24 Nisan açıklaması: Biden 1915 olaylarını 'soykırım' olarak tanımladı, Türkiye sert tepki gösterdi
ABD Başkanı Joe Biden, 24 Nisan'da 1915 olaylarının yıldönümüyle ilgili yaptığı yazılı açıklamada yaşananları "soykırım" olarak tanımladı. Dışişleri Bakanlığı, ABD Büyükelçisi David Satterfield'ın Bakanlığa çağrıldığını açıkladı. Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın açıklamayı kınadı ve "ABD Başkanına kendi tarihine ve bugününe bakmasını tavsiye ediyoruz" diyerek Biden'a tepki gösterdi. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ise açıklamadan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Joe Biden, Ronald Reagan'ın ardından 1915 olayları için 'soykırım' nitelemesini yapan ilk ABD Başkanı oldu. "Her yıl bugün Osmanlı dönemindeki Ermeni soykırımında ölenleri hatırlıyoruz ve böyle bir zulmün bir daha yaşanmaması için taahhüdümüzü yeniliyoruz" cümleleriyle başladığı açıklamasında Biden, iki kez "soykırım" ifadesini kullandı. İstanbul'dan "Konstantinapolis" olarak bahseden ABD Başkanı mesajında, "24 Nisan 1915'te Konstantinopolis'te Ermeni aydınları ve cemaat önderlerinin Osmanlı yetkililerince tutuklanmasıyla başlayarak 1,5 milyon Ermeni bir imha harekatı dahilinde sınırdışı edildi, katledildi ya da ölüme yürütüldü" dedi. 'Suçlamak için değil, asla tekrarlanmasın diye yapıyoruz' Açıklamasında Ermenice "Büyük Felaket" anlamına gelen "Meds Yeghern" tanımını da kullanan ABD Başkanı şöyle devam etti: "Hayatta kalanların birçoğu dünyanın çeşitli yerlerinde yeni evler ve yeni hayatlar bulmak zorunda kaldı. Bu yerlerin arasında ABD de vardı. Kuvvet ve direnç ile Ermeni halkı ayakta kaldı ve toplumlarını tekrar inşa etti. Geride kalan yıllarda Ermeni göçmenler ABD'yi sayısız yönde zenginleştirdi, ancak atalarını bizim kıyılarımıza getiren trajediyi unutmadı. Hikayelerini onore ediyoruz. Acılarını görüyoruz. Tarihi kabul ediyoruz. Bunu kimseyi suçlamak için değil ancak tarihin tekerrür etmediğinden emin olmak için yapıyoruz. Haberin sonu "Bugün kaybettiklerimizi anarken gözlerimizi aynı zamanda geleceğe, çocuklarımız için inşa etmek istediğimiz dünyaya doğru dikelim. Bağnazlık ve hoşgörüsüzlük gibi kötülüklerle kirlenmemiş, insan haklarına saygı gösterildiği, tüm insanların hayatını haysiyet ve güvenlik içinde yürütebildiği bir dünyaya. Bütün insanlar için iyileşme ve uzlaşmanın peşinde olalım. "Amerikan halkı, 106 yıl önce bugün başlayan soykırımda hayatını kaybeden tüm Ermenileri onurlandırıyor." Büyükelçi, Bakanlığa çağrıldı Biden'ın 24 Nisan mesajının ardından Dışişleri Bakanlığı, ABD Büyükelçisi David Satterfield'ın Bakanlığa çağrıldığını bildirdi. Bakanlık tarafından yapılan duyuruya göre, Büyükelçi Satterfield'a Türkiye'nin tepkilerini iletildi ve açıklama kınandı. Konuya ilişkin duyuruda şu ifadeler yer aldı: "Açıklamanın uluslararası hukuk bakımından hükümsüz olduğu, ayrıca Türk halkını derinden incittiği ve ilişkilerimize onarılması zor bir yara açtığı kayda geçirilmiştir." Erdoğan: Bu tartışmaların ülkemize müdahale aracı haline getirilmesi kimseye fayda sağlamadı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Biden'ın açıklaması sonrasında sağlık çalışanları ile iftar yemeği için bir araya geldi. Yemeğin ardından kameralar karşısına geçen Erdoğan, açıklamaya ilişkin herhangi bir değerlendirme yapmadı, basından da soru almadı. Ancak Erdoğan Biden'ın açıklamasından kısa bir süre önce Türkiye Ermenileri