'به اراده خداوند': اولين خلبانان جنگنده زن در پاکستان
در پنجاه و پنج سال گذشته دانشکده افسری نيروی هوايی پاکستان دانشجوی زن نداشته است. اما اين وضعيت در حال تغيير است.
اکنون زنان پاکستانی اجازه دارند در رشته مهندسی هوانوردی و برنامه های آموزش هدايت هواپيماهای جنگی نام نويسی کنند. به اين ترتيب برخلاف انتظار بسياری از مردان برخی از آنها به زودی جت های جنگنده را به پرواز در خواهند آورد و رفته رفته دانشجويان نظامی مرد متوجه اين واقعيت خواهند شد که صفت های مردانه شرط لازم برای وارد شدن به اين مرکز آموزشی معتبر نيست. در بخش تعليم پرواز دانشکده نيروی هوايی پاکستان دو گروه پنج نفره زن و تعداد بيشتری در واحد مهندسی و هوانوردی سرگرم آموزش هستند. شايد هنوز شمار اين زنان پيشگام محدود باشد، اما بسياری از تعليم دهندگان و حتی برخی از دانشجويان مرد اذعان دارند که حضور آنها مشهود است. "آرزويی ديرينه" تا چندی پيش، بيشتر زنان در جامعه اسلامی و محافظه کار پاکستان تنها می توانستند در رويای ازدواج با يک خلبان باشند و تشويق نمی شدند که خود خلبان شوند. اما چند مورد استثنا هم وجود داشته است. "سبا خان" يکی از چهار دانشجوی نظامی زن دانشکده افسری نيروی هوايی پاکستان است که مراحل دشوار آموزش خلبانی را پشت سر گذاشته است. او ساکن شهر مذهبی کويته، مرکز استان بلوچستان پاکستان، است. خانم خان می گويد در ابتدا عمويش، که در نيروی هوايی خدمت کرده، الهام بخش او بوده است و با حمايت خانواده روشنفکرش تشويق شده به آگهی پذيرش دانشجوی زن در دانشکده نيروی هوايی پاسخ دهد: "خلبان بودن آرزوی ديرينه من بوده است و بالاخره به اراده خداوند من تا اين جا پيش رفته ام و گروه ما الهام بخش بسياری ديگر از دختران و زنان خواهد بود." "تساوی" دانشکده افسری نيروی هوايی پاکستان همچنان محيطی مردانه است و هنوز نگرش دانشجويان مرد نسبت به حضور زنان در اين مکان روشن نيست. در حالی که اکثر آنها در گفتگوهای رسمی از پذيرش زنان استقبال کرده اند، برخی معتقدند که مردها بايد رئوف باشند و نسبت به زنان برخوردی ترحم آميز داشته باشند. ثمن احمد، يکی از دانشجويان دختر، که در صدر هم قطاران خود در رشته مهندسی هوانوردی قرار دارد در اين باره واکنشی صريح دارد: " ما بر اساس شرايطی يکسان با مردان رقابت می کنيم. با ما از روی دلسوزی رفتار نشده و ما ترحم نمی خواهيم." مهارت او فقط در سر کلاس درس نيست. او در يک تمرين تيراندازی که من شاهدش بودم هر پنج بار به هدف زد. تفکيک دانشجويان زن و مرد بسياری از مقامات ارشد نظامی در پاکستان بر اين عقيده اند که در بسياری از کشورهای جهان پذيرش زنان در پايگاه های نظامی و واحدهای جنگی تصميمی دشوار بوده است. در پاکستان چالش هايی که می تواند بر سر راه چنين اقدامی قرار داشته باشد بزرگتر است. در کنار مسائلی مانند مشخصه های فيزيکی، مسائل فرهنگی و مذهبی نيز بايد در نظر گرفته شود. رئيس دانشکده نيروی هوايی ضمن اذعان به حساسيت های خاص فرهنگی در پاکستان حضور زنان را مثبت ارزيابی می کند: "نام نويسی از دانشجويان زن تجربه مثبتی بوده و برخی از آنها بيش از انتظار موفق بوده اند." اما دانشجويان زن و مرد تا حدودی تفکيک شده اند. در حالی که در رژه نظامی صبحگاهی دختران و پسران دانشجو شانه به شانه حرکت می کنند، برخی آموزش ها، به ويژه تمرينات جسمانی، به طور جداگانه انجام می شود. شازيا احمد، که اداره دانشجويان زن اين دانشکده را برعهده دارد، جدا بودن دختران از پسران را به دلايل مختلف مفيد می داند: "تفکيک دختران و پسران در برخی قسمت ها بسيار مهم است. ما يک جامعه اسلامی هستيم. همچنين اين جداسازی تا قبل از اين که دختران عمليات دشوارتری را آغاز کنند برای اعتماد به نفس آنها مفيد است." معيارهای دانشکده نيروی هوايی پاکستان برای دختران و پسران يکی است. دانشجويان چه زن چه مرد در صورت ناموفق بودن در دوره های آموزشی از دانشکده اخراج می شوند. در هر حال، تاکنون عملکرد دانشجويان زن دانشکده نيروی هوايی پاکستان، هر چند که تعداد آنها کم است، بسيار خوب بوده و اگر اين روند ادامه يابد تا يک سال ديگر پاکستان برای اولين بار در تاريخ اين کشور خلبانان جنگده زن خواهد داشت. خدمات