Kenya'daki saldırının sorumlusu Eş-Şebab kimdir?
Kenya’daki kanlı saldırıyı gerçekleştiren Eş Şebab El Kaide ile bağlantısı olan Somalili bir örgüt.
Somali’deki birçok yerleşim merkezinden uzaklaştırılmış olsa da, örgüt ülkenin güvenliği için tehdit oluşturmayı sürdürüyor. Eş-Şebab kimdir? Eş-Şebab Arapça’da gençlik demek. Örgüt 2006’da dönemin zayıf geçici hükümetine destek olmak için Somali’ye giren Etiyopya güçlerine karşı savaşan İslami Mahkemeler Birliği’nin (Bu grup şu anda varlığını sürdürmüyor) gençlik kolu olarak kuruldu. Yabancı Cihatçıların Eş-Şebab’a destek için Somali’ye gittiklerine dair birçok bilgi bulunuyor. Grubun El Kaide ile ilişkisi var. Hem ABD, hem de İngiltere Eş-Şebab’ı terörist örgütler listesine alarak yasaklamış durumda. Eş-Şebab, hakim olduğu alanlarda Şeriat kuralları dediği kuralları hayata geçiriyor. Verilen cezalar arasında zina ile suçlanan kadınları taşlayarak öldürmek ve hırsızların ellerini kesmek de bulunuyor. Somali’nin ne kadarı Eş-Şebab’ın kontrolünde? Her ne kadar kent ve kasaba merkezlerindeki kontrolü yitirmiş olsa da, örgütün kırsal kesimde kontrol ettiği bazı alanlar bulunuyor. Ağustos 2011’de başkent Mogadişu’dan çıkartılan örgüt, Eylül 2012’de militanların kontrolündeki alanlara malzeme tedariki için kullanılan Kismayo limanından çıkartılmıştı. Hükümet güçlerini destekleyen Afrika Birliği (AB) militanlara karşı birçok askeri darbe vurmuş olmasa da Eş-Şebab Mogadişu ve diğer kentlerde intihar saldırıları yapmayı sürdürdü. Uzmanlara göre Eş-Şebab giderek gerilla savaşına odaklanıyor. Örgüt 2011’de Kenya’nın Somali’ye girişinden bu yana birkaç cephede birden baskı altında bulunuyor. Eş-Şebab savaşçılarını, turistleri ve askerlerini kaçırmakla suçlayan Kenya, Afrika Birliği kapsamında en önde safta savaştı. Bu arada batıdan ülkeye giren Etiyopya güçleri de Beledweyne ve Baidoa gibi merkezlerin kontrolünü ele geçirdi. Eş-Şebab’ın lideri kim? Grubun başında Ahmed Abdi Godane bulunuyor Muhtar Ebu Zubeyir ismiyle bilinen Godane Somali’den ayrılarak bağımsızlığını ilan eden kuzeydeki Somaliland’den geliyor. Godane kamuoyu önünde nadiren çıkıyor. Selefi Moalim Aden Hashi Ayro 2008 yılındaki bir ABD hava saldırında ölmüştü. Grubun El Kaide bağlantısının arkasında da Godane bulunuyor ve uluslararası alanda mücadeleye büyük önem veriyor. Rakibi, hükümet gözetiminde bulunan Şeyh Hasan Dahir Aweys ise asıl olarak Somali içindeki mücadeleye odaklanıyor. Eş-Şebab’ın yurtdışı bağlantıları neler? Eş-Şebab Şubat 2012’de El Kaide’ye katıldı. Birlikte göründükleri videolarında Eş Şebab lideri Ahmet Abdi Godane El Kaide lideri Ayman El Zevahiri’ye bağlılığını bildirmişti. ABD’li yetkililere göre Afganistan’da gerilemesinin ve Pakistan’da liderleri Usama Bin Ladin in öldürülmesinin ardından El Kaide savaşçıları Somali’ye sığınıyor. İngiliz güvenlik yetkilileriyse İngiltere vatandaşı radikal İslamcıların İngiltere’ye dönüp saldırılar