section_heading: Razvoj kazališta do 1945.
paragraph_text: thumb|right|300px|Narodno kazalište u Tirani. Početkom 20. stoljeća jedan od najaktivnijih albanskih intelektualaca Fan Noli prevodio je Eshilove, Shakespearove i Ibsenove drame, te je 1902. napisao svoju Izraelci i Filistejci (alb. Israelitë dhe filistinë), u kojoj je glavna starozavjetna tema a podvrgava se problemima albanskog narodnog pokreta. U Egiptu i u istim godinama, Çajupi je napisao više dramskih djela, među kojima je moguće istaknuti komediju Četrnaestogodišnji mladoženja (alb. 14 vjec dhëndër, 1902.) i tragediju Zemaljski heroj (alb. Burr 'i dheut, 1907.) o Skenderbegovoj borbi. Nešto kasnije, Mihal Grameno pri svom povratku iz Sjedinjenih Američkih Država, piše u antiklerikalnom zanosu komediju u tri čina Proklestvo albanskoga jezika (alb. Mallkimi i gjuhës shqipe, 1921.). Suprotnim se smjerom kreće svećenik Fishta na većinski katoličkom sjeveru Albanije, prevodeći Molièrea, Euripida i pišući tragediju Juda Makabé (1914.). Kristo Floqi je bio vrlo bitna politička ličnost pri stvaranju države Albanije. Bliski suradnik Nolija i Konice i kasniji dužnosnik kralja Zoga, napisao je brojna dramska djela, većinom komedije, pa i tragedije u kojima se preispituju problemi nacionalnog pitanja kao što su Vjera i nacija (alb. Fe e kombësi) i Trijumf slobode (alb. Triumfi i Lirisë), ili se osvrće na povijesnu prošlost (Karlo Topija; Piro Neoptolemi; Qyprilinjtë; Skanderbeu n'Itali). Sličnim putevima kreće dramsko pisanje dva katolička svećenika, Prennushija i Zadeje, potonji na polju melodrame. Kazališnih doprinosa ima i među Postolijevim radovima a Haki Stërmilli između 1923. i 1924. piše više djela o srpskom napadu na albanski narod. Drame Haxhiademija nastavile su mitološku i povijesnu tematiku, a s druge strane Ilo Mitkë piše 1936. godine zanimljivu komediju Učitelj Gjoka (alb. Dhaskal Gjoka) čija je scena u jednoj školi u Korči. Zasebnu priču čini slučaj slavnog dramskog glumca Alexandera Moissija. Porijeklom iz Albanije, obrazovao je se u austrougarskom prostoru i od 1899. do 1935. imao je sjajnu karijeru diljem europskih najznačajnijih kazališta (Beč, Prag, Berlin, turneja u Rusiji, Sankt-Petersburg, Salzburg).