CÂU CẢM THÁN
<h3 style="text-align: justify;" id="i-ndash-dac-diem-higravenh-thuc-vagrave-chuc-nang">I – ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỨC VÀ CHỨC NĂNG</h3> <p style="text-align: justify;">Đọc những đoạn trích sau và trả lời câu hỏi.</p> <p style="text-align: justify;">a) <em>Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như ai hết… Một người như thế ấy!… Một người đã khóc vì trót lừa một con chó!… Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xóm, láng giềng… Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…</em></p> <p style="text-align: right;"><em>(</em>Nam Cao,<em> Lão Hạc)</em></p> <p style="text-align: justify;">b) <em>Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>– Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?</em></p> <p style="text-align: right;"><em>(</em>Thế Lữ,<em> Nhớ rừng)</em></p> <p style="text-align: justify;">Câu hỏi:</p> <p style="text-align: justify;">– Trong những đoạn trích trên, câu nào là câu cảm thán?</p> <p style="text-align: justify;">– Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu cảm thán?</p><div class="google-auto-placed ap_container" style="width: 100%; height: auto; clear: both; text-align: center;"><ins data-ad-format="auto" class="adsbygoogle adsbygoogle-noablate" data-ad-client="ca-pub-8123786206223951" data-adsbygoogle-status="done" style="display: block; margin: auto; background-color: transparent; height: 0px;" data-ad-status="unfilled"><div id="aswift_3_host" tabindex="0" title="Advertisement" aria-label="Advertisement" style="border: none; height: 0px; width: 741px; margin: 0px; padding: 0px; position: relative; visibility: visible; background-color: transparent; display: inline-block; overflow: visible; opacity: 1;"><iframe id="aswift_3" name="aswift_3" style="left: 0px; position: absolute; top: 0px; border: 0px; width: 741px; height: 0px;" sandbox="allow-forms allow-popups allow-popups-to-escape-sandbox allow-same-origin allow-scripts allow-top-navigation-by-user-activation" width="741" height="0" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" vspace="0" hspace="0" allowtransparency="true" scrolling="no" src="https://googleads.g.doubleclick.net/pagead/ads?client=ca-pub-8123786206223951&amp;output=html&amp;h=280&amp;adk=2020488560&amp;adf=2496579566&amp;pi=t.aa~a.1694800419~i.35~rp.4&amp;w=741&amp;fwrn=4&amp;fwrnh=100&amp;lmt=1690918020&amp;num_ads=1&amp;rafmt=1&amp;armr=3&amp;sem=mc&amp;pwprc=7302649500&amp;ad_type=text_image&amp;format=741x280&amp;url=https%3A%2F%2Fsachgiaokhoa.online%2Fcau-cam-than-2164G2942.html&amp;fwr=0&amp;pra=3&amp;rh=186&amp;rw=741&amp;rpe=1&amp;resp_fmts=3&amp;wgl=1&amp;fa=27&amp;uach=WyJtYWNPUyIsIjEzLjAuMCIsIng4NiIsIiIsIjExNS4wLjU3OTAuMTE0IixbXSwwLG51bGwsIjY0IixbWyJOb3QvQSlCcmFuZCIsIjk5LjAuMC4wIl0sWyJHb29nbGUgQ2hyb21lIiwiMTE1LjAuNTc5MC4xMTQiXSxbIkNocm9taXVtIiwiMTE1LjAuNTc5MC4xMTQiXV0sMF0.&amp;dt=1690918020397&amp;bpp=2&amp;bdt=1211&amp;idt=2&amp;shv=r20230727&amp;mjsv=m202307270401&amp;ptt=9&amp;saldr=aa&amp;abxe=1&amp;cookie=ID%3D94547395a8fa18af-22e89ad22ae300c0%3AT%3D1690912062%3ART%3D1690917835%3AS%3DALNI_MYNbCG599XmevrUPCYJ3Zv-Np5EvA&amp;gpic=UID%3D00000d3b2ce8a729%3AT%3D1690912062%3ART%3D1690917835%3AS%3DALNI_MaVlHrwAJeI0KGbMoTcFZDk5BwO2Q&amp;prev_fmts=0x0%2C1122x280&amp;nras=3&amp;correlator=206313916675&amp;frm=20&amp;pv=1&amp;ga_vid=394641781.1690918020&amp;ga_sid=1690918020&amp;ga_hid=1267236003&amp;ga_fc=0&amp;u_tz=420&amp;u_his=50&amp;u_h=1080&amp;u_w=1920&amp;u_ah=1055&amp;u_aw=1920&amp;u_cd=24&amp;u_sd=1&amp;dmc=8&amp;adx=394&amp;ady=1667&amp;biw=1910&amp;bih=970&amp;scr_x=0&amp;scr_y=0&amp;eid=44759876%2C44759927%2C44759842%2C31076087%2C31076481%2C31076578%2C44788442&amp;oid=2&amp;pvsid=3212146594054132&amp;tmod=133538902&amp;uas=0&amp;nvt=1&amp;fc=1408&amp;brdim=0%2C25%2C0%2C25%2C1920%2C25%2C1920%2C1055%2C1920%2C970&amp;vis=1&amp;rsz=%7C%7Cs%7C&amp;abl=NS&amp;fu=128&amp;bc=31&amp;ifi=4&amp;uci=a!4&amp;btvi=1&amp;fsb=1&amp;xpc=m7X3zCUrRa&amp;p=https%3A//sachgiaokhoa.online&amp;dtd=10" data-google-container-id="a!4" data-google-query-id="CMf327-YvIADFQJrvQodqu0DXA" data-load-complete="true"></iframe></div></ins></div> <p style="text-align: justify;">– Câu cảm thán dùng để làm gì? Khi viết đơn, biên bản, hợp đồng hay trình bày kết quả giải một bài toán,… có thể dùng câu cảm thán không? Vì sao?