Beş maddede Obama'nın Suriye seçenekleri
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Barack Obama, Suriye'de kimyasal silah kullanılmış olabileceğini kabul etmesine rağmen ihtiyatlı bir çizgi izlemeye devam ediyor.
Bir yandan yönetimin şahin kanadı tarafından, kesin deliller olmadan askeri müdahaleye girişmek istemeyen Obama, diğer yandan da Şam yönetimine güçlü bir mesaj vermek istiyor. Obama, Amerikan Savunma Bakanlığı Pentagon'un, Suriye konusunda bir dizi seçenek üzerine çalıştığının da işaretlerini verdi. ABD'nin kilit önemdeki müttefikleriyle birlikte ya da onlarsız bir şekilde, Suriye'ye karşı atabileceği bir dizi adım var. Ancak bu adımların her biri farklı düzeyde riskler barındırıyor ve Suriye'yi daha iyi bir noktaya taşıyıp taşımayacakları da belirsiz. Suriye konusunda nasıl bir hat izlenmesi gerektiği konusundaki tartışmalar aylardır sürüyor. Bazıları, hükümetin devrilmesi ve savaşın sona erdirilmesi için müdahalenin şart olduğunu savunuyor. Diğerleri ise, muhaliflerin kendi aralarındaki çatışmalarını ve dış güçlerin sınırlı kapasitelerine dikkati çekiyor ve Beşar Esad Suriye'sinin yıkıntıları arasından nasıl bir yeni Suriye doğacağının belirsizliğinin altını çiziyor. Fakat belirli bir şekilde müdahale edilmesi konusundaki fikirlerin özellikle kimyasal silah kullanıldığı haberleri ardından giderek güç kazandığı söylenebilir. Kaygı duyulan yalnızca kimyasal silahlar nedeniyle ölü sayısının artması değil. Ölü sayısı geleneksel savaşta da oldukça yüksek. Kaygı duyulan bir başka nokta ise kimyasal silahların Suriye'nin müttefiki Hizbullah'ın eline geçmesi. Bu da, Suriye'deki iç savaşın devam etmesinin, çatışmanın bölgenin geneline yayılması tehlikesini barındırdığı tezini güçlendiren bir kaygı. Peki, Obama yönetiminin önündeki seçenekler neler? İsyancıların silahlandırılması İsyancılar Körfezdeki destekçileri üzerinden halihazırda zaten silah alıyorlar. Eğer Amerika Birleşik Devletleri, anti-tank, uçak savar füzeleri gibi daha kilit silahları sağlamaya başlar ve isyancılara taktik eğitim ve iletişim desteği sağlarsa bunun dengeleri değiştiren bir etkisi olabilir. ABD özel kuvvetleri, isyancı savaşçıların eğitimi ve eşgüdümlü hareket ettirilmesi için görev alabilir ya da isyancıların ihtiyaç duyduğu anlarda istenilen noktalara hava saldırısı düzenleyebilir. Bu yöntem, Libya çatışmasında kullanılmıştı. Silah desteği, Amerikalı askerlerin hayatlarını tehlikeye atmadan yapılabilecek en risksiz hamlelerden biri. Ancak bu hamlenin Washington Moskova ilişkilerine zarar verme potansiyeli var. Ayrıca, bu şekilde, kısa vadeli de olsa, Suriye'deki can kaybında büyük artış yaşanabilir. İsyancıların ön saflarında cihatçıların bulunduğu düşünüldüğünde, yüksek etkili silah ve uçaksavar sistemlerinin sağlanmasının başka riskleri de olabilir. Amerikalılar, Sovyetler Birliği'ne karşı savaşan mücahitlere sağladıkları ağır silahların sonunda kendilerine karşı çevrildiği bir deneyimi yaşamış olarak bu duruma ihtiyatla yaklaşıyorlar. Havadan nokta saldırıları Washington, Suriye yönetimini - eğer kimyasal silahı kullanan onlar idiyse - kimyasal silah kullanmaktan