Esad rejimiyle savaşan Çeçenler
İstanbul-Tiflis uçağında Birleşmiş Milletler Mülteci Örgütü'nün Pankisi Vadisi'nde yaşayan Çeçenlerle çalışmış eski bir personeliyle sohbet ettim.
Eski BM çalışanı Gürcistan'ın kuzeydoğusundaki uzak bölge "unutuldu", çünkü "Çeçenistan'daki Rusya yanlısı Ramazan Kadirov vadideki Çeçenleri istemiyor. Gürcü hükümeti onlara bakamıyor ve Rusya tabi aldırmıyor" dedi. Neden bu kadar çok sayıda genç Çeçen'in Cumhurbaşkanı Beşar Esad'ı devirmek adına savaşmak için Suriye'ye gittiğini öğrenmek için Pankisi Vadisi'ne gittim. Bunların en önde gideni El Kaide bağlantılı Ceyş el Muhacirin ve El Ensar Örgütü'nün lideri Ömer Şişani. Örgüt, çoğu Kuzey Kafkasyalı, yüzlerce yabancı militandan oluşuyor. Müslüman çoğunluk Pankisi Vadisi, Kafkas Dağları'nın eteklerinde. Ataları 18. yüzyılda buraya göç eden, 15 bin kadar Çeçen yaşıyor. Çeçen nüfusu arasında yoksulluk oranı yüksek ve Gürcü hükümetine göre buradaki çoğu ailenin başlıca geliri emekli maaşları. Rusya ve Çeçen ayrılıkçıların 1990'lar ve 2000'lerde verdiği iki savaş sırasında Pankisi Vadisi'nin Çeçen nüfusu arttı. Savaştan kaçmak isteyenler ve Rusya Çeçenistan'da denetimi yeniden sağlarken saldırılardan korunmak isteyen ayrılıkçılar vadiye sığındı. Çeçen ayrılıkçıların pek çoğu Kuzey Kafkasya'da bir İslam devleti kurmak isteyen aşırılık yanlısı Selefiler. Sayıları arttıkça ilk Müslümanlar'ın siyasi ve ahlaki uygulamalarına geri dönülmesini isteyen ideolojileri, Müslümanlar'ın çoğunlukta olduğu vadideki gençler arasında giderek popülerleşti. Bu durum genellikle Sufi olan Çeçenlerle aralarında bir gerilim yarattı. Ancak Jokolo köyünün Selefi imamı Eyüb Borçaşvili aynı zamanda aşiret ve aile bağlarını da paylaştıklarından görüş ayrılıklarının o kadar da önemli olmadığını söylüyor. Suriye'ye gidiş Selefilerin sadece "Kuran ve Sünnete göre yaşamayı amaçladıklarını" söylüyor. Geçmişte Pankisi Vadisi'nden birçok Selefi genç savaşmak için kuzeye, Çeçenistan'a ya da Dağıstan, İnguşetya, Kabardey-Balkarya gibi Rus cumhuriyetlerine gitti. Çeçen ayrılıkçı Doku Umarov'un liderliğini yaptığı çatı örgütü Kafkas Emirliği bayrağı altında savaşıyorlardı. Ancak Mart 2011'de Suriye'deki isyanın başlamasından bu yana, giderek artan sayıda Çeçen, Kafkas Emirliği'nin çağrısını bırakıp, Esad'ı devirmek isteyen Sünnilerin çoğunlukta olduğu isyancılara yardım etmek için Suriye'ye gitti. Gürcistan'daki Çeçen toplumunun önde gelenlerinden Umar İdigov şu anda Suriye'de savaşan 200 kadar Çeçen olduğunu ve buna karşı çıktığını söylüyor. 'Zulüm altındakini korumak' Eyüb Borçaşvili, bunun nedenini kısmen Kuzey Kafkasya'da sınırları geçmenin çok daha zorlaşması, aynı zamanda da genç Çeçenler'in Suriye'nin 'zulüm altındaki halkını korumanın' görevleri olduğuna inanmalarıyla açıklıyor. Doku Umarov başta Kafkas Emirliği'nin davasına yardım etmek varken Çeçen savaşçıların Suriye'ye gitmesine karşı çıktı. Ama daha sonra, Suriye'ye gönüllü akışının Kafkas Emirliği'nin saflarına daha fazla sayıda genci almayı reddetmesinden kaynaklandığını söyleyerek destek verdi. Ayrıca, Suriye'deki Çeçen savaşçılara yakın bir kaynak BBC'ye yaptığı açıklamada, "Kuzey Kafkasya'da Suriye'deki gibi eğitim kampları ve kaynaklar yok. Kafkasya hala işgal altındayken Suriye'de olmamızdan utanıyoruz. Ama gençler burada eğitim aldıktan sonra geri dönüyor. Bir arkadaşım burada patlayıcı eğitimi aldıktan sonra, doğrudan dağlara geri döndü" dedi. Sözkonusu kaynak ayrıca, "Bu anlamda Kafkas Emirliği aslında burada olmamızdan faydalanıyor. Eğitimli ve hazır savaşçıları olacak" diye de ekledi.