نړۍ د "پراخې او تاریخي" لوږې له خطر سره مخ ده
د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام وايي، نړۍ د کورونا وېروس د وبا له امله د "پراخې او تاریخي لوږې" له خطر سره مخ ده.
ملګري ملتونه وايي، له کورنا مخکې هم په میلیونونو کسان له لوږې سره مخ وو. د خوړو نړیوال پروګرام مشر ډیویډ بیسلي وايي، د ناورین د مخنیوي لپاره اړین ګامونه پکار دي. دا اداره په یوه رپوټ کې اټکلوي، له لوږې سره مخ ۱۳۵ میلیونه کسان به تر ۲۵۰ میلیونو پورې ورسېږي. د خوړو نړیوال پروګرام وايي، له جګړې، اقتصادي کړکېچ او اقلیمي بدلون اغېزمن لس هېوادونه له خورا ډېر خطر سره مخ دي. د خوړو کړکېچ څلورم نړیوال کلني رپوټ کې یمن، د کانګو ډیموکراټیک جمهوریت، افغانستان، وینزویلا، ایتوپیا، سوېلي سوډان، سوډان، سوریه، نایجیریا او هیټي ته ډېره اشاره شوې ده. * افغانستان کې وچکالي په بشري ناورین بدله شوې * د سعودي زندانونو بوډا بندیان؛ د "ازادۍ لپاره لوږه" * د فراه طالبان؛ د ایران وچکالي او د افغانستان ناامني د دې رپوټ له مخې سوېلي سوډان کې ۶۱ سلنه وګړي له تېر کال را هیسې د خوړو کړکېچ سره لاس ګرېوان دي. ان له روانې وبا مخکې د ختیځې افریقا او سوېلي اسیا ځینې برخې د وچکالۍ او تېرو څو لسیزو کې د ملخانو د خورا بد تېري له امله د خوړو له سخت کمښت سره مخ وې. د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته ویډیو کانفرنس کې ښاغلي بیسلي وویل، نړۍ باید هوښیارانه او چټک ګام پورته کړي: "موږ څو میاشتو کې له څو ډوله لوږې سره مخ کېدلی شو، حقیقت دا دی چې وخت را سره یاري نه کوي". هغه زیاته کړه: "زه باوري یم چې خپلو مهارتونو او ملګرتیا سره، ډلې او اړین پروګرامونه سره یو ځایولی شو، چې باوري کړو، کووېډ-۱۹ وبا په انساني او د خوړو کړکېچ په ناورین بدلېدلی نه شي". ملګري ملتونه وایي، د کورونا وېروس پر مهال د اقلیم بدلون هم باید له پام ونه غورځول شي. د خوړو نړیوال پروګرام مشر- چې خپله هم له کورونا تازه روغ شوی- امنیت شورا ته خپلو خبرو کې وویل: "بښنه غواړم چې ډانګ پېیلې خبرې کوم: دا له چا پټه نه ده چې نړۍ له څه سره مخ ده، ان له دې نړیوال روغتیايي کړکېچ مخکې ډېویډ بیسلي له دویمې نړیوالې جګړې وروسته د تر ټولو بد انساني ناورین خبره کړې وه". په یوه مرکه کې هم هغه وېره وښوده چې که ملګري ملتونه مرستې او خواړه برابر نه کړي، ممکن ۳۰ میلیونه یا تر هغه ډېر خلک څو میاشتو کې مړه شي، خو ستونزه دا ده چې مرستندویان هم د وبا له امله له درانه لګښت سره لاس ګرېوان دي: په یو نه یو ډول به یې نړۍ بیه پرې کړي، ښه ده چې ګډ کار وشي، د حقیقت له مخې وایم، نه د ډار. د خوړو نړیوال پروګرام مخکښ اقتصادپوه عارف حسین هم وایي، د وبا اقتصادي اغېز د هغو میلیونونو خلکو لپاره خورا بوږنوونکی دی چې لا د مخه له ستوني نیول شوي دي: د نوموړي په خبره،"د هغو ډېرو میلیونو خلکو لپاره یو څټک دی چې یوازې هغه وخت خوراک کولی شي چې ورځانه کار وکړي". "محدودیتونو او نړیوال اقتصادي کړکېچ لا د مخه د دوی د ځالې هګۍ کمې کړې دي. د کووېډ-۱۹ په څېر یوازې یوه بل ګوزار ته اړتیا لري چې د کړنګ غاړې ته یې ټېل وهي. موږ باید د دې نړیوال انساني ناورین د اغېز کمولو لپاره اوس ګډ کار وکړو". ملګري ملتونه وايي، له کورونا مخکې هم د ختیځې افریقا او سوېلي اسیا ځینې برخې د وچکالۍ او تېرو څو لسیزو کې د ملخانو د خورا بد تېري له امله د خوړو له سخت کمښت سره مخ وې د دې میاشتې لومړیو کې د خوړو نړیوال پروګرام وویل چې د مالي کړکېچ له امله یې د حوثیانو کنټرول کې یمني سیمو ته مرستې نیمايي شوې دي. دې ادارې زیاته کړه، ځینې مرستندویو د دې اندېښنې له امله مرستې ځنډولې چې حوثیان به یې د مرستې رسولو خنډ شي. د خوړو نړیوال پروګرام د میاشتې ۱۲ میلیون یمنیانو ته خواړه رسوي چې اتیا سلنه یې د حوثیانو کنټرول کې دي. یمن کې د روانې میاشتې لومړیو کې د کورونا وېروس لومړنۍ پېښه ثبت شوه او دې سره مرستندویه ادارو خبرداری ور کړ چې د کمزوري روغتیایي سیستم له امله ممکن دا وېروس ډېر ژر ټول هېواد کې خپور شي.