د ایران مذهبي مشر وايي سعودي چارواکي دې بښنه وغواړي
د ایران مذهبي مشر آیت الله خامنه ای د منا وروستۍ پېښې ته – چې سلګونه حاجیان پکې مړه شول - په اشارې سره پخپلو خبرو کې ویلي، د عربستان له چارواکو یې غوښتي چې 'خپل مسؤولیت ومني او له اسلامي امت د قربانیانو له کورنیو بښنه وغواړي'.
خامنه اي د یکشنبې په ورځ (سپتمبر ۲۷مه/تله ۵مه) تهران کې وویل چې ''اسلامي نړي ډېرې پوښتنې لري او په دې پېښه کې له زرو د ډېرو کسانو مړه کېدل کوچنۍ خبره نه ده، له همدې کبله اسلامي نړۍ باید پر دې موضوع سوچ وکړي.'' آیت الله خامنه ای دا سمه نه ګڼي، چې ګني د دې پېښې مسؤولیت ددوی پر غاړه نه دی. نوموړي وړاندې هم ویلي وو، چې ''ناسم مدیریت او ناسم ګامونه اخیستل'' ددې پېښې لامل دی، چې په وینا یې د اسلامي نړۍ اختر په غمیزې بدل شوی. نوموړي په ایران کې درې ورځې ملي ویر اعلان کړی. روحاني: د مِنا پېښه دې وڅېړله شي د ایران ولسمشر حسن روحاني د ملګرو ملتونو په عمومي غونډه کې د وینا پرمهال په سعودي عربستان کې د تېرې پنجشنبې د ورځې د حاجیانو د ټېل ماټېل پېښې په اړه د یوې څېړنې غوښتنه وکړه او دغه پېښه یې زړه ماتوونکې وبلله: ''لازمه ګنم چې د هغې زړه ماتوونکې پېښې په هکله چې د سعودي په مینا کې د تېرې پنجشنبې په ورځ د ایرانیانو په ګډون د زرګونو حاجیانو په منځ کې رامنځ ته شوه خپله خواشيني څرګنده کړم او د هغو کسانو له کورنیو سره خپله خواخوږي څرګنده کړم چې په دې پېښه کې وژل شوي دي. زه سږکال د حج د مراسمو پرمهال د نورو او د دې پېښې د رامنځ ته کېدولو د څرنګوالي په هکله د یوې څیړنې پر ترسره کولو ټینګار کوم.'' د ایران ولسمشر نیویارک کې د ملګرو ملتونو عمومي غونډې ته وینا کړې ده له تېرې پنجشنبې راهیسې څو ځلې ایراني مشرانو په مینا کې د رامنځ ته شوې پېښې په هکله چې په ترڅ کې یې د ۱۳۴ ایراني حاجیانو په ګډون څه باندې ۷۶۰ حاجیان مړه شول خپله غوسه څرګنده کړې ده. په همدې حال کې د سعودي مشر مفتي شیخ عبدالعزیز بن عبدالله الشیخ ویلي په منا کې د شیطانانو د ویشتلو پرمهال د ټېل ماټېل رامنځته کېدل د انسانانو له کنتروله وتلی کار و او د سعودي حکومت پری پړ نه دی. مفتي عبدالعزیز د کورنیو چارو وزیر او ولیعهد محمد بن نایف ته ویلي تقدیر بدلیدونکی نه دی او د حج د چارو د سمبالوونکي په توګه دی او د سعودی حکومت له پړې خلاص دي. خو ایران او ځینو نورو هغو هېوادونو چې په دې پېښه کې یې وګړي وژل شوي پر سعودي عربستان نیوکه کوي چې د خوندیتابه چارو ته سمه پاملرنه نه وه کړې. د ایران لوی څارنوال حجة الاسلام سعید ابراهیم رییسي د سعودي پر شاهي کورنۍ غږ وکړ چې محاکمې ته چمتو شي: د حج د مراسمو پرمهال دغسې پېښه چې څه باندې ۷۶۰ تنه حاجیان په کې مړه او ۹۳۶ نور ټپیان شول په تېرو ۲۵ کلونو کې څاری نه لري. ''د نړیوالو حقوقو له پلوه دا پېښه په بشپړه توګه د څیړنې وړ ده، څیړنه شونې ده او د السعود شاهي کورنۍ باید د دې پېښې په اړه پوښتنې ځواب کړي. دوی باید ځانونه پوه کړي چې موږ به د دې جنایت په خاطر چې له حاجیانو سره شوی په نړیوالو محکمو کې د سعودي د شاهي کورنۍ د غړو محاکمه وغواړو.'' د حج د مراسمو پرمهال دغسې پېښه چې څه باندې ۷۶۰ تنه حاجیان په کې مړه او ۹۳۶ نور ټپیان شول په تېرو ۲۵ کلونو کې څاری نه لري. د سعودي عربستان پاچا سلمان د پېښې په هکله د یوې څېړنې د ترسره کولو امر کړی دی. د منا پېښه کې وژل شوي: