Nhlangula 2021 Nkandziyiso 1 Swisawutiso swa COVID-19 : Swivutiso swa n’wina swi hlamuriwile

Xivutiso:  Xana xisawutisi xi nga vanga COVID-19  kumbe ku ndzi endla ndzi kumeka ndzi ri na yona?Nhlamulo: E-e. Ku hava na xin’we xa swisawutisi leswi tirhisiwaka eAfrika-Dzonga swi nga na xitsongwatso ngwana xo hanya lexi vangaka COVID-19 . Hiko kwalaho, swi nge vangi xitsongwatsongwana na swona u nge tikumi u ri na xona endzhaku ka ku kuma xisawutisi.
Xivutiso:  Xana i ntiyiso leswaku ku na mayikhirochipi eka swisawutisi, leyi yi landze lerisaka mifambafambo ya vanhu?Nhlamulo: E-e. A ku na mayikhirochipi kumbe xitirhisiwa xo landzelerisa eka swisawutisi. Vaendli va swisawutisi va komberiwa ku tivisa swicheriwa eka Vulawuri byo Lawula Swi makiwa swa Rihanyo bya Afrika-Dzonga (SAHPRA) loko xisawutisi xi nga si pa sisiwa ku tirhisiwa.
Xivutiso: Ndzi twile leswa ku swisawutisi swi na mfungho wa Xivandzana – 666. Xana i ntiyiso?Nhlamulo: E-e. Swi sawutisi a swi na vuxaka na mihlangano ya vukhongeri yihi kumbe yihi naswona swi nge cheriwi mimoya, made mona kumbe swicheriwa swo anakanyiwa swin’wana.
Xivutiso:  Xana ndzi nga sawutisiwa loko ndzi tikile?Nhlamulo:  Wansati loyi a tikeke a nga khomiwa hi COVID-19  hi ku olova. Ku sawutisiwa swi nga sivela wansati loyi a tikeke eka ku vabya hi ndlela yo tikisa.
Xivutiso:  Xana ndzi fanele ku yima ku mamisa leswaku ndzi sawutisiwa?Nhlamulo:  Nhlangano wa Rihanyo wa Misava na Ndzawulo ya Rihanyo a swi bumabumeli ku yima ku mamisa loko munhu a fanele ku sawutisiwa ehenhla ka COVID-19 . Swisawutisi swi bumabumeriwa ku tirhisiwa hi vamanana lava mamisaka.
Xivutiso: Xana ndzi nga kuma xisawutisi xikan’we kan’we endzhaku ka ku kho miwa hi COVID -19 ?Nhlamulo:  E-e. Munhu wihi kumbe wihi loyi a nga khomiwa hi COVID-19  u boheka ku yima mpimohansi wa 30 wa masiku kufikela loko swikombeto swa yena swi yima.
Xivutiso:  Ndzi na swiko weto swa COVID-19 , xana  swi hlayisekile ku sawuti siwa?Nhlamulo: E-e. A wu fanelangi ku kuma xisawu tisi loko u ri na swikombeto swa COVID-19 . Swa antswa u kamberiwa.Xivutiso:  Xana ndzi nga kuma mpimamurhi wa mina wa vumbirhi wa xisawutisi xa Pfizer ku nga si fika 42 wa masiku endzhaku ka ntlhavelo wa mina wo sungula?Nhlamulo:  E-e. U ringa nerile ntsena ku kuma ntlha velo wa wena wa vumbirhi endzhaku ka 42 wa masiku.
Xivutiso:  Xana ndzi dinga ku sawutisiwa loko ndzi horile COVID-19 ? Xana miri wa mina wu nge lwisani na xitsongwa tsongwana hi woxe, ku nga ri na ku xanisiwa hi switatlhelo swa xisawutisi?Nhlamulo:  Vumbhoni byi komba leswaku angulo wa miri wa wena, loko u vabya COVID-19 , wu le hansi swinene no koma ku tlula angulo eka xisawutisi.
