АҞӘА, лаҵара 11 - Sputnik, Сырма Ашәԥҳа. Лаҵарамза 7-8 рзы Ҭырқәтәылатәи аԥсуа делегациа усутә визвитла Нхыҵ-Кавказтәи Ареспубликақәа - Ҟабарада-Балкариеи Ҟарачы-Черқьесиеи ирҭааит.
Аделегациа аилазаараҿы иҟан: Сҭампыл иеиҿкаау Аԥсуа культуратә хеидкылақәа рфедерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба, Сҭампылтәи аԥсуаа рхеидкыла аиҳабы Шамил Ешба, Аԥсуа федерациа алахәыла, Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза жәлар рконгресс Ҭырқәтәылатәи аҟәша аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Ведаҭ Меқьер, Ҭырқәтәыла иҟоу Аԥсны ахаҭарнак Вадим Ҳаразиа, ахаҭарнак ицхырааҩ Асҭамыр Багаҭелиа.
Аделегациа Нхыҵ Кавказ рыҟазаара атәы хықәкыс иамази, уи шаԥшьгахази ртәы дазааҭгылеит Вадим Ҳаразиа.
"Аԥсуа-абаза жәлар рконгресс ҵыԥх Аԥсны ианымҩаԥысуаз еибабеит Нхыҵ-Кавказынтәи иааз ҳашьцәеи дареи. Еилыркааит Нальчики Черқьесски ахеидкыларақәа шыҟоу, урҭ реиҳабацәеи дареи еицәажәеит апҳьаҟа аимадара рыбжьарҵарц азы. Володиа Ԥшьеноков напхгара азиуеит автономтә аиҿкаара Кавказ ажәларқәа ркультуреи рҭоурыхи рыҭҵааратә центр "Абаза", Ҟабарда-Балкариа Ареспублика акультуратә фонд иахәҭаку амилаҭтә культуратә центр "Аԥсны" еиҳабыс дамоуп Қацәба-Куҷаԥшьева Инга, Черқьесск ақалақь аҿы аԥсуа-абаза жәлар рыҿиара иазку Жәларбжьаратәи аидгылара "Алашара" напхгара аиҭоит Мураҭ Муков", - иҳәеит Вадим Ҳаразиа.
Ҭырқәтәыла иҟоу аԥсуа хеидкылақәеи Нхыҵ-Кавказтәи ахеидкылақәеи аусуреи, аиҩызареи, аиашьара аҳәаақәа рырҭбаареи рзы аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵарц аицәажәара мҩаԥыргеит.
"Сара мызкы аԥхьа Нальчики Черқьесски сыҟан, аилацәажәара арыцхә азгәаҭан усҟан лаҵарамза 7-8 рзы ҳәа. Наҟгьы-арахьгьы аимадара бжьаҵаны, аиқәшаҳаҭра хбызшәакны - аԥсышәала, урысшәала, ҭырқәшәала иахәаԥшны, иҭҵааны, аус адуланы еиқәыршәан", - иҳәеит Ҳаразиа.
Ҟабарда-Балкариа иҟоу Кавказ ажәларқәа ркультуреи рҭоурыхи рыҭҵаара ацентр "Абаза" анапхгаҩы Владимир Ԥшенокови, Ҟабарда-Балкариа Ареспублика акультуратә фонд иахәҭаку амилаҭтә культуратә центр "Аԥсны" анапхгаҩы Инга Қацәба-Куҷаԥшьевеи, Ҭырқәыла иҟоу Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысбеи аусеицуреи аиҩызареи рзы аиқәшаҳаҭра рнапы аҵарҩит.
Адырҩаҽны, Черқьесск ақалақь аҿы аԥсуа-абаза жәлар рыҿиара иазку Жәларбжьаратәи аидгылара "Алашара" анапхгаҩы Мураҭ Мукови Ҭырқәтәыла иеиҿкаау Аԥсуа федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысбеи убри аҩыза аиқәшаҳаҭра рнапы аҵарҩит.
