Covid-19: Brezilya’da ölümler neden tırmanışa geçti?
Brezilya'da Covid-19 kaynaklı ölümler 330 bini aştı.
Rio de Janeiro'da bir yoğun bakım ünitesi Brezilya ABD'nin ardından en fazla kişinin hayatını kaybettiği ikinci ülke konumunda ve uzmanlar zirvenin henüz görülmediği uyarısında bulunuyor. Ülkede ortaya çıkan koronavirüs varyantı ise dünya çapında endişe yayan özelliklere sahip. Öte yandan Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro virüsün ciddiyetini hafife alan açıklamalarda bulunuyor. Bolsonaro son dönemde dikkatleri aşılama kampanyasına çekmeye çalışsa da muhalefet bu adımın geç ve yavaş bir adım olduğunu söylüyor. Bolsonaro Covid-19 hakkında neler söyledi? Bolsonaro sokağa çıkma kısıtlamalarına itiraz etse de hükümeti son dönemde aşılama faaliyetlerine hız verdi. Peki Brezilya'nın durumu diğer ülkelere kıyasla ne durumda? Dünyadaki her dört ölümden biri Brezilya'da 200 milyon nüfusa sahip Brezilya, Latin Amerika'da en fazla ölümün yaşandığı ülke. Son haftalarda dünyada gerçekleşen her dört Covid-19 ölümünün biri Brezilya'daydı. Nüfusa oranla ölümler Peru ve Meksika'dan az olsa da Brezilya'daki günlük ölüm sayısı son haftalarda büyük bir artış yaşıyor. Mart'ta hayatını kaybedenlerin sayısı, bugüne kadarki en ölümcül ayı ikiye katladı. Ülkedeki virüsün daha kolay bulaşabilir bir tür olması da bu durumda büyük bir etken. Washington Üniversitesi'nin yaptığı tahminlere göre Temmuz ayına kadar ülkedeki Covid-19 kaynaklı ölümler 500 bine çıkabilir. Yerel siyasetçilerin çelişkili mesajları ve ulusal seviyede bir sokağa çıkma kısıtlamasına karşı olunması, yerel kısıtlamaların uygulanmasını da zorlaştırdı. Pek çok eyalette yoğun bakım üniteleri doldu veya dolmak üzere. Duke Üniversitesi'nden Brezilyalı Dr. Miguel Nicolelis, "Ülkede sağlık sistemi çöküş içinde. Brezilya tarihinde ilk defa kamu sağlığı sistemi çöktü" dedi ve ekledi: "Büyük miktarlarda aşı alabilirsek en azından durumu idare edebiliriz." Aşı kıtlığı Brezilya diğer Latin Amerika ülkelerine kıyasla aşılama konusunda çok tecrübeli ve kapsamlı bir sağlık altyapısı bulunuyor. Öte yandan aşılama da Şili ve Uruguay'daki kadar hızlı ilerlemiyor. Aşılara güvenin en fazla olduğu ülke olan Brezilya'ya ulaşan aşı miktarı istenilen seviyede değil. Brezilyalı mikrobiyolog Natalia Pasternak "Çok büyük bir aşılama programımız var, dünyadaki en iyilerden biri. Yeterince aşı edinebilirsek yapmamız gerekenleri biliyoruz, uzmanlığımız ve kurumsal yapılarımız hazır. Tek eksiğimiz aşı" diyor. Mart sonuna kadar hedef 46 milyon kişiyi aşılamaktı. Fakat bunun yarısına ulaşılabildi. Brezilya son dönemde tüm nüfusunu aşılamaya yetecek kadar aşı siparişi verdi. Ancak muhalefet bu anlaşmaların çok geç yapıldığını, benzer gelir düzeyindeki diğer ülkelerin Brezilya'nın önüne geçtiğini söylüyor. Pfizer Ağustos 2020'de Brezilya'ya 70 milyon doz aşı için sözleşme önerse de bu öneri Bolsonaro tarafından reddedilmişti. Yakın zamanda Pfizer ile 100 milyon dozluk sözleşme yapıldı fakat bunların büyük bir kısmı yılın ikinci yarısında gönderilecek. Hükümet Bolsonaro'nun geçmişte eleştirdiği Sinovac'tan da 100 milyon doz aşı siparişi verdi. Bolsonaro Kasım ayında Brezilya'daki deneylere son verilmesini kendi "başarısı" olarak lanse etmişti. Brezilya'da Oxford-AstraZeneca aşısının da üretimi yapılıyor. Hükümet milyonlarca kişinin bu şekilde aşılanacağını söylüyor. Fakat henüz yeterli aşı hammaddesinin edinilememesi nedeniyle Brezilya'daki AstraZeneca aşı üretimi de yavaş ilerliyor. Brezilya varyantı tehlikesi Brezilya kamu sağlığı enstitüsü Fiocruz bugüne kadar ülkede 92 ayrı varyant tespit etti. Bunlardan P.1 adı verilen varyant, orijinal virüsten daha bulaşıcı olduğu gerekçesiyle endişe yaratıyor. P.1 Latin Amerika'da ve dünyada hızla yayılıyor. Bilim insanları mevcut aşıların Brezilya varyantında da işe yaradığını fakat etkisinin bir miktar azalabileceğini düşünüyor. Dr. Nicolelis "Brezilya küresel pandeminin merkezindeki ülke olmakla kalmadı, aynı zamanda pandemiyi kontrol etmeye çalışan uluslararası topluma da bir tehdit oluşturmaya başladı" diyor ve ekliyor: "Her hafta yeni varyantların ortaya çıkmasına yol açıyoruz."