حضور کمرنگ سينمای ايران درجشنواره فيلم ادينبورگ
پنجاه و هشتمين جشنواره فيلم ادينبورگ (ادينبرا) روز چهارشنبه ۱۸ اوت با فيلم خاطرات موتورسيکلت (۱) ساخته والتر سالز و محصول مشترک آرژانتين، شيلی و انگلستان، گشايش يافت.
اين فيلم بر اساس خاطرات ارنستو چه گوارا، چهره انقلابی نامدار آمريکای لاتين و خاطرات دوست نزديکش آلبرتو گرانادو ساخته شده است. در اين فيلم چه گوارا ۲۳ ساله به همراه دوستش گرانادو با يک موتورسيکلت قديمی دست به سفری طولانی و اديسه وار می زنند و سراسر قاره آمريکای لاتين از آرژانتين گرفته تا پرو را زير پا می گذارند. در طی اين سفر ارنستو و دوستش از جوانهايی سطحی و هوسباز به انسان هائی مسئول و آگاه نسبت به دردها و مسائل اجتماعی جامعه پيرامونشان تبديل می شوند. بخش های اصلی اين فستيوال سينمائی با اينکه غير رقابتی است و هيئت داوری ندارد و به هيچ فيلمی جايزه نمی دهد اما به دليل سابقه و عمر درازش و برگزاری آن در يکی از شهر های تاريخی و ديدنی بريتانيا و همزمانی آن با برگزاری فستيوال بزرگ هنر ادينبورگ، از رويدادهای مهم سينمائی جهان به شمار می رود و برگزار کنندگان آن همه ساله موفق می شوند، برخی از فيلمهای مهم و کارگردانهای معتبر جهان را به شر کت در اين جشنواره ترغيب نمايند. به علاوه، اين جشنواره همواره نقش مهمی در معرفی و حمايت از استعدادهای جوان سينمائی، خصوصا فيلمسازان اسکاتلندی و انگليسی که نخستين کار سينمائی بلندشان را ساخته اند، داشته است. جشنواره امسال در بخش های گوناگونی چون گالا(۲)، بريتيش گالا(۳)، رزباد(۴) (با الهام از معمای اصلی فيلم همشهری کين)، جعبه سياه، فيلم های مستند، نمايش های ويژه، فيلم های کوتاه، فيلم های انيميشن، و مرور بر آثار يک فيلمساز برگزار می شود. در بخش گالا، فيلمهای قهوه و سيگار(۵) از جيم جارموش، قهرمان از ژانگ ييمو، به من نگاه کن از آينس ژادويی و نجات يافته ساخته برايان د نلی به نمايش در می آيند. در بخش بريتيش گالا نيز فيلمهای يک بوسه زيبا(۶) از کن لوچ، کور شده از النور يول، زيبائی صحنه از ريچارد اير، ياسمين از کنی گلنان و فرانکی عزيز از شونا اوئر باخ شر کت دارند. در بخش رزباد نيز که مربوط به فيلمهای غير انگليسی از سراسر جهان است، فيلمهای خواب تلخ ساخته محسن امير يوسفی از ايران، عذاب ساخته فابريک دو ولز محصول مشترک فرانسه، بلژيک و لوکزامبورگ، کنترل ساخته نيمراد آنتال از مجارستان، گذرگاهها ساخته يانگ چائو از چين، و حادثه در لاک نس ساخته ژاک پن ( با بازی ورنر هرتسوگ فيلمساز مشهور آلمانی) نمايش داده می شود. فيلم های مستند بخش فيلمهای مستند و تجربی جشنواره امسال بسيار پر بار است. مروری بر فيلمهای مارگارت تيت(۷) مستند ساز برجسته اسکاتلندی که به خاطر ثبت زندگی روزمره مردم اسکاتلند و چشم اندازهای سياه و سفيد خيره کننده اش از خيا بان ها و مناطق شهری اسکاتلند درفاصله بين سالهای دهه های شصت و هشتاد شهرت دارد، ازبخش های جذلب و ديدنی جشنواره امسال است. همينطور فيلم يک نسل کشی اجتماعی(۸) ساخته فرناندو سولاناس فيلمساز آرژانتينی و يکی از غولهای سينمای آمريکای لاتين که يک مستند سياسی در باره آرژانتين امروز است و در آن سولاناس به نقد ساختار قدرت وبحران دمکراسی در آرژانتين می پردازد، ايست بازرسی ساخته فيلمساز اسرائيلی يوا و شامير نيز از مستند های جنجالی فستيوال امسال است. شامير اين فيلم را طی دو سال در ايستگاههای بازرسی و کنترل مرزی جنين، نابلس، رام الله، الخليل و نوار غزه فيلمبرداری کرده است. فيلم بدون هيچ گونه جانبداری سياسی به ترسيم رفتار و واکنش مردم اسرائيل و فلسطين در مقابل خشونت می پردازد. در عين حال فيلمساز سياست های ميليتاريستی آريل شارون را نيز مورد نقد قرار می دهد. بحران هويت فيلم يک بوسه زيبا ساخته کن لوچ فيلمساز کهنه کار انگليسی به طور مشخص در قالب يک درام عاشقانه بين يک جوان مسلمان آسيائی و يک دختر کاتوليک ايرلندی به تعصبات نژادی و مذ هبی در جامعه امروز بريتانيا می پردازد. فيلم ديگری که با چنين مضمونی ساخته شده، ياسمين ساخته کنی گلنان فيلمساز بريتانيائی است که همانند فيلم لوچ به مسائل سياسی و قومی امروز جامعه بريتانيا نظر دارد. داستان فيلم در باره يک زن مسلمان بريتانيائی است که خود را در کابوس حوادث پس از يازده سپتامبر می بيند. شوهر پاکستانی او به عنوان يک مظنون به تروريسم دستگير می شود و زن تلاش سختی را برای اثبات بی گناهی او آغاز می کند. فيلم به طور عمده روی اين موضوع دقيق شده است که چگونه می توان بريتانيائی بود و در عين حال هويت قومی( در اينجا آسيائی) و مذهبی ( در اينجا اسلامی) خود را حفظ کرد. حضور سينمای ايران سينمای ايران اما در جشنواره امسال ادينبورگ حضور بسيار کم رنگی دارد.بر خلاف سال گذشته که فيلم هائی از جعفر پداهی، عليرضا رئيسيان، فريبرز کامکاری و عليرضا امينی در اين فستيوال حضور داشت، امسال تنها يک فيلم از ايران در جشنواره شرکت کرده است. شين دانيلسن(۹) مدير هنری فستيوال که سال قبل نيز مسئوليت هنری برگزاری فستيوال و انتخاب فيلمها را به عهده داشته است در اين باره به من چنين توضيح داد که « فيلمهای زيادی از ايران برای شرکت در جشنواره ارسال شده بود اما متاسفانه هيچکدام مطابق معيارهای ما قابليت نمايش در جشنواره را نداشت. به نظر من سينمای ايران در سال گذشته اثر درخوری برای نمايش در سطح جهان توليد نکرد و تنها فيلمی که برای ما قابل توجه بود همين فيلم خواب تلخ است که تفاوت بارزی با فيلم های ديگرايرانی دارد.» خواب تلخ نخستين ساخته بلند محسن امير يوسفی است که پيش از اين در جشنواره سينمائی کن نيز حضور داشته است. ۱- The Motorcycle Diaries۲- Gala۳- British Gala۴- Rosebud۵- Coffee & Cigarette۶- Ae Fond Kiss۷- Margaret Tait۸- A social Genocide۹- Shane Danielsen خدمات