Схы здыруанаҵы атеатри сареи ҳаицушәоуп сгәалашәарақәа ишырҳәо. Атеатр абзиабара знык изыцрасыз, уи иԥсы ҭанаҵы ицзаауеит. Изхысҳәаауа, исҭахы исҭахым, атеатр сыԥсҭазаара иалалеит сшыхәыҷыз.
Иҳаҩсыз ашәышықәса аҩбатәи азыбжа ианасакьаҳәымҭаз сара ашкол сҭан жәларык апоетцәеи, артистцәеи уҳәа злиааз Кәтол ақыҭан. Иахьатәи аҿар ари заҳауа лакәҵас ирыдыркыларгьы, ҳара ҳқыҭа усҟан иаман ашәҟәыԥхьарҭа, акино ахәаԥшырҭа, аклуб уҳәа, қалақьк аҿы ҳаҟазшәа акәын ҳшеибыҭаз. Усҟан ҳқыҭаҿы еиҿкаан ахор, акәашара, ашәаҳәара уҳәа, акультуратә ԥсҭазаара шьахәла имҩасуан, избанзар иҟан акультуратә иделогиа. Абарҭақәа инарываргыланы, Кәтол атеатр лассы-лассы изҭаауаз қыҭан. Ҳара ҳахь имҩахыҵуан аԥсуа театр аспектакльқәа аманы, уи адагьы, аамҭа –аамҭала иаҳзаауан Сергеи Сақаниа иеиԥш иҟаз актиорцәа дуқәа асахьаркыратә ԥхьара иадҳәалаз ркомпозициақәа рыманы.
Аԥсны Жәлар рартист Сақаниа иаара ҷыдала ҳазыԥшын, уи иҳадигалон лафла ихырҷаз адраматург Шоҭа Ҷкадуа исатиратә ҩымҭақәа. Ҳаклуб кәапеишәа иҭәын ари аҟаза данықәгылоз.Иахьеиԥш исгәалашәоит уи "Ахаԥыц хьаа" захьӡыз Ҷкадуа иажәабжь данаԥхьоз. Атекст аҩаӡара адагьы, актиор шьахәла исахьа ҭихуан, аиаша аҳәара зҭахыз, аха иззымгәаӷьуаз ауаҩы. Ақәгылара анхыркәшахалак ашьҭахь, амашьынақәа раангыларҭаҿы ҳгыланы ҳихәаԥшуан Сергеи Сақаниа иара дызгоз автобус ҳабла иамбо инаскьаанӡа.
Ажәакала, аҵареи, акультуратә ԥсҭазаареи акыр еиҿыбааны еибыҭан усҟан.
Исгәалшәоит Аԥсуа театр аауеит ҳәа ҳҽеибыҭаны хәылбыҽхала ақыҭа агәаны игылаз ҳаклуб ахь ҳанцоз. Артистцәа аазгоз амашьына иааҭыҵуан ԥшреи сахьалеи мацара узыршанхоз актрисацәа, ахацәагьы урҭ ирыҵахомызт аха. Еиҳаракгьы аҳәса рансамбль аԥшӡара ду ззырҳәо иамаркуан.
Сшыхәыҷызгьы, сара урҭ актиорцәа рӷьырак хаҭала издыруан, избанзар уа аус руан Леуарса Касланӡиа, Минадора Зыхәԥҳа, Еҭери Коӷониаԥҳа, саҳәшьа гәакьа Ира уҳәа, Кәтол иалҵыз аҟазацәа.
Убарҭқәа рыдагьы, саб иҩны Кәтол инеиуаз асасцәа ирлас-ырлас изламҩахыргоз ала, исҳәарц сылшоит усҟан атеар аҿы аус зуаз рӷьырак ааигәаны избахьан ҳәа. Минадора Зыхәԥҳаи Еҭери Коӷониаԥҳаи ани ԥҳаи ракәын, ҳазлеиуацәаз ала, аангылара ҳәа ҳара ҳахь инеиуан.
