Volkswagen, 'Barış Pınarı Harekâtı sebebiyle tepki aldıkları' gerekçesiyle Türkiye'ye yapacağı yatırımı erteledi: Yeni otomotiv fabrikası hakkında neler biliniyor?
Alman otomotiv devi Volkswagen, Türkiye'de kurmayı planladığı fabrika yatırımıyla ilgili nihai kararı ertelediğini duyurdu.
Alman Handelsblatt gazetesine konuşan Volkswagen şirketi sözcüsü, Türkiye'nin Suriye'de başlattığı Barış Pınarı Harekâtı sebebiyle uluslararası tepki aldıklarını ve fabrikanın açılışının şirketin itibarına zarar verebileceğini söyledi; "Bölgedeki durumu büyük bir kaygıyla izliyoruz" dedi. Gazeteye göre şirket yetkilileri, görüşmelerin son aşamasına gelindiğini; henüz fabrika kurulumuyla ilgili nihai kararın verilmediğini söylüyor. Ancak Volkswagen'in üretimden sorumlu yöneticisi Andreas Tostmann, yatırımı Türkiye dışında başka bir ülkeye kaydırma gibi bir planın gündemlerinde olmadığını ifade etti. Ekim ayının başında Volkswagen, Manisa merkezli Volkswagen Turkey Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.'yi kurduğunu açıklamış; şirketin sermayesi 943,5 milyon TL olarak belirtimişti. Volkswagen'in yatırım yapmak için değerlendirdiği bir başka alternatif olan Bulgaristan'dan vazgeçerek Türkiye'yi seçmesi, Türkiye'deki yatırım ortamı için olumlu bir gelişme olarak değerlendirilmişti. Barış Pınarı Harekâtı sonrasında Volkswagen'in Bulgaristan ya da Romanya'yı yatırım için yeniden gündeme alabileceği yönünde haberler çıksa da Volkswagen yönetimi bunu yalanladı. Reuters haber ajansının haberine göre Tostmann, "Şu an için izlemedeyiz. Türkiye ile ilgili planları şimdilik durdurduk. Aktif olarak yeni lokasyonlara bakmıyoruz" dedi. Otomotiv devinin Türkiye'ye yapması planlanan yatırımı ile ilgili bilinenleri 5 başlıkta derledik. 1. Volkswagen'ın Türkiye'ye yapmayı planladığı yatırımın büyüklüğü nedir? Volkswagen, Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde Ekim ayında yayımlanan açıklamada Manisa merkezli kurulan şirketin sermayesini 943,5 milyon TL olarak ortaya koydu. Bloomberg haber ajansının haberine göre Volkswagen'in Türkiye'ye yapacağı toplam yatırımın değerinin 1,4 milyar doları bulması bekleniyor. Yeni şirket, otomobil, kamyon, her nevi motorlu araç ve nakil vasıtalarının tasarımı, imalatı ve montajı ile bu parçaların satışı, ithalatı ve ihracatından sorumlu olacak. Bloomberg, ismini vermediği bir üst düzey Türk yetkiliye dayandırdığı haberinde bu fabrikanın 300 bin adet araç üretim kapasitesinde olacağını belirtti. Yine aynı haberde bu şirket ile 5 bin kişiye istihdam sağlanacağı aktarıldı. Bu fabrikanın Orta Doğu ve Rusya için üretilecek araçların ihracat merkezi olması bekleniyor. Fabrikayla beraber Volkswagen'ın dünya çapındaki fabrikalarının sayısı 123'e çıkıyor. Açılacak fabrikada orta boyutta sedan araçlar olarak W Passat ve Skoda Superb'in üretilmesi ve bu araçların Doğu Avrupa ve Orta Doğu pazarlarına gönderilmesi bekleniyor. Dünyanın en büyük araba üreticisi olan Volkswagen, bu kategoride Asyalı rakipleri ile bu piyasalarda rekabet etmekte uzun süredir zorluk yaşıyor. 2. Volkswagen neden Türkiye'yi seçti? Volkswagen'ın yeni fabrikasını kurmak için adı geçen yerler arasında Bulgaristan, Sırbistan, Romanya ve bazı Kuzey Afrika ülkeleri vardı. Geçen ay başında Volkswagen Yönetim Kurulu Başkanı Herbert Diess'in, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir görüşme yaptığı ve tarafların anlaştığı öne sürülmüştü. Daha sonra şirket yöneticilerinin Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank dahil bazı bakanlarla da bir araya geldiği ve vergilendirme konusunda görüşüldüğü açıklanmıştı. Volkswagen'ın yeni