เลือกตั้ง 2562 : พลังหญิงในการเมืองไทย เสริมสังคมเท่าเทียม แสดงศักยภาพสตรีเพศในสภา
นักการเมืองหญิงมือใหม่จาก 3 พรรคเกิดใหม่มีภาพลักษณ์ที่คล้ายคลึงกัน คือ มีต้นทุนทางสังคม การศึกษาดี รวมทั้งการเป็นตัวแทนคนรุ่นใหม่ พวกเธอตั้งใจใช้ประสบการณ์ทั้งหมดที่มีเข้ามาเปลี่ยนแปลง พัฒนาและรวมทั้งคลายความแข็งกระด้างวัฒนธรรมการเมืองไทยที่มองบุรุษเป็นใหญ่
พลังหญิงจากมุมมอง 3 สตรีพรรคเกิดใหม่ พวกเธอกระโจนลงมาสู่วงการการเมืองด้วยแรงผลักดันที่ต่างกันไป บีบีซีไทยพาไปคุยกับพวกเธอว่า "คลื่นสีชมพู" หรือ pink wave ที่เกิดขึ้นในสหรัฐฯ ในการเลือกตั้งครั้งที่แล้ว จะมาแรงในเมืองไทยหรือไม่ "ต้องการอยู่ในโลกนี้ และจากไปโดยที่สังคมดีขึ้นกว่าตอนที่เราเกิดมา" ที่ทำการพรรคอนาคตใหม่คึกคักไปด้วยคนหนุ่มสาว นั่งทำงานกันอย่างไม่แบ่งชนชั้น แบ่งเพศ แบ่งอายุ ยิ่งก้าวพ้นปี 2561 เข้าสู่ปีปฏิทินเลือกตั้ง บางวันพวกเขาต้องทำงานหามรุ่งหามค่ำ นั่นรวมถึง ช่อ พรรณิการ์ วานิช โฆษกหญิงของพรรคด้วย จับเข่าคุยอย่างเปิดใจ เธอยอมรับว่า สมดุลย์ชีวิตกับการทำงาน หรือ เวิร์คไลฟ์บาลานซ์ตอนนี้ไม่ดีนัก ต้องตื่นตัวตลอดเวลา แบกรับความกดดันเป็นรายวัน แต่ล้วนเป็นสิ่งที่เธอเตรียมใจไว้แล้ว เมื่อเลือกเข้าสู่สังเวียนการเมือง "การเมืองไม่ใช่ของเล่น" พรรณิการ์ วานิช โฆษกพรรคอนาคตใหม่ "การเมืองไม่ใช่ของเล่น งานหนักมาก ไม่ใช่ว่าใครจะมาเล่นหัวเล่นเกมกับมัน" พรรณิการ์ ตอบด้วยน้ำเสียงหนักแน่น พลางจิบกาแฟแก้วแรกของวัน ถามว่าในเมื่อการศึกษาดี ฐานะดี ทำไมมาลงการเมือง อดีตผู้ประกาศข่าว เล่าถึงอดีตที่เคยเชื่อว่าอาชีพสื่อจะเปลี่ยนแปลงสังคมได้ แต่เมื่อบ้านเมืองเข้าสู่ยุค 'ไม่เป็น' ประชาธิปไตยอย่างที่สุด ถ้าไม่แก้ที่การเมือง ก็เปลี่ยนประเทศนี้ให้ดีขึ้นไม่ได้ "ชีวิตช่อต้องการอยู่ในโลกนี้ และจากไปโดยที่สังคมดีขึ้นกว่าตอนที่เราเกิดมา" สังคมไทยในอุดมคติของโฆษกหญิงอายุย่าง 31 ปี คือ สังคมที่ทุกคนเท่าเทียมกัน ดังนั้น คำว่า "นักการเมืองหญิง" จึงไม่ได้เป็นตัวแทนแค่เฉพาะผู้หญิง แต่เป็นตัวแทนของทุกกลุ่มที่เลือกพวกเธอเข้ามา เป็นตัวแทนของทุกคนที่เห็นตรงกัน บรรยากาศที่ทำการพรรคอนาคตใหม่ เต็มไปด้วยพลังคนหนุ่มสาว หากได้เป็น ส.ส.