Sivela vukhamba bya vutitivisi

Mabitsela, kusuka Modi molle eLimpopo, u endli le xikombelo xa xikweleti ebangini hi Hukuri 2020, kambe u byeriwile leswaku u na swikweleti kutlula mpimo naswona a nga fikeleli. “Ndzi yile ku ya endla xikombelo xa loni ya nkarhinyana tanihileswi a ndzi dinga ku tihanyisa endzhaku ka ku va ndzi hu ngutiwile entirhweni hi Khotavuxika 2020. Lexi ndzi hlamariseke, ndzi byeriwile leswaku a ndzi fikeleli.” “Emasungulweni a ndzi ehleketa leswaku swi nga va swi vangiwa hi muholo wa mina lowu tsekatsekaka, kambe a ku nga ri swona. A ndzi tiva leswaku a ndzo va na akhawunti yin’we ya swiambalo naswona a ndzi ri hava xikweleti xin’wana, hikokwalaho ndzi kombele nkandziyiso wa phurofayili ya mina,” a vula. Mabitsela u vonile tikontiraka ta tiselifoni timbirhi, loni ya bangi ya R65 000 na tiakhawunti ta le mavhengeleni ta swiambalo to hlayanyana leti a ti pfuriwile hi vito ra yena. Xikweleti a xi ri kwalomu ka R100 000. “Masikunyana ku nga si va na mpfalelo wa levhele ya 5 ya rixaka, ndzi lahlekeriwile hi pasi ra mina. A ndzi ehleketa leswaku ri kona kun’wana kwala ndlwini naswona a ndzi nga vileli kutlula mpimo hikuva a ndzi ri na pasi ra khadi ro hlayeka hi khomphyutara.” a vula. Endzhaku ka ku lemuka leswaku munhu un’wana a nga va a ri eku endleni ka xikweleti hi vito ra yena, Mabitsela u pfurile nandzu wa vutitivisi lebyi yiviweke eka Vukorhokeri bya Maphorisa bya Afrika-Dzonga (SAPS). U bohekile ku tsala afidavhiti a kombisa leswaku u lahlile pasi kutani a yi yisa eka vakolotisi na nomboro ya yena ya nandzu ku papalata ku nga dzwihatiwi vito. Ntokoto wa Mabitsela a wu nga ri lowu fanaka wu ri woxe. Hi ku ya hi xiviko xa vumbabva xa Vukorhokeri bya Nsivelo wa Vumbabva bya Afrika-Dzonga (SAFPS) xa 2020, lembe leri nga hundza vumbabva byi tlakuke hi 161% eKapa-Vuxa na 120% eGauteng. Manie van Schalkwyk, Mulawurinkulu wa SAFPS, u ri: “Lexi vilerisaka swinene hileswaku vumbabva byo tiendla munhu un’wana – lebyi tivekaka tanihi vu mbabva bya vutitivisi – byi tlakukile hi 337% leti chavisaka.” Van Schalkwyk u vula leswaku vanhu va boheka ku mangala  pasi kumbe phasipoto leyi lahlekeke hi xihatla.“Ku mangala ku lahleka kumbe vukhamba eka SAFPS na SAPS swi tiyisisa leswaku hi kota ku hoxa vuxokoxoko eka databesi ya hina na ku tivisa swirho swa hina. Kutani va nga kota ku va na vukheta byo engetela loko va tiyisisa vutitivisi.”  