yatırımını nereye yapacağı ile ilgili müzakereler uzun bir süre boyunca devam etti, son aylarda Türkiye daha çok öne çıkmaya başladı. Bu görüşmelerde de en çok vergi mevzusunun konuşulduğu belirtildi. Volkswagen Yönetim Kurulu Başkanı Herbert Diess Reuters ajansı, Eylül ayında yaptığı haberinde Türk yetkililerin halihazırdaki araba üreticilerini dezavantajlı konuma sokmadan vergi mevzusunu çözmeye çalıştığını aktardı. Türkiye'deki büyük otomobil üreticileri arasında Fiat, Renault, Ford, Hyundai ve Toyota var. Volkswagen'ın bir parçası olan Çek araba üreticisi Skoda'nın sendika temsilcisi Jaroslav Povsik Mayıs ayında, Türkiye ve Bulgaristan'ın son ikiye kaldığını söylemişti. Povsik, Türkiye'nin "hatırı sayılır bir altyapısı olduğunu ancak siyasi açıdan öngörülemez olduğunu, Bulgaristan'ın ise daha istikrarlı bir AB üyesi olduğunu" belirtmişti. Alman Frankfurter Allgemeine Zeitung gazetesi ise Temmuz ayında Türkiye'nin daha fazla mali imtiyaz tanıdığını, bu yüzden öne çıktığını aktarmıştı. CHP Grup Başkanvekili Özgür Özel Volkswagen'in yatırımını Manisa'ya yapması için geçen ay bir mektup yazmıştı. Diğer yandan Sabah gazetesi Temmuz ayında yayımladığı haberinde, Volkswagen'in yüzde 14,6'lık hissesine sahip olan Katar'ın şirkete Türkiye'yi seçmesi için baskı yaptığını yazmıştı. 3. Volkswagen'ın yatırım haberini piyasalar nasıl karşıladı? Volkswagen'ın Türkiye distribütörü Doğuş Otomotiv'in hisseleri 2 Ekim'de ortaya çıkan bu gelişmenin ardından günlük olarak yüzde 17 kadar yükseldi. Frankfurter Allgemeine Zeitung gazetesinin Haziran ayında Türkiye'nin alternatifler arasında olduğunu açıklamasından beri ise şirket hisseleri yüzde 130 artış yaşadı. Doğuş Otomotiv'in hisselerinin yükselmesinde bu fabrikayla araçları daha ucuza ithal edeceği ve yeni yatırımda payının olabileceği beklentisinin rol oynadığı düşünülüyor. 4. Volkswagen'ın Türkiye yatırımına Avrupa cephesinden ne tepkiler geldi? Alman Yeşiller Partisi'nden siyasetçi Reinhard Bütikofer, bu kararın Avrupa Parlamentosu'nda rahatsızlık yarattığını açıkladı. Reinhard Bütikofer, "Erdoğan yönetiminde hukukun üstünlüğünün, medya özgürlüğünün ve demokrasinin gerilemesinin ve buna rağmen Volkswagen'ın bu yatırımı gerçekleştirmesinin parlamentoyu dehşete düşürdüğünü" söyledi. Bütikofer ayrıca yer olarak Türkiye'nin seçilmesinin AB rekabet kurallarına uymadığını öne sürdü. Bütikofer, Avrupa Komisyonu'na Eylül ayında yazdığı dilekçede ise, "Fabrika için yapılan yer seçiminde Türk devletinin bütçesinden 40 bin araçlık garanti ile 400 milyon euroluk cömert teşviğin belirleyici olduğu görülmektedir. Türkiye Gümrük Birliği çerçevesinde AB pazarına serbest erişim karşılığında, devlet teşvikleri ile ilgili AB düzenlemelerine uyma taahhüdünde bulunmuş, ancak yasalarını bu alanda hâlâ AB hukukuna uyarlamamıştır" ifadesini kullandı. Bulgar gazeteci Ivan Dikov ise böyle bir yatırımın Bulgaristan, Romanya ya da Sırbistan gibi bir ülkede yapılması takdirinde Avrupa Birliği ekonomisine katkı sağlanacağını belirterek Alman şirketi eleştirdi. 5. Volkswagen'ın Türkiye yatırımına Türkiye'den gelen tepkiler ne oldu? Hürriyet Gazetesi Otomotiv Yazarı Emre Özpeynirci, Bloomberg HT televizyon kanalına yaptığı açıklamada bu kararın Türk otomotiv sektörü için önemli olduğunu ve bu kararın istihdamı ivmelendireceğini söyledi. Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Yönetim Kurulu Başkanı Alper Kanca ise "Otomotiv sektöründe Türkiye'ye son 20 yıldır sıfırdan yeni otomobil fabrikası yatırımı gelmemişti. Uzun bir aradan sonra ilk defa yeni bir marka yatırıma geliyor" diyerek bunun olumlu bir gelişme olduğunu aktardı.