ምውጻእ 3ይ ፓትርያርክ ኣቡነ ኣንጦንዮስን ዝነበረ መስርሕን
3ይ ፓትርያርክ ቤተክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ንልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ድሕሪ ምጽነሖም 'ነጻ' ተለቒቖም ኣለዉ። ነጻ ማለት በቲ ኣብ ማህደረ ቃላት ዝርከብ ትርጉሙ ዘይኮነስ፥ እቲ ተኣሲሮምሉ ዝነበሩ ገመድ ነዊሑ ኣሎ ዘስምዕ ነጻነት ማለት ኢዩ። ምኽንያቱ ሕጂ እውን ንኣቡነ ኣንጦንዮስ ዝከታተሉ ብሃገራዊ ድሕነት ዝተመልመሉ ሰባት ኣብ ከባቢኦም ተዘሪኦም ምህላዎም ብወግዒ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፤ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ነዊሕ ማእሰርትን ናይ ሕልና መግረፍትን ኣዳኺምዎም ይኸውን ብዝብል እምነት ነቲ ናጻ ናይ ምውጻእ መስርሕ ቅድሚ 6 ኣዋርሕ ብጸቕጥን ምፍርራህን ኢዮም ጀሚሮም። ኣቡነ ኣንጦንዮስ ግን ካብ ደናጉላ ደብረቢዘን ዝረዝን ትብዓት ኣብ ባሕሪ ከብዶም ኣእትዮም ኢዮም ተቐቢሎሞም። ኮይኑ ድማ ነቶም 'ነጻ ክትወጹ ኢና መጺእናኩም' ዝበልዎም ሰባት ምውጻእን ዘይምውጻእን እሞ ይጽናሓልና ብቐደሙ መንዩ ከሳሲየ፥ መንዩኸ ኣሳርየ ሕጂኸ ስለምንታይ ኢየ ዝወጽእ ዘለኹ ሓብሩኒ በሉዎም። እቶም ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት እዚ ዝሓለፈ ምዕራፍ ኢዩ ሕጂ ኣምጺኡና ዘሎ ነዓኹም ብዕርቂ ምፍታሕ ኢዩ ኣብ ዝበሉሉ እዋን ንስኹም ናይ ሕጂ ኢኹም ትፈልጡ ሓቕኹም፤የግዳስ ነቶም ናይ ቀደም ዝፈልጡ እሞ ዝለኣኹኹም እዚ ሕቶታተይ ኣቕርቡለይ በልዎም።
ጸኒሖም ላዕለዎት ሓለፍቲ ሃገራዊ ድሕነት ናብ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ብምቕራብ መራሕ መንግስቲ ኢዩ ኣቡን ዝሸይም ኣብዚ እዋን እዚ ድሕሪ ሞት 4ይ ፓትርያርክ መንግስቲ ንስኹም እንዳሃለኹም ካልእ ጳጳስ ክሸይም ኣይመረጸን ፤ ከም መራሒ ሃይማኖት ድማ ይቕረን ዕርቂን ክትፈልጡ ይግባእ በልዎም። እቶም ሓለፍቲ ኣብቲ ኣጋ መወዳእታ ርክባት ባዕሎም ጽሒፎም ከፈርምዎም ኣብ ዝፈተኑሉ እዋንን ንጽባሒቱ ኣብ ቲራቮሎ ኣብ ዝርከብ ቤትጽሕፈት ቀሪቦም ኣብ ቅድሚ መራኸቢ ብዙሃን ኪቐርቡ ጸቕጢ ምስገበረሎምን፤ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ኣነ ብዘይካ ንሓደ ኣምላኽ ንኻልእ ኣይፈርህን እየ፤ እትገብርዎ ዘለኹም ኣገባብ ዘይሓለወ ብሓይሊ ዝግበር ዘሎ ስለዝኾነ እነጽጎ ብምባል ነቲ ተገዲዶም ክፍርምዎ ዝተሓተቱ ወረቀት ኣበይዎ።
