فیلم هایی که پشت هفت خوان می مانند
برای نمایش فیلم در ایران باید کفش آهنین پوشید و از هفت خوان عبور کرد. فیلم های زیادی را می توان نام برد که پشت یکی از خوان ها گیر افتاده و کارگردان و تهیه کننده آن ناامید شده اند.
نسل جدید سینمای ایران اضافه بر این هفت خوان، باید از خوان های دیگری نیز بگذرد و در آخر کار نیز ناگزیر شود، به جای نمایش عمومی فیلم، به نمایش در چند جشنواره معتبر و غیر معتبر بسنده کند. امسال قرار بود "جشنواره فیلم های فرهنگی" به منظور آسان تر کردن نمایش فیلم های فرهنگی که جوانان می سازند و اغلب در جشنواره های بین المللی نیز پذیرفته می شوند، برگزار شود. بر اساس این طرح قرار بود فیلم ها در سانس هایی از چند سینما به نمایش در آید، اما پس از این که برخی از روزنامه های وابسته به اصولگرایان در سلسله مقاله هایی به نقد اخلاقی و ارزشی فیلم هایی که قرار است در این جشنواره به نمایش در آید، پرداختند، این جشنواره متوقف شد. در این نقد ها کارگردانان اغلب فیلم ها به ترویج "اباحه گری" و "مخالفت با دین و نظام" متهم شده بودند. البته پیش از آن تنی چند از کارگردانان این فیلم ها نیز مخالفت خود را با شرکت در این جشنواره اعلام کرده و آن را به نفع سینمای مستقل و فرهنگی ندانسته بودند. فیلمسازی برای کارگردانان نسل جدید در ایران حرفه دشواری است. آنان پس از این که چند فیلم کوتاه کار کردند، می توانند برای ساخت فیلم بلند سینمایی درخواست بدهند و اگر پذیرفته شدند باید برای تصویب فیلمنامه و اجازه ساخت فیلم و اجازه نمایش آن دوندگی کنند. البته بحث سرمایه هم بحث مهمی است و اگر آنها توانستند از همه این مراحل بگذرند، تازه نوبت به اکران که سخت ترین خوان سینمای ایران برای جوانان است، می رسد. می توان فهرست بلندی از فیلمسازان نسل جدید تهیه کرد که برخی از آنان علیرغم برخورداری از شهرت سینمایی در خوان آخر گیر افتاده اند و راهی برای نمایش فیلم خود نمی یابند. برای نمایش عمومی فیلم در ایران ممیزی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سپس امکان اکران در گروه های سینمایی سخت ترین کار است. در میان افرادی که پشت خوان ممیزی گیر افتاده اند، نام های بزرگی چون عباس کیارستمی، جعفر پناهی، داریوش مهرجویی، محسن مخملباف، بهمن قبادی،و منیژه حکمت را می توان دید، اما فهرست جوانانی که علیرغم دریافت مجوز نمایش، امکانی برای نمایش عمومی فیلم خود پیدا نکرده اند، بلندتر است. کارشناسان مشکل اصلی را کمبود سالن سینما می دانند و معتقدند که نسبت سالن های نمایش دهنده فیلم نسبت به میزان تولید فیلم در ایران بسیار پایین است و اغلب سینماها نیز فرسوده است. این مشکلی جدی است، اما همه مشکل نیست. در جشنواره بیست و پنجم فجر فیلم هایی حضور داشتند که اگر چه مورد توجه منتقدان قرار گرفتند، اما اکنون در نوبت اکران جایی ندارند و کارگردانان و تهیه کنندگان آن نیز امیدی به نمایش عمومی فیلم خود ندارند. "بازهم سیب داری" ساخته بایرام فضلی یکی از این فیلم هاست که اگر چه کارگردان امیدش را برای نمایش عمومی آن در ایران از دست نداده است ، اما خبرهای خوشی درباره اکرانش به گوش نمی رسد. فیلم "آن سه" ساخته تقی نعمتی که امسال در جشنواره لوکارنو توانست یکی از جوایز حاشیه ای را از آن خود