راز دانش: وقت دور ریختن قرص های ویتامین برای افراد سالم؟
در برنامه این هفته به این گزارش ها می پردازیم: توصیه تازه یک گروه معتبر که از احتمال بی فایده بودن اکثر قرص های ویتامین حکایت دارد، خبری درباره تاثیر ازدواج بر فشار خون و کشف بیش از ۷۰۰ سیاره تازه در کهکشان راه شیری.
تردیدها در باره قرص ویتامین سالهاست که خیلی از مردم قرص های ویتامین مصرف می کنند با این فرض که برای سلامتی شان مفید است. تا چند سال قبل فرض خیلی از متخصصان هم همین بود. اما این نگاه به تدریج زیر سوال رفته. در تازه ترین موضع گیری در این باره یک هیات با نفوذ پزشکی در آمریکا می گوید که شاید مصرف آنها کار درستی نباشد. به گفته "کارگروه خدمات پیشگیری" متشکل از پزشکان، پرستاران و دانشمندان، شواهد نشان می دهد که خوردن این قرص ها برای کسانی که وضع سلامتی خوبی دارند و از لحاظ مواد لازم بدن کمبود خاصی ندارند، فکر خوبی نیست. این مساله به خصوص وقتی صادق است که آن را برای جلوگیری از بیماری قلبی و یا سرطان مصرف می کنید. راهنمایی های این گروه در نشریه گزارش های پزشکی داخلی چاپ شده است. الیسون سیلوتسکی استادیار مهمان در دانشگاه جورج واشنگتن می گوید: "به نظر من واقعا مهم است که مردم یک رژیم غذایی سالم و متوازن را دنبال کنند، شامل میوه و سبزیجات و سایر مواد غذایی که حاوی ویتامین ها و مواد معدنی هستند. توصیه های تازه ای که این گروه در مورد مصرف یا عدم مصرف ویتامین ها کرده، مشخصا برای افراد سالم است که هیچ گونه کمبودی در زمینه مغذی ها ندارند. برای کسانی که کمبود مغذی دارند، یا باردار هستند یا با خطرات دیگر روبرو هستند، این توصیه ها صدق نمی کند." دکتر مایکل لا فوره از اعضای هیات رئیسه این گروه گفته است که مصرف قرص های ویتامین متکی بر شواهد علمی نیست. او گفت که درحال حاضر ارزیابی زیان ها یا فواید مصرف قرص های ویتامین برای جلوگیری از سرطان یا بیماری قلبی عملی نیست چون شواهد علمی کافی وجود ندارد. البته به گفته او دو استثنا هست. اینکه شواهد علمی کافی وجود دارد دایر بر اینکه مصرف آنتی اکسیدان های بتا کاروتین و ویتامین ای برای بیماری قلبی یا سرطان بی فایده است. و شواهدی هم هست دایر بر این که بتا کاروتین می تواند خطر سرطان ریه را در میان کسانی که نسبت به این بیماری آسیب پذیرترند، مثل سیگاری ها، افزایش دهد. عموم مردم همچنان بر این تصور هستند که قرص های ویتامین برای سلامتی خوب است. خانم سیلوتسکی می گوید: "بخش مهمی از این تصور بر این ایده استوار است که می دانیم اگر به اندازه کافی از این ویتامین ها به بدن ما نرسد با مشکلات جسمی روبرو خواهیم شد، یعنی کمبود ویتامین به عوارض منفی در بدن منجر می شود. و این تصور درست است، ما به ویتامین نیاز داریم اما اگر آن را به اندازه کافی از رژیم غذایی روزانه به دست آوریم نیازی به قرص های مکمل نخواهیم داشت." در ماه دسامبر سه مطالعه که در نشریه گزارش های پزشکی داخلی چاپ شده بود ارزش مولتی ویتامین ها و سایر قرص های ویتامین در جلوگیری از بیماری را زیر سوال می برد. نشریه گزارش های پزشکی داخلی در آن زمان در سرمقاله ای نوشت: پیام این مطالعات این است که بیشتر قرص های ویتامین مانع بیماری های مزمن یا مرگ نمی شوند و مصرف آنها قابل توجیه نیست و بهتر است از آنها پرهیز شود. تاثیر ازدواج بر فشار خون مطالعه ای که در نشریه "هایپرتنشن" یا همان فشار خون چاپ شده حاکیست که ازدواج ممکن است در نگه داشتن فشار خون در