Thực Hành Một Số Phép Tu Từ Cú Pháp
<h3 style="text-align: justify;" id="i-ndash-pheacutep-lap-cuacute-phaacutep">I – PHÉP LẬP CÚ PHÁP</h3> <p style="text-align: justify;"><strong>1.</strong> Trong các đoạn văn, thơ sau, có những câu không những lặp lại một số từ ngữ mà còn lặp lại kết cấu cú pháp.</p> <p style="text-align: justify;">– Hãy xác định những câu có lặp kết cấu cú pháp và phân tích kết cấu cú pháp đó.</p> <p style="text-align: justify;">– Cho biết phép lặp đó có tác dụng như thế nào.</p> <p style="text-align: justify;">a) <em>Sự thật là từ mùa thu năm 1940, nước ta đã thành thuộc địa của Nhật, chứ không phải thuộc địa của Pháp nữa. Khi Nhật hàng Đồng minh thì nhân dân cả nước ta đã nổi dậy giành chính quyền, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Sự thật là dân ta đã lấy lại nước Việt Nam từ tay Nhật, chứ không phải từ tay Pháp.</em></p><div class="google-auto-placed ap_container" style="width: 100%; height: auto; clear: both; text-align: center;"><ins data-ad-format="auto" class="adsbygoogle adsbygoogle-noablate" data-ad-client="ca-pub-8123786206223951" data-adsbygoogle-status="done" style="display: block; margin: auto; background-color: transparent; height: 0px;" data-ad-status="unfilled"><div id="aswift_3_host" tabindex="0" title="Advertisement" aria-label="Advertisement" style="border: none; height: 0px; width: 741px; margin: 0px; padding: 0px; position: relative; visibility: visible; background-color: transparent; display: inline-block; overflow: visible; opacity: 1;"><iframe id="aswift_3" name="aswift_3" style="left: 0px; position: absolute; top: 0px; border: 0px; width: 741px; height: 0px;" sandbox="allow-forms allow-popups allow-popups-to-escape-sandbox allow-same-origin allow-scripts allow-top-navigation-by-user-activation" width="741" height="0" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" vspace="0" hspace="0" allowtransparency="true" scrolling="no" src="https://googleads.g.doubleclick.net/pagead/ads?client=ca-pub-8123786206223951&amp;output=html&amp;h=280&amp;adk=2020488560&amp;adf=2496579566&amp;pi=t.aa~a.1694800419~i.11~rp.4&amp;w=741&amp;fwrn=4&amp;fwrnh=100&amp;lmt=1690915207&amp;num_ads=1&amp;rafmt=1&amp;armr=3&amp;sem=mc&amp;pwprc=7302649500&amp;ad_type=text_image&amp;format=741x280&amp;url=https%3A%2F%2Fsachgiaokhoa.online%2Fthuc-hanh-mot-so-phep-tu-tu-cu-phap-2734G2942.html&amp;fwr=0&amp;pra=3&amp;rh=186&amp;rw=741&amp;rpe=1&amp;resp_fmts=3&amp;wgl=1&amp;fa=27&amp;uach=WyJtYWNPUyIsIjEzLjAuMCIsIng4NiIsIiIsIjExNS4wLjU3OTAuMTE0IixbXSwwLG51bGwsIjY0IixbWyJOb3QvQSlCcmFuZCIsIjk5LjAuMC4wIl0sWyJHb29nbGUgQ2hyb21lIiwiMTE1LjAuNTc5MC4xMTQiXSxbIkNocm9taXVtIiwiMTE1LjAuNTc5MC4xMTQiXV0sMF0.&amp;dt=1690915207915&amp;bpp=2&amp;bdt=996&amp;idt=-M&amp;shv=r20230727&amp;mjsv=m202307270401&amp;ptt=9&amp;saldr=aa&amp;abxe=1&amp;cookie=ID%3D94547395a8fa18af-22e89ad22ae300c0%3AT%3D1690912062%3ART%3D1690915122%3AS%3DALNI_MYNbCG599XmevrUPCYJ3Zv-Np5EvA&amp;gpic=UID%3D00000d3b2ce8a729%3AT%3D1690912062%3ART%3D1690915122%3AS%3DALNI_MaVlHrwAJeI0KGbMoTcFZDk5BwO2Q&amp;prev_fmts=0x0%2C1122x280&amp;nras=3&amp;correlator=6293180346621&amp;frm=20&amp;pv=1&amp;ga_vid=1624616139.1690915207&amp;ga_sid=1690915207&amp;ga_hid=1264706540&amp;ga_fc=0&amp;u_tz=420&amp;u_his=18&amp;u_h=1080&amp;u_w=1920&amp;u_ah=1055&amp;u_aw=1920&amp;u_cd=24&amp;u_sd=1&amp;dmc=8&amp;adx=394&amp;ady=1114&amp;biw=1910&amp;bih=970&amp;scr_x=0&amp;scr_y=0&amp;eid=31076469%2C44759876%2C44759927%2C44759842%2C31076448%2C31076481%2C31076578%2C44788442&amp;oid=2&amp;pvsid=4288878597141147&amp;tmod=85265995&amp;uas=0&amp;nvt=1&amp;fc=1408&amp;brdim=0%2C25%2C0%2C25%2C1920%2C25%2C1920%2C1055%2C1920%2C970&amp;vis=1&amp;rsz=%7C%7Cs%7C&amp;abl=NS&amp;fu=128&amp;bc=31&amp;ifi=4&amp;uci=a!4&amp;btvi=1&amp;fsb=1&amp;xpc=xdpKP0am00&amp;p=https%3A//sachgiaokhoa.online&amp;dtd=8" data-google-container-id="a!4" data-google-query-id="CJmyy4KOvIADFc2jlgodXIcMMA" data-load-complete="true"></iframe></div></ins></div> <p