دولت وحدت ملی در فلسطین؛ حماس از ایران فاصله می گیرد؟
دولت ایران از تشکیل دولت وحدت ملی فلسطینیان استقبال کرده است، اما به نظر می رسد ائتلاف حماس با جریان های میانه رو فلسطینی سبب دوری این گروه اسلام گرا از جمهوری اسلامی شود.
موضوع فوق احتمالا بر مقام های ایران نیز پوشیده نیست، اما آنها راهی جز استقبال از تشکیل دولت وحدت ملی فلسطینیان نداشتند، زیرا مخالفت با تشکیل دولت ملی از یک سو، روابط ایران با اعراب را بیش از پیش به خطر می انداخت و از سوی دیگر ایران به تشویق جنگ داخلی بین جناح های فلسطینی متهم می شد. گروه حماس از زمانی که در سرزمین های فلسطینی به قدرت رسیده، عمدتا به علت وضع تحریم های بین المللی و انزوای جهانی و منطقه ای، روابط نزدیکی با تهران برقرار کرده است، اما به نظر می رسد تصویری که در رسانه ها و محافل سیاسی جهان از میزان نزدیکی حماس و ایران ترسیم می شود، بدون اغراق نباشد. در واقع، همانندی مواضع سیاسی حماس و جمهوری اسلامی در باره بسیاری از مسائل بین المللی، تصور اتحاد کامل آنان را دامن زده است، اما این مساله به بهای نادیده گرفتن اختلاف های عقیدتی دو طرف منجر شده است. حماس که یکی از شاخه های اخوان المسلمین محسوب می شود، گروهی سنی مذهب است که از قضا حساسیت خاصی نیز نسبت به مسائل فرقه ای دارد. به علت همین حساسیت، برخی رهبران مذهبی حماس بعضا نسبت به ترویج گرایش های شیعی در میان فلسطینیان که به حزب الله و جهاد اسلامی فلسطین نسبت داده شده است، هشدار داده اند. این در حالی است که جهاد اسلامی فلسطین نیز نظیر حماس، یک گروه سنی مذهب است، اما به دلیل ارتباط بسیار نزدیکش با تهران از سوی برخی از رهبران مذهبی حماس به عنوان گروهی شیعه معرفی شده است. حماس اما به دلیل ارتباط گسترده اش با تهران در طول یک سال گذشته، خود نیز در معرض اتهام فاصله گرفتن از مذهب اهل سنت قرار گرفته است. این موضوع بویژه پس از اعدام صدام حسین دیکتاتور سابق عراق ابعاد وسیع تری پیدا کرد. با آنکه حماس و هواداران آن، اعدام صدام حسین را محکوم و برای او در شهرهای فلسطینی خیمه عزا به پا کردند، ولی برانگیخته شدن احساسات ضد شیعی و ضد ایرانی ناشی از اعدام صدام حسین در برخی محافل اسلام گری جهان عرب، حماس را هم به دلیل ارتباط نزدیکش با ایران در تنگنا قرار داد. چند ماه پیش، هنگامی که درگیری های بین نیروهای مسلح فتح و حماس در نوار غزه به اوج خود رسیده بود، هوادارن فتح در گردهمایی های سیاسی خود علیه حماس، خطاب به آن فریاد می زندند: شیعه! شیعه! رهبران حماس برای گریز از تنگنای فوق، به تدریج روابط خود را با کشورهای محافظه کار عرب بخصوص عربستان بهبود بخشیدند که نتیجه آن، دعوت ملک عبدالله شاه عربستان از فتح و حماس برای شرکت در اجلاس مکه و استقبال گرم حماس از این دعوت بود. امضای تفاهمنامه مکه از سوی فتح و حماس را شاید بتوان به پیشدستی سعودی ها برای به دست گرفتن ابتکار عمل در مورد مساله فلسطینیان تعبیر کرد که به نوبه خود به حاشیه رفتن نسبی ایران را در این زمینه همراه دارد. به هر حال، دولت وحدت ملی فلسطین که برآمده از تفاهمنامه مکه است، صرف نظر از موضع گیری های سیاسی حماس، در عمل تابع برنامه صلح عربی است که قرار است در اجلاس فروردین ماه سران عرب در ریاض به صورت طرحی روشن به اسراییل ارائه شود. پیشبرد برنامه صلح عربی در واقع تن حماس به شرایطی است که گروه چهارجانبه بین المللی برای حل مساله فلسطینیان تعیین کرده است. بنابراین، هر چند که حماس ممکن است برای جلب رضایت ایران، بر پاره های از مواضع سابق خود تکیه کند و ایران نیز طبق شیوه معمول خود، مواضع لفظی حماس را به مفهوم پیروزی استراتژی خود در خاورمیانه قلمداد کند، اما به نظر می رسد در عمل حماس در مسیری قرار گرفته است که آن را از ایران دورتر خواهد کرد. خدمات