Azərbaycanda "persona non grata" sayılan britaniyalı jurnalistlə müsahibə
Britaniyalı jurnalist Tony Halpin, ötən həftə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı "arzuolunmaz şəxslər" siyahısındakı 335 nəfərdən biridir.
"Bu, bir çox jurnalistin üzləşdiyi problemdir - getsələr Azərbaycanın qaydalarını pozurlar, buna görə getməsələr isə özləri buna şahid ola bilməyəcəklər." The Times qəzetinin Moskva bürosunun sabiq rəhbəri, hazırda ABŞ-da müstəqil jurnalist olan cənab Halpin BBC Azərbaycancaya bu qərarın onun üçün gözlənilməz olmadığından danışıb. O, The Times qəzetində ötən il dərc olunmuş "Bu ilki Eurovisiona demokratiyadan 0 xal" yazısının müəllifidir. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin "arzuolunmaz şəxslər" siyahısında olmağınız barədə necə öyrəndiniz? Bir müddətdir ki, qeyri-formal şəkildə bilmişəm. Mən Londondakı The Times (qəzeti) üçün Moskvada yaşayanda və işləyəndə, Azərbaycana akkreditasiya və viza üçün bir neçə müraciət etmişəm, amma heç birinə cavab gəlməyib. Ona görə mən qara siyahıya olmağım barədə qeyri-formal xəbər almağa çalışmışam və mənə deyiblər ki, elədir. Sonra isə dostum mənə XİN-in siyahısına linki göndərdi ... və öz adımı da orada gördüm. Buna reaksiyanız necə idi? Sözün düzü bir az məyus oldum. Təəccüblənmədim, çünki artıq Azərbaycan hökümətinin mövqeyini bilirdim. Amma məyus oldum, çünki hökümət iş görmək üçün mübahisə obyekti olan yerlərə getməli olan adamlar və "dövlət düşməni" saydıqları adamlar arasında fərqi görmür. Sonuncu dəfə Dağlıq Qarabağ ərazisinə nə vaxt getmisiniz? Təxminən beş-altı il bundan əvvəl. Bu yaxınlarda olmamışam, dəqiq. Amma siz bu yaxınlarda Azərbaycanda olmusunuz, bu necə alındı? Tony Halpin The Times qəzetində ötən il dərc olunmuş "Bu ilki Eurovisiona demokratiyadan 0 xal" yazısının müəllifidir. Bəli, Bakı Eurovision-a ev sahibliyi etməyə haqq qazananda ümidvar oldum ki, müsabiqəni işıqlandırmaq üçün gedə bilərəm. Bundan əvvəl Eurovision Moskvada keçirilmişdi və bunun üçün Eurovision akkreditasiyası almışdım. Beləliklə Bakı üçün akkreditasiya almağa müraciət etdim və təsdiq aldım. Güman edirəm ki, Prezident Əliyevin höküməti o zaman qalmaqal yaratmaq marağında deyildi və akkreditasiya alan hər bir şəxs aeroportda viza aldı, mən də. Qeyri-rəsmi olaraq "qara siyahı"da olmağınız barədə məlumatı Eurovision-dan sonra və ya əvvəl aldınız? "Eurovision-dan əvvəl. Moskvada yerləşirdim, amma bütün keçmiş sovet respublikalarını işıqlandırmalı idim. Bunu etmək üçün akkreditasiya alıb çox-girişli viza alırsan ki, təcili harasa getməli olsan sənədlərlə heç bir problem olmasın. Amma Azərbaycandan nə akkreditasiya, nə viza, nə də hansısa cavab almadım. Azərbaycana daxil olanda sizə hansısa xəbərdarlıq verildimi? Hansısa problemlə üzləşdinizmi? Xeyr, heç bir problem olmadı. Hamı çox qonaqpərvər və mehriban idi, proses kifayət qədər əngəlsiz idi. Yadımdadır ki, pasportuma baxan qadın qeyd etdi ki, bu pasportumda Ermənistandan viza var, amma bu şərhdən başqa heç nə etmədi - heç bir rəsmi ilə məsələni qaldırmadı və asanlıqla vizamı alıb aeroportu tərk etdim. Siz Qarabağa gedəndə bilirdinizmi ki, Azərbaycandan icazə almalısınız? "Jurnalist olaraq münaqişə zonalarına tez-tez getməli olursan və Dağlıq Qarabağ münaqişə ərazisidir. Münaqişənin mərkəzində də bu sualdır - (Dağlıq Qarabağ) Azərbaycanın bir hissəsidir, yoxsa özü bəyan etdiyi kimi müstəqil respublikadır? Təbii ki, Azərbaycan hökümətinin movqeyindən agaham - Qarabağ müstəqil respublika deyil və Qarabağa ayaq basan kimi Azərbaycan torpağına qanunsuz daxil olursan. Amma praktiki cəhətdən Qarabağa daxil olmaq üçün Ermənistandan keçməmək mümkün deyil. Münaqişə yerindən məlumat hazırlamaq üçün çətin vəziyyətdir. Bir çox jurnalistin üzləşdiyi problemdir - bilirlər ki, getsələr Azərbaycanın qaydalarını pozurlar, buna görə getməsələr isə özləri buna şahid ola bilməyəcəklər.