የምሥራች – ትግርኛና ዐማርኛም በላቲን ፊደል ሊጻፉ ነው!
ይሄይስ አእምሮ
መምህር ልዑለቃል አካሉ የተባሉ ኢትዮጵያዊ በቅርቡ በኦሮምኛ ቋንቋ የላቲን ፊደል አጠቃቀም ዙሪያ የጻፉትን መጣጥፍ ቆየት ብዬም ቢሆን ዛሬ አነበብኩት፤ ግሩም ነው፡፡ እሳቸው የሚሉት "ለኦሮምኛው ከላቲን ይልቅ የግዕዙ ፊደል አይቀርብም ወይ?" ነው፡፡ ይሄን ያህል ለምን ሩቅ ተሄደ ነው ጥያቄያቸው፡፡ ላቲኑን ለመጠቀም ለምን ያን ያህል ሩቅ መንገድ መጓዝ አንዳስፈለገም መልሱ በመጣጥፉ ውስጥ አለ – ፀረ-ኢትዮጵያ ኃይሎች በወያኔ በመታገዝ ሀገሪቱን ለመበታተን ከሸረቡት ሤራ አንዱ መሆኑ በስፋት ተጠቅሷል፡፡በሚከተለው የመጣጥፉ ስም ከድረገፆች መፈለግና ማንበብ ይቻላል፡፡
እኔ የምለው ደግሞ ትግርኛም ዐማርኛም የላቲኑ ፊደል ያስፈልጋቸዋል ነው፡፡ የግዕዝ ፊደል ባየን ቁጥር በአንጻራዊ አነጋገር በጣም ውብና ቆንጆ የነበረችዋን የቀድሞዋን ኢትዮጵያ እያስታወስን በትዝታ ሰቀቀን ከምንንገላታ እንደኔ እንደኔ ሁለቱንም እትማማች ቋንቋዎች በላቲኑ እንጻፋቸውና ከዚህ ወያኔን ሽብር ከሚለቅበት ግዕዛዊ የአጻጻፍ ሥልት እንገላገል፡፡ ግን ግን ወያኔዎች ላማሮች ካላቸው ሥር የሰደደ ጥላቻ አንጻር የትግርኛውን ቋንቋችንን በላቲን እንዲጽፍ የትግራይን ሕዝብ ያኔ ጥንት ሲነሱ ጀምሮ ያላስገደዱት ምን ወይም ማንን ፈርተው ይሆን? አስበውት አስበውት ሊሆንላቸው እንደማይችል ሲረዱት እነሱ የኛ ነው የሚሉትን ሕዝብ የአጻጻፍ ዘይቤ ወደ ላቲን ሊለውጡ እንዳልቻሉ መገመት አያቅትም – ይብላኝ እንጂ ለሌላው ገራገር ወገኔ፡፡ የዐማራው ሕዝብም ከዚህ ወያኔያዊ መቅሰፍት ለጥቂት የዳነው በ"ኢሕዲን/ብአዴን ተጋድሎ" ሊሆን ስለሚችል የዐማራው ሕዝብ ለዚህ ብርቅዬና ቅን አሳቢ ቅንቅን ድርጅቱ ባለውለታ ነው ማለት ይቻላል፡፡ እግዜር ይስጥልን ውድ የዐማራው ሕወሓት ብአዴንዬ፡፡ እናንተ ባትኖሩ ኖሮ ይሄኔ baattam eenichagaar nebbber, "በጣም እንቸገር ነበር" ለማለት ፈልጌ ነው በላቲን ፊደል ስራቀቅባችሁ፡፡
እኔ ዛሬ ልጀምረውና ከሁለቱም ቋንቋዎች አንድ አንድ አንቀጽ በመጻፍ በላቲን ፊደል መጠቀም እጅግ ቀላል መሆኑን ለትግርኛና ዐማርኛ ተናጋሪ ወገኖቼ በተግባር ላስረግጥ፡፡ ከዛሬ ጀምሮ ታዲያ በላቲን ፊደል የማይጽፍ ትግሬና ዐማራ ቢገኝ ውርድ ከራስ – ሁልሽም ይህን አጻጻፍ ልመጂና አንድ ዐረፍተ ነገር ለመጻፍ ዕንቅብ ሙሉ ወረቀት ፍጂ፡፡ ይህን ትዕዛዝ አለመፈጸም ከሦስት ዓመት እስ 15 ዓመት ጽኑ እሥራት ያስቀጣል – ልክ የቀድሞውን ሰንደቅ ዓላማ ሲያውለበልብ እንደሚያዝ "ፌዴራላዊ" ዜጋ! ወይ እኚህ ነጫጭባዎች! የዐድዋንና የአምባላጄን ሽንፈታቸውን ሳይዘነጉ ዘመን ጠብቀው ወኔያችን ላልቶ ክንዳችን መዛሉን፣ ዝናችን መጠየሙንና ታሪካችን መደብዘዙን አይተው በገዛ ሽንቶቻችን ተበቀሉን አይደል? ግዴለም፡፡ እነሱንም እንዲህ የሚያዝረጠርጥ መከራና ስቃይ ይመጣባቸዋል፡፡ እነሲአይኤና ሞሳድ የስም አጠራራቸው እንኳን በታሪክ የማይወሳበት ወርቃማ ዘመን እየመጣ ነው – ሊነጋጋ ሲል መጨላለሙ እውነት በመሆኑ ይህ ዘመን የድቅድቅ ጨለማ ዘመን መሆኑ የግድ ነው፡፡ ለአብነት ወደምጽፍላችሁ ወያኔያዊ የፊደል ሠራዊት ልውሰዳችሁና ዛሬስ በጊዜ እንፋታ፡፡ እንዲያው የላየ ላይ በል በል እያለኝ እንጂ የሚጻፍበት አጀንዳ ተሟጦ አዲስ ነገር እያጣሁ ተቸግሬያለሁ፤ የምጽፈው የማይገባው ኦነግንና ሕወሓትን ይጠይቅ፡፡
Yaamariignaw aanniqaatsii yiihhinnin yiimmaassillal
Huulaachihoom aammaarouch beyyaalaachihuubett enniddamiiin saanabbettachchihuu. Inniee fattarrii yeemaasgheen dahhinnaa naagn. Baallaafaouw ssemmoon aaandi mattattiiiff be'intterrneeit likkee sle'eettioopiaa ayyyer maanghed enndaasneebebbkuachihhuu aatzannagguum. … ኤጭ የምን መጃጃል ነው – በቃኝ እባክህ፡፡ አጃጅሎ ከሚያጃጅል የብልጥ ሰው ዐረመኔያዊ የተንኮል ሤራ ይጠብቃችሁ፡፡
naayttigirrignaa aanniqaatsii kaammzzisseeb yiimasssiil
ziittefaattewukeen ziittefeeqqerkeen aaddii seebb Tiigraayy keemeelaahuummeyii, anne biiffiirqqi'aan naattkhan zikhonkooo wooddii eettioppia Yiihheyyiss aaaemroo ziibbhaal see'eb khaab zelookhuowo aaddii koyyinney zeeseddidelkka ddebbddabbe khemzziibetsihakha ye'aamminn. Bezhhaaleffe soomunzii bizza'eba eeettioopia nefariit maanghaddi ghhelle tsiihhuuf saaddide nee'yyirre khhemzenbbebbkha yeeammin… ዋይ የአኽለኒባ፣ ከመይ ዓይነት አሌታዊ ሸግር እዩ ዝገጠመና!