Схаҿы инхеит патретҵас ҩыџьа аҳкәажәцәа рсахьа. Руаӡәы лхы шлаӷәаӷәаӡа, дауцәамкәа, дкьаҿцәамкәа аԥшӡара иакны иагоз лхылҿсахьа мрашәа иаауҿаԥхон. Сызҿу Минадора лоуп. Лара Коӷониаа дырҭацан, сандуи лареи акыр еизааигәан. Минадора илхаз абжьы хаа, даҽаӡәы ихангьы исмаҳац. Дцәажәон аҳкәажә хрыжь-хрыжь, ажәытә хҭысқәа лгәаларшәо.
Еҭери лакәзар, ԥшрала европатәи астиль еиҳа дазааигәан, лҽеилаҳәашьагьы еиҳа ихыркын. Иабантәаалгоишь илшәу аасгәахәуан сара, уи лцәамаҭәа ԥштәы хкыла еилаԥсаз ацәҩычақәа ишрылху ангәасҭалак. Еҭери илхалҵон акакаҷқәа зыхьнырҳалаз акасқәа, лҵыкқәа илшәылҵоз зегьы шамаха аԥхьа аартын, Анцәа илиҭаз аԥшӡара инашьашәаланы лыԥхәысра ааҵнашьуа. Сгәанала, Еҭери агьама змаз актрисан, лцәамаҭәагьы хә-дук ахҭнылымҵозаргьы ҟаларын, аха еиҿкааны аӡахышьеи, аԥштәқәа ралхшьеи бзианы илныруазар акәхарын.
Ажәакала, абарҭқәа санрызхьаауа, иахьатәи ҳтеатртә ҳкультура саназхәыцуа, маҷк ҳасахазшәа сгәы иабоит. Ҳасахеит уаҩышәалагьы, гьамалагьы, ҵаралагьы, ԥшра-сахьалагьы-ҳазҭагылоу аамҭазы аԥараҳареи, амаҭәа аахәареи, адипломқәа рхыԥхьаӡареи рацәазаргьы.
Саныҩеидас, сеилаҳауа салагеит саҳәшьа Ира леиԥш атеартә институт аҭалара. Ашкол аҿы сара стәала аспектакльқәа ықәсыргылон сҩызцәа сыцрхырааны, иара убас, саауан Аҟәа аспектакльқәа рыхәаԥшра, атеатр иадҳәалоу ажәабжьқәа реилкаара.
Иахьеиԥш исгәалашәоит Аԥсуа театр аҳкәажәцәа атеар аԥхьа рыԥшандагақәа кны игылаз арымӡкәа ианрықәтәаз. Инеибеиԥшны удыршанхон, убас еиҿкаан рцәажәашьеи, ртәашьа-ргылашьеи рыла.
Иахьа атеатр аԥхьа митинг ҟаҵарҭахазар, усҟан иԥшахьарсуаз ауаа урҭ атеатр акорифеицәа ирыхәаԥшырц игылаз арымӡқәа рааигәара имҩасуан иааигәаны ирбарц азы. 1981 шықәса алаҳәара ҟаҵан агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" адаҟьаҿы Қарҭтәи атеатртә институт ахь аԥсуа гәыԥ шырышьҭуа, аҭалара зҭахыу уи иадҵааларц. Усҟан шықәсык ҵуан ашкол салгеижьҭеи, издыруада лшарак ҟалар ҳәа аҩны сҽазыҟасҵон атеатртә институт аҭала.
Сызлацәажәо аамҭазы жәа-шықәса рахь знык акәын лимитла аԥсуаа атеатртә институ ахь ирышьҭыртә алшара анрыҟаз. Убас разҟыс исыман, убри аамҭа сара сақәшәеит. Ари анызба, ахьышәҭҳәа Аҟәаҟа сааит саҳәшьа лахь.
