Date: 09/12/2011
(ስድራቤት)
ኣገባብ ኣጀማምራ ተወሳኺ መግቢ ንህጻናት
ጥዕና ብዶክተር ሙሴ ዑቕባሚካኤል
ጸባ ጡብ ኣደ ኣብ ፈለማ 6 ኣዋርሕ: ንኹሉ ጠለባት ህጻን እናማልአኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውንዕብየት ኣብ ምርግጋጽዛጊት መተካእታ ዘይተረኽቦመግቢ ህጻናት'ዩ። ድሕሪ ሽድሽተ ወርሒ ዕድመ ግና ህጻናት ነቲ ልዑል ናህሪ ዘለዎ ኣካላዊ ጠለባትዕብየቶም ጸባ ጡብ ኣደ ከማልኦ ኣይክእልን'ዩ። ጠለብ ህጻን ንምምላእ ድማ ተወሳኺመግቢ ምጅማርኣድላዪ'ዩ። ኣደታት ዋላ እተን ብተደጋጋሚዝወለዳ: ህጻናትደቀን ካብ ጸባ ጡብ ናብ ስሩዕ መኣዲ ዝሰጋገሩሉኣገባብ ስለ ዘይፈልጣብሰንኪ ዘይቅኑዕ ኣመጋግባህጻናት ደቀን ኣደዳ ዝተፈላለዩ ሕማማት ክኾኑ ይኽእሉ። ብተወሳኺ እዚ መሰጋገሪ ወቕቲ ንህጻናት ፈታኒ'ዩ። እቶም ህጻናት ንዝተፈላለዩ ሕማማትክቃልዑ ልዑል ተኽእሎኣሎዎም። ነዚ ዝኽሰትሃጓፍ ንምምላእን ንዘጓንፍጥዕናዊ ጸገም ንምክልኻልንነቲ ህጻን ዝወሃቦ ዓይነት መግቢ ብመንጽርዝህቦ ጥቕሚ ክረአ ኣለዎ።
ንህጻናት ዘድልዮም መግቢ ብትሕዝቶ'ኳ ተመሳሳልነት እንተለዎ ብዓይነትግና ከከም ኩነታቱካብ ቦታ ናብ ቦታ ክፈላለ ይኽእል'ዩ። እቲ ፍልልይ በዞም ዝስዕቡነጥብታት ክፈላለ ይኽእል።
ሀ. ልሙድ ዓይነት መግቢ:- ሰባት ዝምገብዎመግቢ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ይፈላለ'ዩ። ንኣብነት ኣብ ከበሳ ስገምን ስርናይን ብቐዳምነትዝስራዕ እኽሊ ክኸውንከሎ ኣብ መታሕትድማ መሸላ ዝምረጽ ዓይነት እኽሊ'ዩ። ኣብ ከበሳ ካብ ስገም ጥሕኒ ብምድላዉመግቢ ህጻናትክሰናድኡ እንከለዉ ኣብ መታሕት ድማ ካብ መሸላ ገዓት ይሰናዶ።
ለ. ዋጋ ናይ'ቲ እኽሊ:- ዋጋ ናይ'ቲ ኣብ'ቲ ከባቢ ዝፈሪ ኮነ ብኻልእ ዝኣቱ ፍርያትነቲ ንህጻንዘድልዮ መግቢ ዓቢ ጽልዋ ኣለዎ። ስለዝኾነምኡዝ ትሕዝቶዘለዎ ዋጋኡ ርትዓዊ ዝኾነ መግቢ ክምረጽ ይግበኦ።
