Koronavirüs: ABD'de test konusundaki başarısızlığı gözler önüne seren vaka
Dünya Sağlık Örgütü WHO başta uluslararası kuruluşlar ve uzmanların koronavirüs salgını ile mücadelede sloganı "İzini bul, Test et, Tedavi et" diye özetlenebilir.
Fakat ülke çapında sayılardaki tırmanış ABD'nin bu yolu izleyemediğini gösteriyor. "Hâlâ hastayım. Durumumda bir iyileşme yok. Öksürüyorum. Ateşim var ve akciğerimin sol tarafı acıyor. Bazı geceler nefesimin daralması ve göğsümün hırlamasının beni uykumdan uyandırdığı oldu. Bütün belirtileri gösterdiğim konusunda hiç bir kuşku yok." Bu sözler Pennsylvania'da Bernville'de yaşayan 69 yaşındaki Claudia Bahorik'e ait. Emekli bir doktor olduğu ve konuyu araştırdığı düşünülürse koyduğu teşhisin de yerinde olduğu pek kuşku götürmez. Fakat Bahorik'in koronavirüs aldığından emin olmak yani test yaptırmak için klinikler, hastaneler hatta bir senatöre başvurarak yürüttüğü mücadele şu ana kadar sonuç vermedi. Haberin sonu Herşey Şubat ayının son haftasında başladı. Yeğenini görmek için New York'a gidip gelmiş olan Doktor Bahorik seyahatinden kısa süre sonra öksürmeye başladı ve ateşi çıktı. Fakat ateş ve öksürük bir kaç gün sonra biraz yatışmış gibi göründü. O sırada mahkeme jürisi olmak üzere göreve çağrılmış olan Bahorik bu görevini sürdürdü, bir arkadaşının cenazesine katıldı ve Washingtonton'daki bir doktor randevusuna gitti. Virüsü tam olarak ne zaman aldığını bilememekle beraber Bahorik'in sağlığı Mart ayı başlarından itibaren iyice kötüleşmeye başladı. "9 Mart'ta o kadar feci öksürüyordum ki yürüyemez oldum ve işte o aşamada koronavirüs aldığımdan gerçekten kuşkulanmaya başladım" diyor. Doktor Bahorik bu aşamada test olma mücadelesini başlatıyor ve her birini de belgeliyor. İki haftalık test mücadelesi 9 Mart - aile hekimine ziyaret Claudia Bahorik'in görüştüğü aile hekimi koronavirüs testi yaptırması gerektiği konusunda hemfikir oldu. Yerel sağlık sisteminin uygulamasına göre Bahorik'in koronavirüs testi olmadan önce diğer olasılıkları elemek için grip testi, RSV testi (respiratuvar sinsitiyal virüs testi) yaptırması ve akciğer rontgeni çektirmesi gerekiyordu. Eve gidip bu test, film ve muayene sonuçlarını beklemeye başladı. 10 Mart - koronavirüs testi talebi reddedildi Doktoru Bahorik'e yapılan testlerde diğer olasılıkların elenmesine rağmen Pennsylvania sağlık yetkililerinin kendisine koronavirüs testi yapılmasına onay vermediğini bildirdi. Durumu test için şart koşulan "koronavirüs testi pozitif çıkmış biriyle teması olmak veya riskin yüksek olduğu ülkelerden birine seyahat etmiş ol" kriterine uymuyordu. Sağlık yetkililerini ve siyasetçileri aramaya başladı Morali bozulan ve hastalığı daha da ağırlaşan Bahorik eyaletin sağlık bakanlığını aradı. Bütün belirtileri göstermesine, yaşına ve daha önce zatürre geçirmiş olmasına rağmen onun için bir esneklik göstermeyi reddettiler. Bir hemşirenin önerisi üzerine Senatör Bob Casey'i aradı. Oradan da eyalet sağlık yetkililerini araması söylendi. 15 Mart - Test merkezine gitti Hastalığı günlerce çok ağır seyreden Bahorik komşu Lehigh Valley bölgesinde sekiz yerde koronavirüs testi yapıldığını duydu. İyi hissetmediği halde arabayla bir saatlik yol giderek Pennsylvania'daki Macungie test merkezine gitti. Test talebi yeniden reddedildi Burada bir kez daha bilinen bir koronavirüs hastasıyla ilişkisi olmadığı ve riskli bir ülkeye gitmediği gerekçesiyle test yaptıramayacağı söylendi. Geçmişte ABD Kara Kuvvetleri İhtiyat örgütü bünyesinde doktorluk yapmış olan Bahorik, eskiden çalıştığı askeri hastanedeki tanıdıklarını aradı. Oradan kendisine, ellerinde Covid-19 testi bulunmadığı söylendi. Bu aşamada Bahorik'in göğüs ağrıları ve öksürüğü çok daha kötüleşmişti. 