በመኮንን ዛጋ
በውጭ ኃይሎች ሚና ረገድ የየአገሮች ተሞክሮዎች (ምሳሌዎች)
የአስቻይነት ሚና ማሳያ ምሳሌዎች
ጓቲማላ – የስምንቱ ቡድን
እ.ኤ.አ. በ1983 የመካከለኛው አሜሪካ አገሮች በውስጣቸውና እርስ በርስ በመካከላቸው የግጭት አዙሪቶች በመባባሳቸው የተነሳ የፓናማ፣ የሜክሲኮ፣ የኮሎምቢያና የቬንዙዌላ መንግሥታት ‹‹የኮንታዶራ ቡድን››ን ፈጠሩ፡፡ ይህ ቡድን በአካባቢው ሰላማዊ የግጭት አፈታት ሒደትን ለመዘርጋትና ሰላምን የማስፋፋት ዓላማ ያለው ባለ ብዙ ወገን ዓይነተኛ የትብብር ግንኙነት ነበር። ቡድኑ ከተመሠረተ ከአንድ ዓመት በኋላ በመካከለኛው አሜሪካ የኮንታዶራ የሰላምና የትብብር ሕግ ተረቀቀ፡፡ በዚሁ የሕግ ማዕቀፍ ውስጥ በአባል መንግሥታቱ መካከል ለሰላም መሥፈን፣ ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ፣ ለክልላዊ ደኅንነትና ለኢኮኖሚያዊ ትብብር የተገቡትን ቃላት የያዘ ሰነድ ቀረበ። ከዚህ በተጓዳኝ ደግሞ የአርጀንቲና፣ የብራዚል፣ የፔሩና የኡራጓይ መንግሥታት ከሞላ ጎደል ተመሳሳይ ይዘትና ዓላማ ያነገበ ‹‹የሊማ ቡድን›› ተብሎ የሚጠራውን የኮንታዶራ ስምምነት ፈራሚ አካል የሆነ የድጋፍ ቡድን ፈጠሩ። በቀጣይም በኮንታዶራና ሊማ ስምምነቶች ውስጥ የሚሳተፉ አገሮች በአንድ ላይ በመጣመር የስምንቱ ቡድን የተሰኘ ስብስብ መሠረቱ።
እነዚህ ሁለቱ የስምምነት ማዕቀፎች በጓቲማላ ከተማ ስም የተሰየመውን የስኪዩፑላስ (Esquipulas) I እና II ስምምነት አስከትለዋል፡፡ ይህም ስምምነት በአካባቢው በሚገኙ በግጭት ውስጥ ባሉ አገሮች መካከልና በውስጣቸው የውስጥ ድርድርና ውይይት እንዲደረግ የሚጠይቅ ነበር። ይህ በውጭ አገሮች ድጋፍ የተደረገ ቅስቀሳ አዲስ በተመረጡት ፕሬዚዳንት የተወከለውን የጓቲማላ መንግሥት፣ የአገራዊ ውይይት ሒደቱን እንዲጀምር ለማሳመንና ጫና ለማሳደር ውጤታማ ነበር። በመሆኑም ቡድን በጓቲማላ የተካሄደውን አገራዊ ውይይት በአስቻይነት በመሳተፍ ጉልህ ሚና ሲጫወት ቆይቷል፡፡
ሶሪያ – የተባበሩት መንግሥታት የዓረብ ሊግ ጥምረት
እ.ኤ.አ. በ2012 በሶሪያ ውስጥ በገዥው ፓርቲና በተቃዋሚዎች መካከል የነበረው ፖለቲካዊ ቀውስ እየተባባሰ መምጣት ጀመረ፡፡ በወቅቱ ኮፊ አናን የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የዓረብ ሊግ ጥምር የሶሪያ መልዕክተኛ በመሆን እየሠሩ ነበር፡፡ በዚህ ወቅት የጉዳዩን አሳሳቢነት የተረዱት የወቅቱ መልዕክተኛ ኮፊ አናን በሶሪያ ጉዳይ ተፅዕኖ ያላቸውን በርካታ የውጭ ተዋናዮች ቡድን ሰብስበው አወያዩ። ስብሰባው የሶሪያን ግጭት አሁናዊና የወደፊት ሁኔታ፣ ዕልባት መስጫ መንገዶች፣ እንዲሁም ዋና ዋና መለኪያዎችን የሚያብራራ የጋራ መግለጫ የተሰኘው የጄኔቫ ኮሙዩኒኬሽን አስገኝቷል።