düzenlemek amacıyla Somali’ye gidip eğitim gördükleri yönünde uzun zamandır uyarıda bulunuyor. Eş-Şebab’ın, Nijerya’daki Bako Haram ve İslami Mağrip’teki El Kaide gibi Afrika’daki diğer radikal gruplarla da bağlantı kurmuş olabileceğine dair ciddi iddialar bulunuyor. Eş-Şebab Somali dışında hiç saldırı gerçekleştirdi mi? Eş-Şebab, 21 Eylül’de Nairobi’de bir alışveriş merkezine 68 kişinin ölümüne neden olan saldırıyı üstlendi. Örgüt, 2010 yılında Uganda’nın başkenti Kampala’da televizyondan Dünya Kupası’nı izleyen kişileri hedef alan ve 76 kişinin ölümüne neden çifte intihar saldırısından da sorumlu tutuluyor. Saldırı Uganda’nın Burundi’yle birlikte Afrika Birliği bünyesinde Somali’ye askeri güçlerinin yollaması nedeniyle gerçekleştirilmişti. Uzmanlar militanların Kenya’ya yakalanmadan girip çıktıklarını söylüyor. Örgütün savaşçılarının Kenya’nın başkenti Nairobi’yi tedavi için dahi gittikleri söyleniyor. Kenya’da 2002’de tatil merkezi Mombasa yakınlarındaki İsrail hedeflerine yönelik çifte saldırının bir El Kaide hücresi tarafından gerçekleştirildiği iddia ediliyor. ABD, 1998’de Nairobi ve Dar es Salaam’daki elçiliklerine yönelik saldırıları da El Kaide’nin yaptığını ve yapanların daha sonra Somali’ye kaçtığını açıkladı. Eş-Şebab’ı kim destekliyor? Eş-Şebab’ın bölgedeki tek müttefiki Eritre. Ancak Eritre Eş-Şebab’a silah sağladığı iddialarını reddediyor. Eritre Eş-Şebab’a ezeli düşmanı Etiyopya’nın etkisine karşı koymak amacıyla destekliyor. ABD tarafından desteklenen Etiyopya, İslamcıları etkisiz hale getirmek için 2006’da Somali’ye girmişti. Ağır kayıplar veren Etiyopya güçleri 2009’da ülkeden çekilmişlerdi. Etiyopya Afrika Birliği’nin parçası olarak 2011’de tekrar ülkeye girmişti. Somali hükümetinin tutumu ne? Somali Devlet Başkanı Hasan Şeyh Mohamud eski bir akademisyen ve politik eylemci. Birleşmiş Milletler’in aracılığıyla yaşama geçirilen barış süreci kapsamında 2012’de Somali Parlamentosu’na seçildi. Mohamud, eski bir radikal İslamcı savaşçı olan ve iktidardaki üç yılı boyunca ülkede yolsuzluğun arttığı iddia edilen eski devlet başkanı Şeyh Şerif Ahmed’i siyasette bozguna uğrattı. Somali’nin, ülkenin önemli bir bölümünün bir savaş alanı olduğu, yaklaşık son 20 yılında etkili bir ulusal hükümeti olmadı. Bu durum, kurulduğu ilk zamanlarda Eş-Şabab’ın Somaliler’den destek almasını kolaylaştırdı. Eş-Şebab Somalililer’e güvenlik vaadinde bulundu ve bu vaat de epey destek topladı. Örgüte yönelik destek 2011’deki kuraklık ve kıtlık sırasında Batı’nın gıda yardımını kabul etmemesi üzerine azaldı. Eş-Şebab, Suudi kökenkli Vahabiliği savunuyor. Somalililerin büyük bölümüyse Sufi. Eş Şebab bugüne kadar birçok Sufi türbesini yok etti. Ancak hükümetin kontrolü altında olan Mogadişu ve diğer kentlerde ülkenin geleceğine dair umudun arttığı, sürgünde yaşayan birçok Somalili’nin paralarını ve mesleki becerilerini de kullanmak üzere ülkeye döndüğü belirtiliyor.