2019 yerel seçimleri: AKP'nin aday tercihlerinde dikkat çeken unsurlar neler?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AKP Meclis Grup Toplantısı'nda partisinin 20 ildeki belediye başkan adaylarını açıkladı. Böylece AKP, 81 ilden 60'ında adaylarını açıklamış oldu. TBMM Başkanı Binali Yıldırım'ın aday gösterilmesi beklenen İstanbul için ise açıklama ikinci kez ertelendi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Erdoğan, İstanbul ve MHP ile ittifak yapılacak illerin adaylarını veya aday çıkarılmayacak yerleri de hafta sonu Arjantin'de yapılacak olan G20 Zirvesi dönüşünde açıklayacak. AKP'nin aday tercihinde dikkat çeken unsurlar ve kulislerde yapılan değerlendirmeler şöyle: Özhaseki ve Zeybekci'nin şansı ne? Cumhurbaşkanı Erdoğan, aday olacakları günler öncesinden kulislerde konuşulan ve tıpkı İstanbul'daki tanıtım toplantısı öncesinde aday isimlerinin sızdığı gibi, grup toplantısı öncesi isimleri sızan AKP Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Özhaseki'yi Ankara, Cumhurbaşkanlığı Ekonomi Politikaları Kurulu Başkanı Nihat Zeybekci'yi İzmir adayı olarak açıkladı. Haberin sonu Yerel yönetimlerden sorumlu genel başkan yardımcısı olan ve Kayseri'de 5 dönem başkanlık yapması nedeniyle belediyecilik deneyimi olan isimlerden Özhaseki'nin adaylığına, eski Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek'in de destek verdiği belirtiliyor. Özhaseki, partisi içinde tanınmış bir isim olsa da "yerli" aday olmaması, ülkücü kökenli Eski Beypazarı Belediye Başkanı Mansur Yavaş'ın muhalefetin adayı olması halinde işinin kolay olmayacağı konuşuluyor. Her ne kadar Ankara'da MHP aday çıkarmayacak olsa da, bu parti tabanından, geçmişte tanıdıkları bir isim olması ve "milliyetçilik" aidiyeti nedeniyle Yavaş'a kaymalar olabileceği yorumları da yapılıyor. Nihat Zeybekci ve Mehmet Özhaseki İzmir için aday gösterilen Zeybekci'nin ise "belediyecilik" geçmişi avantaj olarak görülüyor. Ancak Zeybekci, 2014 seçimlerinde aday gösterilen Binali Yıldırım'a göre daha "iddiasız" bulunuyor. Belediyenin CHP'nin elinde olduğu İzmir'de AKP'nin belediyeyi almasına fazla ihtimal verilmiyor. Ancak AKP yönetimi, bu ilde de oy oranını yükseltmeyi hedefliyor. 2014 yerel seçimlerinde Binali Yıldırım'la parti oyları açısından yükseliş ivmesi yakalayan AKP'nin, Zeybekci ile aynı grafiği yakalayıp yakalayamayacağı merak ediliyor. Yıldırım'a özel protokollü adaylık yolu TBMM Başkanı Binali Yıldırım'ın İstanbul adaylığı kesin görünse de, açıklamanın iki kez ertelenmesi, "Kriz mi var?" sorusunu akıllara getirdi. Kulislere yansıyan iddialara göre Yıldırım, İstanbul'daki bazı ilçe belediye başkan adaylarına itiraz etti, bu nedenle adaylığının açıklanması ertelendi. Yıldırım konusundaki ikinci sıkıntı ise "TBMM Başkanı" sıfatı nedeniyle, belediye başkanı seçilmesi halinde protokoldeki yerinin ne olacağı konusunda yaşanıyor. Zira Yıldırım'ın belediye başkanı seçilmesi halinde protokoldeki yeri çok gerilere düşeceği gibi, İstanbul'a gelen bakanları da TBMM başkanlığı yapmış bir kişi olarak "karşılamaya gitmek" zorunda kalmak istemediği belirtiliyor. AKP içinde bu sorunun çözümü için protokol yönetmeliğinde düzenleme yapılarak, cumhurbaşkanlığı, başbakanlık TBMM başkanlığı yapmış isimlerin başka görevlere seçilmeleri halinde protokoldeki eski yerlerini korumalarına olanak tanınması üzerinde duruluyor. TBMM Başkanı Binali Yıldırım'ın İstanbul büyükşehir belediye başkanlığı için adaylığına kesin gözüyle bakılıyor. AKP kulislerinde, MHP'nin aday çıkarmadığı İstanbul'da Yıldırım'la belediye başkanlığının kazanılacağına kesin gözüyle bakılıyor. 20 adayın daha açıklandığı grup toplantısı sonrasında Yıldırım'la görüşen Erdoğan'ın, Arjantin gezisi dönüşünde Yıldırım'ın da aralarında bulunduğu geri kalan il adaylarını da açıklaması bekleniyor. Yıldırım, adaylığının ilan edilmesi halinde, seçim çalışmalarına katılabilmek için TBMM Başkanlığı'ndan istifa edecek. Vekil adaya sınırlama TBMM'de 290 milletvekili olan ve sandalye sayısı üye tam sayısının salt çoğunluğu olan 301'in altındaki AKP'de, milletvekili adayları parlamento aritmetiği de dikkate alınarak sınırlı tutuldu. Bu kapsamda Özhaseki ve Yıldırım dışında aday gösterilmesi beklenmiyor. İki ismin belediye başkanı seçilmeleri halinde ise milletvekillikleri düşecek. Eski yol arkadaşları yeniden sahnede İlk kez yerel seçimlere MHP ile ittifak yaparak gitmek zorunda kalan AKP'nin aday tercihinde çok fazla yeni isme yer verilmemesi dikkat çekici bulunuyor. 