Abagore mu Busuwisi barigaragambya basaba amafaranga, igihe no kubahwa
Mu Busuwisi abagore uyu munsi barigaragambya kuko babona igihugu cyabo kigenda buhoro ku buryo batakwihanganira, kigana ku buringanire bw'ibitsina byombi.
Abagore bo mu mujyi wa Lausanne batangiye imyigaragambyo mbere gato y'iya rusange mu gihugu iba uyu munsi Iyi myigaragambyo yo kuri uyu wa gatanu irasa n'iyabaye mu myaka 28 ishize ubwo mu 1991 abagore bagera ku bihumbi magana atanu bagiye mu mihanda muri iki gihugu ku mpamvu nk'iyi. Hashize igihe abagore muri iki gihugu bakora ubukangurambaga ku mbuga nkoranyambaga basaba igihugu cyabo kwihuta mu buringanire. Nyuma y'intambara ya mbere y'isi mu 1918, abagore mu Burayi barigaragambije basaba uburenganzira bwo gutora, gusa babuhawe mu 1971. Mu myigaragambyo yo mu 1991, nta mugore n'umwe wari muri guverinoma y'Ubusuwisi, ndetse nta kiruhuko cyo kubyara bagenerwaga n'amategeko. Ubu bageze he? Hari ibyahindutse, bagira abaminisitiri umunani b'abagore muri guverinoma, n'ikiruhuko cyo kubyara ku bagore kiri mu itegeko. Gusa mu Busuwisi, abagore binjiza ikigereranyo cya 20% munsi y'abagabo, baracyari bacye mu myanya ifata ibyemezo, kwita ku bana birahenze kandi ntibihabwa ibihagije. Mu kwezi gushize, ubushakashatsi bw'ishyirahamwe mpuzamahanga ryita ku murimo bwashyize Ubusuwisi ku mwanya wa nyuma w'ahari ubusumbane mu mishahara hagati y'abagabo n'abagore bari mu myanya imwe y'ubuyobozi. Beatrice Born ni umunyamakuru, mu 1991 yagiye mu myigaragambyo atwite umwana we wa mbere, uyu munsi nyuma y'imyaka 28 nabwo arayijyamo. Yemeza ko hari impinduka zabayeho muri icyo gihe gishize, ariko ko hakiri ibibazo mu mishahara, kubahwa, ubwiteganyirize bw'abari mu zabukuru no guhabwa igihe. No mu myaka ya 1920, abagore mu Busuwisi barigaragambije basaba uburenganzira bungana n'ubw'abagabo ku murimo Ubwiteganyirize bw'abagore mu Busuwisi buri ku kigero cya 37% munsi y'ubw'abagabo, bashingiye ko abagore bafata ibiruhuko mu kazi mu gihe cyo kubyara no kwita ku bana. Umwaka ushize, inteko y'Ubusuwisi yasabye ko hakurikiranwa cyane ikibazo cy'ubusumbane bw'imishahara. Guverinoma yavuze ko ibi bireba gusa kompanyi zikoresha abakozi barenga 100, ikintu cyarakaje inzego zihuza abagore bagatangira gutegura iyi myigaragambyo ku mbuga nkoranyambaga. Nadine, umunyeshuri mu mategeko wari utaravuka haba imyigaragambyo yo mu 1991, avuga ko iya none ayitabira kuko abona iwabo hakiri ubusumbane budaha amahirwe abagore. Ati: "Abantu baraza kurushaho kumva iby'ubu busumbane tugihura nabwo, ntiduhembwa angana, abagabo baracyahabwa amahirwe menshi ku mirimo imwe n'imwe". Kuri uyu wa gatanu, mu Busuwisi abagore benshi bamenyesheje abakoresha babo ko badakora bajya kwigaragambya. Abandi barakora kugeza saa cyenda n'igice, basige 20% y'igihe cy'akazi ku munsi, basobanura 20% y'ubusumbane buriho ku mishahara hagati yabo n'abagabo.