style="text-align: justify;"><em>Pháp chạy, Nhật hàng,&nbsp;vua Bảo Đại thoái vị. Dân ta đã đánh đổ các xiềng&nbsp;xích thực dân gần 100 năm nay để gây dựng nên nước Việt Nam độc lập. Dân ta&nbsp;</em><em>lại đánh đổ chế độ quân chủ </em><em>mấy mươi thế kỉ mà lập nên chế độ Dân chủ Cộng hoà.</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Hồ Chí Minh, <em>Tuyên ngôn Độc lập</em>)</span></p> <p style="text-align: justify;">b)&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;<em> &nbsp;Trời xanh đây là của chúng ta</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Núi rừng đây là của chúng ta</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Những cánh đồng thơm mát</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Những ngả đường bát ngát</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Những dòng sông đỏ nặng phù sa.</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Nguyễn Đình Thi, <em>Đất nước</em>)</span></p> <p style="text-align: justify;">c)&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;<em> &nbsp; &nbsp;&nbsp;Nhớ sao lớp học i tờ</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Nhớ sao ngày tháng cơ quan</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo.</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Chày đêm nện cối đều đều suối xa...</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Tố Hữu,<em>Việt Bắc</em>)</span></p> <p style="text-align: justify;"><strong>2. </strong>So sánh hiện tượng lặp kết cấu cú pháp trong những câu văn xuôi, những câu thơ ở bài tập 1 với kết cấu của những câu thuộc các thể loại khác sau đây để thấy điểm giống nhau và khác nhau (về số tiếng trong câu, sự đối xứng, nhịp điệu và tác dụng,...) của chúng:</p> <p style="text-align: justify;">a) <em>Tục ngữ</em> :</p> <p style="text-align: justify;"><em>– Bán anh em xa, mua láng giềng gần.</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>– Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng.</em></p> <p style="text-align: justify;">b) <em>Câu đối</em> :</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;<em>Cụ già ăn củ ấu non.</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Chú bé trèo cây đại lớn.</em></p> <p style="text-align: justify;">c)<em> Thơ Đường luật</em> :</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;<em> &nbsp;Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ,</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Người khôn, người đến chốn lao xao.</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Nguyễn Bỉnh Khiêm, <em>Nhàn</em>)</span></p> <p style="text-align: justify;">d) <em>Văn biền ngẫu&nbsp;</em>:</p> <p style="text-align: justify;"><em>Kẻ đâm ngang, người chém ngược, làm cho mã tà ma ní hồn kinh ; bọn hè trước, lũ ó sau, trối kệ tàu sắt tàu đồng súng nổ.</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Nguyễn Đình Chiểu, <em>Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc</em>)</span></p> <p style="text-align: justify;"><strong>3. </strong>Hãy tìm trong các văn bản ở Ngữ văn 12 (tập một) ba câu văn (hoặc thơ) có dùng phép lặp cú pháp và phân tích tác dụng của phép lặp đó.