دویمه استیضاح؛ ایا د ډونلډ ټرمپ سیاسي ژوند پای ته رسېږي؟
نن سې شنبه (د سلواغې/دلوې ۲۱ مه) د امریکا سنا کې د دویمې استیضاح په تړاو د پخواني ولسمشر ډونلډ ټرمپ محاکمه پیلېږي.
که ټرمپ سنا کې پړ وبلل شي، بیا ولسمشرۍ ته درېدلی نه شي. سناتورانو دې قضیه کې په چټک مهالویش هوکړه کړې ده. ډونلډ ټرمپ د تېرې جنورۍ پر ۶مه خپلو پلویانو ته د وینا پر مهال د "تاوتریخوالي په لمسون" تورن شوی دی. د ښاغلي ټرمپ پلویانو تر دې وینا وروسته د کانګرس پر ودانۍ چپاو ور ووړ چې پایله کې یې ۵ کسان ووژل شول. دیموکراتان وايي د مخکېني ولسمشر ډونلډ ټرمپ د ګرم ګڼل کېدو لپاره کافي شواهد لري، خو د هغه مدافع ټیم بیا ټینګار کوي چې اعتراضیانو د کانګرس پر ودانۍ برید کې خپلواک عمل کړی دی. د ښاغلي ټرمپ مدافع ډله دا محاکمه "د اساسي قانون خلاف او بې معنا" بولي - خو سې شبنه به د دې محاکمې پر قانوني والي هم بحث او تمرکز وشي. ډونلډ ترمپ د امریکا د تاریخ یوازنی ولسمشر دی چې دوه ځله استیضاح شو. تر هغه وړاندې د امریکا دوه نور ولسمشران استیضاح شوي وو. که نوموړی پړ وګڼل شي نو بیا ولسمشرۍ ته د درېدو حق ترې اخیستل شي. خو د ګرم ګڼل کېدو لپاره یې د سنا جرګې د ټولو سلو غړو دوه پر دریمه برخه رایو ته اړتیا ده. دیموکراتان سنا کې سمې نیمې یعنې ۵۰ څوکۍ لري او د دې احتمال ډېر کم دی چې ۱۷ جمهوریپال سناتوران دې هم هغوي سره د خپل ګوند د مخکني ولسمشر محاکمه کې ملګري شي. د ښاغلي ټرمپ وکیلانو پرون دوشنبه په یوه اعلامیه کې وویل چې د نوموړي محاکمه له اساسي قانون سره ټکر کې ده، ځکه هغه اوس ولسمشر نه بلکې د امریکا یو عادي وګړی دی. خو د کانګرس د استازو جرګې نهه دیموکرات استازي چې د "استیضاح مدیران" بلل کېږي او دا قضیه د قانوني تعقیب لپاره وړاندې کوي، د ټرمپ د وکیلانو بیان نه مني. دوی استدلال کوي چې له ښاغلي ټرمپ سره باید د ولسمشر په توګه د کړو کارونو حساب وشي. دواړه خواوې د اساسي قانون له مخې په دې تړاو د بحث او د قانوني پوښتنو د ځواب لپاره ۴ ساعته وخت لري، خو تمه کېږي چې بالاخره ښايي دا موضوع رایو ته وړاندې شي. دا محاکمه څه نقش لري؟ د ټرمپ له وینا وروسته د نوموړي ملاتړو پر کانګرس چپاو ور ووړ. د سنا مشران د دوشنبې پر ورځ د محاکمې په چوکاټ هوکړې ته ورسېدل. سنا کې د اکثریت مشر چک شومېر وايي: "ټولې خواوې د استیضاح په تړاو سنا کې د پخواني ولسمشر د رښتینې او عادلانه محاکمې د ډاډمنېدو لپاره په یوه چوکاټ هوکړې ته رسېدلې دي." څرنګه چې تمه کېږي که د سې شنبې ورځې رای اچونه د ټرمپ محاکمه د اساسي قانون خلاف ونه ګڼي نو دغه دوسیه به د چارشنبې ورځې تر غرمې وروسته پرانیستل شي او هره خوا به د استدلال لپاره ۱۶ ساعته وخت ولري. تمه ده چې د دلایلو وړاندې کولو دا لړۍ د اوونۍ تر پایه روانه وي او تر هغه وروسته به سناتوران له دواړو خواو پوښتنې کوي. د ولسمشر ټرمپ پلویان څنګه کانګرس ته ننوتل؟ د امریکا ټاکنو کې افغانه بریالۍ شوه د امریکا ټاکنې؛ کوم ګوند ډېر واک کې پاتې شوی؟ لا مالومه نه ده چې د استیضاح مدیران به تر هغه وروسته د شاهدانو د ورغوښتلو او یا پخپله د ښاغلي ټرمپ د احضار لپاره د مهالویش د غځېدو غوښتنه وکړي که نه، خو ډونلډ ټرمپ لا مخکې په خپله خوښه د احضارېدو وړاندیز رد کړی دی. ویل کېږي د دواړو ګوندونو قانون جوړوونکي د دې لپاره په چټکۍ د محاکمې د پروسې ترسره کېده غواړي چې د ولسمشر جو بایډن لخوا د کورونا وېروس د مرستندویه ټولګې ژر تصویبېدو ته وخت وموندل شي. د همدغه چټک مهالویش له مخې فکر کېږي چې د ښاغلي ټرمپ د محاکمې پایلې به تر راتلونکې دوشنبې روښانه شي. د استیضاح د ملاتړ او مخالفت دلایل څه دي؟ د ټرمپ زرګونه پلویان د کانګرس مخ ته. دیموکراتان وايي د ښاغلي ټرمپ لخوا د تېرې نومبر میاشتې ولسمشریزو ټاکنو د پایلو له منلو پرله پسې انکار او دغه راز خپلو پلویانو ته د نوموړي توندو ویناوو، هغوي وهڅول چې د جنورۍ پر ۶مه د کانګرس پر ودانۍ چپاو ور وړي. په دې پېښه کې ۵ کسان ووژل شول. دوی غوښتنه کوي چې له ډونلډ ټرمپ دې بیا ولسمشریزو ټاکنو ته د درېدو حق سلب شي. ديموکراتان وايي: "د متحدو ایالتونو د حکومت خلاف د تاوتریخوالي لمسون چې د واک سوله ییز لېږد یې له خنډ سره مخامخ کړ - له اساسي قانون تر ټولو جدي سرغړونه ده چې تر دې دمه د امریکا یوه ولسمشر کړې." تمه ده چې د استازو جرګې د استیضاح مدیران به د دې د زبادولو لپاره چې د خلکو "قهریدلې ډله" تاوتریخوالي ته لمسول شوې - د ښاغلي ټرمپ د هغې ورځې وینا او تصویرونه وړاندې کړي. خو د ټرمپ حقوقي ټیم چې دغه محاکمه "سیاسي ننداره" او "له سپکاوي ډکه سیاسي کړنه" بولي، ټینګار کوي چې نوموړي یوازې د خپل بیان د ازادۍ لپاره له لومړۍ اصلاحیې ګټه اخیستې ده. دوی دا راز په لومړنیو څرګندونو کې ویلي د ایف بي ای اسنادو ښودلې چې دا بلوا څو ورځې وړاندې پلان شوې وه، له همدې کبله د ښاغلي ټرمپ وینا سره تړاو نشي ورکول کېدای. د امريکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ فرانسې ته رسېدلی، چې له ولسمشر اېمانوېل مکرون سره به سبا د ملي ورځې لمانځلو کې ملګری کېږي.