የጄኔቫ መግለጫው የሚከተለውን አንቀጽ ያካተተ ነበር፡፡ ‹‹የአገሪቱን የወደፊት ዕጣ ፈንታ የሚወስነው የሶሪያ ሕዝብ ብቻ ነው። በሶሪያ ውስጥ ያሉ ሁሉም ቡድኖችና የኅብረተሰብ ክፍሎች በብሔራዊ የውይይት ሒደት ውስጥ እንዲሳተፉ መነቃቃትና በሚገባ መደገፍ አለባቸው። ይህ ሒደት ሁሉን ያካተተ ብቻ ሳይሆን ትርጉም ያለው መሆን አለበት፣ ማለትም ከውይይቱ የሚገኙ ቁልፍ ውጤቶቹ በሚገባ መተግበር አለባቸው›› (Action Group for Syria 2012, 3) የሚል ነበር፡፡
ይህ የውጭ ኃይሎች ስብስብ ለሶሪያ ውይይት ምቹ አስቻይ ሁኔታ ፈጥሯል፡፡ በቀጣይ ሊካሄድ የታሰበውን የብሔራዊ ውይይቶቹን ሐሳብ የበለጠ ትርጉም የሰጠው ደግሞ በጄኔቫ በነበረው የውስጠ ሶሪያ ምክክሮች በውይይቱ መግቢያ ላይ በወቅቱ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ልዩ መልዕክተኛ አማካይነት የሴቶች አማካሪ ቦርድና የሲቪል ማኅበረሰብ ድጋፍ ክፍል መቋቋሙ ነው፡፡ ይህም በስዊስ ፒስና የኖርዌይ የግጭት አፈታት ማዕከል (NOREF) ድጋፍ የሚተዳደር ሲሆን፣ ውይይቱ የሶሪያን ግጭቶች ለመፍታት ሰፊ የኅብረተሰብ ክፍሎችን ማካተት እንደሚያስፈልግ አጽንዖት ሰጥቷል። ሆኖም በገዥው መንግሥት በኩል በብሔራዊ ውይይት ዙሪያ የሚደረጉ ውይይቶች ሆን ተብለው የተወሳሰቡ ነበሩ፡፡ ምክንያቱም የሶሪያ መንግሥት በግጭቱ ወቅት ተቃዋሚዎችን የማዳከም ዓላማ ያለው ብሔራዊ ውይይት እንዲደረግ በተደጋጋሚ ሐሳብ በማቅረቡ ነበር። ይህ ቡድን የተጫወተው በጎ የአስቻይነት ሚና እንደተጠበቀ ሆኖ፣ በቀጣይ ብሔራዊ ውይይት ይካሄድ እንደሆነና ምን ዓይነት መልክ እንደሚኖረው ሁሉም ሶርያውያን የሚወስኑት ይሆናል።
ፈንድ አቅራቢ (የፋይናንስ ድጋፍ) ሚና
የየመን ብሔራዊ የውይይትና የሕገ መንግሥት ማሻሻያ ትረስት ፈንድ
የየመን ትረስት ፈንድ በየመን መንግሥት ፈቃድና በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ስፖንሰርነት በየመን ብሔራዊ ውይይት ክንውንና ሕገ መንግሥት የማውጣት ሒደትን ለመደገፍ የተቋቋመ ነበር። አገራዊ ባለቤትነትን ለማረጋገጥ ደግሞ የሁሉም ፕሮጀክቶች የገንዘብ ድጋፍ ከየመን መንግሥት የቅድሚያ ቅድሚያ ሥራዎች ጋር የተጣጣመ እንዲሆን ተደርጎ ነበር። ይህ ትረስት ፈንድ የአስተባባሪ ኮሚቴና የኦፕሬሽን የሥራ ቡድንን ያካተተ ነበር። የፈንዱ አስተባባሪ ኮሚቴ በየመን መንግሥት ተወካይና በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የዋና ጸሐፊ ልዩ አማካሪ በጥምረት የሚመራ ሲሆን፣ የፕሮጀክት ሐሳቦችን የመገምገምና ለፀደቁ ፕሮጀክቶች ገንዘብ የመመደብ ኃላፊነት ነበረው። የኦፕሬሽን የሥራ ቡድን የተቋቋመው ደግሞ በአስተባባሪ ኮሚቴው የሥራ ቡድን ደረጃ ሲሆን፣ በዚህም በትረስት ፈንዱ የገንዘብ ድጋፍ የሚደረግላቸው ፕሮጀክቶችን ትግበራ ሒደት በየጊዜው የሚገመግም ነው፡፡ በዚህም ተግባራቱ ከፈንዱ ውጪ ከሚደረጉ ተመሳሳይ የሰላም ግንባታ ውጥኖችና የፖለቲካዊ ሽግግር ድርጊቶች ጋር ወጥነት ያለው መሆኑን ማረጋገጥ ነው። ሆኖም ከተገኘው የድጋፍ ገንዘብ ውስጥ የአንበሳው ድርሻ የሚውለው ለጽሕፈት ቤቱ መደበኛ ሥራዎችና ለምክክር ጉባዔዎች ማካሄጃ ፋይናንስ ለማድረግ የነበረ ሲሆን፣ ቀሪው ደግሞ ውይይቱን ለማስተባበር፣ ለማማከር አገልግሎትና ቴክኒካዊ ድጋፎችን ለማድረስ ያገለግል ነበር። ይህ በበጎ መንገድ የሚጠቀስ የድጋፍ ማዕቀፍ ዓይነት ነበር፡፡
የመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ የባንጉዌ ብሔራዊ መድረክ
እ.ኤ.አ. በጁላይ 2014 የተካሄደውን የብራዛቪል የተኩስ አቁም ኮንፈረንስ (በኮንጎ ብራዛቪል ሪፐብሊክ ፕሬዚዳንት ሸምጋይነት የተካሄደው) እና በመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ እ.ኤ.አ. በ2015 የመጀመርያ ሩብ የተካሄደውን ከፍተኛ የተኩስ አቁም ጉባዔን ተከትሎ፣ በብራዛቪል ስምምነት ሒደት ላይ ተመርኩዞ የሦስተኛው ምዕራፍ የባንጉዌ ብሔራዊ ፎረም ተመሠረተ።
በምክክር መድረኩና በባንጉዌ ብሔራዊ መድረክ የዓለም ባንክና የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሕዝብና የፀጥታ ዘርፍ መሠረታዊ አሠራርን ለማሻሻልና ሕዝባዊ አገልግሎት አቅርቦትን ለማረጋገጥ የሚረዳ አዲስ ለተቋቋመው የሽግግር መንግሥት የገንዘብ ድጋፍ አድርገዋል። እነዚህ የፋይናንስና የሎጂስቲክስ ድጋፎች አንዳንድ መሠረታዊ የሕዝባዊ አገልግሎት አሰጣጦች ወደ ነበሩበት እንዲመለሱና የተወሰኑ የመንግሥት ዋና ዋና ተግባራት እንዲቀጥሉ አስችለዋል። በዚህም ዕርዳታው አገሪቱን ለማረጋጋትና የባለ ሦስት ዕርከኑ የብራዛቪል የሰላም ሒደት እንዲቀጥል ምቹ ሁኔታን የፈጠረ ነበር።
ታዛቢና ዋስትና ሰጪ
