Nxiximo wo hlawuleka wa vatirhi va ka hina va nhlayiso wa swa rihanyo 

 Hi vona vuthu ra le mahlweni ra ku lwisana na ntungukulu lowu. Va le ku tirheni ehansi ka ntshikelelo lowukulu naswona va boheka ku byarha mpingu wa le miehleketweni wa ku tiva leswaku va le nxungetweni wa ku khomiwa hi xitsongwa-tsongwana lexi. Hi vona ti-nghwazi ta vaxinuna na vaxisati ta ntiyiso ta nyimpi ya hina ehenhla ka khoronavhayirasi.
Hi losa maAfrika-Dzonga lava xitiyanhlana lava va sukelaka makaya ya vona, mindyangu na varhandziwa va vona ku ya entirhweni masiku hinkwawo etitliliniki, eswibedhlele na le ka miako yin'wana ya swa rihanyo. Kwalaho va phakela vukorhokeri bya nseketelo wa mafambiselo, bya nhlayiso wa swa vutshunguri na vukorho-keri byin'wana byo fana na ku basisa na ku phamela. Tanihiloko va ri karhi va endla  leswi ku nga ntirho wa vona wa xiphurofexinali, na hina ha boheka ku va endlela swo karhi vona na mindyangu ya vona. Rihanyo ra vona na vuhlayi seki bya vona swi boheka ku va swa nkoka eka hinkwaswo.
 Ha va xixima na ku va tiyisisa tanihi vavanuna na vavasati lava va kombiseke leswaku va tiyimiserile ku veka vutomi bya vona enxungetweni ku endla leswaku hina hi hanya.
 Eka vona ku endla ntirho wa vona lowu lavaka ntamu swinene va dinga nseketelo wa hina xikan'we na nsirhelelo hi ku va nyika switirhisiwa swo sirhelela munhu yena n'wini (PPE).
 Hi nseketelo wa Nkwama wa Nseketelano na minyikelo kusuka eka maAfrika-Dzo-nga vo tala hi un'weun'we, mabindzu, tifawundexini na mifumo yin'wana, hi kotile ku xava switirhisiwa swo sirhelela munhu yena n'wini swa vatirhi lava vuthu ra le mahlweni va xitiyanhlana. Laha ku veke na mikayivelo ya PPE swibedhlele swa ka hina swi le ku tirhaneni na yona ku tiyisisa leswaku yi kumeka.Ha swi tiva leswaku mfikelelo wa PPE a hi ntlhontlho wu ri woxe lowu vatirhi va ka hina va nhlayiso wa swa rihanyo va langutaneke na wona. Eti-kweni hinkwaro titliliniki na swibedhlele swi langutana na mikayivelo ya vatirhi. Xiphiqo lexi xi le ku ololoxiweni.
 Ku seketela ntirho lowu vatirhi va ka hina va vuthu ra le mahlweni va wu endlaka eti-kweni hinkwaro hi le ku rhumeleni ka Vaholobye na Swandla swa Vaholobye eka xin'wana na xin'wana xa swifundzatsongo etikweni ku vona hi ya hina mahlo mitlhontlho yo karhi leyi nga eka swifundzatsongo leswi na ku tirha na valawuri va swa rihanyo va swifundzakulu.
 Hi dinga ku tirhisana ku teka magoza yo sirhelela rihanyo ku nga ri ntsena ra vatirhi va ka hina va vuthu ra le mahlweni kambe vuthu hinkwaro ra vatirhi.
Se ku vile na ntirho wa kahle swinene lowu endliweke hi tiyuniyoni eka ku dyondzisa swirho hi mayelana na vulawuri na nsivelo na nsive lamavabyi. Ti tlhela ti seketela ntirho wa Ndzawulo ya Mitirho na Vatirhi eka ku endla vukamberi bya le ndhawini ya ntirho ku tiyisisa leswaku ku na milawu ya rihanyo na vuhla-yiseki leyi simekiweke ya vati-rhi lava vuyelaka entirhweni.
 To tala ta tiyuniyoni ta vatirhi titlhela ti nyika swirho swa tona vuxokoxoko bya khoronavha-yirasi naswona vathori va le ku endleni ka mapfhumba ya vulemukisi.
