'پانصد فیلم، پانصد نگاه' در جشنواره گوتنبرگ
"پانصد فیلم، پانصد نگاه به جهان". این شعار جشنواره جهانی فیلم گوتنبرگ امسال بود با نمایش پانصد فیلم؛ بزرگ ترین جشنواره کشورهای اسکاندیناوی که امسال سی و هفتمین دوره اش را برگزار می کرد.
نامه ای به پادشاه دومین فیلم هشام زمان است که جایزه جشنواره گوتنبرگ را برده است جایزه اژدها جایزه اژدها که به بهترین فیلم کشورهای اسکاندیناوی تعلق می گیرد و با ارزش یک میلیون کرونی خود (حدود یکصد هزار یورو) یکی از بزرگ ترین جوایز جشنواره های جهانی است، برای بار دوم به یک فیلمساز کرد عراقی رسید: هشام زمان برای فیلم "نامه ای به پادشاه". زمان که در کرکوک به دنیا آمده و در نروژ سینما خوانده و در آنجا زندگی می کند، سال قبل با فیلم "پیش از بارش برف" همین جایزه را به دست آورده بود که داستان برادری را روایت می کرد که از عراق تا اروپا به دنبال خواهرش است، و این بار، داستان آدم هایی را می گوید که برای ماندن در نروژ نیاز به کمک دارند. این فیلم کم هزینه داستان چند شخصیت مختلف پناهجو را دنبال می کند: مرد جوانی که به زودی از کشور اخراج می شود برای گرفتن آخرین حقوق خود از کارفرمایش مراجعه می کند، یک رزمی کار به دنبال شغل می گردد و یک پیرمرد در نامه ای به پادشاه آخرین تقاضاهای خود را به زبان می آورد. زمان می گوید ایده این فیلم زمانی به ذهنش رسید که گروهی از پناهجویان را دید که با اتوبوس به اسلو آورده شده اند در حالی که همه یک نوع لباس به تن داشتند، اما آنها ریشه ها و عقاید مختلفی داشتند: "همه آنها به دنبال زندگی بهتر هستند، اما حقیقت این است که همه شان به زندگی بهتری نمی رسند." داوری این بخش را محمد صالح هارون (فیلمساز اهل چاد)، آگنس یوهانسون (تهیه کننده ایسلندی)، کاله لوچن (تهیه کننده نروژی)، آنا اودل (فیلمساز سوئدی)، ماریا سید(بازیگر فنلاندی) و اریک مولبرگ هانسن(فیلمبردار دانمارکی) به عهده داشتند و هشت فیلم نامزد دریافت این جایزه را داوری کردند. جایزه بهترین مستند کشورهای اسکاندیناوی هم به "پاین ریج" ساخته آنا ابورن از دانمارک رسید. پاین ریج منطقه سرخپوست نشینی در جنوب داکوتاست که فیلمساز دانمارکی سعی دارد چهره ناشناخته آن را با مشکلات خاص آدم هایش روایت کند. جایزه اینگمار برگمان خیابانی در پالرمو اینگماربرگمان از سال ۱۹۹۴ تا سال ۲۰۰۷ که درگذشت، ریاست افتخاری جشنواره گوتنبرگ را بر عهده داشت. جایزه ای به نام او هر ساله به بهترین فیلم سال از سراسر جهان که فیلمساز تازه کار آن راه های نویی را در بیان سینمایی جست و جو کرده باشد، اهدا می شود. هشت فیلم نامزد دریافت جایزه امسال بودند که توسط کلر سیمون (فیلمساز فرانسوی)، یانیک آلاند(مدیر هفته برگمان) و آندره زیواگینستف(فیلمساز روسی) داوری شدند و جایزه به فیلم ایتالیایی "خیابانی در پالرمو" ساخته اما دانته رسید. دانته که کارگردان تئاتر شناخته شده ای در ایتالیاست،اولین فیلمش را درباره جدال روانشناسانه دو زن در