SCMP: Tên lửa, vaccine COVID-19 và Trung Quốc đưa Philippines và Ấn Độ xích lại gần nhau

'Quan hệ đối tác Ấn Độ-Philippines có tiềm năng to lớn', một chuyên gia từ Quỹ Carnegie vì hòa bình quốc tế (CEIP) tin tưởng.

Hai phương tiện "phòng thủ" của Ấn Độ và Philippines trước áp lực của Trung Quốc
Philippines và Ấn Độ, hai quốc gia có chung quan ngại về Trung Quốc, đang xích lại gần nhau hơn nhờ hai phương tiện phòng thủ rất khác nhau: tên lửa và vaccine Covid-19, theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP - Hồng Kông).
Ngày 2/3, Manila ký một thỏa thuận với New Delhi để mua tên lửa hành trình nhanh nhất thế giới BrahMos PJ-10 do Ấn Độ sản xuất, với ý định sử dụng để bảo vệ các khu vực ven biển trước sự xâm lấn của Trung Quốc.
Gần đây, Shambhu Kumaran, Đại sứ Ấn Độ tại Philippines, cho biết các cuộc đàm phán đang diễn ra với Manila để đảm bảo cung cấp cho Philippines 8 triệu liều vaccine Covaxin do công ty Bharat Biotech của Ấn Độ phát triển; còn người đứng đầu lực lượng đặc trách quốc gia chống dịch Covid-19 của Philippines Carlito Galvez Jr. thông báo rằng nước này đã đặt mua 30 triệu liều vaccine Covovax sau chuyến đi của ông đến Ấn Độ để hoàn tất thỏa thuận cung cấp.
Galvez cho biết vaccine Covovax - được phát triển bởi công ty Novovax của Mỹ và được sản xuất bởi Viện Huyết thanh Ấn Độ (SII) - sẽ đến Philippines vào quý 3 hoặc quý 4 năm nay. Việc đạt được các thỏa thuận mua vaccine là "phao cứu sinh" cho chương trình tiêm chủng với tiến triển chậm chạp của chính phủ Philippines, nhằm mục tiêu tiêm phòng cho ít nhất 70 triệu người Philippines trong vòng 12 tháng.
Bộ trưởng Y tế Francisco Duque III hôm 22/3 cho biết Philippines phải tiêm chủng cho 450.000 người mỗi ngày để đạt được mục tiêu đó, nhưng cho đến nay chỉ có 215.997 người - tất cả các nhân viên y tế - được tiêm phòng, theo báo cáo của truyền thông địa phương. Theo GMA News, tính đến ngày 15/3, Philippines mới chỉ có được 1,13 triệu liều vaccine do Trung Quốc và Cơ chế COVAX toàn cầu (COVAX Facility) tài trợ, một nỗ lực quốc tế nhằm đảm bảo tiếp cận công bằng và bình đẳng đối với vaccine Covid-19.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte
Dấu mốc quan trọng trong quan hệ song phương Ấn Độ-Philippines
Kishore Hemlani – người sáng lập công ty Faberco Life Sciences Inc, đối tác của SII ở Philippines – đã gọi thương vụ Covovax là “dấu mốc quan trọng trong quan hệ giữa Ấn Độ và Philippines”.
Mặc dù hai nước đã duy trì quan hệ ngoại giao từ năm 1949, nhưng mối quan hệ chưa bao giờ khăng khít – tuy nhiên Trung Quốc và đại dịch Covid-19 đang thay đổi điều đó.
Darshana Baruah, cộng sự tại Quỹ Carnegie vì hòa bình quốc tế (CEIP), chỉ ra rằng Ấn Độ đã đưa ra chính sách “Hướng Đông” (Look East) vào năm 1991 – nỗ lực của New Delhi nhằm tăng cường quan hệ với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) – và sửa đổi chính sách này thành “Hành động Hướng Đông” (Act East) vào năm 2014 dưới thời chính quyền Modi. “Trước đó, các cam kết không được sắp xếp hợp lý,” cô nói.
