Thực Hành Về Hàm Ý
<p style="text-align: justify;"><strong>1. </strong>Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi nêu ở dưới.</p> <p style="text-align: justify;"><em>Về đến nhà, A Phủ lẳng vai ném nửa con bò xuống gốc đào trước của. Pá Tra bước ra hỏi :</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>– Mất mấy con bò ?</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>A Phủ trả lời tự nhiên :</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>– Tôi về lấy súng, thế nào cũng bắn được. Con hổ này to lắm.</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Pá Tra hất tay, nói :</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>– Quân ăn cướp làm mất bò tao. A Sử ! Đem súng đi lấy con hổ về.</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Tô Hoài, <em>Vợ chồng A Phủ</em>)</span></p> <p style="text-align: justify;">Câu hỏi :</p> <p style="text-align: justify;">a) Nếu căn cứ vào lời đáp của A Phủ đối với câu hỏi của Pá Tra thì :</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp; (1) Lời đáp đó thiếu thông tin gì cần thiết đối với yêu cầu của câu hỏi?</p><div class="google-auto-placed ap_container" style="width: 100%; height: auto; clear: both; text-align: center;"><ins data-ad-format="auto" class="adsbygoogle adsbygoogle-noablate" data-ad-client="ca-pub-8123786206223951" data-adsbygoogle-status="done" style="display: block; margin: auto; background-color: transparent; height: 0px;"><div id="aswift_3_host" tabindex="0" title="Advertisement" aria-label="Advertisement" style="border: none; height: 0px; width: 741px; margin: 0px; padding: 0px; position: relative; visibility: visible; background-color: transparent; display: inline-block; overflow: visible; opacity: 1;"><iframe id="aswift_3" name="aswift_3" style="left: 0px; position: absolute; top: 0px; border: 0px; width: 741px; height: 0px;" sandbox="allow-forms allow-popups allow-popups-to-escape-sandbox allow-same-origin allow-scripts allow-top-navigation-by-user-activation" width="741" height="0" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" vspace="0" hspace="0" allowtransparency="true" scrolling="no" src="https://googleads.g.doubleclick.net/pagead/ads?client=ca-pub-8123786206223951&amp;output=html&amp;h=280&amp;adk=2020488560&amp;adf=2496579566&amp;pi=t.aa~a.1694800419~i.21~rp.4&amp;w=741&amp;fwrn=4&amp;fwrnh=100&amp;lmt=1690916220&amp;num_ads=1&amp;rafmt=1&amp;armr=3&amp;sem=mc&amp;pwprc=7302649500&amp;ad_type=text_image&amp;format=741x280&amp;url=https%3A%2F%2Fsachgiaokhoa.online%2Fthuc-hanh-ve-ham-y-2761G2942.html&amp;ea=0&amp;fwr=0&amp;pra=3&amp;rh=186&amp;rw=741&amp;rpe=1&amp;resp_fmts=3&amp;wgl=1&amp;fa=27&amp;uach=WyJtYWNPUyIsIjEzLjAuMCIsIng4NiIsIiIsIjExNS4wLjU3OTAuMTE0IixbXSwwLG51bGwsIjY0IixbWyJOb3QvQSlCcmFuZCIsIjk5LjAuMC4wIl0sWyJHb29nbGUgQ2hyb21lIiwiMTE1LjAuNTc5MC4xMTQiXSxbIkNocm9taXVtIiwiMTE1LjAuNTc5MC4xMTQiXV0sMF0.