"Ҭырқәтәылеи Нхыҵ Кавкази иҟоу ҳажәларқәа рыбжьара аимадара абжьаҵара, аусеицура арӷәӷәара, аԥсуа-абаза жәлар ркультура адырра, адгылара, арҵаулара, асоциалтә етнос ахьчара уҳәа аиқәшаҳаҭраҿы иану азгәаҭақәа маҷым. Зегь раԥхьа иргыланы аҿар реибабара, аспорт, акультура, аҵарадырра уҳәа иззааҭгылоу азҵаарақәа рацәоуп, хымԥада аԥхьаҟа уи аҿиара аиуроуп. Иааидкыланы ахәҭаҷқәа жәаба ыҟоуп, гәахәарыла ирыдкылан, ажәлар рацәа еизеит, ныҳәа ҳасабла имҩаԥысит Нальчикгьы, Черқьесскгьы", - азгәеиҭеит Вадим Ҳаразиа.
Ҭырқәтәылантәи инеиз аделегациа Нальчик иҟаз ацентрқәа зегьы ирыдыркылеит. Иара убас, Черқьесскҟа ианцоз иаҭааит Аԥсны Афырхаҵа, аинрал Сулҭан Сосналиев иҳаҭгәын. Ельбурган араион аҟны еицырдыруа абаза поет Кьерим Мыхца 70 шықәса ихыҵра иазкыз агәаларшәаратә хәылԥазы иалахәын.
"Уаҵәы, лаҵара 12 рзы, Сҭампыл еиҿкаахоит Аԥсуа Федерациа аилатәара. Саргьы ааԥхьара сымоуп, салахәхоит, ҳазлацәажәаша, иҳәаақәаҳҵаша аусқәа ҳамоуп. Нхыҵ-Кавказынтәи аделегациа Ҭырқәтәылаҟа ааԥхьара рымоуп, зыӡбахә сҳәаз ахеидкылақәа реиҳабацәа ҳарзыԥшуп, инарҭбааны ҳаилацәажәаны, аус аԥхьаҟа ацҵара ҳгәы иҭоуп", - азгәеиҭеит Вадим Ҳаразиа.
Нхыҵи-аахыҵи, нырцәи-аарцәи инхо ҳаиашьаратә жәларқәа реигәныҩра, реимадара, русеицура, хымԥада, алҵшәа бзиа аимурц залшом. Жәытә аахыс ишьҭаҵаз ауасхыр аҽахьарӷәӷәо зеиӷьыҟам ауп. Агәыӷра ыҟоуп, аилацәажәарақәа цоит, адунеи аҿы иҟоу аԥсуа-абаза жәлар рхылҵшьҭрақәа ахьынхо атәылақәа зегьы рахь аимадаратә цҳақәа бжьаҵахап ҳәа.
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Хылҵшьҭрала Аԥснытәи Гәыма еиуоу, Ҭырқәтәыла Гәыма ақыҭа инхо ҳџьынџьуаҩ Аидын Аҩӡба, еснагь гәыла-ԥсыла иԥсадгьыл дамадоуп. Иҟамзар ҟалап шықәсык Аԥсныҟа дмаакәа аныҟалахьоу, иуаажәлар рыԥсҭазаара еснагь далахәуп, рыцәгьа-рыбзиа далагылоуп. Дызлацәажәо ихатәы бызшәа акәзар, акыр ухнамхырц залшом, убриаҟара ицқьоуп иаԥсшәа, убри аан ихшыҩҵак акыр иҭбаауп, илаԥшҳәаа ахара инаӡоит.
Аидын Аҩӡба, раԥхьаӡа акәны дызбеит Ҭырқәтәыла, ҳџьынџьуаа злахәыз еизарак аҿы. Уаҟа дықәгыланы ажәахә аныҟаиҵа, акыр иџьасшьеит, убриаҟара иҵаулан игәҭахәыцрақәа, насгьы убриаҟара аԥсы ахан аԥсшәа, убриаҟара иҿырԥшыган иаԥсуара. Аԥсыуа ҵасла иааӡоу, аха атәым дгьыл аҿы изызҳауаз Аидын, иахьа иуаҩыбжара дынҭысхьеит. Дҭаацәароуп, хҩык ахшара драбуп, ҩыџьа аԥҳацәеи, ԥаки имоуп. Иԥшәмаԥҳәыс д-Ашәԥҳауп, ҳанааиқәшәо, "санхәыԥҳа, бышԥаҟоу?" ҳәа аԥсшәа хааӡа инасеиҳәоит. Иҭоурых дазҿлымҳауп, еиҳабацәа рҟынтәи иидыруа ажәабжьқәа маҷым.
"Ҭырқәтәылаҟа ахҵәара иақәшәаз ҳаиҳабацәа Аԥснынтә арахь ианаа рқыҭа еиԥшыз аҭыԥқәа ирышьҭалеит. Егьа уадаҩра рхыргазаргьы, рыдгьылқәеи рыԥсабареи иреиԥшыз аҭыԥқәа ԥшааны анхара нап адыркит. Сара сабшьҭра рхаан аахыс ҳахьынхо ақыҭа Гәыма ҳәа иашьҭоуп. Аԥснытәи Гәыма иҭыҵқәаз ҳауп. Сабдуи сабду иаби Аԥснынтә ахҵәара рықәшәагәышьеит, еицны Ҭырқәтәылаҟа иааит. Сабду иаб Ӡыкәа ихьӡын, уи иаб Салмаҭ, сабду Рашьыҭ ихьӡын. Сабду 115 шықәса ихыҵуаны дыԥсит. Сара усҟан жәашықәса схыҵуан, Рашьыҭ ҳәа иҟаз сабду сихьӡеит. Аԥснынтә Ҭырқәтәылаҟа данаауаз сабду 15 шықәса ракәын ихыҵуаз", - дҳацәажәон Аидын Аҩӡба.
Аидын Аҩӡба акыр игәы иаланы иҳәоит, аԥсуаа аӡәырҩы реиԥш, иандуи иабдуи атәым дгьыл аҿы ирхыргаз агәаҟрақәа ртәы, урҭ зегьы ираԥхьагылан рыԥсадгьыл иацыз ахьаагара, иҿыцәаауаз рхәышҭаара агәынгара, ус шаҟа хкы?
"Аԥснынтә иааз саб иан, сара санду Шьамина лыхьӡын,13 шықәса ракәын илхыҵуаз арахь данаауаз. Сан Аигԥҳан, саб Иззеҭ Аҩӡба, Аԥсныҟа раԥхьа инеиқәаз дыруаӡәкын. Знык Аԥсны баны данаа, мышкгьы мҩамсит уи аӡбахә мҳәакәа. Сндуи сабдуи ракәзар, "Аԥсны, Аԥсны",-шырҳәоз рылацәақәа неиқәырыԥсеит . Санду Шьамина зегь реиҳа гәырҩас илыман изықәшәаз, ирхыргаз, дыԥҳәысымзи, акыр хьаас иҟалҵон. Сара санду лкалҭ кны еснагь слыцын, слыдҿаҳәалан",- иҳәоит Аидын Аҩӡба.
Хымԥада, ахәыҷра адунеи акыр иссируп. Усҟан, укәша-мыкәша уеиҳабацәа злацәажәо, рхымҩаԥгара аҵакы нгәылырҭәааны иузеилымкаауазаргьы, хәыҷы-хәыҷла уеизҳацыԥхьаӡа ухшыҩ аҿы аҭыԥ аанзыжьуа, ухәыҷра ашықәсқәа иргәылуго акыр ирацәоуп, иузышьҭымкаазгьы, узвысызгьы акыр ихьааугоит. Убас еиԥш, Аидын Аҩӡба, игәы иаланы иҳәоит, реиҳабацәа ирҿырҵаашаз иҵегьы шыҟаз, еиҳаракгьы хаҭала ирхыргаз аԥсҭазаара аҟынтәи ахҭысқәа. Ирыцыԥсыз ажәабжьқәа акыр ирацәоуп, зыԥсы ҭаны аҭоурых иазынхаз аасҭа. Ҳаиҿцәажәараҿы иара дазааҭгылеит, ианду еиҭалҳәалоз ажәабжьқәа рҟынтә еиҳа игәалашәараҿы инхаз.
