İstanbul seçimi yenileniyor: YSK kararına giden süreçte sandık kurullarıyla ilgili neler yaşandı?
31 Mart'taki yerel seçimler sonrası AKP'nin İstanbul'da yaptığı itirazlar başta geçersiz oy tartışması ile ilçe seçim kurullarında tutanaklar birleştirilirken yapılan hatalarla usulsüzlükler üzerindee yoğunlaştı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin 4 Nisan'daki açıklamasının ardından, sandık kurullarıyla ilgili iddialar da önce AKP'nin sonra YSK'nın gündemine alındı.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sandık başında geçersiz sayılan oylarla ilgili itiraz yapılırken, AKP yetkilileri sandık kurullarında "hata" ve "usulsüzlük" yapıldığını söyledi ancak doğrudan üye veya başkanlara yönelik resmi bir başvuru olmadı. İtiraz başvuruları, oyların yeniden sayılması ve birleştirme tutanaklarının kontrol edilmesi için yapıldı. Sandık başkanlarına gözaltı iddiası yalanlandı 1 Nisan'da sosyal medyada ve A Haber, Haber 7,Yeni Akit ve Sabah gazetesi gibi haber sitelerinde seçime hile karıştırdığı gerekçesiyle 30 sandık başkanının gözaltına alındığı iddia edilmişti. Bu iddia önce bazı gazetelere konuşan İstanbul Emniyet Müdürlüğü yetkilileri tarafından reddedildi. Haberin sonu İddiaları reddeden İstanbul Valiliği de yazılı bir açıklama yaptı: "İstanbul'da bazı sandık kurulu başkan ve üyelerinin gözaltına alındığı yönündeki haberler gerçeği yansıtmamaktadır." Bahçeli ilk kez sandık başkanlarını işaret etti Sandık kurulu görevlileriyle ilgili iddiaların yer aldığı ilk net çıkışı, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 4 Nisan'da yaptı: "Sandık başındaki görevlilerin maksatları, neye ve kimlere hizmet ettikleri mutlaka deşifre edilmelidir. Ne İstanbul ne de Türkiye sokakta bulunmamış, sokağa da teslim edilmeyecektir. FETÖ'cüleri, PKK'lıları arkasına alıp siyasi dolandırıcılığa sapanlar milletimizin sabrını test etmesinler, aksi halde sonuçlarına katlanacaklardır." MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli 'Üç ilçenin sandık kurullarının bilgisi istendi' Bahçeli'nin açıklamasından bir gün sonra T24'te, CHP'ye ulaştığı ifade edilen 2 Nisan tarihli bir belge yayımlandı. Bu belgeye göre, Bakırköy ve Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılıkları, Esenyurt, Zeytinburnu ve Beylikdüzü sandık kurullarında görev alanların yani başkanlarının, memur üyelerin, parti görevlilerinin, oy torbalarını teslim almakla ve seçim sonuçlarını sisteme girişini yapmakla görevlendirilenlerin bilgilerini istedi. Ali İhsan Yavuz ilk kez 7 Nisan'da 'Şaibe var' dedi 7 Nisan'a kadar sandık kurullarının üyelerine yönelik doğrudan bir suçlama ya da göreve gelişleriyle ilgili şaibe iddiası yoktu. İstanbul'da geçersiz oylar yeniden sayılıyor, birleştirme tutanakları inceleniyordu. Geçersiz oyların yüzde 58'i sayılmıştı ve tutanaklardaki düzenlemelerin ardından oy farkı, CHP verilerine göre 17 bine düşmüştü. İlk kez 7 Nisan'da AKP Genel Başkan Yardımcısı Ali İhsan Yavuz, geçersiz oy ve birleştirme tutanaklarında kaydırma yapıldığına dair iddialara yenisini ekleyerek, Büyükçekmece ve Maltepe'de sandık kurullarının oluşumunda usulsüzlük olduğunu dile getirdi: "Sandık kurulu başkanları ve kurulun bir üyesi kesinlikle kamu görevlisi olacak dedik. Kanun çok açık. Demek ki sandık kurulu başkanları ve üyeleri, mülki idare listeyi hazırlıyor ve seçim kurulu bunları belirliyor. "Seçim kurulunun inisiyatifindedir. En yetkili kişiyi belirlerken bu kadar usulsüzlük yapılmışsa bunun adı nedir? Nedir bu? Bunun adı şaibedir. Ama şöyle de diyebiliriz; organize bir usulsüzlük var. Organize bir suistimal var. Hata ötesi." AKP, 13 ilçede 'sandık kurulu şaibesinin' olduğunu iddia etti Ali İhsan Yavuz, 8 Nisan'da bir açıklama daha yaptı ve sandık kurulları oluşumunda 13 ilçede usulüzlük yapıldığını söyledi: "Dün iki ilçe vermiştim. Başka ilçeler de var demiştim. 