FT: Gelişen piyasalar üzerinde tropik rüzgârlar
Türkiye'deki faiz artırımı da dahil olmak üzere dünya ekonomisinde özellikle de gelişmekte olan piyasalarda son dönemde yaşanan kritik gelişmelere İngiliz basınında bugün geniş yer veriliyor.
Financial Times gazetesinin editoryal görüşlerini yansıtan analizde gelişmekte olan piyasalardaki son sorunlar anlatılırken 'tropik rüzgâr' tabiri kullanılıyor ve hükümetler mevcut ekonomik sorunlar karşısında faiz artırımı dışında önlemler almaya çağrılıyor. Gazetenin manşetinde yer alan haberde Güney Afrika ve Türkiye'deki faiz artırımları, ABD Merkez Bankası'nın aylık tahvil satın alma programında yeniden kesintiye gitmesi, Rusya ve Macaristan'ın yerel paralarının değer kaybetmesine dikkat çekiliyor ve yatırımcıların genişlemekte olan piyasalarla ilgili güvenin yeniden temini için daha sıkı önemler almasını istedikleri aktarılıyor. Pimco müdürünün Twitter mesajı "Geçen yıl gelişmekte olan piyasaları terketmeyen kurumsal yatırımcılar da çatırdamaya başlayabilir" diye yazan gazete, dünyanın en büyük bono yatırımcısı Pimco'nun genel müdürü Bill Gross'un dün attığı Twitter mesajına dikkat çekiyor. Gross'un Twitter mesajı şöyle: "Türkiye ve Güney Afrika kur testinde sınıfta kaldı. Bir sonrakinin kim olacağını bekleyip durmayın. Riski azaltın, ABD Hazine kağıtlarına geçin." Gazetenin gelişmekte olan piyasaların durumuyla ilgili kaygıları aktaran haberler dışında Türkiye'deki faiz artırımını ele alan bir haber ve bir de Türkiye'den de yola çıkarak bölgesel veya küresel bir ekonomik kriz dalgası ihtimalini tartışan bir analiz dikkat çekiyor. 'Faizlerin artırılması olumlu ama yetersiz görülüyor' Türkiye'deki faiz artırımını ele alan haber, gazetenin Türkiye muhabiri Daniel Dombey tarafından yazılmış. Haberde Merkez Bankası'nın adımının uzmanlar tarafından gerekli ve ama yetersiz bir adım olarak görüldüğü belirtiliyor. Haberde özetle şu tespit öne çıkıyor: "Gecelik faiz oranları piyasanın beklediğinden daha fazla yükseldi. Ama uzmanlar bankanın adımını bir zamanlar yükselen ekonomiyi yeniden dengelemenin başlangıcı olarak görüyor." Gazeteye konuşan uzmanlar arasında yer alan BGC Partners'dan Özgür Altuğ, 2014 yılında yüzde 1,9 oranında büyüme beklediğini söylemiş. Dombey, hükümetin büyüme beklentisinin yüzde 4 olduğunu hatırlatıyor. 'Siyasetin etkisi' Dombey yazısında Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın 'faiz lobisiyle' bağlantılandırarak faizlerin artırımına gidilmesine uzun zamandır karşı çıkarken Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'inse faiz artırımıyla ilgili farklı bir yorum yapmasına dikkat çekmiş. Yazıda son olarak dün yine bazı savcıların görev yerlerinin değiştiği hatırlatılıyor ve ismi açıklanmayan bir fon operasyon sorumlusunun görüşlerine yer veriliyor. Politikanın yatırımcıların üstüne çöktüğünü belirten fon operasyon sorumlusu, politik meseleler çözülünceye kadara Türk Lirası'nın, Merkez Bankası'nın adımına rağmen çalkantılı bir gezintiyle karşı karşıya kalabileceğini söylemiş. Gazetenin editoryal görüşlerini yansıtan bölümünde yer alan makaledeyse gelişmekte olan piyasalarla ilgili kaygılar aktarılıyor. Tropik rüzgâr benzetmesi Yazının başlığı 'genişlemekte olan piyasalar üzerindeki tropik rüzgârlar'. Önce Hindistan ve Brezilya, ardından Türkiye, son olarak da Güney Afrika'da merkez bankalarının faiz artışına gittiğini aktaran gazete 'bu acelenin anlaşılır' olduğunu yazıyor. Ancak gazeteye göre tüm bu Merkez Bankası müdahaleleri dalgası yatırımcıları teskin etmekte başarısız oldu. Gazete, piyasaların şimdi yüksek enflasyon ve yüksek faiz oranlarıyla ilgili kaygılı olduğunu yazıyor. Financial