Аиашазы, алаҳәара ларгьы илымбацызт, убри аҟынтә усҟан режиссиор хадас атеатр иамаз Дмитри Кәартаа иахь слышьҭит. Цәгьа ибзианы сидикылеит. Икабинет аҿы снеиган К. Станиславски ишәҟәы ҳамҭас исиҭеит, сгәеиҭарц азы жәеинраалакгьы саирԥхьеит. Дук мырҵыкәа иааит Қарҭынтәи ҳгәазҭоз акомиссиа. 40-ҩык рҟынза аҿар рыҽԥыршәон, убарҭ рахьтә иаднакылоз жәҩык ракәын. Аҟазаратә иститут аҭалараан иахәаԥшуамызт уаҳәшьа дазусҭоу, уаб дазусҭоу, убри аҟынтә акомиссиа рылаҿы уааир акәын. Атеатр аҩныҵҟа имҩаԥган атурқәа, убарҭ рышьҭахь акәын Қарҭ аԥышәарақәа рахь ҳанырышьҭуаз. Абри аамҭазы, акомиссиа иацыз Моника Каҷараа захьӡыз машәыршәа данаасықәшәа исалҳәеит "ҳара бара баҳгәаԥхеит" ҳәа. Уи сгәы арӷәӷәеит, аха издыруан анаҩстәи аетап шымариамыз.
Ара сахысын Қарҭ саннеи, изабахьаз ракәымкәа даҽа џьоук ракәын акомиссиа иалатәаз. Сҽааидыскылан, ашәаӡызара насхысцан, даҽа шанск шсымам сгәы иааҭакны, аԥышәарақәа зегьы сырхысит. Август мза 1981 шықәсазҟы змаз шықәсын сара сзы.
Аҵара ахьаҳҵоз арҵаҩ бзиацәа ҳаман, еиҳаркгьы режиссиорс иҳамаз Анзор Қәуҭаҭелаӡе, уи ицхырааҩ Анатоли Лобов, лара аинститут аректор Еҭери Гәыгәушвили, Анна Ҵнариаԥҳа уҳәа, атеатр иаҵоу акәамаҵамақәа зҵаҳҿааша рацәаҩын. Сыстудент ԥсҭазаарагьы, зегь иреиӷьу аамҭаны иалсыкаауеит снысымҩа саназхәыцуа.
1985 шықәсазы ҳара ҳабиԥара Қарҭ атеатртә институт иалганы иааит. Ҳара ҳрыхьӡеит Азиз Агрба, Шәарах Ԥачалиа уҳәа, атеатр ҵәатәышьаҟас иамаз ауаа. Актиор қәыԥш изы имариамызт ас ахатәрақәа аус ахьыруаз атеатр аҽалахалара. Абраҟа иалкааны иӡбахә сҳәарц сҭахуп Азиз Агрба, избанзар, иара аҿар ҳганахь ҽырхықәымҵа ҟамҵакәа, ҳара дҳақәлазшәа ихы мҩаԥигон, алаф бзиагьы иҳәон.
Хымԥада, Аԥсуа театр зынӡа ианасакьаҳәымҭаз сара сахьымӡеит, сыла иамабаӡеит "Отелло", "Аҳәынҭқар ҟьантаз" реиԥш иҟаз аспектакльқәа, аха ус акәзаргьы, сахьӡеит дара аҟазацәа рыла аҭаԥшра. Сызҿу аамҭа Аԥсны амилаҭтә хақәиҭратә қәԥара иасакьаҳәымҭахеит, СССР аилаҳарагьы рацәак агмызт, убри аҟынтә атеатртә ԥсҭазаарагьы уи аныԥшуан, атеатр аҩныҵҟагьы иахьеиԥш ахатәы ҭыӡшәақәа ыҟан усҟангьы, убарҭқәа ирыхҟьаны исцәыуадаҩуп спектакльк ӷәӷәала алкаара. Ус шакәугьы, сахьӡеит Леуарса Касланӡиа "Март 4" захьӡыз аспектакль аҿы ицәырҵра. Инеигӡоз ароль епизодын, аха иара асценаҿы данаацәырҵ азал аҿы итәаз ирныруан ирбоз атеатр адоумышьханқәа дышреиуаз.
Аибашьра аламҭалаз, актиорцәа дуқәа рықәрагьы маҷмызт, убри аҟынтә, еиҳа имаҷны иаҳбо ҳалагеит, уи акәхап, адуцәа аныԥхьатәа атеатр аҵыкәкәаарагьы изалагаз. Усҟан атеатртә еилазаара еиҳабыс иамаз Еҭери Коӷониаԥҳагьы иааилатәан лусурагьы дамырхит 55 шықәса дшырҭагылаз. Нас иҟан аибашьра. Уи анеилга ашьҭахь, еилаԥыххааса иҟаз ҳдунеи Аԥсуа театргьы ианымԥшыр амуит.
