ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਾ: 45 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਖ਼ਤਰਾ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਡਾਟਾ ਸਰਵਰ ਉੱਤੇ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲੇ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 45 ਲੱਖ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ ਸੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਪਾਸਪੋਰਟ, ਟਿਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੇ ਸੀਵੀਵੀ/ਸੀਵੀਸੀ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ ਸੀ। ਸਟਾਰ ਐਲਾਇਨਜ਼ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 26 ਅਗਸਤ 2011 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 20 ਫਰਵਰੀ 2021 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਸਵਰਡ ਬਦਲਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਲੰਘੇ ਸਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਡਾਟਾ ਉਲੰਘਣ ਦੇ ਲਈ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਪਾਊਂਡ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ (ਸਾਲ 2018 'ਚ) ਚਾਰ ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਨਾਵਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ, ਈਜ਼ੀਜੈੱਟ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 90 ਲੱਖ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਈਮੇਲ ਅਡਰੈੱਸ ਅਤੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ: ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ? ਆਪਣੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਪੈਸੇਂਜਰ ਸਰਵਿਸ ਸਿਸਟਮ (PSA) ਉੱਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਅਟੈਕ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਅਟੈਕ ਵਿੱਚ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੀਕ ਹੋਈ ਹੈ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਅਟੈਕ ਵਿੱਚ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੀਕ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂਭਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਾਗ 45 ਲੱਖ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡਾਟਾ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 25 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰੈਸੋਸਰ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 25 ਮਾਰਚ 2021 ਅਤੇ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 26 ਅਗਸਤ 2011 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 3 ਫਰਵਰੀ 2021 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਗਾਹਕਾਂ ਜਾ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਮ, ਜਨਮ ਤਾਰੀਕ, ਪਤਾ, ਪਾਸਪੋਰਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਟਿਕਟ ਦਾ ਵੇਰਵਾ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੰਪਨੀ ਮੁਤਾਬਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦਾ CVV/CVC ਨੰਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਾਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕੰਪਨੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਾਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ: ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ? ਸਾਈਬਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਦਿਵਿਆ ਬਾਂਸਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਨਾਲ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈਕਰਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕ੍ਰੈਡਿਕ ਕਾਰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਦਿਵਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੈਕਰਜ਼ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੁਟਾਲੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੀਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਓਟੀਪੀ ਜਾਂ ਸੀਵੀਵੀ-ਸੀਵੀਸੀ ਨੰਬਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਘੁਟਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ੌਪਿੰਗ ਲਈ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੈਡਿਕ ਕਾਰਡ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਸ ਉੱਤੇ ਸੇਵ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਿਵਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੈਡਿਕ ਕਾਰਡ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਰਕਮ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)