Erdoğan'ın Yunanistan gezisinde Lozan tartışması
65 yıl sonra ilk kez Türkiye Cumhurbaşkanı resmi bir ziyaret için Yunanistan'da. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Yunan mevkidaşı Prokopis Pavlopulos ile ortak basın toplantısında Lozan tartışması yaşandı. Erdoğan Lozan Antlaşması'nın güncellenmesi gerektiği görüşünü yineledi, Pavlopulos'un yanıtı "Antlaşmayı gözden geçirme ya da değiştirme gibi bir kavramı kullanmıyoruz" oldu.
Bu tartışma, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras'ın ortak basın açıklamasında da sürdü. İki ülke arasında "karşılıklı kışkırtmalara değil dostluk köprülerine dayanan" yeni bir sayfa açmak istediklerini belirten Çipras, Türkiye'nin bunu kabul etmemesi halinde hem iki ülkenin halkları, hem de Türkiye-Avrupa ilişkilerinin zarar göreceğini söyledi. Batı Trakya'daki halklar için "uluslararası hukukun gerektirdiği iyileştirmelerin" yapılmasını bir kez daha talep eden Erdoğan, inanç özgürlükleriyle ilgili sorunlar yaşandığını ifade etti. Erdoğan: Batı Trakya'daki azınlıkların hukuku yok mu? Çipras ile düzenlediği ortak basın toplantısında "Batı Trakya'daki azınlıkların hukuku yok mu? 150 bin Müslüman, Türk, Pomak azınlık var. Bu anlaşmayla nasıl onların haklarını garantiye alacağız?" diye soran Erdoğan, bölgede "seçilmiş değil atanmış bir baş müftü" olmasını eleştirdi. Haberin sonu Çipras Erdoğan'ın bu açıklaması üzerine tekrar söz alarak, "Erdoğan'ın bana söylediğine göre kendisi Lozan Anlaşması'nın yeniden düzenlenmesini istemiyor. Bunun için imzası olan diğer ülkeleri de bir masa etrafında toplamak gerekiyor. Bu anlaşmanın doğru düzgün uygulanmasını istiyor, yeniden yapılanmasını değil" ifadelerini kullandı. Batı Trakya ve diğer bölgelerdeki azınlıkların halklarına saygı gösterdiklerini söyleyen Çipras bazı reformlar yapılması gerektiğini doğruladı, "Ama Yunanistan'ın yapması gereken reformlar başka ülkeleri ilgilendiren konular değildir" dedi. Çipras'tan Ayasofya açıklaması Çipras daha sonra Yunanistan'da pek çok caminin restorasyonunu gerçekleştirdiğini söyleyerek, Türkiye'deki Yunan azınlığın da inançlarını istedikleri gibi yaşamaları gerektiğini vurguladı. Yunanistan Başbakanı "Yunanistan, sınırlarında yer alan Sakız Adası'nda Selanik'te Rodos Adası'nda Fethiye Camii gibi bir çok mabedin restorasyonunu gerçekleştirdi. Burada ortadoksların dini tören düzenlemesini düşünmedik. Ancak üzüntüyle belirtmek isterim ki böyle bir durum Ayasofya'da söz konusu. Karşılıklı olarak her tarafın hassasiyetlerini saygı göstermek durumundayız" diye konuştu. Çipras: Darbeyi destekleyecek bir ülke değiliz Yunanistan'ın Türkiye'nin terörle mücadelesini en iyi anlayabilecek ülkelerden olduğunu belirten Erdoğan, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası Yunanistan'a kaçarak iltica talep eden sekiz askerin iadesi yönündeki talebini yineledi. Erdoğan "Yunan yargısına bir çağrım var: Gecikmiş adalet, adalet değildir. Türkiye'de biliyorsunuz işkence, idam söz konusu değil. Bunların iadesi mümkündür çünkü darbe gerçekleştirmiş kişilerdir" diye konuştu. Çipras ise, "Darbeyi destekleyecek bir ülke değiliz" dedi ancak bu konunun Yunanistan yargısını ilgilendirdiğini de sözlerine ekledi: "Böyle bir ülkede demokratik olarak iş başına gelen hükümetleri desteklemekten başka bir şey düşünülemez ve buna karşı bütün teşebbüslerin karşısında dururuz. Yunanistan yargısı bu insanların adil yargılanması için gerekenleri yapacaktır.Yunanistan bir Avrupa ülkesi, bir hukuk devletidir. Yargının kararları bağımsız şekilde alınır ve saygı ile karşılanır. " Pavlopulos: Bir anlaşmayı değiştirme gibi bir kavram kullanmıyoruz Cumhurbaşkanı Erdoğan mevkidaşı Pavlopulos ile görüşmesinde, 1923'te Türkiye ve Yunanistan ile diğer taraflar arasında imzalanan Lozan Antlaşması konusunda "halen anlaşılmayan bazı incelikler" olduğunu söylemişti. Batı Trakya'daki Türklerin ayrımcılığa uğradığını belirten Erdoğan, şu ifadeleri kullandı: "Lozan, Türkiye ile Yunanistan arasında yapılmış bir anlaşma değildir. 