Doğu Akdeniz: Müzakerelere hazırlanan Türkiye ve Yunanistan birbirini hangi konularda suçluyor?
Türkiye ile Yunanistan Doğu Akdeniz'de ilk defa yaşanan uzun bir gerginlik sürecinden sonra diyalog masasına oturmaya hazırlanıyor.
Yapılan resmi açıklamalar, tarafların bu yönde ilerlediklerini gösteriyor. Son olarak Cumhurbaşkanı sözcüsü İbrahim Kalın, "Şu anda geldiğimiz noktada iklim bu görüşmelerin başlamasına çok daha müsait hale gelmiş durumda" dedi. İki ülke arasında yıllardır devam eden anlaşmazlıklarda hem Atina hem de Ankara karşı tarafın 'maksimalist talep ve emellerinden vazgeçmesi gerektiği' görüşünü savunuyor. İki ülkenin karşı tarafça 'maksimalist' olarak yorumlanan talep ve görüşleri özetle şöyle: Haberin sonu Ege hava sahası Yunanistan tezi: 6 mil kara sularına sahip olan Yunan adaları üzerindeki hava sahası 10 mildir. 6-10 mil arasına izinsiz giriş yapan savaş uçakları Yunan hava sahasını ihlal etmektedir. Türkiye tezi: Yunan hava sahası, adaların 6 millik karasularından daha fazlasına sahip olamaz. 6-10 mil arasındaki uçuşlar uluslararası hava sahasında yapılmaktadır. Ege karasuları Adaların silahandırılması Adaların aidiatı Adaların kıta sahanlığı Meis'in konumu Seville Haritası Mavi Vatan Uzmanlar ne diyor? Prof. Kostantinos Filis, Atina Panteion (siyasal bilimler) Üniversitesi Yunanistan'ın Türkiye'nin egemenlik haklarını ne ret ediyor ne de Türkiye'nin 'mavi vatan' kavramına benzer bir kavramla bu haklarını gasp etmeye çalışıyor. İki ülke arasındaki ihtilaflar, keyfi yorumlara meydan vermeden deniz hukuku kurallarına göre çözülmelidir. Bu da ya diyalog yolu ile ya da uluslararası Lahey Adalet Mahkemesinde mümkün olabilir. Komşu ülkeler, tek taraflı eylemlere, tehditlere ve zorunlu diplomasi (coercivediplomacy) yoluna başvurmaksızın anlaşmalıdır. Türkiye -Mısır'dan sonra- bölgenin en büyük pazarına sahip olan ve her türlü bağımlılığını hafifletmeye çalışan bir ülkedir. Türkiye ile Yunanistan 1982 UNCLOS anlaşması temelinde deniz yetki alanlarını belirlemeleri durumunda deniz alanlarının kesiştiği yerlerden çıkacak olası doğal zenginliklerinden , kendilerine düşen pay oranında, ortaklaşa yararlabileceklerdir. Doğal gaz ve LNG kullanımı 2050 yılına kadar geçerli olacaktır. Zaman daralmaktadır. Dolayısıyla yatırımlarda, kararlarda ve olası sinerjilerde geç kalınmamalıdır. Ve en önemlisi: bölgemizin refaha ulaşılabilmesi için komşu ülkeler arasındaki ilişikilerin istikrarlaşması ve uluslararası hukuk temelinde işler bir modusoperandi bulunması şarttır." Prof. Sophia İordanidou, Selanik Üniversitesi Türkiye ile Yunanistan'ın Doğu Akdenizde bir çatışmaya girmesi , bölgeyi sonsuz bir savaş alanına dönüştürmesinden ve silah satmak için birbiriyle yarışan büyük güçlerin işine yaramasından başka bir sonuç getiremez. Böyle bir olasılığın önüne geçilmesi zorunludur. Bunun da Cumhurbaşkanı RT Erdoğan'ın elinde bulunduğundan eminim. Sn. Erdoğan, iktidara geldiği yıllarda ülkesindeki siyasi istirarı sağlamış; ekonomisini refaha ulaştırmış ve Türkiye'yi uluslararasında anlayışlı bir ülkeye dönüştürmüş bir lider olarak bilinirdi. Ancak son zamanlarda bu siyaset, ekonomiyi fakirleştirmeye; içteki muhaliflerini kovalamaya; dış ilişkilerinde ise komşularının egemenlik haklarına karşı kuşkulu ile bakmasına dönüşmüştür. Yalnız Yunanların değil; hepimizin ümidi, bu değişikliğin mazide kalacak bir parantez haline gelmesidir. Büyük liderler, yalnız kan ve göz yaşı vaad edenler değil; halklarının refahı ve çıkarları doğrultusunda barış ve diyaloğu teşvik edenlerdir." Müzakerelere bakış Türkiye ile Yunanistan, aynı bölgelerde kendilerine ait olduğunu öne sürdükleri kıtasahanlığı üzerinde hak talep eden iki ülke konumunda. Ancak ne Türkiye ne de Yunanistan varsaydıkları kıtasahanlıklarını resmen ve hukuken ilan etmiş değiller. Bu nedenle Oruç Reis araştırma gemisi ve karşı karşıya gelen iki ülkenin donanmaları hukuken "ihtilaflı sularda" seyretmekte. Oruç Reis'in bölgeden ayrılması ise Almanya'nın da araya girmesiyle Türk-Yunan diyalogu için kaçınılmaz bir fırsat olduğu görüşü her iki tarafta da hakim.