Pothuajse 2000 vite më pas, si qëndrojnë ende në "këmbë" Koloseu dhe Panteoni pavarësisht tërmeteve, përmbytjeve dhe konflikteve ushtarake?
Brenda Koloseumit, vizitorët kanë hapësirë të mjaftueshme për të fotografuar monumentin me më shumë se 50,000 pozicione që dikur ka qenë një arenë për ngjarje që varionin nga betejat e përgjakshme të gladiatorëve deri tek garat me qerre. I njohur gjithashtu si Amfiteatri Flavian, hapja madhështore në vitin 80 pas Krishtit organizoi 100 ditë të pandërprera lojërash që thuhet se përfshinin therjen e rreth 9,000 kafshëve. Me katër kate të larta dhe 188 metra të gjerë, struktura ovale mbetet amfiteatri më i madh në botë.
I ndërtuar rreth 40 vite më vonë, Panteoni ka një kube tërheqëse dhe arrin kulmin në një dritare rrethore, të njohur si oculus që vërshon brendësinë me dritë natyrale. Emri Pantheon, i cili kombinon fjalët greke për "të gjithë" dhe "zot", ka një funksion fetar, por disa historianë mendojnë se monumenti është ndërtuar kryesisht për t'i bërë haraç perandorëve romakë. Por pavarësisht viteve, gjysmësfera ikonë mbetet e paprekur dhe është ende kupola më e madhe e betonit në botë.
Kur bëhej fjalë për ndërtimet e mëdha, romakët e dinin qartë se çfarë po bënin. Gati 2000 vite pasi u ndërtuan, këto dy struktura gjigante dhe teknikisht befasuese u kanë rezistuar tërmeteve, përmbytjeve dhe konflikteve ushtarake, duke i qëndruar gjatë perandorisë që i ka krijuar dhe duke u bërë mishërime fizike të ndikimit të qëndrueshëm të kulturës romake në të gjithë globin.
Por si e realizoi Roma e lashtë një arkitekturë të tillë monumentale dhe afatgjatë kaq shumë kohë më parë?
Inxhinierët dhe shkencëtarët janë ende duke studiuar strukturat romake sot, dhe ata thonë se sekreti është bashkimi i dizajnit me një recetë inovative për betonin, një material jashtëzakonisht i qëndrueshëm që përdoret edhe sot në mbarë botën. Ndërsa romakët nuk e shpikën betonin, ata sigurisht e ngritën "stekën" për ndërtimin. Ky lloj betoni i lejoi arkitektët romakë të arrinin pothuajse çdo formë që mund të imagjinonin, të kufizuar vetëm nga aftësia e tyre për të ndërtuar format prej druri të nevojshme për të formuar llumin shkëmbor.
Por harqet, qemerët dhe kupolat që janë fakte të ndërtesave romake nuk ishin thjesht fantazi. Betoni që i mbante së bashku këto dizajne ishte gjithashtu unik. Betoni romak përdori një recetë të ndryshme nga betoni modern, dhe studiuesit që studiojnë këtë material të lashtë thanë se përbërësit e tij duket se i japin materialit rezistencë fenomenale ndaj shkatërrimit. Betoni romak është një përzierje më e thjeshtë e gëlqeres dhe grimcave të shkëmbinjve gëlqerorë dhe, më e rëndësishmja, agregatet e shkëmbinjve vullkanikë të llojeve të ndryshme, të cilat ishin të bollshme në rajonin përreth Romës.