لاریون حق، تاوتریخوالی سم نه دی
د افغانستان يو شمېر اسلامي او حقوقي پوهانو د اسلامي ارزښتونو د سپکاوي پر وړاندې لاريونونه د ټولو افغانانو قانوني حق وبالۀ خو پۀ ډاگه يې کړه چې لاريون کونکي بايد د حکومت غوښتنې په پام کې ونيسي.
مصطفی سالک کابل د غونډې حقوقي پوهانو ټينگار کاوۀ چې لاريونونه بايد د هېواد له قانون سره برابر تر سره شي. دوی وويل لاريون کونکي باید د خپل هېواد څارگرو دښمنانو ته دا وخت برابر نه کړي چې لاريونونه په تاو تريخوالي بدل کړي، عامه شتمنۍ زيانمنې کړي او يا د ولسي وگړو مرگ ژوبلې ته لار هواره کړي. په افغانستان کې داسې مهال د لاريونونو د څرنگوالي او موخو په اړه علمي بحثونه جوړيږي چې لا هم په افغانستان او نوره اسلامي نړۍ کې د هغه لانجمن فلم پر وړاندې لاريونونه روان دي چې ويل کيږي د اسلام د پېغمبر (ص) سپکاوى په کې شوى دى. د افغانستان د سیمه یيزو مطالعاتو بنسټ د دغې ناستې د ويناوو لپاره داسې سرليک غوره کړی و چې لاريون د څه لپاره او څنگه؟ په ناسته کې د دغه هېواد د مشرانو جرگې يو شمېر سناتورانو، حقوقي پوهانو او ديني عالمانو برخه اخستې وه چې د موضوع پر بېلو اړخونو يې د عقلي او نقلي دلايلو له ليدلورو رڼا اچوله. دغو پوهانو ويل، د اسلامي ارزښتونو د سپکاوي په حالت کې ټول مسلمانان قانوني او حقوقي حق لري چې لاريونونه وکړي. وينا والو د اسلام د پېغمبر (ص) پر ضد جوړ کړل شوى فلم په شونو سختو ټکو وغاندۀ، او و يې ويل چې دې چارې له يوۀ ميليارد نه د ډېرو مسلمانانو احساسات ځپلي دي. پوهانو او کارپوهانو دې چارې ته د يوۀ نړيوال جرم نوم ورکړ چې په وينايي تر سره کونکي يې بايد سزا وگوري. د ناستې د سنبالونکي بنسټ مشر عبدالغفور ليوال وايي وينا والو لاريون د ولس حق وبالۀ خو په ټينگار سره يې وويل چې لاريون بايد سوله یيز وي او د هېواد څارگر دښمنان بايد وخت بيا نه مومي چې د لاريون په نامۀ ولسي وگړو او ټولگټو شتمنيو ته زيان وا ړوي. د غونډې حقوقي پوهانو ټينگار کاوۀ چې لاريونونه بايد د هېواد له قانون سره برابر تر سره شي. ويل يې د لاريون سنبالونکي بايد ۲۴ ساعتونه مخکې پوليس خبر کړي او د خپل لاريون موخه هم بايد څرگنده کړي. همدا راز وايي لاريون بايد د يوۀ مدني خوځښت په توگه تر سره شي او له تاو تريخوالي په کې ډډه وشي. وينا والو له حکومته هم وغوښتل چې د سوله یيزو لاريونونو مخه و نه نيسي خو اجازه ور نه کړي چې د لاريون سنبالښت او نظم خراب شي. د لاريونونو په اړه دغه علمي غونډه داسې مهال روانه ده چې د اسلام ضد امريکايي فلم پر وړاندې لا هم لاريونونه روان دي. اوس په افغانستان کې انگېرل کيږي چې ولس د پخوانيو کلونو په پرتله اوس د لاريونونو له سوله یيز کلتور سره اشنا شوي دي او د خپلې خبرې پخلې بيا په دې سره کوي چې څو کاله مخکې د اسلام د پېغمبر (ص) کارتونونه جوړ کړل شوي وو، پر وړاندې يې شوي د افغانانو گڼ لاريونونه په تاو تريخوالي بدل شوي وو، چې هم په کې يو شمېر خلکو ته مرگ ژوبل اوښتې وه او هم ټولگټې شتمنۍ زيانمنې شوې وې. په دې اړه نور مطالب تړلي موضوعات