The Project Gutenberg EBook of Panayam ng Tatlong Binata, Unang Hati, by Cleto R. Ignacio This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.net
Title: Panayam ng Tatlong Binata, Unang Hati Author: Cleto R. Ignacio Release Date: December 6, 2004 [EBook #14270] Language: Tagalog Character set encoding: ISO-8859-1 *** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PANAYAM NG TATLONG BINATA ***
Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad and PG Distributed Proofreaders. Produced from page scans provided by University of Michigan
[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is marked as ~g.] [Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon ay hindi na ginagamit.]
PANAYAM NG
TATLONG BINATA
TINULA NI
Cleto R. Ignacio
CONCEPCION, MALABON, RIZAL
BAHAY PALIMBAGAN ni P. SAYO BALO ni SORIANO
MAYNILA
TEL. 3099.
UNANG PAGKAPALIMBAG 1921
Rosario 225 Binundok
TINIG KASALUKUYAN
O
KUWENTO
NG
Tatlong Binatang
SI
Brillo, Electo at ni Brindo
UNANG HATI
Talaan ng Nilalaman
PAUNAWA
BRILLO
KASAGUTAN
ELECTO
BRINDO
ELECTO
PAUNAWA
Bagaman di ninyo gawi ang maglibang sa gawa nang isang walang wastong malay na gaya ko nangang hindi nasilayan ni munting banaag niyong karunungan.
Paanhin mo'y laking tuwa na nang dibdib na handugan kita nang pamawing hapis utang kong dakila kundi ipagkait ang iyong hinahong manga paglilirip.
Labis ang saganang pasasalamat ko kundi ka mayamot at pagtamanan mo na basahin yaring alay ko sa inyo ulirang usapan nang binatang tatlo.
At mapagkukunan mo rin nang uliran kung hindi ka lubhang may pagkapihikan at di lahi niyong mahilig sa bagay na likuin kahi't matuwid na daan.
Sabi ko'y tigila't ang pantas mong lining ang may kaya'y sukat pakatalastasin ang sirang talata'y gawin ang ibigi't ang tula'y huwag mo lamang na baguhin.
BRILLO
May isang binatang mahirap ang buhay na nasok sa Hari nang paninilbihan ayon sa kaniyang kabaitang sakdal sa Hari't sa Reynang kinagigiliwan.
Lubos ang kanilang pagkakatiwala at di nasubukan nang lihis na gawa kaya't ilinagay nilang magalaga niyong sa Princesang halamang sagana.
Nakalugdan naman bunying Princesa yaong kabaita't kasipagan niya at sampo pa niyong man~ga piling Dama pagka't ayos mahal kahi't taong mura.
Bakit may taglay ring munting kagandahan ang kiyas at tindig ay timbang na timbang mabuting man~gusap kaya't kaulayaw na lagi nang Dama't nang Princesang mahal.
N~gala'y si Honrado nang abang binata ulila sa Ama't kapatid ma'y wala kaya ang kaniyang kaupahang madla ang sumusahod ay Inang nagaruga.
Siya ay maagang nagpapahin~galay at kung hatinggabi nagdidilig naman pagka't nagsisimba kung madaling araw at ito'y siya nang pinagkaratihan.
Pagdating sa hardin siya'y mamimitas niyong sarisaring maban~gong bulaklak saka sa Princesa ay dadalhing agad doon ginagawa ang balang iatas.
Kung nagaayos nang bulaklak ay siya ay hinihilin~gan nang Princesa't Dama na magsalita nang buhaybuhay baga na ikaaaliw niyong lungkot nila.
Madalas din niyang magina kasagutan sa Princesa't Dama kung hinihilin~gan na baka ang aking hindi karunun~gang magaalita'y inyo namang pagsawaan.
Tugon n~g Princesa'y kung gayong dahil wika ko sa iyong huwag kang manimdim parang kita mo na yaring loob namin na kasing isa nang kalooban mo rin.
Kinakatha niyang isinasalaysay ay ang isang abâ at isang may dan~gal na kahi't sing isa yaong katauhan ay sahol ang uri nang hamak sa mahal.
