څار شبکه: د کانونو د 'چور تالان' مخه ونیسئ
په افغانستان کې یو شمیر مدني ټولنو پر افغان حکومت غږ وکړ، چې په ناقانونه ډول د کانونو د سپړنې مخه ونیسي او هغه کسان دې محاکمه کړي، چې په دغه چاره کې ښکېل دي.
د څار شبکه پر حکومت تور پورې کوي، چې د کانونو په خوندیوب کې پاتې راغلی دغه مدني ټولنې پرته له دې چې د چا نوم واخلي، ادعا کوي چې ځینې دولتي لوړپوړي چارواکي په ناقانونه ډول د کانونو په ایستلو کې لاس لري. زموږ همکار حفیظ الله معروف په خپل رپوټ کې پر طبیعي سرچینو د څار شبکې د غړو له قوله وايي، چې هره ورځ له پنځو ميلیونو تر شپږ میلیونو ډالرو پورې د افغانستان کانونو چور کیږي. دغه شبکه پر حکومت تور پورې کوي، چې د کانونو په خوندیوب کې پاتې راغلی دی. دغه بنسټ له حکومته غواړي، هغه ۱۴۰۰ شرکتونه او اشخاص دې محاکمې ته کاږي ، چې نژدې شپږ میاشتې مخکې یې کانونو وزارت لیست خپور کړی و. د دغه بنسټ چارواکو په وینا دغه شرکتونه تر ‌ډېره د زورواکانو، سيمه ييزو قومندانانو او ان د افغانستان د ملي شورا د يو شمېر غړو دي. د دغې شبکې یوه غړي جاوید نوراني په کابل کې یوې خبرې ناستې ته وویل: ''۲۰۰۰ ټنه کرومایت هره ورځ له افغانستانه په ناقانونه ډول ویستل کیږي. ۵۰۰۰ ټنه د ډبرو سکاره هره ورځ له د افغانستان له پولو وځي او په ځینو برخو کې د حکومت مخالف وسله وال هم له دغه پيسو ګټه اخلي''. ښاغلی نوراني وايي، د حکومت د نه پاملرنې په پایله په افغانستان کې اوس په ناقانونه ډول د کانونو استخراج په دود بدل شوی دی. پر طبیعي سرچینو دڅار شبکه چې یو کال وړاندې جوړه شوې او نژدې ۲۰ مدنې ټولنې ورسره دي وايي، د کانونو چورول او په خپلسر یې سپړل د قومونو ترمنځ تربګنۍ ډیروي، ځکه هر قوم هڅه کوي له کانونو ډیر څه تر لاسه کړي. د دغې شبکې یو بل غړی تواب ستانکزی وايي، یوازې د کابل په شاوخوا کې په څه باندې ۷۰۰ ځایونو کې په ناقانونه ډول کانونه سپړل کیږي. ښاغلی تواب زیاتوي، حکومت په امنو سیمو کې هم د کانونو د چور مخه نه ده نیولې. تر اوسه د کانونو وزارت په دې اړه څه نه دي ویلي، خو څو میاشتې مخکې دغه وزارت بي بي سي ته منلې وه چې په رښتيا هم د دغه هېواد یو شمېر کانونه په ناقانونه ډول ايستل کېږي. د ياد شوي وزارت وياند رفيع صديقي ويلي و، چې په دې برخه کې یې پلټنه کړې، او د هغو کسانو يو نوملړ يې د خپل وزارت د وېبپاڼې له لارې خپور کړی چې په ناقانونه کان کندنو کې لاس لري.