Rất nhiều những căn nhà tạm của đồng bào dân tộc M'nông bị những kẻ lạ mặt đốt phá
Bị chiếm đất, phá nhà, khai thác cây trồng
Theo trình bày của hàng chục hộ đồng bào dân tộc M'nông tại đây, hầu hết diện tích đất mà các công ty, hợp tác xã đang chiếm giữ đều là của các hộ đồng bào dân tộc M'nông. Các khu đất này đã được họ khai hoang mấy chục năm qua từ khi chưa tách tỉnh đến tận bây giờ vẫn đang trồng các loại cây công nghiệp như cao su, cà phê, điều…
Gia đình Điểu Bảy gần chục nhân khẩu hiện đang phải sống trong căn chòi tạm trên khu đất mà nhà anh từng khai hoang từ năm 1996. Ngày ấy khu vực này là rừng le, lồ ô, nứa…được gia đình Điểu Bảy khai hoang được khoảng 4,5ha đất thuộc địa phận xã Quảng Tín, huyện Đắk R'lấp, tỉnh Đắk Lắk, này thuộc tiểu khu 1537, xã Đắk Ngo, huyện Tuy Đức, Đắk Nông.
Mấy năm nay cả gia đình Điểu Bảy phải sống tạm trong như thế này để kêu cứu chính quyền giải quyết việc thu hồi đất mà không đền bù cho dân
Vào năm 2008, Điểu Bảy đã xây nhà với diện tích 9x20 và trồng điều, cao su trên diện tích 4,5ha đất đã khai hoang. Bỗng nhiên, đến năm 2011, UBND tỉnh Đắk Nông có chỉ đạo thu hồi một số diện tích của người dân khai hoang, xâm canh để giao cho các công ty, hợp tác xã đầu tư, sản xuất nông, lâm kết hợp.
"Theo sự chỉ đạo của tỉnh Đắk Nông thì đất mà các hộ đồng bào đã khai hoang, canh tác thì không bị thu hồi mà phải khoanh lại nguyên trang cho đồng bào sản xuất. Chủ dự án phải vận động đồng bào tham gia cổ phần vào dự án để ổn định cuộc sống của người dân. Thế nhưng, hàng trăm hộ đồng bào dân tộc M'nông tại đây đã bị các công ty cướp đất, tự ý phá hoại tài sản, nhà cửa, cây trồng trên đất mà không bồi thường gì cả khiến chúng tôi phải đi làm thuê, cuộc mướn, sống trong những cảnh đời bần cùng trong xã hội", Điều Bảy tâm sự.
Cũng theo anh Điểu Bảy thì Đoàn 12 và các cơ quan liên ngành của UBND huyện Tuy Đức đã dùng xe ủi, máy múc san lấp toàn bộ diện tích đất của gia đình. Sau đó, công ty tự ý chặt phá cây điều, cà phê, cao su đang thu hoạch mà không đền bù gì cả. "Họ huỷ hoại nhà, đất, tài sản gắn liền trên đất, đẩy chúng tôi vào bước đường cùng mà không quan tâm đến quyền lợi, cuộc sống của gia đình tôi. Chính quyền huyện Tuy Đức có tiếp tay cho doanh nghiệp, lợi ích nhóm trục lợi trên tài sản, đất đai của đồng bào dân tộc M'nông tại chỗ ở đây", Điểu Bảy nói thêm. Sau thời gian chiếm đất bất hợp pháp, các công ty, hợp tác xã trên địa bàn xã Đắk Ngo đã chuyển nhượng, mua bán, giao dịch, đưa những thành phần xã hội đen vào quản lý, khai thác chứ không thực hiện dự án như đã cam kết với tỉnh Đắk Nông.
Điều đáng nói là các công ty, doanh nghiệp, hợp tác xã và chính quyền huyện Tuy Đức, Đắk Nông lấy đất của dân nhưng không thống kê hoa hoa màu, cây công nghiệp cao su, cà phê, điều, hoặc đo vẽ diện tích khai, tài sản nhà cửa xây dựng trên đất để bồi thường thiệt hai chọ dân. Họ ngang nhiên chiếm dụng trái phép diện tích đất cũng như tài sản gắn liến trên đất của các hộ đồng bào dân tộc M'nông khiến họ mất kế sinh nhai, mất đất sản xuất, không có chỗ an cư, lạc nghiệp phải làm thuê, làm mướn, ảnh hưởng đến cuộc sống, rơi vào cảnh cùng quẫn.
