جولان غرونه اسراییل ته ولې مهم دي؟
د جمعې په ورځ د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ وویل، جولان غرونه د اسراییل خاوره ده.
هغه دا سیمه د اسراییلي دولت د امنیت او سیمه ییز ټیکاو لپاره ډېره مهمه وبلله. د سوریې حکومت د ټرمپ دا څرګندونې بې مسوولیته وبللې او وغندلې. د سوریې د بهرنیو چارو وزارت یوه بیان کې د امریکا دا ګام "په پټو سترګو د اسراییل د تقلید ښه ثبوت" وباله. د سوریې رسنۍ وایي، د دغه هېواد حکومت به د جولان د بېرته ترلاسولو لپاره خپل ټول وسایل وکاروي. د ‍پوسټ Twitter پای, 1 د اسراییل لومړی وزیر بن یمین نتن یاهو- چې بیا بیا د سوریې جګړه کې د ایران د لاسوهنې خبرداری ور کوي- د ټرمپ د پرېکړې مننه کوي. "داسې وخت دی چې ایران سوریه کې اډې جوړوي او د اسراییل له منځه وړل غواړي، خو ټرمپ زړورتیا سره پر جولان غرونو د اسراییل ملکیت ومانه". پر ۲۰۱۷ کال امریکا په حکومتي کچه بیت المقدس د اسراییل پلازمېنه وباله او پر ۲۰۱۸ کال یې له تل ابیب خپل سفارت هلته ولېږداوه. د امریکا دا پرېکړه د فلسطین او عرب نړۍ له سخت غبرګون سره مخ شوه. فلسطنیان وايي، ختیځ بیت المقدس د دوی د راتلونکي هېواد پلازمېنه ده او د ۱۹۹۳ کال د فلسطین او اسراییل د تړون له مخې پر دغه سیمه پرېکړه وروسته کېږي. جولان غرونه جولان غرونه د سوریې هغه سیمه ده چې پر ۱۹۶۷ کال اسراییل لاندې کړه. جولان غرونه ۱۲۰۰ کیلومتره مربع پراخوالی لري. د سوریې له پلازمېنې دمشق نږدې ۶۰ کیلومتره لرې سوېل لوېدیځ کې پراته دي. دې سیمه کې نږدې ۳۰ سلنه یهود اوسي او د یوې اندازې له مخې دوه لکه خلک ور لېږدول شوي دي. دې سیمه کې دوه لکه سوریایان هم اوسي، د سوریې او اسراییل ترمنځ پر سرحدي اهمیت سربېره دلته له یوې خوا د اردن او له بلې خوا د لبنان پوله هم ور سره لګېدلې ده.. جولان غرونه ولې جنجالي دي؟ اسراییل پر ۱۹۶۷ کال د منځني ختیځ د جګړې وروستیو کې پر دغه سیمه ولکه وکړه. پر ۱۹۷۳ کال د دې سیمې د سوبې لپاره د سوریې هڅه ناکام شوه او پر ۱۹۸۱ کال اسراییل دا سیمه خپله وبلله. خو په نړیواله کچه د اسراییل دا ګام ونه منل شو او هم له سختو نیوکو سره مخ شو. د ملګرو ملتونو دریځ له تېرو ۵۲ کلونو راهیسې په نړیواله کچه دا سیمه جنجالي ده او د ملګرو ملتونو امنیت شورا پر دغه سیمه د اسراییل ولکه بې قانونه بولي. سوریه کې د ملګرو ملتونو ځانګړي سفیر ګییر پیډرسن تېره میاشت یوه بیان کې وویل: "امنیت شورا په ښکاره ویلي چې جولان غرونه د سوریې سیمه ده او د ملګرو ملتونو د پرېکړه لیک له مخې دا د سوریې د سرحدي خوندیتوب مسله ده". د جولان غرونو اهمیت جولان غرونه اسراییل او سوریې دواړو ته ځانګړی اهمیت لري او لویه وجه یې هم جغرافیايي او پوځي اهمیت دی. د سوریې سوېل لوېدیځ کې د غرونو له دې لړۍ د سوریې پلازمېنه دمشق روښانه مالومېږي. پر دې سیمه د اسراییل تر ولکې وروسته د دغه هېواد پوځ د سوریې پوځ او وسلوال څارلی شي. له دې سیمې د اسراییل شمالي سیمې هم څارل کېدی شي او د ۱۹۴۸ کال تر ۱۹۶۷ منځ چې د غرونو دا لړۍ د سوریې واک کې وه، نو پوځ یې له دې ځای پر شمالي اسراییل د توغندیو بریدونه کول. ځکه دا سیمه که د اسراییل په لاس کې وي، نو د سوریې له لوري له هر ډول پوځي برید یې ساتلی شي. پر پوځي اهمیت سربېره دې سیمې ته د دې غرونو د باراني اوبو له زېرمې اوبه رسېږي د اسراییل د اوبو دریمه لویه وسیله ده.