0:12 May iba akong pinagkakaabahalan, bukod sa pisika. Sa katunayan, ngayon mas madalas sa ibang bagay.
0:18 Isa dito ang malawak na ugnayan ng iba't ibang wika ng mga tao. At lumalayo sa mga malayuang relasyon ang halos lahat ng mga propesyonal at ng mga pangkasaysayang dalubwika sa Estados Unidos at sa Kanlurang Europa; malaking pagpangkat, mga pagpapangkat na matagal nang namamalagi, mas matagal pa sa mga kilalang pamilya. Ayaw nila yun; sa tingin nila himaling ito. Sa tingin ko, hindi. At may mga napakatalinong mga dalubwika, karamihang mga Ruso, na nagtatrabaho sa Santa Fe Institute at sa Moscow, at gusto kong makita kung saan makararating ito.
0:55 Makararating ba talaga ito sa isang ninuno ilang mga 20, 25,000 na taong nakaraan? At paano kung bumalik tayo sa nakaraan na higit pa sa ninuno na ito, noong siguro mayroong kompetisyon sa gitna ng mga wika? Gaano kalayo pa sa nakaraan ba yun? Gaano kalayo ang pinanggalingan ng makabagong wika? Ilang nakaraang libu-libong taon?
1:15 Chris Anderson: Mayroon ka bang kutob o di kaya inaasahang sagot dito?
1:18 Murray Gell-Mann: Sa palagay ko dapat mas nakatatanda ang makabagong wika kaysa sa mga larawan, mga ukit at mga lilok sa kuweba at mga yapak ng sayaw sa malambot na luwad sa mga kuweba ng Kanlurang Europa noong panahong Aurignacian mga 35,000 na taong nakaraan, or mas maaga. Di ko mapaniwalaan na ginawa nila yun lahat tapos wala ring makabagong wika. Ang hula ko, ang tunay na simula ay mga ganun nga o mas maaga pa.
1:44 Ngunit hindi nito ibig sabihin na di puwedeng manggaling ang lahat, o karamihan ng mga napatunayan na mga wika mula sa isang mas bago, ng siguro mga 20,000 na taong nakaraan, o parang ganun. Ang tawag natin dito ay ang pagbo-bottleneck (biglang pagsikip ng daloy).
1:59 CA: Maaaring tama si Philip Anderson. Maaaring mas maraming kang alam sa lahat kaysa kanino. Naging isang karangalan ito. Maraming salamat Ginoong Murray Gell-Mann. (Palakpakan)