Đất nghĩa địa cũng bị chiếm giữ
Điểu Breo, một già làng ở đây cho biết: "Năm 2008, UBND tỉnh Đắk Nông từng kết luận về đất đồng bào dân tộc thiểu số đang xâm canh, khai thác từ trước, đất mồ mả, đất thiêng theo phong tục thì phải bóc tách ra khỏi vùng dự án, giao cho các hộ dân và cộng động tiếp tục quản lý, sản xuất. Thế nhưng, tại Bon Điêng Đu, xã Đắk Ngo, chính quyền và doanh nghiệp, hợp tác xã vẫn ngang nhiên thu hồi đất mà người đân đang trồng cây, xây nhà, khai thác từ hàng chục năm mà mà không bồi thường, khiếu nhiều gia đình rơi vảo cảnh lầm than, điêu đứng".
Theo Điểu Breo, tại Bon Điêng Đu có tới vài chục hộ đồng bào M'nông sinh sống ổn định suốt hàng chục năm qua. "Chúng tôi có đất mồ mả, rừng thiêng tại khoảnh 1, tiểu khu 1537 khu vực bảng Trắng, xã Đắk Ngo từ bao đời nay. Khu đất nghĩa trang chôn cất người chết vẫn được chúng tôi trông coi, chăm sóc, nhưng bỗng nhiên gần đây nhiều đối tượng như bà Hoàng Thị Xuân, Mai Thế Tám, Lê Thị Hương và một số đối tượng khác không rõ nguồn gốc đã lấn chiếm, xâm phạm mồ mả và biến nghĩa địa thành nơi sinh hoạt của họ.
Các đối tượng trên tự ý xây dựng nhà cửa, kinh doanh chợ búa, múc ranh, phân lô, cắm cọc, chia nhau lấm chiếm, cố tình san bằng những ngôi mộ để xoá dấu vết. "Đỉnh điểm vào ngày 26/1/2018 gia đình trong bon có người chết đi chôn cất tại nghĩa địa này thì bị các đối tượng trên kéo băng nhóm xã hội đen, cầm dao rựa, mã tấu đến hăm doạ đòi chém giết và kiên quyết không cho chôn cất trong nghĩa địa của bon, buộc gia đình đưa về vườn nhà chôn cất", già làng Điểu Breo bức xúc nói.
Già làng Điểu Breo cho rằng việc làm của các đối tượng trên là hành động quá khích, xem thường pháp luật dẫn đến tình trạng gây rối an ninh trật tự trên địa bàn. Chính quyền xã Đắk Ngo, chính quyền huyện Tuy Đức và tỉnh Đắk Nông cần kiên quyết xử lý, cưỡng chế giải toả những căn nhà, khu chợ mà các đối tượng lấn chiếm, xây dựng trên mồ mả nghĩa địa của bon. Khoanh vùng qui hoạch hoạch diện tích 2-3ha để làm khu nghĩa địa tập trung cho bon làng.
Trong một diễn biến khác, người dân có đất trong các dự án thường xuyên bị các đối tượng đến hù dọa, đánh đập cũng như bị khai thác hoặc hủy hoại cây trồng.
Các đối tượng này còn bị người dân vạch mặt, tố cáo công khai khi cố tình gây ra những vụ án nổi cộm như là Nông Văn Sỹ, Hứa Long Việt…Chính Nông Văn Sỹ, Huỳnh Chiến Thắng cho lính đánh người đồng bào gây thương tích, hủy hoại cây trồng của người dân. Đặc biệt, trong tháng 10,11 vừa qua, tình trạng các đối tượng lạ mặt tiếp tục vào quấy phá, đốt chòi, thả thuốc nổ, đánh nhau gây thương tích lớn cho nhiều đồng bào dân tộc M'nông. Các căn chòi ở tạm bợ của những gia đình Điểu Ngọc, Điểu Kiệt, Điểu Môn, Điểu Tang, nhà Thi Breh…đã thành cho bụi. Vậy mà bà con đồng bào dân tộc M'nông kêu cứu khắp nơi, nhưng chính quyền địa vẫn để tình trạng mất an ninh trật tự kéo dài.
Chứng kiến những mảnh đời bất hạnh, những gia cảnh cùng quẫn trên, chúng tôi không hiểu vì sao chính quyền địa phương xã Đắk Ngọ, chính quyền huyện Tuy Đức và cả tỉnh Đắk Nông vẫn để tình trạng trên diễn ra giữa ban ngày. Vì sao các đối tượng trên vẫn bất chấp pháp luật, hù dọa, đánh đập người dân và ngang nhiên chiếm đất, thậm chí giao dịch, mua bán đất của dân loạn xạ trên địa bàn. Dư luận đặt câu hỏi, có hay không sự "bảo kê", chống lưng của chính quyền địa phương cho những đối tượng trên hoành hành bấy lâu nay?
Chúng tôi đề nghị cơ quan chức năng tỉnh Đăk Nông nhanh chóng vào cuộc xử lý nghiêm những đối tượng có liên quan theo quy định của pháp luật, trả lại lòng tin và cuộc sống bình yên cho người dân.
Chúng tôi sẽ tiếp tục điều tra đưa tin về những vấn đế trên.