&amp;dt=1690916220095&amp;bpp=13&amp;bdt=1213&amp;idt=-M&amp;shv=r20230727&amp;mjsv=m202307270401&amp;ptt=9&amp;saldr=aa&amp;abxe=1&amp;cookie=ID%3D94547395a8fa18af-22e89ad22ae300c0%3AT%3D1690912062%3ART%3D1690916028%3AS%3DALNI_MYNbCG599XmevrUPCYJ3Zv-Np5EvA&amp;gpic=UID%3D00000d3b2ce8a729%3AT%3D1690912062%3ART%3D1690916028%3AS%3DALNI_MaVlHrwAJeI0KGbMoTcFZDk5BwO2Q&amp;prev_fmts=0x0%2C1122x280&amp;nras=3&amp;correlator=7539220335728&amp;frm=20&amp;pv=1&amp;ga_vid=82643952.1690916219&amp;ga_sid=1690916219&amp;ga_hid=404174330&amp;ga_fc=0&amp;u_tz=420&amp;u_his=50&amp;u_h=1080&amp;u_w=1920&amp;u_ah=1055&amp;u_aw=1920&amp;u_cd=24&amp;u_sd=1&amp;dmc=8&amp;adx=394&amp;ady=1215&amp;biw=1910&amp;bih=970&amp;scr_x=0&amp;scr_y=0&amp;eid=44759876%2C44759927%2C44759842%2C31076511%2C31076578%2C42532335%2C44788441&amp;oid=2&amp;pvsid=4054627520678688&amp;tmod=133538902&amp;uas=0&amp;nvt=1&amp;fc=1408&amp;brdim=0%2C25%2C0%2C25%2C1920%2C25%2C1920%2C1055%2C1920%2C970&amp;vis=1&amp;rsz=%7C%7Cs%7C&amp;abl=NS&amp;fu=128&amp;bc=31&amp;ifi=4&amp;uci=a!4&amp;btvi=1&amp;fsb=1&amp;dtd=12" data-google-container-id="a!4" data-google-query-id="CJL-nuWRvIADFZpgDwIdevYOxg" data-load-complete="true"></iframe></div></ins></div> <p style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp; (2) Lời đáp đó thừa thông tin gì so với yêu cầu của câu hỏi ?</p><div class="google-auto-placed ap_container" style="width: 100%; height: auto; clear: both; text-align: center;"><ins data-ad-format="auto" class="adsbygoogle adsbygoogle-noablate" data-ad-client="ca-pub-8123786206223951" data-adsbygoogle-status="done" style="display: block; margin: auto; background-color: transparent; height: 0px;"><div id="aswift_4_host" tabindex="0" title="Advertisement" aria-label="Advertisement" style="border: none; height: 0px; width: 741px; margin: 0px; padding: 0px; position: relative; visibility: visible; background-color: transparent; display: inline-block; overflow: visible; opacity: 1;"><iframe id="aswift_4" name="aswift_4" style="left: 0px; position: absolute; top: 0px; border: 0px; width: 741px; height: 0px;" sandbox="allow-forms allow-popups allow-popups-to-escape-sandbox allow-same-origin allow-scripts allow-top-navigation-by-user-activation" width="741" height="0" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" vspace="0" hspace="0" allowtransparency="true" scrolling="no" src="https://googleads.g.doubleclick.net/pagead/ads?client=ca-pub-8123786206223951&amp;output=html&amp;h=280&amp;adk=2020488560&amp;adf=4280474192&amp;pi=t.aa~a.1694800419~i.23~rp.4&amp;w=741&amp;fwrn=4&amp;fwrnh=100&amp;lmt=1690916220&amp;num_ads=1&amp;rafmt=1&amp;armr=3&amp;sem=mc&amp;pwprc=7302649500&amp;ad_type=text_image&amp;format=741x280&amp;url=https%3A%2F%2Fsachgiaokhoa.online%2Fthuc-hanh-ve-ham-y-2761G2942.html&amp;ea=0&amp;fwr=0&amp;pra=3&amp;rh=186&amp;rw=741&amp;rpe=1&amp;resp_fmts=3&amp;wgl=1&amp;fa=27&amp;uach=WyJtYWNPUyIsIjEzLjAuMCIsIng4NiIsIiIsIjExNS4wLjU3OTAuMTE0IixbXSwwLG51bGwsIjY0IixbWyJOb3QvQSlCcmFuZCIsIjk5LjAuMC4wIl0sWyJHb29nbGUgQ2hyb21lIiwiMTE1LjAuNTc5MC4xMTQiXSxbIkNocm9taXVtIiwiMTE1LjAuNTc5MC4xMTQiXV0sMF0.