وضعيت آريانا، پس از ۵۰ سال هوانوردی
اتحاديه اروپا اعلام کرده است که پرواز هواپيماهای شرکت آريانای افغانستان، به تمام فرودگاههای کشورهای عضو اين اتحاديه ممنوع است.
شرکت هواپيمايی آريانا، پس از آنکه در "فهرست سياه" (Black List) کشورهای عضو اتحاديه اروپا قرار گرفت، اجازه داشت با استفاده از فقط يک هواپيمای خود، به اروپا سفر کند. اما با فروخته شدن تنها هواپيمای فرانسوی اين شرکت، آريانا به طور کامل از پرواز به کشورهای عضو اتحاديه اروپا منع شد. مقامات شرکت آريانا می گويند اين شرکت در گذشته از مطمئن ترين خطوط هوايی در منطقه بوده، اما به دنبال سالها جنگ و نا آرامی، با مشکلهای عديده و انتقادهای زياد از جانب مسافران رو برو ست. هرچند گفته می شود در پنج سال گذشته، تلاشهای زيادی برای بهبود خدمات اين شرکت صورت گرفته، ولی هنوز هم بسياری از مسافران از پرواز با آريانا، دلی خوش ندارند. تاخيرهای طولانی در پروازها، نرسيدن اموال مسافران به مقصد و گاهی حتی لغو پروازهای داخلی و خارجی آريانا به دلايل نامعلوم، از مشکلاتی است که مسافران اين شرکت با آن روبرو هستند. اينگونه است که برخی منقتدان آريانا، آن را "انشاالله ايرلاين" می نامند. در فرودگاه بين المللی کابل، هر روزه مسافرانی ديده می شوند که با کارمندان شرکت هواپيمايی آريانا، بر سر مشکلات آن مشاجره می کنند. برخی از اين مسافران می گويند که مدت زيادی است که وارد کابل شده اند، اما به دليل پيدا نکردن وسايل و اثاثيه شان، هنوز سرگردانند. پير محمد که پس از سالها دوری از کشورش، از بريتانيا به کابل آمده است می گويد: "تمام سوغاتی هايی که برای خويشاوندانم از خارج آورده بودم، داخل همين چمدان بود که حالا می گويند در مسير راه گم شده است. من با چه رويی بعد از ۲۰ سال دوری از خويشاوندان، دست خالی نزد آنها برگردم." آنها مديران و کارمندان مسوول پروازهای آريانا را متهم می کنند که به دليل موجوديت فساد اداری و رشوه ستانی نمی توانند برخورد معياری و منصفانه داشته باشند و اين سر آغاز مشکلات مسافران است. مقامات شرکت هواپيمايی آريانا افغان اين انتقادها و اتهامات رشوه و بی کيفيتی خدمات اين شرکت را رد نمی کنند. نادر آتش رييس شرکت آريانا، مدتی پيش از کارش برکنار شد و جای خود را به راز محمد اعلمی داد. اخير نيز آقای اعلمی جای خود را به مهندس عبدالاحد منصوری، به عنوان رئيس جديد انتصاب شده است . رييس جديد شرکت آريانا می گويد که پس از نزديک به ۲۵ سال "ويرانی و غارت"، اين شرکت هواپيمايی به تازگی "احيا" می شود. آقای منصوری می گويد تلاشهای زيادی انجام شده از جمله معياری سازی سيستم دخل و خرج آريانا تا اين شرکت با استاندردهای بين المللی سازگار شود. او همچنين می گويد که قصد دارد شرکتهای سرمايه گذار آمريکايی را تشويق کند تا نزديک به ۷۰۰ ميليون دلار در بخشهای مختلف بهبود خدمات آريانا، سرمايه گذاری کنند. از اين اظهارات مدت زيادی نگذشته بود که شرکت هواپيمايی آريانا، به طور کامل از پرواز به کشورهای عضو اتحاديه اروپا منع شد. اما مهندس منصوری در اين خصوص و در رابطه با خبر فروش هواپیمای فرانسوی آریانا گفت که آریانا اصلا مالک هوایپمای ثبت شده در فرانسه نبود و هواپیما را از یک شرکت خصوصی فرانسوی به نام "Eagle Aviaitio " اجاره گرفته بود و اتحادیه اروپا از این خبر نداشته است.به گفته او، حالا دولت افغانستان مکتوبی در همین زمینه به اتحادیه اروپا نوشته می کند او در پاسخ به این سوال که آیا آریانا هواپیماهای جدیدی خواهد خرید که پروازها را بوسیله آنها به اروپا از سرگیرد، آقای منصوری گفت که بله دولت در نظر دارد در کنار "نجات" دادن آریانا از سقوط و ورشکستگی، طیاره های جدید هم بخرد. گفته می شود بخشی از مشکلات در سطوح پايين در اختلافات درونی مديران آريانا ريشه دارد. با اين حال، نعمت الله احسان جاويد، وزير هوانوردی و حمل و نقل افغانستان به بی بی سی گفت که اين وزارت يک رشته اصلاحات را روی دست دارد تا با اعمال تغييرات در سطح مديريت، تقويت نظام اداری و استخدام افراد حرفه ای با نابسامانيهای موجود در اين شرکت مبارزه کنند. وزير هوانوردی می افزايد که اين مبارزه بيش از هرچيز زمان و عزم جدی