จ้างเพื่อนกินข้าว: วิถีคนเหงาในพื้นที่สีเทา ?
บ่ายวันเสาร์ในกรุงเทพฯ ชายวัยกลางคนมีนัดกินข้าวกลางวันกับนักศึกษาหญิงที่ร้านอาหารจีนแห่งหนึ่งในย่านรัชดาฯ
โลกของคนเหงาจะหมดไป กับธุรกิจจ้างเพื่อนเที่ยว? ทั้งคู่เจอกันมาหลายครั้งแล้ว และนอกจากเขาจะเป็นผู้จ่ายเงินเลี้ยงค่าอาหารเหมือนกับครั้งที่ผ่านมา เขายังต้องจ่ายค่าบริการราว 6,000 บาท ให้กับบริษัทรับจัดหาเพื่อนกินข้าวที่ทำให้ทั้งสองได้รู้จักกัน บีบีซีไทยพบกับทั้งสองคนผ่านการขอสัมภาษณ์ผู้ให้บริการ "รับจ้างเป็นแฟน จ้างกินข้าว" ธุรกิจในอุตสาหกรรมที่ดูเหมือนกำลังขยายตัว ท่ามกลางสังคมที่ผู้ใช้และให้บริการยังเลือกเก็บกิจกรรมนี้เป็นความลับ ต้อม (นามสมมุติ) เป็นผู้บริหารของบริษัทด้านเทคโนโลยีแห่งหนึ่ง เขาไม่เคยคิดว่าจะมีโอกาสได้นั่งกินข้าวกับผู้หญิงหน้าตาดี จนกระทั่ง 3 ปีก่อน "ครั้งแรก ผู้หญิงสวยมากเป็นพริตตี้มอเตอร์โชว์ คนที่เดินประกบรถท็อปโมเดลเลย ตกใจ ไม่เคยกินข้าวกับคนสวยขนาดนี้มาก่อนในชีวิต … ตอนนั้นเราอินโนเซ็นต์มาก ไม่เคยมีผู้หญิงสวยขนาดนี้มานั่งกินกับเรา" ผู้บริหารอายุราว 40 ปีกล่าว ความประหม่า ในโลกยุคดิจิทัล การหาเพื่อนใหม่ดูจะเป็นเรื่องง่ายสำหรับทุกคน คนที่รู้จักต้อมตั้งแต่สมัยเรียนอาจจำเขาไม่ได้ในวันนี้ นอกจากการแต่งตัวที่เปลี่ยนไป เขากล่าวว่าทั้งบุคลิก การดูแลตัวเอง และความมั่นใจในการเข้าสังคมของเขาก็พัฒนาขึ้นมาก "ตอนเด็ก ๆ เราจีบผู้หญิงไม่ค่อยเป็นหรอก ดูบุคลิกผมก็รู้ ผมดูเนิร์ดมาก" เขากล่าวอย่างอารมณ์ดีในชุดเสื้อยืดสีดำและกางเกงยีนส์ "เมื่อก่อนไม่ได้แต่งตัวแบบนี้เลยนะ เมื่อก่อนแต่งเสื้อเชิ้ต เหมือนเด็กเนิร์ดอะ ใส่แต่แบบกางเกงแสล็กเสื้อเชิ้ต เรียบร้อย" สมัยก่อนเวลาไปเดินตามห้างสรรพสินค้า ต้อมมักจะรู้สึกตื่นเต้นเวลาพูดคุยกับพริตตี้ที่มาออกบูธ แต่เดี๋ยวนี้เขารู้สึกเฉย ๆ เพราะประสบการณ์ที่สั่งสมมาผ่านการกินข้าวกับเพื่อนสาวสวยเกือบทุกสัปดาห์ "ผู้ชายส่วนใหญ่ มีจุดอ่อนเหมือนกันหมด คือเจอผู้หญิงสวยแล้วจะประหม่า และผู้หญิงจะจับได้ เขามีคนมาจีบเยอะ เขาดูออก" เขากล่าวปนหัวเราะ "แต่ถ้าพวกแบดบอยไปจีบผู้หญิงสวยเนี่ย จะไม่ประหม่า เพราะฉะนั้นถ้าเราได้ผู้หญิงสวยเป็นแฟน เราก็ต้องอย่าประหม่า ก็ต้องไปนั่งทานข้าวกับผู้หญิงสวยบ่อย ๆ ให้รู้สึกชิน" ไม่บอกให้คนอื่นรู้ ร้านอาหารหรู เป็นอีกหนึ่งสถานที่ยอดนิยม สำหรับการจ้างเพื่อนกินข้าว งานของต้อมไม่เปิดโอกาสให้เจอผู้คนหน้าใหม่ ๆ ไม่มีโอกาสจีบใคร เมื่อว่างจากงานเขาพักผ่อนด้วยการ เล่นเกมส์ ดูวิดีโอ และไปเที่ยวกับพ่อแม่เหมือนหลายคน อย่างไรก็ตามคนรอบข้างไม่รู้ว่าเขาเป็นลูกค้าประจำของบริการนัดกินข้าว "ไม่บอกให้คนอื่นรู้ เพราะคนส่วนใหญ่ยังมองอาชีพนี้ในมุมมองไม่ดีอยู่ แต่เรามองแล้วเฉย ๆ ถามว่ากินข้าวมาแล้วกี่ครั้ง มันก็ไปเกือบทุกอาทิตย์นะ บางช่วงเว้นไปก็มี ไม่รู้ถึงร้อยหรือยัง แต่หลายสิบแล้วล่ะ" ต้อมเล่า ไม่ใช่แค่ต้อมเท่านั้นที่ไม่ต้องการให้คนทั่วไปรู้ นักศึกษาสาวอายุราว 20 ปีที่ทานข้าวกับเขาวันนี้ก็เลือกที่จะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวกับบีบีซีไทยเช่นกัน เธอกล่าวว่าทุกครั้งที่เจอกับลูกค้าจะใช้เวลานั่งคุย ปรึกษา เรื่องทั่ว ๆ ไป "เจอคนนี้บ่อยแล้ว เหมือนเขาไม่ใช่ลูกค้า เหมือนคนรู้จักกัน เหมือนน้าเหมือนอา เราไปกินข้าวทั่วไป แทบจะไม่ต้องเตรียมอะไรเป็นพิเศษ อย่างวันนี้แค่แต่งหน้าเบา ๆ แต่งตัวนิดหน่อย" เธอกล่าว สำหรับต้อม หน้าตาเป็นปัจจัยอันดับ 1 ในผู้หญิงที่เขาชอบและอยากพัฒนาความสัมพันธ์ด้วย แต่นั่นไม่ใช่สิ่งสำคัญเพียงอย่างเดียว "มันเป็นธรรมชาติของผู้ชาย คุยแล้วเคมีมันตรงกันก็ชอบ มันตอบยาก ไม่มีเหตุผลหรอก คุยกับผู้หญิงสวยแล้วไม่ชอบก็มี" การพบกับผู้หญิงหลายคนยังทำให้ต้อมได้เห็นชีวิตที่หลากหลายในแบบที่ไม่เคยคิดมาก่อน และถึงแม้เขารู้ดีว่าเป็นเรื่องยากที่จะหาคนที่จริงใจจากการพบกันที่มีเงินเข้ามาเกี่ยวข้อง แต่ก็คิดว่าจะพยายามต่อไป เมื่อถามว่าจะรู้ได้อย่างไรว่าเพื่อนกินข้าวนั้นจริงใจกับเขา ต้อมตอบว่าเขาอาศัยคำปรึกษาจาก "กร" หรือณัทกร พงศ์ชวนิศ ออแกไนเซอร์จัดหาเพื่อนกินข้าวที่รู้จักกันมาตั้งแต่ปี 2557 กร หรือ ณัทกร พงศ์ชวนิศ ธุรกิจสีเทา ? ย้อนไปราว 6-7 ปีก่อน ณัทกรทำธุรกิจขายเสื้อผ้าตอนกลางคืน ก่อนที่จะมีลูกค้าเริ่มชวนให้ไปกินข้าวเดินเล่นเป็นเพื่อนช่วงกลางวันโดยมีค่าตอบแทนให้ จากจุดเริ่มต้นนั้นเขาจึงค่อย ๆ สร้างระบบจนกลายเป็นธุรกิจทุกวันนี้ที่เขากล่าวว่ามีผู้รับงานกินข้าวในสังกัดหลักร้อยคนในแต่ละปี ลักษณะการคุย ทัศนคติ พื้นดวง และโหงวเฮ้ง เป็นเกณฑ์ที่เขาใช้คัดเลือกว่าผู้สมัครเข้าทำงานคนไหนจะได้ไปต่อ โดยจะมีช่วงทดลองงานนานถึงครึ่งปีเพื่อให้แน่ใจในความเสมอต้นเสมอปลาย "เราเห็นใบหูคุณ เรารู้ว่าคุณมีเจตนาอะไร ขนคิ้วคุณขึ้นมาประมาณนี้ ลักษณะดวงตาคุณประมาณนี้ คุณคิดอะไรอยู่ข้างในเราก็ดูออก" ณัทกรกล่าวถึงผู้ที่ขอสมัครเข้าทำงานกับเขา ซึ่งมีตั้งแต่ข้าราชการไปจนถึงแม่บ้าน ขณะที่หลายคนมองว่างานเช่นนี้อยู่ในพื้นที่ "สีเทา" ณัทกรเองยอมรับว่าในความเป็นจริง ทั้งกลุ่มลูกค้าและคนทำงานก็ต่างมีจุดประสงค์และความต้องการที่หลากหลาย มันจึงเป็นเรื่องสำคัญที่เขาจะต้องคัดกรองทั้งสองฝ่ายอย่างละเอียด กฎเหล็กของการจ้างเพื่อนเที่ยวของ "กร" คือห้ามพาไปในที่ลับตาคน หรือสถานบันเทิงในยามค่ำคืน "บางคนบอกว่าต้องการหาเพื่อนเที่ยว แต่พอมานั่งคุยกับลูกค้าจริง ๆ เขาไม่ได้ต้องการหาเพื่อนเที่ยวหรอก เขาต้องการอย่างอื่นมากกว่า หรือบางคนก็เป็นโรคซึมเศร้า" ลูกค้าหลายคนของเขารู้จักกับบริการนี้ผ่านเฟซบุ๊ก ซึ่งณัทกรบอกบีบีซีไทยว่า ธุรกิจของเขาเป็นที่รู้จักในวงการถึงจุดยืนที่ไม่ยุ่งเกี่ยวกับการขายบริการทางเพศโดยเด็ดขาด ณัทกรเล่าว่าวงการโมเดลลิ่งปัจจุบันมีการรับงานหลายประเภท เช่น "งานเอ็นเตอร์เทน" หรืองานกินข้าว ซึ่งมีรายละเอียดแตกต่างกันไป แต่ปัญหาใหญ่อยู่ที่เจ้าของธุรกิจเหล่านี้หลายคนไม่กล้าปฏิเสธลูกค้า จึงทำให้ผู้ให้บริการอาจตกอยู่ในความเสี่ยงเมื่อมีการล้ำเส้นที่ตกลงกันไว้ "คนนอกวงการอาจจะไม่รู้ว่า คนอายุ 50 ขึ้นไปแล้ว มีคนที่หมดอารมณ์ทางเพศไปแล้วเยอะมากแต่มีความเหงา ถ้าคุณเห็นคนอายุต่างกัน แต่ดูไม่ใช่แม่ลูกกัน เดินเที่ยวคุยกัน นั่นแหละคือจ้าง" แอปจ้างเพื่อนเที่ยว "ยูเอ็กซ์" แอปพลิเคชันจ้างเพื่อนเที่ยว ที่กำลังเป็นกระแสในตอนนี้ ไม่ใช่แค่ในประเทศไทยเท่านั้น บริการรับจ้างเป็นเพื่อน รับจ้างเป็นแฟน รับจ้างกินข้าว หรือแม้กระทั่งรับจ้างเป็นคนในครอบครัว เป็นธุรกิจที่ได้รับการรายงานผ่านสื่อมวลชนในหลายประเทศ เช่น จีน ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้ ช่วงกลางเดือนที่ผ่านมา โลกโซเชียลพูดถึงป้ายโฆษณาขนาดใหญ่ย่านพระราม 9 ในกรุงเทพฯ ของแอปพลิเคชันจ้างเพื่อนเที่ยว ยูเอ็กซ์ ที่มีสโลแกนว่า "ค้นหาเพื่อนพบปะสังสรรค์และจะไม่มีความเหงาอีกต่อไป" ที่ให้ผู้ใช้งานอายุเกิน 18 ปีสามารถนัดกินข้าวกับผู้ให้บริการโดยมีค่าใช้จ่ายในหลักพันบาท แอปดังกล่าวเปิดใช้งานมาประมาณ 4-5 เดือนแล้ว และบริษัท วันเดย์แคท ผู้พัฒนาแอปนี้ อ้างว่ามียอดดาวน์โหลดพุ่งสูงถึงราว 6,000 ครั้ง ภายในชั่วข้ามคืนหลังป้ายโฆษณากลายเป็นกระแสในโลกออนไลน์ ถึงแม้หลายคนแสดงความกังวลด้านศีลธรรมและความปลอดภัยในธุรกิจจ้างเพื่อนกินข้าวในประเทศไทย จากการสอบถามกองกำกับการสวัสดิภาพเด็กและสตรี พบว่าที่ผ่านมายังไม่ได้รับร้องเรียนจากผู้ใช้หรือให้บริการประเภทนี้ เจ้าหน้าที่มองว่า ความเปลี่ยนแปลงนี้เกิดจากจากเทคโนโลยีและสภาพสังคมที่พัฒนาไปตามเวลา แต่อาจนับเป็นช่องโหว่ของกฎหมายที่ต้องระวังผู้แสวงหาประโยชน์อย่างไม่ถูกต้อง โดยเฉพาะ การแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบกับเยาวชน หรือ การนำข้อมูลส่วนตัวไปแอบอ้างหรือสร้างความเสียหาย อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่จากกองกำกับการสวัสดิภาพเด็กและสตรี ยังระบุด้วยว่า นับจนถึงตอนนี้ การนัดพบกันโดยมีเงินเป็นสิ่งแลกเปลี่ยน เป็นการเสนอและสนองโดยทั้งสองฝ่าย ซึ่งถ้าหากเป็นผู้บรรลุนิติภาวะ และไม่มีการค้าบริการทางเพศเข้ามาเกี่ยวข้องก็ยังนับว่าไม่มีการกระทำที่ผิดกฎหมาย