افغان حکومت له فساد سره د مبارزې لپاره نوی کمېسیون جوړ کړ
افغان ولسمشر محمد اشرف غني له اداري فساد سره د مبارزې د یوه نوي کمیسیون د رامنځته کولو اعلان وکړ. دا کمیسیون پنځه غړي لري چې د ولسمشر په وینا ولس، حکومت او ملي شورا ته به ځواب ویونکې وي.
ښاغلي غني ویلي د اداري فساد ضد ستراتیژۍ په رڼا کې به ډېر تمرکز پر هغه فساد وي چې د لوړ پوړو چارواکو له خوا کیږي ښاغلي غني په ولسمشرۍ ماڼۍ کې د اروپایي ټولنې د فساد پر وړاندې مبارزې شپږم کلني کنفرانس کې وویل، د دې کمیسیون له پنځو غړو به یې دوه مېرمنې وي. افغان ولسمشر په یوه فرمان کې همایون حامد، مریم زرمتۍ، عبدالقیوم نظامي، سید محمد هاشمي او فرخ لقا د دې کمېسیون دغړو په توګه منظور کړي دي. د دې نوي کمیسیون غړو ته دنده سپارل شوې چې د نافذه تقنیني اسنادو په رڼا کې خپلې دندې، صلاحیتونه او مشخص کاري پروګرام له ټاکلي وخت سره سم تنظیم او عملي کړي. ښاغلي غني د اروپایي ټولنې د فساد پر وړاندې مبارزې شپږم کلني کنفرانس کې د دې کمېسیون په اړه ویلي چې "د اړتیا وړ ټول منابع او واکونه به دې کمېسیون ته انتقال شي او هیله ده چې فساد سره د مبارزې په لاره کې د فعال بنسټ په توګه عمل وکړي". نوموړي ټېنګار کړی چې له فساد سره د مبارزې ستراتیژي پیاوړې کېږي او "ډېر تمرکز به د لوړپوړو چارواکو لخوا کېدونکي فساد سره د مبارزې په اړه وي". له اداري فساد سره د مبارزې په اړه د سیګار اندېښنه افغانانو بیا بیا د فساد ضد لاریون کړی دی. له اداري فساد سره د مبارزې دا نوی کمیسیون داسې مهال رامنځته کیږي چې د افغانستان د بیارغونې د څار ځانګړې اداره یا سیګار ویلي، د سیستماتیک فساد پرضد د افغان حکومت چارې کمزورې او نااغېزمنې دي. سیګار تېره اونۍ په دې تړاو د امریکا دفاع وزارت او د امریکا نړیوالې پراختیايي ادارې ته لیک استولی چې پرون ټوېټر کې خپور شو. دا اداره دغه لیک کې وايي، افغانستان کې د فساد ضد مبارزه د غونډو جوړولو او پر کاغذ د مقرراتو لیکلو سره محدوده پاتې شوې ده. دې لیک کې راغلي، له سزا د ځواکمنو مفسدو چارواکو خوندیتوب او په فساد د ککړو کسانو نه نیول له فساد سره د مبارزې برخه کې د حکومت په وړاندې ننګونې دي سیګار د بېلګې په ډول د افغانستان ټاکنو خپلواک کمېسون د پخواني مشر احمد یوسف نورستاني یادونه کوي: "سره له دې چې په واک ناوړه کارولو او اختلاس تورن دی او امریکا کې هم محکمې تورن بللی، خو بیا هم د افغانستان مشرانو جرګې غړیتوب ته غوره شو او کاري خوندیتوب یې د نیولو خنډ دی." له اداري فساد سره د مبارزې لپاره نوي کمیسیون او دې برخه کې د سیګار اندېښنې داسې مهال په ډاګه کیږي چې راتلونکو دوو اونیو کې له افغانستان سره د مالي مرستو لپاره جنیوا کې د امریکا په مشرۍ د نږدې اویا هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو غونډه جوړېږي. تمه ده دې غونډه کې له افغانستان سره د بیارغونې لپاره څو میلیارد ډالره مرسته اعلان شي. د افغانستان د بیارغونې د څار بهیر مشر له امریکا او ملګرو یې غوښتي چې جنیوا کې اعلانېدونکې مرستې په دغه هېواد کې د فساد ضد مبارزې له ریښتونو پایلو او حساب ورکولو سره وتړي. سیګار زیاتوي تجربې ښودلې چې افغان حکومت د بسپنه والو د ښکېلتیا او څار پر مهال د فساد ضد مبارزه کې ښه عمل کړی دی. سیګار له امریکا او ملګرو یې غواړي چې له افغانستان سره د جنیوا مرستې د فساد ضد مبارزې سره مشروطې دي. ۲۰۰۱ میلادي کال کې د طالبانو له واکمنۍ پرځېدو راهیسې له افغانستان سره میلیاردونه ډالر مرسته شوې ده، خو کلونو وروسته بیا هم دولتي ادارو کې ژور فساد د افغانستان او نړیوالو مرستندویانو لپاره په سرخوږي بدل شوی دی. ۲۰۱۶ میلادي کال کې د برتانیا د هغه وخت لومړي وزیر ډیویډ کامرون د برتانیا ملکې سره نارسمي خبرو کې افغانستان یو له دوو هیښوونکو فاسدونو هېوادونو کې بللی و. افغان حکومت په دولتي ادارو کې د ژور فساد ستونزه مني، خو وايي، دې برخه کې یې مبارزه زیاته کړې ده او دې لړ کې د ځینې لوړپوړو چارواکو نیولو ته اشاره کوي. کورنۍ او نړیوالې څارونکې ادارې د فساد ضد مبارزه کې د افغان حکومت پاتې راتلو ته پر اشاره سربېره د لوېدیځوالو کړنې هم دغه هېواد کې د فساد پراخېدو لامل بولي.