امریکا د چینايي عالم محاکمه غندلې
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر جان کیري د چین د محکمې له خوا د اویغوري عالم الهام توهتي د عمري بند سزا سخت اندېښمن کړی.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر جان کیري او سپینې ماڼۍ دواړو د توهتي محاکمه غندلې ده. جان کیري او سپینې ماڼۍ دواړو د توهتي د سم لاسي خوشي کولو غوښتنه کړې ده. د چین د بهرنیو چارو وزارت ویلي، د چین په عدلي چارو کې د بهرنۍ لاسوهنې له کبله دغه وزارت خواشینی شوی دی. الهام توهتي د تېرې سې شنبې په ورځ د چینايي محکمې له خوا وروسته تر هغه په عمري بند محکوم شو، چې د بېلتون غوښتنې د تبلیغاتو په تور بندي شوی و. د توهتي ګڼ شاګردان هم په همدې تور نیول شوي دي. الهام توهتي د اویغوري لږکیو مسلمانو د حقونو په اړه خبرې کړې. نوموړی د چین په لوېدیځ سینکیانګ کې اوسېدلی دی. هغه د بینجینګ او اویغوریانو ترمنځ د کړکېچ ختمولو په موخه د خبرو او سوله ییز حل غوښتونکی دی. د الهام لور جوهر توهتي د خپل پلار محاکمه بې عدالتي بولي. د امریکا د بهرنیو چارو وزیر جان کیري په یوه اعلامیه کې د بیجینګ له خوا د توهتي محاکمه له بشري حقونو او د اویغوري وګړو د حقونو تر پښو لاندې کول بللي. د پوهنتون استاد الهام توهتي په تېره جنورۍ کې ونیول شو نوموړي ویلي، چین غواړي په دا ډول محاکمې سره د اویغوري لږکیو د ازادۍ غږ دپ کړي. سپینې ماڼۍ هم ویلي، د توهتي په څېر د مدني ټولنې مشران په چین کې د توکمیزې او مذهبي شخړې په کمولو کې "حیاتي رول" لري. خو د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاندې هان چونینګ ډیلي پرېس ته په خبرو کې ویلي "چینايي چارواکي له قوانینو سره سم عمل کوي، باید ووایم چین هغه هېواد دی چې د خپل قانون له مخې چلند کوي، او د چین عدلي چارواکو دغه قضیه قانوني ارګانونو ته سپارلې ده". الهام توهتي په تېره جنورۍ کې پر بیجینګ تر نیوکې کولو وروسته ونیول شو. د اویغور فعالان او مسلمان وګړي وايي، هان چینایان ورسره زورزیاتی کوي او د چین حکومت هم اویغوري لږکیو ته حقونه نه ورکوي. الهام توهتي د چین په لوېدیځ سینکیانګ کې اوسېدلی دی. د توهتي مېرمن غزال نور هم ویلي، چې د مېړه روغتیا یې له خطر سره مخامخ شوې ده. د توهتي وکیل لي سنګپینګ وايي، محکمې اوس پرېکړه کړې ده، چې ښاغلی توهتي به د عمري بند سزا تېروي. د چین د بشري حقونو فعالانو دا محاکمه د اعدام له سزا سره برابره بللې ده. د بښنې نړیوال سازمان د الهام توهتي محاکمه د چین لپاره 'شرموونکی' عمل بللی.