کرونا در افغانستان؛ برنامه دولتی توزیع نان به نیازمندان چگونه اجرا می‌شود؟
از مجموع ۳ میلیون قرص نانی که این روزها توسط شهرداری کابل به افراد نیازمند توزیع می‌شود، سهم عادله، در یک شبانه روز ۲۰ قرص نان است که در دو نوبت در اختیار او قرار می‌گیرد. این کمک دولتی توانسته بخشی از نگرانی‌های عادله ۴۵ ساله را بر طرف کند.
دولت افغانستان به نیازمندان نان توزیع می‌کند شوهر عادله شش سال پیش فوت کرده و از آن هنگام تا کنون او مسئولیت سه کودکش را بر عهده گرفته است. او تا همین یک ماه پیش در یکی از موسسات خصوصی در شهر کابل به عنوان نظافتچی کار می‌کرد. شهر قرنطین و فعالیت موسسه نیز متاثر و او هم بدون هیچ دستمزدی خانه‌نشین شد. یکی از همکارانش هنگام خداحافظی به او گفته بود که متوجه باش بیمار نشوی اما عادله پاسخ داده بود: "قبل از این‌که ویروس ما را بیمار کند، از گرسنگی خواهیم مرد". توزیع نان از سوی دولت افغانستان برای افراد نیازمند در شهر کابل از چند روز به این طرف ادامه دارد. روز گذشته این برنامه در پنج ولایت دیگر که شامل ننگرهار، قندوز، قندهار، هرات و بلخ می‌شود، نیز آغاز شد. برنامه‌ای که تا این جای کار موافقان و مخالفان زیادی داشته است. قرار است در چارچوب این برنامه برای ۱۵ میلیون نفر در سراسر این کشور نان رایگان توزیع شود. به تازگی محمداشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان در پیامی گفت که برنامه توزیع نان به نیازمندان در حال اجراست و این روند به این دلیل از شهر کابل آغاز شد که از یک سو از نزدیک نظارت و از سوی دیگر به نیازمندان بیشتری که در این شهر زندگی می‌کنند، زودتر رسیدگی شود. افراد نیازمند منتظر دریافت نان عادله همانند ۷۰۰ هزار نفر دیگر در شهر کابل درآمدش به شغل‌اش وابسته است. کار نکند گرسنه می‌ماند. با پنج هزار افغانی که او بابت کارش در طی ماه‌های گذشته دریافت می‌کرد به سختی می‌توانست که دخل و خرچ‌اش را برابر سازد. تا این که حدود دو هفته قبل وکیل گذر/محله در خانه او را کوبید و برایش از توزیع نان خبر داد. صبح و عصر این روزها عادله همانند هزاران شهروند دیگر کابل به صف می‌شوند تا نان دریافت کنند. در صف بزرگی از افرادی که برای دریافت نان در جلو یکی از نانوایی‌ها در غرب کابل شکل گرفته، در کنار ده‌ها مرد، خانم‌های زیادی نیز دیده می‌شوند. زنانی که به نظر می‌رسند، اکثر شان مسولیت تامین مایحتاج خانواده را بر عهده دارند. توزیع ۳ میلیون قرص نان نان خشک، اساسی‌ترین بخشی از غذا در سفره افغان‌هاست. اما با اعمال قرنطین و محدود شدن کسب و کار، عده‌ای زیادی در کابل حتا توان خرید آن را هم ندارند. پس از آنکه برنامه توزیع گندم با انتقاد شهروندان روبرو شد، این بار دولت برنامه توزیع نان خشک به نیازمندان را در شهر کابل آغاز کرده است. شهرداری کابل از روند توزیع نان و چگونگی کار نانوایی‌ها نظارت می‌کند. داوود سلطان‌زوی، شهردار کابل به بی‌بی‌سی گفت که تا کنون ۲۵۰هزار خانواده نیازمند در شهر کابل شناسایی شده و روزانه دو بار و در هر نوبت ۱.۵ میلیون قرص نان به این افراد توزیع می‌شود. مطابق این برنامه در حال حاضر برای هر فرد خانواده در جریان یک شبانه روز دو قرص نان و برای یک خانواده پنج نفری ده قرص نان توزیع می‌شود. شهردار کابل گفت که این برنامه هم اکنون در ۲۲ ناحیه شهر تطبیق می‌شود و ۱۴۰۰ نانوایی با شهرداری در قسمت توزیع نان به شهروندان همکاری دارد. داوود سلطان‌زوی گفت که این برنامه در حال حاضر تنها برای رمضان طرح شده و در صورتی که قرنطین در پایتخت ادامه پیدا کند، پس از پایان رمضان در این برنامه تجدیدنظر خواهد شد. داخل نانوایی در کابل انتقادها از این برنامه این برنامه هرچند از یک سو با استقبال شماری از شهروندان روبرو شده اما در در مقابل مدیریت و چگونگی نظارت از توزیع نان به خانواده‌های فقیر در روزهای اخیر به شدت زیر انتقاد قرار داشته است. بسیاری‌ها از این شاکی‌اند که