Аҟәа
А́ҟәа (, ) — Аԥсны иаҳҭнықалақьыуп. Аҟәа даара акрызхыҵуа қалақьыуп. ԥасатәи Аҟәа- Диоскуриа ахьӡын. Уи иахьа амшын аҵаҟа иҵәахыуп, иҟоуп.

Аҟәа ақалақь статус 1848-тә шыҟәсантә иауит. Иара атәыла агәҭабжьаратәи хәҭаҿы, 107 км Урыстәылатә ҳәаҟнытә, Еиқәамшын игаҟны иҟоуп. Аӡиасқәа Кьалашәыр, Басла, Хакьыԥсы ақалақь иалсны рцоит.

Административ-территориалтә шара 
Аҟәатәи араионқәа:
 ԥсҳәы
 Иашыра (Ешыра)
 Гәымсҭа
 Иашҭхәа
 Баслаҭа
 Аԥра (Гәма хәыҷы)
 Гәма
 Ӡыгәҭа (Ӡыхәҭа)
 Акаԥа
 Кьалашәыр

Аҟәа амилаҭтә аилазаара:
 Аԥсуаа — (56,3 %)
 Аурысцәа — (16,9 %) 
 Ашәамахьцәа — (12,7 %) 
 Ақырҭуаа — (4,0 %)
 Аберзенцәа — (1,5 %)

Аҭоурых 
Аиланхарҭақәа-агыларҭақәа раԥхьаӡа ақалақь территориаҟны ҵаҟатәи палеолит аамҭаҟны, 300-ҟа нызқь шықәса раԥхьа рызцәырҵит.

Аҭыԥантәи аиланхарҭа ду Аҟәа аҭыԥ аҿы, х-шьхақәа (Иашҭәа, Бырца, Гәарда) ашьпаҿы VI-тә шә-шқ-ҿы И. иираӡа Милеттә барзен аҭуџьарцәа аколониа Диоскуриа (Диоскуриада) иршьаҭаиркит. Дара ақалақь ҩ-иашьцәа Диоскурцәа – Кастәари Поливдеки, ирхырҵеит.

Агеографиа 
Ақалақь атәыла агәҭабжьаратәи хәҭаҿы, 107 км Урыстәылатә ҳәаҟнытә, Еиқәамшын игаҟны иҟоуп. Аӡиасқәа Кьалашәыр, Басла, Хакьыԥсы ақалақь иалсны рцоит.

Атранспорт 
Аҟәатәи ауаажәларратә транспорт атроллеибуси автобуси имоуп. Ақалақь итранспорт хкы хада – троллеибусоуп. Автобустә маршрутқәа рацәа ауп.

Ахьарԥшқәа

 
Аԥсны ақалақьқәа
Аҳҭнықалақьқәа