Dore uko indwara ya sifilisi yakwiragiye muri Australia ikaba ikibazo cyugarije igihugu
Mu myaka itagera ku icumi ishize, abaganga muri Australia bibwiraga ko bari hafi kurandura sifilisi mu bice byitaruye bituwe n'abasangwabutaka - ahantu iki gihugu kiri kwibanda mu guhangana n'iyi ndwara.
Ibimenyetso nk'ibi bya sifilisi bishobora kudapfa guhita bimenywa n'abayirwaye kubera ko biba byoroheje Ariko kuva icyo gihe, iyi ndwara yandurira mu mibonano mpuzabitsina yabaye indwara kuri ubu yibasiye leta eshatu muri esheshatu zigize Australia ndetse yadukira n'akandi karere. Kuva mu mwaka wa 2011, abaganga baravuga ko abana batandatu bamaze gupfa kubera kwanduzwa sifilisi n'ababyeyi babo bavuka. Kuva kandi muri uwo mwaka, abaganga baravuga ko uburyo iyi ndwara ya sifilisi yibasira abaturage bo muri Australia b'abasangwabutaka bwiyongereye cyane. Bava ku bantu 120 bagera ku barenga 2100 bayirwaye. Impuguke mu buzima zavuze ko aka ari akaga kibasiye Australia, bavuga ko iki gihugu gifite "akazi gakomeye" ko guhagarika iyi ndwara. Byagenze gute ngo sifilisi igere kuri iki kigero? Abaganga baravuga ko benshi mu barwaye sifilisi muri Australia ari urubyiruko rw'abasangwabutaka batuye mu turere two ku mpera mu majyaruguru no hagati mu gihugu. Impuguke mu kuvura abasangwabutaka, zirimo n'umwarimu wa kaminuza witwa James Ward, zatanze impuruza mu mwaka wa 2011 mu kinyamakuru cy'ubuzima cya Australia zigerageza gusaba ko sifilisi yahagarikwa mu bice yari yibasiye icyo gihe. Ariko Bwana Ward avuga ko ahubwo iyi ndwara yahise "irenga igaruriro." Iva mu karere kamwe ka Queensland igera ahandi hose muri iyi leta ndetse no mu majyaruguru, uburengerazuba no mu majyepfo ya Australia. Abategetsi bari gukora ubukangurambaga bwo kurwanya sifilisi bifashishije amatangazo yo kuri televiziyo nk'iri Ntibizwi neza icyateye iyi ndwara, nubwo impuguke zivuga ko ku ruhande rumwe yaba yaratewe n'urujya n'uruza rw'abantu. Ariko Bwana Ward avuga ko yatijwe umurindi nuko abategetsi batahise bayihagurukira ku ikubitiro. Yabwiye BBC ati: "Iyo iza kuba yaragaragaye mu rubyiruko, mu bantu batari abasangwabutaka bo muri Australia, iba yarahise igirwa ikibazo cyugarije igihugu." Sifilisi ni indwara bwoko ki? Abaganga baravuga ko kimwe mu biri gutuma bigorana guhangana n'iyi ndwara, ari akato gahabwa abayirwaye. 'Haracyari byinshi byo gukora' Bwana Ward, muganga akaba n'umwarimu wa kaminuza, yavuze ko hakiri kare ngo abe yavuga icyo ibikorwa by'ubukangurambaga biri gukorwa mu kwanya iyi ndwara bizageraho. Ariko yavuze ko ibi bikorwa hari icyo bimaze kugeraho gifatika, harimo nko kwita biruseho ku bagore batwite. Ndetse yavuze ko nta mwana wundi uherutse kwandura sifilisi akivuka - yavuze ko ari "ikimenyetso cyiza cyane." Bwana Ward yongeyeho ati: "Haracyari byinshi byo gukora. Hacyenewe ko turandura iyi ndwara mu gihe gito cya vuba, kandi aka ni akazi gakomeye."