ยาเม็ดคุมกำเนิด: "ฉันคิดว่าตัวเองกำลังหัวใจวาย" หญิงอเมริกันเผยอาการข้างเคียงจากยาคุม
วาเนสซา เซนทีโน ตกใจมากเมื่อทราบผลตรวจว่าเธอมีอาการลิ่มเลือดอุตตันบริเวณปอด
"ฉันปวดร่างกายไปหมด ปวดท้อง หน้าอก และแขน ฉันคิดว่าตัวเองกำลังหัวใจวาย" แต่เธอต้องตกใจและงุนงงมากกว่าเดิมอีกเมื่อมารู้ภายหลังว่านั่นเป็นผลข้างเคียงจากการกินยาเม็ดคุมกำเนิด หญิงจากเมืองบอสตันในสหรัฐฯ ผู้นี้ต้องเผชิญกับอาการข้างเคียงจากยาเม็ดคุมกำเนิดที่ผู้หญิงส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นกัน จากที่หายใจไม่ออก ต้องไปหาหมอและได้ยาพ่นกลับมา วันหนึ่งเธอถึงกับล้มลงบนพื้นเพราะหายใจไม่ออก "ฉันปวดร่างกายไปหมด ปวดท้อง หน้าอก และแขน ฉันคิดว่าตัวเองกำลังหัวใจวาย" วาเนสซากลับไปหาหมออีกครั้ง เข้ารับการตรวจหลายอย่าง รวมถึงการวินิจฉัยโรคด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือ CT scan และพบว่าเธอมีภาวะลิ่มเลือดอุดตันขนาดใหญ่บริเวณหน้าอก และมันกำลังขยายและไปขัดขวางการทำงานของปอด เธอต้องนอนในโรงพยาบาลอยู่ 2 วัน ก่อนกลับมานอนพักฟื้นอยู่ที่บ้านไปอีก 2 สัปดาห์ หมอบอกว่าสาเหตุเดียวที่เป็นไปได้คือที่เธอเปลี่ยนยาเม็ดคุมกำเนิด เพราะนั่นเป็นสิ่งใหม่ประการเดียวที่เธอรับเข้าร่างกาย สำนักงานบริการสุขภาพ (NHS) ระบุว่า ในสหราชอาณาจักร มีผู้หญิงเจออาการนี้ 5-12 ราย จากผู้หญิง 10,000 คน หลังใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดมาต่อเนื่องเป็นเวลา 1 ปี ส่วนในจำนวนผู้หญิง 10,000 คนที่ไม่ใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด พบผู้หญิงมีอาการลิ่มเลือดอุดตันแค่ 2 ราย เท่านั้น สำนักงานบริการสุขภาพแนะนำว่า หากผู้หญิงคนไหนไม่แน่ใจเรื่องนี้ให้ลองปรึกษาหมอดูก่อน ยาเม็ดคุมกำเนิดเป็นทางเลือกที่เป็นที่นิยมที่สุดในยุโรป ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ เป็นที่นิยมอันดับสองในทวีปแอฟริกา ลาตินอเมริกา และอเมริกาเหนือ ส่วนในเอเชียเป็นทางเลือกอันดับที่สาม คนส่วนใหญ่จะรู้จักผลข้างเคียงทั่วไปของมันไม่ว่าจะเป็นอารมณ์แปรปรวนหรือน้ำหนักตัวที่ผันผวน ส่วนความเสี่ยงอาการลิ่มเลือดอุดตันนั้นมีผลจากปัจจัยอื่น ๆ ด้วย ไม่ว่าจะเป็นฮอร์โมน อายุ ประวัติการมีอาการนี้ของคนในครอบครัว และรูปแบบการใช้ชีวิต เช่น การสูบบุหรี่ ศาสตราจารย์เบเวอร์ลีย์ ฮันต์ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการเกิดลิ่มเลือดและการห้ามเลือด โรงพยาบาลกายส์ แอนด์ เซนต์ โธมัส ในกรุงลอนดอน บอกว่า การกินยาเม็ดคุมกำเนิดเพิ่มโอกาสเกิดภาวะลิ่มเลือด 4-8 เท่า ขึ้นอยู่กับชนิดยา ฮอร์โมนสังเคราะห์ ทั่วโลก มีผู้หญิงใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดมากว่า 150 ล้านคน ยาเม็ดคุมกำเนิด มีฮอร์โมนเพศอย่างเอสโตรเจน (Estrogen) และโปรเจสเตอโรน (Progesterone) แบบสังเคราะห์อยู่ในตัว เว็บไซต์คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ให้ข้อมูลว่า ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมออกฤทธิ์ยับยั้งการตกไข่ซึ่งเป็นกลไกที่สำคัญและมีประสิทธิภาพสูงในการป้องกันการตั้งครรภ์ แม้ว่าอาจมีการออกฤทธิ์อย่างอื่นได้บ้าง เช่น ลดการสร้างเมือกและเพิ่มความหนืดของเมือกปากมดลูกซึ่งทำให้ตัวอสุจิไม่อาจเดินทางไปปฏิสนธิกับไข่ เพิ่มการบีบตัวของท่อนำไข่ เพิ่มการบีบตัวของมดลูกซึ่งทำให้ไข่ที่ปฏิสนธิแล้วมาถึงโพรงมดลูกในเวลาที่ไม่เหมาะสมในการฝังตัว ตลอดจนทำให้เยื่อบุมดลูกไม่พร้อมที่จะรับการฝังตัวของตัวอ่อน การออกฤทธิ์ของยาเริ่มต้นตั้งแต่รับประทานยาเม็ดแรกและต้องรับประทานต่อเนื่องไปเรื่อยๆ จนหมดแผง จึงมีฤทธิ์คุมกำเนิดได้อย่างต่อเนื่อง โรคเครียด แม้ว่าเหตุการณ์จะผ่านไปหนึ่งปีแล้ว แต่วาเนสซาบอกว่าเธอยังต้องพยายามปรับตัวอยู่ "อยู่ดี ๆ ฉันก็เป็นโรคลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด (pulmonary embolism) ต้องทานยาละลายลิ่มเลือดอยู่หกเดือน ต้องระวังตัวไม่ให้หกล้มหรือโดนอะไรบาดเพราะอะไรก็ตามสามารถทำให้เกิดอาการตกเลือดภายในได้" วาเนสซาบอกว่า เธอเป็นโรคเครียดหลังผ่านเหตุการณ์ร้ายแรง หรือที่เรียกกันว่า PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder) และต้องคอยย้ำกับตัวเองว่าเธอไม่เป็นไรแล้ว เธอบอกว่า คนเราไม่ค่อยสนใจข้อมูลในโฆษณาสินค้าที่บอกว่าผลิตภัณฑ์นั้น ๆ อาจส่งผลข้างเคียงร้ายแรงถึงชีวิตได้ "เรามักคิดกันว่ามันจะไม่มีวันเกิดขึ้นกับเรา แต่มันเกิดขึ้นกับฉันแล้ว ส่งผลกระทบกระเทือนชีวิตฉัน และก็ยังมีผลอยู่ถึงทุกวันนี้" วาเนสซาบอกว่า ในโลกที่ผู้ชายเป็นคนสร้างขึ้น ผู้หญิงต้องแบกรับภาระทุกอย่าง "สิ่งที่ผู้หญิงรับเข้าไปในร่างกายจะต้องส่งผลดีต่อเรามากกว่านี้ ...มันต้องมีหนทางที่ดีกว่านี้"