Theo ông Vũ Bá Phú- Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), những năm qua, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam đã phát triển cả về số lượng và chất lượng, cải thiện năng lực sản xuất và tham gia ngày càng sâu vào chuỗi sản xuất toàn cầu. Số lượng doanh nghiệp hoạt động trong ngành công nghiệp hỗ trợ chiếm gần 4,5% tổng số doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, tạo việc làm cho hơn 600.000 lao động, chiếm 8% lao động toàn ngành chế biến, chế tạo. Doanh thu sản xuất, kinh doanh đạt hơn 900.000 tỷ đồng, đóng góp gần 11% tổng doanh thu toàn ngành chế biến, chế tạo.
Một số doanh nghiệp sản xuất linh kiện Việt Nam có năng lực khá tốt tại những lĩnh vực như sản xuất khuôn mẫu các loại; linh kiện xe đạp, xe máy; linh kiện cơ khí tiêu chuẩn; dây cáp điện; linh kiện nhựa - cao su kỹ thuật; săm lốp các loại. Các sản phẩm này đã đáp ứng được nhu cầu trong nước và được xuất khẩu tới các quốc gia trên thế giới, trong đó có Nhật Bản.
Cũng theo lãnh đạo Cục Xúc tiến thương mại, quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa các doanh nghiệp Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ đang ngày càng phát triển và đi vào chiều sâu. Bộ Công Thương đã có nhiều hoạt động thúc đẩy mối quan hệ này, trong đó Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) và Toyota Việt Nam đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác hỗ trợ doanh nghiệp trong nước trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ ô tô. Cục Xúc tiến thương mại cũng đã phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản tổ chức những sự kiện giao thương trực tuyến sản phẩm công nghiệp hỗ trợ cho doanh nghiệp hai nước. Hay các tình nguyện viên cao cấp của Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản đã hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam… Từ đó, mở ra nhiều cơ hội hợp tác cho doanh nghiệp hai nước.
|Việt Nam - Nhật Bản đã triển khai nhiều hoạt động hợp tác trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ|
Với những sự nỗ lực đó ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam đã có sự chuyển biến đáng ghi nhận. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, sự chuyển biến đó chưa đủ để đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế. Hiện trạng chung của ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam vẫn là quy mô và năng lực của các doanh nghiệp yếu, năng lực sản xuất thấp, thiếu nguồn lực và công nghệ để nâng cao năng suất, nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu.
Đồng tình với nhận định trên, ông Akutsu Michio- Đại diện Hiệp hội Các nhà tư vấn kinh doanh quốc tế Nhật Bản - chỉ ra: Năng suất lao động của các doanh nghiệp địa phương Việt Nam còn khá thấp. Chính phủ cần nỗ lực nâng cao năng lực kỹ thuật, nâng cao chất lượng và năng lực sản xuất cho các doanh nghiệp. Nguồn nhân lực có trình độ kỹ thuật cao tại Việt Nam đang bị thu hút bởi doanh nghiệp FDI hoặc ra nước ngoài làm việc. Do vậy, Việt Nam cần có các biện pháp công khai đẩy mạnh giáo dục, hỗ trợ để hấp dẫn nguồn nhân lực này.
Ngoài ra, việc cấp vốn hay có đủ vốn để đầu tư trang thiết bị còn khó khăn với các doanh nghiệp. Trong khi việc tiếp cận nguồn vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa còn nhiều cản trở. Cơ chế cấp vốn ở Việt Nam hiện đã có nhưng cần mở rộng, nới rộng hơn nữa. Đồng thời, cần cải thiện cơ chế cấp vốn giúp doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ dễ dàng đầu tư phát triển hơn.
Cùng đó là thiếu thông tin về các nhà cung cấp nước ngoài. "Doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp xúc với đa dạng nhà cung cấp nguyên liệu với giá thành hợp lý, nguyên liệu tốt, từ đó nâng cao tính cạnh tranh cho sản phẩm", ông Akutsu Michio nói.
Theo ông Akutsu Michio, khắc phục những điểm yếu trên là cần thiết để doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia vào chuỗi cung ứng sản phẩm công nghiệp hỗ trợ cho các nhà sản xuất lớn và cần có kế hoạch rất chi tiết để đảm bảo năng lực cung ứng. Doanh nghiệp Việt Nam có thể cân nhắc lựa chọn cung ứng nguyên liệu từ công ty thương mại chuyên biệt, phát triển kênh bán hàng mới, bán sản phẩm tự chế tạo, tự phát minh.
Các doanh nghiệp lớn của Nhật Bản như Canon, Honda, Yamaha… đang mở rộng đầu tư tại Việt Nam, Uniqlo đang mong muốn xây dựng nhà máy sản xuất tại Việt Nam. Đây là cơ hội cho ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam phát triển. "Không chỉ cung cấp sản phẩm công nghiệp hỗ trợ chất lượng cao cho các doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam, các doanh nghiệp Việt Nam cũng có nhiều cơ hội cung cấp cho những doanh nghiệp lắp ráp chế tạo cuối cùng tại nước ngoài", ông Akutsu Michio nhận định.
Hải Linh