Rwanda: Blandine Umuziranenge atanga igisubizo ku bikoresho by'isuku y'imihango bihenze
Yvette Kabatesi, BBC Gahuzamiryango, i Kigali Isuku y'imihango ni ikibazo ku bakobwa n'abagore benshi mu Rwanda badashobora kwigurira ibikoresho bizwi cyane nka 'cotex', Blandine Umuziranenge avuga ko ari kugerageza gukemura iki kibazo.
Umuziranenge avuga ko utu dukoresho badukora mu bitambaro byagenewe isuku y'imihango gusa Kosmotive ni ikigo yashinze mu 2014 gikora ibi bikoresho by'isuku y'imihango bifite umwihariko wo guhenduka no kumara igihe kirekire nk'uko abivuga. Mu Rwanda, ibi bikoresho bikorerwa mu nganda, agapaki kamwe karimo udukoresho 10 kagura amafaranga hagati ya 900Frw na 1,000Frw. Buri kamwe gakoreshwa inshuro imwe gusa. Mu kwezi kwa 12 gushize, leta y'u Rwanda yatangaje ko imisoro ku nyongeragaciro kuri ibi bikoresho ivanyweho kugira ngo bibashe guhendukira benshi, ariko kugeza ubu ku isoko nta cyahindutse. Blandine Umuziranenge avuga ko udukoresho tw'isuku bise 'kosmo pads' badukora bagamije ahanini gufasha abadafite ubushobozi bwo kugura 'cotex' zisanzwe zimenyerewe ku isoko. Mu kiganiro na BBC yagize ati: "Ubushakashatsi bwaherukaga mu 2016 bwerekanaga ko 18% y'abakobwa cyangwa abagore basiba ishuri cyangwa akazi kuko badashobora kwigurira ibikoresho by'isuku biri ku isoko. "Nibwo navuze nti reka nshake igisubizo kirambye, cyiza kandi kitatugoye twese abe ari cyo nkora". Umuziranenge avuga ko 'kosmo pads', bazikora mu bitambaro byabugenewe bitarimo imiti yo mu nganda kandi bitagira icyo bitwara umubiri w'umuntu. Uguze agapaki kamwe k'utu dukoresho ashobora kugakoresha mu gihe cy'imyaka hagati y'ibiri n'itatu nk'uko abivuga. Dukoze gute? Agira ati: "Dukoresha ibitambaro by'ubwoko butatu; hari agatambaro kagenewe kuba kari ku mubiri w'umuntu, nako ubwako kagenewe gufata amaraso ahagije. "Kugira ngo ako tukongerere ubushobozi twongeraho utundi dutambaro tubiri tubereyeho noneho gufata [amaraso] by'umwihariko. "Tugashyiraho n'akandi kugira ngo niba twa tundi twafashe bikuzura, urumva biraba bimeze nk'ibitose, ako kagakumira ikintu cyose gisukika gishobora kujya hanze". Utu dukoresho badukorera ku Kicukiro mu mujyi wa Kigali Tugura gute? Agapaki kamwe ka 'kosmo pads' kaba karimo udukoresho dutanu. Umuziranenge avuga ko igikorwa cyabo ahanini kitagamije inyungu z'ubucuruzi ahubwo kigamije gufasha abadafite ubushobozi buhagije bwo kugura ibikoresho bisanzwe biboneka ku isoko. Avuga ko bituma agapaki kamwe gafite ibiciro bitatu; igiciro cy'impano (3,000Frw), igiciro cy'imiryango igiye kugatanga nk'impano ku badafite ubushobozi (5,000Frw) na 6,000Frw ku muntu ukaguze ku giti cye. Kimwe no ku dukoresho tw'isuku y'imihango dusanzwe tuzwi nka 'cotex', 'kosmo pads' na zo kamwe ni byiza kugahindura nyuma y'amasaha ane (4) mu gihe cy'imihango nk'uko abivuga. Agapaki kamwe kaba karimo udukoresho dutanu dushobora gukoresha igihe cy'imyaka ibiri Blandine Umuziranenge, na we uvuga ko akoresha utu dukoresho, avuga ko nyuma yo kudukoresha tumeswa neza tugashyirwa mu mazi igihe cy'iminota 15, nyuma tukongera gukoreshwa twumye neza. Nta ngaruka dufite? Abahanga mu by'ubuzima bavuga ko gukoresha ibitambaro bikoreshwa inshuro zirenze imwe bishobora kugira ingaruka mu gihe ibi bitambaro bidakorewe isuku ihagije. Umuziranenge ati: "Nta ngaruka gafite kuko dukoze mu gitambaro cyabugenewe kuko ni cyo cyonyine ibi bitambaro bikorerwa, ntiwabikoramo imyenda cyangwa ikindi kintu". Mu mbogamizi bafite, Umuziranenge avuga ibikoresho bifashisha biva mu Bushinwa igiciro cyo kubizana cyikubye gatatu kubera ibi bihe bya coronavirus. Ibikoresho bya 'kosmo pads' biboneka ahatandukanye ku isoko ryo mu Rwanda.