سی و سه ميليارد دلار کمک به بازسازی عراق
نشست روز دوم همايش بين المللی بازسازی عراق را خوزه ماريا ازنار نخست وزير اسپانيا، کشور ميزبان افتتاح کرد و پس از او به نشانه قائل شدن اهميت برای شنيدن صدای خود عراقيها، اياد علاوی رئيس دوره ای شورای حکومتی عراق به عنوان سخران اول معرفی شد.
او با تشريح کلی روند اوضاع در ماههای اخير گفت که اوضاع امنيتی کشورش رو به بهبود است و تأکيد کرد که ادامه روند بازسازی عراق بدون کمک مالی جامعه جهانی مقدور نخواهد بود. سخنران بعدی روز دوم همايش، نخست وزير اسپانيا بود که در حقيقت ديدگاه نيروهای ائتلاف به رهبری آمريکا در عراق را منعکس می کرد. آقای ازنار با تأکيد بر تصويب قطعنامه 1511 در شورای امنيت سازمان ملل متحد گفت جامعه جهانی با اين اقدام عملا" خود را به مشارکت بيشتر در بازسازی عراق متعهد کرده است و افزود که بايد به سمت بازسازی دراز مدت عراق حرکت کرد و دولت اسپانيا غير از مخارج نظامی و کمکهای قبلی خود مبلغ سيصد ميليون دلار ديگر به بازسازی عراق اختصاص خواهد داد. پس از اين سخنرانيهای نمادين، در فصلی با عنوان چشم اندازهای عراق، عدنان پاچه چی، ديپلمات پرسابقه عراقی و هوشيار زيباری، وزير خارجه اين کشور که هر دو عضو شورای حکومتی عراقند در سخنرانيهای مشخصتری به جامعه بين المللی تضمين دادند که در عراق اراده سياسی لازم برای هزينه کردن اصولی کمکهای خارجی وجود دارد و مسير حرکت آنها به عنوان اداره کنندگان جديد عراق بنای جامعه ای دمکراتيک و دولتی، مسئول و صلحدوست در سطح منطقه و جامعه بين المللی است. عدنان پاچه چی سخنرانی خود را با اين جمله تمام کرد: "ما نمی توانيم و نمی خواهيم و جرائت آن را نداريم که در اين مأموريت خطير شکست بخوريم". فصل بعدی جلسه تحت عنوان واکنشهای بين المللی در حقيقت مجموعه ای بود از سخنرانی نمايندگان کشورها يا نهادهای بين المللی مبتکر و برگزارکننده همايش که از جمله آنها، وزيران خارجه آمريکا، اسپانيا، ايتاليا، نمايندگان اتحاديه اروپا، سازمان ملل متحد و بالاخره روسای بانک جهانی و صندوق بين المللی پول بودند. رؤسای دو نهاد مالی اخير به همراه سازمان ملل مسئول مطالعه و تنظيم نيازهای مالی و چارچوب طرح بازسازی عراق بوده اند و در سخنان خود ضمن ارائه گزارشی در اين مورد به رقم 56 ميليارد دلار اشاره کردند که عراق طی چهار سال آينده به آن نياز خواهد داشت. نکته مهم ديگر در اين سخرانيها بدهی خارجی عراق بود که بر مبنای توصيه اين دو نهاد و سران هفت کشور عمده صنعتی جهان قرار شده بازپرداخت آن به تأخير بيفتد و از وامدهندگان درخواست شد با سخاوت، امکان بخشودگی برخی از اين بدهی را مورد مطالعه قرار دهند. سخنران مهم ديگر اين فصل همايش کولين پاول، وزير خارجه آمريکا بود که با اشاره به تصويب قطعنامه 1511 در شورای امنيت گفت راه برای مشارکت همه کشورها در بازسازی عراق باز شده و قاعدتا" ديگر نبايد در اين زمينه مشکل و اختلاف نظری وجود داشته باشد. آقای پاول در مورد کمک مالی گفت که دولت آمريکا با تقبل بيست ميليارد دلار از اين کمک در اين زمينه پيشگام شده است و افزود اهدای چنين مبلغی در تاريخ مساعدات بين المللی سابقه نداشته است. آقای پاول گفت که البته هدف از نشست مادريد، جمع آوری کل اين مبلغ نيست ولی برگزاری اين همايش را سنگ بنای روند بازسازی عراق خواند و اظهار اطمينان کرد که در نتيجه اين نشست، کمکهای ديگرکشورها چشمگير خواهد بود. شرط کميسيون اروپا برای بازسازی عراق را تعيين جدول زمانی مشخصی برای تأسيس دولت مستقل در اين کشور است و اتحاديه اروپا