رسانه های افغانستان ۵ سال پس از توافقات بن
پنج سال پس از تشکيل دولت جديد افغانستان که حاصل توافقات بن بود، در حال حاضر شمار رسانه های ديداری، شنيداری و نوشتاری اين کشور، از مرز ۵۰۰ نيز گذشته است.
برخی از اين ها زير نام رسانه های آزاد فعاليت می کنند. به اين موضوع در افغانستان و بيرون از آن به عنوان يک دستاورد بزرگ در عرصه آزادی بيان و انديشه نگاه می شود که در پی امضای توافقات بن به دست آمده است. چيزی که پس از آن در روشنی احکام قانون اساسی افغانستان در چارچوب قانون فعاليت احزاب سياسی و قانون رسانه ها در اين کشور ضمانت اجرايی پيدا کرد. در نتيجه، افغانها پس از چند دهه جنگ و رو در رويی نظامی برای نخستين بار در عمل آزادی بيان را تجربه کردند. انتقاد اين رسانه ها، به شدت کارنامه دولت را مورد انتقاد قرار می دهند و کاريکاتورهای مقامات بلند پايه را به چاپ می رسانند. به گونه ای که تا پيش از آن، در تاريخ رسانه ای افغانستان، کم نظير بوده است. حامد کرزی رييس جمهور افغانستان، بار ها از اين روحيه رسانه ها استقبال کرده و در آخرين اظهارات خود در جريان سفر به هند در ديدار با نمايندگان برخی رسانه های آن کشور، آزادی بيان در افغانستان را "بی نظير" خواند. آقای کرزی گفت " آزادی بيان در افغانستان در تمام منطقه بی مانند است. شايد آزادی مطبوعات در هند به اندازه ما باشد ولی برخی از کشور های همسايه در اين مورد، نمی توانند با افغانستان رقابت کنند". او افزود: "اين در حالی است که چهار سال پيش ما تنها يک راديو تلويزيون ويران شده دولتی در اختيار داشتيم ولی حالا شمار تلويزيون های خصوصی به هفت - هشت تا می رسد". رييس جمهور افغانستان همچنين به رسانه های نوشتاری در کشورش اشاره کرد و گفت: "شمار رسانه های چاپی از صدها نيز عبور کرده. اين رسانه ها من را مورد انتقاد قرار می دهند. من به افتخار می توانم بگويم که اين موضوع برای کشور جنگ زده افغانستان حرکتی به سمت دموکراسی است." روی ديگر سکه در اين عرصه می توان به دو مورد تهديد و خودسانسوری اشاره کرد. عبيد الهی مدير مسئول روزنامه اتفاق اسلام در هرات می گويد وابستگی مادی برخی رسانه ها موجب شده که آنها دست به خود سانسوری بزنند. البته اين تنها هراس ميان تهی نيست ، بلکه عملا در برخی موارد گزارشگران در جريان کار و يا پس از نشر آن به تهديد، اختطاف و شکنجه از سوی منابع قدرت رو به رو شده اند. زندان روح الله انوری گزارشگر راديوی آزادی در ولايت کنر يک تن از روزنامه نگارانی است که يک سال و نيم پيش زمانی که يک هلی کوپتر نيروهای آمريکايی در اين ولايت سقوط کرد و او می خواست از اين رويداد گزارش تهيه کند از سوی نيروهای امنيتی بازداشت شد. او سر انجام با وساطت سازمانهای حمايت از حقوق روزنامه نگاران از بند رهايی يافت. آقای انوری می گويد" اين تجربه تلخ را من دارم. چرا که من مطابق به قانون آزادی رسانه ها در حال تهيه گزراش بودم که بازداشت شدم. بعضی وقتها دلم نمی خواهد که حقايق را بگويم چرا که نمی خواهم باز آن تجربه تلخ را تکرار کنم ولی وقتی به مسئوليتهای روزنامه نگاری توجه می کنم هر خطری را به منظور ارايه حقايق به جان می پذيرم." در اين ميان مشکل رسانه های دولتی عمدتا اين است که بدون در نظر داشت شايستگی های يک فرد مجبورند گاهی به تمجيد و تعريف از کارنامه های او اقدام کنند. عبدالله فرامرز روزنامه نگار افغان اين روحيه را زيانبار به حال رسانه های دولتی می داند. او می گويد تعريف و تمجيدهای بی مورد اعتماد مردم را از رسانه ها کاهش می دهد. رابطه با احزاب يک اتهام بزرگ بر شماری از رسانه ها در مورد روابط آنها با گروهها و احزاب سياسی است که گفته می شود نسبت به روابط با عام مردم بسيار پررنگ تر است. لياقت علی امينی مدير مسئول روزنامه افغانستان می گويد در حال حاضر حدود ۹۰ حزب رسمی در افغانستان فعاليت می کنند که اين احزاب از راه نشرات خود تلاش می کنند مواضع شان را به اطلاع مردم برسانند. بازتاب 'غيرواقعی' انتقاد ديگری که بر برخی از رسانه ها وارد می شود دامن زدن به بی ثباتی در افغانستان است. شماری بر اين باورند که برخی رسانه های آزاد در افغانستان به جای منافع و ارزشهای ملی به تفرقه افکنی مبادرت می ورزند. حميد سلجوقی مدير مسئول روزنامه دانشجويی پگاه در هرات می گويد فعاليتهای مخالفان مسلح دولت بازتاب غير واقعی و پررنگ در رسانه ها دارد. او می گويد گروه طلبان را يک بار ديگر رسانه های اين کشور به حيث يک نيروی متشکل به جامعه معرفی کرد. بعضی نيز گمان می کنند که انتظارات رسانه ها بالاتر و بيشتر از واقعيات و امکانات دولت افغانستان است. او می گويد آنچه را که رسانه ها مطرح می کنند از نظر حقوقی در توان دولت نيست که آنها را عملی کند. از سوی ديگر انتقادهايی در مورد قانون رسانه ها نيز وجود دارد. اين قانون که پس از توافقات بن ساخته شد تا حالا دو بار مورد بازنگری قرار گرفته است. انتقاد اصلی در مورد قانون رسانه ها اين است که معيارهای روشن کار رسانه ای در آن توضيح داده نشده است. به همين دليل حالا برای با سوم قانون رسانه ها با برخی تعديلات به منظور تصويب شدن به مجلس نمايندگان افغانستان ارايه شده است. در اين زمينه هم نگرانی های وجود دارد. برخی ها نگران اند که وارد کردن تغييرات و تعديلات ممکن است روند نهادينه شدن آزادی بيان و انديشه را که از موارد مهم در توافقات بن خوانده می شود خدشه دار کند. ولی مقامات وزارت فرهنگ و جوانان اين نگرانی را به جا نمی دانند و معتقدند که آنها در راه تحيکم و گسترش فرهنگ رسانه ای در اين کشور عمل می کنند خدمات