Ge re gadima morago mo re tšwago go ngwaga wa ge re le mo setulong se, ke gopola mmolelo wa kgale woo o rego ‘ngwana le ka mohla wa marumo o a tswa lwa’.
Ya rena e bile kolobetšo ka mollo, re sa tšwa go tšea Bodulasetulo kgweding yona yeo ke ge go begwa ka bolwetši bja kokwanahloko ya khorona kontinenteng.Tšeo di bego di fiwa bohlokwa bja pele di ile tša alwa tafoleng nakong ya boetapele bja rena, gomme magareng ga tšona e bile go tšwetša pele khutšo le tšhireletšo, go matlafatša eko-nomi ya basadi le kopanyo ya ekonomi ka go tsenelela, tšeo di ilego tša swanelwa ke gore ka potlako di tšeišwe lena-noga le lengwe gore re swa-ragane le leuba la bolwetši.Mošomo wa rena wo o bego o gapeletša go phethagatšwa ka pela e bile wa go hlohleletša AU go šomana le bothata bjo bo šorošoro lefaseng bo kilego ba ba gona ngwagakgolo wo o fetilego.COVID-19 e amile dinaga ka moka kontinenteng. Go fihla ga bjale go na le batho ba go feta dimilione tše tharo le seri-pagare bao go netefaditšwego ba na le bolwetši ka Afrika, gomme go šetše go hlokofetše batho ba 88 000.E bile pharela makaleng a tša maphelo, a tša tlhokomelo ya botho, a tša leago le go a tša ekonomi a dinaga tša Afrika, tšeo bontši bja tšona di se go tša tlabakelwa ka didirišwa ka mo go lekanetšego gore di kgone go laola tšhoganetšo ya tša maphelo ya bogolo bjo bokaa bjo.Le ge leuba le le be le sa tlwaelega, go bile bjalo le ka mokgwa woo dinaga tša Afrika di ilego tša kopanya dihlogo mmogo go lwantšhana le lona.Ka go dira bjalo re be re itshepetše kudu ditswerereng tša kontinente, mabokgoni a yona le dihlongweng tše bjalo ka Disenthara tša Afrika tša Taolo le Thibelo ya Malwetši (CDC) ya Afrika).Afrika ga se ya no dula tlhenkge e sa dire selo ge bonabo bja nnete le kotsi ya leuba la bolwetši bjo le thoma go iponagatša. Go tloga ka matšatši a mathomothomo a leuba la bolwetši AU e re etile pele, ka ponyo ya leihlo re ile ra loga leano la kontinente la boikarabelo leo le bego le hlahlwa ke CDC ya Afrika le dihlophatšhomo tša dilete.Re ile ra lemoga gore naga ye nngwe le ye nngwe ka kontinenteng e tlo angwa ke leuba la bolwetši gabohloko. Bontši bja dinaga di be di ka se be le didirišwa tšeo di nyakegago gore di kgotsofatše tlhohlo ya maphelo a setšhaba goba go šireletša diekonomi tša gabobona.Ka gona re kwane bjalo ka dinaga tša Afrika gore re kgethe maAfrika a mmalwa ao a tsebegago gore e be batseta bao ba ikgethilego bao ba romilwego ke Afrika go rerišana le bathekgi ba boditšhabatšhaba le dihlongwa tša dinagabontši ka mašeleng go re bolelela gore re hwetše thekgo ya mašeleng le kimollo ya mekitlana.Ka tsela ye, ka go šoma bjalo ka kontinente e tee, re ile ra kgona go fihlelela kimollo ya mekitlana ya dinaga tše ntši le thušo ya mašeleng gore re ikarabele go COVID-19 le tsošološo ya ekonomi.Feela le ge Dinaga tša Afrika di ile tša ya go dinaga tša boditšhabatšhaba go kgopela thekgo, re ile ra thoma ka gae ra leka go ithuša – ra hloma le gona go kgoboketša matlotlo a Sekhwama sa Boikarabelo bja COVID-19 sa kontinente.Re ile ra šomiša segwera se sengwe le se sengwe sa rena seo naga ye nngwe le ye  nngwe ya rena e nago le sona le dinaga tšeo di ikgonago tšeo di nago le ditlabakelo tše  kaone go re phala le seo re nago le sona le ditšhabatšhaba tšeo di ilego tša re fa meneelo, go hloma pulamadibogo ya Pholathefomo ya Afrika ya Kabo ya Dihlare ka mekgwa ya rena ya tlholompsha ya go kgontšha Dinaga tša Afrika ka moka gore