منځمهاله ټاکنو کې د جمهوري غوښتونکو بریا او د اوباما پاتې دوه کلونه
د سې شنبې په ورځ (نومبر ۴مه) امریکا کې منځمهاله (پارلماني) ټاکنې ترسره شوې چې په نتیجه کې یې جمهوري غوښتونکي بریالي شول.
د دغه انتخاباتو څخه مخکې دیموکراتانو په سنا مجلس کې ۵۵ او جمهوري غوښتونکو ۴۵ څوکۍ درلودې دا په دې مانا چې جمهوري غوښتونکي وتوانیدل چې په مشرانو جرګه یا د سنا په مجلس کې اکثریت څوکۍ ترلاسه کړي. د جمهوري غوښتونکو ګوند پخوا په سنا کې اقلیت وو خو اوس اکثریت شول. همدارنګه په ولسي جرګه کې پخوا اکثریت وو او اوس یې هم خپل اکثریت نه یوازې وساته بلکې نور یې هم پیاوړی کړ. د دغه انتخاباتو څخه مخکې دیموکراتانو په سنا مجلس کې ۵۵ او جمهوري غوښتونکو ۴۵ څوکۍ درلودې. جمهوري غوښتونکو شپږو څوکیو ته ضرورت درلود چې په سنا کې اکثریت خپل کړي. دوی په هغو ایالتونو کې چې په کې د دواړو ګوندونو تر منځ سخته سیالي روانه وه، خپلو سیالو دیموکراتانو ته ماته ورکړه او وتوانېدل چې د ولسي جرګې تر څنګ په مشرانو جرګه کې هم پیاوړي شي. د انتخاباتو څخه وروسته جمهوري غوښتونکو د سنا د مجلس ۵۲ او دیموکراتانو ۴۵ څوکې وګټلې. د پاتې دریو څوکیو نتیجه لا تر اوسه نه ده راغلې. په دغو ټاکنو کې په ځیني ایالتونو کې والیان هم انتخابېدل او د ځینو رېفرنډمونو لپاره د خلکو رایې هم اخېستل کیدې. د والیانو په سیالیو کې هم جمهوري غوښتونکو په یو شمېر ایالتونو کې د ایالت څوکۍ وګټلې، ان په هغه ایالتونو کې چې پخوا به په کې اکثره دیموکراتان بریالي کیدل لکه میسچوستس، میریلند، او ایلېنوی. دغه ماته د دیموکراتانو لپاره د تعجب خبره ځکه نه وه چې د سیاسي چارو کارپوهانو او سروې ګانو هم دا اټکل کړی و چې په دغه انتخاباتو کې به جمهوري غوښتونکي د سنا په مجلس کې اکثریت رایې وګټي. پخوا به په کانګرس کې د جمهوري غوښتونکو او دیموکراتانو تر منځ ډېر اختلافات رامنځ ته کېدل ځکه په مشرانو جرګه کې اکثریت یو ګوند وو او په ولسې جرګه کې اکثریت بل ګوند خو اوس به دا دواړه خونې یانې ټول کانګرس یوه لور ته وي او ولسمشر چې دیموکرات دی هغه به بل لور ته وي. دا کیدای شي ولسمشر اوباما ته ډېرې ستونزې جوړې کړي ځکه جمهوري خواهان د اوباما د ډېرو تګلارو سره مخالف دي. جمهوري غوښتونکي څنګه بریالي شول او دیموکراتانو ولې وبایلله؟ ښایي د دې لوی لامل دا وي چې د اوباما محبوبیت د خلکو تر منځ ډیر کم شوی دی، په خاصه توګه د هغو خلکو تر منځ چې ده ته یې په ولسمشریزو ټاکنو کې رایه ورکړې وه او ډېرې تمې یې ترې لرلې. اوباما به په خپلو کمپاینونو کې د بدلون او د نویو هیلو خبرې کولې او څرنګه چې اټکل کېده اوباما ونه توانېده چې دغه بدلون راولي، او هغه توقعات یې پوره نکړل چې پلویانو یې ترې لرل. جمهوري غوښتونکو د خلکو له نارضایتۍ څخه ګټه واخیسته او د تېرو څو کلونو راهیسې یې د اوباما ځیني تګلارې خلکو ته ډېرې بدرنګه معرفي کړي. دوی پخپل دې کار کې بریالي شول او وتوانېدل چې د دیموکرات ګوند پلویان له اوباما څخه دومره نا امېده کړي چې رایه ورکولو ته هم زړه ښه نه کړي. د بېلګې په توګه دوی د اوباما د صحي بیمو د اصلاح قانون چې په سر کې یې یو څه ستونزې درلودې خلکو ته ډېر منفي معرفي کړ، که څه هم اکثره غریبو خلکو چې پخوا یې بیمه نه درلوده اوس یې ددې قانون له برکته لري. همدارنګه دوی د داعش په وړاندې په جګړه کې او د ایبولا په وړاندې په مبارزه کې د اوباما ستراتیژي داسې معرفي کړه چې ګني هغه ورته سم آماده نه وو. که څه هم د جورج بوش د وخت په پرتله اوس د امریکا اقتصاد ښه شوی، د تېلو قیمت ښکته راغلی او د بیکارۍ کچه ټیټه شوې خو دېموکرات ګوند بیا هم و نه توانېده چې خپلې لاسته راوړنې رایه