نړیواله جنايي محکمه د روهېنګیا مسلمانانو ټولوژنه ارزوي
نن (سې شنبه) د ملګرو ملتونو اړوند نړیواله جنايي محکمه د میانمار (برما) حکومت پرضد د نسل وژنې په اړه د شکایتونو ارزونه پیلوي.
انګ سان سوچي د خپل حکومت د کړنو دفاع پر غاړه لري چې ښايي د هغې باور به لا ډېر ټیټ کړی دا شکایتونه د افریقا په لوېدیځ کې د ګمبیا حکومت دغې محکمې ته سپارلي چې په ۲۰۱۷ کال د روهېنګیا مسلمانانو د وژنې په تړاو دي. د میانمار پر پوځ او له هغوی سره تړلو او ملاتړو کسانو د روهینګیا لږکیو پر کلیو بریدونه، وژنې، د هغوی د شتمنیو لوټل او د سلګونه زره وګړو بې ځایه کولو تورونه دي. ګمبیا د نړیوالو جنايي جرمونو محکمې جوړېدو هوکړه لاسلیک کړې ده. د ګمبیا حکومت له دې محکمې غوښتي چې د روهینګیا مسلمانانو د ځورونې لپاره سم لاسي حکم صادر کړي. ګمبیا د رم په نامه یوه هوکړه لاسلیک کړې، خو میانمار نه ده لاسلیک کړې. د رم هوکړې لاسلیکوونکو د نړیوالې جنايي محکمې واکونه منلي دي. د میانمار د حکومت مشرې انګ سان سوچي هاګ ته تللې او په پام کې ده چې محکمه کې د خپل هېواد دفاع پخپله وکړي. د میانمار پر مسلمانانو د پوځ بریدونو کې زرګونه کسان ،ژل شوي او څو زره نور بې ځایه شوي دي په پام کې ده چې د تورونو ارزونه او د میانمار دفاع تر چارشنبې دوام وکړي. میانمار ادعا کوي چې دوی یوازې په وسلو سمبال روهینګیایان په نښه کړي دي. روهینګیا مسلمانان داسې مهال وژل شوي، چې انګ سان سوچي د میانمار چارې مخ ته بېولې. نوموړې چې میانمار کې د پوځي دیکتاتورۍ پرضد د مبارزې مشره ګڼل کېږي، د مسلمانانو د وژنو نه درولو له کبله له سختو نړیوالو نیوکو سره مخ ده چې د هغې باور ته یې ډېر زیان هم اړولی دی. په هاګ کې د بي بي سي خبریال وايي، د میانمار د پوځ له تاوتریخجنو کړنو د دفاع دریځ به د اغلې سان سوچي له باور بایللو سره نوره مرسته هم وکړي. نړیواله جنايي محکمه د ملګرو ملتونو تر ټولو لوړه محکمه ده چې د نړیوالو جرمونو قضیې پکې ارزول کېږي د میانمار پوځ عملیاتو کې په زرګونو کسان ووژل او تر اوو لکو ډېر روهینګیایان ګاونډي بنګلدېش ته کډه شول. د پوځ عملیاتو کې له بشري حقونو د سرغړونې، قصدي وژنو، جنسي تېریو او جایدادنو سوځولو پراخې ادعاوې هم شوې دي. د میانمار د پوځ د مشر مېن اون هېنګ په ګډون د شپږو لوړپوړو پوځي چارواکو نومونه اخیستل شوي او غوښتنه شوې چې د روهینګیا د توکم پاکونې او ډلوژنې له امله باید وپوښتل شي. دا هغه کسان دي چې رویټرز خبري اژانس یې د وژل کېدو قضیه څېړله ملګرو ملتونو د روهینګیا مسلمانانو سره تاوتریخوالی د تېرو څو لسیزو بوږنوونکی ناورین بلل شوی دی. د ۲۰۱۷ کال د اګست پر ۲۵ یو شمېر روهېنګیا وسله والو د میانمار پولیسو پر لسګونو پوستو برید وکړ او یو شمېر پولیس یې ووژل. په ځواب کې د دغه هېواد پوځ په ظاهره د وسله والو نیولو لپاره پوځي عملیات وکړل چې د ملګرو ملتونو رپوټونو له مخې پایله کې یې له یوې مخکې ځینې کلي وسوځول شول، ملکي کسان ووژل شول، پر ښځو جنسي تېري وشو. په دې پېښو کې د ځايي بودايي مذهبو کسانو ډلې هم شاملې وې. اوس له چې له هغې ورځې دوه کاله تېر دي، نژدې یو میلیون کډوال د بنګله دېش کمپونو کې ژوند کوي، چې د بنګله دېش چاراکو په ونیا د دغه هېواد پر اقتصاد یو دروند بار دی. د سږ کال لومړیو کې بنګله دېش چارواکو وویل، نور کډوال نه مني او په خپله خوښه یې د کډوالو ستنېدو لپاره له میانمار سره یوه هوکړه وکړه، چې له مخې یې تر اوسه هیڅ یو کډوال نه دی ستون شوی. د پوځي عملیاتو له امله تر اوو لکو ډېر روهینګیایان ګاونډي بنګله دېش ته کډه شول.