"Аԥснынтә рқыҭақәа ирыхцаны ианааргоз, рырахә рыманы Шрома шыҟаз ианааи, асқьарцәа рыхҭарԥа шкәакәақәа рхаҵаны, жәаҩык-жәохәҩык рҟынӡа рыҽқәа ирықәтәны амҩақәа кны ирыман. "Ишәаԥцаны ижәго арахә-ашәахә аӷбақәа ишәызрықәҵаӡом, икажьны шәцоит!", - анырҳәа, иаашанӡа иҷаԥшьеит еицыз зегьы, анаҩс рырахә абнара иларҵеит, уи нахысгьы жәохәымш инарзынаԥшуа амшын азааигәара итәан, издыруада ҳзымцакәа ҳаанзозар ҳәа", - абас, ианду лажәабжьқәа игәалаиршәон лмаҭа.
Аидын Аҩӡба излаиҳәо ала, иабду Аԥсны аӡбахә уамак далацәажәаӡомызт, еснагь акы дашьны даман, гәырҩа ӷәӷәак дшабылуаз убарҭан. Ус еиԥш иҟан иара иқәлацәагьы.
"Сандуи сабдуи рыԥсы анҭаз, ҳаҩнаҭаҿы аԥсшәа ада даҽа бызшәак ала ҳцәажәаӡомызт. Аҭырқәа бызшәала урацәажәаргьы лахь урҭон, "аҭырқәа бызшәа узымҵар ҳәа ушәома, узакәытә аԥсыуоузеи аԥсышәала умцәажәозар" ҳәа иҳацәҳауан, ԥхашьараны ирыԥхьаӡон, аԥсшәа умҳәар руӡомызт. Уажәы сара сыхшара аԥсшәа цқьаны ирзымҳәозаргьы, ибзианы еилыркаауеит. Ашколқәа рахь ианца, иреиҳау аҵараиурҭақәа ианырҭала аҭырқәшәахь иаго иалагеит", - ҳәа азгәеиҭоит Аҩӡба.
Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа ԥсшьара ҳәа ҳџьынџьуаа хәыҷкәа ргәыԥқәа изныкымкәа рыԥсадгьыл ахь иаахьеит. Араҟа лабҿаба ирбарц рабацәа рабдуцәа зныҵыз адгьыл, рҩызцәеи дареи агәыбылра рыбжьаларц, рашьцәеи дареи реимадара аҽарҭбаарц, рыжәлантәқәеи дареи ааигәаны еибадырырц, рыԥсадгьыл ԥшӡа Аԥсны ихнахырц. Убас еиԥш, Аԥсныҟа иаахьоу ахәыҷкәа рхыԥхьаӡараҿы дыҟан Аидын иԥа Еффе Аҩӡба. Уижьҭеи ашықәсқәа цеит, иахьа Еффе дхаҵарԥысуп, 30 шықәса ихыҵуеит, арҵаҩы изаанаҭ ала аус иуеит ашкол аҿы.
"Дузџьа ақалақь иаҵанакуа Гәыма ақыҭа акәзар, ҳабдуцәа абна ашьапаҿы ишьақәдыргылеит, зықьҟа метра иҳаракыроуп. Аԥсны иахьҭыҵыз еиԥшыз ҭыԥк аҿы итәеит. Еиҳаракгьы Аҩӡаа роуп иҟоу, имаҷым иуԥыло аԥсуа жәлақәа: Џьыгәдараа (Хәарцкьиаа) Ҭыҟәаа, Саӷариаа, Аргәынаа уҳәа, иҟан ажәлазаҵәқәа иахьа иқәӡаахьоугьы. Ақыҭаҿы аӡәгьы иҭыԥ имҭиӡеит, иахьыҟазаалакгьы рыҩнқәа рышьаҭа еиқәдырхеит, аԥхынразы иаауеит, икармыжьӡеит", - иҳәеит Аидын Аҩӡба.
Аҩ-еишьцәа ирхылҵыз рахьтә иаанхаз Аидын Аҩӡба иоуп, иашьцәа хҩык рыԥсҭазаара иалҵхьеит. Ердынџь иашьа иԥацәа ҩыџьа ыҟоуп, изҳауеит Аидын иҵеира иацызҵауа иԥа Еффе Аҩӡба.