</p> <table style="border-collapse: collapse; width: 99.9147%;" border="1"> <tbody> <tr> <td style="width: 98.7152%;"> <h4 style="text-align: justify;"><em>Ghi nhớ</em></h4> <p style="text-align: justify;"><em>– </em><em>Câu cảm thán là câu có những từ ngữ cảm thán như: <strong>ôi, than ôi, hỡi ơi, chao ơi (ôi), trời ơi; thay, biết bao, xiết bao, biết chừng nào,...</strong> dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết); xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương.</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>– </em><em>Khi viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than.</em></p> </td> </tr> </tbody> </table> <h3 style="text-align: justify;" id="ii-ndash-luyen-tap">II – LUYỆN TẬP</h3> <p style="text-align: justify;"><strong>1. </strong>Hãy cho biết các câu trong những đoạn trích sau có phải là câu cảm thán không. Vì sao?</p> <p style="text-align: justify;">a) <em>Than ôi! Sức người khó lòng địch nổi trời! Thế đê không sao cự lại được với thế nước! Lo thay! Nguy thay! Khúc đê này hỏng mất.</em></p> <p style="text-align: justify;">b)<em> Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!</em></p> <p style="text-align: right;"><em>(</em>Thế Lữ,<em> Nhớ rừng)</em></p> <p style="text-align: justify;">c) <em>Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng, hống hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ cho những cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như thế. Thoát nạn rồi, mà còn ân hận quá, ân hận mãi.</em></p> <p style="text-align: right;"><em>(</em>Tô Hoài,<em> Dế Mèn phiêu lưu kí)</em></p> <p style="text-align: justify;"><strong>2.</strong> Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong những câu sau đây. Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không? Vì sao?</p> <p style="text-align: justify;">a)<em> Ai làm cho bể kia đầy</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Cho ao kia cạn cho gầy cò con?</em></p> <p style="text-align: right;"><em>(Ca dao)</em></p> <p style="text-align: justify;">b)<em> Xanh kia xanh thẳm từng trên</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Vì ai gây dựng cho nên nỗi này?</em></p> <p style="text-align: right;"><em>(Chinh phụ ngâm khúc)</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>c)</em> <em>Tôi có chờ đâu, có đợi đâu;</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Đem chi xuân lại gợi thêm sầu</em></p> <p style="text-align: right;"><em>(</em>Chế Lan Viên,<em> Xuân)</em></p> <p style="text-align: justify;">d) <em>Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi. Tôi biết làm thế nào bây giờ?</em></p> <p style="text-align: right;"><em style="text-align: right;">(</em><span style="text-align: right;">Tô Hoài,</span><em style="text-align: right;">&nbsp;Dế Mèn phiêu lưu kí)</em></p> <p style="text-align: justify;"><strong>3.</strong> Đặt hai câu cảm thán để bộc lộ cảm xúc:</p> <p style="text-align: justify;">a) Trước tình cảm của một người thân dành cho mình.</p> <p style="text-align: justify;">b) Khi nhìn thấy mặt trời mọc.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>4.</strong> Hãy nhắc lại đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn, câu cầu khiến và câu cảm thán.</p>