Ke a ke niheyo ko kɛ yiheyo ko ngɛ kpo jee ɔ, mɛni e tsɔɔ?
Ke niheyo ji mo nɛ o kɛ yiheyo ko pɔɔ nyɛɛmi ɔ, anɛ lɔ ɔ tsɔɔ kaa o kɛ lɛ ngɛ kpo jee lo?
Ke niheyo ko kɛ yiheyo ko a bua jɔ a sibi a he, nɛ a pɔɔ a sibi sɛ gbi manemi aloo a pɔɔ a sibi fiami ngɛ tɛlifoo nɔ ɔ, anɛ a ngɛ kpo jee lo?
Ke niheyo ko kɛ yiheyo ko pɔɔ a he tsɔ mi banee be fɛɛ be nɛ a maa ya he nya buami ko sisi ɔ, anɛ a ngɛ kpo jee lo?
Eko ɔ, e be yee ha mo kaa o ma ha kekleekle sane bimi ɔ heto. Se eko ɔ, sane bimi enyɔne ɔ kɛ etɛne ɔ a heto hami maa ye ha mo bɔɔ. Ke a ke niheyo ko kɛ yiheyo ko ngɛ kpo jee ɔ, mɛni e tsɔɔ tutuutu?
Ngɛ anɔkuale mi ɔ, e ji ní peemi saisaa ko nɛ yaa nɔ ngɛ nyumu kɛ yo nɛ a bua jɔ a sibi a he ɔ a kpɛti nɛ haa nɛ a jeɔ suɔmi nɛ hii nyumu kɛ yo a kpɛti ɔ kpo kɛ tsɔɔ a sibi.
Enɛ ɔ he ɔ, heto kɛ ha sane bimihi etɛ ɔmɛ tsuo ji ee. Ke niheyo ko kɛ yiheyo ko nɛ a ngɛ suɔmi kɛ ha a sibi pɔɔ ni sɛɛmi ngɛ mobile fon nɔ aloo a kpeɔ ngɛ he ko nɛ a sɛɛɔ ní ngɛ laami mi jio, he nɛ nihi maa na mɛ jio ɔ, e tsɔɔ kaa a ngɛ kpo jee.
Mɛni yi mi tomi lɛ ngɛ niheyo kɛ yiheyo a kpo jemi he?
Niheyo kɛ yiheyo a kpo jemi yeɔ bua ni enyɔ ɔmɛ konɛ a le ke ji a ma nyɛ maa sɛ gba si himi mi. Enɛ ɔ he ɔ, e sa nɛ a hɛɛ juɛmi nɛ da ngɛ he.
Eko ɔ, o juami bi komɛ naa lɛ kaa e ji fiɛmi nɔ́. Ke niheyo ɔ, eko ɔ, e bua jɔɔ kaa e kɛ yiheyo pɔtɛɛ ko ngɛ kpo jee. Se pi kɛ yi mi tomi kaa e kɛ lɛ maa sɛ gba si himi mi. Ke yiheyo ɔ, eko ɔ, lɛ hu e bua jɔ jã peemi he. Ni komɛ po kɛ fĩaa kaa a kɛ nɔ ko pɔtɛɛ ko ngɛ kpo jee.
Behi fuu ɔ, huɛ bɔmi nɛ ɔ se kɛ we kulaa. Yiheyo ko nɛ a tsɛɛ lɛ ke Heather de ke: "Nihewi kɛ yihewi babauu nɛ a kɛ a sibi pɔɔ kpo jemi ɔ, a kpɛti gbɛɛ ngɛ otsi kake loo otsi enyɔ pɛ mi. A naa nyumu kɛ yo a kpo jemi kaa nɔ́ ko nɛ dlaa mɛ kɛ ha gba mi pomi mohu pe gba si himi mi sɛ mi."
Ngɛ anɔkuale mi ɔ, ke nyumu kɛ yo ngɛ kpo jee ɔ, a náa suɔmi kɛ haa a sibi. Lɔ ɔ he ɔ, e sa nɛ o hɛɛ juɛmi nɛ da ngɛ ní peemi nɛ ɔ he.
Susu he nɛ o hyɛ: Anɛ o bua maa jɔ kaa nɔ ko kɛ o he numi ma fiɛ kaa bɔ nɛ jokuɛ kɛ fiɛmi nɔ́ ko ma fiɛ saii kɛkɛ e sake fɔ he ko ɔ lo? Ke o sume nɛ nɔ ko nɛ e kɛ o he numi nɛ fiɛ ɔ, lɛɛ mohu o kɛ nɔ ko he numi kó fiɛ! Baiblo ɔ de ke "suɔmi pee we níhi nɛ sɛ́."
