ไทยในเอเปค: จากการแข่งขันสู่ความมั่นคงทางนโยบายเศรษฐกิจ
โลกจับตาดูการประชุมผู้นำกลุ่มประเทศความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (เอเปค) เพราะเป็นเวทีที่รวมผู้นำ 21 เขตเศรษฐกิจ และเป็นเวทีสำคัญที่ไทยจะแสดงศักยภาพของประเทศ ดึงดูดนักลงทุนและต่อรองผลประโยชน์นานาด้วย
พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีไทย และภรรยาเดินทางถึงนครดานัง เวียดนาม ในวันนี้ แต่หลายฝ่ายตั้งคำถามว่าไทยจะตกขบวนการพัฒนานี้ จนล้าหลังกว่าเวียดนามซึ่งดูจะ "หอมหวน" อยู่ในขณะนี้หรือไม่ ฝากดูแลประเทศด้วย "ฝากดูแลประเทศด้วย" คือคำพูดของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี กับนักข่าวก่อนจะขึ้นเครื่องบิน เช้าวันนี้ (10 พ.ย.) เพื่อไปเข้าร่วมประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเปค ครั้งที่ 25 ระหว่างวันที่ 10-12 พ.ย. 2560 ณ นครดานัง สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม คนงานกำลังเชื่อมตัวถังรถในโรงงานรถยนต์ของฟอร์ดที่เมืองไฮ ดวง ทางตอนเหนือของเวียดนาม เศรษฐกิจเวียดนามกำลังขยายตัวอย่างรวดเร็ว ขับเคลื่อนด้วยการส่งออกสินค้าต่าง ๆ ตั้งแต่รองเท้าไนกี้ไปจนถึงโทรศัพท์ซัมซุง คำถามที่เกิดขึ้นก็คือเราจะฝากประเทศในการดูแลของรัฐบาลนี้ได้มากเพียงไร โดยเฉพาะในเรื่องการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อแข่งขันกับนานาชาติและให้ไม่ตกขบวนอีก ซึ่งดูเหมือนว่าคู่แข่งของไทยที่เห็นเด่นชัดก็น่าจะเป็นเวียดนาม ซึ่งกำลัง "หอมหวน" ในสายตาประเทศมหาอำนาจและนักลงทุนต่าง ๆ จากการสำรวจความคิดเห็นของไพรซ์วอเตอร์เฮาส์คูเปอร์ (PwC) บริษัทที่ปรึกษาด้านธุรกิจและอาชีพสัญชาติอังกฤษ เกี่ยวกับการลงทุนในช่วงเดือน พ.ค.-ก.ค. ปีนี้ มีผู้นำทางธุรกิจ 1,412 ราย ใน 21 เขตเศรษฐกิจของเอเปก เป็นผู้ตอบแบบสอบถาม ต่อคำถามว่าในอีก 12 เดือนข้างหน้าควรขยายการลงทุนใปประเทศใดมากที่สุด อันดับ 1 คือ เวียดนาม ตามด้วยอินโดนีเซีย และอันดับ 3 คือประเทศไทย แม้แสดงว่านักลงทุนยังไม่ได้มองข้ามประเทศไทยไป แต่นักลงทุนเห็นว่าสถานการณ์ในเวียดนามนั้นสดใสกว่า และการเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมเอเปคครั้งนี้ ก็ยิ่งน่าจะเปิดโอกาสให้เวียดนามได้มากกว่าขึ้นเดิม ดาวเด่น:เวียดนาม "ผมคิดว่าตอนนี้เวียดนามเหมือนกับประเทศไทยเมื่อ 20 ปีที่แล้ว กำลังหอมหวน เป็นที่จับตามองของทุกประเทศ เพรา มีโอกาสในการลงทุนสูง" ผศ.ดร.ยุกติ มุกดาวิจิตร คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าว ผศ.ดร.ยุกติยังกล่าวอีกว่า ความผันผวนและเหตุรุนแรงทางด้านการเมืองของไทยที่เกิดขึ้นในระยะหลังมีส่วนสำคัญต่อการฉุดรั้งพัฒนาการด้านเศรษฐกิจเอาไว้ เมื่อเทียบกับเวียดนามที่มีความมั่นคงด้านการเมืองตลอดมา ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์แห่งสหรัฐฯ แสดงการต้อนรับนายกรัฐมนตรีเหงียน ซวน ฟุกแห่งเวียดนามเมื่อวันที่ 31 พฤษภาคมที่ผ่านมา ก่อนหน้าการไปเยือนสหรัฐฯของนายกรัฐมนตรีไทยหลายเดือน "ข้อได้เปรียบของเวียดนามตอนนี้ก็คือเพิ่งเปิดตัว และได้สิทธิพิเศษต่าง ๆ ทางด้านการค้า ส่วนไทยหมดสิทธิพิเศษทางการค้าหลายประการลงแล้ว ทำให้เสียเปรียบในเรื่องการแข่งขัน" ผศ.ดร.ยุกติกล่าว และเสริมด้วยว่าแรงงานในเวียดนามมีเป็นจำนวนมาก และอยู่ในวัยหนุ่มสาว ในขณะที่สังคมไทยกำลังเข้าสู่สังคมสูงอายุ เริ่มขาดแคลนแรงงาน อย่างไรก็ตามเมื่อเปรียบเทียบแล้ว ผศ.ดร.