İstanbul 2020 yolunda son dönemeç: Lozan kulisleri
Geçtiğimiz hafta Lozan'da Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) Olağanüstü Oturumu kapsamında 2020 Olimpiyat Oyunları'na aday üç şehir; İstanbul, Madrid ve Tokyo IOC üyelerine toplu sunum yaptılar.
Beaulieu Lausanne Kongre Merkezi'nde 3 Temmuz'daki sunumlar ve Lausanne Palace otelinde 4 Temmuz'da her aday kentin özel odasında yaptığı detaylı tanıtım, 7 Eylül'de Buenos Aires'te yapılacak olan oylama öncesi son büyük adımlardı. Seçimlerde oy kullanacak olan 100'den fazla IOC üyesinin 86'sının Lozan'da bulunduğu düşünüldüğünde, neden her üç aday kentin en ağır toplarını öne sürdükleri anlaşılır: Madrid, 1992'de Barselona'da düzenlenen oyunlarda İspanya'nın bayrağını taşıyan veliaht Prens Felipe'yi; Tokyo, 1976'da Montreal'de düzenlenen oyunlarda yarışmış Başbakan Yardımcısı Taro Aso'yu ekibe dahil ederken, Türkiye de ekonomiden sorumlu Başbakan Yardımcısı Ali Babacan'ı Lozan'a giden ekibin başına getirmişti. Sunumlarda her üç adaylık arasındaki farklar bir defa daha belirginleşti. Dev inşaat projeleri ve Tokyo'nun yaklaşık 5, Madrid'in 10 katı bütçe hacmi ile İstanbul 2020, 'eski tip' diyebileceğimiz bir adaylık resmi çizerken; Tokyo ve Madrid'in adaylıkları daha hesaplı, nispeten hazır, şehirlerle daha barışık 'yeni tip' bir sunum oldu. Gezi müdahaleleri gölgesinde sunum Kentsel dönüşüme itirazın tetiklediği Gezi Parkı protestolarının ve bu protestolara karşı hükümetin izlediği tavrın gölgesi hissedildi. Brezilya'da 2014 FIFA Dünya Kupası'nın verilişinden 6, 2016 Yaz Olimpiyatları'nın verilişinden 4 yıl sonra patlayan gösteriler dikkate alındığında, küresel kriz ortamında bu tür sokak hareketlerinin adaylara ilişkin risk değerlendirmelerinde daha fazla dikkate alındığını söylemek yanlış olmaz. Türk heyeti; Ali Koç, Ferit Şahenk ve THY Genel Müdürü Temel Kotil'in öne çıktığı, liderliğini Ali Babacan'ın yaptığı bir ekipti. Babacan, IOC sunumunda Gezi protestolarını kendisi gündeme getirerek uzlaşmacı bir dil kullandı ve ardından yaklaşık 60 IOC üyesi ile bire bir görüştü. İstanbul 2020 için büyük bir lobi çalışması yürütülüyor; Hasan Arat, Londra 2012'nin lideri Sebastian Coe'nun kişisel asistanı Nicola Milan'ı işe almış, Sochi 2014'ün danışmanı JTA firmasının kurucusu Jon Tibbs de Türkiye'nin ekibinde. Sunumlara gelince, İstanbul'un adaylığının hükümet ve TOKİ ortaklığında "2023 master planının bir parçası" olduğu, İstanbul yerel yönetiminin ise, daha çok uygulayıcı olarak algılandığı belirgin. Ev sahipliğine aday şehirlerden Tokyo'nun valisi, Madrid'in belediye başkanı heyetlerde yer alırken, İstanbul heyetindeyse TOKİ başkanı Ahmet Haluk Karabel. İstanbul'un adaylığının belirgin bir yönü de şehir odaklı adaylığın spor faktörünün önüne geçtiği izlenimi. İstanbul'un tanıtımı baştan sonra bir turizm videosu. İstanbul'un adaylık broşürüyle kentte turist olarak gezmek mümkün. Bu durum diğer iki aday kent için geçerli değil. Son olarak Twitter'daki ırkçı eğilimli söylemleriyle tepki toplayan Rıza Kayaalp'e Akdeniz Oyunları açılışında bile bile bayrak taşıtılması, Olimpiyat olgusuna bakış konusunda soru işaretlerini güçlendiren bir başka gelişme. Tokyo'nun Son Dakika Sürprizi Tokyo Lozan'da sürpriz bir plan tanıttı. "Sport for Tomorrow" (Yarın için Spor) adındaki programın ana hatları dünya çapında olimpizmi desteklemek, bütçesinin yarısı kamu desteğiyle karşılanan Dünya Anti-Doping Ajansı WADA'ya katkıda bulunmak ve Japonya'da bir uluslararası spor akademisi kurmak. Üstüne üstlük Tokyo 2020'nin bütçesinin bankada duruyor olması; güvenlik, sorunsuz ulaşım gibi avantajları ile birleştiğinde teknik olarak belki de en başarılı adaylık olduğu çok açık. Tokyo'nun adaylığının çarpıcı bir boyutu da 3 aday kent içinde spora ve sporcuya en çok odaklanan pazarlama stratejisine sahip olması. Tokyo'nun tanıtım videosu baştan sona bir spor şenliği. Eksik tek yanı 'duygusal bir atıfta' yetersiz kalması. Madrid'in Prensi Madrid'in sunumuna Prens Felipe damga vurdu. Ayrıca 4 Temmuz'da Lausanne Palace oteline İspanya Başbakanı Mariano Rajoy bizzat gelip kulis yaptı. Lozan'a kadar ekonomik sorunları nedeniyle Tokyo ve İstanbul'un gölgesinde kalan Madrid, iddialı bir aday olduğunu gösterdi. Yumuşak karnı ekonomik sorunları. Ancak Türkiye'nin protestolar için öne sürdüğü "Daha oyunlara 7 yıl var" savunması, Madrid'in ekonomik durumu için de dile getiriliyor. Ayrıca Madrid heyetindeki IOC üyesi ve eski IOC Başkanı'nın oğlu Juan Antonio Samaranch'ın söylediği gibi, şehrin kaybettiği 2012 ve 2016 oyunlarında verilen sözler "bugün gerçek". Madrid, önceki adaylıklarda öngörülen tesisler peyderpey inşa edildiği için, 2020'ye 2'si geçici sadece 4 yeni tesis inşa edecek. Her üç aday arasındaki farklar kullanılan sloganlara da yansıdı. İstanbul'un Adaylık Komitesi Başkanı Hasan Arat, "extraordinary", "beyond sport", "to make history" (olağanüstü, sporun ötesinde, tarih yazmak) vurgusunu öne çıkarırken, Tokyo'nun sloganı daha önce kaybettikleri adaylıklara istinaden "We kept the best, improved the rest" (En iyileri koruduk, geri kalanını geliştirdik)" oldu. Madrid ise, ufak bütçesini ve tesislerin neredeyse tamamının hazır olmasını öne çıkararak, "Realistic bid for realistic times" (Gerçekçi zamanlar için gerçekçi adaylık) dedi.