ሐ. ኣገባብ ኣሰናድኣ መግቢ:- ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ተመሳሳሊ ዓይነት ዘራእቲ ይብቆል ደኣምበር ብናይ ባህሊ ፍልልይ እቲ ዝዋደድዓይነት መግቢ ክፈላለይኽእልዉ'ዩ። ከበሳ ካብ መሸላ እንጌራክዋደድ ከሎ ኣብ መታሕትድማ ዝበዝሐእዋን ካብ ተመሳሳሊ እኽሊ ገዓት ይዳሎ።
ህጻን ካብ ጸባ ጡብ ናብ ተወሳኺ መግቢ ኣብ ዝሰጋገረሉ እዋን እቲ መግቢ ኩሉ ጠለባቱ ዘማልእን ብተዛማዲዋጋኡ ሕሱርንብቐሊሉ ኣብ ዕዳጋ ክርከብ ዝኽእልን ክኸውን ኣለዎ። እቲ ዝዳሎ ዓይነት መግቢ ብያታውንልምዳዉን ኣገባብዝዳሎን ንምድላው ብዙሕ ግዜ ዘይወስድን ክኸውን'ዉን ይግባእ።መግቢ ምስ ተሰናድአ: መቐረቱከመይ ከም ዝኾነ ኣደ ጥዒማ ክትፈልጦ ይግባእ። እቶም ህጻናትነቲ መግቢ ከምዝፈትውዎ'ውን ምፍላጥ ኣገዳሲ'ዩ። ንኣብነት ኣባጽሕ: ኣብ መግቢ ዘለዎም ምርጫ ካብ ሕሉፍ ተሞክሮኦም ተበጊሶም ኣብ ህላወ: ትሕዝቶ: መቐረትን ዋጋን ይምርኮስ። ህጻናት ግና ዝበልዕዎመግቢ ከም ኣባጽሕብምኽንያት ዘይኮነ ብሃውሪ'ዩ። ስለዝኾነህጻናት ተወሳኺመግቢ ኣብ ዝጅምሩሉ እዋን ዝወስድዎመግቢ ምስኦምከይሳነ ይኽእል'ዩ። ነዚ ጸገም ንምፍታሕ ዝተፈላለየ ዓይነት መግቢ ብምቕራብእቲ ህጻን ዝያዳ ዝግደሰሉምልላይ ይከኣል'ዩ። ህጻን ዝያዳ ዝመርጾ ዓይነት መግቢ ንክልተወይ ሰለስተመዓልታት ኣከታቲልካ ብምሃብ: እቲ ህጻን ነቲ መግቢ ዝያዳ ከም ዘስተማቕሮምግባር: ምስ ዝደጋግሞድማ ምስ'ቲ ድሮ ተላልዩዎ ዘሎ መግቢ ካልእ ተወሳኺ መግቢ እናሓወስካምስ ዝተፈላለየዓይነት መግብታት ምልላይይከኣል'ዩ።
ኣደ: ቃሕታ ውላዳ ምስ ኣለለየት ሰዓታት ኣመጋግባኡ ስርዑነት ክሳብ ዝህልዎ ከይሰልከየት ዋላ እንተኣበያ'ዉን ክትምግቦ ኣለዋ። መዛሕትኡ ኣብ መንጎ ውሉድንወላድና ዘሰሓሕብጉዳይ:ኣደ ተመኒያ ዘሰናድኣቶመግቢ ውላዳ ክሕሰማ እንከሎ'ዩ። እዚ እንተጋጢምዋ ንህጻና ኣብ ናታ ናይ ግዜ ሰሌዳ ክትቅይዶ የብላን። ንዕኡ ቃሕ ኣብ ዝበሎ እዋን ክትምግቦ ኣለዋ።
