توافق تاجیکستان و قرقیزستان در مورد آتش‌بس دائمی
تاجیکستان و قرقیزستان بر سر آتش‌بس دائمی و بیرون آوردن نیروها و تجهیزات و مهمات جنگیشان از خطّ مرز به توافق رسیدند.
مرز تاجیکستان و قرقیزستان‏ مذاکرات هیئت‌های رسمی دو کشور در زمینه تهیه ضوابط حقوقی و علامت‌‌گذاری مرز میان آنها، امروز، شنبه، ۱ مه در شهر باتکند قرقیزستان برگزار شد. هیئت تاجیکستان را در این مذاکرات سیمومین یتیمف، رئیس کمیته دولتی امنیت ملی و هیئت قرقیزیستان را قمچی بیک تاشییف، رئیس کمیته دولتی امنیت ملی این کشور راهبری کردند. وزارت خارجه تاجیکستان شام روز شنبه، پس از پایان نشست هیئت‌های دو کشور بیانیه ای منتشر کرد. در این بیانیه گفته شده که تاجیکستان و قرقیزستان از وقوع حوادث اخیر در مرز ابراز تأسّف کرده و به بستگان افراد کشته‌شده در این درگیری‌ها تسلیت عرض می‌کنند. رهبران هیئت‌های دو کشور پس از انجام مذاکرات به خبرنگاران گفتند که در آینده از وقوع چنین فاجعه‌هایی در مناطق مرزی باید جلوگیری کرده شود. آنها گفتند که در نشست امروز خود درباره آتش‌بس دائمی و بیرون آوردن همه نیروهای نظامی از امتداد مرز دو کشور به پایگاه‌های دائمی این نیروها توافق کرده‌اند. در بیانیه مشترَک دو کشور آمده که به گروه‌های کاری توپوگرافی دستور داده شده در نزدیکترین فرصت به مشخص کردن خط مرز در مناطق باقیمانده علامت‌‌گذاری نشده شروع کنند. هر دو کشور با اشاره‌ به تاریخ قدیمه دو "خلق برادر" با قاطعیت بیان داشتند که در فضای حسن تفاهم و اعتماد و همدیگرفهمی همه مسائل مرزی خود را حل و فصل می‌کنند. توافق تاجیکستان و قرقیزستان در باره آتش‌بس دائمی و برگرداندن نیروهای نظامیشان از مناطق مرزی به پایگاه‌های دائمی آنها در حالیست که این روند باید یک روز قبل آغاز می‌شد. مقامات دو کشور در دو روز گذشته هم در این باره توافق کرده بودند. بعد از اعلام نتایج مذاکرات امروز هیئت‌های رسمی دو کشور، ساعاتی پیش در شبکه‌های اجتماعی تصاویری منتشر شد که نشان می‌داد چند تانک و زرهپوش ارتش تاجیکستان از مناطق مرزی به شهر اسفره این کشور برمی‌گردند. در همین حال، امروز امامعلی رحمان و صدر جبارف، رئیسان جمهوری تاجیکستان و قرقیزستان برای دومین بار طی یک شبانه‌روز اخیر تلفنی گفت وگو کردند. در این مکالمه جریان اجرای توافقات حاصل شده میان دو کشور برای به اعتدال آوردن وضعیت در مناطق مرزی تاجیکستان و قرقیزستان بررسی شده است. طبق اطّلاع رسمی امروز در یک گفت وگوی تلفنی قاسمژامرت طاقه‌یف، رئیس جمهوری قزاقستان هم وضعیت مرز میان تاجیکستان با قرقیزیستان را با امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان بررسی کرده است. رئیس جمهوری قزاقستان از توافق رئیسان جمهوری تاجیکستان و قرقیزستان برای دیدار و گفت وگو در شهر دوشنبه استقبال کرده است. تصویر آرشیوی از مانور ارتش در مرز قرقیزستان- اوایل آوریل ۲۰۲۱ دیروز اعلام شد که آقای رحمان با همتای قرقیزش در نیمه دوم ماه مه در پایتخت تاجیکستان دیدار خواهند کرد. به گفته آقای