"Ҳқыҭақәа анаҳцәыӡ, ҳаԥсуарагьы ыӡуеит, ҳазланхо ҳнарылаӡ ҳцоит. Ҳқыҭақәа уажәраанӡа рыхьчара ахьҳалшаз ауп ҳаԥсы ҭакны изку. Ақыҭақәа рҿоуп ҳаԥсуара ахьынхаз. Ақалақьқәа рахь иагаз аҿар рыбызшәа рхашҭуеит, еилыркаауазаргьы изаламцәажәо иҟалоит. Дузџьа еиҿкаау аԥсуаа ҳкультуратә хеидкыла иҭаҩым уаҩ дыҟам. Рҭоурых, раԥсуара, ркультура иашьҭоуп аҿар. Абызшәа зегьы ирыцкуп, абааԥсы! Абызшәа рхамшҭроуп еизҳауа, мамзар аԥсыӡ аӡы зҵабаз ҳаҩызахоит", - ҳәа азгәеиҭоит Аидын Аҩӡба.
Дузџьа иаҵанкуа аҭыԥқәа рҿы 25 рҟынӡа аԥсуа қыҭақәа ыҟоуп, ҭыӡҭыԥла шәкы еиҵаӡам, иҟоуп ԥшьышә ҭӡы рҟынӡа ахьынхогьы, иаҳҳәозар Бычка захьӡу аԥсуа қыҭаҿы. Аидын Аҩӡба Аԥсныҟа салам ҳәо, иажәақәа абас ихиркәшеит:
"Аԥсуа дахьанаало Аԥсноуп. Анцәа иҳәаны амҩақәа ҽеила ихтыр, инеиуа-иааиуа рацәахар, арантә инеины уа инхо рацәаҩхоит. Аԥсны ҳаԥсы иаҳзалымхуа бзиа иаҳбоит!"
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Адунеи Аҟны имҩаԥысуа ачымазара ҿкы иадҳәалоу аҭагылазаашьа рныԥшуеит Ҭырқәтәыла инхо ҳдиаспора. Изқәынхо атәылаҿы ишьақәыргылоу аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, еиҳараҩык рыҩнқәа ирдәылҵуам, егьа ус акәзаргьы русқәа рнапы рылакуп, изларылшо ала рҿаԥхьа ицәырҵуа азҵаарақәа рыӡбара рҽазыршәоит.
Сҭампыл еиҿкаау Аԥсуа хеидкылақәа рфедерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба дазааҭгылеит русура шҳәаақәырҵо атәы, иара убас раԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа.
"Аҭагылазаашьа цәгьоуп азы аҩны ҳаздәылҵӡом. Ус зысҳәо, Сҭампыл нас егьырҭ ақалақьқәа рҟны иҟақәоу аусура амшқәа рҟынтә амҽышеи ахәашеи рыбжьара аус ҟазымҵар амуа, адәахьы идәылымҵыр ада ԥсыхәа змам урҭ русқәа рыӡбарц азы идәылҵуеит, аҳәынҭқар ианиҳәо амшқәа рзы адәылҵра анзалымшо амшқәа ыҟоуп, усҟан зегьы рыҩны иҟоуп", - ҳәа азгәеиҭоит Аҭанур Аҟәысба.
Аҭаацәарақәа рҟны рыҽгәаҭаны, идәылҵуазаргьы асабрада рҿаҵаны, метрак, ҩ-метрак рыбжьаҵаны убас идәылҵуеит. Иҟоу ашәарҭара азгәаҭаны рхы рыхьчоит. Ҭырқәтәыла инхо ауаажәларра рахьтә 85% арҭ аԥҟарақәа ирықәныҟәоит.
"Иаҳҳәап, ҭыԥк аҿы шәҩык аус руазҭгьы, уажәы ҩынҩажәижәаҩык рҟынӡа идырмаҷит, рҽеиҭнырыԥсахлоит, егьырҭ нас даҽазны ицоит аусурахь. Убри инадкыланы 20 шықәса еиҵоуи, 60 шықәса еиҳауи адәахьы идәылҵыр зынӡагьы иҟалаӡом", - иҳәеит Аҟәысба.
Аԥсуа Федерациа аиҳабы иазгәеиҭеит, ахеидкылақәа рхаҭарнакцәеи рыуаажәларреи дареи шеимадоу аинтернет ахархәарала, ишиашоу ицо авидеоқәа рҽалархәрала, алшара рымоуп аҩны ишыҟоу азеиԥш зҵаарақәа рылацәажәара, рыӡбара.
"Аҳәынҭқар убас еиԥш иҟаз азакәан ҟаиҵеит хымз-ԥшьымз аилатәарақәа рахь ауаажәларра рнеира ҟамло. Аха авидеоконференциа ззаҳҳәо асистема ҳхы иаҳархәоит. Аԥсуа Федерациа мызкахьтә знык аилатәара ҳамоуп, абыргцәа рхеилак ҩымз рахьтә знык ирымоуп, ахеидкылақәа реиҳабацәеи ҳареи аиқәшәарақәа ҳамоуп. Убарҭ рызегьы абри атехнологиа ҳхы иархәаны имҩаԥаҳгоит", - иҳәеит Аҟәысба.
Иара убас, аҵыхәтәантәи аамҭазы ҳџьынџьуаа имҩаԥырго аилацәажәарақәа рҟны иззааҭгыло атемақәа еиуеиԥшым. Урҭ хәҭа-хәҭала дырзааҭгылоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы.
"Ҳаззаҭгылаз азҵаарақәа ируакуп адернеқьқәа русура, иҟоу ачымазара аҽацәыхьчаразы ҳауаажәлар рхы шымҩаԥыргаша, ашәарҭара иҭанамыргыларц азы алкаа ҟаҵаны рызнагара, лаҵарамза 21 рзы ахҵәара иақәшәаз ҳауаажәлар ргәалашәара амш шеиҿаҳкааша. Ашколқәа рышәқәа аркуп, ҳҳәыҷқәа аҩны иҟоуп, убри азы ирзеиҿаҳкааша, раамҭа хирла излархыргаша ҳазхәыцуеит. Адырра ҟаҳҵеит ахәыҷкәа рсахьаҭыхымҭақәа рцәыргақәҵа инадҳәаланы (мшаԥымза 23 рзы Ҭырқәтәыла ахәыҷқәа ирызку ныҳәамшуп), убри инақәыршәаны рсахьақәа аарышьҭит, аицлабраҿы аҭыԥқәа згаз ашәҟәқәа рзаҳашьҭуеит нас", - иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Аҭанур Аҟәысба иазгәеиҭеит иҟоу аҭагылазаашьа ҳасаб азуны, аԥсрақәа абзарақәа рахь ишымныҟәо, ацара-аарақәа шыҟам, ақалақьқәа рыбжьара амҩақәа шарку.
"Ари абжьарак аԥсрақәа ҳрықәшәеит. Аӡәгьы џьаргьы ҳзымцаӡеит, аӡәгьы џьаргьы днарышьҭӡом, аиаша ҳҳәозар. Ааигәа-сигәа иҟоу аҭаацәа рыда аӡәгьы днеир руӡом, аԥсра иақәшәаз аҭаацәарақәа аҳәара ҟарҵоит ҳахьзымнеиз хьаас иҟарымҵарц. Ҳбыргцәа ракәзар аҩны иҩнахеит, адәахьы издәылҵӡом, ргәы ҿыӷьуеит, дара-дара зеибабаӡом, урҭ рзы иҟаҳҵара ҳазхәыцуеит. Аԥснытәи аҭагылазаашьақәа ҳрылацәажәеит, араҟа ҳамч ҿаҳәаны иҟоуп, аха цхыраарак шыҟаҳҵара ҳашьҭоуп, лшарақәак рымҩа аԥшаара ҳагәҭакуп",- иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Сынтәа, Аԥсуа Федерациа шьақәгылеижьҭеи жәашықәса ҵуеит. Уи инадҳәаланы иҟаҵатәу ауснагӡатәқәа ирзааҭгылеит арҭ амшқәа рзы имҩаԥгаз ҳџьынџьуаа злахәыз аилацәажәараҿы.
