Swihanano swa Mitirho hi Presidente swi susumeta ku tumbuluxiwa ka mitirho

Hi tumbuluxile swiha nano swa mitirho lembe leri hundzeke ku vanga mikateko yo tala hilaha hi nga kotaka hakona hi xinkadyana lexitsongo hilaha swi kotekaka hakona.
Leswi swi ta lava tindlela  letintshwa ta maehleke telo to tirha ku simeka tiphurogireme leti nga tolovelekangiki hi xihatla ni  mpimo.
Ndlela yo gangisa  vanhu votala lava nga tirhiki va tirhisile tindlela ta xidijitali ku fikelela vathoriwa vo hlaya lava ringaneleke hilaha swi nga kotekaka hakona. Xiko-mbiso, Van’wamapurasi lavatsongo va swi kotile ku endla swikombelo ku seketeriwa hi USSD ni ku amukela tivhochara eka tiqingho ta vona.
Ku sukela loko Ndzawulo ya Dyondzo ya le Hansi yi pfulele swikombelo swa ntlawa wa vumbirhi wa vapfuneti va le swikolweni ku nga ri khale, ku tlula 940 000 wa vantshwa va endlile swikombelo hi ku tirhisa ndlela ya magangiselo ya mahala lama vuriwaka SAYouth.mobi, lama endla ka xiphemu xosungula xa  rixaka xa Pathway Manage-ment Network.Ku tirhisiwa ka thekinoloji yintshwa eku nyikeni ka swivandla swa mitirho swi endle leswaku vugangisi byi olova, byi hatlisa ni ku va erivaleni.
Swihanano swa Mitirho hi Presidente swi endle ni ku hatlisisa ntirhisano eka mabindzu ya mfumo.
Tiphurogireme eka xiyenge xo sungula ti simekiwile hi tindzawulo ta mfumo ta 11.
Migingiriko ya tona a yi fambelana ni ku papalata mbuyelelo no tlangisa ni ku antswisa ku dyondza ku suka eka lava nga ni ntokoto.
Engetelo wa mitirho wu tlhele wu kombisa nkoka wa ntirhisano kun’we.
Mfumo, mabindzu, vathori na vaakatiko va tirhisanile swin’we ku tisa lava va nga tirhiki eka ikhonomi.
Ku tlula hafu ya gidi ya miliyoni ya MaAfrikaDzonga va se va vuyeriwile ku suka eka xiyenge xo sungula, laha tiphurogireme  tin’wana ta ha yaka emahlweni. Vathoriwa va se va nyikiwile nkateko wo vuyeriwa hi swa riha-nyu, ku dyondza vutshila byintshwa no hluvukisa lebyi va nga na byona, ni ku tirhisa ntokoto  tanihi masungulo ku kuma ntirho lowu landzelaka kumbe vutitirhi.
Xikombiso, nhlayo ya vathoriwa lava thoriweke hi Ndzawulo ya Mitirho ya Mfumo na Miako eka tiphurogireme ta yona ta xiyenge xo sungula yi swi kotile ku kuma mitirho eka mabindzu lama nga riki ma mfumo hi ku hela ka Nye-nyankulu 2021.
Vunyingi byo tala bya ntlawa wo sungula wa vapfuneti eswikolweni, hi ndlela leyi fanaka, va kumile ndlela yo thoriwa, lava haverisiweke hi ntokoto, vuleteri na vuti toloveti.
Tiphurogireme leti endliweke hi Swihanano swa Mitirho hi Presidente ti tlhele ti vuyerisa miganga hi ku anama. Xikongomelo ku vile ku tumbuluxa mitirho eka tisekitara hi xikongomelo xa ximunhu xo khumba eka swo fana ni dyondzo, nhlayiseko wa swakudya, ku lunghisiwa ka switirhisiwa swa mani na mani na nsirhelelo wa mbangu.Hi ku tirhisa Swihanano swa Mitirho hi Presidente vantshwa va thoriwile ku seketela no pfuna vadyondzisi eswikolweni swa hina. Van’wana va thori wile ku aka mabuloho eka miganga ya le makaya.