እዚ ሰንፈላል ንነዊሕ ኪኸይድ ድሕሪ ምጽናሕ ፤ኣቡነ ኣንጦንዮስ ክኽምሁን ክደኑን ከምዘይኮኑ ዝፈለጡ ሃገራዊ ድሕነትን ኣዘዝቶምን፤ እኣብዚ ቀረባ እዋን ንገለ ኣባላት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ድሕሪ ምእሳር ፤ ናብ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ብምኻድ ኩሉ ግዜ ኣሰርተይን ከሰስተይን ከይፈለጥኩ ኣይላዘብን ኢኹም እትብሉ እነሆ እቶም ኣብ ሲነዶስ ዝጻብእኹም ዝነበሩ ኣሰርትኹምን ከሰስትኹምን ኣሲርናዮም ብምባል ቀረብዎም።ኣቡነ ኣንጦንዮኖስ ኣነ ከሰስተይን ኣሰርተይን ኣፍልጡኒ ክብል ከለኹ ጠፊኡኒ ስለዝኾነ ኣይኮነን፤ ኣሰርተይን ከሰስተይን መን ሙኻኖም ኣጸቢቐ እፈልጥ እየ፤ እዞም እትብልዎም ዘለኹም ይኹን ዝኾነ ሲነዶስ ብዘይ ደገፍ መንግስቲ ኤርትራ ክኣስርን ኪኸስስን ዓቕሚ የብሉን ክብሉ ንወከልቲ መንግስቲን ሽማግለ ሲነዶስን ሓቢሮም።
እቲ ናይ ዕርቂ ሽምግልና ካብ መጀመርያ ሰነ ጀሚሩ ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ኪካየድ ዝጸንሐ ሙኻኑ ዝፍለጥ ኮይኑ፤ መንግስቲ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ናይ ጥዕና ቁመነኦም ክህሰ ምስረኣየ ነቲ ሽምግልና ኣቡነ ኣንጦንዮስ ብዝደለይዎ መልክዕ ክውዳእ መምርሒ ከምዝሃበ ምንጭታት ይገልጹ።
ኮይኑ ድማ ድሕሪ እቲ ሃታ ሃታ ዝነበሮ ሽምግልና ኣቡነ ኣንጦንዮኖስ ብዕለት 16 ሓምለ ኣብ ቅድስቲ ማርያም ኣስመራ ከምዝተረኸቡን ሕጽር ዝበለ ኣስተምህሮ ከምዝሃቡን ተፈሊጡ ኣሎ። ኣቡነ ኣንጦንዮኖስ ኣብታ ሓጻር ቃል ኣስተምህሮኦም 'ንጸላእትኹም ኣፍቅሩ' እትብል ጥቕሲ ደጋጊሞም ከምዘዘውተርዋ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ጎኒ ጎኒ እዚ ብሃገራዊ ድሕነት እተመልመሉ ካህናት ሕጂ እውን ንኹሉ ምንቅስቓሳት ኣቡነ ኣንጦንዮስ ይከታተሉ ምህላዎም ተረጋጊጹ ዘሎ ሓቂ ኢዩ። እቶም ሰለይቲ ንኣቡነን ኣንጦንዮስ ክረኽብዎም ዝህቅኑ ሰባት መን ሙኻኖም ክፍለጡ፤ ብዛዕባ ርክባት ብዝርዝር ናብ መርበባት ሓበሬታ ተቓወምቲ ዝልእኩ ዘለዉ ሰባት ክልለዩ፤ ካብ ደገ ክራኸብዎም ዝደልዩ ናይ ወጻኢ ሃገራት ኣብያተ ክርስትያናትን ወከልቶምን ርክባት ከይገብሩ ዝቆጻጸር ዝተፈላለዩ ኣጋባባት ተቐሚጦም ምህላዎም እቲ ሓበሬታ የረድእ።
ብምሉእ ድምጺ ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ኢያዝያ 2004 ዝተመርጹ ኣቡነ ኣንጦንዮስ መንግስቲ ኤርትራ 20 ዓመታት ኣብ ዘይመልእ ግዜ ብ 20 ጥሪ 2006 ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተዎም ይፍለጥ። ሓምለ 12 1927 ዝተወልዱ ኣቢነ ኣንጦንዮስ ኣብዚ ወርሒ እዚ መበል 90 ዓመተ ልደቶም ኣብዒሎም መበል 11 ዓመታት ማእሰርቶም ድማ ዘኪሮም።