انتقادهايی کمرنگ و پيشنهادهايی نه چندان روشن
جبهه مشارکت ايران اسلامی، در بيانيه ای تحليلی به بررسی نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری پرداخته و ضمن اشاراتی به عملکرد جناحی که از آن به عنوان جريان اقتدارگرا ياد شده، انتقادهايی را به مجموعه اصلاح طلبان درون حاکميت وارد دانسته است.
با اين همه، دامنه اين انتقادها از برخی مسايل که تا کنون گفته شده، فراتر نرفته و به امور بنيادين تری مطرح در مورد ماهيت و عملکرد جناح اصلاح طلب جمهوری اسلامی گسترش نيافته است. در اين بيانيه که به عنوان يکی از اسناد آخرين کنگره جبهه مشارکت منتشر شده، نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری يکی از مهم ترين وقايع سياسی سال های اخير قلمداد و از آن به عنوان نقطه عطفی در تاريخ تحولات سياسی کشور ياد شده است. غبار فرونشست جبهه مشارکت در آغاز بيانيه خود با اشاره به اينکه با گذشت سه ماه از انتخابات و استقرار دولت جديد، بسياری از گرد و غبارهای نخستين فرو نشسته، زمان را برای ارايه تحليلی در اين زمينه مناسب تر دانسته است. در اين بيانيه اگرچه از انتخابات رياست جمهوری به عنوان پروژه ای خاص در روند رقابت های سياسی به ويژه پس از انتخابات مجلس هفتم ياد شده، اما در عين حال، عملکرد اصلاح طلبان درون حاکميت با نگاهی بيش و کم انتقادی مورد بررسی قرار گرفته و در پايان نيز، به نکاتی درباره آينده سياسی کشور و تداوم حرکت اصلاح طلبان اشاره شده است. جبهه مشارکت عدم حضور ميرحسين موسوی در انتخابات را عامل چندپارگی جبهه اصلاحات معرفی کرده و در عين حال، افزوده است که در جبهه رقيب نيز، برغم تعدد کانديداها روشن بود که جريان خاصی به جای پذيرش قاعده دمکراتيک رقابت سياسی، در صدد انجام اقدام های به گفته اين حزب، غير رسمی است. با وجود اين، بيانيه تحليلی جبهه مشارکت در مقايسه با بيانيه های قبلی اين تشکل، لحنی محتاطانه تر دارد و در انتقاد از جريان پيروز جانب احتياط را رعايت کرده و به طرح ديدگاه هايی نپرداخته که رويکردی به مراتب انتقادی تر و فراگيرتر را نسبت به ساخت قدرت ارايه می کنند. در اين بيانيه مفصل، پيش از آن که عملکرد اصلاح طلبان درون حاکميت مورد بررسی و بازنگری قرار گيرد، ابتدا بر اين نکته تاکيد شده که راهبرد اصلی حزب، يعنی سياست ورزی، راهبردی درست است که البته نيازمند حضور عناصر و کارگزاران موثر و پيش برنده در حکومت است. ائتلاف و اجماع نظر جبهه مشارکت سپس موضوع ائتلاف در انتخابات را مورد توجه قرار داده و افزوده است که عدم ائتلاف، باعث توزيع آراء اصلاح طلبان و ايجاد تلقی سردرگمی و تشتت در احزاب اصلاح طلب و هواداران آنها شد. در اين بيانيه، بدون آن که توضيح داده شود که اگر چنين تحليلی را درست می داند چرا در جريان رقابت های انتخاباتی اصلاح طلبان نتوانستند به اجماعی همه جانبه بر سر يک نامزد واحد دست يابند، ائتلاف در دور دوم برای حمايت از اکبر هاشمی رفسنجانی را ناگزير و ضروری قلمداد کرده است. اين در حالی است که مهدی کروبی، به تندی احزاب و گروه هايی نظير جبهه مشارکت و سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی را به دليل عدم حمايت از وی مورد انتقاد قرار داده و اين اقدام را