Putin Suriye'deki askeri müdahaleden nasıl kârlı çıktı?
Rus güçleri son bir yıldır Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad'a destek veriyor.
Etkileriyse büyük oldu. Suriye'ye ilk geldiklerinde, hükümet güçlerinin çöküşe yakın olduğu korkuları vardı. Bu durum şimdi büyük ölçüde değişti. Her ne kadar hala kırılgan durumda olsa da, Halep'in tümünü yeniden ele geçiren hükümet güçleri saldırıya geçti. Başta meseleye Batılı güçlerin bölgedeki askeri müdahaleleri çerçevesinden bakan Amerikalı uzmanlar, vakit geçirmeden Rusya'nın müdahalesinin başarısız olacağını söylemişlerdi. Rus Ordusu'nun bu müdahaleye hazır olmadığından ve Suriye bataklığında boğulacaklarından bahsediyorlardı. Askeri 'başarı' Ama işler çok farklı gelişti. Jamestown Vakfı'nın Avrasya Çalışmaları bölümünde çalışan ve uzun süredir Rus Ordusunu izleyen Roger McDermott, "Batılı gözlemcilerin Rusya'nın Suriye'deki müdahalesinden genel olarak etkilendiklerini ve böylesine karmaşık bir operasyonda planlama, tatbik ve sürdürülebilirlik açılarından yetkin olmalarına, Rusya'dan bu kadar uzaktaki bir yerde operasyon yürütmenin lojistik zorluklarıyla başa çıkabilmelerine inanamadıklarını" söylüyor. Peki Rusya'nın askeri müdahaledeki amacı neydi? Tabii ki, Rusya'nın Suriye hükümetiyle Sovyetler Birliği dönemine kadar giden bir stratejik ilişkisi var. Suriye'nin kıyı kesiminde uzun bir dönemdir, küçük bir donanma üssüne sahipler ve başlıca silah tedarikçisi oldukları Suriye Ordusu'yla yakın ilişkileri var. Ayrıca Suriye, Rusya'nın bölgedeki nüfuzunda son kaleydi. Bu kalenin kaybedilmesi olasılığından duyduğu kaygı, Putin'i harekete geçmeye zorladı. Haberlerde çoğunlukla Rusya'nın hava gücünden bahsedilse de, Suriye Ordusu'na verilen yoğun eğitim ve yeniden silahlandırma, Cumhurbaşkanı Esad'ın kaderini değiştirmekte önemli bir faktör oldu. Ancak bu, Rusya'nın ve Suriye hükümetinin amaçlarının tıpa tıp aynı olduğu anlamına gelmiyor. Wilson Merkezi'ndeki Kennan Enstitüsü'nden Michael Kofman'a göre Suriye hükümeti ülkenin tüm topraklarını yeniden ele geçirmek isterken, Moskova'nın yaklaşımı çok farklı. Deneme alanı Kofman, "Suriye ve İran'ın tersine, Rusya'nın toprak kazanmak için savaşmakla ilgilenmiyor" diyor ve ekliyor: "Moskova istikrarlı bir şekilde cephedeki ılımlı Suriye muhalefetini yok etmeye çalışır ve sadece cihatçı güçler oyunda kalırken, ABD'yi mevcut yönetimin görev süresini aşan bir müzakere çerçevesinin içine kilitledi. Her iki açıdan da başarılı oldular. Rusya'nın nihai hedefi, ateşkeslerle Suriye hükümetinin kazanımlarını garanti altına alırken, yavaş yürüyen müzakerelerle Suriye rejiminin gerçek muhaliflerini cephede bitirmek ve 2017'de Batı için hiçbir uygun alternatif bırakmamaktı". Suriye müdahalesi ayrıca, Rus generallerini birliklerini operasyonel koşullarda denemek ve Rusya'nın en son askeri teknolojisine vitrin oluşturmak için bulunmaz bir fırsat verdi. McDermott, "Rus Genelkurmayı bunu yeni silah sistemlerini deneme, savaş kabiliyetlerini ölçme ve askeri modernleşmenin başarısına kanıt olarak sunma fırsatı olarak gördü" diyor. Rus Hava Kuvvetleri, Suriye'de en modern uçaklarını kullandı. Ancak kullandıkları cephane konusunda bunu söylemek mümkün değil. Batılıların hava saldırılarındaki akıllı ve güdümlü bombalar yerine, çeşitli tiplerde güdümsüz bombalar kullanıldı. Diplomatik avantaj Rus Özel Kuvvetleri ve topçusu da cephede çatışmalara katıldı. Rus savaş gemilerinden ve denizaltılarından uzun menzilli füzeler fırlatıldı. Rusya'nın tek uçak gemisi de bölgeye doğru yola çıktı. Suriye bir bakıma, Rusya'nın askeri kabiliyetlerini sergileme yeri oldu. Rusya'nın müdahalesinin diplomatik sonuçları da, Moskova için bir artı. Bölgedeki oynadığı aktif askeri rol, İsrail, İran ve Türkiye'yle ilişkilerini yeniden şekillendirdi. Aslında, İsrail ve Rusya önemli seviyede bir karşılıklı anlayışı benimsediler. Örneğin, İsrail'in Lübnan'da Hizbullah örgütüne karşı giriştiği hava saldırıları Suriye hava sahasının büyük kısımlarını Rusya'nın denetlenmesinden etkilenmedi. Moskova ve Tahran ilişkileri de gelişti, hatta Moskova ve Ankara arasındaki düşmanlık azaldı, ayrıca her iki ülke de en azından bir dereceye kadar birbirlerinin bölgesel amaçlarına katlanmaları gerektiğini fark etti. Ancak, Suriye'deki askeri müdahale en büyük etkisini ABD-Rusya ilişkileri üzerinde gösterdi. Suriye, bir noktada Ukrayna gibi ABD ve Rusya'nın ortak zemin bulmayı başaramadığı dosyalar arasına girdi. Ancak Rusya'nın müdahalesi, Esad iktidarının satranç tahtasından silinmemesini garanti altına aldı. Bu durum, Washington'ı kendi yaklaşımını değiştirmeye ve şu ana kadar sonuç alınamayan Rusya'yla bir tür ortaklık arayışına girmesine neden oldu. ABD, sadece Rusya'ya diplomatik eşiti gibi davranmaya zorlanmakla kalmadı, çözüm için "Önce Esad gitmeli" yaklaşımını değiştirmeye yöneldi. Rusya'nın Suriye'deki ayrım gözetmeyen hava saldırıları, Moskova'ya Batı'da da pek dost kazandırmadı. Rusya, bazı hükümetlerce barbarlık ve potansiyel savaş suçu işlemekle suçlandı. Suriye İnsan Hakları Gözlemevi'ne göre Rusya'nın saldırılarında, son bir yıl içinde dört bin sivil öldü. Ancak Batılı kamuoyu bu mücadeleden pek etkilenmedi. Bunun nedeni belki de Irak ve Afganistan'da girişilen askeri maceralardan sonra duyulan savaş yorgunluğuydu.