حد سالم موثر باشد. این مطالعه طی دو سال به روی ۳۲۵ نفر توسط محققان دانشکده پزشکی هاروارد انجام شد. از داوطلبان که نیمی از آنها ازدواج کرده بودند خواسته شد یک رژیم غذایی خیلی سفت و سخت را رعایت کنند و تجهیزاتی برای نظارت بر فشار خون آنها در طول روز بر بدنشان نصب شد. میزان فشار خون در شبانه روز معمولا یک روند مشخص را طی می کند، به طوری که در طول روز به تدریج بالا می رود و شب ها افت می کند. نویسندگان مطالعه می گویند که افت حداقل ده درصدی فشار سیستولیک – نمره بالایی در دستگاه فشار – در ساعات شب جزو این روند است. اما اگر این افت مشاهده نشود می تواند نشانه مشکلات قلب و عروق و خطر بالاتر مرگ باشد. احتمال افت طبیعی فشار خون در شب برای کسانی که ازدواج کرده بودند – به خصوص مردان – خیلی محتمل تر بود تا کسانی که مجرد بودند. این حتی با احتساب موقعیت اجتماعی، سن، رژیم غذایی و شاخص وزن بدن صادق بود. اما علت چیست؟ محققان می گویند ازدواج به عنوان راهی برای تقویت وضع اجتماعی می تواند باعث سلامت بیشتر جسمی و روحی باشد. همزمان تحقیقات دیگری نشان می دهد که خطر افتادن و آسیب دیدگی جدی برای افراد مسن تری که داروهای فشار خون مصرف می کنند بیشتر است. محققان آمریکایی پنج هزار داوطلب ۷۰ ساله به بالا را طی سه سال زیر نظر گرفتند و دریافتند که خطر آسیب دیدگی در اثر افتادن مثل شکستگی لگن برای کسانی که داروهای فشار خون می خورند ۳۰ تا ۴۰ درصد بیشتر است. اکثریتی از افراد مسن مبتلا به فشار خون هستند و داروهای ضدفشار از جمله متداول ترین داروها در آمریکاست. این داروها باعث کاهش خطر سکته مغزی و بیماری قلبی می شود اما به گفته محققان در بیمارستان نیو هیون-ییل که این مطالعه را انجام داده اند این کاهش معادل افزایش خطر جراحات جدی در اثر افتادن است. محققان همچنین گفتند که علت ممکن است تاثیر بعضی از این داروها بر میزان هوشیاری یا افت فشار خون در زمانی باشد که افراد از جایشان بلند می شوند. کشف صدها سیاره تازه تیمی از اخترشناسان آمریکایی با تحلیل یک تلسکوپ فضایی ۷۱۵ سیاره جدید را ورای منظومه شمسی شناسایی کرده است. این رقمی خیره کننده است. چرا که در دو دهه ای که بشر توانایی شناسایی سیارات به اصطلاح خارجی یعنی آنهایی که در اطراف سایر ستارگان غیر از خورشید می گردند را پیدا کرده، فقط هزار کره کشف شده بود. این ۷۱۵ سیاره که با کمک رصدهای تلسکوپ فضایی کپلر شناسایی شده اند حول ۳۰۵ ستاره می گردند. اکثریت قریب به اتفاق آنها، یعنی ۹۵ درصدشان، کوچکتر از نپتون هستند که از نظر قطر چهار برابر زمین است. چهار عدد از آنها کمتر از دو برابر و نیم زمین هستند و در مدارهای به اصطلاح قابل سکونت می گردند. مدار قابل سکونت جایی است که امکان وجود آب به شکل مایع در آن وجود دارد. نه خیلی داغ نه خیلی سرد. اینکه آیا این سیارات حاوی آب باشند هنوز معلوم نیست. چون این سیارات صدها سال نوری از ما فاصله دارند و بنابراین امکان مشاهده مستقیم آنها و بررسی شان وجود ندارد. در واقع منجمان وجود آنها را با تکنیک های مختلف استنباط می کنند. تلسکوپ فضایی کپلر در سال ۲۰۰۹ با هزینه ۶۰۰ میلیون دلار در فضا قرار داده شد. ماموریت آن ارزیابی تعداد احتمالی سیارات هم اندازه زمین در کهکشان راه شیری بود. اما سال گذشته به خاطر نقص مکانیزهای نشانه گیری از کار افتاد. با این حال اطلاعاتی که در طول سال های فعالیت جمع آوری کرده عظیم است و تحلیل و بررسی آنها هنوز کامل نشده است.