Yiheyo ko nɛ a tsɛɛ lɛ ke Chelsea ɔ de ke: "Be komɛ ɔ, i susu ɔ kaa e sa nɛ nyumu kɛ yo a kpo jemi nɛ pee fiɛmi nɔ́ ko kɛkɛ. Se hɛdɔ ngɛ he ke nɔ kake ngɔ lɛ kaa e ji fiɛmi se nɔ kpa a lɛɛ e nɛ lɛ jã.
Ga Womi: Kane 2 Petro 1:5-7 nɛ o kadi su kake ko ngɛ ngmami ɔ mi nɛ o maa suɔ nɛ o tsu he ní. Nyɔhiɔ kake se ɔ, hyɛ kaa o nyɛ ngɛ jamɛ a su ɔ kpo jee ngɛ o si himi mi lo. O ma nyɛ maa pee jã kɛ dla o he kɛ ha nyumu kɛ yo a kpo jemi, kɛ gba si himi mi sɛ mi.
Anɛ i wa nɛ i kɛ nɔ ko ma bɔni kpo jemi lo?
Mɛni jeha nɛ o susu kaa e sa nɛ niheyo ko loo yiheyo ko nɛ e ye loko e kɛ nɔ ko nɛ bɔni kpo jemi?
Jehanɛ, mo bi o fɔli ɔmɛ a kpɛti nɔ kake sane nɛ ɔ nɔuu.
E ma nyɛ maa ba kaa heto nɛ o fɔlɔ ɔ ma ha mo ɔ maa je ekpa ngɛ bɔ nɛ o susu ha a he. Nihewi kɛ yihewi babauu ma a juɛmi nya si kaa a maa mlɛ kɛ ya si be nɛ sa loko a kɛ nɔ ko ma bɔni kpo jemi. Eko ɔ mo hu o suɔ kaa o maa pee jã.
Yiheyo ko nɛ a tsɛɛ lɛ ke Danielle nɛ e ye jeha 17 hu mwɔ e yi mi kpɔ kaa e maa pee jã. E de ke: "Amlɔ nɛ ɔ, níhi nɛ i ngɛ hlae ngɛ nɔ ko nɛ i suɔ nɛ i kɛ lɛ maa sɛ gba si himi mi he ɔ je ekpa kulaa ngɛ bɔ nɛ i susu ha jeha enyɔ nɛ be ɔ mi. Ngɛ anɔkuale mi ɔ, piɔ nitsɛ po i be nyɛe nɛ ma ma ye juɛmi nya si ngɛ he. Ke i yɔse kaa bɔ nɛ i susuɔ ha amlɔ nɛ ɔ tsakee we ngɛ jeha bɔɔ komɛ a se ɔ, lɛɛ ma hyɛ kaa i kɛ nɔ ko ma bɔni kpo jemi lo."
Yi mi tomi kpa ko hu ngɛ nɛ lɔ ɔ he je ɔ nile ngɛ mi kaa o maa mlɛ. Baiblo ɔ kɛ munyu nɛ ji, "e nyɛ we e he nɔ nɛ e hyɛ ɔ" tsu ní kɛ tsɔɔ be nɛ bɔmi nami kɛ suɔmi nɛ nyumu náa kɛ haa yo aloo yo náa kɛ haa nyumu ɔ mi waa wawɛɛ. (1 Korinto Bi 7:36) Ke o ji niheyo, nɛ o su he nɛ bɔmi nami he akɔnɔ nɛ ngɛ o mi ɔ nya wa nɛ o kɛ yiheyo ko pɔɔ bɔmi ɔ, lɔ ɔ ma ha nɛ akɔnɔ ɔ nya maa wa wawɛɛ, nɛ ní yayahi maa je mi kɛ ba. Ke o ji yiheyo hu, e ma nyɛ maa ba jã ngɛ o blɔ fa mi.
Ngɛ anɔkuale mi ɔ, o juami bi be lɛ nae kaa nɔ́ ko nɛ hɛdɔ ngɛ he. A kpɛti nihi fuu suɔ nɛ a le bɔ nɛ bɔmi nami ngɛ ha. Se moo lɛɛ o ma nyɛ maa kua jamɛ a susumi ɔ, nɛ jã nɛ e sa kaa o pee! (Roma Bi 12:2) Baiblo ɔ ngɛ mo ga woe kaa o "tu yahomi nya fo." (1 Korinto Bi 6:18) Ke o to o tsui si nɛ o wa bɔ nɛ sa a, o ma nyɛ maa yu o he ngɛ 'haomihi' a he.
