افغان-ترکمن-تاجک اورګاډي پټلۍ پروژه پرانيستل شوه
افغانستان، ترکمنستان او تاجکستان د چارشنبې پر ورځ (د جون ۶ مه) د اورګاډي پټلۍ غځولو سيمه ييزه پروژه پرانيستله.
د دريو واړو مشرانو د اورګاډي پټلۍ دا پروژه خورا مهمه وبلله. اټکل دی د دې پروژې په بشپړتيا سره، د اورګاډي دغه پټلۍ دری واړه هېواودونه د پخواني شوروي له نورو هېوادونو او ان اروپا سره ونښلوي، او سوداګري يې لا نوره وغوړوي. د اورګاډي دغه پټلۍ چې ۴۰۰ کيلو متره ده، لګښت يې ۱،۵ مليارډ ډالره اټکل شوی دی. په وچه کې بند خو په طبيعي غازو شتمن ترکمنستان د خپلو طبيعی زېرمو صادرونې لپاره د سوداګرۍ لارې راګوري. د اورګاډي دغې پټلۍ سره دا هيله هم تړلې چې د پټليو شته شبکه به د اروپا-اسيا له نورو برخو سره هم ونښلوي. په داسې حال کې چې په ۲۰۱۴ کال کې نړيوال ځواکونه له افغانستانه په وتلو دي، کابل د خپل اقتصاد پښو درولو لپاره شتمنو ګاونډيانو سره د سوداګرۍ پياوړتيا زيار باسي. افغان ولسمشر حامد کرزي د اورګاډي پټلۍ پروژې پرانيسته "تاريخي پېښه" وبلله، او هوډ يې څرګند کړ، چې افغانستان به يې د ريښتينوالي لپاره "خپل ټوال ځواک" کاروي. ترکمن مشر قربان قلي بيردی محمدوف وويل "خپلو ټرانسپورټي امکاناتو او هم مو يې جيوپوليټيک موقعيت ته په کتو د نوې لار جوړولو پرېکړه وکړه". ترکمنستان لېواله دی د انرژۍ له پلوه د مرکزي اسيا خپلو بېوزليو ګاونډيو سره د خپلو طبيعي زېرمو په شريکولو خپل اقتصاد هم وغوړوي. د اورګاډي دغه پټلۍ په ۱۳۸۹ کال د ازبکستان د اورګاډي د شرکت په مټ د ۷۵ کیلومترو په واټن سره له حیرتان بندره د مزار شریف تر هوايي ډګره وغځول شوه. په افغانستا ن کې د اورګاډي د دغې پټلۍ په تېرېدو سره به افغانستان د اورګاډ، له نړیوالو شبکې سره ونښلي. د افغانستان د ټول ګټو وزارت مرستیال احمد شاه وحید بي بي سي ته ویلي، چې د اورګاډي د دغې پټلۍ نژدې ۸۵ کیلومتره ترکمنستان او تر درو سوو مترو ډېره برخه یې د افغانستان په شمالي ولایتونو کې غځول کېږي. ښاغلی وحید دا هم وايي، چې دغه اوسپنیزه پټلۍ د کندوز د شیرخان بندر له لارې افغانستان له تاجکستان سره نښلوي. د ټول ګټو وزارت مرستیال وايي، افغانستان کې د اورګاډي د دغې پټلۍ جوړېدو لپاره دقیقې ارزونې او نقشې ته اړتیا ده، خو په اټکلي ډول نژدې ۳۵۰ میلیون ډالر لګښت پرې راځي. نوموړی وايي، چې دا لګښت به د اسیا پراختیايي بانک ورکوي. احمد شاه وحید وايي ''یو شمېر هېوادونه زموږ په هېواد کې د اورګاډي د پټلۍ د جوړېدو لپاره مرستې کولو ته لېواله دي چې د افغانستان له لارې د سیمې هېوادونه سره ونښلي، دا په سیمه کې د اقتصادي غوړېدا لپاره یو لوی ګام دی''. د ښاغلي وحید په وینا، د اورګاډي دغه پټلۍ په بلخ ولایت کې د مزار شریف – حیرتان د اورګاډي له پټلۍ سره یوځای کېږي چې بیا وروسته د ازبکستان د اورګاډي د پټلۍ له شبکې سره نښلي. د اورګاډي دغه پټلۍ په ۱۳۸۹ کال د ازبکستان د اورګاډي د شرکت په مټ د ۷۵ کیلومترو په واټن سره له حیرتان بندره د مزار شریف تر هوايي ډګره وغځول شوه. همدارنګه، په ۱۳۸۵ کال کې د خواف-هراف د اورګاډي پټلۍ د ۱۳۰ کیلومترو په جوړېدو سره د هېواد په لوېديځ کې د ایران په مالي لګښت سره پیل شوه، چې هرات ښار ته څېرمه یې چارې نیمګړې پاتې شوې. ایراني چارواکو ویلي چې د پاتې کار برخه پر مالي سرچینو پورې تړاو لري، چې نور یې باید د افغانستان حکومت لګښت پرغاړه واخلي. که چېرې د ترکمنستان، افغانستان او تاجکستان ترمنځ د اورګاډي د پټلۍ دغه پروژه جوړه شي، د افغانستان اقتصادي ګټې تر ډېره تامینولای شي. د اورګاډي د پټلۍ جوړولو دغه هوکړه د درې واړو هېوادونو ترمنځ د روان ۱۳۹۲ کال په لومړیو کې د دغو هېوادونو د ولسمشرانو ترمنځ لاسلیک شوه