ጓቲማላ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት እንደ ታዛቢነትና የበላይ ጠባቂነት
በጓቲማላ በወቅቱ ሥልጣን ላይ በነበረው መንግሥት የተቋቋመውና አገራዊ ኮሚሽነሮች የተሾሙለት የብሔራዊ ዕርቅ ኮሚሽን የተሰኘው ከፍተኛ አካል፣ እ.ኤ.አ. በ1989 ታላቁን የጓቲማላ ብሔራዊ ውይይት ለማካሄድ የቅድሚያ ተነሳሽነቱን ወሰደ። ይህ ኮሚሽን ከተቋቋመ ከአንድ ዓመት በኋላ በፖለቲካዊ መንገድ ሰላምን ፍለጋ (ወይም የኦስሎ ስምምነት) የተሰኘውን መሠረታዊ የመግባቢያ ሰነድ ከጓቲማላ ብሔራዊ አብዮታዊ አንድነት ኃይል (URNG) ጋር በኖርዌይ ኦስሎ ስምምነት ከተፈራረመ በኋላ፣ በአንድነት ጦር ኃይሉና በተለያዩ የጓቲማላ ማኅበረሰብ አካላት መካከል በርካታ የውይይት መድረኮችን አመቻችቷል። ይህም በአንድነት ጦር ኃይሉ (URNG)፣ በአገሪቱ ጦር ኃይሎች፣ በተቃዋሚ ፓርቲዎችና በመንግሥት (1991-1996) መካከል ይፋዊ ድርድር እንዲኖር ምቹ መንገድ ጠርጓል።
የኦስሎው ስምምነት ሲፈረም የወቅቱ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ ሀቪየር ፔሬዝ ዴ ኩላር እንደ ግለሰብና የመንግሥታቱ ድርጅት እንደ ተቋም፣ ‹‹በድርድሩና በአገራዊ ውይይቱ የሚከናወኑ ተግባራትን በአጽንዖት እንዲከታተሉ፣ እንዲሁም ሁሉም የፖለቲካ ኃይላት ይህንን ሰነድ ሲፈርሙ የተደረሱ ስምምነቶችንና የተገቡ ቃላትን ስለማክበራቸው እንደ ዋስትና ሰጪ (የበላይ ጠባቂ/ሞግዚት) ሆኖ እንዲሠሩ›› በይፋ ተጠየቁ፡፡ በዚህም መሠረት ሚናውን ተቀበሉ። በዚህ ይፋዊ ጥያቄ መሠረት የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ተወካዮች በቀጣይ በተካሄዱ በተለያዩ የጠረጴዛ ዙሪያ ውይይቶች እንደ ታዛቢና ዋስትና ሰጪ ሆነው አገልግለዋል። የተባበሩት መንግሥታቱ ድርጅት እ.ኤ.አ. በ1991 በተጀመረው ኦፊሴላዊ የድርድር ሒደት በመጀመሪያ የታዛቢነት ሚናውን የቀጠለ ሲሆን፣ እ.ኤ.አ. ከ1993 ጀምሮ በኋለኛው የውይይት ደረጃ ላይ ደግሞ እንደ ኦፊሴላዊ አስማሚ/አስታራቂ ሆኖ ይሠራ ነበር።
ሊባኖስ፣ ኳታርና የዓረብ ሊግ
የሊባኖስ ብሔራዊ ውይይት የተጀመረው እ.ኤ.አ፣ በ2008 ሲሆን፣ ይኼውም በሊባኖስ የፖለቲካ ማኅበረሰብ መካከል ጥልቅ የመከፋፈልንና የመጠፋፋት አዝማሚያን ካሳየው ኃይለኛ ሕዝባዊ አመፅ በኋላ ነበር። በዚህም የኳታር አሚርና ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከዓረብ አገሮች የሚኒስትሮች ምክር ቤት ካቤኔና ከዓረብ አገሮች ሊግ ዋና ጸሐፊ ጋር በቅርበት በመተባበር ለብሔራዊ የውይይት ሒደቱ ክንውን ምቹ ሁኔታን ለመፍጠር ወሳኝ ሚና ተጫውተዋል። እነዚህ ውጫዊ አካላት ለውይይት ሒደቱ ቀጥተኛ ፖለቲካዊ ድጋፍ የሰጡ ሲሆን፣ ይህም በመጨረሻው በወርኃ ግንቦት 2008 ዓ.