หญิง นั่งในสภา เธอจะยึดหลักการของพรรคเพื่อนำเสนอนโยบาย นั่นคือ หนึ่ง คนเท่าเทียมกัน: มุ่งลดความเหลื่อมล้ำ เคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สอง คนเท่าทันโลก: เสริมบรรทัดฐานสิทธิมนุษยชน เพิ่มศักยภาพการแข่งขันทางเศรษฐกิจ ซึ่งทั้งหมดนี้ต้องเริ่มที่การแก้ไขรัฐธรรมนูญเท่านั้น "กฎหมายสูงสุดของประเทศ กลับมีกลไกขัดความเป็นประชาธิปไตย "ถ้า" ไม่ปลดล็อกกฎหมายที่ไม่ตรงตามหลักประชาธิปไตยนี้ ประเทศไทยไปต่อไม่ได้ค่ะ" ความเหลื่อมล้ำทางเพศเป็นแรงผลักดัน แต่ในมุมมองโฆษกพรรคเพื่อชาติ เดียร์ เกศปรียา แก้วแสนเมือง นักการเมืองหญิงใหม่แกะกล่องอีกคน สิ่งแรกที่ต้องทำในฐานะผู้หญิงที่ลงเวทีการเมือง ต้องผลักดันสตรีให้มีบทบาทเทียมเท่าบุรุษเพศ แม้เป็นโฆษกพรรคมือใหม่ แต่เกศปรียาเรียนรู้ต่อเนื่อง "ดัชนีความเหลื่อมล้ำทางเพศฟิลิปปินส์อยู่ที่อันดับ 10 ของโลก แต่ไทยอยู่ที่ 75" และเมื่อลงลึกไปอีก "ไทยต่ำกว่าเวียดนาม สปป.ลาว และสิงคโปร์ ทั้งที่ภาพรวมพื้นฐานด้านเศรษฐกิจ เราไม่มีอะไรแพ้ประเทศอื่น ๆ เลย" เกศปรียา ระบุว่า ความไม่ยุติธรรมเป็นแรงผลักดันให้ลงการเมือง ตลอดชีวิตการทำงานและครอบครัว ได้เห็นการกระจายสวัสดิการไม่ทั่วถึง ภาครัฐจัดสรรทรัพยากรไม่เป็นธรรม ดังนั้น ถ้าผู้หญิงและคนรุ่นใหม่อย่างเธอต้องการเปลี่ยนแปลงสังคมให้ดีขึ้น ต้องลงสนามการเมืองเท่านั้น ปัจจุบัน รัฐสภามีสัดส่วนผู้หญิงดำรงตำแหน่งไม่ถึง 10% แต่โฆษกหญิงอายุไม่ถึงเลขสามคิดว่า การเพิ่มจำนวนผู้หญิงในสภา ไม่ใช่การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ "เราไม่ต้องมาแบ่งกันได้ไหมว่า เราคือผู้ชาย เราคือผู้หญิง" "อยากให้ทัศนคติเดิม ๆ เปลี่ยนไป เราไม่ต้องมาแบ่งกันได้ไหมว่า เราคือผู้ชาย เราคือผู้หญิง เพราะจริง ๆ แล้ว ผู้หญิงมีความสามารถและศักยภาพเท่าไหร่ แต่ก็ขาดบทบาทของผู้ชายไม่ได้อยู่ดี" นางงาม-การเมือง คืองานอาสา สตรีรุ่นใหม่อีกคนที่พลิกบทบาทสู่เส้นทางการเมือง เนย ณหทัย เล็กบำรุง อดีตนางงามหลายเวที นางแบบ และผู้อำนวยการประกวดมิสอินเตอร์เนชันแนลไทยแลนด์ ปี 2559 ตบเท้าเข้าสังกัดพรรคไทยรักษาชาติ (ทษช.) เมื่อปลายปีที่แล้ว ณหทัย เล็กบำรุง Miss Asia Pageant ปี 2547 และ Miss Global Queen ปี 2549 ณหทัยกล่าวว่า ผู้คนชอบเปรียบทัศนคติของนางงามว่าเหมือน "เดินอยู่บนทุ่งลาเวนเดอร์" แต่ที่จริงแล้วไม่ใช่ นางงามทำให้รู้จักการแบ่งความสุขกลับคืนสู่สังคม ซึ่งในสายตาของเธอแล้ว นางงามกับนักการเมืองเหมือนกันตรงที่เป็นงานอาสา ต่างกันที่นางงาม มีอายุตำแหน่งแค่ 1 ปี การเติบโตในชนชั้นกลาง