Kaya ang pagsinta n~g may uring hamak gaano mang laki ay di maisaad kawan~gis nang isang maban~gong bulaklak na sa sarile nang tangkay nalalagas.
Anopa't sa tuwing siya'y hihilin~gan na magsalita nang man~ga buhaybuhay nagpapahalata niyong kalagayan nang lihim na sinta niyang inin~gatan.
Sa gayong palaging man~ga bigkas niya napapansin naman nang bunying Princesa kaya n~ga at pilit na tinanong siya na kung sino yaong dukhang sinisinta.
Hiling mo pong ito'y kung ipatanto ko ay kamatayang ko't sukal nang loob mo titiisin ko na karatnan ma'y ano't huwag nang maturang taksil pa sa iyo.
Anitong Princesa'y kung sa ganang akin ang nais mong sinta'y di ko hahabagin n~guni at paano ang aking gagawin ay kamatayan mo kung kita'y giliwin.
Pagka't di papayag ang Hari kong Ama
na sa dugong hamak ako'y magasawa at di sasalang ipapapatay niya't laking kadustaan sa cetro't korona.
Kaya kung ang iyong pagsinta ay tunay at ibig mong ako'y maging kapalaran ay pagpilitan mong humanap nang dan~gal nang ang pagsinta mo ay hindi masayang.
Sa dahilang kapag dugo nang mataas ikaw, sa kay Ama'y kusang mararapat at siya'y wala na namang ipipintas sampung tanang man~ga konseherong lahat.
Dama'y nan~ga dingig ang sinabing ito silang lahat nama'y pawang nan~gagpayo anila'y humanap nang karangalan mo na maglakbay kahit sa ibang Reyno.
Yaong si Honrado'y sa laking paggiliw ang payo nang Dama'y kusang minagaling at pinasiya nang lubos sa panimdim na man~gibang lahi't dan~gal ay hanapin.
Lalo ang Princesang mahigpit ang atas na huwag bayaang araw ay lumipas sa laking hinayang sa pusong matapat niyong si Honradong loob na banayad.
Wika nang Princesa'y ang taning kong bigay sa iyo ay hustong limang taon lamang sa parurunan mo ay huwag mabalam nang hindi mainip akong maghihintay.
Oras na daraa'y panghinayan~gan mo ayon sa malaking awa ko sa iyo pahalagahan mo ang bilin kong ito't laging gunitaing naghihintay ako.
Yayamang kung gayon kay Honradong saad na ang pagirog ko'y iyong minatapat ay magpupumilit na ako'y hahanap niyong karan~galan buhay ma'y mautas.
Loobin na wari nang Dios na Poon at Virgen Mariang dating mapagampon sa madlang sakuna ako'y ipagtanggol at ang aking nasa'y kamtan ding hinahon.
Kaya n~ga sa lahat ako ay paalam at pipiliting kong kumita pang dan~gal
at itulot nawa niyong kalan~gitan na magkikita rin tayong mahinusay.
Siya'y lumakad na't sa Ina'y humarap at ipinamalay ang sa pusong han~gad bagaman sa dibdib nang Ina'y masaklap ay napaayon din sa pita nang Anak.
Lumuhod na siya't humalik nang kamay Ina'y lumuluha na binendisyonan maganap ang lahat niyang kailan~gan yamao't sa harap nang torre nagdaan.
Kasalukuyan n~gang ang Princesa't Dama'y na sa durun~gawa't hinihintay siya ang lagak na wika'y paalam aniya at magkapalad ding tayo ay magkita.
Ang Princesa't Dama'y dinayo nang lunos sa pagalis niyong may magandang loob n~guni't kailan~gan naman nang pagirog yaong karan~galan ikapapanulos.
Tuloy ang kanyang mabilis na lakad niyong paglalakbay sa tun~go nang han~gad doon sa sasakyan siya'y nakiusap na maging utusan, kahit walang bayad.
