د حسن روحاني ژوندلیک
حسن روحاني د ایران د پخواني مذهبي مشر ایت الله خمیني یو تر ټولو نژدې روحاني سړی دی، چې په ۱۳۴۰ کال یې له هغه سره قم کې ډېر نژدې وخت تېر کړی او د هغه سیاسي او امنیتي چارې یې له نژدې څارلې.
حسن روحاني په ۱۳۸۵ کال د ملي امنیت د عالي شورا منشي له څوکۍ لیرې شو او علي لاریجاني یې ځای ناستی شو. د ایران له پخواني ولسمشر اکبر هاشمي رفسنجاني سره د روحانی اړيکي، چې د ملګرتیا پېر یې د ایران د شاه د وخت تر مبارزې پورې تړاو لري، د دواړو ترمنځ اړیکي لانور ټينګ کړل، چې بیا وروسته د ایران- عراق جګړې پرمهال امنیتي مسؤولیت او قومنداني روحاني ته وسپارل شول. د ایران ولسمشر حسن روحاني دویم ځل ولسمشر شو د ایران ولسمشریزو ټاکنو کې رایه اچونه د شپې ۱۰ بجو پورې وغځېده نوموړي د جګړو په اوږدو کې د مرستیال جنګي مشر او د هېواد د ټول هوايي ځواک قومندان په توګه کار کړی. په ۱۳۶۵ کال، د پردې تر شا د حسن روحاني نوم یادېده، چې د اکبر هاشمي رفسنجاني له خوا له امریکا سر ه پټو خبرو کې یې ګډون کړی و. دغه خبرې په ایران کې د "د مک فارلین" په نامه یادېدې. بیا وروسته هاشمي رفسنجاني او نورو رسمي چارواکو وویل، چې دغه خبرې د ایت الله خمیني په خوښه شوې دي. له دغو نیکو سره سره، ښاغلی روحاني د محمد خاتمي د واکمنۍ په وروستیو کلونو کې هغه ځواک و، د محمد خاتمي او اکبر هاشمي رفسنجاني ترمنځ په سیاسي خبرو کې دخیل و. د ایران له پخواني ولسمشر اکبر هاشمي رفسنجاني سره د روحانی اړيکي، چې د ملګرتیا پېر یې د ایران د شاه د وخت تر مبارزې پورې تړاو لري، د دواړو ترمنځ اړیکي لانور ټينګ کړل په امنیتي چارو کې د روحاني پرله پسې حضور لکه د ملي امنیت شورا د منشي په توګه د هغه امنیتي تجربه لا ډېره شوه، همدا وو چې په ۱۳۸۳ کال کې د هغه وخت د ولسمشر محمد خاتمي او د ایران د مذهبي مشر ترمنځ له لوېديځ سره د ایران د اتومي لانجمې موضوع پر سر اختلافونه رامنځ ته شول. همدا وو چې روحاني د دواړو لوریو ترمنځ د درېیمګړي رول ولوباوه، او د ایران د اتومي پروګرام پر سر له درېیو اروپايي هېوادونو (برتانیا، فرانسې او جرمني) سره یې د خبرو مشري پرغاړه واخیسته. پر همدې مهال، واک ته د احمدي نژاد په رسېدو سره، په خبرو کې د حسن روحاني سیاست د ایت الله خامنه اي له خوا نیوکه پرې وشوه. حسن روحاني په ۱۳۸۵ کال د ملي امنیت د عالي شورا منشي له څوکۍ لیرې شو او علي لاریجاني یې ځای ناستی شو. خو حسن روحاني په دې شورا کې د جګپوړي غړي په توګه هم دنده ترسره کړې ده، چې لاهم په شورا کې د ستر مذهبي مشر استازیتوب کوي. هغه په ۱۳۹۰ کال کې له لوېديځ سره د ایران د اتومي لانجې پر سر خبرو په اړه خپاره شوي کتاب کې د خپل وخت د سیاست دفاع کړې ده. ښاغلی روحاني تر یوه کال مخکې مودې پورې د احمدي نژاد پر کورني او بهرني سیاستونو له څرګندونو نیوکو پښه نیولی و. حسن روحاني لکه د نورو ایراني مذهبي مشرانو په څېر د پخواني مذهبي مشر ایت الله خمیني لاروی دی رسمي شمېرې ښيي په رای اچونه کې د خلکو د ګډون کچه ۷۱ سلنه وه. له دې کبله، کله چې د ولسمشرۍ ټاکنو اوازه یو کال مخکې ولګېده، روحاني هم د احمدي نژاد پر سیاستونو ورو-ورو نیوکې پیل کړې، ځکه چې ټاکنیز کمپاین کې یې باید دا کار کړی وای. حسن روحاني تر اوسه پورې د ۱۳۸۸ کال د هغو لانجمنو ټاکنو او پایلو او لاریونونو په اړه خپل څرګند نظر نه دی ښودلی، چې په لړ کې یې زرګونه کسان ونیول شول، د ټاکنو د پایلو نه منونکي او د زرغون جنبش مشران میر حسین موسوي او مهدي کروبي په کورونو کې نظر بند شول. خو ځینې اصول پالونکي حسن روحاني د پردې تر شا د ۱۳۸۸ کال ولسمشریزو ټاکنو د پایلو له نه منونکو سره په یو شان نظر درلودلو تورنوي.