Tiyisisa leswaku u na papila ra rifa!

Loko munhu a lova a nga endlanga papila ra rifa, nhundzu leyi a ri na yona yi ta phakeriwa hi ku landzelela Nawu wo Lawula ku hanga lasiwa ka Rifa ra Mufi, eka vanhu lava nga ni mfanelo yo dya ndzhaka yoleyo.
Nawu wu veka milawu ya ndlela leyi rifuwo ri faneleke ku hangalasiwa hayona. Ri sungula ri ya eka maxaka ya lekusuhi, ku ya hi nxaxamelo wo kongoma:
• Loko u siye nuna kumbe nsati ntsena, nuna kumbe nsati u ta kuma rifuwo hinkwaro.• Loko u nga ri ni nuna kumbe nsati kutani u siye vana va wena ntsena, va ta kuma rifuwo hi nkavelo wo ringana.
• Loko u siye nuna kumbe nsati na vana, nuna kumbe nsati u ta kuma nkave lo wa n’wana kumbe  R250 000, swihi ni swihi le swi nga tala, kutani vana va avelana leswi nga sala.
Xikombiso, loko rifuwo ri ri na nxavo wo ringana R2 wa timiliyoni kutani mufi  a siye nsati kumbe nuna na vana vanharhu, nka velo wa n’wana wu ringa na R500 000. Nkavelo wa n’wana wu hlayeriwa hi ku avanyisiwa ka nxavo hi ka mune.
• Loko u ri hava nuna kumbe nsati kumbe vana, kambe vantswari hi nkwavo va ha hanya, va ta kuma rifuwo hi nka velo wo ringana. Loko mutswari un’we a lovile, kambe ku sale vamakwa vo, mutswari loyi a nga sala u ta kuma hafu ya ri fuwo kutani vana va mufi  va kuma hafu leyin’wana.
• Loko vatswari va mufi havambirhi va lovile, ka mbe va siye vana, rifuwo ri aviwa hi swiphemu swo ringana.
• Loko mufi a nga siyi nsati kumbe nuna, vana, va tswari kumbe vana va va tswari, lava nga ni vuxaka bya lekusuhi bya ngati va ta kuma rifuwo hinkwaro.
• Xo hetelela, loko mufi a nga siyanga xaka rihi kumbe rihi, Mfumo wu ta kuma mbuyelo wa rifuwo.
Ku tlhandlekela eka leswi nga laha henhla, n’wana loyi a kumekeke ehandle ka vukati a nga dya ndzhaka ku suka eka matlhelo hama mbirhi ya vuxaka bya ngati; kutani n’wana loyi a nga tekiwa ku ta wundliwa u tekiwa tanihi n’wana wa mutswari kumbe vatswari lava n’wi tekeke leswaku va ta n’wi wundla leswaku a va wa vona.
 Xana papila ra rifa ri le nawini ku fikela nkarhi wihi?Papila ra rifa ri le nawini ntsena loko ri endliwile hi munhu loyi a nga ni 16 wa malembe kumbe ku tlula, naswona ri fanele ku fikelela swilaveko leswi landzelaka:
• Ri fanele ri va ro tsari wa, naswona nsayino wa wena wu fanele ku tsari wa eka papila rin’wana na rin’wana na le makumu.
• Ri fanele ku sayiniwa laha ku nga ni timbhoni timbirhi kumbe ku tlula leti nga ni vutivi. Munhu wihi ni wihi loyi a nga ni malembe ya 14 ni ku ya ehenhla a nga va mbhoni.
Mudyandzhaka a nge vi mbhoni.
• U fanele ku nyika vu xokoxoko bya nhundzu ya wena hi ku hetiseka ni lava u lavaka ku va siya na yona, ku katsa mavito ni vuxokoxoko bya vona.
• U fanele ku hlawula mu nhu loyi a nga ta fambisa rifuwo ra wena (mufa mbisi loyi a lawulaka ku hangalasiwa ka ndzha ka ya mufi). Munhu loyi a nga fanelanga ku va mudyandzhaka.
• U fanele ku hlamusela le swi faneleke ku humelela eka ndzhaka ya muamu keri loyi a ha riki ntsongo.  • Loko ku ri wena ntsena muhlayisi wa n’wana loyi a ha riki ntsongo, kombisa loyi a faneleke ku hlawuriwa tanihi mu hlayisi wa n’wana.
• U fanele ku tiyisisa leswa ku papila ra rifa ra xidzi leri sayiniweke ri vekiwile eka ndhawu yo hlayiseka, hikuva khopi a yi le na wini.
Mahungu ya huma eka Hofisi ya Mulavisisi wa Vanyiki va Vukorhokeri bya swa Timali tanihi xirho xa Komiti ya Vati rhisi va Dyondzo ya swa Timali ya Rixaka. 