Joe Biden Türkiye hakkında ne dedi, AKP ve muhalefetten hangi tepkiler geldi?
ABD'de 3 Kasım'da yapılacak seçimlerde Demokrat Parti'nin başkan adayı olan Joe Biden'in Aralık ayında Türkiye ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkındaki değerlendirmelerin sosyal medyada paylaşılmasının ardından iktidar ve muhalefet bu sözlere tepki gösterdi.
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Pazar günü ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada Biden'ın sözlerine tepkisini "Biz böyle dayatmaları kökten reddediyoruz. Türk milletini de tanımayan cahilce yapılmış bir açıklama" sözleriyle dile getirdi. Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Cumartesi sabah İngilizce attığı Twitter mesajında Biden'ın Türkiye ile ilgili değerlendirmesinin "katıksız bir cehalet, kibir ve ikiyüzlülüğe" dayandığını söyledi. Kalın, "Türkiye'ye emir verme dönemi sona erdi. Ama bunu hala yapabileceğinizi düşünüyorsanız, buyurun. Bedelini ödersiniz" dedi. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun, Biden'ın konuşmasının sosyal medyada yayılmasının ardından Twitter'dan yaptığı açıklamada "ABD Başkan Adayı Joe Biden'ın Aralık ayında kullandığı, nitekim bugünlerde medyaya yansıyan ifadeleri Türkiye üzerinde oynanan oyunların ve müdahaleci yaklaşımların adeta bir yansımasıdır. Bu ifadeler demokrasiyle ve Türkiye-ABD ikili ilişkilerinin doğasıyla örtüşmemektedir" diyerek Biden'ın sözlerini eleştirdi. Haberin sonu Biden'ın açıklamalarına AKP'nin yanı sıra muhalefet partilerinden de tepki geldi. Biden ne dedi? Sosyal medyada paylaşılan video, Joe Biden'ın Aralık ayında New York Times'ın hazırladığı The Weekly programından bir bölümü içeriyor. Videoda Biden'a sorulan soru duyulmazken 2 dakika 12 saniyelik görüntülerde Biden şu sözleri sarf ediyor: "Bence yapmamız gereken ona (Erdoğan'a) karşı farklı bir yaklaşım izlemek. Muhalefetin liderlerini desteklediğimizi açık şekilde belirtmeliyiz. Açıkça pozisyonumuzun parlamentoda da yer edinmek isteyen Kürt nüfusun entegrasyonunu sağlamak olduğunu söylemeliyiz. Yanlış olduğunu düşündüğümüz şeyler hakkında sesimizi çıkarmalıyız. Yaptıklarının bedelini ödemeli. Bazı silahları ona satıp satmayacağımızla ilgili, bir bedel ödemeli. Özellikle de üzerinde F-15 uçurarak çözmeye çalıştıkları bir hava savunma sistemleri olduğunu düşündüğümüzde. Bunlar hakkında çok endişeliyim." "Ama hâlâ, geçmişte yaptığım gibi, onlarla (muhalefet) doğrudan iletişimde olup, hâlâ var olan unsurlarını destekleyip onları Erdoğan'ı mağlup etmeleri için cesaretlendirebiliriz. Darbe ile değil, darbe ile değil, seçimle." "(Erdoğan ve partisi) Dağıldı, İstanbul'da dağıldı, peki biz ne yapıyoruz? Oturup teslim mi olacağız? Yapacağım son şey ona Kürtler konusunda boyun eğmek olurdu. Onunla Kürtler konusunda birkaç kez görüşmüştüm. O dönemde henüz üzerlerine gitmiyorlardı." "Her neyse, şunu açıkça belirtmeliyiz… Günün sonunda Türkiye de Rusya'ya bağımlı olmak istemez." "Çok endişeliyim, çok endişeliyim. Hava sahalarımız ve onlara erişimimiz konusunda da çok endişeliyim. Bölgedeki müttefiklerimizle bir araya gelerek onun bölgedeki