የኦሮሞ የነፃነት ትግል ከየት ተነስቶ ወዴት እየሄደ ነው?
– ትላንት የነበሩት፣ ዛሬ ያሉትና ወደፊት የሚኖሩት ፈተናዎች –
ብርሃኑ ሁንዴ, March (Bitootessa) 11, 2018
ክፍል ሁለት
በክፍል አንድ ፅሁፍ ውስጥ ይህ የነፃነት ትግል ከየት እንደተነሳ፤ የተለያዩ ፈተናዎች እንዲሁም ብዙ ውጣ ውረዶች ውስጥ አልፎ፣ ትላልቅ ድሎችን አንዳስመዘገበ ባጭሩ ተብራርቷል። እነዚህ ድሎች እንዳሉ ሆነው፣ ነገር ግን ከ1991 በኋላ የኦሮሞ ሕዝባዊ ንቅናቄ በ2015 እስከ ጀመረበት ጊዜ ድረስ የኦሮሞ የነፃነት ትግል ጎራ (camp) በተለያዩ ምክንያቶች ተዳክሞ እንደነበር፤ በዚህ በተፈጠርው ሁኔታ ውስጥ ደግሞ ኣንዳንድ ለትግሉ እንቅፋት የሆኑት ነገሮች ተፈጥረውም እንደነበሩ በክፍል አንድ ፅሁፍ ውስጥ ተጠቅሰው ነበር። በዚህኛው ክፍል ሁለት ፅሁፍ ውስጥ ዛሬ ያሉትን የትግሉ ፈተናዎችን ለማብራራት እሞክራለሁ።
የኦሮሞ የነፃነት ትግል ጠላቶች እነማን ናቸው፧
ይህ የነፃነት ትግል የውስጥና የውጭ ጠላቶች እንዳሉት ከማንም የሚደበቅ ጉዳይ አይደለም። የውጭውን ጠላት በሁለት ቦታ ከፍለን ማየት እንችላለን። እነዚህም፥
- ከዚህ በፊት የኦሮሞን ሕዝብ ሲገዙና ሲጨቁኑ የነበሩ፤ ወደፊትም ይህንን ለማድረግና የድሮውን የጭቆና ስርዓት በተዘዋዋሪ መልሰው ሕዝባችን ላይ ለመጫን ምኞት ያላቸው ኃይሎች ሲሆኑ፤ ሌላው ደግሞ ይህንን የነፃነት ትግል ከተቻለው ለማጥፋት ካልሆነ ደግም ለማዳከም ከዚህም አልፎ በሕዝባችን ላይ የዘር ማጥፋት ጦርነት እያካሄደ ያለው የወያኔዎች ኃይል
- የራሳቸውን ፍላጎትና የጂኦ ስትራቴጂ (geo strategy) ጥቅማቸውን ለማስጠበቅ ብለው ከላይ የተጠቀሱትን ኃይሎች የሚረዱ፤ ከኦሮሞ ነፃነት ትግል ጥርጣሬ ያላቸው የውጭ መንግስታት በተለይም በምዕራቡ ክፍል የሚገኙ የውጭ ኃይሎች ናቸው።
እንደኔ አመለካከት የውስጥ ጠላቶችን በሶስት ቦታ ወይም ቡድን ከፍለን ማየት እንችላለን። አነሱም፥
- አንደኛ፥ በጠላትና ለጠላት የተገዙት፣ ለሆድ አደሮች፣ ከሃዲዎች፣ ሰርጎ ገቦችና ሰላዮች ሌት ተቀን ለጠላት የሚሰሩ ተላላኪዎች
- ሁለተኛ፥ በቀጥታ ጠላት ባይሆኑም፣ ባካሄዳቸው ግን ግልፅ አቋም የሌላቸው፣ ግልፅ ዓላማና ግብ የሌላቸው፣ ትላንት ያሉትን ዛሬ የሚሽሩ፣ አውቀውም ይሁን ባለማወቅ (አብዛኛውን ጊዜ ግን እያወቁ) የዚህን የነፃነት ትግል ዓላማና ግብ በተሳሳተ መንገድ ለመግለፅ የሚጥሩ
- ሶስተኛ፥ በየትኛውም ምክንያት ይሁን ለዚህ ትግል ምንም ደንታ የሌላቸው፤ በጠላት ፕሮፓጋንዳ በቀላሉ የሚሸነፉ፣ የሚነገራቸውን መቀበል እንጂ የራሳቸው የሆን ምንም አቋም የሌላቸው፤ የማንነት ችግር (identity crises) ያለባቸው ሲሆኑ እነዚህ በቀጥታ ጠላት ባይሆኑም በተዘዋዋሪ ለትግሉ እንቅፋት የሚሆኑ ስራዎችን የሚሰሩ ናቸው።
የኦሮሞ የነፃነት ትግል የዛሬዎቹ ፈተናዎች