"Даара салам сҳәоит Аԥсныҟа, сашьцәа рахь. Цәгьа игәхьааҳгеит. Ас еиԥш аҭагылазаашьа аныҟала еиҳагьы иҳалсит. Избанзар, амҩақәа анаартыз анеиразы уадаҩра ыҟамызт, уаанӡа ианааҳҭаххоз ҳашцоз ҳдыруан, ҳгәы ҭынчын. Иаҳҭаххаргьы ҳзымцо ҭагылазаашьак аныҟала еиҳа ҳалахь еиқәнаҵеит ҳәа сазхәыцуеит, ҳгәы хьаауеит. Аинтернет аҟны сахьҭалаз абыжьбатәи амзазы абилеҭ збеит, иаразнак изгеит. Адунеи аҟны аҭагылазаашьа бзиахааит, ацәгьара рыдкыламзааит ҳажәлар, абзиара шәымазааит!", - ҳәа азгәеиҭоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба.
Абасала, Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаа аҳәынҭқарра аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, русқәа зымҩа инрыжьуам, иҟоу аҭагылазаашьа азгәаҭаны аԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа ирылацәажәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, рашәара 5 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа атәыла анаплакыҩцәеи амчратә усбарҭақәа рхаҭарнакцәеи рԥылараан адырра ҟаиҵеит Аԥсны ауаа мҵазырсуаз ацәгьоуцәа шасыс иргаз роужьразы иааидкыланы миллиард мааҭ инареиҳаны ишазыҳәоз, абри атәы аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура.
Аиԥылараан Бжьаниа иҳәеит ауаажәлари аҳәынҭқарреи ацәгьоурақәа рацәыхьчаразы уаанӡа иаҳамбацыз ашьаҿақәа рынагӡаразы аамҭа шааиз.
"Ацәгьоурақәа уаҩы ишимбац ирызҳаит, ари апроблема аӡбаразы ҳамчқәа зегь еидаҳҵароуп. Абри аус аҟны даара ҳшәықәгәыӷуеит", - иҳәеит Аслан Бжьаниа, анаплакыҩцәа рахь ихы нарханы.
Убри аан ахада иазгәеиҭеит атәыла аиҳабыра ибзианы ишеилнакаауа абизнес ала мацара апроблемақәа зегьы рыӡбара шалымшо.
Бжьаниа иҳәеит зегьы раԥхьа игылоу азакәанқәа рықәныҟәареи ауааԥсыра ршәарҭадара алыршареи шракәу.
"Аҳәынҭқарра, раԥхьаӡа иргыланы, уи азин ауп", - иҳәеит ахада.
Атәыла ахада дырзааҭгылеит абизнесгьы злахәхар алшо игәҭакқәак ҳәа аанацҳауеит апресс-маҵзура.
Бжьаниа иара убасгьы ауааԥсыра рымҵарсрақәа рзы иҟоу астатистика азеиԥш хыԥхьаӡарақәа ааигеит.
"Ҷыдала иаагозар, азинхьчаратә усбарҭақәа иҟарҵаз аинформациала, имҵадырсыз Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаа 53-ҩык роушьҭразы ацәгьоуцәа ззыҳәаз аԥара иартәоит миллиард мааҭк инацны, урҭ рахьтә иршәаз 200 миллион мааҭ инареиҳауп", - ҳәа иарбоу ахада исаит аҟны иӡыргоу адырраҭараҟны.
Атәыла ахада иара убасгьы анаплакыҩцәа ҭабуп ҳәа реиҳәеит апандемиа аамҭазы Аԥсны атәылауаа ирзыҟарҵаз ацхырааразы.
"Ҳара зегьы ҳзы, ҷыдала сара схаҭа сызгьы, даара игәышьҭыхгахеит шәара шәаӡәыкны ҳзеиԥш проблема шәахьахаҵгылаз. Акоронавирус азҵаара даара иуадаҩуп, хымԥада, уи ахҟьаԥҟьақәа анырра бааԥс ҟарымҵар алшом. Аха, Анцәа имч ала, ҳара ари аҭагылазаашьа алҵшьа ҳақәшәоит", - иҳәеит Бжьаниа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: