په هرات کې نوی پښتو قاموس چاپېږي
په هرات کې د سپينې ادې ادبي- کلتوري ټولنې د يوه نوي پښتو قاموس د چاپ کار پيل کړی دی.
ډيری افغان ليکوال اوس د يوه جامع پښتو قاموس د ليکلو پر اړتيا ټينګار کوي خو دوی د دې کار د ترسره کېدو د څرنګوالي په هکله د يولړ شرايطو په پام کي نيول هم اړين بولي. د دغي ټولنې چارواکي او کارکوونکي وايي دوی غواړي داسې يو جامع قاموس د پښتنو ليکوالو او ادیبانو په مرسته وليکي چې د اوسني عصر له اړتياوو سره سم د ټولو پښتنو لپاره يوه شتمنه مرجع وګرځي. د سپينې ادې ټولنې چارواکي وايي دوی پر قاموس سربېره د دوو نورو طبي او ادبي کتابونو د چاپ کار هم پيل کړی. دا لومړی ځل دی چې په لوېديځ ولايت هرات کې د پښتنو ليکوالو لخوا د يوه جامع پښتو قاموس او ځينو نورو کتابونو د چاپ لپاره د يوې ټاکلي طرحې له مخې کار پيلېږي. د سپينې ادې ادبي کلتوري ټولنې مشر ډاکټر حميدالله نيازی وايي دی او د دې ټولنې کارکوونکي په دې ښه پوهېږي چې د يوه قاموس ليکل اسانه کار نه دی، خو دوی ډاډه دي چې دغه کار به په ډېر شوق او مينه ترسره شي: (( د دې کار پيل هم سخت کار و او اوس چي اخته هم يو وينو چې د دې کار فوق العاده ډېر کارونه د سپينې ادې ټولنې ټول کارکوونکي پرمخ وړي، او زه نشم ويلای چې څه وخت به بشپړ شي کله يو توری يوه ورځ وخت نيسي. )) په افغانستان کې تر دې وړاندې هم د علومو د اکاډيمۍ او پښتو ټولنې لخوا پښتو قاموسونه ليکل شوي، خو د وخت په تېرېدو سره يې اوس خپل اعتبار يو څه د لاسه ورکړی او ډېری اوسنيو پوښتنو ته ځواب نه لري. ښاغلی نيازی همدې ټکي ته په اشارې سره وايي د دوی هڅه به دا وي چې يو بشپړ جامع پښتو قاموس وليکي: (( فکر کوم چې دا کتاب به ډېر په زړه پورې او بشپړ کتاب وي دا نور قاموسونه چي وينو لس زره يا پنځلس زره لغات لري خو په دې کتاب کې به هېڅ داسې يو توری چې هغه په پښتو کې وي پاتې نه وي دا به داسې يوازېنی کتاب وي چې د پښتنو ټولې ستونزې هوارې کړي.)) د قاموس اړين شرايط ډيری افغان ليکوال اوس د يوه جامع پښتو قاموس د ليکلو پر اړتيا ټينګار کوي خو دوی د دې کار د ترسره کېدو د څرنګوالي په هکله د يولړ شرايطو په پام کي نيول هم اړين بولي. حمید الله نیازی:(( د دې کار پيل هم سخت کار و او اوس چي اخته هم يو وينو چې د دې کار فوق العاده ډېر کارونه د سپينې ادې ټولنې ټول کارکوونکي پرمخ وړي، او زه نشم ويلای چې څه وخت به بشپړ شي کله يو توری يوه ورځ وخت نيسي. )) ډاکټر عبدالحميد بهيج چې له تېرو دوولسو کلنو راهيسې د پښتو قاموسونو په ليکلو بوخت دی، وايي د يوه نوي او جامع قاموس د ليکلو کار بايد د يوه ژمن ټيم لخوا او د ټاکلي اهدافو په پام کې نيولو سره ترسره شي: (( که يو څوک غواړي چې ژبه يي د تل لپاره خوندي وي او نورو نسلونو ته يي د هغو پانګه وساتل يوازېنۍ لاره يې د قاموس ليکنې لار ده خو هدف بايد وټاکل شي هغه ټيم چي کار پرې کوي بايد ژمن ټيم وي هسې نه چې د ډېرو زياتو همکارانو راغونډېدل د کار د ګډوډېدو سبب وګرځي.)) ښاغلي بهيج چې تر دې وړاندي يې طبي فلسفي سياسي او نور پښتو څانګيزه قاموسونه ليکلي نور وړانديزونه هم لري . ښاغلي بهيج وايي ټول هغه کسان چې اوس د پښتو قاموس د ليکلو هڅه کوي بايد د د نړۍ په نورو شتمنو او ژونديو ژبو کېي معتبر ليکل شوي قاموسونه په پام کې ونيسي او د هغو له معيارونوسره سم کار وکړي: ((هر څوک چې دا کار کوي هیله ترې کوم چې د هر لغت لپاره ځانګړی تعريف وړاندې کړي لګه څرنګه چې په انګليسي آلماني فرانسوي او نورو ګاونډيو ژبو کې دا کار شوی په پښتو کې بيخي نه دی شوی، بلکې بالکل په پښتو قاموسونو کي نشته. )) ښاغلي بهيج وايي ټول هغه کسان چې اوس د پښتو قاموس د ليکلو هڅه کوي بايد د د نړۍ په نورو شتمنو او ژونديو ژبو کېي معتبر ليکل شوي قاموسونه په پام کې ونيسي او د هغو له معيارونوسره سم کار وکړي د سپينې ادې ادبي کلتوري ټولنې هم لا له وړاندې ويلي چې د نوي پښتو قاموس چاپ يوازې د نوموړي تولنې د کارکوونکي دنده نه ده، بلکې په وينا يې دوی به د ليکوالانو وړانديزونو او نظرياتو ته سترګي پر لاره وي. ددې ټولنې چارواکي وايي په ځانګړې توګه به دوی د پياوړو ليکوالو او اديبانو څخه د هغو توکو د نومولو په برخه کې مرستې غواړي چې نوي را پيدا شوي او تراوسه په پښتو کې ورته معادل نه دي موندل شوي. د سپينې ادې ادبي کلتوري ټولنه چې په ١٣٨٦ لمريز کال کې په هرات کې پرانيستل شوې، په لوېديځو ولايتونو کې په سلګونو غړي لري. دوی وايي په پام کې لري چې د 'پښتو نعتيه' شعرونو يوه مجموعه او د طب په ډګر کې د لومړنيو مرستو يو کتاب هم ډېر زر چاپ کړي. ډېری افغان ليکوال تمه لري چې دولت په افغانستان کې د ننه د کتابونو د چاپ په ډګر کې د ليکوالو د هڅولو او دوی ته د اړينو امکاناتو د برابرولو په موخه اړين ګامونه اوچت کړي. په هرات کې د افغانستان د ډېرو نورو ښارونو په څېر ډېری کتابتونونه او د کتاب پلورنځي په ايراني کتابونو ډک دي او په هېواد کي د ننه چاپ شوي کتابونه يا نه لري او يا که ييېلري هم بيخي لږ دي. دا ستونزه په ځانګړې توګه په پښتو ليکل شوي کتابونو په برخه کې ډېره لويه ده. ډېری افغان ليکوال تمه لري چې دولت په افغانستان کې د ننه د کتابونو د چاپ په ډګر کې د ليکوالو د هڅولو او دوی ته د اړينو امکاناتو د برابرولو په موخه اړين ګامونه اوچت کړي.