طاقه‌یف مسائل مشکلی مانند تعیین خط مرز کشورها باید از طریق مذاکرات سازنده و در فضای اعتماد و دوستی حل و فصل شوند. درگیری‌های ۲۸ و ۲۹ آوریل در مرز تاجیکستان و قرقیزستان که پُرقربانیترین ماجرا در تاریخ اختلافات مرزی دو کشور خوانده می‌شود، هر چه بیشتر مایه نگرانی کشورها و سازمانهای بین‌المللی می‌گردد. امروز سراج‌الدین مهر‌الدین، وزیر خارجه تاجیکستان در گفت وگوهایی تلفنی و تصویری با وزیران خارجه ترکیه، روسیه و وزیر خارجه سویس که همزمان رئیس دوره‌ای سازمان امنیت و همکاری اروپا می‌باشد، اوضاع در مرز میان این کشور و قرقیزیستان را بررسی کرده ‌است. ایران و افغانستان نیز در رابطه با درگیری‌های اخیر در مرز تاجیکستان و قیرقیزستان اظهار نظر کرده‌اند. به نوشته خبرگزاری ایرنا، سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه ایران آمادگی کشورش را برای مساعدت در روند مذاکرات میان تاجیکها و قرقیزها و اراعه تجاروب حقوقی و تکنیکی ایران به آنها در این زمینه اعلام کرده است. وزارت خارجه افغانستان گفته است که ادامه‌ تشنج اوضاع و نزاع مسلحانه در مرز تاجیکستان و قیرقیزستان به منفعت این دو کشور و ثبات منطقه نیست. در همین حال تعداد قربانیان و آسیب‌دیدگان درگیریهای اخیر در مرز تاجیکستان و قرقیزستان هر روز بیشتر می‌شود. امروز وزارت بهداشت قیرقیزستان از ۱۶۳ زخمی و ۳۳ کُشته در این درگیریها خبر داده است. تاجیکستان تا حالا شمار دقیق کشته‌شده‌های درگیریهای روز پنج‌شنبه‌ گذشته را رسماً اعلام نکرده است. اما رسانه‌های محلی نام و نسب ۱۵ نفر را مشخص کرده‌اند که در مرز با قیرقیزستان جانشان را از دست دادند. تعدادی از آنها سرباز و افسر و اما اکثریت افراد غیرنظامی هستند. اختلاف میان تاجیکستان و قرقیزستان؛ زخمی بازمانده از شوروی‏ در تحول دیگر، امروز دیده‌بان حقوق بشر به تحقیق فوری نزاع در مرز تاجیکستان و قرقیزستان دعوت کرده و در اعلامیه ای گفته است که "نیروهای امنیتی دو کشور باید از ارتکاب جنایت علیه شهروندان ملکی و اموال آنها جلوگیری کنند." قرقیزستان امروز و فردا، ۲ مه را به خاطر بزرگداشت یاد قربانیان درگیریهای اخیر در مرز این کشور با تاجیکستان روزهای ماتم ملی اعلام کرده است. تاجیکستان و قرقیزستان ۹۷۲ کیلومتر مرز مشترَک دارند. تا حالا نزدیک ۵۲۰ کیلومتر خط مرز تعیین و علامت‌‌گذاری شده است. در مناطق باقیمانده مورد بحث و اختلاف، میان ساکنان روستاهای مرزی و مرزبانان تاجیک و قیرقیز برای استفاده از منابع آب، زمین، چراگاه و راه بارها نزاعها و تنیشهایی رخ داده است. درگیری‌های اخیر هم در پی اختلاف بر سر یک مرکز توزیع آب در منطقه مرزی شهر اسفره تاجیکستان و ناحیه باتکند قرقیزستان رخ داد. هر دو کشور خود را مالک این مرکز آبرسانی می‌دانند. تاجیکستان شواهد و مدرک در این زمینه دارد، اما قرقیزها هم بدون اراعه اسنادی ادعا می‌کنند که این مرکز مالکیّت آنهاست. ماجرا روز چهارشنبه گذشته در این مرکز توزیع آب دامن زده شد و بعد به یک درگیری بی‌سابقه در مرز دو کشور منجر شد.