faaliyetlerini tecrit etmek bizim için çok çaba gerektiren bir iş. Özellikle de Doğu Akdeniz'deki petrol faaliyetleri gibi uğraşması çok uzun süren birçok diğer konu… Ama cevabım şu; evet endişeliyim." Biden bu açıklamaları Demokrat başkan adaylığı kesinleşmeden önce, 16 Aralık 2019'da Amerika televizyon kanalı FX'te yayınlanan The Weekly programının çekimlerinde yapmıştı. The Weekly, New York Times'ın manşetlerinin arkasındaki hikayelere odaklanan bir belgesel serisi. Sosyal medyada yayılan bölümler, programda yayınlanmamış ancak NY Times Ocak ayında yayımladığı Joe Biden profilinde, Biden'ın Türkiye ile ilgili sözlerine yer vermişti. Türkiye'de kim ne tepki verdi? Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Pazar günü ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ile görüşmesi sonrası açıklamasında Biden'ın sözleriyle ilgili şunları söyledi: "Biden'ın medyaya yansayan konuşmalarına bakılınca insan üzülüyor. Neden üzülüyor? Yani büyük bir devletin başkan adayının konuşma üslubuna bakılınca insan üzülüyor. Diplomatik tabirlere aykırı. Diğer yandan da çok ciddi hatalar var. Bilgi noksanlığı var. Yani bizim hoşumuza gitsin gitmesin o ayrı bir şey. Örneğin hükümet unsurları diye bir terminoloji kullanmış. Obama'nın yardımcısıyken bunlar hep terör unsurlarıyla teröristlerle yatıp kalktıkları için unsurları diye hitap ediyor. "Türk milletinin iradesiyle seçilmiş hükümeti, hükümet unsurları diye değerlendirilmesi gerçekten inanılacak gibi değil. Diğer taraftan Kürt kökenliler diyor. 'Meclis'e girmelerini sağladık.' diye haddini aşan cümleler var. Bu ülkede Kurtuluş Savaşı'nı verirken Kürt kardeşlerimizle diğer kardeşlerimizle beraber hep birlikte verdik. Kürt kardeşlerimiz kurucu Meclis'te de vardı. Sen kimsin 'Kürtlerin de Meclis'e girmesini sağladık' diye. Bunların Kürt kelimesinden anladığı teröristler. Yani YPG-PKK. Kürt kardeşlerimiz devletin her kademesinde olacak. Ama bu ülkede teröristlere yer yoktur. Bu konuda da haddini aştığını görüyoruz. "Biz böyle dayatmaları kökten reddediyoruz. Türk milletini de tanımayan cahilce yapılmış bir açıklama. Darbeyle değil muhalefete destek vererek Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı değiştirmeyi söylüyor. Bundan şunu anlıyoruz. Geçmişte darbeyle yapamadık şimdi böyle yapacağız. "Hükümetin, cumhurbaşkanının, kimin değişeceğine milletimiz karar verir. Amerika'dan bir kimse karar veremez. 15 Temmuz hain darbe girişiminden sonra Ankara'ya gelerek özür dilemişti. Şimdi anlıyoruz ki o gün timsah gözyaşları dökülmüş. Samimiyetsiz olduklarını görüyoruz." Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Cumartesi sabah İngilizce attığı Twitter mesajında Biden'ın Türkiye ile ilgili değerlendirmesinin "katıksız bir cehalet, kibir ve ikiyüzlülüğe" dayandığını söyledi. Kalın, "Türkiye'ye emir verme dönemi sona erdi. Ama bunu hala yapabileceğinizi düşünüyorsanız, buyurun. Bedelini ödersiniz" dedi. ABD siyasi kurumları ve kamuoyunun bu açıklamalara "prim vermeyerek, gerekli tepkiyi göstermesi gerektiğini" belirten Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun, açıklamasına "NATO