Атеатр уи аамҭазы напхгаҩыс иазынхаз Валери Ақаҩба аус зциушаз ааныжьны, егьырҭ Амиран Ҭаниа, Алексеи Ерморлов, Шьалуа Гцыба, Софа Агәмааԥҳа уҳәа атеатр "индәылицан" ашә неиркит. Ари арепрессиа ҳаҵанкит саҳәшьа Ира Коӷониаԥҳаи сареи.
20 шықәса рышьҭахь саҳәшьа атеатр ахь дгьежьит, ари зыҩуа сакәзар ажурналист изанааҭ шьҭысхит, аха атеатри сареи ҳаицәҟьаланы ҳҟамлеит, срыхәаԥшуеит ҳтеатрқәа зегьы иқәдыргыло аспектакльқәа, алшара ансымо исыҩуеит еиуеиԥшым асахьанҵақәа, ԥхыӡ избоит лабҿаба исзынамыгӡаз арольқәа, избанзар атеатр агьама сыԥсҭазаара иузалымхуа иалоуп иахьагьы.
Ҳазҭагыло аамҭазы С. Ҷанба ихьӡ зху аԥсуа театр иахыҵуеит 90 шықәса - атеатр гылоуп аҭыԥаҿ, амала аҭыӡшәа шамац иаанхоит, избанзар - ау дымлаҟәит, акьаҿ дзынамӡеит. Абри гәалас исымоуп…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Лара санлыхьӡаз аразҟыцәгьара ихнарҩаԥшьаахьан лҭеиҭԥш, аха "леиԥш зеиԥшыз дыҟамызт, убас сахьала дчаԥан" рҳәон аҽарҳаиԥш ақыҭа агәы далсны данныҟәоз лыԥшӡара збахьаз зегьы. Сара сашьҭан абас ззырҳәоз лыԥшӡара агәаҭара, аха Лахьыцәгьа ҳәа ззырҳәо иалагахьаз аԥшӡара ацәаара лнубааларатәы дыҟамызт. Мыцхәы дҭынчын, хрыжь-хрыжь дцәажәон, шамахагьы ауаа рахь дцәырҵуамызт, ҭеиҭԥшлагьы деҩцамызшәа дыҟан.
Аԥшӡара иамазкуаз аԥҳәыс лыԥсҭазаара аӷьырак зыхшыҩ аҭыԥ иҭҟьаз ахьырхәышәтәуаз ахәышәтәырҭаҿы илхылгон. Лахьыцәгьа "дырҩегьых деиҭашәан дыргеит" ҳәа аарылаҩҩуан ааигәа-сигәа инхоз ауаа, нас ԥыҭрак ашьҭахь "дааргеит аҩныҟа" рҳәон.
Зыԥшӡара иақәӡыз ԥҳәызбахеит Лахьыцәгьа, даҽакала иаҳҳәозар, зыԥшӡара ззымыхьчаз лакәхеит. Дыҵәрышкәаӡа, дшеишеиуа данааҩагыла, ԥсабарала Анцәа илиҭаз аԥшӡареи, иара убас лыкәашареи лышәаҳәареи уҳәа рыла, зегьы деицгәарҭеит. Ашьҭазааҩцәа рацәаҩны изауз аҭыԥҳа ԥшӡа аҽацә лас еиԥш дҽырба-ҽырбо аԥсҭазаара данын, лаԥхьаҟа аразҟыцәгьара шылзыԥшыз лзымдыруа.
Ҽнак зны, даҽа қыҭак аҟынтәи лабраа рахь ауаҩы дааит, абригь-абригь иԥа рыӡӷаб дшигәаԥхо, лнапы дшаҳәо реиҳәаразы. Иаргьы анцәахша диеиԥшын рҳәеит ҭеиҭԥшла, аха лабраа ирымаз ауаҩ нагара арԥыс иҭаацәа рҿы еиҳа ихьысҳазаарын, убри аҟынтә, ахамаԥагьара иарҵысуаз амакратә ажәақәа рыцҳаит арахьынтә "иара дара дышрықәнагам" азы.