ም. የተደረሰውን የዶሃ ስምምነትን አስከትሏል። የዓረብ ሊግ ዋና ሚና፣ ‹‹በሊባኖሳዊያን ውስጥና በፖለቲካ ኃይሎች መካከል እርስ በርሳቸው መተማመንን ማሳደግ ነበር›› ተብሎ ሊገለጽ ይችላል። ኳታር በተራዋ ምንም እንኳን በሒደቱ ውስጥ ቀጥተኛ ተሳትፎ ባይኖራትም፣ በዝግ ስብሰባዎች ላይ በመገኘትና በክልላዊና በአገር አቀፍ ቁልፍ የፖለቲካ ተዋናዮች መካከል ያለውን ለስላሳ ግንኙነት ለማስቀጠል አግዛለች። በዚህ ሁኔታ ሁለቱም ውጫዊ አካላት ኳታርና የዓረብ ሊግ በሊባኖስ ብሔራዊ የውይይት ሒደት ስለሒደቱ ትክክለኛነትና መስመር ዋስትና ሰጪዎች ሆነው አገልግለዋል።
የቴክኒክና የባለሙያ ድጋፍ አቅራቢነት ሚና
ዮርዳኖስ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የልማት ፕሮግራም
ዮርዳኖስ እ.ኤ.አ. በማርች 2011 ለአገራዊ ፖለቲካዊ ማሻሻያዎች ምክረ ሐሳቦችን የማዘጋጀት ሥልጣን ያለው ብሔራዊ የውይይት ኮሚቴ (ኤንዲሲ) አቋቋመች።
በአጠቃላይ ሲታይ የውጭ ተዋናዮች ከሚባሉት መካከል ከዩኤንዲፒ በስተቀር በዚህ የፖለቲካ ውይይት ምክረ ሐሳብ ዝግጅት ሒደት ወቅት በሒደቱ ውስጥ የተጫወቱት ሚና እዚህ ግባ የሚባል አልነበረም፡፡ የዩኤንዲፒ የዮርዳኖስ ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤት በብሔራዊ የውይይት ኮሚቴ አባላት መካከል የሚደረገው ውይይት የመጨረሻ አለመግባባት ወይም ቅርቃር ላይ በደረሰ ቁጥር፣ የቴክኒክና የሎጂስቲክስ ድጋፍ እያደረገ ቆይቷል። ለዚህ ድጋፍ አንዱ ምሳሌ የሚሆነው ለብሔራዊ ውይይት ኮሚቴ አባላት በተለያዩ የምርጫ ሥርዓቶች ላይ ዓለም አቀፍ ዕውቀትን ለመስጠት የልምድ ልውውጥ ጉብኝት፣ የስብሰባ መድረክና የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥልጠና ማዘጋጀቱ ነው። ሆኖም ይህ ስብሰባና ሥልጠና የተካሄደው ቀጣይ የምርጫ ሥርዓቶች በውይይት ሒደቱ ውስጥ አጣብቂኝ ውስጥ ገብተው ከቆዩ በኋላ ነው።
ኔፓል – ስዊዘርላንድ
