5,1 tỷ euro cho chương trình Sức khỏe của EU

Mới đây, nghị viện châu Âu đã bỏ phiếu thông qua chương trình sức khỏe mới của EU có tên EU4Health, trị giá 5,1 tỷ euro. Chương trình được xây dựng trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Covid-19, tuy nhiên theo Stella Kyriakides, ủy viên phụ trách y tế của EU, 'đây không phải chỉ là một biện pháp ứng phó đối với đại dịch. Với EU4Health, chúng ta sẽ có trong tay những công cụ cần thiết để tạo ra sự thay đổi lâu dài'.

Qua EU4Health, EU muốn tăng cường giám sát đối với các nguy cơ y tế tiềm ẩn. Ảnh: Euprojec
EU4Health đặt mục tiêu tăng cường sự chuẩn bị của EU trước những mối đe dọa mới về sức khỏe, thông qua việc dự trữ các nguồn cung y tế quan trọng, tài trợ cho các nhân viên chăm sóc sức khỏe và chuyên gia dự phòng, đồng thời tăng cường giám sát đối với các nguy cơ y tế tiềm ẩn. Về lâu dài, đây sẽ là công cụ quan trọng của EU trong cuộc chiến chống ung thư, giải quyết vấn đề thiếu tầm soát, chẩn đoán sớm và khả năng tiếp cận với các phương pháp điều trị. Nó cũng sẽ giúp số hóa các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ tạo ra các không gian dữ liệu y tế của EU, từ đó cho phép chia sẻ dữ liệu sức khỏe một cách cởi mở. Về mục tiêu trung hạn, chương trình hướng đến giảm thiểu bất bình đẳng y tế ở châu Âu.
Với 5,1 tỷ euro, EU4Health có quy mô lớn gấp 12 lần so với chương trình trước đây, qua đó cho thấy đại dịch đã khiến EU phải nâng tầm quan trọng của y tế lên một nấc cao hơn trong chương trình nghị sự. “Y tế đã từng bị tụt xuống vị trí thứ hai, tuy nhiên đại dịch Covid-19 cho thấy hệ thống y tế của chúng ta có rất nhiều thiếu sót”, Frédérique Ries, thành viên người Bỉ của nghị viện châu Âu, nói.
Đối với một thành viên khác của Nghị viện châu Âu là Tomislav Sokol, EU4Health được xây dựng dựa trên “sự thức tỉnh”: các quốc gia sẽ không thể một mình đương đầu với các cuộc khủng hoảng y tế nghiêm trọng. Vào thời điểm khởi đầu đại dịch, có thể thấy EU có rất ít sự hợp tác, tuy nhiên khi tình hình trở nên nghiêm trọng hơn, các quốc gia thành viên đã nhận ra rằng mình không thể tự ứng phó với đại dịch mà phải có sự hợp tác chặt chẽ hơn trong việc kiểm soát dịch và mua vaccine. “Một trong những lý do đẫn đến tình trạng này đó là từ trước đến nay, EU chưa có một chính sách mang tính hệ thống nào về y tế, tất cả trách nhiệm đều được đặt lên vai của các quốc gia thành viên”, Sokol cho biết. Bởi vậy, EU hi vọng là EU4Health sẽ thúc đẩy hợp tác một cách hệ thống hơn trong lĩnh vực y tế.
Để đi đến thống nhất, các quốc gia thành viên đã trải qua không ít cuộc đàm phán kéo dài nhiều tháng. Ban đầu, Ủy ban châu Âu đề xuất một khoản ngân sách trị giá 7 tỷ euro dành cho EU4Health, tuy nhiên sau đó các nhà lãnh đạo EU cắt giảm con số này xuống còn 1,7 tỷ euro vào tháng bảy. Cuối cùng, sau nhiều cuộc thương thảo kéo dài, Nghị viện đã thành công nâng tổng ngân sách cho EU4Health lên 5,1 tỷ euro.
Tuy nhiên chương trình mới này vẫn không thể lấp đầy tất cả các khoảng trống trong lĩnh vực y tế. “EU4Health không phải là thuốc chữa bách bệnh. Tuy nhiên, đây sẽ là một khởi đầu tốt cho tương lai”, Rasmus Andresen, thành viên của Đảng Xanh (Đức) nhận định.
Để tăng cường tác động của EU4Health, Cristian Silviu Bușoi - báo cáo viên của chương trình - đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phối hợp các chương trình của EU với nhau, ví dụ như kết hợp EU4Health với Sứ mệnh về ung thư Horizon Europe, Kế hoạch đánh bại ung thư EU, Chương trình số hóa EU và quỹ phục hồi EU,... để có thể đạt được mục tiêu của chương trình y tế mới.
Dolors Montserrat hi vọng rằng những mục tiêu lớn của EU4Health sẽ luôn được duy trì. Bà cho rằng, dù EU đã tập trung nhiều vào từng khu vực riêng rẽ nhưng “đáng nhẽ ra chúng ta nên đầu tư nhiều hơn vào nghiên cứu và hệ thống y tế cũng như các biện pháp phản ứng sớm với các mối đe dọa”. Nếu làm như vậy, có lẽ châu Âu đã không bị bất ngờ trước đại dịch mà có thể chuẩn bị và ứng phó tốt hơn. □
Mỹ Hạnh dịch