16 Nisan 2017'deki referandum sonrası Ankara ve İstanbul dahil çok sayıda belediye başkanını "metal yorgunluğu" gerekçesiyle istifa ettiren Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın, "başkanlık kabinesi"ndeki gibi "yeni" isimleri belediye başkan adayı göstermesi bekleniyordu. Zira Erdoğan'ın geçmiş yıllarda gerek milletvekili genel seçimleri, gerekse yerel seçimlerde "yeni" isimlere yer vermekten çekinmediği biliniyor. Örneğin son seçimlerde AKP grubunun yaklaşık yarısı yenilendi. Erdoğan'ın açıkladığı adaylara bakıldığında ise bu isimlerin büyük bölümünün eski bakan, milletvekili, il yöneticisi olması dikkat çekici bulunuyor. Erdoğan'ın, başta Ankara ve İstanbul olmak üzere muhalefetin de ittifak yapması nedeniyle, seçimlerde yeni bir ismi aday gösterme riskini göze alamadığı için, "tanınırlığı yüksek", siyasi deneyimi olan isimleri tercih ettiği yapılan yorumlar arasında. Zira Erdoğan'ın kabinesinde alanlarında uzman ancak siyasi deneyimi olmayan isimleri kabinesine alması parti tabanında ve içinde rahatsızlık yaratıyor, bakanlara ulaşamamak en önemli sıkıntı nedenlerinden biri olarak gösteriliyordu. Eski bakanlar aday AKP, Amasya, Antalya, Artvin, Bursa, Denizli, Erzurum, Gaziantep, Gümüşhane, Kastamonu, Konya, Kırıkkale ve Muş'ta mevcut başkanlarla "yola devam" kararı alırken, Kayseri, Malatya, Balıkesir'in aralarında bulunduğu bazı yerlerde ise ilçe belediye başkanlarını il başkan adayı yaptı. En dikkat çekici olan adaylıklar ise bazı eski bakan ve milletvekillerinin belediye başkan adayı yapılması oldu. AKP'nin ilk iktidar yıllarında Enerji Bakanı ve Erdoğan'ın İstanbul Büyükşehir Belediye ekibinden arkadaşı olan Hilmi Güler Ordu'dan, sonraki yıllarda Sanayi Bakanlığı yapan Faruk Özlü Düzce'den, eski Bayındırlık Bakanı Mustafa Demir Samsun'dan ve son olarak eski Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci İzmir'den aday gösterildi. Kadın aday sıkıntısı Parlamentoda son yıllarda kadın temsili artmasına karşın, siyasi partiler yerel seçimlerde kadın aday gösterme konusunda son derece "cimri" davranıyor. İktidar partisi AKP'de de şimdiye kadar açıklanan il belediye başkanları içinde tek kadın aday yer aldı. Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, yeniden aynı göreve aday gösterildi. 3 dönemliklerin durumu Erdoğan ve AKP yöneticileri, 3 dönem üst üste görev yapan belediye başkanlarının "zorunlu olmadıkça" aday gösterilmeyeceğini açıklamışlardı. Zaten başta Ankara ve İstanbul olmak üzere 3 dönem kuralına takılan belediye başkanlarının büyük bölümü de Erdoğan'ın talebi üzerine "metal yorgunluğu" gerekçe gösterilerek istifa etmişlerdi. Halen görevde olan ve 3 dönem kuralına takılan Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı İbrahim Karaosmanoğlu ve Bolu Belediye Başkanı Alaaddin Yılmaz ise yeniden aday gösterilmedi. AKP yönetiminin illerde çok yer vermemekle birlikte bazı ilçelerde 3 dönem kuralına takılıyor olsa da, seçimi alabileceğine inanılan bazı mevcut belediye başkanlarını ise aday gösterebileceği belirtiliyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Kayyum ve vali adaylar AKP'nin en dikkat çekici aday tercihlerinden biri de Diyarbakır ve Hakkari'de oldu. 2002'den bu yana ilk kez AKP iktidarı Diyarbakır'da, görevden alınan HDP'li başkanın yerine atanan "kayyum başkan" Cumali Atilla'yı, Hakkari'de de bu ilin Vali Yardımcısı Cüneyt Epcim'i aday göstermesi dikkat çekti. Diyarbakır için ilahiyatçı Nihat Hatipoğlu'nun adı geçiyordu. AKP'li bir üst düzey yönetici, tercihin kayyumdan yana yapılmasının nedenini, "Halk kayyum belediye başkanından çok memnun ve yaptığımız ölçümlerde kayyum başkanın adı ön planda çıktı. Üstelik bu kez Hatipoğlu'nun adaylığa itirazı yoktu. Ama hizmet memnuniyeti nedeniyle kayyum başkanın aday olmasına karar verildi" görüşünü dile getirdi. Kayyum aday yeniden mi atanacak? Oysa AKP'de başta bölge milletvekilleri olmak üzere bazı parti yöneticileri de yerel halkın kayyumlardan memnun olmasına karşın, bunun "kayyumların hizmetini devlet hizmeti olarak gördüğü için halkın beğenisinin oya dönüşmediğini" dile getirmişlerdi. Başta HDP olmak üzere muhalefet partileri, AKP'nin zaten bu ilde belediye başkanlığını kazanamayacağını bildiğini ve HDP'li bir aday seçilmesi halinde de yerine AKP'den aday olan kayyum başkanın atanacağını öne sürüyorlar. Bu görüşü savunanlar, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın geçtiğimiz aylarda yaptığı, "terörle bağı saptanan veya Kandil tarafından belirlenen isimler belediye başkanı seçilse de görevden alınıp yerine kayyım atanacağı" yönündeki sözlerini anımsatıyorlar.