د کډوالو کړکېچ: "په ۲۰۱۵ کال کې یو میلیون کډوال اروپا ته ننوتلي"
د کډوالۍ نړیوال سازمان،آې او ایم، وايي د ځمکې او سمندر له لارې اروپا ته د ورغلیو کډوالو او پناه وړونکو شمېر تر یو میلیون اوښتی.
زیاتره کډوال د سمندر له لارې اروپا ته رسیدلي او ډیری سفرونه ېې له خطرونو ډک وو د تېرکال په پرتله دا شمېر څلور چنده زیاتوالی ښيي. زیاتره کډوال او پناه وړونکي د سمندر له لارې اروپا ته اوښتي دي، چې له ۸۰۰،۰۰۰ نه زیات ېې د ترکېې له لارې یونان ته تللي. زیاتره پناه وړونکي له سورېې،عراق او افغانستان څخه دي. د کډوالۍ نړیوال سازمان وايي سږ کال ۳،۶۹۵ تنه کډوال په سمندر کې ډوب شوي یا تراوسه ورک دي. د کډوالو دا ډله ییز ورتګ په اروپايي اتحاديه کې د پام وړ سیاسي اختلافونو سبب شوی. "باید په کار لاس پورې کړو" د کډوالۍ نړیوال سازمان وايي د بدلون دغې ټکي ته د دوشنبې په ورځ ورسېدل، د ځمکې او سمندر له لارې اروپا ته د رسیدلیو کډوالو او پناه وړونکو ټول شمېر څه باندې۱،۰۰۶،۰۰۰ ته ورسېد. دغه کسان د اروپايي اتحادېې د شپږو غړو هېوادو، یونان، بلغاریا، ایټالیا، اسپانیا، مالټا او قبرص له لارې ورغلي. د کډوالو نړیوال سازمان وايي نیمه برخه پناه وړونکي چې له مدیترانې څخه تېرشوي له سورېې څخه وو،۲۰ سلنه له افغانستان او ۷ سلنه له عراق څخه دي. زیاترو مړه شویو کډوالو-۲،۸۸۹- غوښتل د سمندر له لارې له شمالي افریقا څخه ایټالیا ته ځان ورسوي، او له ۷۰۰ نه زیات ېې د ایژن په سمندرګې کې مړه شوي، چې هڅه ېې کوله له ترکيې نه یونان ته لاړشي. یواځې ۳.۵ سلنه کډوال بریالي شوي چې د ځمکې له لارې له ترکېې څخه یونان یا بلغاریا ته ورسېږي. د کډوالو نړیوال سازمان خپل ارقام او احصاېې د ثبت شویو نومونو، دقانون د پلي کولو ادارو او خپلو څارونکو څخه ترلاسه کوي. خو د کډوالو د نړیوال سازمان مشر، ویلیام لېسي سوینګ وویل یواځې د ارقاموشمېرل کافي نه دي. هغه وویل: "موږ باید هم په کار لاس پورې کړو، کډوالۍ باید د ټولو لپاره قانوني، خوندي او بې خطره وي- هم د کډوالو لپاره او هم دهغو هېوادو لپاره چې دا کډوال به په کې استوګن وي" د آې او ایم او یو ان اچ سي آر په یوې ګډې وینا کې ویل شوي:"له همغږۍ نه ډک یو اروپايي غبرګون په رامنځته کېدو دی". خو، په دې وینا کې داهم ویل شوي چې باید د کډوالو د ثبتولو او استوګنې ځایونو د لاښه کولو، او د دې معلومولو لپاره چې څوک د پناه وړنې د ساتنې وړ دي او څوک نه دي، باید نورګامونه پورته شي. د دې وروستیو بدلونونو په غبرګون کې، د ماشومانو د ژغورنې ادارې، سېو د چلډرن، د کمپاین مشر، کرستي مک نیل وویل: "دا د اروپايي هیلو یوه ازموینه ده. کله چې ماشومان زموږ د وره مخې ته مړه کېږي موږ باید زړور ګامونه واخلو. له دې نه د لومړیتوب درلودونکی بل کار نشته." ځينې اروپايي هېوادونه لکه مقدونیه خپلې پولې ټینګوي د اروپا د سرحدي ساتونکي ځواک( فرانټکس) پیاوړي کول د کډوالو د کړکېچ له امله ځینو اروپايي دولتونو په خپلو پولو کې د اغزنو سیمونو دیوالونه پورته کړي او سرحدي کنټرول ېې رامنځ ته کړی، سره د دې چې د اروپايي اتحادېې د شینګن تړون له مخې د اروپايي دننه سرحدونو کې تګ راتګ آزاد دی. اروپايي اتحاديې تېره اوونۍ هوکړه وکړه چې په یونان کې چې د کډوالو د رارسېدو یو مهم ځای دی، د سرحدي ادارې، فرانټکس، د کاروکونکو شمېر زیات کړي. کله چې کډوال یونان ته ورسېږي، زیاتره ېې هڅه کوي د بالقان له لارې شمال ته لاړشي او ډېری د جرمني او سکانډیناوي هېوادو پر لور ځي. سره د دې چې زیاتره کډوال او پناه وړونکي د اروپا دننه دي، یواځې جرمني ته یو میلیون رسېدلي. مقدونیه اوس هغه کسان چې د جګړو له سیمو څخه نه وي راغلي د یونان سره له خپلې پولې تېریدو ته نه پرېږدي. تېره اوونۍ د ملګرو ملتونو په یوه رپوټ کې خبرداری ورکړشوی چې په ټوله نړۍ کې په زوره بېځایه شويو خلکو شمېر به سږکال له ۶۰ میلیونو څخه واوړي. دټرمینالوژۍ په اړه یوه یادونه: بي بي سي د ټولو هغو کسانو په اړه د کډوالو اصطلاح کاروي چې د خوځښت په حال کې وي او د پناه غوښتنې قانوني پروسه ېې لا نه وي بشپړه کړې. په دې ډله کې هغه خلک شامل دي چې له جګړې ځپلو هېوادو لکه سورېې څخه تښتي، چې کېدای شي د پناه وړونکي دریځ ورته ورکړل شي. همدا راز هغه خلک د کډوالو په ډلې کې شاملېږي چې د کار موندلو او ښه ژوند په لټه کې دي، چې کېدای شي د حکومتونو له نظره اقتصادي کډوال وبلل شي.