Pinaayunan din yaong hiling niya kaya n~ga't sa daong lumulan nagdaka linisan ang kaniyang bayang Castilla at tinun~go niya yaong Inglaterra.
Di lubhang nalaon ay dumating naman sila, at sumadsad sa dalampasigan nagkataong noong siya ay dumatal ay may embajadang sa guerra ang pakay.
Kasalukuyan nang tinitipong lahat ang man~ga sundalong sa digma'y lalabas sa puno nang hukbo siya ay humarap hin~gi ay masama kung magiging dapat.
Tinanggap at siya'y tinuruan tuloy sa pagsusundalo kung may kayang ukol at nang makilalang may ganap na dunong binigyang tunkuling sa kanya'y ayon.
Kaya't kasama na hukko'y nang lumakad sa man~ga Persiano ay nakipaglamas ang General nila'y kinapos nang palad
sa pakikibaka buhay ay nautas.
Nang matanto niyang patay ang General umuna sa hanay siya at sumigaw nang wikang iubos ang lakas at tapang at ating lusubing lahat ang kaaway.
Saka sinibasib nang katakottakot hukbo nang Persiano'y nagkasabogsabog babakang General nila ay nakubkob nabihag sapagka't di nakapaglagos.
Ang di nakatakbong kawal na kalaban ay nakasama nang bihag na General nang magbalik na sila sa kaharian ay hindi masayod yaong kasayahan.
Tuloy inusisang General nang hukbo pagdaka anila'y napatay sa kampo siyang nagpauna yaong si Honrado at aming inusig ang man~ga Persiano.
Sa mabuti niyang ginawang paraan man~ga loob naming lahat ay tumapang kaya n~ga't ang hindi sumukong kalaban nalagak sa kampo ang kanilang bangkay.
Yaong kay Honradong katapan~ga't liksi dinaig ang gayong kalabang marami sa balitang Paris ay di mahuhuli yaong karahasang di sukat masabi.
Emperador naman tuwa'y sabihin pa kaya't si Honrado'y tinawag pagdaka binigyan nang tusóng karan~galan baga na isa sa m~ga Generales niya.
Ipinakilala sa madla rin naman ang bagong General na ganap ang tapang magmula na noo'y pinagkatakutan yaong Inglaterra nang man~ga kaaway.
Totoong namahal yaong si Honrado doon sa Monarka't man~ga konsehero gayon din sa lahat nang man~ga soldado pagka't may dan~gal na'y mababa ring tao.
Ang dalawang taon ay nang makaraan ang Francia'y kanya na nabalitaan na sa man~ga turko,y makikipaglaban dahil sa sigalot na di magkahusay.
Nuhang pahintulot siya sa Monarka na punong pan~gulo niyong Inglaterra inayunan naman yaong hiling niya kaya n~ga't sa Francia'y tumun~go pagdaka.
Nang sa Emperador sa Francia'y maharap ay ipinagsabi ang kanyang han~gad mahinahon namang siya ay tinanggap at ang kalagayan niya'y natalastas.
Kabilang na isa siya sa General na sa man~ga Turko'y makikipaglaban at ang hukbo niyang unang sasalakay at yaon ang yaring pinagkasunduan.
Lumakad noon di't tinun~go pagdaka yaong m~ga morong kanilang kabaka makaitlong hintong nagpamuok sila hanggang sa kinamtan nila ang biktorya.
Nagbalik na silang nagsisipagdiwang habang lumalakad ay isinisigaw nang lahat ang wikang mabuhay mabuhay ang ating bayaning bantog na General.
Sa labas nang bayan sila ay humantong ang kalakhang hukbo nama'y sumalubong kasama rin doon yaong Emperador man~ga pagsasayá ay walang kaukol.
Yaong Emperador ay agad niyakap ang General niya't tuwa'y dili hamak malabis ang puri at pasasalamat sa General niyang may loob na tapat.
O konseheros ko anang Emperador sa inyo ay aking kahilin~gan n~gayon na siya ay aking bibigyan nang tusong Generalisimo, hintay ko ang tugon.
