Titlherisele matimba ya wena, mangala mpfinyo

Muvulavuleri wa maphorisa ya Mpumalanga Kolonele Mtsholi Bhembe u vurile leswaku i swa nkoka leswaku vaakandhawu va tirha na maphorisa na ku mangala vuge venga lebyi.
“Tanihi maphorisa, i ntirho wa hina ku tirha xiave lexikulu eka ku tiyisisa leswaku vaonhi va xupuriwa na leswaku vaxanisiwa va hlayisekile. Hi khutaza vaakandhawu ku ya va ya mangala milandzu ya mpfinyo exitichini xa maphorisa xa le kusuhi na vona,” ku vula Bhembe. Vaxanisiwa va fanele ku mangala milandzu ya muxaka wa swa masangu emaphoriseni ku nga si hela 72 wa tiawara ta ku va vugevenga byolebyo byi endlekile.
Bhembe u tsundzuxile va xanisiwa va mpfinyo ku va va kuma nkhongotelo wa ku vaviseka emoyeni wa xiphurofexinali endzhaku ka nxivixivi wa vona.
“U nga ha titwa u thyakile naswona u lava ku hlamba hi ku vuyelela naswona u nga ha va u chuha na ku chava ku humela ehandle. Ku hava na wun’we wa miangulo leyi wu nga tolove-lekangiki. U fanele ku tsundzuka leswaku ku na vukorhokeri lebyi kumekaka ku ku pfuna,” a vula.
Greater Rape Intervention Project (GRIP) hi yin’wana ya mihlangano leyi yi pfunaka vaxanisiwa lavava mpfinyiweke ku va va kamberiwa HIV/AIDS na mavabyi man’wana.
Mutirhi wa ta vanhu wa GRIP Thandiwe Maseko u vurile leswaku nhlangano wu hlayisa vaxanisiwa lava mpfinyiweke.
“Hi nyika mphako wa nhlayiso na ku endla leswaku va-xanisiwa va tshama endlw-ini ya vuhlayiseki kufikela loko va lunghekele ku vulavula. Hi na vakhongoteri va kahle swinene na ku va lava hla-yisaka swinene lava lunghekeke ku pfuna,” a vula.  
Hilaha nandzu wo pfinya wu mangariwaka hakona emaphoriseni:
■ Xosungula, yana etliliniki u ya kuma nkambelo wa vutshunguri. Xiviko lexi xi ta vumba xiphemu xa fayili ya nandzu lowu naswona xi ta pfuna maphorisa ku khoma muonhi loyi.
■ Endzhaku ka swona yana exitichini xa maphorisa xa le kusuhi kutani u pfula nandzu. Phorisa ri ta ku vutisela vuxokoxoko bya wena n’wini na hi mayelana na leswi swi ku humeleleke. Hlamula hi ntiyiso naswona ringeta ku tsundzuka vuxokoxoko byo tala hilaha swi kotekaka hakona. Ri nga va endlelo ro vava, kambe vuxokoxoko lebyi byi ta pfuna eka vulavisisi.
■ Kombela phorisa leri lavisisaka nomboro ya rona ya vutihlanganisi, ku endlela leswaku u kota ku tihlanganisa na rona ku kuma vuxokoxoko lebyintshwa. Phorisa leri lavisisaka na rona ri ta tihlanganisa na wena loko vuxokoxoko byin’wana byi laveka.