Рәсәй Федерациясенең дәүләт гербы
Россия Федерациясенең дәүләт гербы - Россия Федерациясенең рәсми дәүләт символы, Россия Федерациясенең дәүләт байрагы һәм Россия Федерациясенең Дәүләт гимны белән бергә Россиянең төп дәүләт символы булып тора.
1993 елның 30 ноябрендә Россия президенты әмере белән расланган.
Тасвир[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Россия илтамгасында кызыл геральдик калканда канатлырын күтәргән ике башлы алтын бөркет сурәтләнгән. Бөркетнең ике башында ике кечкенә таҗ киенгән, алар өстеннән зур таҗ урнашкан. Бөркетнең уң аягында - скипетр, сул аягында - держава, күкрәгендә кызыл калканда кара аждаһаны сөңге белән кадап тишүче җайдак сурәтләнгән.
Россия тарихында беренче тапкыр ике башлы бөркет Алтын Урдада килеп чыккан, ә аждаһаны сөңге белән кадап үтерүче җайдак Мәскәү кенәзлегендә барлыкка килгән. Шулай итеп, бүгенге Россия гербы Алтын Урда һәм Мәскәү кенәзлеге символларының тезмәсе булып тора.


«Орёл двоеглавый есть герб державный Великого Государя, Царя и Великого Князя <…> всея Великая и Малая и Белыя России самодержавца, Его Царского Величества Российского царствования, на котором три короны изображены, знаменующие три великие Казанское, Астраханское, Сибирское славные царства, <…>изображение наследника; в скипетр и яблоко, и являет милостивейшего Государя, Его Царского Величества Самодержавца и Обладателя»
[1].
Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Алтын Урда[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Татарларның ике башлы бөркете кайдан килгәне турында берничә фаразлар бар:
- 1) татар ханнары Византия белән мөнәсәбәтләре сәбәпле (румын нумизматы Ernest Oherlănder-Târnoveanu карашы),
- 2) иң ышанычлы караш (галимнәр Р. Фасмер, Б.Кене, А. Орешников) буенча ике башлы бөркет Көнчыгыштан килгән, күп кенә мөселман илләрендә XII гасырдан охшаш тәңкәләр сугыла, XI гасырда төрекләр-сәлҗүкләр Бөек Сәлҗүк Дәүләтендә ике башлы бөркет - рәсми илтамгасы булган, татарлар кардәш төрки халыклар белән мөнәсәбәтләр аркасында бу символ килгән[2][3].
- 3) татар галиме Исхаков Д. М карашы буенча "Дәфтәр-и Чыңгыз намә" борынгы татар кулъязмасында "ике башлы кара кош" нәсел билгесе буларак телгә алына. Шулай ук Кытай территориясендә татар-монгол Юань династиясе (1271-1368) идарә иткән чорындагы свастикалы ике башлы кош табылган[4]. Свастика борынгы ариләр дәүләтендә һәм соңрак фарсы, һинд илләрендә таралган булган. Табылган тәңкә сул яктагы свастика белән.
Россия[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Беренче тапкыр ике башлы бөркетне рус кенәзе Иван III тик 1497 елда куллана (татарларның символны кулланышыннан 200 елдан соң). Моңарчы рус тәңкәләрендә җайдак кылыч белән сурәтләнә, Киев Русе тәңкәләрендә Өч япьле (Трезуб) сугыла.
Россия[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Россиядән аермалы буларак күпмилләтле Россия дәүләтендә Алтын Урда рәсми символы - ике башлы бөркет илтамгада кулланыла.
XV гасырдан ике башлы бөркет Тверь һәм Мәскәү кенәзлекләрендә кулланыла башлый, соңрак Россия дәүләте гербына әверелә.
Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
- Государственная символика Российской Федерации
- Герб Российской Федерации на Интернет-портале «Российская символика» 2010 елның 29 сентябрь көнендә архивланган.
- Федеральный конституционный закон России «О Государственном гербе Российской Федерации»
- Двуглавый орел http://melma.ru/ethnic/sumerian/religion/215-dvuglavyy-orel.html
Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
- О титуле Царском и о Государственной печати // Полное собрание законов Российской Империи. Собрание Первое / Под редакцией М. М. Сперанского. — СПб., 1830. — Т. I. 1649 - 1675 гг. — С. 737—738. — 1072 с.
- http://skifos.livejournal.com/55551.html
- http://skifos.livejournal.com/55052.html
- архив күчермәсе, archived from the original on 2015-10-09, retrieved 2015-08-07