Patriği Sahak Maşalyan'a gönderdiği mesajda "Türkler ile Ermenilerin yüz yıllarca süren ve insanlığa örnek olan birlikte yaşama kültürünün unutulmasına izin veremeyiz" dedi. Erdoğan, "Bu tartışmaların üçüncü taraflarca siyasallaştırılarak ülkemize yönelik müdahale aracı haline getirilmesinin kimseye bir faydası olmamıştır. Bizi bir arada tutan ne çıkardır ne de hesaptır. Aynı ülkeye, aynı değerlere, aynı yüksek ideallere olan samimi bağlılığımızdır" dedi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca, Ermenistan'la "iyi komşuluk ve karşılıklı saygı temelinde ilişkileri geliştirme" çağrısı yaptı. Paşinyan: Memnuniyetle karşılandı Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ise açıklamanın Ermeni halkı tarafından memnuniyetle karşılandığını söyledi. Biden'a "adalete doğru attığı güçlü adım ve Ermeni soykırım kurbanlarının mirasçılarına paha biçilmez desteği" için teşekkür eden Paşinyan, "soykırımın tanınmasının" Dağlık Karabağ Savaşı'nın ardından Ermenistan için bir güvenlik meselesi olduğunu da belirtti. Dışişleri Bakanlığı: Açıklamayı kabul etmiyoruz Biden'ın açıklamasına Türkiye'den sert tepkiler geldi. Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamada, "ABD Başkanı'nın 24 Nisan'da yaptığı 1915 olaylarına dair açıklamayı kabul etmiyor ve en şiddetli şekilde telin ediyoruz" denildi. Bakanlık, "söz konusu açıklamanın konuya dair bilimsel ve hukuki bir temele, bulguya dayanmadığı ortada" olduğunu vurguladı ve ekledi: "1915 olaylarına ilişkin olarak, uluslararası hukukta tanımlanmış olan soykırım ifadesinin kullanılabilmesi için gereken şartların hiçbiri mevcut değildir." Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu da Twiter'da yaptığı paylaşımda, "Tarihimiz hakkında kimseden ders alacak değiliz. Siyasi fırsatçılık barış ve adalete karşı en büyük ihanettir.Tek dayanağı popülizm olan bu açıklamayı tümüyle reddediyoruz" ifadelerini kullandı. AKP Genel Başkanvekili Numan Kurtulmuş da Biden'ın açıklamasına tepki gösterenler arasındaydı. Kurtulmuş, Twitter'da, "Tarihsel gerçekler, politik beklentiler uğruna yalanlarla değiştirilemez. Bizim şanlı tarihimizde Ermeni soykırımı yoktur ve asla olmamıştır!" sözlerinin yer aldığı bir paylaşım yaptı. 'İktidarın basiretsiz dış politikasını göstermesi bakımından ibret verici' Açıklamaya muhalefetten de tepki geldi. CHP'nin sitesinden yayımlanan ve Parti Sözcüsü Faik Öztrak imzasının yer aldığı açıklamada, "Ülkemizi töhmet altında bırakan açıklamaları esefle karşılıyoruz" denildi. Öztrak ayrıca değerlendirmesinde, "Son zamanlarda Türkiye aleyhine yapılan açıklamalar ve ülkemiz aleyhine alınan kararlar, AK Parti iktidarının basiretsiz dış politikasının Türkiye'yi getirdiği noktayı göstermesi bakımından ibret vericidir" dedi. 'Soykırım lafını ağzına alanı da, Türk milletine yönelik saldırıları ciddiyetsizce yönetmeye çalışanları da kınıyorum' İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, Biden'ın açıklamasını sert bir dille kınadı. Akşener, Twitter'da paylaştığı mesajında, "Türk milletinin onur ve itibarına yönelik yapılan saldırıları; ciddiyetsiz ve dengesiz ilişkiler ağıyla yönetmeye çalışanları da en şiddetli şekilde kınıyorum" dedi ve şunları söyledi: "Sözde 'soykırım' lafını ağzına alanları, tarihi yeniden yazmaya çalışanları, buna gereken yanıtını veremeyenler ile mevsimlik ve konjonktürel siyasi çıkarları iki ülke halkı arasındaki dostluk ilişkisine tercih edenleri, bu vesileyle en şiddetli şekilde kınamayı bir vazife addediyorum." 