ولې جاپان کې کورونا وېروس کم خلک مړه کړي دي؟
جاپان په سیمه کې یوازینی هېواد نه دی چې د کوېډ-۱۹ ناروغۍ له امله کم مرګونه لري. سویلي کوریا، تایوان، هانګ کانګ او ویتنام کې هم له دې رنځه کم کسان مړه شوي دي. خو د ۲۰۲۰م کال په پیل کې جاپان له دې رنځه د نورو هېوادونو پرتله کم مرګونه لرل.
ځینې په دې باور دي چې د جاپان وګړو د کورونا وېروس پر ضد په خپل بدن کې پیاوړی دفاعي نظام درلود سره له دې چې په اپریل کې په پلازمینه توکیو کې زر تنه مړه شوي وو. خو له دې ټولو سره بیا هم جاپان د خپلو ګاونډیو په څېر د کووید -۱۹ پر وړاندې کلک ګامونه نه وو اخیستي. کله چې د چین په اوهان کې د کورونا ویروس خپور شو نو چین خپلې پولې وتړلې، خو جاپان همداسې پرانستې پرېښودې. د ویروس له خورېدو سره دا هم په ډاګه شوه چې کورونا ویروس زاړه او ناروغ کسان په نښه کوي. هغه ځایونه ډېر خطرناک وختل چې د خلکو ګڼه ګوڼه پکې زیاته وي. جاپان د نړۍ د نورو هېوادنو پر تله زیات زاړه خلک لري او توکیو او شاوخوا سیمې يې چې ۳۷ میلیونه خلک پکې اوسي له ګڼې ګوڼې ډکه د اورګاډي پټلۍ لري. جاپان د روغتیا نړیوالې ټولنې لارښود ته هم غوږ ونه نیوه چې د خپلو وګړو کورونا ټېسټ یا معاینه وکړي. کوربندیز یې هم اعلان نه کړ. په کور د پاتېدو غوښتنه هم رضاکارانه وه، نه یې څوک ناغه کړل او نه یې په جبر پرې ومانه. د نیو زیلنډ او ویتنام په څېر یې د پولې تړلو په ګډون ځېږه اصول هم مراعات نه کړل. خو ساینسي شواهد ښيي چې جاپان کووید-۱۹ رنځ کنترول کړی دی. جاپان کې د پاخه عمر کسانو شمېر ډېر دی، خو وګړي یې له نورو ډېرو ناروغیو خوندي دي د مخابراتي شرکت سوفتبانک سروې ښيي چې پر ۴۰۰۰۰ کارکوونکو شوې ازموینې یوازې ۰،۲۴ سلنه مثبتې وختې. د جاپان لومړي وزیر د محدودیتونو د لېرې کولو پرمهال وویل، نړۍ باید د جاپان له تجربې زدکړه وکړي. جاپانیان له یوبل سره نه ښکلوي، لاسونه هم ډېر نه سره ورکوي او ټولنیز واټن ساتي خو د ډېرو په ګومان دا یې له کورونا وېروس د خوندیتابه اصلي لامل نه دی. د توکیو پوهنتون پروفیسور تاڅو هیکو کوداما چې د کورونا په اړه یې څېړنه کړې وايي، جاپان ښايي مخکې هم کووید-۱۹ لرلې وي. ښايي دا کوويد-۱۹ نه، بلکې دې ته ورته رنځ جاپانیانو تېر کړی وي. دی وايي کله چې ویروس بدن ته ننوځي نو د بدن دفاعي سیستم یې په وړاندې انټي باډي جوړوي. دا دوه ډوله دي او څېړنې ښيي چې ښايي دا ډول ویروس مخکې هم و او د جاپانیانو بدن ورسره عادي شوی دی. خو د لندن د کېنګز کالج پروفیسر کینجي شیبویا دې ته د شک په سترګه ګوري او زیاتوي، باور نه کوي چې دا شان ویروس دې یوازې په اسیا کې تېر شوی وي. د نوموړي په وینا لامل یې دا دی چې د جاپان په څير هیوادونو د کوېد په وړاندې اغېزمنه مبارزه کړې ده. د بېلګې په توګه جاپانیانو سل کاله مخکې ماسکونه تړل، ان کله چې په ۱۹۱۹م کال کې والګی خپور شو. جاپانیان عموماً هڅه کوي چې د ګڼې ګوڼې ځایونو ته ورنشي دوی تر اوسه د ماسک په ګډون له نورو احتیاطي ګامونو سره عادت شوي دی. دوی له یو بله واټن نیسي، که ټوخېدل ماسک تړي چې نورو ته مکروب ورنشي او د نورو په وړاندې له احتیاطي ګامونو کار اخلي. جاپانیانو له کورونا سره د مبارزې په لړ کې ځینې نور ګامونه هم اخیستي دي. د بیلګې په توګه دوی هغو ځایونو ته نه ځي چې هوا نه پکې چلیږي، د ګڼه ګوڼې ځای ته نه ورځي او د خبرو پر مهال یو بل ته ډېر نه سره نږدې کېږي. په امریکا کې د ساري ناروغیو مرکز وروستۍ څېړنه ښيي چې د زیات عمرکسان، د زړه او شکرې ناروغان او چاغ کسان له کووید-۱۹ د نورو پر تله د مړینې زیات چانس لري. په جاپان کې سره له دې چې د پاخه عمر کسان ډېر دي، خو په دې نورو ناروغیو د اخته کسانو شمېر کم دی. خو تر ټولو مهمه خبره دا ده چې د جاپان ولس د حکومت او طبي چارواکو خبرو ته غوږ نیسي . د ګڼې ګوڼې له ځایونو لېرې ګرځي، ماسک تړي، تل لاسونه وینځي او هغه څه کوي چې دوی ته سم ښکاري.