di kgone go reka ka pele ditlabakelo tša tšhireletšo ya motho kgahlano le kokwanahloko le di kabelo tše dingwe tša kalafi  ka go swana le ka go lekana, ebilego e le ka theko ya go kwega.Moento wa COVID-19 bjale ka ge o hwetšagala, bjalo ka seboka re šomišane go netefatša gore kontinente e hwetše se tseka sa yona ka tekatekano, re šoma le Sehlongwa sa COV AX seo se etilwego pele ke Sehlophatšhomo sa rena sa Afrika sa go Hwetša Moento. Thankgollo ya moento e šetše e thomile kontinenteng gomme re nyaka gore mafelelong a ngwaga wa 2021 bontši bja setšhaba kontinenteng bo be bo entilwe gore bontši bja batho ba se fetetšwe bolwetši.Re tšere magato re le seboka go šireletša maphelo, batho le ta boiphedišo kontinenteng. Ka go dira bjalo, re laeditše bokgoni bja rena bja go ipota le go kgona go eta tlhabollo ya gaborena pele.Le ge COVID-19 e be e iphi le maatla, re kgonne go ba le tšwelopelo go ye mengwe ya mešomo ye mentši ye bohlokwa.Nakong ya ge re le boetapeleng, Lesolo la Kgwebišano ya Tokologo Dinageng tša Afrika (AfCFTA) le ile la thankgollwa, e le sešupo sa mekgwa ye meswa ya go dira kgwebo ka gare ga Afrika le go kopanya ekonomi.Le ka tlase ga maemo a boima ao a hlotšwego ke leuba le, kontinente e gapeleditše go tšwetša pele morero wa ‘homotša dithunya’ kontinenteng. AU e tsweletše go tšea karolo ka mo go bonalago ditherišanong tša Grand Ethiopian Renaissance Dam, gore go fihlelelwe tumelano ya go emiša dintwa go la Libya le go godiša go hlola khutšo go la South Sudan.Šedi ye nngwe yeo nako ya rena ya boetapele e bego e lebišitšwe gona ke matlafatšo ya ekonomi ya basadi, yeo e tlago tšwela pele go ba thwaadi le ka morago ga nako ya rena le nakong ka moka ya Lesolo la Ngwagasome la go Akaretša Basadi ba Afrika Mererong ya Ditšhelete le ya Ekonomi go ya go 2030.Ge re neela Democratic Republic of Congo (DRC) marapo re tlogela setho se se sebotse sa kontinente se le maemong ao a matlafetšego le go fetišiša.Afrika Borwa e tla tšwela pele go bapala karolo ya yona ya go hlohletša botee bja kontinente, le go thekga Modu lasetulo yo a tlago gammogo le mokgatlo maitekelong a wona a go fihlella ditlhologelo tša Lenaneothero la 2063 la AU.Ge Mokgatlo wa Botee bja Afrika o hlongwa ngwageng wa 1963, Dinaga Maloko di bjetše dipeu tša tirišano le thekgano ka phegelelo ya bophelo bjo bo botse bja batho ka moka ba Afrika.Ba tiišeditše gore botee bja Afrika bo bohlokwa ge merero ya kagišo le go phela gabotse ga batho ba Afrika bo ka netefaletšwa.Histori e hlatsela gore dipeu tše di be di fela di sa wele mobung wa go nona, gomme ge mengwaga e eya, phorotšeke ya botee bja kontinente bo ile bja kopana le mathata a mantši le gore ga se bja thongwa gabotse.Le ge go le bjalo, bothata bjo bogologolo bjo bo hlotšwego ke leuba le la bolwetši bo hlohlile gore dinaga tša Afrika di ipope ngatana di šomišane.Ka gare ga leretha la magala a mohwelere la kgakgathi ya COVID-19, dipeu tša botee le tirišano tšeo di bjetšwego ke baswarateu ba rena ba pele di a phela gomme di a phophoma.Nako ye ya moleko wo mokaa le bothata bjo bokaa ebile dinako tše botsebotse tša AU.Re ikwa re hlomphilwe gagolo ge re filwe monyetla wa go eta mokgatlo pele nakong ye, mola go tloga go itaeditše gabotsebotse gore mantšu a AU a šupa eng ka bonnete.Ye ke katlego yeo e fihleletšwego yeo badudi ka moka ba kontinente ya rena ya Afrika ba swanetšego go itumela ka yona le gore ba swanetše go hwetša tlhohleletšo go yona.
