Sanal doktorlar gerçek mi oluyor?
ABD'de Güney California Üniversitesi'nin Yaratıcı Teknolojiler Enstitüsü, sanal insanlar yaratmakta öncü bir kurum ve bu sanal insanların, bir gün gerçek insanlara yardım elini uzatması mümkün.
Sanal terapist, büyük bir koltukta oturmuş. Hafifçe kıpırdıyor, gözlerini kırpıyor. Ekranın önüne rahatça yerleşmemi beklediği belli. "Merhaba, ben Ellie" diyor, "Geldiğiniz için teşekkürler." Onu garipsediğimi söyleyince gülüyor ve hemen nereli olduğumu ve ne okuduğumu soruyor. "Terapist sayılmam, ama burada insanlar hakkında bilgi edinmeye çalışıyorum, senin hakkında da birşeyler öğrenmek isterim, tabii sakıncası yoksa" diyor. Ellie'nin sesi yumuşak ve sakinleştirici. Karşımdakinin bilgisayar tarafından yaratılmış bir görüntü olduğunu unutup, sahici bir kişiymiş gibi yanıtlar verince, soruları giderek daha kişisel bir hale dönüşüyor. "Öfkeni kontrol etmekte zorlanıyor musun" diye soruyor, "En son ne zaman biriyle kavga ettin?" Verdiğim her cevap, en ufak ayrıntısına kadar basit bir oyun sensörü ve bilgisayar kamerası ile inceleniyor. Ne kadar gülümsediğim, hangi yöne baktığım, sesimin tonu tamamen kaydediliyor, analiz ediliyor ve bilgisayar sistemi buna göre Ellie'ye benimle en iyi nasıl iletişim kuracağını bildiriyor. Yaratıcı Teknolojiler Enstitüsü'nden Louis-Philippe Morency'nin iki kişilik ekibi yan odada Ellie'nin bana söylediklerini kontrol ediyor, ses tonunu ve vücut dilini buna göre değiştiriyor. Araştırmanın bir parçası olarak, Ellie'nin yönelttiği soruları gerçek insanlar soruyor, ancak bu arada bilgisayar da her duruma nasıl tepki vereceğini öğreniyor. Bir başka deyişle bilgisayara insan olmak ve hastalara doktor gibi yanıt vermek öğretiliyor. Ellie kısa süre içinde bunu tek başına yapacak hale gelecek. Bu da dünyanın en önde gelen psikologlarının bilgisinden yararlanarak, internet üzerinden uzaktan kumanda ile terapi seansları yapılmasını sağlayabilecek. Ancak Dr. Morency, "sanal psikolog" deyiminden hoşlanmıyor ve bu yöntemin gerçek psikologların yerini alacağını sanmıyor. "Bunu daha çok, doktora yardımcı olacak bir mekanizma olarak görüyoruz" diyor. Sistem, depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu konusunda yardımcı olmak üzere geliştirilmiş. Morency, "duygusal tepkileri belirlemek istiyoruz, hatta bazen bunların eksikliğini de" diyor, "Artık elimizde insanların tepkisini ölçecek tarafsız bir mekanizma olduğu için, bunun daha kesin tanı konmasına yardımcı olacağını umuyoruz." Bilgisayar yazılımı, doktorun hastadaki ilerlemeyi izlemesine olanak tanıyor. Her seansı tarafsız ve bilimsel bir şekilde bir sonrakiyle karşılaştırabiliyor. Özellikle savaş sonrası travma çeken askerlerin tedavisinde etkili olabileceği düşünülüyor. Enstitü, Afganistan ve Irak'taki uzun savaşlardan sonra travma sonrası stres bozukluğu görülen yüzbinlerce askerle ilgilenmek zorunda kalan ABD ordusuyla ortak birçok çalışma yapıyor. Ordudakilerin genelde duygularını açmakta tereddüt ettikleri ve böyle sanal bir tedavi aracının bu tereddüdü aşmaya yardımcı olabileceği bildiriliyor. Laboraturda sanal insanlarla deneyler yapılıyor. Bunun için hareketleri ve insan yüzünü algılayan teknolojilerden yararlanılıyor. Dr. Morency psikoloji ve yüzdeki mimik değişimleri arasındaki ilişkiye dair çalışmaları ile ödül kazanmış. "Endişeli olanlar ellerini daha çok kıpırdatıyor, stres altında olanlar kısaca ve yüzeysel bir şekilde gülümsüyor, depresif olanlar ise gözlerini kaçırıyor" diyor. Bilgisayar tarafından yaratılan görüntülerin, insan gibi görünmesini sağlamak kolay değil, ancak inandırıcı olursa, eğitim ve öğrenim açısından güçlü bir araç olacakları düşünülüyor. Bu yüzden, laboratuar, sanal varlıklarla etkileşimin potansiyeli ve sınırları üzerinde farklı projeler yürütüyor. Laboratuarın gösterim alanında sanal bir asker masasında, askeri eğitim programının bir parçası olarak bir disiplin sorunu ile ilgileniyor. İtince açılan sallanan kapıları ile kovboy barı bile yapılmış. Üç projeksiyon ekranında, içeri giren gerçek insanlara anında tepki veren ve sorularını otomatik olarak cevaplayan gerçek insan boyunda sanal kişiler var. Aşağı katta, insan yüzünün üç boyutlu hologramını çıkarma deneyi yapılıyor. Binada yapılan çalışmalar, gerçek dünyanın nerede bitip, sanal dünyanın nerede başladığını sorgulamanıza yol açıyor. Yapılanlar sanal olsa da insanların bunun sonucunda alacağı yardım gerçek olabilir.