DERGİ - Farkına varmadan kalp krizi geçirmek mümkün mü?
Kalp krizi ciddi belirtilerle ortaya çıkacağı için onu fark etmemenin imkânsız olduğunu sanırız. Ama her zaman böyle olmaz.
Kalp krizi geçirildiğinde neler hissedilir? Göğüste ezici bir ağırlık hissi ve büyük bir endişe duygusu. Filmlerde, kalp krizi geçiren kişinin göğsünü tuttuğunu, gözlerindeki paniği ve sonra yere düşüşünü görürüz. Evet, bu şekilde geçirilen kalp krizleri vardır. Ama hepsi böyle olmayabilir. Kalp krizi, kalbe kan akışının bir tıkanma sonucu kesilmesiyle olur. Bu tıkanmaya genellikle kan pıhtısı yol açar. Bazen böyle bir durumda göğüs ağrısı hissedilmeyebilir. Bu yüzden doktora başvurmakta gecikmeler olur. Bazen de göğüste hafif bir ağrı duyulur, ama çoğu insan bunu hazımsızlık ağrısıyla karıştırabilir. Daha sonra kalp EKG'si çekildiğinde kişinin kalp krizi geçirmiş olduğu ve kalbin hasar gördüğü anlaşılır. Haberin sonu Kalp krizi geçirirken şiddetli göğüs ağrısı erkeklerde daha çok görülebilir. Buna sessiz kalp krizi denir. 2016'da yayınlanan bir araştırmada, kalp krizlerinin yüzde 45'inin bu şekilde kendisini gösterdiği tespit edildi. Bu araştırmanın verileri 1990'ların sonlarında toplanmıştı. O günden bu yana kalp krizlerinin teşhisinde ilerlemeler olduğu için bu oran bugün o kadar yüksek çıkmayacaktır. Fakat kalp krizi geçirdiği halde bunu fark etmeyen insanlara her zaman rastlanıyor. Ayrıca bazıları da kendisini hasta hissediyor ama bunun nedenini bilemiyor. Bunlar genellikle çene, boyun, kollar, mide veya sırtta ağrının yanı sıra nefes darlığı, güçsüzlük ve sersemlik hissediyor. Bu belirtilere terleme ve kusma da eşlik edebilir. Kalp krizi teşhisi ise göğüs ağrısının şiddetinden ziyade, belirtilerin bileşimiyle ilgilidir. Ağrısız kalp krizlerinin kadınlarda daha yaygın olduğu, doktora geç gittikleri için de krizi atlatma şanslarının daha az olduğu yönünde bir inanç var. Bunun ne kadar doğru olduğunu görmek için 2009'da Kanadalı araştırmacılar, anjio olan 305 kişide kalp krizi belirtilerini ölçmeye başladı. Bazı kalp krizlerinde filmlerde gördüğümüz belirtiler ortaya çıkmayabilir. Anjio, tıkanan damarın küçük bir balon vasıtasıyla açılmasını ifade ediyor. Bu işlem sırasında hasta kısa süreli olarak kalp krizi belirtilerine benzer semptomlar hissedebiliyor. Ancak kadınlarla erkekler arasında göğüs ağrısı hissi bakımından fark olmadığı, fakat kadınların göğüs ağrısına ek olarak boyun ve çene ağrısı hissetme ihtimalinin daha fazla olduğu görüldü. Diğer araştırmalarda varılan sonuçlar birbirini pek tutmamış, bazılarında kadın ve erkeklerin aynı şekilde göğüs ağrısı hissettiği, kiminde ise erkeklerde bu ağrının daha fazla görüldüğü sonucuna varılmıştı. 2011'de ise ABD, Japonya, İsveç, Almanya, İngiltere ve Kanada'da 900 bin kişiyi kapsayacak şekilde 26 farklı araştırmanın sonuçları yeniden değerlendirmeye tabi tutuldu. Kalp krizi sırasında kadınlarda göğüs ağrısına erkeklerden daha az rastlanabileceği, fakat onlarda da halsizlik, baş dönmesi, bulantı, baygınlık ve boyun, çene ve kol ağrısı gibi belirtilerin daha fazla görülebileceği sonucuna varıldı. İster kadın ister erkek olsun, kalp krizi geçirenlerin çoğunda göğüs ağrısı olmuş, ancak kadınların üçte biri, erkeklerin ise dörtte biri göğüs ağrısı olmadan kalp krizi geçirmiş, rahatsızlıklarının ne olduğunu anlamamışlardı. Sizdeki belirtilerin ne kadar ciddi olduğuna dair bir fikriniz yoksa hastaneye gitme olasılığı azalır. İnsanların genellikle doktora gitmeden önce ortalama 2-5 saat arası beklediği görülüyor. Doktora gitme konusunda ölüm kalım derecesinde önemli olabilecek bu kararda nelerin etkili olduğu araştırıldı. Kalp krizi geçiren az sayıdaki kadınla yapılan ayrıntılı görüşmelerde, yarısının kendilerinde anormal bir durum olduğunu fark edip derhal hastaneye gittiği görüldü. Üç kişi hafif olan semptomları bir süre sonra ağırlaştığında hastaneye gitmiş, fakat diğerleri belirtilerin kalp krizi olduğunu anlamamış, durumlarından kimseye söz etmeyip beklemişti. Bütün bunlardan yola çıkarak diyebiliriz ki, göğüste şiddetli ağrı çok ciddiye alınması gereken bir kalp krizi belirtisi olabilir. Ama başka bazı belirtilerin toplamı da aynı şeye işaret ediyor olabilir. Bu yüzden filmlerdeki kalp krizine benzemese de o belirtilerde de bu riski düşünüp ona göre hareket etmek gerekir. Uyarı: Bu makale sadece genel bilgi verme amacıyla yazılmıştır ve doktor tavsiyesi olarak ele alınmaması gerekir. Makalenin içeriğinden yola çıkarak okurun kendi başına koyduğu teşhislerden BBC sorumlu değildir. Sağlığınızla ilgili herhangi bir endişeniz varsa doktorunuza danışın.