عملیات موصل و سرنوشت سنی‌های عراق
شکست گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) در موصل ضربه سنگینی بر این گروه وارد خواهد آورد، اما موجب بازگشت معجزه‌آسای صلح به عراق نخواهد شد.
در صورت شکست داعش در موصل، بیم آن می رود که گروه های مختلف د ر عراق به جان هم بیفتند در حال حاضر بدلیل مقاومت سرسختانه داعش در منطقه قدیمی شهر موصل، حملات تهاجمی نیروهای ائتلاف ضد داعش متوقف مانده است. اما داعش در مقابل حملات نیروهای پرقدرت ائتلاف ضد داعش که متشکل از نفرات ویژه ارتش عراق و نیروی هوایی آمریکاست بدلیل اراده سیاسی محکم در عراق نمی تواند مدت زمان زیادی مقاومت کند. با وجود این شکست داعش در موصل الزاما به عملیات داعش در عراق خاتمه نخواهد داد، گرچه منجر به فروپاشی "خلافت اسلامی" مورد ادعای این گروه خواهد شد. تابستان گذشته داعش از شهر فلوجه در مجاورت بغداد به بیرون رانده شد. چند روز بعد داعش با یک بمب‌گذاری هولناک در مرکز بغداد که صدها کشته برجای گذاشت، به آن پاسخ داد. احتمالا بعضی از افراد داعش در عراق باقی خواهند ماند تا عمدتا عملیات بمب گذاری را انجام دهند. مسئله دیگر تمام مناقشاتی است که مانند آتش زیرخاکستر ممکن است ناگهان شعله ور شود. نابودی داعش به صورت خواسته ای در آمده که برای تحقق بخشیدن به آن گروه های مختلف اختلافات خود را کنار گذاشته اند و یک ائتلاف ضد داعش تشکیل داده اند. این ائتلاف از نیروهای ویژه عراقی، پیشمرگ های کرد، شبه نظامیان شیعه که پیوند های محکمی با ایران دارند و پیکارجویان قبیله ای سنی عراق تشکیل شده است. اما در صورت شکست داعش، بیم آن می رود که این گروه ها بر سر سهم خود از قدرت و یا به دلیل بروز مجدد اختلافات قدیمی با هم درگیر شوند. برخوردهای خشونت بار ویروسی است که در شریان سیاست عراق جریان دارد. در سال ۲۰۱۴ کردهای عراق از فروپاشی ارتش در سال ۲۰۱۴ استفاده کردند و بخش بزرگی از سرزمین هایی که آرزوی چندین نسل از کردها بود را به تصرف در آوردند و مشکل بتوان تصور کرد که این سرزمین ها را داوطلبانه ترک کنند. انتقام جویی هم در این میان نقش دارد. افراد داعش طی سه سال گذشته در موصل و حومه آن مرتکب جنایات زیادی شده اند و ممکن است که بازماندگان قربانیان این جنایات خواهان مجازات شدید این افراد شوند. موصل یک شهر سنی نشین است و دولت عمدتا شیعه عراق سابقه طولانی در نادیده گرفتن و تهدید سنی های این شهر دارد. بعضی از سنی های این شهر می گویند که از بیرون رانده شدن ارتش عراق توسط ائتلاف سنی ها و داعش در سال ۲۰۱۴ خشنود بودند. حاجی سعد جبوری می گوید که داعش حکومت وحشت غیرقابل وصفی در موصل برقرارکرده بود حاجی سعد جبوری که پنجاه و چند سال دارد می گوید که در آغاز به نظر می رسید که قبایل سنی ناراضی علیه دولت عراق شورش کرده اند ولی این تصور بعد از آغاز حکومت وحشت داعش که افرادش با لهجه آفریقای شمالی و عربستان صحبت می کردند، از بین رفت. حاجی سعد جبوری می افزاید: "روزی هزار بار می مردیم و زنده می شدیم. جهنمی از فقر و مرض وجود داشت که قابل وصف نیست. ما چنان وحشت کرده بودیم که هر روز زن و بچه هایمان را مخفی می کردیم. کسانی را که از داعش حمایت و یا تبعیت نمی کردند و یا تلفن همراه داشتند از تیر چراغ راهنمایی آویزان می کردند. می کشتند یا می سوزاندند. آن ها را از پل برای یک ماه یا بیشتر آویزان می کردند تا استخوان هایشان به چشم بخورد." بطور کلی مردم از رهایی خود خوشحالند، اما بعضی از سنی ها از این بابت که رهبران شیعه در دولت عراق نخواهند یا نتوانند به اختلافات فرقه ای خود پایان بدهند، ابراز نگرانی می کنند. جبار قاصر محمد، یک افسر پیشین ارتش صدام حسین از سنی های هم وطنش بشدت انتقاد می کند و می گوید: "سنی ها با هم متحد و کنار هم نیستند. رهبر بزرگی ندارند. مادی گرا هستند و فقط به منافع خودشان فکر می کنند. یک سنی حاضر است که به خاطر منافع خودش شما را زیر پا له کند. هیچ همکاری بین آن ها وجود ندارد." جبار قاصر محمد یک افسر پیشین ارتش صدام حسین می گوید که سنی ها مادی گرا هستند و حاضرند برای منافعشان یکدیگر را زیر پا له کنند. برای آن که عملیات موصل به زندگی بهتر و امن تربرای تمام مردم منجر عراق شود، دولت چالش های زیادی در پیش دارد که یکی از آن ها دادن فرصت به سنی هاست. دولت هم چنین در جنگ با داعش باید مراقب جان غیرنظامیان موصل باشد. کسانی هم که جان سالم بدر برده اند، برای ساختن عراقی بهتر باید خود را برنده و نه قربانی احساس کنند. در سوریه هم جنگ با داعش جریان دارد. ممکن است جنگ در این دو کشور نا خشنود سال ها به طول انجامد. عراق نه تنها با داعش بلکه سال ها درگیر جنگ های دیگری هم بوده است، ولی حال، دولت عراق فرصتی برای یک شروع تازه بدست آورده است. اما اگر نتواند امنیت و حفظ جان سنی ها را تضیمن کند، این فرصت را از دست خواهد داد.