Na patenie podczas mszy kapłan składa konsekrowaną Hostię. To najbardziej wyjątkowe naczynie, używane w liturgii eucharystycznej wraz z kielichem mszalnym, ma wartość symboliczną, ponieważ swoim znaczeniem nawiązuje do sensu ewangelicznej Ostatniej Wieczerzy, poza tym to właśnie na niej składa się Ciało Chrystusa przemieniające się w czasie eucharystii.
Patena nie może być wykonane ze zwykłego metalu. Doniosłość i sakralny charakter Przeistoczenia dla wiernych uczestniczących we mszy świętej sprawia, że przynajmniej wnętrze pateny wykonywane jest z metalu szlachetnego, najczęściej srebra lub złota, albo wysokiej jakości stopu, który sprawi, że naczynie nie będzie z czasem ulegać korozji bądź innym procesom niszczącym jego powłokę. To właśnie staranność wykonania, materiał, który zastosowano i ogólny efekt wizualny decydują o jakości i cenie pateny.
Pod wspólną nazwą „patena” (słowo pochodzi od greckiego wyrazu patane, które znaczy tyle co „misa” lub „półmisek”) kryją się aż trzy różne naczynia, mające nieco inne zastosowania w liturgii eucharystycznej.
Patena kielichowa, wbrew nazwie, nie ma kształtu kielicha, a jedynie stanowi wraz z nim komplet używany podczas Przeistoczenia przy ołtarzu. To na niej kapłan składa Hostię podnoszoną i ukazywaną wiernym w czasie liturgii. Może ona pomieścić jedną lub kilka Hostii.
Patena głęboka może również zostać użyta w czasie eucharystii razem z kielichem. Oprócz Hostii pomieści również komunikanty rozdawane wiernym w Komunii Świętej
Patena komunijna, zwana także ministrancką, posiada specjalny uchwyt, za który trzyma ją ministrant i podsuwa pod brodę wiernych przyjmujących Komunię Świętą, by uchronić konsekrowany komunikant lub jego cząstki przed upadkiem na ziemię.
Pateny Mszalne – cena
Ceny paten kształtują się także w zależności od tego, o jaki rodzaj chodzi. Pateny komunijne, których podczas mszy świętej używa się w największej ilości, są najmniejsze i najprostsze, a więc najtańsze. Ale i ich cena może wahać się od 70 do około 350 złotych. Zdecydowanie najdroższe są pateny głębokie. Np głęboka patena pozłacana 24-karatowym złotem, z dodatkiem srebra i półszlachetnych kamieni kosztuje 1510 PLN, ale już głęboka patena mosiężna pozłacana z przykrywką to koszt rzędu 1100 PLN. Cena zależy też od średnicy – patena kielichowa mosiężna pozłacana 22 cm kosztuje blisko 800 PLN, a bardzo popularny rozmiar 15 cm 390 – 510 PLN, choć można też znaleźć w sieci oferty rozpoczynające się od stu kilkudziesięciu złotych. Opcją może być tańszy, lecz elegancki materiał, bowiem większa patena mosiężna niklowana kosztuje ok. 480 PLN. Na cenę mają też często wpływ eleganckie dodatki, np. grawerunek czy łączenie materiałów.
Więcej i patenach liturgicznych i ich cenach dowiecie się na stronie Pracowni Brązowniczej SACRUM, która zajmuje się wykonaniem i sprzedażą naczyń liturgicznych w tym paten.