ABD Başkanı Trump'ın Covid kriziyle ilgili cevapsız sorular
Donald ve Melania Trump'ın koronavirüs testlerinin pozitif çıktığı açıklamasının şokunun üzerinden üç gün geçti. O zamandan beri Başkan hastaneye kaldırıldı ve sayıları giderek artan üst düzey hükümet yetkilisinin ve onların yardımcılarının testlerinin de pozitif çıktığı haberleri gelmeye devam ediyor.
Trump Pazar günü hastaneden kısa bir video açıklaması yayınlayarak sağlığının iyiye gittiğini söyledi Hali hazırda konuya ilişkin bir dizi önemli soru hala cevapsız ve bu sorulara ne tür cevaplar verileceği, koronavirüsün Başkan'ın sağlığı, itibarı ve siyasi geleceğine ne ölçüde zarar vereceğini belirleyebilir. Zamanlama: Trump'ın negatif çıkan son testi ne zamandı? Beyaz Saray'ın Başkan'ın Covid-19 olduğunu hangi anda öğrendiği, Başkanın virüs taşırken ya da taşıma ihtimali bulunan bir dönemde ne süreyle sosyal faaliyetlerini sürdürdüğü, hayati önem taşıyor. İşte bu yüzden gazeteciler Cumartesi ve Pazar günleri yapılan basın toplantılarında Beyaz Saray sağlık görevlilerine defalarca Başkan'ın son negatif testinin ne zaman yapıldığını sordular. Onlar da bunu yanıtlamayı defaatle reddettiler. Beyaz Saray'ın bu konudaki resmi çizgisi, Başkan'ın Perşembe akşamı rahatsız hissettiği, testinin pozitif çıktığı ve bunu o gece geç saatlerde attığı tweet ile duyurduğu yönünde. Haberin sonu Wall Street Journal gazetesine göre Başkan'ın yaptırdığı hızlı bir testten ilk pozitif sonuç, Fox televizyonuna telefonla canlı mülakat vermeden az önce geldi. Trump ikinci ve daha iyi sonuç veren bir testin sonucunu da almadan koronavirüse yakalandığı tweetini atmadı. Geçen hafta sonu Başkan'ın Gül Bahçesi'nde verdiği davette bir çok önleme uyulmadığı görülmüştü Beyaz Saray Basın Sözcüsü Kayleigh McEnany Pazar gecesi gazetecilere "Sizle Başkan'ın her bir testinin ne zaman yapıldığının ayrıntılı bir dökümünü vermeyeceğim" dedi ve sürdürdü: "Düzenli olarak test oluyordu ve ilk pozitif testi Bedminster'den döndükten sonra aldı." Bedminster dönüşünden kasıt Başkan'ın, New Jersey golf klübü yararına düzenlenen bir toplantıdan döndüğü Perşembe günü kastediliyor. Durumu daha da karmaşıklaştıran, Cumartesi günkü basın toplantısında Beyaz Saray doktoru Sean Conley'in, Başkan'ın pozitif sonuçlarının "72 saat önce" geldiğini söylemesi oldu. Bu, testin sonucunun Çarşamba günü yani Başkan'ın Minnesota'daki seçim mitinginden ve Perşembe günkü golf klübü toplantısından önce geldiği anlamına geliyordu. Beyaz Saray hemen ardından bir düzeltme yayınlayarak doktorun yanlış ifade kullandığını, Başkan'ın, hastalığının üçüncü gününde olduğunu söylemeye çalıştığını bildirdi. Son zamanlarda yapılan testlerin zamanlamasını net olarak bilmek, Beyaz Saray ya da Başkan'ın kendisinin hastalığını bir süre gizleme gayreti içinde olup olmadığına açıklık getirmek açısından önemli. CNN'in sağlık yorumcusu Dr Sanjay Gupta gibi bazı uzmanlar, Trump'ın durumunun test sonucunu açıklamasından bir kaç saat sonra, Cuma günü kötüleşmesinden kalkarak, Başkan'ın virüsü Perşembe'den daha önce aldığı sonucuna varıyorlar. Eğer böyleyse, hayati soru şu: Başkan hastalandığını ne zaman ve nerede öğrendi? Trump'ın sağlığı hakkında her şeyi biliyor muyuz? Beyaz Saray ve sağlık yetkilileri Trump'ın sağlık durumu hakkında da aynı derecede muğlak konuşuyorlar. Cuma günü Başkan'ın 'hafif' belirtiler gösterdiğini söylediler. Ama o zamandan bu yana öğrendiklerimize göre Cuma günü ateşi yükselmiş ve oksijen verilmesini gerektirecek ölçüde nefes darlığı çekmişti. Cumartesi günü Dr Conley gazetecilere Başkan'ın çok iyi olduğunu ve ona bakan doktorların, sağladığı ilerlemeden "çok memnun" olduklarını söyledi. Hemen akabinde Başkan'ın Özel Kalem Müdürü Mark Meadows gazetecilere Trump'ın durumunun 'çok kaygı verici' olduğunu ve 'iyileşmeye doğru ilerlediğinin kesin olmadığını' söyledi. Pazar günü Dr Conley aradaki çelişkiyi açıklamaya çalışırken "Hastalığın seyrini başka bir yöne çevirecek bir bilgi vermek istemedim" dedi. Bu çok tuhaf bir cümleydi çünkü hastalıkların