کریم خان؛ د جرمونو نړیوالې محکمې نوی مشر څومره پېژنئ؟
د جرمونو د نړیوالې محکمې يا اى سي سي د مشرې څارنوالې فاتو بنسودا، چې د ډونلډ ټرمپ ادارې یې پر وړاندې محدودیتونه لګولي وو، پرځای مشهور بریتانوی وکیل او حقوقپوه کریم احمد خان نوی مشر څارنوال ټاکل شوی دی.
کریم خان د کینیا د مرستیال ولسمشر ویلیم روټو او د معمر القذافي د زوی سیف الاسلام وکیل هم پاتې شوی. ۵۰ کلن خان به په عراق کې د "اسلامي دولت" (داعش) نومې ډلې د ناوړه اعمالو او جرمونو په اړه د څېړنډلې مشري کوي. د بي بي سي د دیپلوماتیکو چارو خبریال جیمس لانډال وايي، د خان بریا له اروپايي ټولنې د بریتانیا تر وتلو وروسته د دغه هېواد د دیپلوماتیکې بریا په توګه ګڼل کېږي. د جرمونو نړیواله محکمه چې مرکز یې هالنډ کې دی، تل د جنګي جرمونو او بشرضد جنایتونو په اړه څېړنې کوي. د دویم پړاو رایې اچولو بهیر کې ښاغلي خان د ټول ټال ۱۲۳ هېوادونو له رایو څخه د ۷۲ هېوادونو رایې خپلې کړې او د ایرلنډ،‌ ایټالیا او اسپانیا پر نوماندانو مخکې شو. کریم خان به عراق کې د "اسلامي دولت" نومې ډلې د جنایتونو څېړنه وکړي په پام کې ده چې ښاغلی خان به د محکمې د مشر څارنوال په توګه د نهو کلونو لپاره په جولای میاشت کې خپله دنده پیل کړي. دا د دغې محکمې په ۱۸ کلن تاریخ کې درېیم عمومي مشر څارنوال دی. د بریتانیا د بهرنیو چارو وزیر ډومینیک راب دغه مقام ته د ښاغلي خان د ټاکل کېدو هرکلی کړی چې وايي "کریم په نړیوال قانون کې پراخه تجربه لري چې د عدالت پلی کولو او جرمونو څېړنو کې به ګټور تمام شي". کریم خان د یزیدیانو د ۱۰۴ مړو سپارلو مراسمو کې خان د لندن کېنګ جورج پوهنتون په قانون کې لېسانس کړی. نوموړي پخپل اوه ویشت کلن قانوني کار کې د نړیوالو جنايي محکمو سربېره له سیمه ییزو محکمو سره هم کار کړی. هغه د مخکېنۍ یوګوسلاویا د جنګي جرمونو اړوندو قضیو او د روانډا او لبنان په ځانګړو محکمو کې هم تجربه درلوده.‌ کریم خان د لیبیا د پخواني واکمن معمر القذافي د زوی سیف الاسلام مدافع وکیل هم پاتې شوی. کریم خان له ۲۰۱۸ کال راهیسې په عراق کې د (اسلامي دولت) نومې ډلې د جنګي جرمونو او ډله ییزو جنایتونو په تړاو د څېړنډلې مشري هم کوي چې دا قضیه اوس په (یونیټاډ) نامه یادېږي. راتلونکې ګواښونه فاتو بنسودا وايي اټکل دی چې لوېدیځه تراډه او ختیځ قدس کې جنګي جرمونه شوي. د کریم خان نوې دنده کې به نوموړی افغانستان او فلسطیني خاوره کې د جنګي جرمونو د څېړلو د څرنګوالي له ستونزو سره مخامخ وي. په داسې حال کې چې امریکا د روسیې او چین سربېره د جرمونو نړیواله محکمه په رسمیت نه پېژني، واشنګټن ددغې محکمې پر اوسنۍ مشرې فاتو بنسودا په افغانستان کې د امریکا د کړنو په اړه د څېړنو له کبله بندیزونه لګولي چې د سفر بندیز هم پکې راځي.