کند، نیز یکی از فیلم هایی بود که در جشنواره بیست و پنجم فجر حضور داشت، اما مورد توجه داوران قرار نگرفت. تهیه کننده این فیلم نیز به تازگی اعلام کرده است که اکران این فیلم در داخل ایران بازدهی ندارد و فقط به اکران خارج از کشور می اندیشد. فیلم "آدم" ساخته عبدالرضا کاهانی فیلم دیگر جشنواره فجر بود که در نوبت اکران جایی ندارد و تلاش های کارگردان و تهیه کننده تا کنون برای نمایش عمومی آن به جایی نرسیده است. فیلم هایی از این دست کم نیستند، اما نام یکی از بازیگران معروف سینمای ایران نیز در میان کارگردانانی دیده می شود که امکان نمایش عمومی فیلم هایش وجود ندارد. نیکی کریمی در جشنواره بیست و پنجم فجر با فیلمی با نام "چند روز بعد" حضور داشت. فیلم قبلی او "یک شب " نیز که در چند جشنواره خارجی مورد توجه قرار گرفت، امکان نمایش ندارد. اکنون هر دو فیلم نیکی کریمی پشت خوان هفتم گیر افتاده است. او چند ماه قبل در نامه هایی سرگشاده به عدم صدور مجوز "یک شب" اعتراض کرد، پس از این اعتراض قول صدور مجوز فیلم داده شد، اما هنوز این فیلم و فیلم بعدی او امکان اکران ندارند، هر چند هر دو فیلم در دو دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش در آمده اند. نیکی کریمی تنها کارگردانی نیست که تمام آثارش در پشت هفت خوان مانده است، سامان سالور نیز با دو فیلم پشت هفت خوان است، "ساکنان سرزمین سکوت" و "چند کیلو خرما برای مراسم تدفین". او با این دو فیلم در جشنواره های مختلفی حضور داشته و توانسته است جوایز معتبری را از آن خود کند اما نتوانسته است، راهی برای نمایش فیلم های خود در ایران پیدا کند. فیلم های مانی حقیقی نیز چنین سرنوشتی پیدا کرده اند، او پس از این که نتوانست برای فیلم "آبادان" که با نظر مثبت منتقدان روبه رو شد، اجازه اکران بگیرد، حتی اجازه نیافت فیلمش را به جشنواره های خارجی بفرستد، سراغ فیلم "کارگران مشغول کارند" رفت. در این فیلم چند بازیگر برجسته سینما می خواهند سنگی بزرگ را از وسط جاده بر دارند. انگار که استعاره ای باشد از وضعیت فیلم های خود او و دیگر کارگردانان نسل جدید سینمای ایران. گویا او هنوز نتوانسته سنگی را که بر سر راه فیلم هایش قرار دارد، بردارد. محمد رسول اف با فیلم "جزیره آهنی"، محمد شیروانی با فیلم "ناف" و مونا زندی با فیلم "عصر جمعه" و حسن یکتا پناه با فیلم هایی چون "پرنده آبی" و "داستان ناتمام"، به نسلی تعلق دارند که امکان نمایش آثارشان هر چند موفق و بدیع، در ایران وجود ندارد. در این میان نباید محسن امیر یوسفی را از یاد برد که با فیلم "خواب تلخ" جایزه ای از جشنواره کن گرفت، اما فیلمش در ایران به محاق توقیف رفت و کوشش هایش برای گرفتن مجوز نمایش به جایی نرسیده است. برخی مواقع، بعضی از این فیلم ها به خاطر یک سوء تفاهم در خوان ممیزی گیر می کنند و گاهی هم که دولت، ممیزی را از یاد می برد، سازکارهای بازار سینمای ایران به خوبی از عهده متوقف کردن آنان بر می آید. اغلب این کارگردانان دستی نیز در کار فیلم مستند و کوتاه دارند و چه بسا بخش اصلی کار برخی از آنان مستند و کوتاه باشد، اما این روزها ساختن فیلم مستند و کوتاه نیز در ایران با دشواریهایی روبه رو است که راه تنفس را برای نسل تازه کارگردانان سینمای ایران تنگ تر می کند. خدمات