(TH) – Chùa Bụt Bay được người dân Xứ Lạng nói riêng và du khách thập phương hành hương nói chung, ví ngôi chùa này như là chùa Hương thu nhỏ thứ 2, bởi ngôi chùa này rất linh thiêng, theo như du khách hành hương đánh giá đây là một trong những ngôi chùa cầu được ước thấy, xin sao được vậy.
Chùa Bụt Bay nằm sát Quốc lộ 4B Lạng Sơn – Cao Bằng, thuộc địa phận xã Tân Mỹ, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn. Ngoài danh tính Bụt Bay, chùa còn có nhiều tên gọi khác như: chùa Tà Lài, chùa Thanh Hương… thu hút khách trong và ngoài tỉnh tới tham quan, cầu tài, cầu lộc. Ngôi chùa này do dòng họ Nguyễn Đình dựng nên từ thế kỷ 18, ghi danh tích Đô tổng binh sứ ty, Bắc quân Đô Đốc phủ Hữu đô đốc Nguyễn Đình Lộc.
Tương truyền từ cuối thể kỷ XVI, năm 1593, Dũng quận công Nguyễn Công Thắng được Vua Lê Thánh Tông cử lên Lạng Sơn tiếp kiến khâm sai đại thần nhà Minh, dẹp phiến quân nhà Mạc ở đất Lạng Sơn. Lúc này ở đất Uyên Cốt tức Tân Mỹ ngày nay, có tên Lý Hộ Hầu chiếm cứ lập ấp, các tướng lính đánh đã 3 năm không hạ.
NISAVA
Công Thắng dùng mưu kế giết được Hộ Hầu, Vua ban thưởng toàn bộ vàng bạc, sản nghiệp của Lý Hộ Hầy và ban chỉ dụ Công Thắng lấy đất Uyên Cốt làm Tịnh Quán, không cho về quê cũ.
Con trai trưởng là Thao quận công NGuyễn Đình Lộc mới 22 tuổi đã được phong sắc Hội chủ đô tổng binh sứ Ty, Bắc đô đốc phủ. Người dựng tấm văn bia ở Thủy môn Đình ở ngã 3 Đồng Đăng, Hữu Nghị vào năm cảnh trị thứ 8 năm 1670 thời nhà Minh sụp đổ, nhà Thanh lên ngôi.
Các thần đề đốc hán quận công Thân Công Tài lên giúp mở mang, xây dựng mọi mặt như chợ Kỳ Lừa, Đền Tả Phủ, Chùa Diên Khánh, cầu đá Kỳ Cùng… tại quê nhà của mình có lẽ là ông đã lập ra ngôi chùa Thanh Hương này.
Chùa Thanh Hương trước đây được đặt tại Hang Bó, tức là mỏ đá hiện nay. Theo truyền thuyết, vào một đêm mưa to, gió giật, sấm chớp đùng đùng. Sáng ra trời quang, mây tạnh nghe thấy tiếng chuông lạ vọng từ núi vọng ra.
Các cụ cho người đi xem thì thấy có một quả chuông và một gắp gianh ở trong hang. Cho người đi xem hang Bó chi thì thấy mất chuông, tranh tre đổ ngổn ngang, thế là các cụ cho lập chùa tại đây, vì thế chùa còn có tên là Chùa Bụt Bay hay còn gọi là Tà Lài.
NISAVA
Chùa gồm có cung Tiền Đường (ở ngoài), cung Tam Bảo ở trong hang núi (Chùa Hang).
Trải qua một thời gian dài tồn tại, Chùa bị hư hỏng và xuống cấp. Từ đó đến nay, Chùa đã được trùng tu nhiều lần, gần đây nhất vào năm 2006 Chùa được tu bổ, tôn tạo với quy mô lớn, hệ thống cung thờ và tượng thờ được bổ sung phong phú hơn (cung Mẫu, cung Sơn Trang, các tượng Mẫu…) thể hiện sự phối thờ: "Tiền Thánh – Hậu Phật" tại chùa Bụt Bay.
Trải qua những thăng trầm và biến cố của lịch sử, chùa Bụt Bay vẫn luôn tồn tại cùng với thời gian và trở thành điểm sinh hoạt văn hoá tâm linh của người dân địa phương và du khách thập phương.
Lễ hội chùa Bụt Bay được tổ chức vào ngày mùng 8 tháng Giêng hàng năm.
NISAVA TRAVEL! tổng hợp từ Dulichlangson, PhapluatPlus và nhiều nguồn khác