ACHEHNETWORK.COM -
|(Foto: via google.search)|
Taman sari Geununong (gunongan) geupeugöt yôh masa keurajeuën Sôleutan Éseukanda Muda (1607-1636
M). Taman sari Geununong geukheun cit Taman Ghairah nyang bak teungöh nyan jihilé ië kruëng Darôy (Darul Asyiqi). Taman nyan seubagoë teumpat meuseunang peumaisuri Sôleutan Éseukanda Muda (Putroë Phang) aneuk Sôleutan nanggroë Phang di seumeunanjông Malaya. Meunyö Kandang bak awai phôn nakeuh beunangôn nyang geungui seubagoë teumpat khanduri lé peurté awak rumoh ( keuluwarga ) Sôleutan Éseukanda Muda. Lheuëh Sôleutan Éseukanda Thani neuwafeuët gobnyan geuseumiyub sinan, 'Oh lheuëh nyan geupeugah komplèk jirat Éseukanda Thani nyang toë ngön Geununong. Blah röt barat Geununong batèë bulat meutrah, yôh masa Sôleutan Éseukanda Muda geungui keu teumpat rhah ôk peumaisuri sôleutan 'oh lheuëh geumanoë bak kruëng darôy, blah röt timu geununong na Pintô Khôp, geupeugah pintô nyan nakeuh pintô babah röt blah röt likôt meuligoë sôleutan.
|(Foto: glory-travel.com)|
|(Foto: glory-travel.com)|
Bustanussalatin nyang meumakna taman raja-raja nakeuh tajôk kitab keunarang Syèkh Nuruddin Ar-Raniri nyan nakeuh keunarang nyang paléng rayek keususastraan nyang na tom geutuléh lam bahsa Meulayu. Kitab nyan geutuléh lé gobnyan bak thôn 1047 H (1637 M) yakni bak masa keurajeuën Sôleutan Éseukanda Thani. Taman nyan nyang meulakab Taman Ghairah nyan geupeugah luwah siribèë dupa. Taman nyang luwah nyan jihilé ië kruëng darôy (Darul Asyiki), peunoh meubagoë macam bungong-bungong, beunangôn–beunangôn nyang geupeugöt nibak meubagoë batèë puwalam meuwareuna-wareuna, seureuta tamèh-tamèh nyang meubalôt ngön teumbaga, pirak, ngön suwasa nyang meuuké-uké. Beunangôn nyang mantöng euncit seubagoë bukti cidah that taman nyan nakeuh Geununong ngön Pintô Khôp. Bayang-bayang geupeugah lam kitab nyan,jihilé ië kruëng Darul Asyiki lam teungöh taman, lheuëh nyan sipanyang bak binèh kruëng nyan inan keuh Taman Bustanussalatin nyang dirui.
Darul Asyiki nyang geucalitra lam Taman Bustanussalatin bak abad keu 17 nyang nè jihilé nibak mata ië jabalul-a'la, blah röt arah magréb (barat), mungkén nyang geutanyoë turi jinoë da'irah Mata Ië, meunyö Darul Asyiki sampoë jinoë mantöng jeuët takalön nyang nan Kruëng Darôy.
|(Foto: maps motivasi kehidupan)|
Lheuëh nyan lam seunurat keu hay nyan beunangôn Geununong ngön Taman Bustanussalatin nyan geupeugah meubagoë macam beunagôn cidah meulapéh puwalam meusalôt logam nyang meuuké, bubông geuhiyah. Sikeuliléng Taman nyan meubintéh batèë meulapéh gapu peunirak, deungön pintô babah röt nyang meuarah u meuligoë, nyang nan Pintô Biram Inderabangsa nyang nibak sa'ah nyoë mantöng jeuët takalön nyang geukheun Pintô Khôp.
Padang nyang luwah deungön meubatèë pelinggam nyang that cidah, geubôh nan Mideuën Khèrani (Medan Khairani). Bak teungöh nyan ba cöt (bukét) deungön meunara bak teumpat sôleutan neupiyôh-neuduëk, meulakab nan gunongan Meunara Peumata. Peurmata nyan geupeugöt nibak tamèh teumbaga, bubông pirak deungön curak sisék meuriya. Meuhiyah puncak nibak suwasa nyang meublé-blé meunyö keunöng cahya mata-uroë. Di dalam nyan peunoh deungön hiyasan nibak peurmata lheuëh nyan bak taman geununong nyan geupula meubagoë macam seunaman bungong lagèë bungong jeumpa, bungong ië maw'ö mirah ngön maw'ö putéh, seureuta srigadéng. Blah röt binèh beunangôn u arah kruëng na saboh bangku batèë meuuké nyang geulakab nan Keumbang Lèla Masyhadi, lom bak ulèë kruëng nyan na peterana batèë laén nyang meuwareuna nilam nyang geukheun Keumbang Seroja Berkerawang.
|(Foto: andalastourism)|
Saboh seumeujid nyang geupeudöng bak taman nyan, seumeujid nyan geubôh nan Isyki Musyahadah sikeuliléng nyan meubagoë macam jeunèh bak-bak u, lagèë u gadéng, nargi, putéh, karah, manèh, dadéh, ratôh, rumi, na cit meubagoë jeunèh bak-bak pineung. Seulaén nyan pih mantöng le balè-balè nyang lagak-lagak meunurôt geupeugah lam kitabtu Bustanussalatin. Beunangôn nyan geurancang lé utôh-utôh ahli di Cina ngön Tureuki nyang kaya deungön seunuké ngön jeunèh dabeuëh-dabeuëh meuutôh.[]