افغان ټاکنې: 'د کابل ولایت د رایو باطلول ناقانونه پرېکړه ده'
د افغانستان د ټاکنیزو شکایتونو اورېدو کمېسیون له خوا د 'پراخو ټاکنیزو درغلیو او جرمونو' له کبله د کابل ولایت د تېرو پارلماني ټاکنو د پایلې باطلولو تر اعلان وروسته، د ټاکنو کمېسیون دا پرېکړه 'ناقانونه، سلیقوي او عجولانه' بللې ده.
د ټاکنو خپلواک کمېسیون کمېشنر سید حفیظ الله هاشمي خبریالانو ته وویل، ښاغلي هاشمي زیاته کړه، د کابل ولایت د ټاکنیزو چارواکو د لرې کولو صلاحیت یوازې ټاکنیز کمېسیون لري. د ټاکنو خپلواک کمېسیون مشر ګلاجان عبدالبدیع صیاد خبریالانو ته وویل، د ټاکنیزو شکایتونو اورېدو کمېسیون له ټاکنیز کمېسیون سره پر شوې هوکړې نه دی ولاړ. ښاغلي صیاد وویل، د کابل ولایت د رایو باطلول په دې معنا دي چې د خلکو رایې بابیزه ګڼل شوې درناوی نه دی ورته شوی. د ټاکنو خپلواک کمېسیون کمېشنر سید حفیظ الله هاشمي خبریالانو ته وویل، د شکایتونو اورېدو د کمېسیون له خوا وړاندې شوې سرغړونې د کابل ولایت د ټولو رایو د بطلان لپاره کفایت نه کوي، بلکې نورو اسنادو او شواهدو ته اړتیا ده. ښاغلي هاشمي زیاته کړه، د کابل ولایت د ټاکنیزو چارواکو د لرې کولو صلاحیت یوازې ټاکنیز کمېسیون لري. د افغانستان د ټاکنیزو شکایتونو اورېدو کمېسیون کابل ولایت کې د تېرو پارلماني ټاکنو پایلې د 'پراخو ټاکنیزو درغلیو او جرمونو' له کبله باطلې اعلان کړې. څرګنده نه ده چې ایا د ټاکنو خپلواک کمېسیون به له دې پرېکړې سره موافق وي که نه. 'د کابل ټاکنیز کارکوونکي شړل کېږي او رایې بیا شمېرل کېږي' افغان ټاکنې: د پینځو نورو ولایتونو لومړنۍ پایلې اعلان شوې افغان ولسمشرۍ ټاکنې؛ ولې یې پر ځنډولو غور کېږي؟ ددغه کمېسیون ویاند علي رضا روحاني د پنجشنبې په ورځ (لیندۍ ۱۵مه) کابل کې خبریالانو ته د یاد کمېسیون د پرېکړې له مخې، د دغو ټاکنو د باطلولو لپاره ځینې حقوقي دلایل وړاندې کړل، چې په وینا یې، دا پرېکړه له دقیقې ارزونې وروسته شوې ده. ۳۰۰۰ ټاکنیز شکایتونه د ټاکنیزو شکایتونو اورېدو کمېسیون چارواکو بي بي سي ته ویلي، په پام کې ده چې د وردګو، فراه او ځینو نورو ولایتونو رایې هم د درغلیو له امله باطلې اعلان شي. ښاغلي روحاني وویل، ددغو کسانو له خوا ناسم مدیریت او د ټاکنیزو قوانینو او لایحو نه مراعاتولو ټاکنیزو درغلیو او جرمونو ته لاره هواره کړه او کابل کې یې د کابو درې زره ټاکنیزو شکایتونو تر ارزولو وروسته د رایو د باطلولو پرېکړه کړې ده. یاد کمېسیون وايي، د ټاکنیزو درغلیو پایله کې یې د ټاکنو خپلواک کمېسیون پنځه مخکني او اوسني چارواکي د ټاکنیزو درغلیو او جرمونو له کبله له دندې ګوښه او ۱۰۰ زره افغانۍ نغدي جریمه کړي دي. د ټاکنیزو شکایتونو اورېدو کمېسیون چارواکي وايي، ددغو کسانو او نورو هغو چې ټاکنیزې سرغړونې یې کړې