ورکوونکو ته سمې معرفي کړي. بله مهمه خبره دا ده چې جمهوري غوښتونکو پدې ټاکنو کې په خپل دریځ کې بدلون راوسته. دوی ډېر کوښښ وکړ او داسې کاندیدان یې وټاکل چې د کامیابېدو امکان یې ډېر وو او افراطیان نه وو (یاني د ټي پارټي له ډلې څخه نه وو چې ډېره افراطي تګلاره لري). همدارنګه د دیموکرات ګوند ډیری پلویانو په دې ټاکنو کې دومره برخه وانخیسته. ډیری هغه کسان چې دیموکرات ګوند ته رایه ورکوي اکثره یې په بهر کې زیږیدلی امریکایان، اقلیتونه، تور پوسته امریکایان، اسپانویان، ډیری ښځې، ډیری ځوانان، کم تعلیمه خلک، غریب خلک او هغه خلک دي چې ډېر د سیاست نه خبر نه دي. که دغو خلکو په دغه انتخاباتو کې رایه ورکړې وای، کیدای شي دیموکراتانو ماته نه وی خوړلې. بله مهمه خبره دا ده چې د ولسمشرۍ د انتخاباتو په پرتله چې په ۲۰۱۲م کال کې تر سره شوي وو، دا ځل نه یواځې چې خلک ډېر کم تر سترګو کېدل بلکه د ځوانانو او د غیر سپین پوستي خلکو شمېر هم په کې ډېر کم وو. نوي راپورونه هم دا ښیي چې په دغه منځمهاله انتخاباتو کې اکثره رایه ورکوونکي سپین پوستي او د ډېر عمر لرونکي خلک وو، چې اکثره دغه خلک ښه تعلیم یافته، معتبر، او د امریکا په سیاست ښه پوه دي، او ډیری وخت دغه ګروپ جمهوري غوښتونکو ته رایه ورکوي. دې نه دا مالومېږي چې اکثره د اوباما پلویانو هېڅ خپله رایه و نه کاروله. د دیموکراتانو د بایللو پایلې به څه وي؟ او دغه پایلې اوباما ته څه مانا لري؟ ښایي اوس چې د دواړو مجلسو اختیار د جمهوري غوښتونکو په واک کې دی ولسمشر اوباما به په خپله خوښه ډیر کار ونکړای شي. او کیدای شي ډیر پلانونه یې له ګواښو سره مخ شي. اوس چې جمهوري غوښتونکي په کانګرس کې اکثریت دي نودوی دوه کارونه کولای شي: یا خو به ښې حکومت دارۍ ته ملا وتړي تر څو په ۲۰۱۶ ولمسشریزو انتخاباتو کې خلک دوی ته رایه ورکړي او یا به د دې بریا نه په استفادې سره اوباما ته نور هم سرخوږی جوړ کړي. خو که دوی اوباما ته ډېر خنډونه جوړ کړي، هغه کولی شي د ولسمشرۍ د فرمان د قدرت نه په استفادې سره خپلې ځیني اجنډاوې په مخ بوځي. اوباما د چهار شنبې په ورځ (د نومبر پنځم تاریخ) په یوه خبري کنفرانس کې وویل که کانګرس ورسره همکاري ونه کړي نو د ولسمشرۍ د فرمان نه په کار اخیستلو سره به د مهاجرت په قوانینو کې اصلاحات راولي. اوباما دا هم زیاته کړه چې ښایي کانګرس چې اوس په کې جمهوري غوښتونکي اکثریت دي داسې لایحې تصویب کړي چې دی به یې لاسلیک نه کړي. د انتخاباتو دغه پایلې ښایي ولسمشر اوباما په کورني او بهرني سیاست کې مشکلاتو سره مخامخ کړي. په کورني سیاست کې جمهوري غوښتونکي د اوباما د ځینو تګلارو لکه د صحي بیمو د اصلاح قانون، د مهاجرت په قوانینو کې اصلاحات او داسې نورو ته مشکلات جوړ کړي. بله دا چې د جمهوري غوښتونکو اکثریت په کانګرس کې کیدای شي د اوباما په بهرني سیاست باندې لکه د امریکا ستراتیژي، د سوريې، ایران، اوکراین، فلسطین او اسرائیل په وړاندې د داعش ډلې پر ضد، د ایبولا په وړاندې، او د ترورېزم پرضد اغیز ولري او هغه ته مشکلات جوړ کړي. کیدای شي دغه انتخابات د ولسمشر اوباما د افغانستان په اړه په تګلارو باندې هم اغېز ولري. د امریکا کانګرس کیدای شي په راتلونکي کې و نه غواړي افغانستان سره د بیا رغونې به برخه کې ډېره مالي مرسته وکړي. کیدای شي دا نوی کانګرس د افغانستان په نوي حکومت باندې لا ډېر فشار راولي چې د اداري فساد په له منځه وړو کې لا ډېر چټک ګامونه پورته کړي که غواړي امریکا ورسره مالي مرستو ته دوام وکړي. په راتلونکو دوه کلونو کې دیموکراتان باید په خپل دریځ کې بدلون راولي که نه نو د امریکا راتلونکی ولسمشر به د جمهوري غوښتونکو د ګوند یو غړی وي.