'Çingene Kızı': ABD'den Türkiye'ye geri getirilen tarihi mozaik parçalarının hikayesi ne?
Türkiye'nin en etkileyici tarihi eserleri arasında sayılan "Çingene Kızı" mozaiğinin eksik parçaları, kaçakçılar tarafından yağmalanarak ABD'ye kaçırıldıktan 50 yılı aşkın süre sonra ülkeye geri getirildi.
Yaklaşık 2 bin yıllık mozaiğin 12 parçası, ABD'den Gaziantep'teki Zeugma Mozaik Müzesi'ne getirildi ve Cumartesi günü özel bir törenle ziyarete açıldı. Peki Çingene Kızı'nın hikayesi ne? Zeugma antik kentinin simgesi Mozaik 1996 yılında Gaziantep'in Nizip ilçesinde yer alan antik kent Zeugma'da yapılan kazılar sırasında keşfedildi. Zeugma, Büyük İskender'in generallerinden biri olan Selevkos Nikator'un M.Ö. 300 yılında Fırat Nehri yakınlarında kurduğu modern bir kentti. Arkeologlar mozaiği bulduğundaysa eserin yağmalandığını, bazı parçaların eksik olduğunu fark ettiler. Çingene mi, yer tanrısı Gaia mı? Gaziantep Sanayi Odası'nın resmi internet sitesi 'zeugma.org'a göre, arkeologların yer altından çıkardığı 15 metre karelik mozaikteki genç kadın figürünün çarpıcı bakışları, daha sonra Zeugma kentinin simgesi haline geldi. Mozaikteki insan suretinin ortadan ayrılan örgülü saçları Çingene kızını andırdığı için ona bu isim verildi. Bazı kaynaklar figürün 'yer tanrısı Gaia'yı tasvir ettiğini, bazıları Büyük İskender'den ilham alındığını öne sürdü. Aktüel Arkeoloji Dergisi'ne göre mozaik aslında antik kent Zeugma'daki Menad Evi'nin yemek odasının tabanını süslüyordu. Tarihi eser kaçakçıları mozaiğin parçalarını 1960'lı yıllarda ülkeden kaçırmış, eserler ABD'nin Ohio eyaletindeki Bowling Green Üniversitesi tarafından satın alınmıştı. 2012 yılında Türkiyeli yetkililer, yıllarca onlara ev sahipliği yapan üniversiteden mozaik parçalarını geri istedi. 5 yıl süren müzakereler Üniversitenin eserlerin satın alınması yönündeki talebine Ankara'dan ret geldi. ABD ve Türkiye arasında 5 yıl süren müzakereler sonucu, eserlerin teslimi için anlaşma imzalandı. Parçalar, 28 Kasım'da Gaziantep'e getirildi, arkeolog ve sanat tarihçileri tarafından sergilenmesi için hazırlandı. Eserlar daha sonra Zeugma Mozaik Müzesi'ndeki mozaiğin yanında ayrılan alana kondu.