لوی ښارونه چې د اوبو له کمښت سره مخ دي
د سوېلي افریقا کیپ ټاون د نړۍ لومړنی لوی ښار دی چې دا مهال د څښاک اوبو له کمي سره مخ دی.
د نړۍ څلورمه برخه لوی ښارونه د اوبو له کمښت سره مخ دي. دا هغه مسله ده چې له یوې مودې راهیسې د کارپوهانو پام ور اوښتی. په ښکاره خو اوبو د نړۍ ۷۰ سلنه برخه نیولې ده، خو درې سلنه یې د څښلو دي، چې د وګړو ډېرېدلو، ککړتیا او نورو سببونو له امله کمې دي. نړۍ کې لږ تر لږه یو میلیارد کسان د اوبو له کمښت سره مخ دي. دوه اشاریه اوه میلیارده کسان هم په کال کې نږې یوه میاشت د اوبو له کمي سره مخ وي. * د کابل اوبه؛ نورې د څښاک نه دي * تېزابي اوبه ټول سمندري ژوي ګواښي پر ۲۰۱۴ کال د نړۍ د پنځو سوو سترو ښارونو سروې کې معلومه شوه چې هرو څلورو کې یو ښار د اوبو له فشار سره مخ دی. د ملګرو ملتونو د رپوټ له مخې دا داسې حالت دی چې د اوبو کلنۍ اندازه په کس له۱۷۰۰ مکعب متره( ۱۷ لکه لېتره) کمېږي. ملګري ملتونه اټکلوي چې پر ۲۰۳۰ کال به نړۍ کې د تازه اوبو غوښتنه تر ۴۰ سلنې ډېره شي، وجه یې هم چاپېریالي بدلون، د وګړو ډېرېدل او د انساني چلند بدلېدل دي. لاندې د نړۍ شپږ داسې مهم ښارونه دي چې ویل کېږي د کیپ ټاون په څېر د اوبو د کمښت له خطرې سره مخ دي. بنګلور د بنګلور ډنډونه سخت چټلېږي. د هند دا ښار چې د ټیکنالوجۍ په مرکز بدل شو، وګړي یې هم ډېر زیات شول، له امله یې د اوبو د تیارولو او د ځمکینو اوبو نظام هم اغېزمن شو. بل دا چې د دې ښار د اوبو لېږدولو نظام دومره خراب شو، چې د ځايي حکومت په خبره، نیمې پاکې اوبه خرابېږي. یواځې دا نه ده بلکې کومې اوبه چې تر کورنو رسېږي هغه هم ککړېږي. بېجینګ بېجینګ له وچکالۍ سره مخ دی. نړیوال بانک د اوبو کمښت دې ته وايي، چې په کس د پاکو اوبو اندازه په کال کې له لس لکو لېترو کمه وي. پر ۲۰۱۴ کال د بېجینګ له شل میلیونو ډېرو خلکو په کال کې یواځې یو لک ۴۵ زره لېتره اوبه درلودې. * تږی ښار * اوبه پاکوونکی کتاب چین کې هم په ټولیز ډول د اوبو د کمښت ستونزه شته، هلته د نړۍ د ټولو وګړو ۲۰ سلنه اوسېږي، خو ځمکه یې یواځې اوه سلنه پاکې اوبه لري. ککړتیا بله مسله ده، د ۲۰۱۵ کال د حکومتي شمېرو له مخې د بېجینګ ۴۰ سلنه اوبه دومره چټلې دي چې څښل یې پرېږده ان د کرنې او صنعت لپاره هم کارېدلی نشي. قاهره د مصر ۹۷ سلنه تازه اوبه له نیل ترلاسه کېږي. د قاهره ښار منځ کې بهاند نیل سیند له زرګونو ګلونو راهیسې مدنیتونه خړوب کړي، خو اوس دا ستر سیند له سخت دباو سره مخ دی. نیل د مصر د پاکو اوبو ۹۷ سلنه برخه برابروي، خو اوس د استوګنې او کرنې له چټلیو ککړ روان دی. د ملګرو ملتونو د رپوټ له مخې مصر کې د ککړو اوبو له امله له پیدا شویو ناروغیو ډېر کسان مړه کېږي او پر ۲۰۲۵ کال هلته د اوبو د سخت کمښت وېره شته. مسکو روسیه کې روانې اوبه ډېرې دي، خو ککړې دي. روس کې په ټولیز ډول د تازه اوبو ډېرې لویې زېرمې شته، خو د شوروي اتحاد پر مهال د کرنې د پراختیا له امله دا اوبه هم له ککړتیا سره مخ دي. د مسکو ۷۰ سلنه اوبه د ځمکې له مخ ترلاسه کېږي، چې ډېر اسانه خرابېږي. ځايي ادارې مني چې د هېواد له ۳۵ تر ۶۰ سلنه اوبه یې د روغتیا خوندیتوبو له غوښتنو سره برابرې نه دي. استانبول استانبول ته نږدې یو ډنډ وچ شوی دی د ځايي شمېرو له مخې ترکیه په ټولیز ډول د اوبو له کمښت سره مخ ده. کارپوهان وايي، تر ۲۰۳۰ کال به دا ستونزه سخته شي. * له جل وهلو ځان څنګه ساتلی شئ؟ * د پاکستان بلوچستان کې د اوبو کمی د کبانو تباهي وروستیو میاشتو کې د لس میلیونه او څلور لکو وګړو ښار استانبول کې اوبه کمې شوې دي. د ښار د اوبو زېرمې له ۳۰ سلنه کمښت سره مخ شوې دي. لندن لندن کې ډېرې اوبه ضایع کېږي. ډېرو خلکو ته به حیرانوونکې وي چې لندن د اوبو برابرولو له امله له فشار سره مخ دی. په ټولیز ډول ویل کېږي چې هلته ډېر باران کېږي، خو په اصل کې د لندن د ورښت اندازه له پاریس او نیویارک کمه ده او ۸۰ سلنه اوبه یې له سیندونو ترلاسه کېږي. د لوی لندن چارواکي وايي، تر ۲۰۲۵ کال به ښار کې د اوبو کمښت پیل شي او دا ستونزه به تر ۲۰۴۰ کال سخته بڼه غوره کړي. داسې ښکاري چې لندن کې ډېر ژر د ربړ پایپونو پر کارولو بندیز ولګېږي.