خیابانی در پالرمو فیلمبرداری کرده و خودش هم نقش یکی از این شخصیت ها را در این کمدی متفاوت بازی می کند. "لاک" ساخته استیون نایت از بریتانیا که نامزد دریافت این جایزه بود، تجربه درخشانی است از روایت قصه در یک اتوموبیل در طول یک بزرگراه که می تواند به رغم محدودیت لوکیشن، تماشاگر را میخکوب کند و یکی از بهترین فیلم های سال را رقم بزند. فیلم های ایرانی جشنواره جشنواره گوتنبرگ تقریباً هر سال چند فیلم ایرانی را به نمایش می گذارد و همیشه سعی داشته چهره های مختلف سینمای ایران را با مخاطبانش قسمت کند. امسال این جشنواره میزبان پنج فیلم از سینمای ایران بود. "گس" ساخته کیارش اسدی زاده مضمون شاید ممنوع عدم وفاداری زوج ها را در ایران امروز روایت می کند و با دنبال کردن شخصیت های مختلف سعی دارد در نهایت آنها را در دایره ای بسته قرار دهد، اما در خلق فضا و شخصیت ها چندان موفق نیست. پرده ساخته مشترک کامبوزیا پرتوی و جعفر پناهی است "قاعده تصادف" ساخته بهنام بهزادی هم یک گروه تئاتری جوان را دستمایه قرار می دهد که قرار است برای اولین بار در خارج از کشور اجرایی داشته باشند و مجبورند دلیل سفر خود را از والدین شان پنهان کنند. فیلم بر مبنای موقعیتی شکل می گیرد که می تواند جذاب باشد، اما روند کند روایت و به عمق نرفتن شخصیت ها، مانع از ارتباط بیشتر تماشاگر است. "پرده" ساخته جعفر پناهی و کامبوزیا پرتوی به شکلی ادامه "این فیلم نیست" پناهی و میرطهماسب است که به شکلی در میانه فیلم ساختن و نساختن- شرایط فعلی پناهی در ایران- گیر افتاده و نمی تواند از این مخمصمه به سلامت بیرون بیاید. ممنوع الخروجی مریم مقدم بازیگر ایرانی- سوئدی این فیلم، باعث جمع کردن امضا در سینماهای جشنواره و انعکاس گسترده این موضوع در رسانه های سوئد شد. "گذشته" فرهادی هم در ادامه دنیای خاص این فیلمساز در روایت تردید آمیز نسبت به واقعیت و جنبه های گوناگون آن، نمایش موفقی را در گوتنبرگ تجربه کرد و "دربند" ساخته پرویز شهبازی در روایت احوال یک دختر شهرستانی در تهران، به رغم چند صحنه زیبا و پرداخت قابل توجه، در نهایت بسیار بیش از ارزش هایش ستایش شده است. بهترین فیلم از دیدگاه تماشاگران بهترین فیلم کشورهای اسکاندیناوی امسال از دیدگاه تماشاگران، فیلمی زیبا و ستایش برانگیز بود از ایسلند: "از اسب ها و آدم ها" ساخته بندیکت ارلینگسون. جشنواره امسال برنامه ویژه ای در ستایش از سینمای ایسلند داشت؛ کشوری سردسیر و متفاوت با جمعیتی اندک که حالا حرف های زیادی برای گفتن در سینما دارد. "از اسب ها و آدم ها" روایت شاعرانه ای است درباره رابطه انسان و حیوان که از لایه های اولیه فراتر می رود و به روابط پیچیده انسانی می رسد. در واقع اسب ها به سمبلی از روابط انسان ها بدل می شوند و فیلم روابط اسب ها با یکدیگر را با مناسبات انسان ها با هم پیوند می زند و با استفاده از چشم اندازهای باز و زیبای ایسلند و مردمان ساده آن، یکی از زیباترین فیلم های سال را رقم می زند.