از جمله عوامل ناکامی خود محسوب کرده است. در مقابل در بيانيه جبهه مشارکت، تاکيد شده که انتخاب مصطفی معين به عنوان نامزد مورد حمايت، انتخابی موجه و بر اساس مصوبه کنگره هفتم بوده است. تبليغات اعيان پسند با اين حال، جبهه مشارکت در مواردی، برخی از دلايل ناکامی خود را پذيرفته و از جمله اعلام کرده است که نوع و رنگ و بوی تبليغات اين حزب، بيشتر برای جلب نظر طبقات متوسط به بالای شهر نشين طراحی شده و در تبليغات برای طبقات محروم و روستاييان کاری درخور صورت نگرفته بود. نشنيده شدن جنبه های اقتصادی برنامه ها و شعارها، تمرکز بر جذب بخش های تحريمی و غفلت از گروه های ديگر، عدم سرمايه گذاری بر روی مسايلی مانند سازده زيستی و تدين و خط امامی بودن آقای معين، عدم ورود به موقع گروه های مرجع از جمله نقاط ضعف جبهه مشارکت و گروه های همسو با آن در جريان انتخابات عنوان شده است. جبهه مشارکت در اين زمينه همچنين به عدم حضور قابل توجه در مناطق محروم نشين، به ويژه جنوب شهر تهران، ضعف حزب در آموزش نيروها و رفتار حزبی و سازمانی، فقدان شبکه های فعال ارتباطی و اجتماعی و عدم برخورداری از امکانات کافی مالی اشاره کرده است. پرداختن به چنين نکاتی از سوی حزبی مانند جبهه مشارکت، آشکارا برآمده از مجموعه عواملی است که از آنها به عنوان زمينه های پيروزی محمود احمدی نژاد ياد شده است. نخبگان زياده خواه و جامعه تحول طلب در اين بيانيه، در عين حال از عملکرد نخبگان و روشنفکران و اصلاح طلبانی که خواهان مطالباتی انقلابی قلمداد شده اند نيز انتقاد شده است. جبهه مشارکت با وجود نتيجه نادلخواهی که از انتخابات گرفته، تاکيد کرده که جامعه نشان داد همچنان به دنبال تحول و تغيير است، اما جامعه مدنی در ايران بسيار ضعيف به نظر می رسد. عمده ترين تشکل هوادار اصلاحات در جمهوری اسلامی در پايان بيانيه خود با آن که تاکيد کرده اداره کشور از اين پس يکپاره و يکدست است، سخن از آن گفته که در ميان گروه های محافظه کار و اقتدارگرا شکاف ايجاد خواهد شد و شعارهای مطرح شده از سوی جريان پيروز، در آينده عليه خود آنان هم عمل خواهد کرد. جبهه مشارکت همچنين با اذعان بر اين نکته که فضای سياسی کشور در داخل بسته تر و امنيتی تر می شود، خواستار آن شده که ائتلاف های جديد سياسی بايد در دستور کار حزب قرار گيرد، اما با اين همه، توضيحی در مورد چگونگی عملی ساختن اين خواسته ارايه نشده است. مجموعه تحليل های آمده در بيانيه جبهه مشارکت در کل بيانگر نکته ناگفته و مطرح ناشده ای درباره تبيين چرايی ناکامی اصلاح طلبان نيست. از سوی ديگر، جبهه مشارکت در اولين بيانيه تحليلی خود درباره نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری، از طرح بسياری از مسايل که به نظر اهميت ساختاری بيشتری در سازماندهی قدرت در جمهوری اسلايم دارد، خودداری کرده و به همين دليل ممکن است نتواند انتظارات طيفی از نيروهای منتقدی را برآورده سازد که در ماه های اخير کوشيده بود به آنها نزديک شود. در کنار پذيرفتن انتقاداتی نه چندان اساسی و بنيادين، اين تشکل راهکار روشن و مشخصی را برای آينده خود ارايه نکرده و نگفته است که در شرايط جديد حاکم بر کشور، چه تاکتيک ها و راهبردهايی را اتخاذ خواهد کرد. خدمات