbộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở thôn, bản,tổ dân phố; hợp đồng lao động giảm gần 7.000 người(19).
Cán bộ Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an thành phố Hà Nội đến tận nhà dân làm thủ tục cấp căn cước công dân gắn chip. (Nguồn: tuoitre.vn)
Đôịngũ cán bộ, công chức được đào tạo ngày càng bài bản, có năng lựcchuyên môn, đáp ứng yêu cầu công việc, có tinh thần trách nhiệm và tínhchuyên nghiệp ngày càng cao, qua đó phục vụ nhân dân ngày một tốt hơn.Công tác quản lý cán bộ, công chức hiệu quả hơn, như giảm thiểu cấptrung gian, giảm số lượng cán bộ lãnh đạo, tinh giản biên chế; thực hiệncơ cấu lại, từng bước nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức,giảm chi phí hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động(20).Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII đánh giá: “Mô hình Nhà nước pháp quyềnxã hội chủ nghĩa Việt Nam không ngừng được hoàn thiện, vận hành theo cơchế “Ðảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”, góp phần quantrọng vào những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử của sự nghiệp đôỉmới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”(21).
Tuyvậy, việc xây dựng nền hành chính vì nhân dân phục vụ đến nay vẫn chưađáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển đất nước, bộc lộ một số hạn chế cầnkhắc phục, cụ thể: 1) Vẫn còn tình trạng nợ văn bản quy định chi tiếtluật, pháp lệnh đã có hiệu lực pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành củacác bộ, cơ quan ngang bộ, dẫn đến gây khó khăn trong công tác tổ chứcthi hành luật; 2) Hệ thống hành chính nhà nước chưa thật sự tinh gọn,hiệu quả. Việc phân công, phân cấp, phân quyền giữa các ngành, các cấpchưa hợp lý, mạnh mẽ và đồng bộ; năng lực của một số địa phương chưa đápứng yêu cầu. Sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương thiếu chặt chẽ;thực hiện đổi mới lề lối làm việc, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trongcác cơ quan nhà nước chưa đi vào thực chất...; 3) Công tác chỉ đạo, tổchức thi hành pháp luật, cơ chế phối hợp giữa Chính phủ, các bộ, ngànhvới Ủy ban nhân dân các cấp hiệu quả chưa cao, “trong nhiều trường hợp,việc phối hợp còn tạo thêm nhiều tầng nấc trung gian, mất nhiều thơìgian, tạo ra sự đùn đẩy trách nhiệm, ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượngcông việc”(22).
Tronggiai đoạn 2021 - 2030, Đảng ta định hướng: “Xây dựng nền hành chính nhànước phục vụ nhân dân, dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, hiện đại,trong sạch, vững mạnh, công khai, minh bạch”(23). Để thựchiện nhiệm vụ chính trị quan trọng này, cần tiếp tục vận dụng, pháttriển sáng tạo tư tưởng “trọng dân” của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào xâydựng chính quyền vì nhân dân phục vụ ở các nội dung sau:
Thứ nhất, quán triệt quan điểm dân là chủ và dân làm chủ làm nguyên tắc chỉ đạo xây dựng chính quyền vì nhân dân phục vụ.Xây dựng chính quyền vì nhân dân phục vụ cần phát huy quyền làm chủthực sự của nhân dân trong hoạt động của Nhà nước. Đại hội XIII của Đảngkhẳng định, cần “Tiếp tục hoàn thiện, cụ thể hóa, thực hiện tốt cơ chế“Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” và phương châm “Dânbiết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. “Tổchức một cách có hiệu quả, thực chất việc nhân dân tham gia giám sát,đánh giá hiệu quả hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị,phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ”(24). Muốn xây dựngchính quyền vì nhân dân, phải liên hệ chặt chẽ với nhân dân và khuyếnkhích, động viên nhân dân sử dụng quyền công dân và làm tròn nghĩa vụcông dân; tham gia bầu đại biểu đại diện cho mình để thực thi chủtrương, chính sách và các hoạt động quản lý, phát triển xã hội của Nhànước. Từ đó, quyết định của cơ quan nhà nước phản ánh và đáp ứng tốt hơnnguyện vọng của nhân dân, góp phần gia tăng sự hài lòng đối với cơ quannhà nước. Mặt khác, phải không ngừng nâng cao dân trí, giáo dục ý thứcchính trị của nhân dân tham gia tích cực vào các hoạt động của Nhà nước.
Thứhai, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền là chủ, làm chủcủa nhân dân trong các hoạt động hành chính của nền công vụ. Tiếptục xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật theo hướng phát huytốt hơn các hình thức dân chủ trực tiếp của nhân dân, có cơ chế để nhândân tham gia thảo luận và kiến nghị với cơ quan nhà nước về các vấn đềcủa cơ sở, địa phương và cả nước; bảo đảm để nhân dân tham gia ở tất cảcác khâu của quá trình đưa ra những quyết định liên quan đến lợi ích,cuộc sống của nhân dân, từ nêu sáng kiến, tham gia thảo luận, tranh luậnđến giám sát quá trình thực hiện.
