رپوټ:'افغانستان د کابو يو تريليون ډالرو طبعي زېرمې لري'
د امريکا ځمک پېژندونکو ویلي په افغانستان کې د شاوخوا يو تريليون ډالرو په ارزښت طبيعي زېرمې شته.
په رپوټ کې راغلي چې د افغانستان د طبيعي زېرمو په اړه د پنتاګان د چارواکو او امريکايي ځمک پېژندونکو يوې ګډې ډلې څېړنه او سروې کړې ده. ځمک پېژندونکي وايي په دغو زېرمو کې اوسپنه، مس، ليتيوم، نیوبیوم، سره زر او کوبالت کانونه شامل دي. د کانونو او ځمک پېژندنې پوهان وايي دغه طبيعي زېرمې د جګړې ځپلې افغانستان د بيارغاونې لپاره کافي دي. په نيويارک ټايمز ورځپاڼه کې د افغانستان د طبيعي زېرمو په اړه خپور شوی رپوټ کاږي، که چېرې د افغانستان پر ليتيوم طبيعي موادو کار وشي، نو له سعودي عربستان سره به خپل ځان سيال کړي. ليتيوم د بېټړيو او په تېره بيا د لپ ټاپ او بلک بيري تيلې فونونو د بيټريو په جوړولو کې پکارېږي. په رپوټ کې راغلي چې د افغانستان د طبيعي زېرمو په اړه د پنتاګان د چارواکو او امريکايي ځمک پېژندونکو يوې ګډې ډلې څېړنه او سروې کړې ده. وړاندې افغان ولسمشر حامد کرزي هم د افغانستان د طبيعي زېرمو په اړه څرګندونې کړې وې او ويلي يې وو که چېرې د افغانستان پر طبيعي زېرمو کار وشي، دغه هېواد به د نړۍ يو له بډايه هېوادونو په کتار کې راشي. په افغانستان کې لاهم د قيمتي او نيمه قيمتي ډبرو کانونه په ناقانونه توگه سپړل کيږي، خو افغان حکومت ددغې خبرې په منلو ټينگار کوي چې تر ډېره يې د دغو سپړنو مخه نيولې ده. خو د طبيعي زېرمو پوهان وايي تر هغه چې د افغانستان له طبیعي زېرمو سمه ګټه واخيستل شي، مخکې يې ډېر کار ته اړتیا ده. د تېرې شنبې په ورځ د ارميکايي ځواکونو د مرکزي قرارګاه عموي قوماندان جرنال ډېوېډ پيټريس نیويارک ټایمز ته په يوې مرکې کې ويلي وو، ((ولې نه، افغانستان د پام وړ طبيعي زېرمې لرې، خو فکر کوم داسې پوښتنې شته، چې دا کار به څرنګه ترسره شي.)) د نيويارک ټايمز ورځپاڼه د افغاسنتان د کانونو د وزارت د سلاکار جليلي جوميراني له خولې وايي (( دغه زېرمې د افغانستان د ملا د تير په څېر دي.)) په رپوټ کې ويل شوي چې افغان او امريکايي چارواکي دې هوکړې ته رسېدلي چې په افغانستان کې د طبيعي زېرمو د پلټنې چارې پيل کړي. د رپوټ وينا، په افغانستان کې د کورنيو توليدتو کچه په کال کې تر ۱۲ بيليون ډالرو اوړي. د افغانستان د کانونو وزارت یوه مخکني کارکوونکي انجنیر احمد هژبر نیویارک ټایمز ته ویلي چې د دې کانونو پلانونه او نقشې موجودې وې، خو د تېرو کورنيو جګړو له امله کار نه و پرې شوی. تېر کال د افغانستان د کانو وزارت ويلي وو د هېواد په شمال کې يې د نفتو او غازو درې کانونه داوطلبۍ ته وړاندې کړي، چې نړيوال شرکتونه پرې رامات کړي. افغانستان د طبيعي زېرمو او کانونو د راویستو خاص قانون لري، چې د نړيوال بانک د سلاکارانو په مرسته جوړ شوی دی. په افغانستان کې لاهم د قيمتي او نيمه قيمتي ډبرو کانونه په ناقانونه توگه سپړل کيږي، خو افغان حکومت ددغې خبرې په منلو ټينگار کوي چې تر ډېره يې د دغو سپړنو مخه نيولې ده. عام وگړي په دې اړه حکومت پاتې بولي . د کانونو سپړونکي وايي د کليو د خلکو او قومي مشرانو په مرسته قيمتي توکي له ولايتونو نه کابل ته را لېږدوي او پلوري يې تېر کال د افغانستان د کانو وزارت ويلي وو د هېواد په شمال کې يې د نفتو او غازو درې کانونه داوطلبۍ ته وړاندې کړي، چې نړيوال شرکتونه پرې رامات کړي. هېچاته دا نه ده مالومه چې د قيمتي او نيمه قيمتي ډبرو د خرڅلاو له لارې به قاچاق کوونکي څومره پيسې ترلاسه کوي، خو د کابل پوهنتون استاد عبدالجليل شگيوال وايي، که دغه کانونه په قانوني توگه د حکومت لخوا وسپړل شي، ډېره گټه به تر لاسه کړي . د افغانستان حکومت که له يوې خوا د عينکو د مسو د کان په شان د نورو کانونو د را سپړلو په صورت کې هر کال سلها ميليونه ډالره گټه تر لاسه کوي، نورو کوچنيو کانونو ته د نه پاملرنې له امله په همدغې کچه گټه له لاسه ورکوي .