አዎ፣ ውድ ኢትዮጵያውያን ማሽላ ሲያር ይስቃል፡፡ ውኃም ሲወስድ እንደዚሁ እያሳሳቀ ነው፡፡ ከፍ ሲል እንደጠቀስኩት እነዚህ ፈረንጆች የገዛ ሰዎቻችንን ተጠቅመው ታሪካዊ ቂማቸውን እየተወጡ ነው፡፡ በሰው ቁስል እንጨት መስደድ ቀላል ነው፡፡ ወያኔዎች ማድረግ ስለቻሉ ብቻ ብዙ ኢትዮጵያውንን ከኢትዮጵያዊነት የጋራ ኑባሬና ማዕድ እያስወጡ ነው፡፡ ሸሩን ያላወቁና አዲስ ነገር ብርቅ የመሰላቸው የዋሃን ደግሞ የተጠመደባቸውን ፈንጂ ሳይረዱ ወጥተው አናቱ ላይ ቁብ ብለው የመፈንጃውን ጊዜ በጉጉት እየተጠባበቁ ያሉ ይመስላል፡፡ ዶሮን ሲያታልሏት በመጫኛ ነበር ጠልፈው የጣሏት፡፡ "እንዴ፣ አንቺስ ምን ይጎድልሻል? በሬ እኮ ነሽ! በይ ነይ በዚህ ገመድ ውስጥ አንገትሽን አስገቢና ወጉ ይድረስሽ፡፡" የወደደ በገመዱ ይግባበት፡፡ ሲነጋ ግን ሁሏም የሀፍረት ሸማዋን ተከናንባ መግቢያ ቀዳዳ ታጣለች፡፡ ክፋትን መሥራት የመጨረሻው ቀላል ነገር ነው፤ እነዚህ ምሥጦች አንቺን በላቲን ሲያጽፉ፣ አንተን በነገር ጎነታትለው ስሜትህን በማጎፍነን አማራን ሲያስገድሉ፣ እናንተን ደግሞ በታሣሪ ዐማሮች ላይ እንድትተፉና እንድታሰቃዩዋቸው ሲያስገድዱ፣ እነዚያን እዚያ ታች ያሉ ወንድሞቼን የዐማራ ሴቶችን እንዲደፍሩና እንዲያስወልዷቸው መሬታቸውንም እንዲነጥቋቸው ሲያደርጉ ሁልሽም ፀጥ-ረጭ ብለሽ ታዘሻቸዋል – ከዕዳሪ ለማያልፍ እህል ውኃ ተገዝተሸ ለዚያውም፡፡ ዋጋሽን ታገኛለሽ፤ በሠፈርሽው ቁናም ተንደርብቦ ይሠፈርልሻል፡፡ የእግዜር ፍርድ ሲዘገይ የቀረ የሚመስላቸው ገልቱዎች እጅግ ብዙ ናቸው፡፡ ሞት ሲዘገይ በዚያው የሚቀር የሚመስላቸውም እንዲሁ፡፡
በመሠረቱ አንተ የምትጸየፈውን ምግብ ለሰው አተስጥም፤ አንተ የምትጠላውን ልብስም ሆነ ማናቸውም ነገር ለሰው ብትመጸውት ነውር ነው፡፡ አንተ የማትጠጣውን መጠጥ ለሰው ብትጋብዝ ወንጀልም ነውርም ኃጢኣትም ነው፡፡ ወያኔዎች የላቲንን ፊደል ለሌሎች ኢትዮጵያውያን ዜጎች በግዳጅ የጣሉባቸው ኢትዮጵያን ያፈራረሱ መስሏቸው ነው – በርግጥም ለተወሰነ ጊዜ ይህን የዘመናት ተጋምዶና ተመሳሳይ ሥነ ልቦና ሊያደበዝዙት ይችሉ ይሆናል፤ እየቻሉም ነው፡፡ ነገር ግን ጊዜው ሲደርስ ልናየው እንደምንችለው እነዚህ የእፉኝት ልጆች ተገቢውን ብድራታቸውን ያገኛሉ፡፡ ቁናውን ባሰፉት ቁጥር ይበልጥ የሚጎዱት እነሱ እንጂ ተቀባዩ ብቻ አይደለም፡፡ ለነሱ መልካም የብቀላ ዘመን ይሁንላቸው፡፡ እኛ ግን ወያኔያዊ ብል የቀዳደደውን የታሪካችንን ቡልኮ በአፋጣኝ ለመጠገንና ወደቀድሟችን ለመመለስ እንዘጋጅ፤ ኢትዮጵያ ለየት ትላለች፤ ነገ ሌላ ቀን መሆኑን የምናይ እናያለን፡፡ ይህ ደግሞ እንደኒኩሌር ሣይንስ የመንኮራኩር ማምጠቂያ ፊዚክሳዊ ቀመር የሚከብድ ሣይሆን አምናና ታች-አምናን በማየት ብቻ በቀላሉ የምትደርስበት ታሪካዊና ለሚያምኑ ደግሞ መለኮታዊ ብይን ነው፡፡…