Mɛni he je nɛ e sa nɛ ma to ye tsui si?
Ke a ngɛ o nɔ nyɛe kaa o kɛ nɔ ko nɛ bɔni kpo jemi ɔ, e ngɛ kaa nɔ́ nɛ a ngɛ o nɔ nyɛe nɛ o ngma ka ko nɛ o kase we he ní tsɔ. Ke e ba jã a, e ngɛ heii kaa a fia mo yi si! E sa nɛ o ná be kɛ kase ní, konɛ o le nyagbahi nɛ o kɛ maa kpe ngɛ ka a mi.
Jã kɛ̃ nɛ e ji ngɛ nɔ ko nɛ o kɛ lɛ maa je kpo ɔ blɔ fa mi.
E ji hɛdɔ sane. Lɔ ɔ he ɔ, loko o maa ma o juɛmi nya si kaa o kɛ nɔ ko ma bɔni kpo jemi ɔ, e sa nɛ o kase nɔ́ ko nɛ e hia wawɛɛ nɛ ji, huɛ bɔmi.
Pee se ɔ, ke o na nɔ ko nɛ o suɔ kaa o kɛ lɛ maa sɛ gba si himi mi ɔ, huɛ bɔmi nɛ mi wa maa hi nyɛ kpɛti. Huɛ bɔmi nɛ ɔ he hia wawɛɛ, ejakaa loko gba si himi ko maa ye manye ɔ, e sa nɛ ni enyɔ ɔmɛ nɛ a pee huɛmɛ nɛ nyu bi ngɛ a kpɛti.
Ke o to o tsui si ɔ, lɔ ɔ tsɔɔ we kaa o be bua jɔmi náe. Mohu ɔ, o ma ná he yemi kɛ 'bua jɔmi ngɛ o nihe mi loo o zangma mi.' (Fiɛlɔ 11:9) Lɔ ɔ hu ma ha nɛ o ná be babauu kɛ kase su kpakpahi nɛ maa ye bua mo. Nɔ́ nɛ hia pe kulaa ji huɛ bɔmi kpakpa nɛ maa hi o kɛ Mawu nyɛ kpɛti.
Amlɔ nɛ ɔ nɛ o kɛ o he wui ní peemi nɛ ɔ mi lolo ɔ, o kɛ nihewi kɛ yihewi kpahi ma nyɛ maa bɔ. Se mɛni ji blɔ nɛ hi pe kulaa nɔ nɛ o ma nyɛ maa gu kɛ pee jã? Ke nyɛ bla kɛ ngɛ hɛja jee kaa nihewi kɛ yihewi ɔ, nyɛɛ hyɛ kaa nɔkɔtɔma ko ngɛ kpɛti nɛ e maa hyɛ konɛ níhi nɛ ya nɔ saminya. Yiheyo ko nɛ a tsɛɛ lɛ ke Tammy ɔ de ke: "I susu kaa jã peemi ngɛ bua jɔmi. E hi kaa o ma ná huɛmɛ fuu." Yiheyo ko nɛ a tsɛɛ lɛ ke Monica a hu kplɛ nɔ jã. E de ke, "E hi wawɛɛ kaa o kɛ nihi ma bla kɛ pee níhi ejakaa e ma ha nɛ o le ni kpahi kɛ bɔ nɛ nɔ fɛɛ nɔ peeɔ e ní ha."
Se ke o tui o tsui si nɛ o kɛ o juɛmi ma nɔ ko pɔtɛɛ nɔ mla a, eko ɔ níhi be nɔ yae kaa bɔ nɛ o susu ɔ, nɛ o maa hao. Lɔ ɔ he ɔ, to o tsui si. Ngɔɔ be nɛ ɔ kɛ kase bɔ nɛ a kɛ nihi hii si ngɛ bua jɔmi mi ha. Kɛkɛ ɔ, hwɔɔ se ɔ, ke o to kaa o kɛ nɔ ko ma bɔni kpo jemi ɔ, o maa le bɔ nɛ mo nitsɛ o ngɛ ha tutuutu, kɛ nɔ tutuutu nɛ o suɔ kaa o kɛ lɛ maa hi si kaa o he piɛɛlɔ.