Milorho ya vaaki va le Tafelkop yi hetiseka

Van’wamapurasi va 30 va amukele mapapila ya vun’winyi bya misava yo huma eka Presidente Cyril Ramaphosa endzhaku ka loko Ndzawulo ya Mitirho ya Mfumo ni Switirhisiwa yi hundzisele misava hi swikongomelo swo yi ava hi vuntshwa.
Misava yi na nkoka wo tlula R25.5 wa mamili yoni kambe yi nyiketiwile van’wamapurasi mahala.
“Hakunene leri i siku lerikulu eka vaaki va le Ta felkop, vanhu va le Limpo po, ni le ka Afrika-Dzonga hinkwaro.” “Namuntlha hi le ku mbho niyeleni ka ku hetiseka ka norho wa vaaki. Lexi i xi vono lexi vaaki lava va nga heta 25 wa malembe va karhi va lwela leswaku xi hetiseka.
Ku vule presidente eka  nkhuvo wo nyika mapapila ya vun’winyi.
Van’wamapurasi a va ri karhi va humelela hi ku rima swihumelerisiwa swa vurimi swo hambanaha mbana eka misava ku sukela hi 1996.
Va tikondleterile eka ma lembe ya va 1990s leswaku va titsarisela tanihi varimi lavakulu ehansi ka nhlanga no wa Tafelkop Farmers A ssociation kutani va sungula ku vulavurisana na mfumo.
Hi 2000, khale ka Ndzawu lo ya Tiko ya swa Vurimi yi endlile ntwanano wo lom bisa ni nhlangano wa Tafe lkop Farmers Association hi ku landza Phurogireme ya Nhluvukiso wa swa Vurimi yo Avela Misava.
Hi 2009, khale ka Ndzawulo ya swa Vurimi ya Limpopo yi bumabumele leswaku Ndzawulo ya Mitirho ya Mfumo yi hundzisela mi sava eka varimi.
Vun’winyi byi tsarisiwile hi mavito ya van’wamapurasi ekusungeleni ka lembe leri.
Sweswi misava yi tirhisiwa ku rima fole, khotoni ni matsavu.
Makumenharhumbirhi wa mindyangu yi tunderiwa hi misava naswona migingiri ko ya vurimi yi thole vatirhi va 128 va nkarhi hinkwawo ni vatirhi va 320 va tinguva.
Vululami eka vaakiPresidente u boxile leswaku vaaki va tiyisele mitlhontlho malembe lama hundzeke ku tani “mapapila ya vun’winyi ya tisa vululami eka vaaki lava a va tekeriwe misava”.
“A hi rivalanga ku teke riwa, ku yiveriwa misava ni ku rhurisiwa hi nkanu loku vanhu va muganga lowu ni yin’wana miganga laha tikweni va nga ku tiyisela.”A hi rivalanga ndzhaka yo tika ya vurimi laha Limpopo, laha vatshami va le mapura sini  a va tlimbeletiwa ku va vatirhi ni valuveri eka mi sava ya vakokwa wa vona, naswona va nga pfumele riwi ku va vinyi va misava leswaku va kota ku tundela mindyangu ya vona ni  ku va ni madyelo ya swifuwo swa vona.”U engetele hi ku vula leswa ku varimi va Vantima a va nga khomiwi kahle ni ku xanisiwa eka Transvaal N’walungu wa khale.
“Hi tsundzuka ni hi ndlela leyi mfumo wa xihlawuhlawu a wu seke tela varimi va valungu hi switirhisiwa, nseketelo wa xithekiniki ni ku fikelela vu lombi bya swikweleti ku aka mabindzu ya vona, kambe varimitsongo va Vantima a va tikeriwa ku humelela.”Ku hluvukisa bindzu ra vurimiPresidente u boxile leswaku ku hundziseriwa ka misava swi hlohlotela ntshembo hikuva swi komba leswaku hi ku kuma nseketelo lowu faneleke ni nkateko, bindzu ra swa vurimi ri nga hlu vukisiwa leswaku tiko ri vuyeriwa.
“Hi tlangela ku humelela, hikuva siku na siku Phu rogireme ya Mpfuxeto wa Misava yi ya yi hatlisa.”“Ku fikela sweswi, mfumo  se wu tlherisele ku tlula ntlhanu wa mamiliyoni wa tihekitara ta misava, leswi ringanaka ni kwalomu ka 5 500 wa mapurasi, eka ku tlula 300 000 wa vadya ndzhaka.”Ku fikela sweswi, mafa mbiselo yo tlherisela misava ya se ya vuyerise kwalomu ka mamiliyoni mambirhi ya vakoxi va misava leswi fikeleriseke eka ku hundzi sela kwalomu ka 2.7 wa ma miliyoni wa tihekitara.
“Mpfuxeto wa misava a hi xikongomelo xo lulamisa  ntsena, vululami ni ntwa nano wa vaaki. Swi nga tlhe la swi fanela ku hluvukisa ikhonomi. Vurimi ni ntikelo wa byona swi fanele swi cinca tiikhonomi ta le mati koxikaya,” ku vula Presi dente Ramaphosa.
Mfumo wu kunguhata ku tumbuluxa nhlangano wo hluvukisa swa vurimi ku hatlisisa mpfuxeto wa misava.
“Hi languta hilaha tipholisi ta nkarhi lowu nga hundza ti tirheke hakona. Hi ta tirhana ni ku pfuxeta loku ka misava hi xihatla.”Ku lulamisa swi hoxo swa nkarhi lowu nga hundzaPresidente u boxile leswa ku mfumo wu tirhana ni ku lulamisa hi matimba swihoxo leswi humeleleke hi nkarhi wa malembe ya xihlawuhlawu ni hi ku sungula ka malembe ya xidemokirasi.
“Hi endla leswi ku xixima lava hanyeke exikarhi ka hina, lava a va tshama kwala.”Mpfuxeto wa misava wu ni nkoka eka ku tlakusa nhlayiseko wa swakudya swa tiko, ku aka ikhonomi hi ku angarhela ni ku endla vumundzuku byo antswa eka Maafrika-Dzonga hinkwavo, ku engetela Pre sidente.
U komberile van’wama purasi va le Tafelkop ku tirhisa misava hi vukheta ku vuyerisa vaaki.
“Eka mina, namuntlha ri vile siku ra nkoka ehofisini; ku raha misava ni ritshuri ni ku vona swihumelerisiwa swa n’wina.”“A ndzi ni ku kanakana hi vutiyimiseri ni matimba ya hinkwavo lava nga ni xiave, projeke leyi yi ta ya ema hlweni yi kula,” a vula tano.
Mutshamaxitulu wa Ta felkop Farmers Association Jerry Sefoloshe u khensile mfumo ku va wu endlile leswaku van’wamapurasi va va vinyi va misava leyi va tirheke eka yona malembe ni malembe. 
Presidente Cyril Ramaphosa ni van’wamapurasi va le Tafelkop, eLimpopo, lava ha ku amukelaka mapapila ya vun’winyi bya misava leyi va yi rimaka.