Ус еиԥш ажәа лнызҵоз рацәаҩын, аха лара ашеишеи илнаало адунеи данымызшәа, дшаԥшаԥуа лыԥшӡара лхамаԥагьара еиҳагьы иарӷәӷәо, зылаԥш лхьысуаз зегь ыршанхо адунеи данын. Ани ажәа лнызҵаз Анцәахшагьы изынарыцҳаз ажәақәа гәаӷны игәы иҭан рҳәеит.
Аамҭа цон, ари ашеишеи аҳҭнықалақь ашҟа иаауаз амҩаду ахь ирлас-ырлас дцәырҵлон. Усҟан уажәеиԥш амашьынақәа рацәамызт, убри аҟынтә, ашеишеи иманшәаланы Аҟәаҟа даазгашаз дазыԥшуан амҩеихда зегь ырлашо. Ажәа лнызҵаз, мап зцәылкыз Анцәахша амашьына имазаарын, убри аҟынтә ибзиабареи игәаӷи еилаӡҩаны лымариа аниоуа ҳәа ари амҩеихада деиҩаӡон рҳәеит...
Сара санылхааныз лыԥшӡара аразҟыцәгьара ихнарҩаԥшьаахьан, аха лҭоурых сгәы ҭнашьаауан, аиашазы, дагьрыцҳасшьон. Адәахьы шамаха уаҩы дибомызт аҟынтә, ҿыҵгак ҟаҵаны рыҩны снеирц сыӡбеит ҽнак зны. Дара рганахь инхоз сыуацәа рҟынтә сшаауаз, рашҭа саназааигәаха, сныҟәашәа иаагсырхеит, аха схала уахь амҩахыҵра сзыгәаӷьуамызт. Санынаԥш, дгәасҭеит лара аԥсҭазаара иардагәаз леиԥш гагаҵас ашҭа дахьықәгылаз. Санылба, лхала ҿылҭит "арахь бааи" ҳәа. Сгәы неиҭаԥеит, хықәкыс исымаз уахь анеира шакәызгьы. Схәыҷымзи, сшәон, избанзар зыхшыҩ аҭыԥ иқәҟьаз рхәышәтәырҭа уажәы-уажә иҭалоз лакәын лара. Сшәон, аха Лахьыцәгьа лылаԥш аҭаԥшрагьы сҭахын, исҭахын зыԥшӡара ззымыхьчаз аԥҳәызба иааигәаны лбара.
Лани лареи ракәын аҩны иҟаз. Рҩыџьагьы мыцхәы ицәажәомызт. Ахаамыхаақәа ирымаз сыдыргалеит, аҩны ҳшыҟоу-ҳшанугьы иазҵаауан.
Сара Лахьыцәгьа сылҿаԥшуан, аха дызқәыӡыз лыԥшӡара ацәаарагьы збомызт. Изакәызеи, мшәан, "леиԥш зеиԥшу дыҟамызт" ҳәа ззырҳәо абас ллакҭа ҭааны, аӡәгьы дузилымкаауа дзыҟоузеи ҳәа схәыцуан. Усҟан иабаздыруаз аԥшӡара ахьчара шыуадаҩыз, аразҟыдара улакҭа ҭыгга уҟанаҵар шалшоз, уҭеиҭԥш шеиҭанакуаз…
Лара дшашаӡа ақыҭеи аҳҭнықалақьи еимаздоз амҩаду ахь данцәырҵуаз, илеиҩаӡоз амашьынарныҟәцаҩ игәҭакы наигӡахьазаарын...
Ҽнак зны иаарылаҩҩит, зыԥшӡара адунеи ианымӡалоз аҭыԥҳа, аҭаацәара ҳәа дымцаӡакәа лыбаҩ лтәымкәа дшыҟаз шааԥшыз. Зхамаԥагьара адунеи ианымӡалоз лабраа акыр еиҵанарӷәӷәеит рҳәеит ари ажәабжь бӷаԥҵәага. Еиҳарак ирызхымгоз "уара ҳара уҳаҭәам" ҳәа ажәа ззырыцҳахьаз рыԥҳа лымгәарҭа иҭаз дахьиабыз акәын. Усҟан, уажәеиԥш, аԥҳәыс илгәыдҵаны дыршьуамызт, ахацәа ааилатәан, ирыӡбеит, рыхьымӡӷ ахыхра аҳаҭыразы, "дигарц, мамзар ахызаҵә ихы ишҭашәо" изырыцҳарц. Ус иагьыҟарҵеит. Дыргеит Лахьыцәгьа зҭацара еилаҳауаз, аха ас ианыҟала еиҵанарӷәӷәаз абхәараа.