ሓድሽ መግቢ ኣብ ቀልቀል ዘምጽኦ ለውጢ ምስትውዓል ዘድልዮ ጉዳይ'ዩ። ኣብ መፈለምታ ዝዳሎ መግቢ ካብ እኽሊ (ኣዝርእቲ) ክኸውን ኣለዎ። ብተወሳኺብሓደ ዓይነትመግብን ብውሑድ ዓቐን ምጅማርን ኣድላዪ'ዩ። ምኽንያቱ ከስዐ ህጻን ክጾሮ ዝኽእልመጠን መግቢ ውሑድ'ዩ። ንህጻን ዝወሃቦ ዓቐን መግቢ በብቑሩብ ክውስኽ ክኽእልኣለዎ። ክምገቦ ዝጀመሮዓይነት መግቢ ኣብ'ቲ ከባቢ ብዘይጸገም ዝርከብን ከም ዋና ምንጪ ጸዓት ዘገልግል ክኸውን ይግበኦ።ህጻን:መግቢ ምስ ተቐባበሎድሕሪ ሓደ ወይ ክልተ ሰሙን ካልእ ዓይነት መግቢ ምትእትታውኣድላዩ'ዩ። እንተኾነክብልዓሉ እናበልካ ኣብ መግቡ ካብ ንቡር ንላዕሊ ሽኮር ክዉሰኾየብሉን። ህጻናትመግቢ ኣብ ዝጅምሩሉ እዋን ካብ'ዞም ኣብ ታሕቲ ዝጥቀሱ እንተኾነ ይምረጽ። ዝወሃብ መግቢ ምስ ጸባ ጡብ ተወሃሂዱክወሃብ ኣለዎ። ኣብ ኣቀራርባኡ ሉምሉም ወይ ሓፊስ ንገዓት ዝመሳሰልክኸውን ኣለዎ።
ስሩዕ ስድራቤታዊ መግቢ
ሃናጺ መግቢ ፕሮቲን: ጥረምረ: ጸባ: ስጋ: እንቋቚሖ (ዉጽኢት እንስሳእንተተረኺቡ ተመራጺ'ዩ:)
ቫይታሚናት:ኣሕምልትን ፍረታትን
ምንጪ ጸዓት: ቅብኢ: ስብሒ: ዘይቲንጠስሚን
ህጻን: መዓልታዊኣብ ነብስ- ወከፍ መኣዲ ንኹሎምእዞም ተገሊጾምዘለዉ ክረኽቦም ኣለዎ ማለት ግና ኣይኮነን።ዉጽኢት እንስሳምስ ዘይርከብ ጥረምረ ምስ ስሩዕ ስድራ-ቤታዊ መግቢ ሓዊስካ ምሃብ ይከኣል'ዩ። ኣብቲ ከባቢ ዝርከብኣሕምልቲ ምስ መግቢ ሓዊስካምሃብ ኣድላዪ'ዩ። ወቕቲ ተሞርኩስካ ኣብ ከባቢኻ ብብዝሒን ብተዛማዲ ርትዓዊ ዝዋጋኡ መግቢ ምልላይኣገዳሲ'ዩ።
ኣቐድምኣቢሉ ከም ዝተገልጸ: ህጻናት ድሕሪ 6 ወርሒ ተወሳኺ መግቢ ክጅምሩኣለዎም። ኣብ'ዚ ክሊ ዕድመ ቅልጣፈ ኣካላዊ ዕብየቶምብመንጽር ክብደትሰብነቶም ልዑል'ዩ። እዚ ማለት ሓደ ህጻን ክውለድ እንከሎ ሰለስተኪ.ግ. እንተነይሩ ኣብ መንፈቑሽድሽተ ኪሎ ክኸውንኣለዎ። ኣብ ዓመቱ ድማ ትሽዓተ ኪ.ግ. ክኸዉን እቲ ቅቡል ክብደትሰብነት'ዩ። እዚ ወሰኽ ክብደትሰብነት ካብቲ መበገሲክብደት:ኣብ መንፈቕ 100% ኣብ ዓመት ድማ 200% ወሲኹ ኣሎ። ስለዝኾነጠለብ ጸዓትንምህናጽ ኣካላትን ጽቡቕ ኣሎ ማለት'ዩ።