دي، جرمي قضیې ارزوي او پایلې به یې جلا جلا اعلان شي. د کابل ولایت پارلماني ټاکنو کې څه باندې ۱٫۶ میلیون رای اچوونکو نوملیکنه کړې وه، خو څرګنده نه شوه، چې د ټاکنو پر ورځ څومره کسانو رایې ورکړې. ټاکنیز کمېسیون: د کابل ولایت د رایو باطلول عجولانه او ناقانونه دي د نورو رایو باطلېدو امکان د افغانستان د ټاکنیزو شکایتونو کمېسیون مرستیالې حمیرا حقمل د بي بي سي وحید پیکان ته وویل، د ټاکنیزو درغلیو له امله د وردګو، فراه او ځینو نورو ولایتونو د رایو باطلېدو امکان شته. د افغانستان د ټاکنیز قانون له مخې، کله چې د یوې حوزې رایې باطلې شي، د ټاکنو خپلواک کمېسیون باید اوو ورځو کې په هماغه حوزه کې بیا ټاکنې وکړي. د ټاکنیزو شکایتونو په تړاو د ټاکنیزو شکایتونو اورېدو کمېسیون دا پرېکړه داسې مهال اعلان شوې، چې لاهم په هېواد کې د تېرو پارلماني ټاکنو بشپړې لومړنۍ پایلې نه دي اعلان شوې. د ټاکنو خپلواک کمېسیون اوس د ځینو حوزو د رایو پر شمېرلو بوخت دی. په افغانستان کې کې د راتلونکې وري میاشتې پر ۳۱مه د ولسمشرۍ ټاکنو لپاره هم چمتوووالی نیول کېږي. د کابل ولایت د باطلو شویو رایو بنډلونه خبریالانو ته وښودل شول د حکومت غبرګون د افغانستان اجراییه ریاست مرستیال ویاند فریدون خوځون د کابل ولایت د رایو باطلېدو په اړه غبرګون کې بي بي سي ته وویل، ټاکنیز کمېسیونونه پخپلو پرېکړو کې خپلواک دي او حکومت یې د ټاکنیز شفافیت په موخه هرې پرېکړې ته درناوی لري: "دا د ټاکنیزو کمېسیونونو دنده ده، چې د افغانانو له غوښتنو سره سم ټاکنیز بهیر مخته بوځي. حکومت د دوی په چارو کې هېڅ مداخله نه کوي، نن هم د ټاکنیزو شکایتونو کمېسیون پرېکړه د دوی د صلاحیت پربنسټ شوې ده او دوی پخپلو پرېکړو کې خپلواک دي." وړاندې د ټاکنیزو شکایتونو اورېدو کمېسیون له بایومټریک پرته رایې باطلې اعلان کړې وې، خو وروسته یې د ټاکنو له خپلواک کمېسیون سره په تفاهم وویل چې له دغو رایو به یوه اندازه باطلې اعلان شي. د افغانستان پارلماني ټاکنې د تېرې تلې میاشتې پر ۲۸ او ۲۹مه وشوې. مخکې د ټاکنیزو شکایتونو کمیسیون پرېکړه کړې وه چې د رایې اچونې د ټولو هغو مرکزونو رایې دې له سره وشمېرل شي، چې د درغلیو په اړه یې جدي شکایتونه شوي وو. د افغانستان ولسي جرګه کې کابل ولایت ته ۳۳ څوکۍ ځانګړې شوې، چې په سږنیو ټاکنو کې د هرې څوکۍ لپاره ۲۳ نوماندان وو. د ۱۳۹۷ کال پارلماني ټاکنو ته له کابله ۱۰۸ ښځو او ۶۴۵ نارینه وو ځانونه نوماند کړي وو. د ښځو لپاره ځانګړې شوې هرې څوکۍ ته ۱۲ نوماندانې وې. په ۲۰۱۰ کال کې ۲۰ نوماندان وو. وړاندې د ټاکنیزو شکایتونو اورېدو کمېسیون له بایومټریک پرته رایې باطلې اعلان کړې وې، خو وروسته یې د ټاکنو له خپلواک کمېسیون سره په تفاهم وویل چې له دغو رایو به یوه اندازه باطلې اعلان شي.