Ku kuma xisawutisi swi ta ku nyika angulo wa nsawu tiso wa matimba swinene na ku va wo leha wu tlhela wu kondzelela. Switatlhelo swa xisawutisi swi vevukile naswona a swi heti kutlula siku kumbe mambirhi, loko ku vabya COVID-19  swi nga vanga ku amukeriwa exibedhlele kumbe rifu.
Xivutiso:  Xana vanhu lava nga na mavabyi yo godzo mbela, yo tanihi mahayihayi, va nga kuma xisawutisi?Nhlamulo:  Vanhu lava nga na mavabyi yo godzo mbela va le nxungetweni wa le henhla wo khomiwa hi COVID-19  yo tikisa.
Hikokwalaho, va ta vuye riwa swinene loko vo kuma xisawutisi.
Xivutiso:  Loko eka nkarhi lowu nga hundza ndzi vile na  angulo wa rinyenyanyenya ra miri ra murhi kumbe xisawu tisi, xana ndzi fanele ku kuma xisawutisi?Nhlamulo:  Munhu wihi kumbe wihi loyi a nga na matimu ya miangulo ya ri nyenyanyenya ra miri ra swi sawutisi swin’wana kumbe mirhi yin’wana u fanele ku rhanga a vulavula na mutirhi wa yena wa rihanyo.
Xivutiso:  Xana wu na khombo kufika kwihi angulo wa rinyenyanyenya ra miri eka xisawutisi?Nhlamulo: Miangulo ya rinyenyanyenya ra miri yo tikisa ya kala. Angulo wa rin yenyanyenya ra miri hakan yingi yi humelela endze ni ka tisekondi kumbe timi nete endzhaku ka ku kuma xisawutisi. Hi yona mhaka vanhu hinkwavo va bohe kaka ku yima eka ndhawu ya nxiyaxiyo ku ringana 15 wa timinete endzhaku ka ku kuma xisawutisi xa vona.
Xivutiso:  Xana swi hla yisekile ku kuma xisawutisi loko u ri na rinyenyanyenya ra matandza?Nhlamulo:  Ina, ku hava na xin’we xa swisawutisi swa COVID-19  swi nga na phuro theni ya matandza.
Xivutiso:  Ndzi twile hi ta ku lova ka vadyuhari xi nkandyana endzhaku ka ku sawutisiwa. Xana xisawutisi xi hlayisekile eka vadyuhari?Nhlamulo:  Xisawutisi xi hlayisekile naswona xi tirha hi ndlela ya le henhla ku sivela vuvabyi bya COVID19 byo tikisa na rifu. Hi ku tirhisa xisawutisi, hi vona ku chika lokukulu eka mafu ya COVID-19  eka vadyuhari ematikweni yo talanyana.
Xivutiso:  Hikwalahoka yini vanhu van’wana va ha khomiwa hi COVID-19 endzeni ka mavhiki mambi rhi ya ku kuma xisawutisi?Nhlamulo: U va u sawu tisiwile hi ku hetiseka 30 wa masiku endzhaku ka ku kuma xisawutisi xa Johnson & Johnson kumbe mavhiki mambirhi endzhaku ka mpi mamurhi wa vumbirhi wa Pfizer. Loko wo kumana na xitsongwatsongwana u nga si sawutisiwa hi ku hetiseka, u nga khomiwa hi vuvabyi.
Xivutiso:  Xana xisawutisi xi sivela hi ku hetiseka ku khomiwa hi ntluletavuvabyi wa COVID-19 ?Nhlamulo: E-e. Hambi endzhakukaloko wa ha ku sawutisiwa hi ku hetiseka u nga ha khomiwa hi COVID19. Hambiswiritano, xisawu tisi xi hunguta nxungeto wa ntluletavuvabyi wa COVID19 wo tikisa, ku amukeriwa exibedhlele na rifu.
Ku kuma vuxoko xoko byo tala, yana eka  https://sacorona virus.co.za