آیا مهاجران افغان در ایران دسترسی به خدمات درمانی، سیم‌کارت، اینترنت و حساب بانکی دارند؟
در روزهای اخیر، کارزار اینترنتی برای دسترسی مهاجران افغان در ایران به خدمات اینترنت، سیم کارت و خدمات بانکی در شبکه‌های اجتماعی به راه افتاده است.
فرشته حسینی، بازیگر افغان مقیم ایران میلیون‌ها مهاجر افغان که نزدیک به چهار دهه در ایران زندگی کرده‌اند، هنوز مشکل دسترسی آنها به خدمات اولیه درمانی، خرید سیم کارت و اینترنت و باز کردن حساب بانکی گاهی خبرساز می‌شود. مسئولان ایرانی همواره بر نبود تبعیض علیه مهاجران افغان تاکید دارند. در روزهای اخیر، در وبسایت کارزار، نامه‌ای با هشتک #من_مهاجرم، خطاب به عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور ایران نشر شده که خواستار دسترسی مهاجران افغان به خدمات درمانی، اینترنت و سیم کارت شده است. تا روز شنبه، ۱۴۵۰ نفر آن را امضا کرده‌اند. در این نامه آمده که "نکته‌ای که این روزها مغفول مانده، حق دسترسی مهاجرین افغانستانی فاقد مدرک و حتی برخی از گروه‌های دارای مدارک معتبر به امکانات درمانی است. با توجه به اینکه هزینه‌های بستری کرونا در شرایط حاد خصوصاً بستری در بخش مراقبت‌های ویژه بسیار هزینه‌بر است، بسیاری از بیماران فاقد مدرک مهاجرت به دلیل همین هزینه‌های سرسام‌آور در گوشه خانه‌های خود در بدترین شرایط با مرگ دست و پنجه نرم می‌کنند." در ادامه از وزیر کشور ایران خواسته شده که "ترتیبی اتخاذ فرمایید تا همه اتباع خارجی اعم از دارنده و فاقد مدرک بتوانند با تحت پوشش قرار دادن خود در سازمان‌های بیمه‌گر درمانی و اجتماعی از حق دسترسی آسان به درمان و سلامت بهره‌مند گردند." شماری از کارشناسان می‌گویند از نظر قانونی در نظام بهداشت ایران هیچ گونه قانون یا تبعیضی نسبت به اتباع خارجی در این کشور وجود ندارد ولی احتمالا شهروندان خارجی به ویژه مهاجران افغان به صورت انفرادی در زمان پرداخت با تبعیض‌های مواجه می‌شوند. در بخش دیگری از نامه آمده که "مدتی است سیم کارت‌های مهاجرین افغانستانی به دلایل نامعلوم و به گونه‌ای سلیقه‌ای مسدود می‌شود. این امر باعث شده کودکان و دانش‌آموزان مهاجر به آموزش آنلاین دسترسی نداشته باشند و از حق مسلم آموزش محروم گردند." وزیرمخابرات ایران: هیچ منع قانونی برای فروش سیم‌کارت به مهاجران وجود ندارد دو روز پیش، وزیر ارتباطات ایران در پاسخ به فرشته حسینی، بازیگر افغان مقیم آن کشور گفت "منع قانونی برای فروش سیم‌کارت برای مهاجران قانونی نداریم". چند روز پیش، فرشته حسینی، بازیگر افغان متولد ایران در یک پست اینستاگرامی با عنوان "امروز، روز خوبی برای مادرم نبود" نوشته بود که وقتی خواهر کوچکش نتوانسته از آموزش‌های آنلاین استفاده کند، مادرشان متوجه شده که سیم‌کارت موبایل مشکل پیدا کرده و برای حل مشکل به مخابرات مراجعه کرده است. به گفته خانم حسینی، در آنجا به مادرش می‌گویند "بگویید صاحب سیم‌کارت بیاید". فرشته حسینی در ادامه توضیح داده است که از آنجایی که مادرش فقط کارت