واکنش‌ها به درگذشت زریاب، 'افغانستان نویسنده نام‌آور تاریخش را از دست داد'
محمداعظم رهنورد زریاب، نویسنده سرشناس افغانستان، شب گذشته در سن ۷۶ سالگی در بیمارستان چهارصد بستر شهر کابل درگذشت. علت مرگ او ابتلا به کرونا ذکر شده است. قرار است پیکر او امروز در شهر کابل تشیع شود.
آقای زریاب از چندی به این سو به دلیل بیماری که داشت، در شفاخانه بستری بود. رهنورد زریاب از داستان نویسان پرآوازه افغانستان بود و لحظاتی پس از تایید خبر درگذشت او، شبکه‌های اجتماعی در این کشور مملو از واکنش و اندوه شد و بسیاری از چهره‌های فرهنگی، روزنامه‌نگاران و سیاستمداران افغان به خاطر درگذشت وی واکنش نشان دادند و فوت او را ضایعه جبران‌ناپذیر خواندند. محمدامین احمدی، نویسنده و استاد دانشگاه، نوشته که رهنورد زریاب، تخم سخن کاشته است، آثار او در زمانه‌ عسرت زبان پارسی دری در کشور، غنیمتی است بزرگ، او در قالب داستان، حکمت و فرزانگی، درد، رنج، شادی و تناقض‌های نهفته در وجود آدمی را با زیبایی زبان در آمیخته، زنده و پویا روایت می‌کرد. عتیق رحیمی، نویسنده مشهور افغانستان نوشته "در قلمرو ادبيات ما و در وادى سخن، او هم رهنورد بود و هم رهنما و هم راه و همچنان خواهد ماند براى ما گم‌گشتگان قافلهء تاريخ، سرگردان در جستجوى رد پايش در كوير بى قصهء هستى مان." حسین حیدربیگی، شاعر و داستان‌نویس افغان نوشته که آقای زریاب یکی از قله‌های داستان‌نویسی ما بود: تمیز صحبت می‌کرد و همان‌گونه می‌نوشت. مطالعات گسترده در زمینه ادبیات کهن و مباحث اندیشه‌ای داشت. جواد خاوری، نویسنده افغان، نیز نوشته که او رفت، اما نقش خود را بر دیوار زمان نگاشت. یادش باقیست، چنان که کلام و کلماتش باقی است. فرهاد دریا، هنرمند شناخته شده افغانستان نیز با ابراز تاسف از فوت رهنورد زریاب نوشته که وی بیش‌تر از پنجاه سال برای فرهنگ افغانستان کار و پیکار کرده بود و در قلمرو زبان فارسی، نامی بلندآوازه و بزرگ بود. سازمان گزارش‌گران_بدون_مرز (RSF) نیز درگذشت رهنورد زریاب را تسلیت گفته و از او به عنوان "مدافع آزادی بیان و آزادی رسانه‌ها" یاد کرده است. به گفته این سازمان، روزنامه‌نگاران و رسانه‌ها در یکی از سخت‌ترین دوره‌‌های نبرد برای آزادی بیان، یکی از بهترین مدافعان خود را ازدست دادند. صدیق‌الله توحیدی، روزنامه‌نگار افغان نیز با اشاره به کار آقای زریاب به عنوان ویراستار در شبکه موبی گروپ افغانستان گفت که او با کارش در این رسانه توانست که زبان فاخر و نثر پخته‌ای را نهادینه کند و نگاه متفاوتی را در برنامه‌های سیاسی این رسانه‌ بوجود آورد. آقای زریاب در میان فرهنگیان ایران نیز چهره شناخته شده بود. سه سال پیش شب بزرگداشت از "رهنورد زریاب" در تهران برگزار شد و در آن محمود دولت آبادی، نویسنده سرشناس ایرانی و برخی دیگر از نویسندگان ایران سخنرانی کردند و به بررسی کارنامه او پرداختند. در کنار این‌ها، شماری از چهره‌های سیاسی افغانستان نیز نسبت به درگذشت رهنورد زریاب واکنش نشان