&amp;dt=1690916220095&amp;bpp=1&amp;bdt=1214&amp;idt=1&amp;shv=r20230727&amp;mjsv=m202307270401&amp;ptt=9&amp;saldr=aa&amp;abxe=1&amp;cookie=ID%3D94547395a8fa18af-22e89ad22ae300c0%3AT%3D1690912062%3ART%3D1690916028%3AS%3DALNI_MYNbCG599XmevrUPCYJ3Zv-Np5EvA&amp;gpic=UID%3D00000d3b2ce8a729%3AT%3D1690912062%3ART%3D1690916028%3AS%3DALNI_MaVlHrwAJeI0KGbMoTcFZDk5BwO2Q&amp;prev_fmts=0x0%2C1122x280%2C741x280&amp;nras=4&amp;correlator=7539220335728&amp;frm=20&amp;pv=1&amp;ga_vid=82643952.1690916219&amp;ga_sid=1690916219&amp;ga_hid=404174330&amp;ga_fc=0&amp;u_tz=420&amp;u_his=50&amp;u_h=1080&amp;u_w=1920&amp;u_ah=1055&amp;u_aw=1920&amp;u_cd=24&amp;u_sd=1&amp;dmc=8&amp;adx=394&amp;ady=1541&amp;biw=1910&amp;bih=970&amp;scr_x=0&amp;scr_y=0&amp;eid=44759876%2C44759927%2C44759842%2C31076511%2C31076578%2C42532335%2C44788441&amp;oid=2&amp;pvsid=4054627520678688&amp;tmod=133538902&amp;uas=0&amp;nvt=1&amp;fc=1408&amp;brdim=0%2C25%2C0%2C25%2C1920%2C25%2C1920%2C1055%2C1920%2C970&amp;vis=1&amp;rsz=%7C%7Cs%7C&amp;abl=NS&amp;fu=128&amp;bc=31&amp;ifi=5&amp;uci=a!5&amp;btvi=2&amp;fsb=1&amp;dtd=24" data-google-container-id="a!5" data-google-query-id="CKqsn-WRvIADFZtkDwId-A8MGA" data-load-complete="true"></iframe></div></ins></div> <p style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp;(3) Cách trả lời của A Phủ có hàm ý gì và thể hiện sự khôn khéo như thế nào ?</p> <p style="text-align: justify;">b) Từ sự phân tích trên, hãy nhớ lại kiến thức đã học ở Trung học cơ sở : Thế nào là hàm ý ? Căn cứ vào phương châm hội thoại đã được học ở Trung học cơ sở, thì ở đoạn trích trên, A Phủ đã chủ ý vi phạm phương châm về lượng (lượng tin) khi giao tiếp như thế nào ?</p> <p style="text-align: justify;"><strong>2. </strong>Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi nếu ở dưới.</p> <p style="text-align: justify;">Những lúc như thế, thì một người dẫu khôn ngoan cũng không bình tĩnh được. Nhất là khi trông thấy một thằng chỉ đến vòi tiền uống rượu như Chí Phèo. Tuy vậy, cụ cũng móc sẵn năm hào. Thà móc sẵn để tống nó đi cho chóng. Nhưng móc rồi, cụ cũng phải quát một câu cho nhẹ người :</p> <p style="text-align: justify;">– Chí Phèo đấy hở ? Lè bè vừa vừa chứ, tôi không phải là cái kho.</p> <p style="text-align: justify;">Rồi ném bẹt năm hào xuống đất, cụ bảo hắn :</p> <p style="text-align: justify;">– Cầm lấy mà cút, đi đi cho rảnh. Rồi làm mà ăn chứ cứ báo người ta mãi à ?</p> <p style="text-align: justify;">Hắn trợn mắt, chỉ vào mặt cụ :</p> <p style="text-align: justify;">– Tao không đến đây xin năm hào.</p> <p style="text-align: justify;">Thấy hắn toan làm dữ, cụ đành dịu giọng :</p> <p style="text-align: justify;">– Thôi, cầm lấy vậy, tôi không còn hơn.</p> <p style="text-align: justify;">Hắn vênh cái mặt lên, rất là kiêu ngạo :</p> <p style="text-align: justify;">– Tao đã bảo tạo không đòi tiền.</p> <p style="text-align: justify;">– Giỏi ! Hôm nay mới thấy anh không đòi tiền. Thế thì anh cần gì ?