جاسوسی از دوستان، واقعیتی که کسی به روی خودش نمی آورد
گروهی از تحلیلگران می‌گویند که شنود کشورهای دوست، سابقه‌ای دراز دارد و بعید است که این عملیات به یکباره متوقف شود.
هفته پیش، هیاتی از دفتر آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان و مقام‌های اطلاعاتی این کشور، در کاخ سفید با مسئولان امنیتی آمریکا دیدار کرد. روزنامه‌های آلمان نوشتند در پی این دیدار، آمریکا و آلمان موافقتنامه دوجانبه عدم شنود امضا خواهند کرد. افشای شنود مکالمات سران آلمان، فرانسه، مکزیک و چند کشور دیگر از سوی آمریکا، مناسبات سیاسی واشنگتن را با این کشورها دچار بحران کرد. در میان کشورهای دوست آمریکا که رهبرانشان اخیرا پی برده اند که مکالماتشان شنود شده، غایب بزرگ، اسرائیل است. به نوشته روزنامه گاردین، ۳۵ کشور هدف شنود الکترونیکی آمریکا بوده‌اند، اما فهرست کامل این کشورها منتشر نشده است. تا به حال از اسرائیل تنها به عنوان همدست احتمالی آمریکا نام برده شده است. دنی یاتوم، رئیس پیشین موساد هفته گذشته به روزنامه "معاریو" گفت که آمریکایی‌ها در اسرائیل هم شنود می کنند. بسیاری از مقام‌های اطلاعاتی کنونی و پیشین اسرائیل هم با او هم عقیده هستند. بنیامین نتانیاهو و آریل شارون – نخست وزیران کنونی و پیشین اسرائیل - همیشه از طرف مکالمه تلفنی خود می پرسیدند که از تلفن همراه صحبت می کند یا تلفن ثابت، با این فرض که آمریکایی‌ها دارند به حرفهایشان گوش می کنند. در بیشتر کشورها، فرض بر این است که آمریکا – و بعد از آن هم روسیه – فعالانه مشغول شنودند در بیشتر کشورها، فرض بر این است که آمریکا – و بعد از آن هم روسیه – فعالانه مشغول شنودند. به نوشته روزنامه هاآرتص، در اسرائیل، جاسوسی از کشورهای دوست یک موضوع اجتناب ناپذیر شمرده می شود. چهار کشوری که ظاهرا از شنود آمریکا در امان هستند، متحدان انگلیسی زبان آن هستند، یعنی بریتانیا، کانادا، استرالیا و نیوزیلند. هر چند اگر مجموعه های تلویزیونی از قبیل "ام آی فایو" را تا اندازه ای جدی بگیریم، در این زمینه هم تضمین محکمی وجود ندارد. بر همین اساس، سران دستگاه اطلاعاتی آمریکا و کارشناسان امنیتی این کشور می گویند که واکنش سران آلمان و فرانسه در این زمینه تعجب آور است. این فرض تقریبا پذیرفته شده است که مقامهای بلندپایه آمریکایی به دو دلیل تصمیم به شنود گرفتند: یکی این که تکنولوژی لازم برای این کار در اختیارشان بوده، و دوم این که انتظار نداشتند موضوع از پرده بیرون بیفتد. جاسوسی از دوستان، واقعیتی است که کسی به روی خودش نمی آورد. به عقیده برخی از کارشناسان امنیتی و اطلاعاتی آمریکا، دلیل شنود کشورهای دوست این است که روابط میان کشورها مبتنی بر منافع آنهاست، و فارغ از میزان دوستی کشورها با هم، منافعشان همیشه یکسان نیست. لرد پالمرستون، سیاستمدار قرن نوزده بریتانیا، گفته معروفی دارد: "ما متحدان و دشمنان همیشگی نداریم. تنها منافع ماست که همیشگی و دایمی است، و وظیفه ما، دنبال کردن این منافع است." جیمز لوئیس، مدیر یک موسسه پژوهشی در واشنگتن به روزنامه کریستین ساینس مانیتور گفته است: "برای مطمئن شدن از اینکه متحدی مثل آلمان در چه جهتی حرکت می کند، یک راه این است که بدانیم رهبرانش چه می گویند." در سالهای اخیر آمریکا و آلمان در زمینه های مختلفی اختلاف نظر داشته اند، از جنگ در عراق گرفته تا مراودات تجاری با ایران و چگونگی مقابله با عملیات جاسوسی چین در فضای مجازی. رسوایی شنود، روابط آمریکا و متحدانش را دچار تنشی بی سابقه کرده است رسوایی شنود مکالمات سران کشورهای متحد آمریکا باعث شد لیسا موناکو، دستیار ارشد باراک اوباما در امور امنیت داخلی و ضدترورریسم در مقاله ای بنویسد که رئیس جمهوری آمریکا دستور بازنگری توانایی های تجسسی کشورش را صادر کرده تا اطمینان حاصل شود که گردآوری اطلاعات "به این دلیل صورت می گیرد که لازم است، نه فقط به این دلیلی که توانایی اش را داریم." اما کارشناسان زیادی می گویند که شنود کشورهای دوست سابقه ای دراز دارد و بعید است که این عملیات به یکباره متوقف بشود. مادلین آلبرایت، وزیر پیشین امور خارجه آمریکا تاکید کرده است که در زمان وزارت او، فرانسوی ها جاسوسی اش را می کردند. آلن فریدمن از موسسه پژوهشی بروکینگز در واشنگتن به کریستین ساینس مانیتور گفته است: "این موضوع که جاسوسی از دشمنان جایز است ولی از دوستان نه، تنها پنداری مودبانه است." او می افزاید تردیدی نیست که اعضای اتحادیه اروپا با عملیات تجسسی، می کوشند در باره یکدیگر اطلاعات به دست بیاورند. به نوشته نیویورک تایمز، فرانسه فعالانه مشغول "جاسوسی صنعتی" برای دستیابی یه اسرار تکنولوژیکی آمریکا بوده است. روزنامه‌های آلمان می‌گویند آمریکا و آلمان موافقتنامه دوجانبه عدم شنود امضا خواهند کرد از پرده برون افتادن راز، اما، شاید این بار رئیس جمهوری آمریکا را وادار به متوقف کردن عملیات دیرپای جاسوسی از کشورهای دوست کند، چرا که در غیر این صورت، به نوشته روزنامه نیویورک تایمز، ممکن است از همکاری شرکای اصلی اش در زمینه تعقیب تروریستها، مدیریت اقتصاد جهانی و کاستن از سرعت برنامه ی هسته ای ایران، محروم شود. دولت آلمان پیشتر از آمریکا خواستار امضای یک پیمان منع شنود و تجسس شده بود. دولت آقای اوباما تا پیش از این، از چنین کاری تن می زد، شاید از بیم آن که کشورهای دیگر هم خواسته مشابهی مطرح کنند. اما به گزارش مطبوعات آلمان، واشنگتن موافقت کرده که چنین پیمانی با برلین ببندد. رسوایی اخیر، روابط آمریکا و متحدانش را دچار تنشی بی سابقه کرده است، اما کارشناسان بسیاری برآنند که آبها که از آسیا بیفتد، کشورهای دوست همچنان به جاسوسی از یکدیگر ادامه خواهند داد.