علمي خپرونو ته د وړیا لاسرسي پرېکړه
د برتانيا حکومت پر یوې داسې کړنلارې د کار کولو خبر ورکړی چې که چېرې پلې شي نو هغو مهالنیو ته به عامه لاسرسی وړیا کړي، چې علمي څېړنې او موندنې خپروي.
دا ۵۰ ميلیونه پونډه به د حکومت د ساینسي بودیجې نه اخیستل کېږي. حکومت ژمنه کړې ده چې په دې پروژه کې به د کال ۵۰ ميلیونه پونډه پانګونه کوي، او علمي مهالنیو ته به یوه ټاکلې بیه ورکوي چې خپرونو ته یې عامه لاسرسی پراخ شي. دا ۵۰ ميلیونه پونډه به د حکومت د ساینسي بودیجې نه اخیستل کېږي. اوسمهال ډېری علمي مهالنیو ته لاسرسی یوازې د یوې ټاکلې ګډونبیې له ورکولو نه وروسته شوونې ده. حکومت تمه ښودلې ده چې دې پرېکړې سره به څېړونکو او بېلابېلو صنعتونو ته دا اسانه شي چې د لوړې کچې له علمي موندنو نه ګټه واخلي، او د هېواد او نړۍ د اقتصاد په غوړولو کې کارنده ونډه ولوبوي. که څه هم ډېری څېړونکي او ساینسپوهان د دې ننګه کوي چې علمي څېړنو او موندنو ته دې عامه لاسرسی وړیا وي، خو دوي د برتانیا حکومت په دې پرېکړه باندې ډېر نه دي خوشاله شوي. د ډېرو په آند، دا چې د برتانیا حکومت د دې پروژې پلې کولو کې د ساینس له بودیجې نه ۵۰ ميلیونه پونډه را اخلي، تر ټولو ښه ګام نه دی. د دوي په آند د حکومت ساینسي بودیجه هسې هم ډېره پنډه نه ده، او اوس د ۵۰ ميلیونه پونډو له لاسه ورکول به د ساینسي څېړنو آمیانۍ لا خواره کړي. په برتانیا کې علمي څېړنې هسې هم د عامه بودیجې په لګښت ترسره کېږي، او اوس له علمي مهالنیو نه دې څېړنو ته د عامه لاسرسي پېرل، ډېرو ته په اخلاقي توګه یوه نیمګړې چاره برېښي. برتانيا په نورو هېوادونو باندې هم غږ کړی دی چې د دوي په پله، پل کېږدي. که څه هم علمي او څېړنیز مرکزونه د حکومت د ساینسي بودیجې په مټ څېړنې کوي، خو دې ته اړ دي چې د علمي مهالنیو له لارې یې خپرې کړي. د علمي مهالنیو خپرندویان دا څېړنې په خپل علمي پلاوي شني، او که د دوي په معیار برابرې وخېژي بیا یې خپرولو ته هوکړه کوي. د علمي مهالنیو خپرندویان سوداګریزې کمپنۍ دي چې د مهالنیو ګډونبیې پلوري. یوازې برتانیوي پوهنتونونه هر کال د لسګونو ميلیونو پونډو په ارزښت ګډونبیې رانیسي. د برتانیا حکومت استدلال کوي چې دې ګام سره به له یوې خوا ساینسي موندنو ته لاسرسی پراخ شي، او له بلې خوا به دا سوداګریزې خپرندویې کمپنۍ، چې د هېواد اقتصاد ته اړینې دي، زیانمنې نه شي. دوی په نورو هېوادونو باندې هم غږ کړی دی چې د دوي په پله، پل کېږدي. که څه هم د دې پرېکړې ټول جزئیات لا نه دي څرګند، خو پتېیل شوې ده چې له ۲۰۱۴ کال نه وروسته به پلې کېږي.