</p> <p style="text-align: justify;">Hắn dõng dạc :</p> <p style="text-align: justify;">– Tao muốn làm người lương thiện.</p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Nam Cao, <em>Chí Phèo</em>)</span></p> <p style="text-align: justify;">Câu hỏi :</p> <p style="text-align: justify;">a) Câu nói của bá Kiến “Tôi không phải là cái kho” có hàm ý gì ? Cách nói như thế có đảm bảo phương châm cách thức (cần nói rõ ràng, rành mạch) không?</p> <p style="text-align: justify;">b) Ở lượt lời thứ nhất và thứ hai của bá Kiến có những câu dạng câu hỏi. Những câu đó thực hiện hành động nói gì ? Chúng có hàm ý như thế nào ?</p> <p style="text-align: justify;">c) Ở lượt lời thứ nhất và thứ hai của mình, Chí Phèo đều không nói hết ý. Phần hàm ý còn lại được tường minh hoá (được nói rõ) ở lượt lời nào ? Cách nói ở hai lượt lời đầu của Chí Phèo không đảm bảo phương châm về lượng và phương châm cách thức như thế nào ?</p> <p style="text-align: justify;"><strong>3. </strong>Đọc truyện cười sau và trả lời các câu hỏi nêu ở dưới.</p> <p style="text-align: center;">VĂN HAY</p> <p style="text-align: justify;">Một ông đồ ngồi cặm cụi viết. Bà vợ đến bên cạnh bảo :</p> <p style="text-align: justify;">– Ông lấy giấy khổ to mà viết có hơn không ?</p> <p style="text-align: justify;">Thầy đồ lấy làm đắc chí cho là vợ khen tài văn chương của mình, ý văn dồi dào giấy khổ nhỏ không đủ chép. Nhưng thầy cũng hỏi lại :</p> <p style="text-align: justify;">– Bà nói vậy là thế nào ?</p> <p style="text-align: justify;">Bà vợ thong thả nói :</p> <p style="text-align: justify;">– Ông chả biết tính toán gì cả, giấy khổ to bỏ đi còn gói hàng, chứ giấy khổ nhỏ thì làm gì được.</p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Theo <em>Truyện cười những chàng ngốc</em>, NXB Văn hoá, Hà Nội, 1993)</span></p> <p style="text-align: justify;">Câu hỏi :</p> <p style="text-align: justify;">a) Lượt lời thứ nhất của bà đồ có hình thức câu hỏi nhưng thực chất là thực hiện hành động nói gì (ngăn cản, khuyên, đề nghị, khen,...) ? Ở lượt lời đó, bà đồ tỏ ý “khen tài văn chương” của ông đồ hay thực chất đánh giá như thế nào về văn chương của ông?</p> <p style="text-align: justify;">b) Vì sao bà đồ không nói thẳng ý mình mà chọn cách nói như trong truyện ?</p> <p style="text-align: justify;"><strong>4. </strong>Qua các bài tập trên, anh (chị) hãy xác định : Để nói một câu có hàm ý, người ta dùng những cách thức nào ? Chọn câu trả lời đúng và đầy đủ nhất.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp;A – Chủ ý vi phạm phương châm về lượng trong giao tiếp (nói thừa lượng tin cần thiết hoặc nói thiếu lượng tin so với yêu cầu của cuộc giao tiếp)</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp;B – Chủ ý vi phạm phương châm cách thức (nói mập mờ, vòng vo, không rõ ràng, rành mạch)</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp;C – Sử dụng các hành động nói gián tiếp</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp;D – Tuỳ ngữ cảnh mà sử dụng một hay phối hợp các cách thức trên</p> <p>&nbsp;</p>