እንግዲህ ከዚህ በላይ ባጭሩ እንደተገለፀው የትግሉ ጠላቶች (የውጭና የውስጥ) ሁለቱም ትላልቅ ፈተናዎች ናቸው። የውጭ ጠላት ግልፅ ስለሚሆን ይህንን በቀላሉ መለየትና መታገል ይቻላል። እነዚህን ለማሸነፍ ጠንካራ ኃይል ቢያስፈልግም እንኳ፣ ለይቶ መታገል አያስቸግርም ማለቴ ነው።
የውስጥ ጠላት ግን በእውነት በጣም አደገኛ ነው። ይህ ጉዳይ አንድ የኦሮሞን ተረት ያስታውሰኛል። እሱም ስለ እሳት ሲወራ ነው። "Diina jedhanii iraa hin fagaatan; fira jedhanii itti hin dhiyaatan" ወደ አማርኛ ሲተረጎም፥ "ጠላት ነው ብለው አይርቁትም፣ ዘመድ ነው ብለው አይቀርቡትም" የሚል ነው። የትግሉ የውስጥ ጠላቶች እንደ እሳት ናቸው ማለት ነው። ሲያቀርቧቸው የተለያዩ ተንኮልና ደባ እየሰሩ እውነተኛ ታጋዮችን ለመጉዳት ይሞክራሉ። ካልሆነም በርቀት የስም ማጥፋት ዘመቻ በማካሄድ የታጋዮች ሞራል እንዲነካ ይጥራሉ። ጠላት ናቸው ተብለው እንዳይራቁ ደግሞ የራስ ዜጎች ናቸው። ታዲያ የራሱን ዜጋ ከሚክድ ዜጋ የበለጠ ምን ጠላት አለ??
በኦሮሞ ሕዝብ ታሪክ ውስጥ የሚኒሊክ ወታደሮች ኦሮሞን በኃይል ካሸነፉበት ጊዜ ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ የኦሮሞ ጠላቶች በራሳቸው ኃይል ጠንካራነት በቻ ሳይሆን፣ ኦሮሞን በኦሮሞ በመያዝ ነው እስከ ዛሬ የደረሱት። ከሃዲና ተላላኪዎች ናቸው ለጠላት መንገድ እያሳዩ ሕዝባችንን ሲያስጨፈጭፉ የቆዮት፣ አሁንም ያሉት። ሲመጡና ሲያልፉ የቆዩት ጠላቶቻችን በሙሉ በውጭ ዕርዳታ ታንክና ተዋጊ አይሮፕላን ይኑራቸው እንጂ እውነት የትግሉ የውስጥ ጠላቶች ትብብር ባይኖር ኖሮ እስከ ዛሬ ድረስ የኦሮሞን ሕዝብ በጭቆና ስር አያቆዩም ነበር። የኦሮሞን የነፃነት ኃይል የሚያዳክሙትና የውጭው ጠላት እንዲጠነክር የሚያደርጉት የውስጥ ጠላቶች ናቸው። የኦሮሞ አንድነት አንዳይኖር ወይም እንዲዳከም የሚያደርጉትም የውስጥ ጠላቶች ናቸው እንጂ የውጭ ጠላቶች ጥንካሬ አይደለም። በርግጥ የውስጥ ጠላቶች በሚፈጥሩት ቀዳዳ በመጠቀም የውጭ ጠላት ውስጣችን ገብተው አንድነታችን አንዳይጠነክር ዕድል ያገኛሉ። ይህ ነው ለነፃነት ትግሉ እንቅፋትና ፈተና ሆኖ ትግሉም ከግቡ እንዲቆይ ያደረገው።
ስለ ኦሮሞ የነፃነት ትግል ግብ ማንሳቴ ካልቀረ፣ እስቲ ሌሎች ለትግሉ ዓላማም ሆነ ግብ ፈተና የሆኑትን ኣንዳንድ ነገሮች ለማንሳት ልሞክር። እጂግ በጣም የሚያሳዝን ነገር ዛሬ ኣንዳንድ የኦሮሞ ድርጅቶች፣ ቡድኖችና ግለሰቦች ወይንም አክቲቪስቶች የሚያደርጉትን ብናይ፥ እነሱ ለኦሮሞ የነፃነት ትግል የሚሰጡት ፍቺ የሚያወናብድና ሕዝባችንን የሚያሳስት ሆኖ ይታያል። እንዴት ቢባል፥
- አንደኛ፥ አገራችን ኦሮሚያ በወታደራዊ ኃይል እንደተያዘችና ዛሬም እንደዚሁ ተወራ እንዳለች የዘነጉ ወይንም ደግሞ እያወቁ መሬት ላይ ያለውን እውነታ ለመደበቅ የምሞክሩ ይመስላሉ ። ይህን በመመርኮዝ ወይም ከዚህ በመነሳት የኦሮሞ ጥያቄ የቅኝ ግዛት ጥያቄ አንዳልሆነ አድርገው ለማቅረብ ይሞክራሉ።
