Musul'da IŞİD'den geriye ne kaldı?
Irak Başbakanı Haydar el-İbadi Pazar günü Musul'a gitti, IŞİD'e karşı zafer ilan etti. Şehirde hala silah sesleri duyuluyor, koalisyon uçakları kent semalarında devriye geziyor. Sivillerin enkaz altında yakınlarını aradığı kentte trajedi henüz bitmiş değil. Musul'dan BBC Savunma Muhabiri Jonathan Beale'nin haberi.
Irak Başbakanı Haydar el-İbadi, Pazar günü Musul'un kurtuluşunu ilan etmek için kente yaklaşırken bile, zaman zaman silahların ve üstümüzdeki koalisyon uçaklarının sesleri duyuluyordu. Pazar sabahı Eski Kent'te hava saldırıları düzenlendi. Irak güçleri, kendilerini "İslam Devleti" olarak tanıtan gruptan nişancıların hedefindeydi. Irak ordusundan Albay Jabbar Abad, bunun Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) örgütünün direnişinin son kırıntıları olduğunu söyledi. Saatler içinde grubun yenileceğini iddia etti. Abad'ın başında olduğu birlikler, kadın ve çocukların da aralarında olduğu binlerce sivilin güvenli bölgelere kaçmasına yardım ediyordu. Ailelerin yüzleri lanetlenmiş gibiydi. Yardıma ihtiyaçları vardı. Çocuklar, silah sesleri duyduğunda yerinden bile kıpırdamaz hale gelmişti. Yaşlı bir kadının bedeni o kadar zayıflamıştı ki, yürüyemiyordu bile. Savaşın ortasında savaş Ailelerinin kucağındaki bazı bebekler neredeyse cansız görünüyordu. Önce ailelere yemek ve su verildi. IŞİD'in kontrolü altındaki 3 yılın ardından ilk kez özgürlüğü tadıyorlardı. Birçok çocuk hayatının ilk yıllarını IŞİD'in hapsi altında geçirdi. Kendi yaşam mücadeleleri içinde, neredeyse savaşı unutmuşlardı. Eğer bu bir zaferse, bedeli çok büyüktü: Kaybedilen hayatlardan çok daha fazlasıydı. Kurtarılan herkes, öldürülen yakınlarını arkada bırakmak zorunda kalmıştı. Eski Kent'teki neredeyse tüm binalar ya hasar görmüş, ya da tamamen yıkılmıştı. Enkazdan çıkarılan cesetler Arama kurtarma ekipleri halen enkazların altından cansız bedenler çıkarıyorlardı. Sıcaklık, çürüyen cesetlerin kokusunu artırıyordu. Erkek kardeşini aramak için buraya gelen Ali'yle konuştuk. IŞİD'in savaşırken evini kullandığını ve daha birkaç hafta önce evinin koalisyon güçlerinin hava saldırılarında vurulduğunu söyledi. Irak güçleri bölgeyi daha yeni ele geçirebilmişti. Gözyaşları yüzüne yayılırken Ali, cep telefonunu göstererek enkazın altında mahsur kalan erkek kardeşiyle daha önce konuştuğunu ancak birkaç haftadır ondan haber alamadığını anlattı. Ali arama kurtarma ekipleriyle beraber enkaz arasında sevdiklerini aramaya koyuldu. Ama tek bulabildikleri, ceset kalıntılarıydı. Kalıntılar siyah fermuarlı çantalarla götürülürken, ekipler Ali'yi sakinleştirmeye çalışıyordu. Buna karşın, Iraklı güçler çoşkuyla IŞİD'e karşı zaferini ilan etmek için kente gelen Irak Başbakanı İbadi'nin etrafında toplanıyordu. 9 Temmuz'da çekilen bu fotoğraf, kentteki geniş yıkımın tezahürü. Sokak savaşlarıyla geçen 9 ay Radikal gruplar kenti üç yıldır elinde tutuyordu. Bu, önemli bir an. Grubu bölgeden çıkarmak amacıyla 9 ay şiddetli sokak savaşlarıyla geçmişti. Burası, IŞİD'in Irak'taki kalesiydi. IŞİD lideri Ebu Bekir El Bağdadi Haziran 2014'te, halka ilk ve son kez geçtiğimiz haftalarda havaya uçurulan, buradaki El Nuri Camii'nde seslenmiş ve "halifeliğini" ilan etmişti. Bazılarının kaçmış olduğu tahmin edilse de, Musul birçok IŞİD savaşçısına mezar oldu. Ancak Musul'un trajedisi henüz bitmiş değil. Birleşmiş Milletler'e göre, kentin temiz su ve elektrik için temel altyapısını yeniden inşa etmenin maliyeti en az 1 milyar dolar olacak. Musul'u yeniden inşa etmek için ise milyarlarca dolar daha gerekecek.