Nghị sĩ Philippines: Việt Nam đã vượt qua chúng ta, và sắp tới là cả Campuchia, Myanmar
Derek Grossman, nhà phân tích quốc phòng cấp cao của tổ chức RAND Corporation, cho biết Ấn Độ ngày càng lo ngại về sự áp đặt ngày càng tăng của Trung Quốc trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ông nói: “Về phần mình, Philippines cũng đang cố gắng đẩy lùi sự xâm phạm của Trung Quốc vào vùng đặc quyền kinh tế của mình.”
Một quan chức Philippines giấu tên, người đã làm việc với Ấn Độ, lưu ý quan hệ với New Delhi đã tăng cường như thế nào dưới thời Duterte: “Đặc biệt, năm 2017 được đánh dấu bằng những trao đổi cấp cao chưa từng có với đỉnh điểm là chuyến thăm của Thủ tướng Narendra Modi tới Manila, tiếp theo là chuyến thăm Ấn Độ của Tổng thống Duterte vào năm 2018.”
Vị quan chức này còn cho biết rằng trong chuyến thăm của Thủ tướng Modi, “tất cả các khía cạnh của mối quan hệ song phương đã được thảo luận, sau đó là việc ký kết một số biên bản ghi nhớ, trong đó có một biên bản về hợp tác công nghiệp quốc phòng và hậu cần.”
Grossman nói với SCMP rằng “chi phối hợp tác Ấn Độ-Philippines giai đoạn này là quan ngại gia tăng về sự áp đặt ngày càng nhiều hơn của Trung Quốc và ý nghĩa của việc duy trì trật tự quốc tế dựa trên nguyên tắc tự do và chuẩn mực hành vi.”
Một quan chức Philippines giấu tên khác cho biết Ấn Độ và Philippines có một số điểm chung: “Chính trị dân chủ, kinh nghiệm thuộc địa phương Tây, [ngôn ngữ] tiếng Anh và tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc.”
Vị quan chức này nói: “Ấn Độ có chiến lược ‘Hướng Đông’ nhằm tăng cường quan hệ với các nước ở Đông và Đông Nam Á, ủng hộ tự do hàng hải quốc tế ở Biển Đông và thỉnh thoảng gửi tàu hải quân đến đó.”
Thủ tướng Modi, Tổng thống Duterte và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: TFI
Baruah, cộng sự tại Quỹ Carnegie vì hòa bình quốc tế (CEIP), cũng lưu ý New Delhi đã ủng hộ Manila như thế nào trong tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông với Bắc Kinh. “Ấn Độ đã đưa ra tuyên bố ủng hộ phán quyết của Tòa án Liên hợp quốc năm 2016 có lợi cho Philippines,” cô nói.
Baruah cho biết: “Hầu hết các mối quan hệ giữa Philippines và Ấn Độ đều tập trung vào các nỗ lực nâng cao năng lực và đào tạo, với trọng tâm là an ninh hàng hải.”
Khi được hỏi Ấn Độ có gì để cho Philippines, vị quan chức cấp cao trả lời: “Hỗ trợ ngoại giao - Ấn Độ có một mạng lưới rộng khắp giữa các thành viên của phong trào không liên kết và Khối thịnh vượng chung Anh, và Ấn Độ cũng là một phần của “Bộ tứ kim cương” với Mỹ, Nhật Bản và Úc, tất cả đều lo ngại về hành vi áp đặt của Trung Quốc.”
Trung Quốc phản đòn gắt: Lên án EU can thiệp nội bộ "thô bạo"; trừng phạt 10 cá nhân, 4 thực thể
Ông cũng chỉ ra rằng mối quan hệ chặt chẽ hơn sẽ có nghĩa là tiếp cận với ngành công nghiệp dược phẩm phát triển của Ấn Độ, nơi sản xuất thuốc gốc với số lượng lớn. Đại sứ Kumaran ngày 11/3 cho biết Ấn Độ là nhà cung cấp dược phẩm lớn nhất của Philippines.
Về mặt quân sự, Baruah cho biết: “Thỏa thuận BrahMos sẽ củng cố đáng kể quan hệ đối tác quân sự, với việc Manila mua một hệ thống tên lửa và Ấn Độ lần đầu tiên xuất khẩu tên lửa hành trình.”