ስዊዘርላንድ እ.ኤ.አ. ከ2005 እስከ 2007 ባሉት ዓመታት በኔፓል ያለውን የሰላምና መረጋጋት ሒደትን ለመደገፍ በሁለት ዙሮች በተከታታይ ከፍተኛ የሰላም ግንባታ አማካሪዎችን አሠማርታለች። ሁለቱም ባለሙያዎች በኔፓል ለሚካሄደው የኔፓል ወደ ሰላም ሽግግር ሥነ ዘዴ ማዕቀፍ (NTTP) የቴክኒክ ድጋፍ በማድረግ ሒደቱን በሚገባ ደግፈዋል። የኔፓል ወደ ሰላም ሽግግር ሥነ ዘዴ ማዕቀፍ ለአገሪቱ የሰላም ግንባታና ፖለቲካዊ ሽግግር ሒደት እንደ የድጋፍ ሥልትና የአደጋ ጊዜ መውጫ (ሴፍቲኔት) ሆኖ እንዲያገለግል በ2005 ዓ.ም. የተዘጋጀ የድጋፍ ማዕቀፍ ነበር። በዚህም የመጀመርያው አማካሪ በቀዳሚነት ለሰላም ሴክሬታሪያት (ጽሕፈት ቤቱ)፣ እንዲሁም ለየአካባቢው የሰላም አስተባባሪዎች ከውይይት ሒደት ንድፍና ከሥልጣን ክፍፍል ጋር በተያያዙ ጉዳዮች ላይ አማክሯል። በኋለኛው ደረጃ ደግሞ ይኼው ባለሙያ ለአዲሱ ሕገ መንግሥታዊ ምክር ቤት ምርጫ ዝግጅትን በተመለከተ በቴክኒካዊ ጉዳዮች ላይ ፓርቲዎችን አማክሯል፡፡
በተመሳሳይ ሁለተኛው አማካሪ ደግሞ የሕገ መንግሥት ረቂቅና አወጣጥ ሒደቱን ደግፏል፡፡ እንዲሁም ተሳታፊዎች በፌዴራሊዝም ሥርዓት ላይ በቂ ግንዛቤ እንዲጨብጡና ልምድ እንዲያካብቱ ያደረገ ሲሆን ሲቪክ ማኅበራት፣ የፖለቲካ ተዋናዮችና አስተባባሪዎች በሴሚናሮች፣ በጥናታዊ ጉብኝት፣ በምርምርና በጽንሰ ሐሳብ ሰነድ አሰባሰብና ስነዳ ላይ የአቅም ግንባታ ድጋፍ እንዲያገኙ አድርጓል። ከዚህ የስዊዘርላንድ ዜጎች ተሳትፎ በተጨማሪ ከዩኤስኤአይዲ በተገኘ የገንዘብ ድጋፍ ደቡብ አፍሪካዊ ባለሙያ ተቀጥሮ ለኔፓል ወደ ሰላም ሽግግር ሥነ ዘዴ (NTTP) ትግበራ ሒደት የቴክኒክ ድጋፍ አድርጓል።
አስተባባሪነት/አመቻች ወይም አሳላጭ ሚና
ሊቢያ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የተመቻቸ የፖለቲካ ውይይት
በሊቢያ ውስጥ ብሔራዊ ውይይት እንዲደረግ ይፋዊ ጥሪዎች ብቅ ብቅ ማለት የጀመሩት እ.ኤ.አ. በ2013 ሲሆን፣ የወቅቱ የሊቢያ መንግሥት የነበረው አጠቃላይ ብሔራዊ ኮንግረስ (General National Congress (GNC)) የብሔራዊ ውይይት አዘጋጅ ኮሚቴን ስለማቋቋም ይፋዊ ጥሪ ሲያደርግና የመጀመርያውን ጉባዔ ካከናወነበት ጊዜ ጀምሮ ነው። ሆኖም በወቅቱ በሊቢያ ውስጥ በነበረው ጦር መሣሪያ የቀላቀለ ትግልና በተፈጠረው ውዥንብር የፖለቲካ ሁኔታ የውይይት ኮሚቴው የተስፋ ብርሃን ሳይበራ ጨልሞ እንቅስቃሴውም ወዲያውኑ ደብዛው እንዲጠፋ ተደረገ።
