د مصر کړکېچ: منځمهالي حکومت بيړنی حالت اعلان کړی
د مصر ولسمشرۍ وروسته له هغه چې د احتجاجيانو پر غونډ ځايونو د امنيتي ځواکونو يرغل پر مهال لسګونه کسان ووژل شول، د بيړني حالت اعلان کړی دی.
د مصر روغتيا وزارت وايي ۱۴۹ کسان وژل شوي، خو اخوان المسلمين يې له ۲۰۰۰ ډېر بولي د احتجاجونو دغو ځايونو کې د پخواني ولسمشر محمد مرسي پلويان راغونډ شوي وو، چې د تېر جولای لومړيو کې د پوځ له لوری له دندې ګوښه کړی شو. د مصر روغتيا وزارت ويلي د چارشنبې پېښو کې ۱۴۹ کسان وژل شوي دي. خو اخوان المسلمين چې د دغو احتجاجونو تر شا وو، وايي په پېښو کې څه د پاسه ۲۰۰۰ کسان مړه شوي دي. بېړنی حالت په ځايي وخت د چارشنبې له غرمې وروسته ۴:۰۰ بجو پيل شوی او يوه مياشت به روان وي. د قاهرې په ګډون په ۱۱ ولايتونو کې ګرځبنديز هم لګېدلی، چې په ځايي وخت د ماښام له ۷:۰۰ بجو پيلېږي. د مصر ولسمشرۍ اعلاميې ويلي دغه تدبير ځکه نيول شوی، چې "د هېواد امنيت او نظم د قصدي ورانکارۍ او پر عامو او خاصو ودانيو بريدونو او هم د توندلارو ډلو له لوري د وژنو له امله له خطر سره مخامخ و". د مصر مرستيال ولسمشر محمد البرادعي د تاوتريخوالي پېښو پايله کې له منځمهالي حکومته د استعفا اعلان کړی دی. ښاغلي البرادعي يوه اعلاميه کې چې رسنيو ته يې استولې ويلي: "زه د هغو پرېکړو مسئوليتونه پر غاړه نه شم اخيستی چې ورسره موافق نه يم، او له پايلو یې وېره لرم. زه د يوه څاڅکي وينې مسئوليت نه شم اخيستی". ده ويلي د راغونډو شويو خلکو لرې کولو لپاره نورې لارې چارې هم وې، خو زياته کړ يې ده "هغوی چې له ننيو پېښو ګټه اخلي د تاوتريخوالي او ترهګرۍ بلونکي او سختې توندلارې ډلې دي". د وينې تويونې پېښې د چارشنبې له سهار سپېده داغ لږ څه وروسته پوځي بلډوزرونه د قاهرې ختيځ رابعه العدويه جومات بهر د احتجاجيانو پنډغالي سيمې پر لور وړاندې ننوتل. چارواکي وايي له قاهرې پوهنتون سره څېرمه د النهضة ميدان/ډګر له احتجاجيانو پاک شوی دی. خبريالانو د نښتو ځايونو داسې انځورونه کړې چې پر ډګر جوړو شويو رغتونونو کې د مړو تر څنګ د ټپيانو درملنه کېږي. راپورونه وايي چې د اخوان المسلمين مخور مشر محمد البلتاجي ۱۷ کلنه لور هم نښتو کې مړه شوې ده. د اسماء البلتاجي ورور ويلي چې خور يې پر شا او سينه ويشتل شوې ده. د ګلف نيوز خبرياله حبيبه احمد عبد العزيز او د سکای نيوز کامره من مېک ډين هم وژل شوي دي. سپينې ماڼۍ د وينې تويونې دغه پېښې غندلې او ويلي يې دي "تاوتريخوالی په مخامخ ډول د هغو ژمنو پر ضد روان دی چې منځمهالي حکومت يې د روغې جوړې راکتلو کې کړې وې". د ملګريو ملتونو سرمنشي بانکيمون ټول مصريان هڅولي "چې خپلې هلې ځلې د ريښتينې روغې جوړې پر ټينګښت راغونډې کړي." د مصر له نورو برخو هم د ناراميو راپورونه ورکړل شوي دي. دا لا تر اوسه هم څرګنده نه ده چې له احتجاجيانو د قاهرې دوو ځايونو پاکولو عملياتو کې څومره مرګژوبله شوې ده. شمېرې په پراخ ډول سره توپير کوي، او په خپلواکه توګه يې پخلی ناشونی دی. د بی بي سي عربي څانګې خبريال خالد عز العرب وايي د رابعه العدويه جومات سره نژدې په بيړنۍ توګه جوړ شوي روغتون کې يې ۵۰ مړي شمېرلي دي. ده ويلي ټپيان دومره ډېر و، چې نه شوی شمېرل کېدی. د زغم غږونه د لاريونيانو غونډځايونو پاکول سهار وختي سپېده داغ سره پيل شول د لاريونيانو پر غونډځايونو د مصر امنيتي ځواکونو يرغل په اړه پياوړي نړيوال غبرګونونه څرګند شوي دي. د سپينې ماڼۍ وياند جوش ارنسټ يوه خبري کنفرانس ته وويل حکومت يې په وار وار د مصر پوځ او امنيتي ځواکونه هڅولي چې زغم وساتي او په پياوړی ډول د بيړني حالت د اعلان مخالفت کوي. اروپايي ټولنې د مرګژوبلې راپورونه "د خورا زياتې اندېښنې" وړ بللي دي. د اروپايي ټولنې بهرنۍ تګلارې مشرې کاترين اشټون يوې اعلاميې ويلي: "موږ بيا ټينګار کوو چې تاوتريخوالی هېڅ حل نه شي راوستی، او موږ مصري چارواکي هڅوو چې تر لوړې کچې زغم وساتي." د ترکيې لومړي وزير رجب طيب اردوګان د لاريونيانو غونډ ځايونو پاکولو عمليات ټولوژنه بللې، او پر نورو هېوادونو يې تور لګولی چې د چوپتيا په غوره کولو يې تاوتريخوالي ته لار هواره کړې ده. ده پر ملګريو ملتونو او عربي نړۍ غږ کړی چې سمدلاسه ګام پورته کړي. د بريتانيا بهرنيو چارو وزير وېليم هېګ هم د زورکارونه غندلې ده.