نیازمندان واقعی از این کمک‌ها بی‌بهره‌ هستند. اما شهرداری کابل می‌گوید که توزیع نان به همکاری وکیل‌های گذر/محله، شورای علما، رئیس شورای زنان ناحیه و با همکاری مردم در قسمت معرفی افراد نیازمند صورت می‌گیرد. مسوولان در شهرداری می‌گویند که فهرست نیازمندان با گذشت هر روز اصلاح می‌شود. نگرانی دیگر هم این بوده که مبادا تجمع مردم به خاطر دریافت نان، خود به چالش دیگری برای انتقال ویروس کرونا بدل شود. در روزهای اخیر بارها دیده شده که مردم بدون در نظر گرفتن فاصله، جهت دریافت نان در جلو نانوایی‌ها تجمع کرده‌اند. وزارت صحت عامه/ هداشت افغانستان نیز گفته که ضرر این برنامه نباید بیشتر از مفادش باشد. آغاز توزیع نان در پنج ولایت دیگر با همه‌ی این‌ها، برنامه توزیع نان روز گذشته در ولایت‌های، ننگرهار، قندوز، قندهار، هرات و بلخ نیز آغاز شد. محمداشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان شام روز یک‌شنبه ۱۴ثور/اردبیهشت با نشر پیامی به همین مناسبت گفته که دولت از تاثیرات اقتصادی و اجتماعی کرونا که مشکلاتی برای شهروندان خلق کرده آگاه است. آقای غنی در این پیامش خاطر نشان کرده که دولت با استفاده از تمامی امکانات به خاطر کاهش تاثیرات منفی کرونا و کمک به نیازمندان کار خواهد گرفت.. اشرف غنی گفته که به زودی این روند در تمامی ولایات این کشور آغاز می‌شود. آقای غنی از عالمان دینی (روحانیان)، مسئولان شهرداری، وکلای گذر/محله و افراد صاحب‌نفوذ دیگر خواسته که به خاطر مدیریت بهتر در روند توزیع نان برای نیازمندان، همکاری و نظارت کنند. در حال حاضر دفتر معاونیت نخست ریاست جمهوری افغانستان مسولیت بخش هماهنگ ساختن کمک‌های جهانی و رهبری خطرات ساختاری کرونا را در کشور به پیش می‌برد. رضوان مراد، رئیس مطبوعات و روابط عامه معاونیت نخست ریاست جمهوری، به بی بی سی گفت که برنامه دولت این است که برای ۱۵ میلیون نیازمند کشور نان خشک توزیع کند. به گفته او این روند تا زمانی ادامه می‌یابد که شهرها در قرنطین و خطرات شیوع کرونا موجود باشد. اما این برنامه در ولسوالی‌ها و روستاها که نانوایی‌ها در آن جا وجود ندارد چگونه دنبال می‌شود؟ آقای مراد می‌گوید گفتگو در این مورد با مردم محل و متنفذان مناطق روستایی ادامه دارد تا یک مکانیزمی برای توزیع نان بر اساس پیشنهاد خود آن‌ها تهیه شود. بودجه این طرح تا کنون هزینه توزیع نان از سوی دولت افغانستان پرداخت می‌شود. آمارها نشان می‌دهد که توزیع نان خشک روزانه حدود ۳۰ میلیون افغانی تنها در شهر کابل هزینه بر می‌دارد. شمعروزخان مسجدی، سخنگوی وزارت مالیه/دارایی افغانستان به بی بی سی گفت که مطابق به تعدیلات جدیدی که در بودجه صورت گرفت، ۶ میلیارد و ۳۵۲ میلیون افغانی برای توزیع نان خشک در کابل و ولایات بودجه در نظر گرفته شده است. از سویی هم رضوان مراد، رئیس مطبوعات و روابط عامه معاونیت نخست ریاست جمهوری می‌گوید که مذاکرات به خاطر جلب کمک‌ها با مسوولان بانک انکشاف آسیایی، بانک جهانی، اتحادیه اروپا، برخی از کشورهای دیگر و سازمان‌های کمک کننده به افغانستان جریان دارد تا پول بیشتری به خاطر توزیع مواد غذایی به مردم فراهم شود. او گفت در صورتی که دولت کمک‌هایی را از سوی جامعه جهانی بدست آورد اقلام خوراکی بیشتر به مردم توزیع خواهد شد. این درحالی‌ست که به گفته وزارت اقتصاد افغانستان، به دنبال اتخاذ تدابیر پیشگیرانه برای جلوگیری از شیوع بیشتر ویروس کرونا و قرنطنینه شهرها، درآمد افراد شاغل در این کشور کاهش یافته و باعث گسترش فقر در میان مردم شده است. براساس آمار وزارت اقتصاد حتا قبل از شیوع کرونا ۱۷ میلیون نفر در این کشور به سختی به سه وعده غذایی کافی دسترسی داشتند. پیش از این نهاد حمایت از کودکان نیز گفته که یک سوم جمعیت افغانستان به خصوص کودکان با کمبود غذایی مواجه خواهد شد. نهاد حمایت از کودکان در گزارش تازه تقاضای رساندن فوری غذا به کودکان نیازمند در افغانستان کرده است.