پرونده هسته ای ايران روی نردبان بحران
با آغاز نشست شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی، و با فرض اينکه اتفاق خاصی رخ ندهد، می توان از هم اکنون پرونده هسته ای ايران را در شورای امنيت سازمان ملل ديد.
شورای امنيت به احتمال بسيار اواخر ماه جاری ميلادی (مارس) به موضوع برنامه های هسته ای ايران و گزارش شورای حکام رسيدگی خواهد کرد تا رويارويی با ايران وارد مرحله تازه ای بشود. با اين حال تا 'تحريم' راه درازی مانده و چه بسا کار هرگز به آنجا نرسد، و در هر صورت، پيش از هر گام ديگر، شورای امنيت به هشدار و درخواست از ايران برای تعليق برنامه های هسته ای بسنده خواهد کرد. دورنمايی که در حال حاضر می توان تصور کرد، مانورهايی است که احتمالا به درازا می کشند، و بايد منتظر ماند و ديد آيا فشار های وارده به ايران آنقدر خواهد بود که موجب تغيير رويه اين کشور در مورد برنامه هسته ایش بشود. دولت ايران همواره بر حق خود برای دستيابی به چرخه کامل سوخت هسته ای و غنی سازی برای مصارف صلح آميز - بر مبنای پيمان منع گسترش سلاح های اتمی - تاکيد کرده، اما کشورهای غربی نگرانند که اين کشور دانش هسته ای را برای ساختن تسليحات هسته ای به کار گيرد. نردبان بحران گزارش آقای البرادعی، رييس آژانس بين المللی انرژی اتمی، در مورد پرونده هسته ای ايران هنوز به شورای حکام ارايه نشده، اما آنچه از اين گزارش به رسانه های مختلف درز کرده نشانگر آن است که انتقادهای پيشين به عملکرد ايران همچنان به قوت خود باقی است. بنابراين به نظر نمی رسد شورای حکام در تصميم نشست ماه گذشته خود مبنی بر 'گزارش' پرونده اين کشور به شورای امنيت تغييری ايجاد کند. يک مقام ارشد سياسی بريتانيا پيش بينی کرده است که با اتمام کار شورای حکام، شورای امنيت در همين ماه جاری ميلادی رسيدگی به پرونده هسته ای ايران را در دستور کار خود قرار دهد. وی می گويد: "آنچه از اين پس خواهيم ديد واکنش هايی گام به گام خواهد بود، [همچون] يک نردبان... نمی خواهيم يک مرتبه به مرحله 'تحريم' بپريم." به گفته اين مقام رسمی، تحولات پيش رو احتمالا در سه مرحله رخ خواهد داد. در مرحله نخست، شورای امنيت از ايران خواهد خواست طبق درخواست آژانس بين المللی انرژی اتمی، فعاليت های هسته ایش را به حال تعليق در بياورد. گفته می شود که آمريکا خواستار گنجاندن يک ضرب الاجل يک ماهه در اين مرحله است. اگر اين خواسته شورای امنيت با بی اعتنايی ايران مواجه شود، در مرحله دوم احتمالا هشدارهايی جدی تر، همراه با تهديد به 'تدابير' بازدارنده از سوی اين شورا در نظر گرفته خواهد شد، هر چند که ممکن است همراه کردن چين و روسيه در اين مرحله چندان آسان نباشد. در صورتی که ايران باز هم در مورد برنامه های هسته ای خود تجديد نظر نکند، در مرحله آخر 'تدابير' اعلام شده در مرحله دوم به اجرا گذاشته خواهند شد. تدابير بازدارنده اين مقام رسمی بريتانيايی بر اين باور است که حتی در اينصورت احتمال اينکه 'تدابير' در نظر گرفته شده، تحريم های بازرگانی باشد، به دليل مخالفت چين و روسيه، چندان زياد نيست. (چه بسا به کار گيری واژه 'تدبير' به جای 'تحريم' عمدی بوده و از همين منظر قابل توجيه باشد.) به نظر می رسد اين تدابير به سوی آنچه به 'تحريم های هوشمند' موسوم است، برود. به اين معنا که برخی اشخاص هدف تحريم ها قرار بگيرند و به عنوان مثال، مسافرت يا فعاليت های مالی آنها با محدوديت مواجه شود. اگرچه اثرگذاری اينچنين تدابيری نيز مورد ترديد است. افزون بر همه اين موارد، اگر تهديدها و حتی تحريم های سازمان ملل موثر واقع نشوند، احتمال اقدام نظامی ايالات متحده و اسراييل همچنان وجود دارد. اما به نظر می رسد راه ديپلماتيک طولانی ای باقی مانده است تا کار به اينچنين نقطه ای برسد. خدمات