Pháthuy tính tích cực chính trị - xã hội, trí tuệ, quyền và trách nhiệm củanhân dân tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xãhội, xây dựng đội ngũ đảng viên, cán bộ, công chức; động viên nhân dântham gia phát triển kinh tế; quản lý và tự quản xã hội; xây dựng, quảnlý, thụ hưởng văn hóa; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhândân, ngoại giao nhân dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân, thế trậnan ninh nhân dân, thế trận lòng dân. Công khai, minh bạch trong việctiếp nhận, xử lý, giải quyết, phản hồi ý kiến, kiến nghị, phản ánh,khiếu nại, tố cáo của nhân dân. Kiên quyết đấu tranh chống các biểu hiệntiêu cực trong bộ máy hành chính nhà nước, như quan liêu, hách dịch,cửa quyền, tham nhũng, lãng phí, thiếu trách nhiệm, có lời nói, hành xửthiếu chuẩn mực với nhân dân gây bức xúc xã hội. Đồng thời, xử lý nghiêmmọi hành vi lợi dụng dân chủ để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền,lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, xâm phạm an ninh quốc gia, trậttự, an toàn xã hội.
Tiếptục hoàn thiện khung pháp lý là cơ sở xây dựng Chính phủ điện tử tiếntới Chính phủ số, nền kinh tế số và xã hội số. Nâng cao chất lượng côngtác xây dựng pháp luật theo hướng khoa học, hiện đại, chuyên nghiệp. Nêucao trách nhiệm người đứng đầu trong xây dựng pháp luật và thi hànhpháp luật, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu trong côngtác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành. Đây vừa là xu thế khách quan, vừa layều cầu đòi hỏi cấp thiết trong thời đại 4.0 hiện nay nhằm xây dựngchính quyền phục vụ nhân dân.
Thứ ba, tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức thật sự là công bộc của dân.Trong xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay, phải lấy tiêu chíphục vụ lợi ích nhân dân, hướng tới chân lý “Việc gì có lợi cho dân phảihết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”(25).Thường xuyên bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, côngchức để họ trở thành những công chức chuyên nghiệp, thạo việc, công tâmvà từng bước hoàn thiện tiêu chuẩn đối với cán bộ, công chức phù hợp vơívị trí việc làm nhằm bảo đảm chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chứchiện nay. Giáo dục đội ngũ cán bộ, công chức phải gần dân, lắng nghe,tiếp thu và phản hồi ý kiến của nhân dân để vừa nắm bắt tâm tư tình cảmcủa dân, vừa kịp thời điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện nền công vụtrọng dân. Có cơ chế “khơi dậy tinh thần cống hiến vì đất nước, tạo độnglực và áp lực để mọi cán bộ, công chức, viên chức hoàn thành tốt nhấtnhiệm vụ được giao, tận tụy phục vụ nhân dân;... bảo vệ cán bộ đổi mới,sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lơịích chung”(26) theo tinh thần Đại hội XIII của Đảng./.
HỒNG THẾ VINH
Học viện Chính trị khu vực III
_______________________
(1) (2) (11) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, H, 2011, t.8, tr.264, 264, 247.
(3) (8) (14) (16) (25) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.4, tr.51, 169, 64-65, 272, 51.
(4) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.5, tr.502.
(5) (9) (15) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.10, tr.453, 63, 572.
(6) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.2, tr.297.
(7) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.15, tr.142.
(10) Geetesh Sharman: Đấng cứu tinh của hòa bình, độc lập và hạnh phúc, Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế kỷ niệm 120 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nxb. Chính trị - Hành chính, H, 2010, tr. 412-413.
(12) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.1, tr.40.
(13) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.6, tr.232.
(17) (20) (23) (24) (26) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, H, 2021, t.I, tr.176, 75-76, 176, 192, 288.
(18)Báo cáo số 128/BC-CP, ngày 19/4/2021 của Chính phủ về "Tổng kếtChương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020và định hướng giai đoạn 2021-2030”.
(19) Phạm Thị Thanh Trà: Tiếp tục xây dựng bộ máy hành chính nhà nước tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, https://tuyengiao.vn/tim-hieu-noi-dung-cac-van-kien-dai-hoi-xiii/tiep-tuc-xay-dung-bo-may-hanh-chinh-nha-nuoc-tinh-gon-hoat-dong-hieu-luc-hieu-qua-theo-tinh-than-nghi-quyet-dai-hoi-133036.
(21)Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 9/11/2022, Hội nghị Trung ương 6 khoáXIII về "Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới”.
(22) Xem: Chu Thị Hoa: Một số định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về tổ chức thi hành pháp luật ở Việt Nam hiện nay, https://moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/nghien-cuu-trao-doi.aspx?ItemID=2516.