آمایش (مدرک اقامتی معتبر زندگی در ایران) دارد، اجازه نداشته به نام خودش سیم‌کارت تلفن همراه بگیرد و برای این کار، از فرد دیگری کمک گرفته است و "حالا در دسترس نیست این صاحب سیم‌کارت!". در زیر پست خانم حسینی، که در ایران و افغانستان بازیگر شناخته‌شده‌ای است، هزاران نفر نظر گذاشته‌اند و عمدتاً از "تبعیض" در ایران گلایه کرده‌اند. روز بعد، محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات ایران، ضمن بازنشر پست خانم حسینی نوشت هیچ منع قانونی برای فروش سیم‌کارت برای مهاجرانی که "مدرک اقامتی معتبر" داشته باشند، وجود ندارد. به گفته آقای آذری جهرمی، ممکن است کارمندی به مادر فرشته حسینی چنین حرفی زده "تا چند تومان بیشتر پول بگیرد". او همچنین گفته که دستور داده "دفتر متخلف شناسایی" و "با او برخورد قانونی شود". در وب‌سایت‌های شرکت‌های عرضه‌کننده تلفن همراه در ایران، مدارک لازم برای خرید سیم‌کارت، شناسنامه، یا کارت ملی برای ایرانیان و پاسپورت برای اتباع خارجی ذکر شده است. فرشته حسینی، خودش هم که متولد ایران است، با ارائه پاسپورت افغانی‌‌اش سیم‌کارت گرفته است. آقای آذری جهرمی نوشته که "شب گذشته، مدیر روابط عمومی وزارت ارتباطات، جناب آقای هادیان با ایشان تماس می‌گیرد و ضمن دلجویی مشکل مادرشان را حل می‌کنند." او افزوده که "به سازمان تنظیم مقررات دستور دادم که اولا دفتر متخلف شناسایی، برخورد قانونی با ایشان، به عمل آید. در سامانه ۱۹۵هم امکان ثبت شکایات اتباع سایر کشورها از دفاتر خدماتی فراهم آید." با این حال، سامره رضایی، دیگر بازیگر افغان متولد ایران، می‌گوید یک روز بعد از توییت آقای جهرمی، به امور مشترکان همراه اول مراجعه کرده، اما به او گفته‌اند خرید سیم‌کارت به نام مهاجران افغان تحت هیچ شرایطی ممکن نیست. خانم رضایی، ویدئویی هم از مراجعه به امور مشترکان و گفتگو با متصدی باجه در صفحه اینستاگرامش منتشر کرده است. مهاجران افغان در ایران چه می‌گویند؟ شماری از مهاجران افغان در ایران نیز به بی‌بی‌سی گفتند که برخورد با مهاجران افغان در این زمینه "سلیقه‌ای" است. برخی مراکز به مهاجران افغان دارنده کارت آمایش سیم کارت "به سختی" می‌دهند. برخی دفاتر خدماتی به افغانهای دارنده پاسپورت تا سه سیم کارت می‌دهند که می‌توانند برای سایر اعضای خانواده خود نیز سیم کارت بگیرند. برای افتتاح حساب بانکی نیز برخی از مهاجران گفتند که برخی بانکها در ایران به افغان‌هایی که کارت آمایش دارند "کارت عابربانک" نمی‌دهند و آنها توانسته اند فقط دفترچه حساب پس انداز بانکی بگیرند. اما برخی بانک‌های خصوصی و دولتی دیگر هم حساب باز می‌کنند و هم کارت عابر بانک می‌دهند. زهیر، یک کاربر تویتتر نوشته که "خانواده من حدود ۴۰ ساله که به ایران اومدن و من هم در ایران به دنیا اومدم. دو هفته پیش با مادرم رفتیم بانک تا براش حساب باز کنیم. بانکی که طبق گفته خودشون باید حساب باز میکردن. بعدش حدود نیم ساعت در نوبت بودن مسئول باجه گفت بخش اتباع غیرفعال هستش و نمیشه!"