Ge Eskom e gapeletšega go kgaotša mohlagase go šireletša lenaneo la mohla gase la setšhaba, batho, malapa le dikgwebo ba swa nela ke go swara bothata bja go hloka mohlagase sebaka sa go fihla diiri tše nne ka nako ye tee.
Go kgaotšwa ga mohlagase ke tšhitišo ye kgolo. Go na le ditlamorago tša go se kgahliše go karolo ye nngwe le ye nngwe ya setšhaba sa rena go tloga go thuto go ya go polokego ya setšhaba go ya go kabo ya ditirelo tša maphelo. Dikgwebo tše di kgolo le tše dinnyane ka moka di lahlegelwa ke tšhelete gomme mathata a mohlagase a tšhošetša peeletšo le tsošološo ya ekonomi.
Ga go na tshepo ya gore maemo a tla fetoga goba gona go kaonafala gomme ga go bontšhe mathata a a tla fela.
Le ge go le bjalo, le nakong ya leswiswi la kgaotšo ya mohlagase go swanetše go ba le tharollo ya mathata a mohlagase.
Re na le tšwelopele mo phethagatšong ya magato a tlaleletšo ao ke a tsebišitšego ka Mosegamanye, le ge dipoelo di ka se kwagale goba gona go bonala ka bjako.
Ge re lebeletše phethagatšo ya go se laolege ya diteišene tša mohlagase tša Eskom, re ka se kgone go fediša kgaotšo ya mohlagase ka nako ye kopana. Se ke nnete ya go se thabiše, yeo e bilego le histori ye telele.
Nepo ya rena mo nakong ya gonabjale ke go fokotša ditiragalo le mathata a kgaotšo ya mohlagase ka go šogana le go senyega ga diteišene tša mohlagase.
Ye ke tlhohlo ye kgolo go lebeletšwe palogare ya mengwaga ya ditiešene tša mohlagase, le gore nakong ya go feta tlhokomelo ye kgolo ga se ya dirwa mo dinakong tšeo seo se bego se hlokega.
Eskom e phethagatša magato ka bjako go kaonafatša tshepetšo ya mafelo a go fehla mohlagase, seo se lego bohlokwa go fihla diprotšeke tša go fehla mohlagase wo mofsa di phethagatšwa.
E šogana le ditaba tše bohlokwa tša kabo ya malahla, go akaretša go šoma le Transnet mo go sepetšeng malahla le go lekola gore malahla a sa le seemong sa wona sa go swana le ge a tloga meepong ya malahla go ya diteišeneng tša mohlagase. Eskom e šogana gape le boleng bja go fokola bja malahla, moo gantši a dirago gore mafelo a go fehla mohlagase ka malahla a senyege. Batho ba go ba le maitemogelo a go sepetša diteišene tša mohla gase ba kgopetšwe go boa go thuša ka tshepetšo ya mafelo a go fehla mohlagase, taolo le tlhahlo.
Go kgonthiša gore go dirwa ditokišo tše dikgolo ntle le titelego, dipoledišano di tšwela pele go fokotša dinyakwa tša diteng tša gae go dikarolwana tša tlaleletšo le go šomiša badiri ba didirišwa go di hlokomela.
Go šogana le hlaelelo ya mohlagase ka bjako, go tloga ka Mosegamanye Eskom e šomane le go hwetša mohla gase wa tšhoganetšo, gomme mo bekeng ya go feta e thakgotše mananeo a go reka mohlagase wa dimekawate (MW) tše 1 000 wa bokgoni bja tšhoganetšo go tšwa dikhamphaning tšeo di nago le mohlagase le go hwetša mohlagase wa ka ntle go dinaga tša baagišane.
Mmušo o lebeletše kudu mabokgoni, maitemogelo le bokgoni bja baetapele ba Eskom go kgonthiša gore khamphani e na le batho ba bokgoni go feta ka moka magatong ka moka a mo kgatlo.
Ditsenogare tše di tla thuša go fokotša bošoro le kgaotšo ya mohlagase kgafetšakgafetša ka ge re tliša mohlagase wo mofsa mo lenaneong la mohlagase nakong ya magareng go oketša kabo ya mohlagase.
Gonabjale, mmušo e saenne ditumelelano tša go reka mohlagase wa 420 MW le baabi ba maleba ba bararo ka fase ga Nako ya Maiteko a bo 5 a lenaneo la mohlagase wa go mpshafatšwa.
Go letetšwe gore diprotšeke tše tharo di tla kgokagana le lenaneo la mohlagase ka Diphalane 2024, gomme dipeakanyo di thomile tša go saena le baabi ba maleba ba 22 bao ba šetšego.
Bogolo bja tšweletšo ya mohlagase wo o rekwago go tšwa go Nako ya Maiteko a bo 6 e tla oketšega go tloga go 2 600 MW go fihla go  4 200 MW.
Komiti ya Mathata a Mohlagase wa Setšhaba yeo ke e thwetšego ka Mose gamanye e lebeletše molao le dipholisi tšeo di tla thomago lekala la mohlagase wa go šoma gabotse gape wa go rekega.
Re phatlaladitše gore setšhaba se swayeswaye dimpshafatšo tšeo di tlošago legato la laesense go diprotšeke tša tšweletšo tša praebete. Se se tla bula tsela ya peeletšo go diprotšeke tša sekala sa mohola tše dikgolo, tšeo di tla oketšago ka lebelo bokgoni bja tšweletšo ye mpsha go lenaneo la mohla gase.
Tlhokego ya ditumelelo tša tikologo e beetšwe thoko go infrastraktšha ya phatlalatšo mo go ditsela tša peakanyo moo kotsi ya tikologo e lego fase.
Nako yeo e bego e šomišwa ya go kgopelela diprotšeke tša mohlagase ditumelelo tša go šomiša naga moo di ka agwago gona e fokotšegile kudu ka moka le ya ditumelelo tša go kgokaganya mohlagase wa diprojeke tša mohuta o mo lenaneong la mohlagase wa naga, ka moka le yona nako ya tshepetšo ya go ngwadiša go ba mohlagiši wa mohla gase mo lenaneong la Setheo sa Taolo ya Mohlagase wa Setšhaba.Mola re šoma go godiša kabo ya mohlagase, re swanetše go godiša maitapišo a go fokotša nya kego, kudu ka dinako tšeo mohlagase o šomago kudu.
Re swanetše go kopana bjalo ka badudi go fokotša kgatelelo ya lenaneo la mohlagase la setšhaba.
Se se ra gore go šomiša mohlagase ka tsheketšo, go swariša batho bao ba ikgogelago mohlagase le go lefela mohlagase woo re o šomišago. Dikgwebo, malapa le dikgoro tša mmušo tšeo di kolotago Eskom di swanetše go lefa gore Eskom e kgone go hlokomela mananeo a yona ao a nyakegago gore mabone a dule a tuka.
Ge re tšwela pele go itemogela kgaotšo ya mohla gase, go na le kganyogo ya go lahlegelwa ke tshepo ya gore re tla tsoga re rarollotše bothata bjo.
Le ge go le bjalo, ge re lebelela ka godimo ga mathata a gonabjale, go na le maswao a nnete a tšwelopele le mabaka a go kwagala a go ba le tshepo.
Ge re šoma ka tšhoganetšo ye kgolo go lokiša mathata a ka bjako a lenaneo la mohla gase la go se tshepagale, re dutše re dira mošomo wa go tla ka tharollo ya go fediša mathata a mohlagse ka nageng. 