Afganistan'da görev 'bir nevi' tamamlandı
"Görev tamamlandı" sözünü kimseden duymayacaksınız...
Bu ifade, George W. Bush'un Irak Savaşı'nın kazanıldığını duyurduğu sırada arkasında duran uçak gemisinin üstünde asılı bir pankartta yer alıyordu. Olayların kaosa dönüşmesinden hemen önce... Liderler de Nato zirvesinde, savaşın 'neredeyse' sona ermiş olduğu mesajını vermek istiyor. Batı için ne pahasına olursa olsun... Savaş kazanılmadı ama görev, 'bir nevi' tamamlandı. Bu, Afganistan'ı yüzüstü bıraktığımız anlamına gelmiyor. Bu, zor, incelikli ve kimilerine göre çelişkili bir mesaj. Beni en çok etkileyen savaş hikâyelerinden biri, Birinci Dünya Savaşı'nın sonuna doğru mücadele edip ölen askerlerin hikâyesi. Savaşın sona ermesinden altı saat önce imzalanan ateşkes anlaşması, siyasi liderlerin katliamın sona ereceği kararını vermeleri için belirlenen zamandı. Afganistan'da ulaşılan sonun da, aynı yöntemin uzatmalı bir versiyonu olup olmadığını sorgulamaya başladım. İngiliz ve Amerikalı askerler, 2014'te sona ereceğini bildiğimiz bir savaş için gelecek iki yıl boyunca hayatlarını riske atacaklar. 'Kâğıt üstünde iyi bir fikir' Savaşın sonuna doğru, üzerinde en çok baskı oluşanlar Birinci Tugay ve Birinci Zırhlı Bölük olabilir. Bu birlikler, Afganistan'dan sonbahara doğru ayrılacak son birlikler arasında yer alıyor. Teksas'taki Fort Bliss'te maketten yapılan Afgan köylerinde eğitim görüyorlardı. Bazıları, Afganistan'daki mücadelenin sonuna doğru kontrolü devretme konusunda, arkadaşlarıma şaşırtıcı derecede samimi açıklamalar yapmıştı. Bunlardan bazıları şöyle: "Bazı iyi ve kötü yanları oldu. Sona gelinmiş olunması sıkıcı bir durum. Artık ayrıntılarla uğraşmak ve kapanış için hazırlıklar yapmak zorunda kalacağız. Eşyamızı toplayıp eve gideceğiz. Ancak bir yandan da defteri kapatmış olacağız. İşleri yarıda bırakıp gitme gibi bir durum olmayacak". "Kontrolü Afganlara devretmek ilginç bir fikir. Herkesi müdahil etmek, kâğıt üstünde iyi bir fikir, herkes sorunun çözümüne katkıları olduğu hissine kapılıyor ama gerçeği söylemek gerekirse ben büyük ihtimalle karmakarışık bir durum olacağını düşünüyorum". "Ben 'orada' olmak istediklerini sanmıyorum. Bence yalnızca 'çabaları' orada olacak. Tek endişe duyduğum konu şu: Afganistan hükümeti, ödemeler, malzemeler ve araç-gereç gibi şeyler için orada olacak mı?" "Artık mesele Taliban'la mücadele etmek değil, mümkün olduğu kadar çok kişinin evine dönmesini sağlamak". "İkinci Dünya Savaşı ve Kore'deki gibi geleneksel ordularla mücadele etmiyoruz, bir fikirle mücadele ediyoruz... Savaştığımız fikirleri yok edemezsiniz. Ülkeden ayrıldığımız zaman çatışma devam ediyor olacak." 