ነገር ግን እ.ኤ.አ. በ2014 በቱብሩክ በሚገኘው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትና በትሪፖሊ በሚገኘው ራሱን መልሶ ባደራጀው አጠቃላይ ብሔራዊ ኮንግረስ (GNC) መካከል የተፈጠረውን መለያየት ተከትሎ፣ የመለያየት ጉዳዩ ሥጋት ውስጥ የከተተው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት በሊቢያ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የድጋፍ ተልዕኮው (UNSMIL) በኩል ተቀናቃኝ አንጃዎች በሊቢያ የፖለቲካ ሁኔታ ውይይት ውስጥ በአስገዳጅነት እንዲሳተፉ የሚያደርግ የውይይት ማዕቀፍ ስምምነት ውስጥ እንዲገቡ አደረገ።
ሆኖም ተወያይ ወገኖች በውይይቱ ወዲያውኑ በቀጥታ ለመሳተፍ ፈቃደኛ ባለመሆናቸው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅቱ ሒደቱን ወደፊት ለማራመድ እንዲረዳው በማሰብ እንደ አስተባባሪ ሆኖ በማመቻቸት አገልግሏል። በሌላ በኩል ደግሞ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ልዑክ ምንም እንኳ አደረጃጀቱ በተለያዩ የውይይቱ ምዕራፎች ልዩ ልዩ የስኬት ደረጃ ቢኖረውም የአካባቢ መንግሥታት፣ የሲቪል ማኅበረሰቡ፣ የሴቶች ቡድን፣ የጎሳ መሪዎችና የፀጥታና ደኅንነት ተዋናዮች ድምፆች በሚገባው ልክ በውይይቱ ተደማጭ እንዲሆኑ ለማድረግና ወደ ፖለቲካ ውይይት ሒደቱ ለመሳብ እንዲረዳው ‹ደጋፊ ዱካዎች (Supportive Tracks)› የተሰኙ ባለአምስት ነጥብ የድጋፍ ማሳለጫ ተነሳሽነቶችን አስጀምሮ ነበር። በመጨረሻም በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሊቢያ ልዑክ አማካኝነት የተመቻቸው ይህ የፖለቲካ ውይይት መድረክ በታኅሳስ 2015 በሽሪት ሞሮኮ ውስጥ በዋና ዋና የፖለቲካ ተዋናይ ወገኖች መካከል የተፈረመውን የሊቢያን አጠቃላይ የፖለቲካ ስምምነት አስከትሏል፡፡
ሱዳን በርግሆፍ ፋውንዴሽን
እ.ኤ.አ. በ2014 የበርግሆፍ ፋውንዴሽን ከጀርመን የዓለም አቀፍና የፀጥታ ጉዳዮች ኢንስቲትዩት ጋር በቅርበት በመተባበር፣ እንዲሁም ከጀርመን የፌዴራል የውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት በተገኘ የገንዘብ ድጋፍ በሱዳን በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ የሚገኙ የተለያዩ የሱዳን ፖለቲካ ተዋናዮችን ለማሰባሰብ የሚያስችል ለአካታች ብሔራዊ ውይይት ማዕቀፍ የሚሆን፣ ‹‹በሱዳን ውስጥ ብሔራዊ ውይይትና ዕርቅን መደገፍ›› የሚል በጎ ውጥን አስጀምሯል።
እ.ኤ.አ. በየካቲት 2015 ተረቅቆ የፀደቀው የበርሊን መግለጫ ሁለት ጉልህ ውጤቶች ነበሩት።