Times adımların atılabilmesi için politikacıların para politikasına başını sokmayı bırakması gerektiğini de belirtiyor. Türkiye örneği FT, bunu belirtikten sonra Türkiye'den örnek veriyor: "Örneğin Erdoğan faiz artışlarına karşı güçlü antipatisini kamuoyu önünde ifade etmeye devam ettikçe Türkiye'nin enflasyonla mücadelede ciddi olduğuna inanmak zor olacak." Makale özetle, 'hükümetler faiz oranı artışlarına güvenmek yerine daha fazla şey yapmalılar' görüşünü yansıtıyor. Gazetenin yorum bölümünde İngiltere'den bağımsız ekonomi danışmanı George Magnus da aynı konuları krizlerin yayılması ihtimali bağlamında ele almış. Magnus'un en önemli tespitiyse bugün Türkiye'de yaşanan sorunların zincirleme olarak başka ülkelere yansıyabileceği yönünde. Magnus özetle şunları yazıyor: "Gelişmekte olan piyasalardaki mevcut kriz bazıları tarafında hâlâ sadece Türkiye'yle ilgili olarak görülüyor. Ancak 1994'teki tekila krizi başlangıçta sadece Meksika'yla ilgiliydi. Başlangıçta 1997'deki Asya krizi Tayland'a, 2007-2008'deki finansal kriz ABD'ye dairdi. Bir kriz bir yerde toprak kayması yapmalı. Ama mevcut fırtınanın etkileri Türkiye'nin sınırlarının ötesinde hissedilecek." Guardian: 'Türkiye ve Güney Afrika'da kur krizi' Guardian'da ekonomi editörü Larry Elliott tarafından kaleme alınan 'Türkiye ve Güney Afrika'da kur krizi' başlıklı haberde gelişmekte olan piyasalardaki yerel kurlara yapılan müdahalelere dikkat çekiliyor. Türkiye'de Merkez Bankası'nın, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın faiz yükseltmeye karşı olduğunu söylemesine rağmen faizlerde yükseltmeye gittiğini belirten gazete diğer bazı ülkelerdeki gelişmelerin de altını çiziyor. Bunların başında Güney Afrika geliyor. Gazete, Türkiye'yi takiben dün Güney Afrika'nın, 2008'den bu yana ilk kez olmak üzere faiz artırımına gittiğini belirtiyor ve ekliyor: "Brezilya, Endonezya ve Tayland, bundan sonra daha sıkı politikalara gitmesi en fazla muhtemel üç gelişmekte olan piyasa olarak görülüyor." Guardian, bahsedilen müdahalelere rağmen dün dünyanın önde gelen borsalarında hisse senedi fiyatlarının düştüğünü vurguluyor. Gazete, bu gelişmelerle ilgili olarak Londra merkezli danışmanlık şirketi Capital Economics'in şu yorumuna yer vermiş: "Kurların, faiz oranlarını yükseltmeye başlayan ülkelerde dahi zayıflamaya devam etmesi gerçeği, eleştirilerin hedefindeki politika üreticilerin kendilerini kurlarını koruyamaz halde buldukları gelişmekte olan piyasalardaki son kargaşada, yeni ve potansiyel olarak daha kaygı verici bir safha başlatıyor." Capital Economics bununla birlikte tüm gelişmekte olan ülkelerin krize sürüklenmeyebileceğini, Meksika, Polonya ve Filipinler gibi ülkelerin zayıflayan kurlardan etkilenmemesinin muhtemel olduğunu belirtmiş. Gazete son olarak Başbakan Erdoğan'ın dün faizlerin yüksetilmesine karşı olduğunu yinelemesinin ardından ilgi odağını olduğunu yazıyor. Daily Telegraph'dan deflasyon uyarısı Daily Telegraph'ta Türkiye ve bazı gelişmekte olan piyasalardaki faizleri yükseltmesi adımı ve Amerikan Merkez Bankası'nın aylık tahvil satın alma programında yeni kesintiye gitmesi, Çin ekonomisindeki sorunlar dahil dahil dünya ekonomisinde yaşanan son gelişmelerin ele alındığı analizde ise deflasyon uyarısı yapılıyor. Telegraph'a göre son gelişmeler ışığında 'dünyanın yarısı bir deflasyon tuzağından sadece bir kaza uzaklıkta'. Gazetedeki analizde özetle peşi sıra ülkelerin güçsüzlüğe sürüklendiğini, devam etmesi durumunda bunun küresel bir deflasyon şokuna dönüşebileceği belirtiliyor. Telegraph'ın haberinde Türkiye'deki hükümet karşıtı gösterilere müdahale eden polisleri gösteren bir fotoğraf kullanılmış.