بازمانده قتل عام سارايوو سخن می گويد
يک دهه پس از خاتمه محاصره چهارساله سارايوو، پايتخت بوسنی، که طی آن اين شهر در معرض بمب و موشک قرار داشت، نيل آرون خبرنگار بی بی سی به اين شهر رفته تا ببيند زندگی بازماندگان چه تغييری کرده است.
زندگی "اساد پازدر" را کلم نجات داد. هنگاميکه اين کاسب ۶۵ ساله برای برداشتن يک کلم به پشت غرفه ميوه فروشی خود رفته بود خمپاره ای به بازار سارايوو اصابت کرد. در اثر اين انفجار دوست اساد که از او تقاضای يک کلم کرده بود کشته شد. خواهر اساد که غرفه فروش جواهرات بدلی داشت نيز قربانی ديگر اين حمله بود. در اثر اين انفجار که مرگبار ترين حادثه دوران محاصره سارايوو بود بيش از ۶۰ تن کشته شدند. اساد می گويد: "من پس از انفجار چيزی نمی توانستم بشنوم اما همه چيز را ديدم: کشته ها، زخمی ها و اعضا و جوارح تکه پاره و پراکنده آنها." "ما زخمی ها را داخل ماشين و وانت ها کرديم و به بيمارستان برديم. در آن اوضاع آشفته هر چه يافتيم برداشتيم؛ نه فقط مردم بلکه تکه پاره های آنها را هم برداشتيم." بازمانده اساد توضيح می دهد که چگونه در فوريه ۱۹۹۴ "رودی از خون در شهر براه افتاد." او کوه هايی را نشان می دهد و می گويد که از روی آنها آن خمپاره بسوی آسمان شليک شد و بدون هيچ صدايی بر روی بازار مارکاله فرود آمد. غرفه داران نزديک او که هيچيک شاهد اين حادثه نبودند همگی به خاطره اساد گوش می دهند. آنها احتمالا اين خاطرات را بارها شنيده اند. مرد جوانی صحبت های او را قطع می کند: "اساد خوش شانس ترين آدم زنده است. او از همه ما بيشتر عمر خواهد کرد. حتی وقتی هم که می ميرد، زمين حاضر به پذيرش جسد او نخواهد بود." اساد لبخندی می زند و پاسخ مرموزی می دهد: "اسم ديگر من ديدو است که معنی آن پدربزرگ است. مردم مرا از بچگی پدربزرگ خطاب می کردند." واضح است که او از منزلت خود بعنوان رجل بازار مارکاله خرسند است: آخرين غرفه دار بازمانده از حمله خمپاره ای. اساد می گويد: "مردم اطراف من تغيير کرده اند، اما فضا همان فضاست." کسيکه آن خمپاره را دوازده سال پيش شليک کرد، هدف مرگباری داشت. حمله سال ۱۹۹۴ به بازار مارکاله قلب سارايوو را شکست. در آن زمان که دو سال از محاصره سارايوو می گذشت اين شهر به زانو درآمده بود. واکنش منفی جامعه جهانی به اين انفجار در ابتدا اين اميد را ايجاد کرد که شايد اوضاع اين شهر رو به بهبود گذارد. اما اين قتل عام تنها به يکی ديگر از حوادث خشونت بار سارايوو که دو سال ديگر را تحت محاصره گذراند، تبديل شد. نيروهای صرب بوسنی که شهر را محاصره کرده بودند دخالت در حمله به بازار مارکاله را رد کرده اند. آنها پس از اولتيماتوم ناتو موقتا از سارايوو عقب نشينی کردند اما مجددا بمباران شهر را از سر گرفتند. "جنگ داخلی نبود" اساد صربها را مقصر اين حمله نمی خواند. او اسلوبودون ميلوسوويچ رهبر سابق صربها و نيز فراجو توجمان رهبر فقيد کرواسی را مقصر می داند. او می گويد: "شما نمی توانيد بگوييد که ما اينجا جنگ داخلی داشتيم. اگر چنين بود افرادی نظير دراگان برای جنگيدن به صربها می پيوستند." دراگان يکی از نزديکترين دوستان اساد است. او صرب و اهل سارايوو بوده و هر دو پای خود را در اثر انفجار يک نارنجک از دست داده است. اساد می گويد: "او مرد خوبی است. ما با يکديگر فوتبال بازی می کرديم. او حتی گاهی با من به مسجد می آمد." به گفته اساد، دراگان حاضر به پيوستن به ارتش صربها نشد و ترجيح داد در سارايوو بماند و در سلمانی خود کار کند. اما اين تصميم باعث شد که وی مجبور شود مغازه اش را ببندد. نگران آينده اساد نگران آينده است. او می گويد که امروز شرايط دشواری برای جوانان وجود دارد. آنها کار ندارند. او همچنين می گويد که سارايووی قديمی، شهر دوستی ها و مسابقات فوتبال، ديگر وجود ندارد. "امروز بچه ها بايد به سرعت رشد و شرايط را درک کنند. در غير اينصورت هر پنج شش سال يک جنگ جديد رخ خواهد داد." درست در مقابل غرفه ميوه اساد، يک بنای ساده يادبود قربانيان انفجار ۵ فوريه ۱۹۹۴ قرار دارد. بر روی آن فهرستی از اسامی قربانيان نقش بسته و در انتها آمده است: "اين روز را به ياد داشته باشيد. ماجرای آن را به همه بگوييد." خدمات