Аӡәгьы издыруамызт, лара амчымхара дақәшәоу, мамзаргьы илаҭәалымшьоз арԥыс маҷ-маҷ инапаҿы дааигоу, аха иҟалаз ҟалеит, Лахьыцәгьа хаҵа дцеит ахьӡыртәит. Илыхьыз лԥагьара аарԥсасиин, Лахьыцәгьа ҭацара уа дахьнанагаз лҽамариашашәа дыҟан. Лыхшараиура аамҭа анааи, аҳәса еизаны, ишаԥыз еиԥш, ацхыраара лырҭарц илыдтәалан. Лыхшараиура мариамызт, акыр дгәаҟит рҳәеит. Ашамҭазшәа асаби икьаасбжьы геит, ахаҵарԥыс диит.
Ахшараиура иаркараз Лахьыцәгьа, лыԥсы анлоу, дылҭаҳәахаа ацәа дынҭанагалеит... Шьыбжьагәазы данааԥш, лысаби длымбеит. Дҩагылан ауадақәа еимдо лҿанаалха, анхәа аҿаалырхеит "аринахыс ибыхшо ҳара даҳтәхоит, ари адәныҟантәи иаабгаз ааӡара ҳәа дызҭахыз драҳҭеит" ҳәа. Лахьыцәгьа дарҭаслымит иларҳәаз ажәабжь ҿаасҭа. Ахьымӡхыхразы ахшара ицәыӡра ачҳара згәы иҭамыз злалакәыз ала, уаҳа ажәак мҳәаӡакәа, иаанлыжьит рҳәеит лабхәараа рашҭа.
Лхәыҷ иаб иҟаиҵо изымдыруа дгыланы дахәаԥшуан зыԥшӡара инапаҿы иааигаз ашеишеи лхы лыкәажьны инхара шаанлыжьуаз. Уи аҩнаҭаҿы анхәа илҳәоз акәын иалнадоз, иара Анцәахша дымчыдан.
Лыҩныҟа дгьежьит зыԥшӡара ззымыхьчаз, зыхшара длыҵԥааны дызцәыргаз аԥҳәыс қәыԥш. Лгәыԥҳәыхш лгәыдымӡало лаб иҩны дааҩнахеит азныказы. Ашьҭахь, лыхшара иааӡаразы илыцгылаз агәыԥҳәыхш иҿаҳәаны иааныркылеит рҳәеит.
Лшьара данықәла ашьҭахь, Лахьыцәгьа лысаби иԥшаара лҽазылкит, аха хра злаз акгьы лзеилымкааит уи аамҭазы. Лабхәараагьы акырынтә ауаа лнырҵеит рҳәеит аҩныҟа дгьежьырц, аха заҳаҭыр ларҟәыз аԥҳәыс ԥшӡа уи аҩыза агәаӷьра лхы илзаҭәамшьеит. Убри нахыс, ачымазара дыхҭанакуа далагеит Лахьыцәгьа, убри нахыс еиҳарак лымҩа ахәышәтәырҭахь ихан зыхшара дзыцәдырӡыз аԥҳәыс қәыԥш. Лахьыцәгьа рҳәон уи лразҟы ианалацәажәоз.
Акыр шықәса рышьҭахь зегь акоуп иан диԥшааит ихбыџхахьаз лԥа. Лара лҽахьылхәышәтәуаз азааигәара инхоз џьоукы драаӡозаарын. Зны-зынла амҩаду ианыршәланы ақыҭа далсны иан разҟыцәгьа дибаразы даауан иара, нас деиҭацон, згәыбылра идыз, сан, саб ҳәа иишьоз дзааӡаз рахь. Ирҳәоит иара данцалакгьы, Лахьыцәгьа лчымазара еиҳагьы аҽарӷәӷәон ҳәа.