11 taraf ülkesi vardır. Bu 94 yıl içinde dünya adeta yeniden kuruldu. Türkiye ile Yunanistan arasında da birçok şey değişti. Lozan'da buradaki Türklerle ilgili Müslüman azınlık ifadesinin geçtiğinden bahsediyorsunuz. Doğrudur ama Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde Türk ifadesi geçmektedir." "Batı Trakya'da Türk kelimesinin yazılmasını hazmetmek bile mümkün değil" diye konuşan Erdoğan, bölgedeki halklara yatırım konusunda gereken desteklerin verilmediği ve ayrımcılık yapıldığını, Türkiye'deki Rum vatandaşların ise böyle bir muamele görmediğini söyledi. Erdoğan sözlerine şöyle devam etti: "Batı Trakya'da yaşayanlar bugün ne yazık ki seçtikleri tarafından değil atanan bir başmüftüyle yönetiliyor. Türkiye'deki Patrik atanmaz, Sen Sinod Meclisi seçer. Demek ki Lozan uygulamada değil." Yunanistan Cumhurbaşkanı Pavlopulos'un "Varolan sözleşmeye yeni anlam içeren bir metin ekleyebiliriz ancak bir antlaşmayı gözden geçirme ya da değiştirme gibi bir kavramı kullanmıyoruz. Büyük bir samimiyetle bunu anlamanızı arzu ediyorum" yanıtını vermesi üzerine, Erdoğan şu yanıtı verdi: "Ben siyaset hukukunu iyi bilirim ve siyaset hukukunda anlaşmaların güncellenmesi gibi bir şart vardır ve biz bunları yaparız." Türkiye engel olsaydı "Yunanistan'ın NATO'ya giremeyeceğini" söyleyen Erdoğan, Kıbrıs görüşmelerine de değindi. "Yunanistan gibi Türkiye de garantör ülkedir" diyen Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü: "Kıbrıs görüşmelerinde işin çözüme kavuşması gerekirken, alınan kararlar uygulanmadı. Bir mesele de, Batı Trakya'daki soydaşlarımızın oradaki haklarının korunmasıdır. 65 yıl aradan sonra biz buraya çok farklı bir heyecanla geldik. Ama birileri maalesef bu ziyareti provoke ediyor. Binaların kapılarına çizilen işaretlerden dağıtılan broşürlere kadar. "Bizde bir kara parçasından bir tarafa bağırıldığı zaman duyulur. Öyleyse aramızdaki siyasi, kültürel, askeri ilişkileri, stratejik konseyi güçlendirerek devam ettirmek lazım." Erdoğan'ın Lozan açıklamaları 'kaygı verici' Cumhurbaşkanı Erdoğan Atina ziyareti öncesinde Skai TV'ye verdiği mülakatta Lozan Anlaşması'nın güncellenmesi gerektiğini söylemiş, Atina ise Erdoğan'ın bu ifadelerinin kaygı yarattığını açıklamıştı. Erdoğan ayrıca, Ege Denizi'ndeki adalar arasındaki mesafelerin "sıkıntı verdiğini", hava, deniz ve kıta sahanlıklarının "halledilerek", daha iyi bir konuma getirilmesi gerektiğini ifade etti. Yunan mevkidaşı Prokopis Pavlopulos Erdoğan'ı resmi törenle karşıladı Yunanistan Hükümet Sözcüsü Dimitris Çanakopulos ise "Erdoğan'ın bugün vermiş olduğu söyleşi, ciddi kaygıları ve soru işaretlerini beraberinde getiriyor... Yunan hükümeti ve Başbakanı, bu ziyaretin duvar değil, köprüler inşa etmek için bir fırsat oluşturacağını umuyor" diye konuşmuştu. Çanakopulos ayrıca, Lozan Anlaşması'nın iki ülkenin gerçek bir işbirliği ortaya koyabileceği "müzakereye açık olmayan bir temel taş" olduğunu da sözlerine eklemişti. Yunanistan'a kaçan askerlerin iadesi Erdoğan Skai TV'ye mülakatında "Çipras 'Biz darbelere karşıyız. Bunları size 15-20 gün içinde iade edeceğiz' dedi ama maalesef bunlar hala Yunanistan'da" ifadelerini kullanmış, yargı kanallarına gerek duyulmadan iki ülke arasında "bu işin bitmiş olması gerektiğini" söylemişti. Türkiye, darbe girişimi sonrası Yunanistan'a kaçarak iltica talebinde bulunan dört yüzbaşı, iki binbaşı ve iki başçavuşun iadesini istemişti. Mayıs ayında Yunan temyiz mahkemeleri iade talebini reddetmişti.