Tisenthara to tala ta Nhluvukiso wa Tindzumulo ti pfuniwile ku sisimuka ni ku pfula. Van’wamapurasi lavatsongo va pfuniwile ku engetela vuhumelerisi, na switirhisiwa swa mbangu swo fana na milambo na swimbyarumbyaru swi pfuxetiwile ni ku hlayisiwa.
Tanihi xiphemu xa xiye-nge xa vumbirhi, hi le ku tumbuluxeni ka Nkwama wa Rixaka wa Vuthori lowu nga ta seketela ntirho wa mbuyelo lowunene  lowu rhangeriweke hi mihlangano ya miganga eka tindhawu to hamba nahambana tanihi hi le ka vurimi bya le madorobeni, vutshila bya mani na mani, nhluvukiso wa tindhawu to ka ti nga ri enawini ni nhlayiseko wa vaaki.
Exikarhi ka ikhonomi leyi tikeriwaka leswi vangiweke hi Ntungu wa Vuvabyi bya Khoronavhayirasi, mitirho ya mani na mani yi nyikile vuhanano bya nkoka eka ntumbuluxo wa mitirho.
Leswi i nsimeko wa ku  tinyiketela ka hina leswaku tiko ri va ni xiave xo seketela mitirho loko timakete ti ri karhi ti pfuxeleleka.
Hi Swihanano swa Mitirho hi Presidente hi tisile va ntshwa eka xiyimo xa mitirho hi ndlela ya le henhla yo ka yi nga tolovelekanga hi nkarhi wutsongo. Kwalomu ka 84% wa vathoriwa eka xiyenge xo sungula a ku ri vantshwa lava nga ehansi ka 35 wa malembe, naswona mbirhi xa nharhu a va ri vaxisati.Eka xiyenge xa vumbirhi hi langutela nhlayo leyi ku va ehenhla swinene, tanihiloko swihanano swi ta nyika kwalomu ka R1 biliyoni ku hakelela eka ku Tinghenelerisa ka Presidente eka Mitirho ya Vantshwa.Tanihi xiphemu xo nghenelela, vantshwa votala va ta gangisiwa eka mpfuxeto wa Vukorhokeri bya Vantshwa bya Rixaka.
Vantshwava ta kuma ndze telo wa vutshila bya dijitali naswona mabindzu lama fambisiwaka hi vantshwa ma ta kuma nseketelo wa ndlandlamuxo ni vuthori. Mpfumaleko wa mitirho etikweni ra hina i xiphiqo lexikulu. Hi nge swikoti kutiyisela hilaha ku nga heriki ku lulamisa xi-phiqo lexi hikwalaho ko landzelela milawu ya byurokiresi, ndlela ya magangiselo lama hundze riweke, mpfumaleko wa vuswikoti ni nkunguhato, kumbe tiphurogireme ta nkarhi wo koma kumbe leti pfumalekaka ntiyisiso.
Ku humelela ka Swi hanano swa Mitirho hi Presidente ku kombisile leswaku loko ho tirha kun’we, hi famba hi xihatla, hi ehleketa hi ndlela yo vuyerisa ni ku lawulaswitirhisiwa swa hina hi ndlela leyinene, hi nga tisa ku cinca lokukulu. Swihanano swa Mitirho hi Presidente swi kombise leswaku hi nga tumbu luxa mitirho loko ho tirha kun’we tanihi mabindzu ya mfumo, ku tirha, miganga na mfumo.
A ndzi ni ku kanakana leswaku  xiyenge lexi la ndzelaka xa Swihanano swa Mitirho hi Presidente swi ta hi tshuneta ekusuhi no fikelela swikongomelo swa hina kun’we swa swivandla swa mitirho  leyinene ya hinkwavo.
