علت سفر مقام روس به تهران؛ مذاکره بر سر بسته پیشنهادی ایران؟
سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، پس از نخستین دور گفتگوهای خود با والنتین سوبولوف، کفیل شورای امنیت ملی روسیه، از ارائه بسته پیشنهادی ایران برای حل بحران اتمی این کشور در آینده ای نزدیک خبر داد.
چندی پیش منوچهر متکی وزیر خارجه ایران گفته بود که ایران در حال تدوین یک بسته پیشنهادی جدید است تا آن را در مقابل بسته پیشنهادی کشورهای ۱+۵ (اعضای دائم شورای امنیت به اضافه آلمان) به ایران، به آنها ارائه کند. از جزئیات بسته پیشنهادی ایران هنوز خبری رسمی منتشر نشده است، اما رسانه های نزدیک به دولت محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران گزارش داده اند که این بسته "حاوی مطالبی درباره ایران، خاورمیانه، اقتصاد و جهان است." به نوشته این رسانه‌ها، "در این بسته ایران از موضع منطق و استدلال حاضر به مذاکره گسترده خواهد بود." آقای جلیلی نیز در نشست مطبوعاتی خود با آقای سوبولوف ضمن تایید گفتگو در باره بسته پیشنهادی ایران با مقام روسی گفت: "بر اساس بسته پیشنهادی ایران، می‌توان با قدرت هایی که در عرصه بین الملل تاثیرگذار هستند و رویکرد عدالت خواهانه دارند، مذاکره کرد." با توجه به سخنان آقای جلیلی، به نظر می رسد که مهمترین بخش بسته پیشنهادی ایران، نوعی اعلام آمادگی از سوی جمهوری اسلامی برای مذاکره با قدرت های جهانی بر سر بحران های منطقه ای و جهانی از جمله بحران خاورمیانه است. ظاهرا دولت ایران انتظار دارد که در مقابل این اعلام آمادگی، قدرت های بین المللی با ادامه غنی سازی اورانیوم در خاک ایران موافقت کنند. به عبارت دیگر با توجه به مواضع صریح و اعلام شده ایران درباره برنامه هسته ای اش بسیار بعید به نظر می رسد که بسته پیشنهادی این کشور، حاوی چرخشی در سیاست اتمی آن باشد. این در حالی است که قدرت های بزرگ غربی جای تردید باقی نگذاشته اند که در مواجهه با برنامه اتمی ایران، به چیزی کمتر از اجرای قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل که جمهوری اسلامی را به تعلیق غنی سازی اورانیوم ملزم می کند، تن نخواهند داد. به نظر می رسد سفر آقای سوبولوف به ایران نیز تا اندازه زیادی مربوط به همین مساله باشد. ظاهرا روس ها در تلاش هستند تا پیش از برگزاری نشست اعضای ۱+۵ در لندن، دولت ایران را به پذیرش قطعنامه های شورای امنیت متقاعد کنند. نشست قبلی اعضای ۱+۵ در شانگهای گر چه به توافق جامعی برای ارائه یک بسته پیشنهادی تازه به ایران منجر نشد، اما زمینه یک توافق احتمالی را در نشست لندن فراهم کرد. با این حال چنانچه قدرت های بزرگ جهانی در نشست لندن نیز نتوانند درباره ایران به نتیجه روشنی برسند، امکان این که آمریکا و متحدانش خارج از چارچوب ۱+۵ به وضع تحریم های سخت تری علیه ایران مبادرت کنند، بعید نخواهد بود. در واقع روسیه نه علاقمند به اعمال تحریم های گسترده و شدید علیه ایران است و نه می خواهد پرونده ایران از چارچوب کشورهای ۱+۵ خارج شود. از این رو بهترین راه تامین نظر روسیه نشان دادن انعطاف از سوی ایران است به طوری که مسکو مجبور به انتخاب بین حمایت از تشدید تحریم‌ها و یا فروپاشی ترکیب ۱+۵ نباشد. به هر حال چنین به نظر می رسد که روسیه در پی ترغیب ایران و یا حتی اعمال فشار علیه آن به منظور گنجاندن بندی در بسته پیشنهادی ایران در اشاره به امکان تعلیق غنی سازی اورانیوم است تا امکان جلب نظر قدرت های غربی و مذاکره بر سر موضوع هسته ای ایران فراهم شود. در عین حال آقای سوبولوف در سفر به تهران احتمالا تلاش خواهد کرد تا ایران را به همکاری بیشتر با بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی بر سر موضوع بحث انگیز "مطالعات ادعایی" متقاعد کند. "مطالعات ادعایی" تعبیر محمد البرادعی، دبیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی، از اطلاعاتی است که طبق آنها کارشناسان ایرانی درباره چگونگی ساخت سلاح اتمی مطالعاتی را انجام داده اند. این اطلاعات را کشورهای غربی در اختیار آژانس قرار داده اند، اما آژانس درباره صحت و سقم آنها اظهار نظر نکرده است. به هر حال همزمان با حضور آقای سوبولوف در ایران، اولی هاینونن معاون دبیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی هم برای دومین بار در طول دو هفته اخیر وارد ایران شده است تا با مسئولان برنامه هسته ای ایران بر سر "مطالعات ادعایی" مذاکره کند. در مورد موضوع مطالعات ادعایی، ایران آشکارا از موضع قبلی خود مبنی بر عدم مذاکره در این باره عقب نشسته و به مسئولان آژانس قول همکاری برای شفاف سازی این موضوع داده است. شاید همین نکته روسیه را نسبت به احتمال نرمش بیشتر ایران بخصوص در مورد تعلیق غنی سازی اورانیوم دلگرم ساخته است تا یک بار دیگر شانس خود را برای حل بحران اتمی ایران به آزمون بگذارد. اما در افق بحران هسته ای ایران هنوز از نشانه ای از انعطاف ایران درباره غنی سازی اورانیوم دیده نمی شود. خدمات