ድሕሪ ሽዱሽተወርሒ ግርጻን'ቲ ህጻን ስለ ዝተርር ዝረኸቦ ናብ ኣፉ ክዉትፍ ባህሪያዊ ተርእዮ'ዩ። ብዘይካ መኣዛዊ ተወሳኺትርር ዝበለ መግቢ የሐጉሶ'ዩ። ኣብ መፈለምታ ልምልም ዝበለ ገዓት እንተተኻኢሉ ብጸባ ዝተሰናድአ እንተዘይኮይኑ ድማ ብማይ ብምግዓት ብዘይቲወይ ብጠስሚኣሃብቲምካ ምሃብ ኣድላዪ'ዩ። ትርር ዝበለ መግቢ ክተኣታቶ እንከሎ መጠኑ ብርኩት ክኸውን የብሉን። ህጻን: ስኒ የብሉንኢልካ ኣዝዩ ቀጢን ዝኾነ መግቢ ክወሃቦ ኣይግባእን። ምኽንያቱማያዊ ዝትሕዝቶኡመግቢ (ዝቐጠነ)
ንጠለባት'ቲ ህጻን ከማልእ ኣይክእልን'ዩ።
ህጻን ኣብ መግቢ እምነት እንተኣሕዲሩ ዝሃብካዮካብ ምቕባልድሕር ኣይብልን'ዩ። እንተ ነጺግዎ ግና ከየገደድካ ዝኣክል ግዜ ተጸቢኻከም ዝቕበሎንምግባር ክፍተን ኣለዎ።ኣብ እዋን ምትእትታው ሓድሽ መግቢ: ኣብ ዓይነትን ትሕዝቶን ጥራይ ዘይኮነእንተላይ ኣብ ጽሬት ምድሃብኣገዳሲ'ዩ። ዝወሃቦመግቢ ጽሬቱ ብግቡእ ዘይተሓለወ እንተኾይኑኣብ ክንዲ ሰብነቱዝሃንጽ ጠንቂ ሕማም ኮይኑ ዘፍርስክኸውን ልዑል ተኽእሎኣሎ።
መግቢ ህጻን ንሓደጋ ብከላ ዝቃልዓሉ ኣጋጣሚታት፦
ካብ ዕዳጋ ክመጽእእንከሎ
ኣብ ቤት ክዕቀብእንከሎ
ኣብ ግዜ ምስንዳእ
ምስ ተሰናድአ
መግቢ ንህጻንቅድሚ ምቕራቡእዘን ዝስዕባ ናይ ጥንቃቐ ስጉምቲ ዝተሰናድአ መግቢ ከይበላሾሓገዝቲ'የን።
ውልቃዊ ጽርየት፦
ኣደ መግቢ ቅድሚ ምቕራባ: መቐረቢ መግቢንኣእዳዋን ከተጽሪ: ዓይነ ምድሪ በጺሓ ድሕሪ ምምላሳ ኣእዳዋብሳምና ክትሕጸብኣለዋ። ጽርየትመግቢ:- ቅድሚን ድሕሪንመግቢ ምስንዳኡ ኩሉ ናውቲ መግቢ ክሕጸብ ይግበኣ።
ኣተዓቓቕባመግቢ፦
ዝተሰናድአ መግቢ
ክሳብ ዝቕረብኣብ ንጹህ መኽደኒዘለዎ መትሓዚ: ባልዕንሓሸራን ክኣትውዎ ከም ዘይክእሉኮይኑ ክዕቀብ ኣለዎ።ዝተሰናድአ መግቢ ኣብ ዘይተዓብዓበን ብተዛማዲ ኣብ ዝሑል ቦታ ክዕቀብኣለዎ።
ጸረ ባልዕ ወይ ቀመማት ንጽህና ካብ ዝሰናዳእመግቢ ርሒቑ ክቕመጥኣለዎ።
ተወሳኺሓበሬታ
ዝተሰናድአ መግቢ ብቕልጡፍ ክቕረብ ክክእል ኣለዎ። ምኽንያቱንንውሕ ዝበለ እዋን ምስ ዝጸንሕንብከላን ምምራዝንይቃላዕ'ዩ።
ዝወሃብ መግቢ ስብቆ እንተኾይኑ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ክበስል ይግባእ።
ዝሰናዳእ መግቢ ልዑል ሙቐት ኣብ ዘለዎ ቦታ ካብ ክልተ ሰዓታት ንላዕሊክጸንሕ የብሉን።