بولټن: په افغانستان کې د امریکا جنګي جنایتونه مه څېړئ
د سپېنې ماڼۍ د ملي امنيت سلاکار جان بولټن گواښ کړى، که نړيواله جنايي محکمه په افغانستان کې د امريکايي عسکرو د کړنو پلټنه مخته يوسي، نو دې محکمې ته به سزا ورکړي.
د ښاغلي بولټن دغه څرگندونې د ٢٠٠١ لومړي کال د سيپټمبر يوولسمې د بريدونو له کاليزې سره همهاله راځي چې د امريکا په مشرۍ په افغانستان کې د ټلوالې د يرغل سبب شو . هغه وويل ، امريکا چمتو ده، چې د نړيوالې جنايي محکمې پر قاضیانو مالي او د سفر بندیزونه ولګوي او له جنايي تورونو سره يې مخامخ کړي. د ښاغلي بولټن دغه څرگندونې د ٢٠٠١ لومړي کال د سپټمبر يوولسمې د بريدونو له کاليزې سره همهاله راځي چې د امريکا په مشرۍ په افغانستان کې د ټلوالې د يرغل سبب شو. د امريکا په مشرۍ ټلوالې په امريکا کې د سپټمبرد يوولسمې له بريدونو وروسته پر افغانستان يرغل وکړ چې نن يې دا دى اوولس کاله بشپړ شول. د نړیوالې جنايي محکمې څارنواله افغانستان کې د جنګي جرمونو پلټل غواړي "د بشرضد جنګي جرمونو قربانیانو شکایت ته اسانتیاوې نه شته" ''نړیواله جنايي محکمه باید افغانستان کې د جنګي جرمونو پلټنه کې مداخله وکړي'' امريکا ددغو بريدونو پړه د القاعدې شبکې پر مشر اسامه بن لادن واچوله، چې پر هغه مهال د طالبانو رژيم افغانستان کې ساتلى و او د طالبانو رژيم نسکور کړ او د ترهگرۍ پر وړاندې يې نړيواله جگړه اعلان کړه. ښاغلي بولټن ویلي: "امریکا به نړیواله جنايي محکمه کې د خپلو وګړو او متحدینو د ساتنې لپاره له هر ډول غیر منصفانه او نا قانونه څار پروړاندې له ممکنه لارو د هغوی د ساتنې لپاره لاس په کار شي." تمه کېده چې فاتو بین سودا به له ۲۰۰۳ کال راپدیخوا د طالبانو، افغان حکومت او امریکايي ځواکونو له خوا د جنګي او انسانیت ضد جرمونو د ادعاوو په هکله پټلڼې وکړي. ښاغلي بولټن ویلي، که دغه محکمه په افغانستان کې د امریکایانو د جنګي او استخباراتي پېر پرمهال د جنګي جنایتونو د تورونو په اړه څېړنه وکړي، د ټرمپ حکومت به له دوی سره مبارزه وکړي، که دا ډول څېړنه دوام ومومي، حکومت به امریکا ته د لاهې د محکمې د قاضیانو او څارنوالونو د ورتګ مخه ونیسي. دوی وايي، امریکا به د امریکا د بانکي سیستم له لارې پر دوی مالي مرستې ودروي او سرغړوونکي به محکمې ته راکش کړي. د جنګي جرمونو څېړلو نړیوالې محکمې په ۲۰۰۷ کال د افغانستان د وضعیت په اړه خپله لومړنۍ ارزونه پیل کړه او تر اوسه یې تر ۱۱۲ ډېر شکایتونه ثبت کړي دي. افغانستان په ۲۰۰۳ کال کې د روم تړون او د جرمونو نړېوالې محکمې غړیتوب تر لاسه کړی. د ۲۰۱۷ کال نومبر کې د نړیوالې جنايي محکمې ای سي سي یوې څارنوالې له قاضیانو غوښتي وو چې په افغانستان کې د جنګي جرمونو په اړه د رسمي پلټنې اجازه ور کړي. تمه کېده چې فاتو بین سودا به له ۲۰۰۳ کال راپدیخوا د طالبانو، افغان حکومت او امریکايي ځواکونو له خوا د جنګي او انسانیت ضد جرمونو د ادعاوو په هکله پټلڼې وکړي. د جرمونو نړیواله محکمه چې مرکز یې په هالنډ کې دی په ۲۰۰۲ کال کې د نسل وژنې، بشر ضد جنایتونو او جنګي جرمونو شکایتونو د څېړلو لپاره رامنځته شوه چې افغانستان یې هم په ۲۰۰۳ کې غړیتوب واخیست. یاده محکمه په څلورو حالتونو کې لاس په کار کېدای شي: بن سودا تمه ښودلې چې د افغان دولت، د روم تړون د غړو هېوادونو او نړیوالې ټولنې په مرسته په افغانستان کې د شویو جرمونو له قربانیانو سره عدالت وشي.