17 Mart - Hastanenin acil bölümüne gönderildi Durumu ağırlaşan Claudia Bahorik aile hekimini aradı. Derhal St Joseph Hastanesi acil bölümüne gitmesi söylendi. Burada görevli doktor koronavirüs testi yapılacağına söz verdi. Hastaneye gittiğinde bir normal grip testi ve RSV testi daha yapıldı, akciğer filmi ise sol akciğerinde zatürree olduğunu gösterdi. Nihayet test yapıldı Bahorik'e sonunda koronavirüs testi yapıldı. Fakat burnundan örnek alınırken burnu kanadığından örnek kanla karıştı. Testin sonucunun 3 ila 5 gün içinde alınacağı söylenirek, antibiyotikler verilip eve yollandı. 23 Mart - test sonucu gecikti Claudia Bahorik sonucu öğrenmek için hastaneyi aradığında, 10 gün beklemesi gerektiği çünkü örneklerin gönderildiği laboratuvarların iş yükünün aşırı arttığı söylendi. Antibiyotikler etki etmedi ve Bahorik'in hastalığı devam ediyor. Kimlere bulaştırmış olabilir? Bahorik "Benim bölgemde çok az vaka olduğunu söylüyorlar ama test yapmıyorlar" diyor ve sürdürüyor. "Ben elimden geleni yaptım fakat sistem beni yendi. Neredeyse tek başıma çığlık atıyormuşum 'Açın gözünüzü, bir şeyler yapmamız lazım' diye haykırıyormuşum gibi hissettim." Doktor Bahorik test yaptırmanın hastalığına iyi gelmeyeceğini kabul ediyor ama koronavirüs taşıyorsa en azından hastalığının ilk günlerinde temas içinde olduğu insanlara haber verip uyarabileceğini söylüyor. Özellikle Mart başında mahkemede jüri görevi yaptığında onlarca jüri adayıyla aynı odada oturduğunu ve bir gün sonra da cenazeye gittiğini hatırlatıyor. "Jüri seçimi yapılan gün odada aşağı yukarı benim yaşlarımda 50 ila 75 insanla birlikte oturdum ve çok sayıda insanla da kucaklaştım" derken çok endişeli görünüyor. "Eğer o sırada virüs taşıyor idiysem iki gün içinde 150 kişiye bulaştırmış olmam mümkün. Dolayısıyla bir çok arkadaşım benim testimin sonucunu bekliyor şu anda" diyor. Fakat virüsü nereden almış olabileceği ya da kendisinin temas ettiği kişilerin izinin sürülmesi ve izole edilmesi konularında da hiç bir şey yapılmamış. Test yaptırmak neden bu kadar uzun sürüyor? Bahorik'in ziyaret ettiği hastaneler ya da kliniklerin hiç biri, onun durumuyla ilgili detayları tartışmaya yanaşmadı fakat test talebini, kriterlere uymadığı gerekçesiyle iki kez reddeden Pennsylvania eyaleti Sağlık Bakanlığı'ndan bir yanıt alabildik: "Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin o dönemde belirlediği kriterleri uyguladık. Artık riskli bir ülkeye seyahet etmiş olma ya da hasta olduğu belirlenmiş bir kişiyle temasta bulunma kriterleri uygulanmıyor. Test kapasitemiz giderek artıyor fakat hala sıkıntılar nedeniyle önceliklerimiz var. Hastaneye yatırılan ağır durumdaki hastaları ve sağlık çalışanlarını test etmeyi önceliyoruz." Pennsylvania ile sınırı olan New York eyaleti 30 bin doğrulanmış vaka ile ABD'deki salgının merkez üssü durumunda. Vali Andrew Cuomo bütün eyaletlerden daha fazla test yaptıklarını söylüyor. 'İzini sür, test et, tedavi et' stratejisi için artık çok mu geç? Pennsylvania eyaletinin Sağlık Bakanı Dr Rachel Levine Güney Kore tarzı belirti göstermeyenler de dahil herkese yaygın test yapmak ve iz sürmek suretiyle salgının önünü kesme fırsatının artık muhtemelen kaçtığını düşünüyor. "Güney Kore'de ve Singapur, Hong Kong gibi bir kaç yerde daha testle nüfusun taranması daha erken bir aşamada uygulandı. Fakat Amerika Birleşik Devletleri'nde bunu yapma imkanımız yok ve şu anda pandeminin daha ileri bir aşamasına geçmiş olduğumuz için etkili de olmaz" diyor. Beyaz Saray her gün kamuoyuna test imkanları ve ülkenin virüsün etkisini en aza indirecek kapasitesi olduğuna ilişkin güvenceler yayınlıyor. Fakat virüsün kontrolünde en başarılı olmuş ülkelerde mücadelenin en hayati unsurlarından biri çok sayıda test yapılması idi. ABD'nin dört bir yanından gelen tanıklıklar Amerikalıların teste ulaşmasının ne kadar zor olduğuna işaret ediyor.