เธอเข้าใจถึงความยากลำบากของผู้คน สิ่งที่ต้องการผลักดันหลัก ๆ มี 2 ประการ คือปากท้อง กับการโดนทำร้าย "ปากท้อง เป็นอันดับสำคัญที่สุด" เพราะ "ด้วยเศรษฐกิจแบบนี้มันไปต่อไม่ได้ อัตราค่าแรงที่ต่ำแสนต่ำ อย่าว่าแต่ดาวน์รถเลย บ้านที่อาศัยใช้ค่าผ่อนไปมากกว่า 50% ของเงินเดือน ฟังแล้วมันหดหู่จริง ๆ" "ผู้ชายที่ทำร้ายผู้หญิงได้ ก็ต้องถูกเยียวยาเหมือนกัน" ส่วนการโดนทำร้าย ณหทัยยอมรับว่ามีประสบการณ์ค่อนข้างส่วนตัว แต่ไม่ขอลงรายละเอียด เธออยากให้มีมูลนิธิที่ช่วยเหลือผู้หญิงให้ครอบคลุมกว่านี้ เพราะเวลาโดนทำร้ายไม่ได้เจ็บปวดทางกายอย่างเดียว แต่กระทบจิตใจด้วย "ผู้ชายที่ทำร้ายผู้หญิงได้ ก็ต้องถูกเยียวยาเหมือนกัน ไม่ใช่ว่าเอาเขาไปมีบทลงโทษทางกฎหมายเสร็จแล้วก็ปล่อยเขาไป ดิฉันว่าเขาป่วย" ใครเป็นนักการเมืองหญิงต้นแบบ ผู้นำประเทศและนักการเมืองผู้หญิงมีอยู่หลายคนในปัจจุบัน และต่างเป็นแรงบันดาลใจให้ผู้หญิงทั่วโลกลุกขึ้นมาสร้างความเปลี่ยนแปลง แล้วนักการเมืองหญิงที่เป็นต้นแบบของทั้งพวกเธอสามคน เป็นใคร (ซ้ายไปขวา) จาซินดา อาร์เดิร์น (นิวซีแลนด์) / เทเรเซา เมย์ (อังกฤษ) / อังเกลา แมร์เคิล (เยอรมนี) / ออง ซาน ซูจี (เมียนมา) ช่อ พรรณิการ์ วานิช - เคยชื่นชม ออง ซาน ซูจี เคยชื่นชอบ อังเกลา แมร์เคิล แต่ช่อไม่เชื่อว่าใครคนหนึ่งจะเป็นแรงบันดาลใจให้ใครอีกคนได้ 100% ไม่มีใครเป็นฮีโร นารีขี่ม้าขาว มากอบกู้ประเทศได้ เพราะปัญหาของประเทศนี้ใหญ่เกินกว่าจะแก้ด้วยคน ๆ เดียว เดียร์ เกศปรียา แก้วแสนเมือง - คนที่เดียร์ประทับใจและเป็นแรงบันดาลใจ คือ นายกรัฐมนตรีหญิงของนิวซีแลนด์ จาซินดา อาร์เดิร์น เพราะเขาเข้าสู่เส้นทางการเมืองตอนอายุ 28 ปี เท่าเดียร์ตอนนี้ มีความแข็งแกร่ง จิตใจดี อ่อนโยน แต่ก็เชื่อมั่นและยึดมั่นในแบบของตนเอง จนกล้าลงสนามการเมืองเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลง เนย ณหทัย เล็กบำรุง - เนยชอบการทำงานของ เทเรซา เมย์ นายกรัฐมนตรีหญิงของอังกฤษ ใช้คำว่าผลงานพิสูจน์คนได้เลย เธอยังกล้าวิจารณ์พรรคของตนเองว่าเป็นพรรคที่ไร้ซึ่งสมรรถภาพ ถ้าเราแวดล้อมด้วยคนที่อวยเราตลอด เราจะพัฒนาตัวเองได้อย่างไร อีกอย่างคือเรื่องแฟชัน ผู้นำอังกฤษพิสูจน์ให้เห็นว่า ทำงานการเมืองไม่จำเป็นต้องใส่ชุดเรียบร้อย แต่สนุกกับการแต่งตัวได้ ทำให้เป็นผู้นำที่จับต้องได้ แล้วถ้าต้องเป็นมารดาในสภาล่ะ? เมื่อมีนายกฯ หญิงนิวซีแลนด์เป็นต้นแบบ เกศปรียามองว่า การตั้งครรภ์-คลอดบุตรระหว่างดำรงตำแหน่ง ไม่ใช่เรื่องแปลก และเชื่อมั่นว่า ผู้หญิงไทยทำงานไปด้วย เลี้ยงลูกไปด้วยได้อย่างไม่ขาดตกบกพร่อง "เอาตรง ๆ ไม่อยากมีลูกตอนนี้" เกศปรียา แก้วแสนเมือง แต่เธอยังไม่อยากมีลูก "เอาตรง ๆ ไม่อยากมีลูกตอนนี้ เราไม่กล้าจะมีลูก เพื่อที่ให้เขาเติบโตมาเจอกับสภาพสังคมที่มันเป็นแบบนี้" เธอตอบพลางถอนหายใจ "เราอยากให้เขาเติบโตในสังคม สภาพแวดล้อมที่ดี มีทุกคนในชาติที่รักกัน มีความปรองดอง มีความสามัคคี ถ้าอย่างนี้เดียร์มีลูก แล้วเกิดวันหนึ่งเป็นอะไรขึ้น ก็สบายใจละ นอนตายตาหลับ" ณหทัย ว่าที่ผู้สมัคร ส.ส. พรรคไทยรักษาชาติ เห็นตรงกันว่าการมีลูกในสภาควรเป็นเรื่องปกติได้แล้ว พร้อมกล่าวติดตลกว่า ถ้าเธอมีลูก ลูกของเธอจะเป็นเด็กที่โชคดีมาก "ลูกของฉันจะเป็นลูกของทุกคนในสภา" ณหทัย เล็กบำรุง "ลูกคนอื่นอาจฟังเพลงโมสาร์ทกันทั้งวัน แต่ลูกของเนยจะได้ยินคำปราศรัยตลอดเวลา" และลูกคนนี้ "จะเป็นลูกของทุกคนในสภา" ไม่ใช่แค่ทัศนคติต่อมารดาในสภา ณหทัยอยากเปลี่ยนความคิดเรื่องสรีระของผู้หญิงหลังคลอด ที่มักเผชิญคำวิจารณ์ว่าอ้วนขึ้นท้วมขึ้น เธอคิดว่า ไม่ใช่ผู้หญิงทุกคนจะมีลูกได้ ดังนั้น คุณแม่คือผู้หญิงที่สวยงามเสมอไม่ว่าร่างกายจะเปลี่ยนไปมากแค่ไหนก็ตาม เมื่อถามคำถามเดียวกันนี้กับโฆษกพรรคอนาคตใหม่ เธอตอบว่า "ผู้หญิงถูกกีดกัน เพียงเพราะเจ้านายรู้ว่าผู้หญิงต้องแต่งงาน ต้องท้อง ต้องมีลูก มีจังหวะต้องลาไปคลอด ไปเลี้ยงลูก เค้าก็เลยไม่อยากรับผู้หญิงคนนั้น เรื่องนี้ต้องยุติ" พรรณิการ์ตอบอย่างไม่สะดุด "ไม่ควรให้ความเป็นแม่ มาขัดขวางความเจริญก้าวหน้าในชีวิตผู้หญิง" พรรณิการ์ วานิช โลกอารยะมีความพยายามให้การมีบุตร ไม่ได้เป็นอุปสรรคในการทำงาน ปัจจุบันนี้ ส.ส. ให้นมลูกในสภาก็มีให้เห็นแล้ว ดังนั้น เธอมองว่า การทำสองหน้าที่ในเวลาเดียวกันไม่ใช่เรื่องแปลก แต่การเลือกปฏิบัติกับผู้หญิง เป็นเรื่องไม่เป็นธรรมอย่างที่สุด "ไม่ควรให้ความเป็นแม่ มาขัดขวางความเจริญก้าวหน้าในชีวิตผู้หญิง" คุณผู้อ่านสามารถติดตามความเคลื่อนไหว สัมภาษณ์พิเศษ บทวิเคราะห์ พร้อมทั้งทำความรู้จักกับ การเลือกตั้ง 2562 โดยทีมงานบีบีซีไทยได้ที่เว็บไซต์ www.bbc.com/thai/election2019 พร้อมทั้งสื่อสังคมออนไลน์บีบีซีไทยผ่านทาง เฟซบุ๊ก, อินสตาแกรม และ ยูทิวบ์ รวมทั้ง #ThaiElection2019 หรือ #เลือกตั้ง2562