 Wun'wana wa mitlhontlho leyi yi tumbulukeke etikweni ra ka hina i ku hlekuriwa ka vanhu lava va kombeke vumbhoni bya ku va na khoronavhayirasi.

Tanihi rixaka, hi na vutihlamuleri bya nhlanganelo ku simula ku hlekuriwa ka vanhu lava khomiweke hi khoronavha-yirasi. Ku vile na swiviko swo vavisa swa vanhu lava va nga eku tsan'wiweni emigangeni ya ka vona na swa ku va miganga yi kombisa ku vilela ehenhla ka vavabyi va khoronavha-yirasi lava va amukeriwakaeswibedhlele na le titliliniki ta le migangeni. Leswi swi boheka ku yima.
 Tanihiloko hi hlanganile ku kondletela ku amukeriwa ka vanhu lava hanyaka na HIV na ku yima hi tiya ehenhla ka ku xanisiwa, hi boheka ku komba ntwisiso, nkondzelelo, tintswalo, ku twela na ntwelavusiwana eka lavaya va tluleri weke hi xitsongwatsongwana na mindyangu ya vona.
 Ku vuriwa leswaku ku hlekuri wa loku ku lawuriwa hi nchavo wa ku khomiwa vuvabyi nampfumaleko wa ntwisiso. Ndlela ya kahle swinene ku hlula nchavo wa rintumbuluko wa vuvabyi na ntlulelo wa vuvabyi i ku landzelela milawu ya nsivelamavabyi leyi yi simekiweke. Nchavo  wa ntluletavuvabyi wu kona hakunene naswona i ntiyiso. Hi nkarhi wun'we, ha swi tiva leswi hi bohekaka ku swi endla ku tisirhelela hina na van'wana.
 Ha swi tiva leswi swi vangaka xitsongwatsongwana na leswi hi nga swi endlaka ku tisirhelela eka ku tluleriwa hi vuvabyi. Ha swi tiva leswaku hi boheka ku siya mpfhukanyana exika-rhi ka vanhu, ku tiveka wexe loko hi khumbanile na lava va tluleriweke hi vuvabyi na ku ya exibedhlele loko hi ri na swikombeto.Hi boheka ku ya emahlweni hi leteriwa hi mitiyiso naswona ku nga ri maveriveri.
 Nkarhi lowu munhu wihi kumbe wihi a nga vulaka leswaku a nga tivi munhu wihi kumbe wihi loyi a tluleriweke kumbe a khumbekeke hi khoronavhayirasi wu hundzile khale Sweswi, kutlula leswi swi nga tshama swi va xiswona, va-nghana va hina, mindyangu, vatirhikulobye na vaakelana va dinga ku tweriwa na nseketelo.
 Emasikwini, emavhikini na le tin'hwetini leta ha taka, mikarhi yin'wana hi ta tikuma hi ri na mimoya ya le hansi na ku va hi chava tanihiloko hi ri karhi hi vona tinhlayo ta vanhu lava khomiweke hi vuvabyi na ku lova ti ri karhi ti ya emahlweni ti tlakuka. Ku nga ha va ku ri leswaku swilo swi nyanyile, kambe ha tiyisisa leswaku hi ta antswa. Van'watisayense va ka hina na vatsundzuxi va swa vutshunguri va hi byele leswaku mpimo wa mitluletavuvabyi wu ta tlakuka tanihiloko hi ri karhi hi ya emaninginingini. Kambe hakunene wu ta ya ehansi.
 Hi xixima vatirhi va swa ri-hanyo lava va lahlekeriweke hi vutomi bya vona va ri karhi va ongola vavabyi. Hi ku va tsu-ndzuka, a hi tihlayiseni hina na vaakatikokulobye va hina hi ku tlanga xiphemu xa hina.
Hi ta xi hlula xitsongwa tsongwana lexi kutani hi aka rixaka ra ka hina hivuntshwa. Hi vonile mikarhi yo tika swinene naswona hi humelerile.
 Hi nga hlayiseni mati-mba hambi xi ri xitiyanhlana loko hi ri karhi hi tirhisana ku ponisa vutomi. 