Аҭыԥҳа аҵәца дадыркылоит ҳҳәамҭақәа рҿы. Апоет Рауль Лашәриа "Аҵх ҵәца" захьӡу иажәеинраалаҿы иҩуеит:
"Ирҳәалоит: аӡӷаби аҵәцеи,
Иҟоуп избогьы еиԥшны.
Зыбла ҭылашоу аҵх ҵәца
Иагәылсуеит аӡиас ццакны…"
Аҵәца знык иԥҽыр иузеидкылом, аԥҳәызба лаҳаҭыргьы ԥыххааса ицар ашьақәыргылара ауам, убри ауп ари зырҳәогьы.
Лахьыцәгьа лдунеи лыԥсахит аибашьра ашьҭахь. Лҭоубыҭ аҿы иқәгылан, лыԥшӡара аразҟыцәгьара ихнарҩаԥшьаанӡа иҭыхыз афотоқәа. Урҭ сылаԥш анрықәшәа, еилыскааит уи лыԥшӡара аӡбахә абырсҟак изалацәажәоз. Аиашазы, апортрет аҟынтә исыхәаԥшуан зеиҿартәышьа уаршанхоз аԥҳәызба қәыԥш лхаҿсахьа, сара издыруаз лҭеиҭԥш иузадкыломызт, хәыки шьхаки рыбжьан. Ахьышәҭҳәа иааснырит сара сзышьҭаз уи лыԥшӡара амаӡа. Ииашаҵәҟьан, уи аҩыза аԥшӡара ахьчарагьы уадаҩзар акәхарын сгәахәуан зоуреи зыҭбареи, зхаҿы аформақәеи иреиӷьу асахьаҭыхыҩцәа рзы амодельра азызушаз Лахьыцәгьа данқәыԥшызтәи лсахьа сахьахәаԥшуаз…
Избан изысыҩуеи Лахьыцәгьа илызку аҭоурых? Акы, сара еснагь саргәамҵуан зыԥшӡара аилкаара сашьҭаз аԥҳәыс лахьыцәгьа лҭоурых. Залымдараны сахәаԥшуан уи илхылгаз ахьаа. Иҩбахаз, иахьатәи ҳаԥсҭазаараҿы ас азалымдара иақәшәо, разҟыла еиқәымшәо иргәыдҵаны ианыршьуа сақәшаҳаҭым. Аԥҳәыс лаҳаҭыр ахьчара зуалу ахацәа роуп, уи лыԥшӡара акьысра згәаӷьыз ахаҵагьы аҭак аҟаҵара иара иуалуп ҳәа исыԥхьаӡоит. Аԥшӡара аразҟыдара анацу рацәоуп. Аԥшӡара ахьчара аҭахуп. Хымԥада, лара аԥҳәызбагьы абри дазхәыцлароуп еснагь, "Аӡӷаби аҵәцеи" рымҳәои…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзура, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.
Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.
1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.
Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.
Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.
Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.
Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.
Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.
Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.
Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.
Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.
Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламҩашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.
Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.
Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.
АҞӘА, рашәара 6 - Sputnik. Акоронавирустә инфекциа даҽа курсантк ицәа иалоуп ҳәа ишьақәырӷәӷәоуп, иара Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭахь днагахоит, абри атәы аанацҳауеит COVID-19 ауааԥсыра рацәыхьчаразы Аԥсны аоперативтә штаб.
Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла "Аиҭар" аҟнытә иоушьҭын зкарантинтә аамҭа нҵәаз акурсантцәа: ААР аганахьала ҩыџьа, жәаҩык АҶА акурсантцәа.
Зынӡа апандемиа ааҟалеижьҭеи Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус рыхьхьеит 36-ҩык ауааԥсыра. Урҭ рахьтә 27-ҩык ргәы бзиахахьеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Раԥхьаӡа акәны Аԥсны акоронавирус мшаԥымзазы ирыхьит Гагра атәылауаа хҩык, лаҵарамзазы Урыстәылантәи ихынҳәыз аԥсуа курсантцәеи иара убас Москвантәии Шәачантәии ихынҳәыз ҳтәылауааки ирыдбалан COVID-19.
Даҽа быжьҩык акоронавирус рыдбалан рашәара 3 рзы.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>