Tisirhelele eka COVID-19 ku nga si fika vuxika

Hi ku ya hi Holobye wa Rihanyo Dkd Joe Phaahla, hi siku ra 25 Dzivamisoko Afrika-Dzonga yi rhekhode ku tlakuka ka 137% ta timhangu ta COVID-19 tintshwa, loko ku pimanisiwa na masiku ya nkombo lama nga hundza, leswi vangiweke ngopfu hi mipimo ya le henhla ya ntluletavuvabyi eGauteng, KwaZulu-Natal na le Kapa-Vupeladyambu.
“COVID-19 yi tshama ya ha ri nxungeto naswona hi nga ka hi nga swi koti ku  tshika magoza yo sivela hinkwawo,” ku vula Holobye Phaahla.
“Hi tlhela hi hlohlotela nakambe vanhu hinkwavo lava va nga si sawutisiwaka ku ta va ta kuma ntlhavelo.
Ha ha ri ehansi ka 50% ta vanhu lavakulu lava nga kuma mpimohansi wa ntlhavelo wun’we naswona leswi a swi kahle. Hi hlohlotela vantshwa lavakulu ku ta va ta tlhaveriwa. Nsawuto wa ntumbuluko wa tsana hi ku famba ka nkarhi naswona ku hambana na nsawutiso, a swi bukiwi. Hi hlohlotela vanhu hinkwavo lava fikele-laka ku kuma mitlhavelo yo nyika matimba ku tirhisa nkarhi lowu hi nga se fika exivindzini xa vuxika,” a engetela.
Ndzawulo ya Rihanyo ya le Kapa-Vupeladyambu yi vula leswaku data ya laha tikweni na ya le matikweni mambe yi humesa vumbhoni bya leswaku nsawutiso ehenhla ka COVID-19 wu tshama wa ha ri wona vusirheleri bya kahle swinene ehenhla ka xitsongwatsongwana lexi. Leswi swi va tano ngopfu eka vanhu lava masocha ya miri ya vona ya nga tiyangiki.  “COVID-19 ya ha ri ekule na ku hela. Ku hlula yona, hi boheka ku yi herisa hi ku tiyisisa leswaku vanhu vo tala hilaha swi kotekaka hakona va sawutisiwa na ku ya emahlweni va kuma mitlhavelo yo nyika matimba,” ku vula ndzawulo.
Gandlati ra vuntlhanu
Hambileswi timhangu ta COVID-19 ti nga eku tlakukeni naswona tiko ri nga eku languteleni ku va eka gandlati ra vuntlhanu ku nga ri khale, a swi si tiveka leswaku ri ta tikisa kufika kwihi.
“Leswi ku nga si vaka na ntiyiso wa swona hileswaku vativi va hina va sayense va hi byela leswaku gandlati lerintshwa ri ta ta hi muxaka wuntshwa lowu nga nyikiwa vito ra Pi, lowu nga ta tlulela hi xihatla na ku papalata nsawuto. Kambe, eka nkarhi wa sweswi, mixaka leyi nga tiyisisiwa ku va yi ri kona hi vunyingi i mixakatsongo ya Omicron leyi vitaniwaka B.4 na B.5,” ku vula Phaahla.
Sivela ntluletano
U nga sivela ntluletano wa COVID-19 hi ku tiyisisa: • Leswaku misawutiso ya wena ya COVID-19 (ku katsa na mitlhavelo yo nyika matimba) yi nga saleli endzhaku.
• Leswaku tindhawu leti nga endzeni miako ti nghenisa moya kahle.
• Ku ambala masiki ya xikandza loko u ri endzeni ka miako na le ka tindhawu leti nga tala ntshungu.
• Leswaku u kuma xisawutisi xa mukhuhlwana.
• Leswaku u tiva leswi u faneleke ku swi endla loko u ri na swikombeto swo fana na swa mukhuhlwana.
• Leswaku u hlamba mavoko na ku sanithayiza.