สัญญาณวิทยุลึกลับที่ปะทุจากห้วงอวกาศลึกคืออะไรกันแน่ ?
ทีมนักดาราศาสตร์จากแคนาดาตรวจพบการปะทุสัญญาณวิทยุแบบฉับพลัน (Fast Radio Burst) หรือ "เอฟอาร์บี" (FRB) ที่ส่งมาจากห้วงอวกาศลึกห่างจากโลกถึง 1,500 ล้านปีแสง โดยนับเป็นครั้งที่สองที่พบว่า สัญญาณลึกลับดังกล่าวสามารถจะถูกส่งซ้ำออกมาจากแหล่งกำเนิดเดียวกันได้
ภาพจำลองเหตุการณ์ดาวฤกษ์ระเบิดภายในเนบิวลา "ดวงตาของพระเจ้า" หรือฮีลิกซ์เนบิวลา (Helix Nebula) มีการตีพิมพ์รายงานการค้นพบนี้ลงในวารสารเนเจอร์ ซึ่งทีมนักดาราศาสตร์ระบุว่าพบการปะทุสัญญาณเอฟอาร์บีครั้งล่าสุดที่ส่งออกมาเป็นชุดติดต่อกัน 13 ครั้ง โดยกล้องโทรทรรศน์วิทยุไชม์ (Canadian Hydrogen Intensity Mapping Experiment - CHIME)ในรัฐบริติชโคลัมเบียของแคนาดา ตรวจพบสัญญาณชุดดังกล่าวเมื่อช่วงฤดูร้อนของปีที่แล้ว ก่อนหน้านี้ปรากฏการณ์เอฟอาร์บีถือเป็นเรื่องที่เป็นปริศนาอย่างยิ่งว่า สัญญาณวิทยุพลังงานสูงซึ่งปะทุออกมาภายในเวลาช่วงสั้น ๆ ไม่กี่มิลลิวินาทีนี้คืออะไร และส่งออกมาจากที่ใดในจักรวาลกันแน่ โดยนับตั้งแต่ปี 2007 ซึ่งมีการค้นพบบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับเอฟอาร์บีที่เกิดขึ้นครั้งแรก หลังจากนั้นก็มีการค้นพบสัญญาณเอฟอาร์บีติดตามมาอีกหลายครั้ง จนถึงปัจจุบันมีการตรวจจับสัญญาณนี้ได้ทั้งสิ้น 60 ครั้ง แต่มีเพียง 2 ครั้งที่เป็นการส่งสัญญาณซ้ำออกมาจากแหล่งเดียวกัน มีผู้เสนอคำอธิบายถึงแหล่งที่มาของสัญญาณเอฟอาร์บีที่เป็นไปได้อยู่หลายแนวทาง ตั้งแต่หลุมดำ ดาวนิวตรอน ไปจนถึงสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาจากต่างดาว ดาวนิวตรอนหมุนเร็วในสนามแม่เหล็ก เมื่อดาวฤกษ์ที่สิ้นอายุขัยเกิดการระเบิดครั้งรุนแรงขึ้น มันอาจกลายไปเป็นดาวนิวตรอนที่มีความหนาแน่นสูงและหมุนรอบตัวเองอย่างรวดเร็ว หากดาวนิวตรอนนี้อยู่ในห้วงอวกาศบริเวณที่มีสนามแม่เหล็กความเข้มสูง สภาพการณ์เช่นนี้อาจทำให้เกิดสัญญาณประหลาดที่ส่งออกไปในจักรวาลได้ ภาพจำลองดาวนิวตรอนจากฝีมือศิลปิน ดร. อิงกริด สแตรส์ นักฟิสิกส์ดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัยบริติชโคลัมเบียของแคนาดาบอกว่า ข้อสันนิษฐานนี้มีความเป็นไปได้อย่างสูง แต่อย่างไรก็ตาม จนถึงทุกวันนี้นักวิทยาศาสตร์ก็ยังไม่อาจจะฟันธงลงไปได้อย่างแน่นอนว่า สัญญาณเอฟอาร์บีเกิดมาจากอะไรกันแน่ คู่ดาวนิวตรอนที่ชนและรวมตัวเข้าด้วยกัน ปรากฏการณ์ที่มีความรุนแรงมหาศาลเช่นนี้ สามารถจะให้กำเนิดคลื่นความโน้มถ่วงและสัญญาณที่ทรงพลังอื่น ๆ ได้ แต่น่าเสียดายว่าคำอธิบายในลักษณะนี้ สามารถจะใช้ได้กับสัญญาณเอฟอาร์บีที่เกิดขึ้นเดี่ยว ๆ เพียงครั้งเดียวเท่านั้น "การปะทุสัญญาณวิทยุแบบฉับพลันจากเหตุการณ์เช่นนี้ จะเกิดขึ้นได้เพียงครั้งเดียวเท่านั้น เพราะคู่ดาวนิวตรอนชนปะทะกันเพียงครั้งเดียวก่อนที่จะถูกทำลายไป เราจึงไม่สามารถนำข้อสันนิษฐานนี้ไปอธิบายสัญญาณเอฟอาร์บีประเภทที่เกิดขึ้นซ้ำสองจากแหล่งกำเนิดเดิมได้" ดร. ชรีฮาร์ช เทนดุลการ์ นักดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัยแม็กกิลล์ของแคนาดากล่าว บลิตซาร์ (Blitzar) บลิตซาร์คือดาวนิวตรอนหมุนเร็วที่ยุบตัวลงเพราะรับน้ำหนักมหาศาลของตนเองไม่ไหว และได้กลายสภาพไปเป็นหลุมดำในที่สุด ปรากฏการณ์ดังกล่าวอาจทำให้เกิดสัญญาณเอฟอาร์บีขึ้นได้ แต่ก็เช่นเดียวกับกรณีของคู่ดาวนิวตรอนชนกัน คือจะทำให้เกิดการปะทุสัญญาณเอฟอาร์บีขึ้นได้เพียงครั้งเดียวเท่านั้น หลุมดำ หลุมดำสามารถเป็นแหล่งที่มาของสัญญาณเอฟอาร์บีได้เช่นกัน มีข้อสันนิษฐานหลายประการถึงสาเหตุที่ทำให้หลุมดำส่งสัญญาณเอฟอาร์บีออกมาได้ เช่นมีดาวนิวตรอนตกลงไปในหลุมดำ หลุมดำเกิดการยุบตัว หรือถูกสสารมืด (Dark matter) พัดเข้าปะทะ สิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาจากต่างดาว กล้องโทรทรรศน์วิทยุบางแห่งบนพื้นโลก สามารถตรวจจับสัญญาณเอฟอาร์บีจากห้วงอวกาศลึกได้ แม้นักดาราศาสตร์ส่วนใหญ่จะเชื่อว่าสัญญาณเอฟอาร์บีนั้นเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ แต่ก็มีบางกลุ่มที่เชื่อว่าสัญญาณลึกลับนี้เป็นฝีมือของ "เอเลียน" ที่ทรงภูมิปัญญาจากต่างดาว ไม่ว่าจะเป็นการส่งสัญญาณสื่อสารอย่างจงใจ หรือเกิดขึ้นจากกิจกรรมที่ใช้เทคโนโลยีล้ำสมัยโดยไม่ได้ตั้งใจก็ตาม เมื่อปี 2017 นักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดกลุ่มหนึ่งเสนอว่า สัญญาณเอฟอาร์บีอาจเป็นคลื่นพลังงานที่รั่วไหลออกมาจากอุปกรณ์ส่งสัญญาณของมนุษย์ต่างดาว ซึ่งอุปกรณ์นี้อาจมีขนาดใหญ่เท่ากับดาวเคราะห์ดวงหนึ่ง มีความเป็นไปได้ว่า เครื่องมือดังกล่าวไม่ได้มีไว้สำหรับสื่อสาร แต่อาจเป็นตัวขับเคลื่อนยานอวกาศโดยใช้ผืนวัสดุคล้ายใบเรือสะท้อนลำแสงหรือสัญญาณวิทยุ เพื่อให้เกิดแรงขับเคลื่อนในห้วงอวกาศ อย่างไรก็ตาม ดร. สแตรส์ มองเรื่องนี้ว่า "สัญญาณเอฟอาร์บีนั้นส่งออกมาจากแหล่งกำเนิดที่หลากหลายและกระจัดกระจายไปทั่วจักรวาล จึงเป็นไปไม่ได้ที่อารยธรรมของสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาจากหลายแห่งจะส่งสัญญาณแบบเดียวกันออกมาด้วยวิธีการแบบเดียวกัน"