</p> <h3 style="text-align: justify;" id="ii-ndash-pheacutep-liet-kecirc">II – PHÉP LIỆT KÊ</h3> <p style="text-align: justify;">Phân tích hiệu quả của phép lặp cú pháp phối hợp với phép liệt kê trong hai đoạn trích sau :</p> <p style="text-align: justify;">a) <em>Các ngươi ở cùng ta coi giữ binh quyền đã lâu ngày, không có mặc thì ta cho áo, không có ăn thì ta cho cơm ; quan nhỏ thì ta thăng chức, lương ít thì ta cấp bổng ; đi thuỷ thì ta cho thuyền, đi bộ thì ta cho ngựa ; lúc trận mạc xông pha thì cùng nhau sống chết, lúc ở nhà nhàn hạ thì cùng nhau vui cười. Cách đối đãi so với Vương Công Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang ngày trước cũng chẳng kém gì.</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Trần Quốc Tuấn, <em>Hịch tướng sĩ</em>)</span></p> <p style="text-align: justify;">b) <em>Về chính trị, chúng tuyệt đối không cho nhân dân ta một chút tự do dân chủ nào.</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Chúng thi hành những luật pháp dã man. Chúng lập ba chế độ khác nhau ở Trung, Nam, Bắc để ngăn cản việc thống nhất nước nhà của ta, để ngăn cản dân tộc ta đoàn kết.</em></p><div class="google-auto-placed ap_container" style="width: 100%; height: auto; clear: both; text-align: center;"><ins data-ad-format="auto" class="adsbygoogle adsbygoogle-noablate" data-ad-client="ca-pub-8123786206223951" data-adsbygoogle-status="done" style="display: block; margin: auto; background-color: transparent; height: 0px;" data-ad-status="unfilled"><div id="aswift_4_host" tabindex="0" title="Advertisement" aria-label="Advertisement" style="border: none; height: 0px; width: 741px; margin: 0px; padding: 0px; position: relative; visibility: visible; background-color: transparent; display: inline-block; overflow: visible; opacity: 1;"><iframe id="aswift_4" name="aswift_4" style="left: 0px; position: absolute; top: 0px; border: 0px; width: 741px; height: 0px;" sandbox="allow-forms allow-popups allow-popups-to-escape-sandbox allow-same-origin allow-scripts allow-top-navigation-by-user-activation" width="741" height="0" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" vspace="0" hspace="0" allowtransparency="true" scrolling="no" src="https://googleads.g.doubleclick.net/pagead/ads?client=ca-pub-8123786206223951&amp;output=html&amp;h=280&amp;adk=2020488560&amp;adf=4280474192&amp;pi=t.aa~a.1694800419~i.61~rp.4&amp;w=741&amp;fwrn=4&amp;fwrnh=100&amp;lmt=1690915207&amp;num_ads=1&amp;rafmt=1&amp;armr=3&amp;sem=mc&amp;pwprc=7302649500&amp;ad_type=text_image&amp;format=741x280&amp;url=https%3A%2F%2Fsachgiaokhoa.online%2Fthuc-hanh-mot-so-phep-tu-tu-cu-phap-2734G2942.html&amp;fwr=0&amp;pra=3&amp;rh=186&amp;rw=741&amp;rpe=1&amp;resp_fmts=3&amp;wgl=1&amp;fa=27&amp;uach=WyJtYWNPUyIsIjEzLjAuMCIsIng4NiIsIiIsIjExNS4wLjU3OTAuMTE0IixbXSwwLG51bGwsIjY0IixbWyJOb3QvQSlCcmFuZCIsIjk5LjAuMC4wIl0sWyJHb29nbGUgQ2hyb21lIiwiMTE1LjAuNTc5MC4xMTQiXSxbIkNocm9taXVtIiwiMTE1LjAuNTc5MC4xMTQiXV0sMF0.&amp;dt=1690915207915&amp;bpp=2&amp;bdt=997&amp;idt=2&amp;shv=r20230727&amp;mjsv=m202307270401&amp;ptt=9&amp;saldr=aa&amp;abxe=1&amp;cookie=ID%3D94547395a8fa18af-22e89ad22ae300c0%3AT%3D1690912062%3ART%3D1690915122%3AS%3DALNI_MYNbCG599XmevrUPCYJ3Zv-Np5EvA&amp;gpic=UID%3D00000d3b2ce8a729%3AT%3D1690912062%3ART%3D1690915122%3AS%3DALNI_MaVlHrwAJeI0KGbMoTcFZDk5BwO2Q&amp;prev_fmts=0x0%2C1122x280%2C741x280&amp;nras=4&amp;correlator=6293180346621&amp;frm=20&amp;pv=1&amp;ga_vid=1624616139.1690915207&amp;ga_sid=1690915207&amp;ga_hid=1264706540&amp;ga_fc=0&amp;u_tz=420&amp;u_his=18&amp;u_h=1080&amp;u_w=1920&amp;u_ah=1055&amp;u_aw=1920&amp;u_cd=24&amp;u_sd=1&amp;dmc=8&amp;adx=394&amp;ady=3101&amp;biw=1910&amp;bih=970&amp;scr_x=0&amp;scr_y=0&amp;eid=31076469%2C44759876%2C44759927%2C44759842%2C31076448%2C31076481%2C31076578%2C44788442&amp;oid=2&amp;pvsid=4288878597141147&amp;tmod=85265995&amp;uas=0&amp;nvt=1&amp;fc=1408&amp;brdim=0%2C25%2C0%2C25%2C1920%2C25%2C1920%2C1055%2C1920%2C970&amp;vis=1&amp;rsz=%7C%7Cs%7C&amp;abl=NS&amp;fu=128&amp;bc=31&amp;ifi=5&amp;uci=a!5&amp;btvi=2&amp;fsb=1&amp;xpc=bE3m5eZJh7&amp;p=https%3A//sachgiaokhoa.online&amp;dtd=18" data-google-container-id="a!5" data-google-query-id="CMmizIKOvIADFZPElgodyDIDfw" data-load-complete="true"></iframe></div></ins></div> <p style="text-align: justify;"><em>Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học. Chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước thương nòi của ta. Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể máu.</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Chúng ràng buộc dư luận, thi hành chính sách ngu dân.</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>Chúng dùng thuốc phiện, rượu cồn để làm cho nòi giống ta suy nhược.</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Hồ Chí Minh, <em>Tuyên ngôn Độc lập</em>)</span></p> <h3 style="text-align: justify;" id="iii-ndash-pheacutep-checircm-xen">III – PHÉP CHÊM XEN</h3> <p style="text-align: justify;"><strong>1. </strong>Phân tích bộ phận in đậm trong các câu sau về các mặt :</p> <p style="text-align: justify;">– Vị trí và vai trò ngữ pháp trong câu</p> <p style="text-align: justify;">– Dấu câu tách biệt bộ phận đó</p> <p style="text-align: justify;">– Tác dụng của bộ phận đó đối với việc bổ sung thông tin, biểu hiện tình cảm, cảm xúc,...</p> <p style="text-align: justify;">a) <em>Thị Nở xích lại. Đặt bàn tay lên ngực hắn (<strong>thị suy nghĩ đến bây giờ mới xong</strong>), thị hỏi hắn :</em></p> <p style="text-align: justify;"><em>- Vừa thổ hả?</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Nam Cao, <em>Chí Phèo</em>)</span></p> <p style="text-align: justify;">b) <em>Chí Phèo hình như đã trông trước thấy tuổi già của hắn, đói rét và ốm đau, và cô độc, <strong>cái này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau</strong>.</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 13.3333px; text-align: right;">(Nam Cao,&nbsp;</span><em style="font-size: 13.3333px; text-align: right;">Chí Phèo</em><span style="font-size: 13.3333px; text-align: right;">)</span></p> <p style="text-align: justify;">c)&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;<em> &nbsp; Cô bé nhà bên (<strong>có ai ngờ</strong>)</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Cũng vào du kích.</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích</em><br><em>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Mắt đen tròn (<strong>thương thương quá đi thôi</strong>).</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Giang Nam, <em>Quê hương</em>)</span></p> <p style="text-align: justify;">d)<em> Bởi thế cho nên, chúng tôi, <strong>Lâm thời Chính phủ của nước Việt Nam mới, đại biểu cho toàn dân Việt Nam,</strong> tuyên bố thoát li hẳn quan hệ thực dân với Pháp, xoá bỏ hết những hiệp ước mà Pháp đã kí về nước Việt Nam, xoá bỏ tất cả mọi đặc quyền của Pháp trên đất nước Việt Nam.</em></p> <p style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt;">(Hồ Chí Minh, <em>Tuyên ngôn Độc lập</em>)</span></p> <p style="text-align: justify;"><strong>2. </strong>Hãy viết đoạn văn (từ 3 đến 5 câu) về Tố Hữu và bài thơ <em>Việt Bắc</em>, trong đó có sử dụng phép chêm xen. Phân tích tác dụng của phép chêm xen trong trường hợp đó.</p> <p>&nbsp;</p>