ยุกติเห็นว่าไทยยังมีพัฒนาเหนือกว่าเวียดนามอยู่ เพราะระดับการพัฒนานั้นไม่ได้ดูเฉพาะอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจเท่านั้น "ไม่ว่าจะเป็นประสิทธิภาพการผลิต ทักษะฝีมือ รวมทั้งด้านสาธารณสุข สวัสดิการ ด้านการศึกษา และโครงสร้างพื้นฐาน โดยการประเมินของผม ประเทศไทยก็ยังพัฒนากว่า" แต่ ผศ.ดร.ยุกติก็กล่าวว่าไทยไม่ควรนิ่งนอนใจ และควรมีนโยบายพัฒนาทางด้านต่าง ๆ โดยเศรษฐกิจที่เป็นรูปธรรมมากกว่านี้ ความมั่นคงของนโยบายเศรษฐกิจ สิ่งที่ไทยนำเสนอในการประชุมเอเปคคือแนวทางการพัฒนา "ไทยแลนด์ 4.0" ซึ่งเน้นอุตสาหกรรมใหม่ 10 ประเภท เมื่อมีการหารือในเอเปคไม่ว่าในระดับใด ไทยนำเสนอแนวคิดนี้เพื่อดึงดูดความสนใจของคู่เจรจา เช่น เมื่อนางอภิรดี ตันตราภรณ์ รมว.พาณิชย์ ได้พบกับนายฟรองซัวส์ ฟิลิปป์ ชอมปาญ รมว.การค้าระหว่างประเทศของแคนาดา ในระหว่างการประชุมรัฐมนตรีการค้าเอเปค (AMM) เมื่อวันพุธ (8) ที่นครดานัง ก็ได้หยิบยกเรื่องนี้ขึ้นมาพูด และเน้นว่าไทยเป็นประตูการค้าสู่อาเซียนให้กับประเทศแคนาดาได้ การถ่ายภาพรวมหมู่บรรดารัฐมนตรีประเทศต่าง ๆ ในการประชุมรัฐมนตรีการค้าเอเปคเมื่อวันที่พุธ 8 นางอภิรดียังกล่าวถึงการพัฒนาอุตสาหกรรมที่มีนวัตกรรมและเทคโนโลยีสูง และอุตสาหกรรมที่ช่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมโดยจะมีศูนย์กลางอยู่ที่โครงการระเบียงเขตเศรษฐกิจภาคตะวันออก (Eastern Economic Corridor: EEC) ซึ่งรัฐบาลไทยเน้นส่งเสริมการลงทุนในอุตสาหกรรมการบิน หุ่นยนต์ การศึกษา สุขภาพ วิทยาศาสตร์และนวัตกรรม แต่ปัญหาที่หลายฝ่ายเห็นคือการเดินหน้าของโครงการอีอีซี ยังไม่มีสิ่งใดที่จับต้องได้มากนัก ดร.คณิศ แสงสุพรรณ เลขาธิการคณะกรรมการนโยบายการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจภาคตะวันออก (อีอีซี) กล่าวกับบีบีซีไทยว่า ที่นักลงทุนรายใหญ่จากต่างประเทศต้องการเห็นก็คือพระราชบัญญัติการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก เพราะเป็นสิ่งที่รับประกันได้ว่าแม้จะเปลี่ยนรัฐบาลในอนาคตแต่อีอีซียังคงอยู่ต่อไป กองทหารเกียรติยศของเวียดนามเตรียมการต้อนรับผู้นำประเทศต่าง ๆ ที่จะมาร่วมการประชุมเอเปก "คิดว่าภายในเดือน ธ.ค. นี้จะออกมาเป็นกฎหมายได้" ดร.คณิศกล่าว และเสริมว่า รัฐบาลคาดว่าการลงทุนน่าจะเริ่มเข้ามาในปลายปี 2560 หรือต้นปีหน้า "น่าจะสามารถดึงดูดเงินลงทุนเข้ามาได้ถึง 5 แสนล้านบาทในช่วงห้าปีข้างหน้า" การขจัดความผันผวนเปลี่ยนแปลงนโยบายเศรษฐกิจนับเป็นสิ่งที่รัฐบาลนี้ให้ความสนใจอย่างมาก ภายใต้กระแสเรื่องการปรับคณะรัฐมนตรี ที่มีกระแสเรียกร้องจากทั้งนักธุรกิจ นักการเมืองและประชาชนให้ปรับเอานายพลออกไป และนำผู้เชี่ยวชาญทางด้านเศรษฐกิจเข้ามาให้มากขึ้น ถึงกับทำให้นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายเศรษฐกิจ ต้องออกมากล่าวหนักแน่นว่าถึงแม้จะมีการปรับ ครม. แต่แนวนโยบายด้านเศรษฐกิจจะไม่มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เพราะเชื่อว่าแนวทางที่ดำเนินการในช่วงที่ผ่านมานั้นถูกต้องแล้ว ทั้งโครงการระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก (EEC) หรือเศรษฐกิจดิจิทัล "รัฐบาลชุดนี้โดยเฉพาะทีมเศรษฐกิจของผม ถ้ามีการเปลี่ยนแปลงก็เป็นเรื่องธรรมดา แม้กระทั่งตัวผม แต่ขอยืนยันว่าถ้าอยู่ตรงนี้ อย่าหวังมาสั่นคลอน ไม่มีทาง" นายสมคิดกล่าว นายสมคิดแสดงมั่นใจว่าเศรษฐกิจของประเทศในปีหน้าจะดีขึ้นอย่างแน่นอน หากไม่เกิดความวุ่นวายทางการเมือง เพราะต่างประเทศกำลังจับตาดูอยู่ "หากการเมืองมีเสถียรภาพ มั่นใจว่าจะดึงดูงการลงทุนจากต่างประเทศให้เข้ามาอย่างแน่นอน"