müttefikimiz olan ABD'nin bir başkan adayının diplomaside de yeri olmayan bu yakışıksız ifadelerinin mevcut yönetimce de kabul edilemez görüldüğüne inanıyoruz. Türkiye, siyasi oyunlara malzeme yapılacak bir ülke asla değildir." diye devam etti Altun Biden'ın açıklamaları üzerinden muhalefeti de eleştirerek "Tüm bunların yanında, ülkemizdeki muhalif siyasetin, kendisini küçük düşürücü ve milletimizin aklında soru işaretleri oluşturan bu ifadelere herhangi bir tepki göstermemiş olması üzücüdür ancak bizler için şaşırtıcı değildir." yazdı. Altun daha sonra aynı ifadeleri İngilizce olarak da tweetledi. AKP Sözcüsü Ömer Çelik de A Haber canlı yayınında "Şunu herkesin bilmesi gerekiyor. 15 Temmuz darbe girişiminde de gösterdik ki demokrasimizi canımız pahasına korumaya kararlı bir milletiz. Yabancı devletlerin uygulayacağı hiçbir manipülasyon/müdahale asla milletimiz tarafında kabul edilemez." diye konuştu. Bahçeli, Kılıçdaroğlu ve İmamoğlu'ndan tepki CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu videonun yayınlanmasında zamanlamayı sorguladı: "Önce şu soruyu sormak gerekiyor. 7 ay önce yapılan açıklama ortada dururken bu ülkenin Cumhurbaşkanı kimdi? Bu ülkenin sarayında kim oturuyordu, bu ülkenin Dışişleri Bakanı kimdi? Yedi aydır tepki vermediler, neden şimdi tepki veriyorlar? Biz CHP olarak bu ülkenin bağımsızlığı için mücadele eden bir gelenekten geliyoruz. Hiçbir emperyal gücün gölgesini dahi kabul etmiyoruz. Çünkü bağımsızlık bizim karakterimizdir Bu karakterden yola çıktık. "Beni üzen şey şu: Gerçekten de 7 ay önce söylenen bu sözlere Dışişleri Bakanı, Erdoğan'ın, Fahrettin Altun'un, kendi kadrolarının tepki vermemesi ve 7 ay sonra gündeme getirilmesi… Neden? Acaba yine birileri, 'Bunu kullanın, deliğe süpürmeyin' mi dedi? Biz bunu merak ediyoruz." MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de videonun zamanlamasının sorgulanması eleştirdi ve Biden'ın sözleriyle ilgili şunları söyledi: "Bugüne kadar darbelerin, müdahalelerin, krizlerin, terör eylemlerinin ve demokrasi karşıtı arayışların gerisinde kimlerin olduğu da esasen tescillenmiştir. Bu şahsın Türkiye Cumhuriyeti'nin varlığına, egemenlik haklarına, milli iradenin takdir ve tercihine saldırısı ancak düşmanlık olarak değerlendirilecektir. "Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ı devirmeyi hedeflemesi, bunu darbeyle değil de muhalefeti destekleyip seçim yoluyla yapılması gerektiğine vurgu yapması alçak bir plandır. Demokrasiye inanan hiç kimse böylesi korkunç ve şeytani bir emeli cevapsız ve karşılıksız bırakmayacaktır. Türkiye'nin ne kadar büyük ve derin bir beka sorununa maruz kaldığı iyice netleşmiştir. Dış mihrak tanımlamasının hayali değil hakiki ve sahici bir tespit olduğu somut şekilde tevsik ve teyit edilmiştir. "Bu konuşmanın niye bugün tedavüle çıktığını, başka bir ifadeyle zamanlamasını sorgulayanlar başta CHP olmak üzere kötü niyetlidir. Demokrasiden geçinen şarlatanlar, sözde yarım aydın ve yorumcular, sanatçılar, akademisyenler, aynı zamanda zillete düşen muhalefet partileri amalı, ancaklı, fakatlı cümle kurmadan, bu ortamın kime yarayıp yaramayacağını