نياز خواهد داشت. ا گفته می شود دولت بابت پروازهای مقامات بيش از چهل ميليون دلار به آريانا بدهکار است. مقامات می گويند شرکت هواپيمايی آريانا که ۵۰ سال پيش در کابل آغاز به فعاليت کرد، اکنون ۷ هواپيمای ايرباس و بيش از ۷۰ پيلوت (خلبان) دارد. اکنون پس از ۵۰ سال روزگار دشوار جنگ و درگيری، اين شرکت در تکاپوی بازيابی شهرت و اعتبار از دست رفته اش و جلب رضايت و قناعت مشتريان است؛ کاری که زمان و تلاش زيادی نياز خواهد داشت. اشتياق شرکتهای خصوصی در حالی که نارضايتيها از شرکت هواپيمايی دولتی آريانا هر روز بالا می گيرد، ميدان برای فعاليت شرکتهای خصوصی هوانوردی در افغانستان باز شده است. کام اير نخستين شرکت هواپيمايی خصوصی بود که در سال ۲۰۰۳ موفق به دريافت مجوز انجام پروازهای داخلی دست کم در شهرهای مزارشريف در شمال و هرات در غرب افغانستان شد. اما مقامات اين شرکت خصوصی هم با آنکه مجوز انجام پروازهای داخلی را دريافت کرده اند، شکايت از اين دارند که وزارت حمل و نقل و هوانوردی افغانستان با کاغذپرانی زياد سرانجام، پس از نزديک سه سال تازه برای آنها مجوز پروازهای خارجی صادر کرده است. فريد پيکار، معاون شرکت کام اير در اين رابطه می گويد: "شرکت ما از همان آغاز در زمينه انتقال مطمئن مسافران به خارج در کنار آريانا علاقه نشان داده بود، اما دولت با اما و اگرهای زياد پس از سه سال، امسال حاضر شده است که به ما اجازه نامه پرواز به خارج را بدهد." از اين رو، کام اير پروازهايی را به ايران، ترکيه، دبی، قزاقستان و هند انجام می دهد و دست اندرکاران آن می گويند قصد دارند در زمينه پرواز به کشورهای اروپايی هم برنامه ريزی کنند. رقيبان نو ولی برخی از اين تاجران می گويند که مقامات در وزارت ترانسپورت دولت افغانستان، تمايل چندانی به صدور اجازه نامه و کمک به آغاز فعاليت اين شرکتها نشان نداده اند. شهروندان افغان بر اين باور اند که به هر اندازه ای شمار شرکتهای هواپيمايی خصوصی افزوده شود، کيفيت خدمات بالا خواهد رفت و قيمت تيکت (بليت) ها پايين خواهد آمد. نعمت الله احسان جاويد، که چند هفته است به وزارت هوانودری افغانستان رسيده، برخلاف اظهارات تاجران می گويد که ادارت تحت امر او به جديت خواهان صدور مجوز به شرکتهای خصوصی هوانوردی هستند. آقای جاويد همچنين می افزايد که افغانستان اقتصاد بازار آزاد را پذيرفته و در اين ميان نقش سرمايه گذاران افغان و خارجی برجسته است. وزير هوانوردی تصريح کرد: "راه اندازی شرکتهای خصوصی هواپيمايی در اين راستا، يک اصل مهم و ارزنده است تا مردم افغانستان با هزينه های کم و اطمينان بيشتر قادر به انجام مسافرتهای داخلی و خارجی شوند." شرکتهای خارجی به رغم صرف ميليونها دلار، هنور محل پذيرايی فرودگاه رنگ رفته و خاک آلود است و از وسايل مدرن يا خبری نيست يا استفاده غير مدرن صورت می گيرد. اين فروگاه هنوز برای پروازهای اصلی مصون نيست و آماده پذيرايی هواپيما های بزرگ نشده است. اما مقامات می گويند آنها توانسته اند با اين حال، رفته رفته شرکتهای بزرگ هواپيمايی دنيا را تشويق کنند تا بازديدکنندگان خارجی از افغانستان و مسافران افغان را از اين طريق به اين کشور انتقال دهند. وزير حمل و نقل و هوانوردی افغانستان می گويد هم اکنون چندين خطوط هوايی منطقه ای به فرودگاه کابل پروازهايی انجام می دهند: "شرکت های آسمان ايران، پی آی ای پاکستان، اير انديای هند، هواپيماهای ملل متحد، شرکت العربيه و چند شرکت ديگر به کابل و بالعکس پرواز دارند." با وجود اين، بسياری از شرکتهای بزرگ جهانی هنوز هم افغانستان را به سبب نداشتن تجهيزات لازم در فرودگاه، کوچک و نامطمئن بودن فرودگاه، در فهرست پرواز خود قرار نداده اند. از اين رو، تلاش مقامات افغان اين است که باندهای فرودگاه کابل را ترميم يا تجديد کنند و در کل آن را توسعه دهند. آلمان در اين عرصه کمکهايی کرده است و قرار است جاپان (ژاپن) هم بيش از سی ميليون دلار برای توسعه فرودگاه کابل به دولت افغانستان کمک بلاعوض دهد. اما روی هم رفته، به نظر می رسد که بازسازی و آماده سازی فرودگاه کابل برای پروازهای متعدد از شرکتهای هوانوردی بزرگ جهان در دست کم چند سال پيش رو امکان پذير نخواهد بود. خدمات