'Irak önemli bir deneyim' Peki amaç, kazanılması mümkün olmayan bir savaşı zayıflatmak mı? ABD Başkanı Barack Obama'nın ulusal güvenlik danışmanı Ben Rhodes bana şöyle demişti: "En başında savaşa gitmemizin asıl sebebinin ne olduğunu aklından çıkarmamalısın. El Kaide'yi devirmek ve onlara güvenli bir cennet sağlanmasını önlemek. Son iki üç yılda bunu başarmak için olağanüstü bir yol katettik." Rhodes konuşmasına şöyle devam etti: "Artık Afganistan'ın El Kaide için 'güvenli bir cennet olarak' yeniden doğmasını engellememiz gerekiyor. Mükemmel bir yer olmayacak, Batı tarzı bir demokrasi de olmayacak. Ayrıldığımızda, şiddet unsurları mevcut olacak". Peki ama, sona erecek bir savaş için mücadele etmek biraz tuhaf değil mi? Ben Rhodes, Irak'ın önemli bir deneyim olduğunu savunuyor. "Zaman çizelgesi olmadan, yabancı güçlerin kontrolündeki güvenlik sağlama işinde dönüşüm sağlayamazsınız. Zaman çizelgesi, bu süreçte bir disiplin sağlanması, kendi güvenliklerinin sorumluluğunu üstlenmeleri ve bizim askerlerimizi çekme planları yapmamız için gereklidir." Obama, geleneksel anlamda 'kazanılmayacağı' açıkça ortaya çıkan bir savaşı sona erdirmekte oldukça inatçı davrandı. Bu görüşü, David Sanger, New York Times gazetesindeki makalesinde destekledi. Sanger, Obama'nın, yönetimdeki bir yılının ardından Afganistan'ı yeniden şekillendirme kararının 'fantazi' olduğuna karar verdiğini kaydederek, generallerin, daha çok zaman tanınması için kendisine baskı yapmalarına izin verilmemesi gerektiğini inandığını yazdı. Sanger'a göre, Afganistan'dan çekilme kararı, generaller dahil edilmeden alındı. Obama'ya 2004'te karşı çıkan isim John McCain'di. McCain, savaşın sona erdirilmesi için bir tarih belirlenmesini, hata olarak görüyordu. McCain, "Tarihlerle kısıtlanmaktan nefret ediyorum, çünkü tarihler değil, cephedeki koşullar belirleyicidir" yorumunu yapmıştı. Afganistan'la yapılan ve 10 yıl sürecek stratejik anlaşmayı yüreklendirici bulan ancak Başkan'ın gerginliğinin yanlış olduğunu savunan McCain şu ifadeleri kullanmıştı: "Tüm yaptığı geri çekilmekten bahsetmek. Hepimiz, Amerikalılar ve Avrupalılar, savaştan bezdik. Bu nedenle ABD Başkanının, halka, Afganistan'ın neden 11 Eylül 2001'e dönmemesi gerektiğini anlatması gerekiyor. Bu başkanın liderliğini gerektirir." 'Ancak savaş kaybedilirse terk edilir' Chicago sokaklarında toplanan savaş karşıtı protestocular asıl sorunun tam tersi olduğunu düşünüyor. Protestocular arasında yer alan 'Washington'u İşgal Et' hareketi eylemcisi Kevin Zeese'ye göre, askerler savaşın sonuna doğru tek bir neden için mücadele ediyor: "Bu, savaşı kaybettiğiniz zaman olur. Irak gibi. Kaybettiğiniz zaman ayrılırsınız." Zeese, Fransa Cumhurbaşkanı François Hollande'ın haklı, Obama'nın ise haksız olduğunu savunup ekliyor: "Bizi orada 2024'e kadar tutacak bir anlaşma imzalıyor, bunu daha önce de imzaladı. Orada uzun süre boyunca orduya ihtiyaç duyacak. Mümkün olan en kısa sürede terk etmemiz lazım, hızlı bir çıkış gerekli." Savaşı sona erdirmek için bir tarih belirlemenin ve birlikleri belirli bir takvim çerçevesinde evlerine göndermenin tehlikeleri var. Birçok kişi, savaşın sona erdirilmesine aylar kala, böyle bir yola girmenin olası zararlarının farkında değil. Ama Başkan Obama ve diğer liderler, halkın savaşın 'neredeyse' sona erdiğini anlaması için, bu 'acımasız berraklığın' gerekli olduğu kararına vardılar.