Oba Lamidi Adeyemi: Aláàfin àkọ́kọ́ tí yóò lo àádọ́ta ọdún lórí ìtẹ́
Yoruba ni ori ti yoo dade, ko ni ṣe alai dade, ọrun ti yoo si lo ejigbara ilẹkẹ, ko ni ṣalai lo ó, ibadi ti yoo lo mọsaji, aṣọ ọba to jinna koro koro, ko kuku ni ṣe alai lo.
Bẹẹ ni ọrọ Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi kẹta rí,ẹni ti ori gbe de ipo awọn baba rẹ leyin ọpọ ifigagbaga laarin awọn ọmọ oye to le ni mẹwa, ti wọn dìjọ du ipo. Ọjọ nla si ni ọjọ Kẹrinla osu Kinni ọdun 1971 ti atọbatẹlẹ ko to jọba, Lamidi Atanda Olayiwola Adeyemi gori itẹ awọn baba nla rẹ. Gomina ologun nigba naa to ti di oloogbe, Ajagunfẹyinti Robert Adeyinka Adebayo si lo gbe ọpa asẹ le lọwọ gẹgẹ bii Alaafin Ọyọ. Ọmọ ọba ni Lamidi Atanda, baba rẹ si ni Alaafin Adeniran Adeyemi, koda, ọmọ ọmọ ọba tun ni pẹlu nitori baba to bi baba rẹ, Alaafin Alowolodu Adeyemi naa jẹ Alaafin. Amọ sibẹsibẹ, eyi ko ni ki o ma figa gbaga pẹlu awọn ọmọ oye yoku to fẹ jọba nikete ti Alaafin Gbadegesin Ladigbolu keji waja lọdun 1970. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Iru ẹda wo ni Alaafin Adeyemi jẹ? Yoruba ni ajise bi Ọyọ laa ri, Ọyọ kii se bi baba ẹni kọọkan, a si lee ni asamọ yii faramọ ninu ilana igbe aye Oba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta ba ba wo isesi rẹ lori oye. Oba Adeyemi ko to jọba jẹ osisẹ adojutofo ati akansẹ to dantọ, to si ni iriri ba se n se akoso eyi to wulo pupọ fun lasiko to di ọba alaye. Tẹ ba si fẹ mọ siwaju si nipa itan igbe aye Ọba Adeyemi, ẹ ka itan igbe aye rẹ nibi lati mọ bo se lo aye rẹ ko to jọba ati bo se dori oye. Gẹgẹ ba se mọ pe ipo pataki ni ipo Alaafin ninu itan Yoruba, to si se asaaju ninu odiwọn ipo awọn oriade nilẹ kaarọ Oojire. Ko si si ọba alaye ti yoo ni bawo ni ti Alaafin se jẹ nitori odu nla ni, kii se aimọ fun oloko, ko si si ẹni ti yoo kọ iyan rẹ, ti ko ni fi ewe boo. Ta ba si n sọrọ nipa ọla, iyi ati ẹyẹ, a le sapejuwe Alaafin Adeyemi bi ọba alade to n fi ọla wu ni, ẹni to jẹ atọbatẹlẹ, ko to jọba. Oba Adeyemi bii Alaafin akọkọ ti yoo lo aadọta ọdun lori itẹ: Ko si yẹ ko ya ẹnikẹni lẹnu pe ọba to lọla, niyi ati ẹyẹ yii lo aadọta ọdun lori oye eyi to mu agbega nla ba agbegbe rẹ. O si yẹ ko ye wa pe ohun aseyọri gbaa ni ki ọba alade kan lo aadọta ọdun lori oye, bẹẹ si ni ko si ni akọsilẹ pe Alaafin kankan lati ẹyin wa lo aadọta ọdun nipo. Amọ ka ba le mọ bi ẹyẹ yii se pọ to fun Ọba Adeyemi gẹgẹ bi Alaafin akọkọ ti yoo lo aadọta ọdun nipo, o yẹ ka woju wẹyin wo iye ọdun ti diẹ lara awọn baba nla rẹ to jẹ Alaafin lo, to fẹ ẹ sun mọ adota ọdun. Awọn Alaafin to lo ọdun to pọ diẹ nipo yatọ si Ọba Adeyemi: Akọsilẹ fi ye wa pe Alaafin to fẹ sunmọ aadọta ọdun lori oye lẹyin Ọba Adeyemi ni Alaafin Siyanbola Ladigbolu to jọba laarin ọdun 1911 si 1944, ẹni to lo ọdun mẹtalelọgbọn nipo. Bakan naa ni Oba Alowolodu Adeyemi Kinni, tii se baba fun