داده‌اند. عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان گفته که او از داستان‌نویسان شناخته‌شده زبان فارسی در منطقه و جهان بود و ۵۰ سال در راستای بارورسازی و احیای زبان و ادبیات فارسی کار کرد. به گفته آقای عبدالله، شکی نیست که با مرگ رهنورد زریاب، افغانستان یکی از نویسندگان برجسته و نام‌آور تاریخ معاصرش را از دست داد. سفر بی‌بازگشت فرزانه و پیر قصه‌گو، ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر و خلائی پرناشدنی است. ارگ ریاست جمهوری افغانستان درگذشت آقای زریاب را "ضایعه بزرگ در عرصه ادب و فرهنگ کشور" خوانده است. در خبرنامه‌ای این نهاد آمده که رهنورد زریاب سال‌های زیادی از عمر خویش را به عنوان نویسنده، داستان نویس و فعال رسانه‌ای، ادبی و فرهنگی کشور سپری کرد و آثار ماندگار از خود بجا گذاشت. سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری افغانستان گفته که رهنورد زریاب از چهره‌های ماندگار فرهنگی و یکی از قله‌های رفیع داستان‌نویسی در کشور ما بود که آثار گرانسنگی را از خود به یادگار گذاشته است. حامد کرزی و شماری دیگر از چهره‌های سیاسی افغانستان نیز درگذشت آقای زریاب را تسلیت گفته است. رهنورد زریاب کی بود؟ محمداعظم رهنورد زریاب (متولد ۱۳۲۳) یکی از موثرترین و مطرح ترین نویسندگان معاصر افغانستان بود که جامعه فرهنگی ایران و تاجیکستان نیز با آثار او آشنایی دارند. آقای رهنورد لیسانس خود را در رشته روزنامه‌نگاری در دانشگاه کابل خوانده بود و مدرک کارشناسی ارشد را در همین رشته از دانشگاه ویلز جنوبی از بریتانیا به دست آورده بود. او به زبان انگلیسی مسلط بود و در فلسفه، روانشناسی و جامعه شناسی مطالعاتی زیادی داشت. رهنورد زریاب ده‌ها اثر ادبی خلق کرده بود و پرکارترین نویسنده از نظر تعداد آثار تولید شده در دهه‌های اخیر بود. آقای رهنورد در انواع و سبک‌های مختلف روایت‌های خود را به خوانندگانش عرضه کرده است. رهنورد زریاب بیشتر از صد داستان کوتاه و چندین رمان نوشته است که شماری از این داستان‌ها در مجموعه‌های چون آوازی از میان قرن‌ها، مرد کوهستان، دوستی از شهر دور، نقش‌ها و پندارها چاپ شده است. ترجمه ها و مقالات زریاب در کتاب‌های چون پیراهن‌ها، حاشیه‌ها و گنگ خوابدیده منتشر شده است. مقالات تحقیقی او درباره صادق هدایت و بزرگ علوی از کارهای مورد توجه ایرانیان است. گزیده‌ای از داستان‌های کوتاه رهنورد زریاب به نام "تصویر" به زبان روسی ترجمه شده و فیلمنامۀ فیلم "اختر مسخره" نیز از آثار اوست. آقای زریاب همسر سپوژمی زریاب، نویسنده نامدار دیگر افغانستان، بود و سه فرزند دارد. رهنورد زریاب در اوایل دهۀ هفتاد خورشیدی به فرانسه مهاجرت کرد و پس از سقوط طالبان به کابل برگشت. او پس از برگشتن به کابل مدتی به عنوان مشاور وزارت اطلاعات و فرهنگ کار کرد و پس از آن کارش را به عنوان ویراستار در شبکه تلویزیونی طلوع نیوز ادامه داد. رهنورد زریاب همچنین به عنوان رئیس انجمن نویسنده‌گان افغانستان نیز کار کرده بود.