DERGİ - James Bond karakteri kime dayanıyor?
Ian Fleming’in casus romanları serisinin ünlü kahramanı James Bond’u 15 gerçek gizli ajana dayandırdığı söyleniyor. Bunlardan biri sayılan William Samuel Stephenson hakkında kimse pek bir şey bilmiyor.
Dünya nüfusunun yüzde 25 ila 50’sinin en az bir James Bond filmi seyrettiği tahmin ediliyor. 6 Kasım’da vizyona girecek 24. film Spectre ile bu sayının daha da artması bekleniyor. Fakat İngiliz yazar Ian Fleming’in James Bond karakterine ilham veren 15 gizli ajandan biri olan William Samuel Stephenson’ın adını fazla bilen yok. Dövüş kabiliyeti, dünyayı kurtarmaya soyunan kahramanlığı, çekici kişiliği ve martini hayranlığı ile Stephenson, James Bond’u andırıyor gerçekten de. Ama memleketi sayılan Kanada’nın Winnipeg bölgesinde bile fazla tanıyan yok onu. Heartland Tur’un sahibi Don Finkbeiner “Bu meslekte bu kadar yıl harcadım, bana Stephenson’u soran ikinci kişisiniz” diyor. Her gün heykelinin yanından geçip giden Winnipeglilerin bile onu tanımadığını söylüyor. İstihbarat şefi 2. Dünya Savaşı’nda pilot ve orduda hafif sıklet boks şampiyonu olan Stephenson savaş sonunda İngiltere’ye gönderilir. Burada Amerikalı bir sigara şirketinin mirasçısı bir kadınla evlenir. Onun bağlantılarından yararlanarak kendisini 2. Dünya Savaşı sırasında istihbarat şefliği yapmış biri olarak yeniden icat eder. İngiltere başbakanı Winston Churchill ve ABD başkanı Franklin Roosevelt ile yakın ilişki kurar ve Amerikan istihbarat örgütü CIA’nin ve İngiliz yayın kuruluşu BBC’nin kurulmasında önemli rol oynar. Ayrıca Toronto yakınlarında Camp X adlı bir komando eğitim merkezi kurar. Ian Fleming ve yüzlerce Müttefik kuvvetler ajanı burada eğitilmiştir. Haberin sonu “Ben de Stephenson’u 10 yıl kadar önce öğrendim ve artık turlarda onun heykelini de ziyaret ediyoruz” diyor Finkbeiner. Bronz heykelin yanına gidiyoruz. Aynı heykelden CIA’nin Virginia’daki merkezinde de var. Stephenson Winnipeg’de ortalama bir mahallede iki katlı bir ahşap evde büyüyor. 16 yaşına kadar burada okuyor. Sonra da askere yazılıyor. Argyle Alternatif Lisesi duvarındaki bir resimden başka Stephenson’un orada yaşadığını gösteren hiçbir iz yok. Ya bu mahalle onu unutmuş, ya da bütün iyi casuslar gibi Stephenson kendisini unutturmak istemiş. Cesur Derneği Winnipeg’in batı yakasında Stephenson’un daha ayrıntılı bir duvar resmi bulunuyor. Burada onun Wehrmacht Enigma adı verilen ve çözülemeyeceği düşünülen Nazi şifresini çözmesi de dahil bazı başarılarını görmek mümkün. “Stephenson teknoloji uzmanı ve başarılı bir işadamıydı” diyor Finkbeiner. “Telsiz telgraf yoluyla fotoğraf göndermenin yolunu bulup patentini aldı. Çelik, otomobil ve havacılık sektörüne girdi. BBC’nin de ilk halkla ilişkiler müdürlerinden biriydi.” 1943’te Norveç Nazi işgali altındayken Vemork Hidroelektrik Tesisleri’ne sabotaj düzenlenmesi için isitihbaratı da Stephenson sağlamıştı. Gunnerside Operasyonu olarak anılan bu operasyon, Nazi bilim adamlarının hidrojen bombası yapımı için gereken fazla miktarda suya erişimini engellemişti. Aksi halde 2. Dünya Savaşı’nın sonucu farklı olabilirdi. Bu operasyonu Müttefik kuvvetler savaş sırasındaki en başarılı sabotaj eylemi olarak değerlendirdi. Winnipeg’de Stephenson’un hatırasını yaşatmak amacıyla kurulan The Intrepid Society (Stephenson’un kod adı Intrepid/Cesur imiş) adlı kuruluşun sekreteri Gary Solar, onun savaşı kısaltmak ve insan hayatı kaybını en aza indirmek için çok şey yaptığını söylüyor. Hatta Almanları yenme konusunda gösterdiği çaba bakımından onu Churchill ve Roosevelt ile aynı kategoride görüyor. Bond hayali, Stephenson gerçek Stephenson 1914’te Winnipeg’de 101. Hafif Piyade Taburu’na katıldığında ona 700758 numarası verilmişti. Fleming’in, Bond’a 007 numarasını vermesi bir tesadüf müdür bilinmiyor. Yine 1959’da yayımlanan yedinci Bond romanı Goldfinger’da hayali Fort Knox baskını, Fransa Nazi işgali altındayken Vichy hümkümetine ait 3 milyar dolarlık altın rezervinin çalınmasına yönelik Stephenson’un hayata geçiremediği planla da örtüşüyor. Dernek Stephenson’un 300’e yakın eşyasını da sergiliyor. Bunlar arasında başkan Hoover ve Reagan’dan mektuplar, ABD, İngiltere, Fransa ve Kanada hükümetlerinin verdiği madalyalar da var. Şehirde bir Stephenson Kütüphanesi de bulunuyor. Ona ait birkaç biyografi kitabı da yer alıyor burada. Bunlardan birine Fleming önsöz yazmış. Burada Stephenson’un ne kadar iyi martini yaptığını anlatıyor. Kahramanı James Bond’un bu özelliğine kimin ilham kaynağı olduğunu ifade ediyor. Önsözü ise şu sözlerle bitiriyor: “James Bond gerçek bir casusun oldukça romantize edilmiş halidir. Gerçek casus ise … William Stephenson’dur.” Bu makalenin İngilizce aslını BBC Travel’da okuyabilirsiniz. Dergideki diğer makalelere buradan ulaşabilirsiniz.