Bursa'da kadınlar 'pembe vagon' için ne düşünüyor?
Haber ve video: Fundanur Öztürk
Kadınlara özel vagonlar, otobüsler ve taksiler... Türkiye'nin çeşitli şehirlerinde hayata geçen bu uygulamalar kamuoyunda çeşitli tartışmalara yol açıyor. Kimi kadınlar toplu taşımada kadınlara özel seyahat alanlarının gerekliliğini savunurken, kimileriyse bu uygulamaların kadına yönelik suçlara karşı çözüm olamayacağını ve kadınların sosyal yaşamdan dışlanmalarına yol açacağını savunuyor. Malatya Büyükşehir Belediyesi tarafından geçen ay sadece kadınların kullanacağı iki adet pembe trambüs alındı ve trambüslerin yeni eğitim öğretim yılında uygulamaya geçeceği açıklandı. Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Çakır, pembe trambüslerin şehirdeki bir grup kadın üniversite öğrenicisi tarafından talep edildiğini, yani bu talebin yine kadınlar tarafından gündeme getirildiğini söyledi. Bursa ise 7 Haziran 2017'de, metro hattı Bursaray'ın son vagonunda 'bayanlara öncelikli vagon' uygulamasına geçti. Bu vagonlar sadece kadınlar için ayrılmış olmamakla birlikte, kadınlara 'öncelik' tanıyor. 'Bayanlara öncelikli vagon' Halk arasında 'pembe vagon' olarak bilinen ve üçüncü ayını dolduran uygulamanın Bursa'da kabul gördüğünü ya da vatandaşların günlük pratiğinde yer ettiğini söylebilmek ise oldukça zor. Duraklarda belirlenmiş vagon girişlerine 'bayanlara öncelikli vagon' ibaresi koyulmasına rağmen, Bursa halkının kadınlı erkekli bu vagonlara doluştuğunu görmek mümkün. BBC Türkçe'ye konuşan ve pembe vagonlarda seyahat eden kişilerin çoğu, o esnada bayanlara öncelikli vagonda seyahat ettiğinin farkında bile değil. Uygulamadan haberdar olmayan haberdar olmayan ya da gerekli görmediğini söyleyen kadınlar kadar, uygulamanın daha katı bir şekilde ilerlemesini isteyen kadınlara da rastlanıyor. Konuştuğumuz bazı kadınlar özellikle işe gidip gelme saatlerinde metroda rahat seyahat edemediklerini, son vagonun kadınlara ayrıcalıklı değil, sadece kadınlara özel kılınmasını istediklerini söylüyor. "Kadına yönelik tacizi meşrulaştırıyor" Kimilerine göre ise Türkiye'de kadınların maruz kaldığı şiddet örnekleri, sadece toplu taşıma ile sınırlandırılamayacak kadar fazla, ve aksine uygulama bu örnekleri azaltmaktan ziyade artıracak. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu Bursa Temsilcisi Eda Toper şöyle anlatıyor: "Bu uygulama kadına yönelik tacizi meşrulaştırıyor. 'Kadınlar metroda tacize uğruyor, o halde vagonları ayıralım' demek, tacizi gerçeğini tartışmadan kadını toplumdan izole etmek ve başka bir çözüm olmadığını savunmaktır. Halbuki mevcut yasalarımıza göre hareket edilse biz zaten kadına yönelik şiddeti çoktan engellemiştik." 'Pembe Vagonla Cinsel İstismara Son!' Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Altepe ise pembe vagon uygulamasına gelen eleştirilerden sonra, Malatya Belediye Başkanı'nın açıklamasına benzer bir şekilde, halkın uzun süredir böyle bir talebi olduğunu söylemişti. Zira uygulama başlamadan birkaç ay önce, bir internet sitesinde erkek bir kullanıcının 'Pembe Vagonla Cinsel İstismara Son!' başlığı ile açtığı imza kampanyasına 3 bin 628 kişi imza vermişti. İran, Dubai, Mısır, Endonezya gibi müslüman ülkelerde de 'pembe vagon' uygulaması bulunuyor. Ayrıca son on yıldır Tokyo'daki bazı metrolarda da pembe vagonlar kullanılsa da, kadın hakları savunucuları Japonya'nın bu konuda örnek alınabilecek bir ülke olmadığını söylüyor.