- ሁለተኛ፥ የትግሉን መነሻ ወይም ዓላማውን በተሳሳተ መንገድ ለመግለፅ ከሞከሩ በኋላ በዚህ ግንዛቤ ላይ በመመስረት የትግሉም ግብ Abbaabiyyummaa Oromoo የኦሮሞ የአገር ባለቤትነትን ማረጋገጥ እንዳልሆነ አድርገው በማቅረብ፤ ኦሮሞ ኢትዮጵያ የምትባለውን አገር ነፃ ለማውጣትና ዲሞክራሲያዊ አገር ለማድረግ እንደሚታገል በማስመሰል የኦሮሞ የነፃነት ትግል ዓላማና ግብም ይኸው እንደሆነ አድርገው ያቀርባሉ።
- ሶስተኛ፥ የኦሮሞ ሕዝብ ለረጅም ጊዜ ሲጠይቅ የቆየውን መሰረታዊ ጥያቄ በተለይም ደግሞ የኦሮሞ ወጣቶች ቄሮ (Qeerroo) ሲያነሱት የቆዩትን ጥያቄዎች፣ አንግበው እየወጡ የነበሩት መፈክሮች ማስረጃ ሆነው ሳሉ፣ የኦሮሞ ሕዝብ እየጠየቀ ያለው የፖሊሲ ሪፎርም (Policy Reform) ነው ባማለት የትግሉን ዓላማ እጅግ አሳንሰው በማቅረብ፣ ጥቃቅን ለውጦች ከተደረጉ የኦሮሞ ሕዝብ በነዚህ ተደስተው ትግላቸውን እንደሚያቆሙ አድርገው ሰውን ለማሳመን ጥረት ሲያደርጉ ይታያሉ።
ሌላው የሚገርም ነገር ዛሬ በይበልጥ የሚታሰር፣ የሚሰቃይ፣ የሚገደል፣ ከአገር የሚሰደድ፣ ንብረቱ የሚቀማ፣ ከቀዬውና መሬቱ የሚፈናቀል ወዘተ ኦሮሞ ሆነው እያሉ፤ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ሌሎች ሕዝቦች ዝምታን መርጠው በነበሩበት ወይንም ባሉበት ወቅት፣ ሳይጠሩ፣ ሳይጠየቁ ኦሮሞ ለመላው ኢትዮጲያ መሞት አለበት፤ መስዋዕትነት ከፍሎ ይህችን አገር ማኖር አለበት በማለት ለሰው ብለው ሕዝባችንን ለማስጨረስ ሕዝብን እያሳሳቱ ነው። እስቲ ልብ በሉ፥ ኦሮሞ አስከ ዛሬ ድረስ ለዚች አገር የከፈለውን ትልቅ መስዋዕትነት ለነፃነቱ ቢከፍል ኖሮ ዛሬ የአገሩ ባለቤት መሆን በቻለ ነበር።
እዚህ ላይ ግልፅ መሆን ያለበት ከዚህ በላይ የተዘረዘሩትን ጉዳዮች ሳነሳ እኔ በግሌ ከዚህች ኢትዮጲያ ከምትባል አገር ችግርም ሆነ ጥላቻ ኖሮኝ አይደለም። እኔ እያልኩ ያለሁት የዚህ የነፃነት ትግል ዓላማም ሆነ ግብ ወደማይሆን አቅጣጫ እንዳይወሰድ ይህንን መጠበቅና መከላከል ግዴታ ስለሚሆን ነው። አለበለዚያ በወደቁት ጀግኖቻችን ደምና አጥንት መቀለድ ይሆናል። ለሁሉም ግልፅ መሆን ያለበት ጉዳይና እውነታ ግን የኦሮሞ የነፃነት ትግል ዋናው ዓላማ (core objective) የኦሮሞ ሕዝብ የራሱን ዕድል በራሱ እንዲወስን ማስቻል ነው።
በዚህ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን ሂደትም ሆነ ውሳኔ ውስጥ ከማን ጋርና እንዴት መኖር እንዳለበት የሚወስነው ሰፊው የኦሮሞ ሕዝብ ብቻ ነው። በነገራችን ላይ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት የሁሉም ብሔሮች፣ ብሔረ ሰቦችና ሕዝቦች በመሆኑ፣ ይህ ጉዳይ ለኦሮሞ በቻ ተብሎ የተቀመጠ ተደርጎ መታየትም ሆነ መወሰድ የለበትም።
በሚቀጥለው የፅሁፌ ክፍል ውስጥ በተለያዩ ጉዳዮች ተመልሰን እስከምንገናኝ ደህና ሁኑ።