'Müttefik bilinen bir ülkeyle yol ayrımına gelinmiştir' MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de açıklamaya Twitter'dan tepki gösterdi. Biden'ın açıklamasının hükümsüz olarak nitelendiren Bahçeli, "Müttefik bilinen bir ülkeyle yol ayrımına gelinmiştir" dedi. Bahçeli paylaşımlarında, "Türk milletinin şerefli geçmişinde ne soykırım mahcubiyeti ne de katliam zilleti vardır. Tarihimiz her konuda olduğu gibi bu konuda da tertemizdir ve bu kapsamda hiç kimseye ispat borcumuz da yoktur. 1915 olayları etrafında kurulan iftira kampanyası asılsızdır, hayasızdı" ifadelerini kullandı. Değerlendirmesinde HDP'yi de eleştiren Bahçeli şunları söyledi: "Ermeni ihanet şebekelerinin bir devamı olan PKK'nın siyasi ayağı HDP'nin de sözde soykırım yalanına sarılması siyasi ve hukuki bir karar aşamasına gelindiğine işarettir. Türk milletine soykırımcı diyen bir örgütün ne siyasette ne de Gazi Meclis'te bulunması artık imkansızdır" Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı: Sözde Ermeni soykırımını siyasallaştıranlar Ermeni Taşnakların gerçekleştirdiği katliamlara sessiz kalıyor Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı da konuya ilişkin resmi bir açıklama yayımladı. Bakanlık, "Sözde Ermeni soykırımını siyasallaştıranlar Ermeni Taşnakların gerçekleştirdiği katliamlara sessiz kalıyor" diyerek Biden'ın 24 Nisan mesajına tepki gösterdi. Bakanlığın yaptığı açıklamada şu satırlar yer aldı: "100 yıl önceki olaylar yanlış anlatılırken, Ermenistan'ın 30 yıl önce Hocalı'da Azerbaycanlılara karşı işlediği soykırıma adil bir değerlendirme yapılmaması, önyargı ve çifte standart örneğidir. "1915 olayları politikacılar tarafından değil tarihçiler tarafından incelenmelidir. Ancak bilindiği üzere olayları örtbas etmek ve kendisini mazlum bir ülke olarak sunmaya çalışan Ermenistan, Türkiye'nin o döneme ait olayları ortak bir tarih komisyonuyla inceleme teklifini kabul etmedi. Tarihin tahrif edilmesi, "tarihi yeniden yazma" girişimleri ve bunun siyasi baskı için kullanılması kabul edilemez." Biden'ın açıklaması, Ermenistan'ın başkenti Erivan'da sevinçle karşılandı. Kentte yer alan ABD Büyükelçiliği önünde toplanan insanlar, ABD ve Ermenistan bayrakları salladı. HDP: Soykırımı, büyük felaketi ve insanlık trajedisini yüreğimizde hissediyoruz Gündüz saatleri HDP Genel Merkezi'nden 24 Nisan'ın yıldönümüne ilişkin yapılan yazılı açıklamada ise şu ifadelere yer verildi: "106'ncı yıldönümünde bu toprakların kadim halkı olan Ermenilere karşı gerçekleştirilen soykırımı, yaşanmış olan büyük felaketi ve insanlık trajedisini yüreğimizde hissediyor, katledilenleri saygı ve rahmetle anıyoruz." "Soykırım ile yüzleşilmesi gerektiği" vurgusunun yer aldığı açıklamada, "Ermeni Soykırımı bu topraklarda yaşandı ve adaleti bu topraklarda sağlanmalıdır" denildi. HDP İstanbul Milletvekili Garo Paylan ise TBMM'ye "Ermeni Soykırımı'nın Tanınması, Soykırım Faillerinin İsimlerinin Kamusal Alandan Kaldırılması ve Türk Vatandaşlığı Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" verdi. "Soykırımın adaletinin Türkiye'de sağlanması gerektiğinin" altını çizen Paylan, konuya ilişkin yaptığı açıklamada da, "Ermeni halkının acısını, ait olduğu topraklara, bu topraklara Türkiye'ye taşımalıyız. Ermeni halkının acısıyla yüzleşmeliyiz ve bu acıyı adaletle dindirmeliyiz" diye konuştu.