- ለብሔራዊ ውይይቱ ክንውን ምቹ ሁኔታ መፈጠር እጅግ አስፈላጊ መሆኑን በአጽንዖት አሳስቧል፣
- ተቃዋሚዎች የብሔራዊ ውይይቱ አንድ አካል በሆነው የአፍሪካ ህብረት የከፍተኛ ዕርከን አፈጻጸም የፓናል ዝግጅት ኮንፈረንስ ላይ ለመሳተፍ ተስማምተዋል።
አስፈጻሚ፣ ተቆጣጣሪና አረጋጋጭ
የመን የዓለም ባንክ
የውይይት ሴክሬታሪያቱ እ.ኤ.አ. በሴፕቴምበር 2014 በየመን የዓለም ባንክ ዋና ጸሐፊ ልዩ አማካሪ ጽሕፈት ቤት አማካይነት የብሔራዊ የውይይት ኮንፈረንስ ውጤቶችን አፈጻጸም ለመደገፍ የሚረዳው አቅም እንዲያዳብር ለማስቻል፣ ከዓለም ባንክ የገንዘብ ድጋፍ ቀርቦለት ነበር። በዚህ ድጋፍ ማዕቀፍ የመጡት የዓለም ባንክ ሠራተኞች የየመንን የሽግግር ሒደት ለመደገፍ ለኢኮኖሚና አስተዳደራዊ ጉዳዮች ልዩ አማካሪው የቴክኒካል ምክርና ድጋፍ የሰጡ ሲሆን፣ በተጨማሪም የዓለም አቀፉን የልማት ዕርዳታ ከአገራዊ የፖለቲካ ቅድሚያ ጉዳዮች ጋር ለማጣጣም የተባበሩት መንግሥታት ድርጅትና የዓለም ባንክ የጋራ ተቋም አዋቅረዋል። እንዲሁም ይኼው የዓለም ባንክ ሠራተኛ የብሔራዊ ውይይት ውጤቶች ትግበራን ለመደገፍ ለዓለም አቀፍ ኃይሎች ተሳትፎ የጋራ ማዕቀፍ እንዲዘጋጅ የማመቻቸት ኃላፊነት ተሰጥቶት ነበር።
ኬንያ የታዋቂ አፍሪካዊ ሰብዕናዎች ቡድን
እ.ኤ.አ. በመጋቢት 2008 የአፍሪካ ኅብረት የሰላምና የፀጥታው ምክር ቤት ቀደም ሲል በኬንያ የፓርቲዎች ምክክር ሒደት ላይ የተሰማራውን የታዋቂ አፍሪካዊ ሰብዕናዎች (ግለሰቦች) ቡድንን፣ የኬንያ ፓርቲዎች በውይይትና ዕርቅ ሒደቱ የደረሱባቸውን ስምምነቶች ተግባራዊ ለማድረግ እንዲረዳቸው የሚጠይቅ የውሳኔ ሐሳብ አሳለፈ። የውሳኔ መግለጫው በቡድኑ አማካይነት የተለያዩ ኮሚቴዎችንና ኮሚሽኖችን መደገፍ፣ እንዲሁም ከእነዚህ አካላት የሚወጡትን ምክረ ሐሳቦችና ውሳኔዎችን መከታተልና መተግበርን ያካትታል፡፡ የፓነል ቡድኑ በአተገባበር ሒደት የሚኖረውን ቀጣይነት ያለው ተሳትፎ ለማረጋገጥ እንዲያግዘው ከፓናል ሴክሬታሪያቱ የሥልጣን እርከን አንድ ደረጃ ዝቅ ያለ የማስተባበሪያና ግንኙነት ቢሮ በናይሮቢ እንዲከፍት ተደርጓል። ይህ ቢሮ በዋናነት በኬንያ የብሔራዊ ውይይትና ዕርቅ (KNDR) ሒደት የተደረሱ ስምምነቶች አፈጻጸም ላይ የመርዳት ሚና ያለውና ከውይይት ሒደቱ የሚመነጩ የረዥም ጊዜ ጉዳዮችን ለመፍታት የጥምር መንግሥቱን የመደገፍና የመቆጣጠር አጠቃላይ ኃላፊነት ነበረው።
ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን፣ በኢሜይል email@example.com አድራሻቸው ማግኘት ይቻላል፡፡