caydırmak için hava saldırılarına başvurabilir. Bu saldırılar, uçakların yanı sıra, Akdeniz’deki savaş uçakları ve denizaltılar üzerinden de gerçekleştirilebilir. Ancak bu seçeneğin kullanımında da ciddi sınırlamalar var ve bu sınırlamaların en başında, kimyasal silahların bulundukları yerlerin vurulmasının, bu kimyasal maddelerin yayılmasına yol açıp açmayacağı. Suriye hava sahası içinde uçaklar da kullanılabilir ancak bu durumda, rejim güçlerinin hava savunma sistemlerinin gücü de düşünülmeli. Geniş çaplı hava saldırıları Bir başka seçenek ise rejim güçlerine karşı geniş çaplı hava saldırıları düzenlenmesi. Ancak, burada da Suriye'nin hava savunma sistemlerinin ne durumda olduğu sorusu öne çıkıyor. Suriye'nin Libya'dan çok daha gelişmiş hava savunma sistemlerine sahip olduğu açık. Rejimin, farklı yüksekliklere ve mesafelere göre özel olarak düzenlenmiş katmanlı bir savunma sistemi var. Bu sistemlerin rejim tarafından hala bir bütün olarak kontrol edilip edilmediği ve harekete geçirilip geçirilmeyeceğini kesin olarak belirlemek zor. Bu konuda, yalan ile doğru haberi birbirinden ayırmak oldukça güç. Obama'yı bu yola başvurmaktan alıkoymak için Suriye savunma sistemini olduğundan daha güçlü göstermek isteyen kesimlerin olduğu da açık. BBC'ye bilgi veren askeri uzman Sean O'Connor, Suriye hava savunma sisteminin çok etkin olduğu fikrine katılmıyor. O'Connor'ın Suriye hakkındaki görüşü, ülkenin eski Sovyet tipi yerden havaya füze savunma sistemlerine sahip olduğu yolunda. Bu sistemler yenilenmiş olsa bile, son teknoloji silahlara karşı etkileri sınırlı, askeri uzmana göre. Suriye hava savunma sisteminin hiç bir şekilde alt edilemez olmadığı göz önüne alınsa bile, kamuoyu yoklamaları, Amerikan toplumunun Suriye'ye karşı bu tür büyük bir operasyona pek de sıcak bakmadığına işaret ediyor. Uçuşa yasak bölge Bazıları, Türkiye'de konuşlandırılmış Patriot füzeleriyle, Suriye'de bir uçuşa yasak bölge oluşturulması gerektiğini savunuyor. Ancak bunun için yine de uçakların kullanılması gerek ve bu da üst maddede sıralanan tüm riskleri bünyesinde barındırıyor. Böylesi bir bölgenin oluşturulmasında, tüm müttefiklerinin görüşlerinin alınması zorunluluğu da bu projenin zorluğunu artırıyor. Kritik önemdeki noktaları kontrol için kara operasyonu Diğerlerinden açık ara farkla daha riskli ve olasılığı düşük olan diğer ihtimal ise kara operasyonu. Esad rejiminin yıkılması durumunda kimyasal silah depolarının güvenliği için bazı planlar üzerine düşünülmüş olmasına rağmen, bu seçeneğin ne kadar uygulanabileceği büyük şüpheler barındırıyor. Amerikan askeri karargahı ve özelleşmiş personeli bu amaçla Ürdün'e yerleştirilmiş durumda ve burada bir dizi Arap ülkelerinden özel birlikler yetiştiriliyor. Suriye'nin kimyasal silahlarının kontrolden çıkması, Washington'ın kıyamet senaryosu durumunda. Tüm bu zorlu seçenekler ışığında Suriye, dış güçler için oldukça zorlu bir savaş zemini. Ancak, Rusya'nın Esad rejimini desteklemeye devam etmesi de bu ülkede siyasi çözümün çok yavaş ilerlemesine yol açıyor. Kimyasal silah faktörü, Obama'yı önemli kararların eşiğine getirmiş olabilir.