ne yöne evrileceğinin yapılan açıklamalardan etkilenmesi diye bir şey söz konusu olamazdı. Sağlık görevlilerinin Trump'ın sağlığı konusunda açık olmadıklarına işaret eden başka sıra dışı şeyler de oldu. Mesela, Pazar günü Dr Conley, Başkan'a antiviral bir ilaç bileşimine ek olarak deksametazon adlı streroidin (kortizon) de verildiğini söylemişti. Deksametazon'un çok ağır Covid-19 vakalarında tavsiye edildiği biliniyor. Trump'ın doktoru Sean Conley'in açıklamaları kafa karışıklığı yarattı Dr Conley ayrıca Başkan'ın kanındaki oksijen düzeyinin Cumartesi günü de düştüğünü söyledi ama kaça kadar düştüğünü söylemedi. Trump, yaşı ve sağlık sorunları bakımından koronavirüs karşısında daha korumasız görülen hasta grubuna giriyor. Bu bakımdan doktorların ülkenin liderini korumak için en etkili ilaçları kullanması şaşırtıcı olmayabilir ama gerçekler ve açıklamaların sürekli değişmesi kamuoyunun açıklamalara güvenini sarsabilir. Başkan Yardımcısı Mike Pence kendisini izole etmeli mi? Bu arada Başkan'a bir şey olması halinde onun yerini alacak kişi olan Başkan Yardımcısı Mike Pence, kendisinin de virüse yakalanmış olması ihtimline rağmen şu ana kadar kendisini karantinaya almayı reddetti. Pence ve eşi Karen Pazar günü bu hafta içindeki üçüncü testlerini olduklarını ve sonucun negatif geldiğini açıkladılar. Ama virüsün bir kez alındıktan sonra 14 güne kadar ortaya çıkmaması mümkün olduğu için test sonuçları Pence'in enfekte olmadığını kanıtlamıyor. Trump aylardır bir çok kalabalık toplantıya katılarak ve maske giymenin önemini küçümseyerek ateşle oynadı ve sonuçta hastalığı kaptı. Pence'in bu hafta seçim kampanyasını sürdürmeye karar vermesi yaşananlardan gereken derslerin alınmamış olabileceğini gösteriyor. Trump kampanyasının baş danışmanı Jason Miller Pazar günü NBC televizyonunda, Pence'in tıpkı Başkan'ın ailesi gibi gayet atak bir şekilde kampanyasını sürdüreceğini" söyledi ve bununla ilgili hiç bir endişesi bulunmadığını ekledi. Neden temasları izlemede bu kadar geciktiler? Son dokuz ay bize virüsün en çok bireyler, toplumlar ve hükümetler temkini elden bıraktığında tehlikeli olabildiğini gösterdi. Geçen Cumartesi günü Trump'ın Yüksek Mahkeme için Amy Coney Barrett'i hakim adayı olarak açıkladığı tören bunun bir örneğiydi. Beyaz Saray'ın ünlü Gül Bahçesi'nde düzenlenen tören, iç mekanda verilen bir resepsiyonla devam etti ve virüsün çok sayıda kişiye yayıldığı süper bulaş ortamlarından birinin bu olabileceği düşünülüyor. Törende çekilen videolarda, katılanların iç mekanda maskesiz ve mesafesiz sohbet ettikleri, kucaklaşıp öpüştükleri görülüyor. Başkan ve eşinin yanı sıra Başkan Yardımcısı Pence'e yakın ön sıralarda oturan en az beş kişinin daha testleri pozitif çıktı. Geçtiğimiz haftanın Pazar, Pazartesi ve Salı günlerinde Başkan, Salı akşamı Demokrat rakibi Joe Biden ile yapacağı ilk televizyon tartışmasına hazırlanmak için, iç mekanlarda yapılan uzun toplantılara katıldı. Bu toplantılara katılanlardan dört kişi, Başkan, kampanya sorumlusu Bill Stepien, eski New Jersey Valisi Chris Christie ve danışman Hope Hicks daha sonra koronavirüs pozitif çıktılar. Aynı toplantılara katılan eski New York Valisi Rudy Giuliani ve danışmanlar Stephen Miller ve Jason Miller'in testleri henüz negatif. Başkan ve üst düzey danışmanlarının defalarca bu tür toplantılara katılmış olmalarına karşılık, Beyaz Saray kimin kiminle teması olduğunu izleme konusunda gayet rahat davranıyor gibi göründü. Washington Post gazetesine göre, sağlık yetkilileri, son bir hafta içinde Başkan'ın olduğu toplantılara katılan kişilerin çoğuyla henüz temasa geçmedi. Beyaz Saray çalışanlarına kendilerini izole edip etmemeleri konusunda açık bir talimat verilmedi, virüse maruz kalıp kalmadıkları konusunda bilgilerine başvurulmadı. Her gün hükümetin üst düzey başka yetkililerinin, ya da başka Kongre üyelerinin testlerinin daha pozitif geldiği duyuluyor. Washington'daki iktidar koridorları, Covid-19'un 209 bin kişinin canını aldığı ABD'de, hastalığın en hızlı yayıldığı yer haline geldi.