Emperador namin ang sagot nang lahat sunod po ang aming loob na matapat noon din ang tusó'y agad iginawad at ipinagbiba nang puspos na galak.
Matapos tanggapin yaong karan~galan doo'y nalagak din na mahabang araw malibang panahon ay nabalitaan Rusia ay gueguerra sa man~ga Masulman.
Humin~gi ring tulot siya n~ga sa Francia at linakbay yaong Imperyo nang Rusia at sa Emperador humarap pagdaka at hinin~ging siya'y isama sa guerra.
Nang mapagkilala'y tinanggap ding agad niyong Emperador na labis nang galak ang kalakhang hukbo ay nang maigayak sa taning na araw sila'y nagsilakad.
Sa luwal na laa'y nang dumating sila tumigil at sila'y nagpaembahada sa man~ga Musulmang lumabas pagdaka at pasisimulan ang pagbabatalya.
Di lubhang nalaon nama'y napaluwal at ginanap nan~ga yaong paglalaban at namook namang leon ang kabagay itong si Honradong bayaning General.
Sa di nagtitigil nilang paglalamas yaong man~ga bangkay sa lupa'y nagkalat ang man~ga Musulma'y sa malaking sindak ay nan~gagalsuko't sila'y napabihag.
At sampu pa niyong pan~gahas na Sultan sumuko't, nagbayad nang malaking yaman sila'y umuwi nang dala ang tagumpay at nan~gagsasayáng hindi ano lamang.
Yaong Emperador at tanang ginoo ay nagsisalubong doon sa nanalo ang nagsasaliwang sigawan nang tao ay wikang mabuhay ang pan~gulong hukbo.
Bunying Emperador ay niyakap naman yaong si Honrado't saka ang tinuran salamat ó bantog na aking General sa iyong dakilang iwing katapan~gan.
Mula n~gayo'y ikaw ang siyang pan~gulo bilang na General nang aking Imperyo tanggapin mo n~gayon itong kaloob ko na tusón nang pagka Generalisimo.
Tuloy ang winika sa basalyong tanan hayo't ipagbiba ang ating General at ayon sa taglay niyang katapan~gan ang sigaw nang lahat mabuhay mabuhay.
Anopa't ang baya'y nalimutan halos
sa boong magdamag ang gawing matulog dahil sa General na naging kilabot tuwa at pagpuri ay hindi masayod.
Yaong si Honrado'y tutoong namahal sa Emperador at sa tao mang bayan n~guni't si Honrado'y naninimdim nama't tapos na ang taning nang Princesang mahal.
Kaya n~ga at gulong lagi ang panimdim niyong naghihintay na Princesang giliw sa araw at gabi ay di magupiling niyong kay Honrado na hindi pagdating.
Bakit n~ga ang Hari na kaniyang Ama ay ipinagyaring ipakakasal siya sa Konde Milano, n~guni't naabala't isang taóng taning ang hinin~gi muna.
Sa hiling na yaon ang Ama'y pumayag at di muna ibig habagin ang Anak kung kaya tumaning ang himalang dilag ay sa paghihintay sa nalayong dilag.
Nang limang taón na't labingisang buwan ang sa kay Honradong pan~gin~gibang bayan ang tatlong Imperyo'y pinagpaalaman nang paguwi sa kaniyang kaharian.
May isang buwan ding araw na mahigit bago napatuloy gayak sa pagalis dahil sa kasamang magsisipaghatid na man~ga maginoo at soldadong kabig.
Tatlong Imperyo ay may kanikaniya na man~ga sasakya't inihatid nila tulo'y nagpasabi doon sa Kastilya yaong tatlong man~ga bantog na Monarka.
Na darating yaong bantog na General ay gawin ang lubos na man~ga pagtanaw tangkilikin nila't in~gatan ang buhay at gugulin yaong lubos na pagtanaw.
Kaya't sa Kastilya'y naghandang magaling nang isasalubong doon sa pagdating sarisaring arko at sutlang panabing sa buong lansan~gang nagbibigay aliw.
Araw na panahon sa dalampasigan ang Princesa naman ay ikinakasal