تنها هفتصد ميليون دلار کمک به عراق را تقبل کرده است کريس پتن شايد بتوان نقطه مقابل اظهارات کولين پاول را در سخنان کريس پتن مسئول سياست خارجی کميسيون اروپا مشاهده کرد که نگاه خود به بازسازی عراق را از اوضاع جاری در آن کشور و نيازهای آنان شروع کرد و با اشاره به تداوم مشکلات امنيتی در اين کشور، شرط کميسيون اروپا برای بازسازی عراق را تعيين جدول زمانی مشخصی برای تأسيس دولت مستقل در اين کشور اعلام کرد. آقای پتن با اعلام رقم هفتصد ميليون دلاری کمک اتحايه اروپا در کنار کمکهای جداگانه کشورهای عضو افزود اين مبلغ فقط تا پايان سال 2004 ميلادی است و تأکيد کرد که کميسيون اروپا فقط برای کمک به نيازهای عراق تا پايان سال 2004 توافق کرده است. فصل بعدی جلسه با عنوان بيانات و تعهدات به سخنرانيهای کوتاه رؤسای هيأتهای نمايندگی حدود پنجاه کشور از مجموع هفتاد و سه دولت شرکت کننده در همايش اختصاص يافت که هريک از آنان با بيان ديدگاههای خود، در مورد روند بازسازی عراق ميزان کمکهای کنونی که تاکنون پرداخت کرده و همچنين تعهداتی که برای مشارکت در بازسازی اين کشور در آينده داده اند را عنوان کردند. تشخيص دقيق رقم کمکهای مالی ارائه شده کار ساده ای نخواهد بود چون هريک از دولتها فهرست رقمهای اهدايی خود را به شکل مجموعه ای از ارائه کمکهای عملی، سرمايه گذاری مشترک، وام و بالاخره کمکهای بلاعوض عرضه کرد. کمال خرازی، وزير امورخارجه ايران بدون ارائه رقم دقيق گفت که ايران می تواند از طريق کمک به افزايش رقم زائران، انتقال گاز و برق و از همه مهمتر، کمک به صدور نفت عراق به بازار جهانی در بازسازی آن کشور مشارکت کند. همايش مادريد در واقع همه پرسی بين المللی در مورد همبستگی جهانيان با مردم عراق بود عادل مهدی در پايان اين سخنرانيها و پس از تنفسی کوتاه، نتايج کار همايش دو روزه مادريد عنوان شد که وزير اقتصاد اسپانيا به عنوان ميزبان جلسه و سخنگوی هيأت رئيسه همايش اعلام کرد کليه شرکت کنندگان در مجموع رقمی حدود سی و سه ميليارد دلار تقبل کرده اند و از تشکيل هيأت مستقلی خبر داد که مسئول تخصيص اين بودجه و نظارت دقيق بر نحوه هزينه آن خواهد بود. به گفته وزير اقتصاد اسپانيا، اين هيأت در مشورت و همکاری نزديک با بانک جهانی و سازمان ملل فعاليت خواهد کرد و شرايط لازم برای نظارت دقيق و شفاف همه کشورهای کمک کننده فراهم خواهد بود. از مجموع سخنرانيها در جلسه افتتاحيه و نشست خبری کوتاه پايان همايش می توان چنين برداشت کرد که فرانسه، آلمان و روسيه به عنوان سه کشور عمده اروپايی هنوز به درخواست آمريکا در مورد مشارکت مالی فعال در بازسازی عراق پاسخ مثبت نداده اند اما کشورهای عربی حوزه خليج فارس با تخصيص مبالغ نسبتاً چشمگيری اين اميد را ايجاد کرده اند که آمريکا و متحدان نزديکش مجبور نخواهند بود بار مالی سنگين بازسازی عراق را به تنهايی به دوش بکشند. خبرنگاران و تحليلگران حاضر در همايش مادريد بر اين نکته توافق دارند که رقم سی و سه ميليارد دلار که البته بيست ميليارد دلار آن بتنهايی اهدايی آمريکاست موفقيت بزرگی برای اين همايش بوده اما در مورد اينکه چه بخشی از اين مبلغ کمک بلاعوض است و مستقيماً صرف بازسازی عراق خواهد شد ترديدهای جدی وجود دارد. ولی در هر حال برای نمايندگانی که از عراق آمده بودند، آن گونه که عادل مهدی، يکی از اعضای هيأت عراقی گفت اين همايش در واقع همه پرسی بين المللی در مورد همبستگی جهانيان با مردم عراق بود و به اعتقاد او، عراقيها در اين نظرسنجی بين المللی از واکنش مثبت و همبستگی جهانيان برخوردار شده اند. خدمات