298 sayılı yasanın 22. ve 23. maddelerine aykırı işlem yapıldığını söylemiştim. Bugün size daha çarpıcı rakam vermek istiyorum. Biz şu ana kadar 13 ilçeyi inceledik, daha hepsini inceleyemedik. Elimde 13 ilçeye ait veri var. "Bizce bu meselenin arkasında çok daha farklı şeyler çıkacak. Mesela böyle biraz daha tartışmaya sebep olacak bir şey atayım ortaya. Bu sandık başkanlarından, FETÖ kapsamında ihraç edilenler var mı diye ben merak ediyorum mesela. Buna ilişkin de emarelerimiz var, bilgilerimiz var ama araştırmaya devam ediyoruz." CHP'den aynı gün yanıt geldi. Parti Sözcüsü Faik Öztrak, "Bu sandık kurulu başkanları atanmış ve hiçbir itiraz olmamış. Şimdi, 'Bunlar arasında FETÖ'cü var mıdır?' sorusu, son derece tehlikeli bir sorudur" dedi. AKP yetkilileri ise sandık kurulu başkanlarının seçim öncesinde partilere bildirilmediğini ve itiraz edilemeyeceğini söylüyor. Sandık kurulları, 24 Şubat 2019'da YSK tarafından Seçim Bilişim Sistemi'ne (SEÇSİS) girilmişti. Sandık kurullarına yönelik itirazların tarihi 26-27 Şubat'tı. İlçe seçim kurullarına yapılan bu ilk itirazlar reddedilirse, il seçim kurullarına da 1 Mart gününe kadar itiraz süresi vardı. Ancak itiraz süresi olması, oluşturulan sandık kurullarının memur üye ve başkanlarının siyasi partilere doğrudan bildirileceği anlamına gelmiyor. Yavuz, YSK'nın sandık kurullarını kendileriyle paylaşmadığına dair genelgesini Twitter üzerinden paylaşmıştı. Ancak siyasi partilerin, sandık kurullarındaki, ilçe ve il seçim kurullarındaki üyeleri üzerinden sandık kurullarının memur üyeleriyle ve başkanlarıyla ilgili bilgiye ulaşmaları mümkün. Zira sandık kurullarını, ilçe seçim kurulları belirliyor ve her ilçe seçim kurulunda siyasi parti temsilcileri bulunuyor. Olağanüstü itiraz başvurusunda sandık kurulları iddiası ilk kez yer aldı AKP'nin İstanbul seçimlerinin iptali ve yenilenmesi yönünde yaptığı olağanüstü itiraz başvurusunda, dört iddia yer aldı: -Sayım döküm cetvellerinde yapılan usulsüzlükler -Kısıtlı seçmenlerin oy kullanmasında yapılan usulsüzlükler -Oy kullanan seçmen ile oy pusulası sayısı arasında "ciddi farklar" -Sandık kurul başkanlarının kamu görevlileri arasından seçileceği yönünde açık hüküm bulunmasına rağmen 62 bin sandık başkanı ve memur üyenin yaklaşık 19 bininin kamu görevlisi olmaması Bu itiraz için YSK 23 Nisan'da ara karar verdi. YSK, yerel seçimde görev alan ve memur olmayan sandık kurulu başkan ve üyelerinin araştırılmasına karar verdi. İlçe seçim kurullarına iddiaları araştırıp tutanakla bildirmeleri için 5 gün süre tanıdı. 24 Nisan'da YSK, AK Parti'nin Büyükçekmece itirazına ilişkin, bir gün önce alınan ara kararların sonucunun beklenmesini kararlaştırdı. AKP, 7 Nisan'da dile getirdikleri şekilde Büyükçekmece ilçesinde sandık kurulu oluşumundaki usulsüzlük iddiaları için değil, "usulsüz seçmen kaydı yapıldığı" iddiasıyla seçimin iptalini istemişti. 6 Mayıs günü ilçe seçim kurullarından gelen tutanakları incelemek için toplanan Yüksek Seçim Kurulu, sandık kurullarının oluşumunda usulsüzlük olduğu ve bunun seçim sonuçlarına etki ettiğine, bu sebeple seçimin yenilenmesine karar verdi. Sandık kurullarının oluşmasından sorumlu ilçe seçim kurulu üyelerinin bir kısmıyla ilgili de suç duyurusunda bulunulacağı açıklandı. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimleri iptal edilirken, hiçbir ilçede seçimler iptal edilmedi.