Nwana mati ku papalata ku heleriwa hi mati emirini

Ku ya hi Ndzawulo ya swa Rihanyu ya Kapa Vupela-Dya-mbu, ku hisa ka ximumu ku ta na nxungeto wa le henhla wa ku heleriwa hi mati emi-rini, leswi ku nga ku heleriwa hi mati emirini ko vava.Ku heleriwa hi mati emirini hi xitalo swi vangiwa hi ku ka u nga nwi swihalaki ku tatisa mati lama ma nga hela hi ku juluka. Swi nga tlhela swi vangiwa hi vuvabyi, le-byi byi vangaka ku hlanta na/kumbe nchuluko; na hi ku juluka loku vangiwaka hi ku hisa miri.Ku hela ka swihalaki swa miri a swi humeleli ntsena hi nkarhi wa migingiriko ya miri yo tika, kambe swi nga tlhela swi va mbuyelo wa ku famba, ku tirha exirha-peni kumbe ku khandziya bayisikiri, ngopfungopfu eka maxelo yo hisa kumbe ya nkahelo.Loko u heleriwile hi mati emirini, miri wa wena a wu nga tirhi tanihi hi ntolovelo. Vana va le hansi ka ma-lembe ya ntlhanu, vadyuhari na vanhu lava va tirhelaka ehandle a va sirhelelekanga eka ku heleriwa hi mati emi-rini na xitiroku xo vangiwa hi ku hisa ngopfu ka miri (xiyimo lexi vangiwaka hi loko miri wa wena wu hisa ku tlula mpimo).Xitiroku xo vangiwa hi ku hisa ngopfu ka miri i xa vu-tshunguri bya xihatla. Kombela ku pfuniwa hi vutshunguri hi xihatla eka swikombeto swihi kumbe swihi swa leswi:
• Ku titwa u kanganyiseka kumbe mbulavulo wa wena wu sungula ku no-noka na ku va wu nga twi-siseki.• Ku hlamba hi timbilu na ku hlanta.• Ku hefemula hi ku hatlisa ko koma.• Mbilu yi sungula ku ba hi ku hatlisa.• Ku pandziwa hi nhloko swinene.Swikombiso swa xitsundzuxo swa ku heleriwa hi mati emiriniSwin'wana swa swikombiso swa xitsundzuxo swa ku heleriwa hi mati emirini swi katsa:
• Ku twa torha na nsulu-lwana.• Nomo wo oma.• Ku karhala.• Ku va na mitsakamiso ya muhlovo wo byihala, wo nuha swinene.• Ku tshama u karhi u tsa-kamisa ku tlula ntolovelo.
Ku tshama u ri na mati emirini na ku papalata xitiroku xo vangiwa hi ku hisa ngopfu ka miri u fanele ku:
• Nwa mati yo tala ku tlula leswi u nwisaka swona hi ntolovelo hi masiku lama ku hisaka.• Tshama endzeni kumbe etindhawini leti nga na ndzhuti.• Ambala xigqoko xo anama kumbe u tirhisa xambhu-lela.• Tshama u rhwele bodhle-la ra mati u tlhela u nwa nkarhi na nkarhi.• Teka nkarhi wo wisa nkarhi na nkarhi u suka emun'wini loko u tirhela ehandle. • Tiwisise hi ku tirhisa bo-dhlela ro fafazela.Tincece na vanaVatswari na vahlayisi va fa-nele ku langutisisa swinene vana na tincece ku tiyisisa leswaku va na mati emirini.Vamanana lava mamisaka va fanele ku mamisa vana va vona nkarhi na nkarhi loko ku hisa.Tshamisani vana etindlwini kumbe endzhutini, va amba-riseni swiambalo swo ve-vuka na ku va sula hi lapi ro tsakama ku endlela leswaku va tshama va ti twa kahle. Tsundzukani ku va tota ma-furha yo sivela dyambu loko va ya ehandle.Loko vana va le hansi ka ma-lembe ya ntlhanu va chuluka, va tshama va karhi va hlanta na ku karhala, kombela ku pfuniwa hi vutshunguri hi ku hatlisa. Tlhela u kombela nhlayiso wa vutshunguri hi xihatla loko ricece ra wena ri tsandzeka ku mama kumbe ri ri na matihlo yo wela endzeni na ngoma yo wela endzeni (ngoma) enhlokweni ya rona.Eka vana, swin'wana swa swikombiso swa xitsundzu-xo swi katsa:
• Nomo wo oma na ku da-marhela.• Mihloti yintsongo kumbe ku pfumala mihloti loko va rila.• Ku tsakamisa swintsongo kumbe malerhi matsongo mo tsakama ku tlula nto-lovelo.• Nhlonge yo oma, na ku titimela.• Ku hlohlonyiwa.• Ku karhala na nsulu-lwana.