Selefilerin Mısır'daki desteğinin sırrı
Aşırı muhafazakar Selefi hareketi tartışmalı Müslümanlık karşıtı filmin internete konmasını izleyen süreçte yapılan öfkeli, yer yer şiddete dönüşen gösterilerin çoğunun başını çekiyordu. Selefilik en büyük desteğini son seçimlerde kayda değer kazanımlar elde ettiği Mısır'da buluyor.
Jenny Cuffe BBC muhabiri Rabia Rahim 15 nüfuslu ailesini besleyebilmek için haftada 120 somun ekmek pişiriyor. Fakat zamlar yüzünden bir tüp gaz alacak 20 Mısır poundu yani 3 doları biraraya getiremiyor. Kızı, unlara bulanmış hamur yoğurur ve onları fırına atarken, Rabia iktidardaki hiç kimsenin yoksulların derdini dinlemediğini söylüyor. El Kum el Ahmer'in taşlanmamış dar kaldırımları yılların ihmalinin tanığı. Kahire'ye arabayla bir saat mesafedeki, tarımla geçinen bu köy en temel hizmetlerin çoğundan yoksun. Yaşlıların çoğu okuma yazma bilmiyor ve ulaşımda eşek ve at arabası kullanılıyor. Mısır'ın ekonomik krizi Kahire'de sokak gösterilerine yol açıyor ama buralarda halk Allah'tan umut bekliyor. Rahim, ailesi için yardım da hazır. Bileklerine kadar inen sade entarileri ve sandaletleriyle bir grup Selefi kapıya kadar gelmiş, indirimli fiyata gaz almaya yarayan kuponlar dağıtıyorlar. Köyün, hayır işleriyle tanınan, sevilen insanları bunlar. Bayramlarda deve, koyun ve inek kurban edip fakir fukaraya dağıtıyorlar. Okula alınacak kitapları, ilaçları da onlar ödüyor, yeni gelinlerin çeyizine katkıda bulunuyorlar. Sosyal çalışmalar sorumlusu Muhammet Gomah, Selefilerin İslamın emirlerini uyguladığını söylüyor. "Halkımıza yardımcı olmalıyız" diyor. "Bunu Allah adına yapıyoruz ama insanlar unutmuyor, bize saygı duyuyorlar." Selefilik 'asıl iman' Selefiliğin amacı Müslümanları "Muhammed Peygamber ile ilk takipçilerinin hayata geçirdiği gerçek iman" diye gördükleri çizgiye çekebilmek. Etkileri sadece Mısır değil Libya ve Tunus'da da hissediliyor. Libya'da Bingazi'deki ABD konsolosluğuna, Tunus'da büyükelçiliğe yapılan saldırılardan sonra da Selefi militanlar suçlanmıştı. Her iki ülkede de Selefiler ile daha ılımlı Müslümanlar arasında da gerilim yaşanıyor. Daha iyi anlayabilmek için Mısır'daki Awsim kasabasını ziyaret ettim. Burada Kahire'nin etkili İslam Üniversitesi el Ezher mezunu bir alim ve vaiz olan Şeyh Hassan Ghidan'la görüştüm. Cuma namazından sonra yaptığımız sohbette hayal felsefesini anlattı. Kurtarılacak topraklar listesi Toplumsal değişimin bazı başka Selefilerin savunduğu gibi zora dayalı bir Cihad ile değil, tabanda halkın eğitilmesi yoluyla mümkün olduğuna inanıyor. Ama hedefleri diğer Selefilerle aynı. "İstediğimiz değişim Şeriat'ın uygulanmasıdır. Sosyal adalete İslam hukuku ile ulaşılır" diyor. Bir başka hedef de "işgal altındaki toprakların, yani eskiden Müslümanların yaşadığı ama şimdi gayri Müslümlerin işgali altında olan" toprakların kurtarılması için Halifelik makamının oluşturulması. Şeyh Hassan Ghidan'ın kurtarılacak topraklar listesi Filistin, Irak, Birmanya, Çeçenistan ve İspanya'nın Endülüs bölgesini de içeriyor. Mısır'da Şeriat'ın uygulanışı konusunda, evli bir adamla birlikte olan kadının bekar ise 100 kırbaç ile, evli ise taşlanarak cezalandırılması gerektiğini anlatıyor. İçki içerken yakalanan bir kişi de 80 kırbaçla cezalandırılmalıymış. Dini kurallarla yönetilme korkusu Selefiler geleneksel olarak kendilerini siyasetten ayrı tutar, siyasetin kirli olduğunu savunurlardı. Fakat Hüsnü Mübarek rejimini yıkan 2011 yılının Şubat ayındaki devrimden bu yana siyasi partilerini oluşturdular. Seçimlerde oyların yüzde 20'sini almakla anayasa tartışmalarını da etkileyebileceklerini gösterdiler. Amaçları Şeriat'ın şu an kabul edildiği şekliyle bir rehber olarak değil, kanunların temeli olarak kabul edilmesine çalışmak. Şeriat'ın yorumu ise şu anda Selefilerin ılımlı ulemayı saf dışı edip yerine radikalleri getirmeye çalıştıkları el Ezher Üniversitesi'nde yapılacak. ABD merkezli uluslararası İnsan Haklarını İzleme Örgütü'nün (Human Rights Watch) sözcüsü Heba Murayaf, bu gelişmelerden kaygı duyuyor ve İran tarzı bir dini yönetime geçilebileceğini söylüyor. "Seçilmemiş muhafazakarlardan oluşan bir oluşumun yasaların Şeriat'a uygun olup olmadığını denetlemesi Mısır açısından gerçek bir felaket olur. Seçilmemiş bir azınlığın yönettiği teokratik bir devlete geçilmiş olur ki, bu, 2011 ayaklanması sırasında talep edilen çok sayıdaki temel insan hakkına doğrudan tehdit teşkil eder" diyor. Gaz, ekmek ve oylar Mısır parlamentosunun alt kanadı Halk Meclisi, mahkemeler seçim süreci hakkındaki itirazları sonuca bağlayıncaya kadar toplanamıyor. Mahkemeler, seçimlerin yenilenmesine bile karar verebilir. Selefilerin iktidara geleceğini kimse tahmin etmiyor ama, laik ve liberal Mısırlılar, Müslüman Kardeşler'in Özgürlük ve Adalet Partisi üzerindeki muhtemel Selefi etkisinden ve partinin daha da muhafazakar bir çizgiye çekilmesinden kaygı duyuyor. Eğer seçim yenilenirse, sonucu muhtemelen dini etkilerden çok, ekonomi belirleyecek. El Kum el Ahmer köylüleri ise, oylarını köye doğru düzgün atık sistemi ya da doğal gaz getirecek partiye verecek. Kızı fırından sıcacık ekmekleri birer birer çıkaran Rabia'nın yüzünde mutlu bir gülümseme görüyorum. Elinde "Selefi Gençlik" damgalı gaz kuponları var, yarın bunlarla Selefilerin deposuna gidip tüp gazını alacakmış. Ayrılırken, bir dahaki seçimde oyunu kime vereceğini soruyorum; hiç tereddütsüz "Selefi adaya" diyor... Bağlantılar İlgili Konular