Quân đội Philippines đáng ra đã mua được tên lửa vào năm ngoái, nhưng số tiền được phân bổ đã phải chuyển sang dùng để đối phó với đại dịch Covid-19. New Delhi được cho là đã giúp Manila trong thương vụ này với khoản vay ưu đãi 100 triệu USD.
Nhà phân tích quốc phòng Grossman cho biết: “Thỏa thuận BrahMos rất có ý nghĩa vì nó là một phương tiện tương đối rẻ và hiệu quả để ngăn chặn sự gây hấn của Trung Quốc đối với Philippines. Manila có thể sẽ xem xét thêm các hình thức chiến tranh phi đối xứng để làm phức tạp các kế hoạch của Trung Quốc trong khu vực.”
Dù thừa nhận tên lửa sẽ không “thay đổi đáng kể cán cân sức mạnh quân sự”, vị quan chức cấp cao giấu tên cho rằng chúng là “biểu tượng mạnh mẽ cho những nỗ lực của Philippines nhằm tăng cường khả năng răn đe” có thể “cải thiện thế trận quốc phòng của chúng tôi và ngăn chặn phần nào bất kỳ mối đe dọa bên ngoài tiềm năng nào.”
“Triển vọng của các mối quan hệ chính trị và kinh tế chặt chẽ hơn [với Ấn Độ] là khá hứa hẹn,” ông nói. “Đối với quan hệ quân sự, có rất nhiều dư địa cho hợp tác quốc phòng, mặc dù không bên nào có khả năng sẽ thúc đẩy một liên minh quốc phòng.”
Đánh giá triển vọng phát triển quan hệ Ấn Độ-Philippines
Nhưng Grossman cho biết ông không nghĩ rằng các mối quan hệ sẽ tiến xa.
“Tôi khá nghi ngờ rằng hai nước sẽ có nhiều bước tiến. Philippines có ít khả năng quân sự và chiến lược chống lại Trung Quốc. Các nền tảng không quân và hải quân do Lực lượng vũ trang Philippines vận hành đang rất cần được hiện đại hóa, và thành thật mà nói, Ấn Độ không thể làm điều đó một mình,” ông nói.
Ông Grossman giải thích thêm: “Các quốc gia Đông Nam Á khác, chẳng hạn như Việt Nam và Indonesia, khá hơn nhiều; Ngoài ra, quân đội của họ tương thích hơn với của Ấn Độ vì họ dựa vào các hệ thống của Liên Xô cũ và Nga. Còn Philippines có các hệ thống hầu hết do Mỹ sản xuất.”
Mỹ từ chối đối thoại với TT Putin, Nga trách: "Bế tắc là do Mỹ!" - Cơ hội mất là cơ hội to?
Grossman cũng cho biết ông Duterte “không sẵn sàng vượt quá xa giới hạn cho phép với Bắc Kinh, vì vậy chỉ cho đến khi ông rời nhiệm sở [khi kết thúc nhiệm kỳ] vào năm 2022, mọi sự đánh cược mới được thực hiện cho hợp tác sâu rộng với bất kỳ đối tác bên ngoài nào chống lại Trung Quốc.”
Tuy nhiên, theo Baruah, “quan hệ đối tác Ấn Độ-Philippines có tiềm năng to lớn và có thể trở thành một trụ cột quan trọng cho các lợi ích và cam kết ngày càng tăng của Ấn Độ ở Đông Nam Á.”
Vị quan chức cấp cao giấu tên cho rằng Trung Quốc có khả năng sẽ theo dõi sự phát triển của mối quan hệ chặt chẽ hơn giữa Philippines và Ấn Độ.
“Đặc biệt, họ sẽ theo dõi chặt chẽ thương vụ tên lửa BrahMos có được thực hiện đến cùng hay không và chúng sẽ được triển khai ở đâu,” ông nói. “Còn quá sớm để nói vấn đề này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến quan hệ Philippines-Trung Quốc”./.
(Theo SCMP)