پښتونخوا کالم: ادم او غنم
د ادم او غنم کيسه پخوانۍ ده، اسمان نه تر ځمکې د اولني قدم پورې د دې کيسې تړون يادېږي
که غنم نه وای نو خداى پاک به هم فقط فرښتو په عبادت یاداوه، په ځمکه به دا کيسه نه وه. که غنم نه وای، دنيا به نه وه. که غنم نه وای، ادم به چا پېژندلى نه و. که غنم نه وای نو خداى پاک به هم فقط فرښتو په عبادت یاداوه، په ځمکه به دا کيسه نه وه. د دې ټولې کيسې نه څرګنده ده چې غنم د ادم او ادم د غنم سره څومره تړون لري او څومره لازم او ملزوم دي. په غنم کې حوا او ادم دواړه ښکاري. ادم او حوا به په ځمکه د هابيل او قابيل د ډرامې په کردارونو کې موږ ليدل خو غنم به مو نه پېژندل. خداى دې بني اسرايل په نيکه واړوي. هغوی د جنت د تنزرو مړزانو اسماني خوراک په کبر باندې واپس کړل او د ځمکې نه يې د رزق سوال وکړ. په ځمکه کې ډوډۍ وټوکېده او حوا او ادم نن هم په غنم کې ښکاره دي. د ځمکې انسان د اسمان د شرابو او د غنم ذکر داسې وکړ. د جنت به څه شراب وي په غنمو ادم ورکړل دا زما شراب شراب دي ګوره ما پرې غنم ورکړل دا سلسله ډېره ګرانه ده، ځمکه ډوډۍ په ډېره ګرانه ورکوي. د اسمان نه د رزق نزول بند دى خو زموږ ځمکې بيا هم د اسمان باران ته ګوري، موږ ډوډۍ د ځمکې نه اخلو خو ګورو بره اسمان ته. زموږ په ځمکه کې ډوډۍ ډېره په ګرانه ملاويږي ځکه نو موږ په خپله ځمکه د سوالګرو په مثال د پردو وطنونو د امدادونو ډوډۍ او غلې ته په تمه اسره په قطارونو کې ولاړ يو او يا په خيمو کې د زړو بني اسرايلو د رزق په شان بره ګورو او ډوډۍ غواړو. د ادم او غنم، د ځمکې او اسمان دا اوږده کيسه لويه روانه سلسله دا وخت د نوي پاکستان په پښتونخوا کې د بحران په نوم روانه شوه ده. په پښتونخوا کې د غنمو کمښت راغى، نوي حکومت ته د زړې اېم اېم اى پشان په شروع کې د غنمو بحران جوړ شو. سږني اوړي کې ځمکې غنم ډېر کړي دي خو نرخ يې زيات هم او کمښت يې هم شته. د حيرانتيا خبره ده چې اخر دا دومره ډېر غنم چرته ورک شول. ځمکې غنم ورک کړل خو د ادم زامنو داسې په چل هنر خوندي کړل چې اوس د نوي پاکستان په پښتونخوا کې چارواکو په خپلو اولنیو جلسو کې سرونه ونيول او پوښتنه کوي چې غنم چرته لاړل؟ په تېرو دورونو کې چې کله هم د غنمو کمښت راغلى دى نو پنجاب خپل سپين اوړه په موږ ګران کړي دي. د پنجاب سپين اوړه دلته په ګرانه بيه خرڅېږي. د اېم اېم اى (د ديني ډلو اتحاديه) کې چې کله د غنمو کمښت زيات شو نو عجيبه عجيبه پېښې د پښتونخوا او پنجاب په بريد (اټک) باندې شوې وې. د يوې بورۍ په راوړلو پرې د قاچاقۍ کيسونه جوړ شوي دي. يوه واقعه دا هم ده چې يو سړي د اوړو يوه بوجۍ راروانه کړې وه، د پوليسو په امر و نه درېد نو هغوی په ګولۍ وېشتى و. دا اوس چې د نوي پاکستان په تته ړنده ائينه کې پښتانه ځان ته ګوري نو د پنجاب د ډوډۍ د هغه نرخ نه وېره کوي چې بيه يې د چرسو کوکنارو نه زياته ده. پنجاب چرس او کوکنار په اسانه په اټک اړولى شي خو موږ سپين اوړه پښتونخوا ته نشو راوړى. پنجاب زموږ په چرسو کوکنارو باندې د لويو ايوانونو په ورونو ورننوتو او د پاکستان د وفادارۍ سرکاري قسم يې وخوړ، خو موږ ته قاچاقیان او ترهګر ويل کېږي. کوم څيز چې دلته جرم دى، په پنجاب کې د پاکستان د وفادارۍ نامه وي. دا وخت موږ د غنمو د کمښت سره مخامخ يو او په نورو صوبو کې د ګوندونو په خپلو کې د اختياراتو او مرتبو وېش روان دى. پښتانه ډوډۍ غواړي او د جمهوريت عملبرداران په خپلو کې د اوږو نهرو بربنډو بې کوره بې وزله ترهګرۍ ځپلو اولسونو وطن په خپلو کې يو بل سره وېشي. يو له لوږې مري، بل يې سر ته پراټې پخوي.