baba Oba Adeyemi naa jọba laarin ọdun 1876 si 1905, to si lo ọdun mọkandinlọgbọn lori oye. Oba Atobatele Arugba naa jọba laarin ọdun 1837 si 1859, to si lo ọdun mejilelogun nipo. Bakan naa ni Alaafin Adeniran Adeyemi keji, tii se baba ọba Lamidi Adeyemi, ẹni to jọba laarin ọdun 1945 si 1955, to si lo ọdun mẹwa pere lori oye, ki wọn to yọ nipo. O si daju pe aye ti ẹsin Oba Adeniran Adeyemi ko jẹ, ti wọn fi yọwọ rẹ ninu awo, ni iru idi rẹ, tii se ọmọ rẹ n jẹ lori aleefa. A si le se apejuwe Ọba Lamidi Adeyemi bii oloriire, ti Ọlọrun gba fun, to si ri aanu pupọ gba. Awọn idagbasoke to ba ilu Oyo ati ipa manigbagbe ti Ọba Adeyemi ko ni Naijiria: Kii se pe a sọ asọdun ta ba ni idagbasoke alailẹgbẹ ba ilu Ọyọ lati aadọta ọdun ti Lamidi Adeyemi ti wa lori itẹ bii Alaafin Ọyọ. Awọn ileesẹ nla nla, ileesẹ alabọde atawọn ileesẹ kereje kereje lo ti lalẹ hu nilu Ọyọ lẹyin ti Ọba Adeyemi di Alaafin. Bakan naa ni eto igbayegbadun buyaari si nilu naa, to jẹ ilu to dakẹ jẹjẹ tẹlẹ ki Alaafin yii to debẹ. Fun awọn onwoye ohun to n lọ lawujọ, alaafin kii fi ọrọ asa sere, ta si le ni o kogiri mọ ojuse rẹ bi ọba alaye lati ri daju pe awọn asa, ise ati ede wa ko lọ sokun igbagbe. Ẹni ti itan ko ba si ye, to ba tọ Alaafin lọ, oye yoo ye kedere nipa ohun to ba fẹ mọ, ti ọba alaye naa si jẹ iwuri fun ọpọ ọmọ Yoruba, paapaa lasiko to ba n hu awọn itan manigbagbe jade. Yatọ si eyi, ipa kekere kọ ni Adeyemi n ko si idagbasoke orilẹede Naijiria, to si maa n kopa ti kii se keremi si awọn ohun to n lọ lorilẹede yii. Bẹẹ ba si gbagbe, ọpọ lẹta ni Alaafin maa n kọ si awọn adari to ba wa nipo boya labẹ ijọba apapọ ni abi lawọn ipinlẹ. O yẹ kẹ ranti lẹta to kọ si aarẹ Muhammadu Buhari lati jẹ ko mọ bi ori se n ta araalu si nipa ọrọ aje to dagun ati eto aabo to mẹhẹ, eyi to lapa rere. Bakan naa ni Alaafin tun da si ọrọ aawọ ija agba to n waye nipinlẹ Ekiti, to si kọ lẹta si gomina ipinlẹ naa, Kayode Fayemi, lati pe akiyesi rẹ si ọrọ naa ati ọna atunse nipa rẹ. Tun wẹ, ọpọ awọn gomina oloselu ati ti ologun to ti jẹ nipinlẹ Ọyọ lo mọ ipa ribi ribi ti Alaafin ko lati jẹ ki isejọba wọn se aseyọri. A si le sọ pe Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi ti sisẹ pọ pẹlu awọn gomina to to mọkanlelogun lati ri si idagbasoke ipinlẹ Ọyọ. Awọn gomina ti Alaafin Adeyemiri ibẹrẹ ati opin saa wọn nipo: A le sọ pe Ọba Adeyẹmi ri aye wa ni gbogbo ọna nitori gbogbo ohun ti eeyan maa n gbe ile aye se, ni Alaafin ti se ni aseyọri. O ni ẹmi gigun, o ni alaafin, Ọ́ba Adeyemi tun lowo, o lọla, o ni gbajumọ, bakan naa lo n sọla ni agbala rẹ pẹlu awọn orekelẹwa obinrin, to si tun jẹ alayelugba ti awọn ọba ẹgbẹ rẹ n wari fun. BBC Yoruba wa n ba Ọba Lamidi Olayiwola Atanda Adeyemi Alowolodu yọ ayọ aadọta ọdun rẹ lori itẹ, ta si n gbadura pe ade yoo pẹ lori, bata yoo pẹ lẹsẹ, ẹsin ọba yoo si jẹ oko pẹ. Asẹ.