sinsi sinsi analize tevessül etmeden Türkiye'nin tarafında ön şartsız duruş göstermek mecburiyetindedir." İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu da Nevşehir'de katıldığı Hacı Bektaş Veli Anma Törenleri'nde gazetecilere yaptığı açıklamada Biden'ın sözlerini şu ifadelerle eleştirdi: "ABD'nin başkan adayının, Türkiye'ye bir demokrasi ayarı verme cümleleri kabul edilemez. Bu, hepimizin şiddetle kınayacağı, reddedeceği bir durumdur. Az önce söylediğim gibi; 750 yıldır burada yaşayan bu derinlikte, Hacı Bektaş-ı Veli'nin içinde demokrasi vardır, özgürlük vardır, barış vardır. Yani bize birkaç yüzyıllık bir ülkenin siyasisi, demokrasi ayarı veremez. 'Tam bağımsız Türkiye' ve 'Özgürlük, bağımsızlık benim karakterimdir' diyen anlayışın bir ferdiyiz. Bu manada, hele hele içeriden, dışarıdan demokrasiye ayar verme çabaları artık tutmaz, o devir bitti. Bu ülkenin yaşayanları, bu güzel milletimiz, gerektiğinde gereken sonucu ortaya koyar; koymuştur da. Geçen yıla baktığınızda görürsünüz. Yoksa ama dünyada ama yurt içinde bir avuç insanın ayar verme çabasının bittiği bir dönemi yaşıyoruz. Kınıyoruz. Türkiye'miz çok güzel. Demokrasi ve Cumhuriyet sevdalısıdır 83 milyon insanımız." MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay da A Haber'e yaptığı açıklamada "Bu açıklamalar hadsiz ve küstahça" diyerek tepki gösterdi. CHP Grup Başkanvekili Engin Özkoç Twitter'da "Millet iradesinden başka bir gücü asla tanımıyoruz" yazdı. CHP Grup Başkanvekili Engin Altay, videonun yayın tarihinden 8 ay sonra paylaşılmış olmasına da dikkat çekti. İYİ Parti Teşkilat Başkanı ve Ankara Milletvekili Koray Aydın ise Biden'a şu sözlerle tepki gösterdi: "Değil ABD başkanı adayı Joe Biden, yeryüzündeki hiç bir şahıs Türk siyasetine istikamet çizemez. Türk siyasetini dizayn edecek tek kudret Büyük Türk Milleti'dir. İktidarın demokratik usullere bağlı kalınarak, milletin iradesinin tam anlamıyla yansıtıldığı seçimler yoluyla el değiştirmesine inanmış olan biz İYİ Partililer, ABD Başkan adayı Joe Biden'ın küstah sözlerini şiddetle kınıyor ve haddini bilme çağrısında bulunuyoruz." Gelecek Partisi'nin Genel Başkanı ve eski başbakan Ahmet Davutoğlu da millet iradesine vurgu yapan bir mesaj paylaştı. DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan da millet iradesine vurgu yaptığı mesajında, Biden'ın sözlerinin şimdi gündeme taşınmış olmasına da dikkat çekti. Saadet Partisi Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu da "Türkiye Türkiye'den yönetilir. Ülkemiz siyasetini dizayn etmenize asla izin vermeyeceğiz! Sorunlarımız ne kadar büyük olursa olsun, kendi içimizde çözecek bilgi, birikim ve tecrübeye ülke olarak sahibiz. Siz kendi dertlerinize yanın" diye tepki gösterdi. Eski CHP Yalova Milletvekili ve partinin son cumhurbaşkanı adayı Muharrem İnce de İngilizce ve Türkçe bir tweet paylaşarak "Atatürk'ün de söylediği gibi BAĞIMSIZLIK Karakterimizdir!" yazdı. Joe Biden söz konusu açıklamaları ve Türkiye'nin tepkisine yönelik henüz bir yorum yapmadı. Biden, Barack Obama'nın ABD başkanı olduğu dönemde (2009-2017) başkan yardımcısı olarak görev yapmıştı.