"خاورميانه - دردسر بزرگ و بعد دردسر بزرگتر"
هفته نامه اکونوميست چاپ لندن در شماره 2 ستپامبر در گزارشی با عنوان "خاورميانه - دردسر بزرگ و بعد دردسری بزرگتر" به شرايط کنونی منطقه شامل هرج و مرج در عراق، جنگ لبنان، اختلاف اسرائيل و فلسطينيان و موقعيت کنونی دولت ايران پرداخته است.
اين گزارش با اشاره به ويرانی های جنگ اخير لبنان يادآور می شود که رييس جمهوری آمريکا عمليات اسرائيل عليه حزب الله لبنان را بخشی از مبارزه جهانی عليه تروريسم توصيف کرده است در حاليکه دو سال قبل، اسامه بن لادن، رهبر شبکه القاعده، گفته بود که انگيزه وی از سازمان دادن حملات يازدهم سپتامبر سال 2001 در آمريکا، انتقام گرفتن از بمباران بيروت در سال 1982 بود. در ادامه گزارش آمده است که در پی حملات انتحاری يازدهم سپتامبر، کسانی در خاورميانه از کشته شدن گروهی از آمريکاييان ابراز خوشنودی کردند در حاليکه بسياری ديگر، از جمله شيخ محمد حسين فضل الله، محبوبترين روحانی شيعه در لبنان، اين حملات را محکوم دانست. اکونوميست می نويسد که اخيرا شيخ محمد حسين فضل الله در واکنش به حملات اسرائيل به لبنان آن را جنگ آمريکاييان با نيابت اسرائيل خواند و انگيزه آن را سلطه جويی سياسی، اقتصادی و نظامی ايالات متحده در تمامی خاورميانه توصيف کرده است. به نوشته اکونوميست، بسياری ديگر از مردم خاورميانه همين احساس را نسبت به آمريکاييان دارند در حاليکه قرار نبود اوضاع چنين شکلی به خود بگيرد و برای مدتی به نظر می رسيد که چنين نيز نخواهد شد. اکونوميست ادامه می دهد که سياست راهبردی دولت جورج بوش برای استقرار دموکراسی در خاورميانه هم باعث شد تا لرزه بر اندام رژيم های سرکوبگر منطقه افتد و در حاليکه برخی اعراب آن را طرحی مرموز و شرورانه تلقی می کردند، برخی ديگر آن را نشانه ای از تغيير جهت سياست آمريکا در کنار گذاشتن حمايت از ديکتاتورها می دانستند. پيامدهای رويکرد خاورميانه ای آمريکا به نوشته اکونوميست، عزم سياسی ايالات متحده ييامدهای ملموسی هم در پی داشت و تمامی دولت های منطقه به صلاح خود ديدند که به مبارزه عليه گروه های جهادی بپيوندند. اين نشريه دربرشمردن پيامدهای سياست خاورميانه ای آمريکا می نويسد که ليبی برنامه هسته ای مخفيانه خود را کنار گذاشت، عربستان سعودی به اصلاح محتوای کتاب های درسی آن کشور پرداخت تا از شدت بيگانه ستيری آنها بکاهد و سياست های دموکرات مآبانه هم در همه جا به کار افتاد. بخشی از اين تحولات صرفا جنبه ظاهرسازی داشت اما انتخابات آزاد در عراق و فلسطين نتايج غيرمنتظره ای را در پی آورد و در لبنان، يک قيام مسالمت آميز به چندين دهه قيمومت سوريه بر آن کشور خاتمه داد. اين هفته نامه سپس جنگ عراق را مطرح می کند و می نويسد که پيش بينی عمرو موسی، دبيرکل اتحاديه عرب، در اين مورد که حمله به عراق "درهای دوزخ را می گشايد" تحقق يافته و عراق به تدريج به مکانی برای رشد تروريسم مبدل شده است. اکونوميست انتشار تصاويری از آزار زندانيان ابوغريب توسط نيروهای آمريکايی و وضعيت بازداشتگاه گوانتانامو را عواملی در پراکندن هواداران آمريکا در منطقه می داند و می نويسد که در يکی از جديد ترين نظرخواهی های انجام شده در منطقه، سه چهارم از پرسش شوندگان انگيزه حمله آمريکا را دست اندازی به منابع نفت عراق دانسته اند و بسياری ديگر از ايجاد پايگاه نظامی در منطقه و حمايت از اسرائيل به عنوان هدف های جنگ عراق سخن گفته اند. ايران بالنده به نوشته اکونوميست، جنگ عراق به جای ترساندن مخالفان سياست آمريکا، مانند سوريه و ايران، باعث تقويت موقعيت آنان شده است. اين هفته نامه می نويسد که اقدام ايالات متحده در تغيير رژيم در عراق و افغانستان از نظر استراتژيکی به نفع ايران تمام شد بدون اينکه هزينه ای بر اين کشور تحميل کرده باشد. اکونوميست می افزايد که احساسات مليگرايانه در ايران به انتخاب يک دولت بيگانه ستيز و مشتاق دستيابی به ابزار بازدارنده هسته ای منجر شد و حزب الله، يعنی بازوی ايران در لبنان، تشويق شد تا خصومت خود عليه اسرائيل را تا حد تحريک اين کشور به جنگ شدت بخشد. اين هفته نامه می افزايد که احساسات ضد آمريکايی باعث تقويت موقعيت اسلامگرايان در منطقه شده به نحوی که اخوان المسلمين در مصر و جنبش حماس در فلسطين توانسته اند به موفقيت های انتخاباتی دست يابند در حاليکه هدف اعلام شده آقای بوش برای ايجاد کشور مستقل فلسطينی تحقق نيافته و ايالات متحده تلاش چندانی در اين زمينه از خود نشان نداده است. به نوشته اکونوميست، در حاليکه ياسر عرفات و آريل شارون هر دو از صحنه خارج شده اند، هنوز هم حل اختلاف فلسطينيان و اسرائيل به همان اندازه زمان حضور آنان دور از دسترس به نظر می رسد. در ادامه اين گزارش آمده است که گرچه رای دهندگان اسرائيلی دولتی را انتخاب کرده اند که به خروج يکجانبه از سرزمين های فلسطينی و به پشت حصارهای مرزی متعهد بوده، اما اينک و با توجه به جنگ اخير لبنان، آنان گمان نمی کنند که پياده کردن چنين برنامه ای به نفع اسرائيل باشد. در حاليکه اسرائيل احساس می کند که بدون دريافت تضمين های عينی برای حفاظت از اقداماتی مشابه موشک پرانی حزب الله لبنان، خروج از سرزمين های فلسطينی اقدامی نا مناسب است، فلسطينيان نيز که به دليل سياست های حماس با قطع کمک های مالی خارجی مواجه شده اند، با شرايط دشواری دست به گريبانند. چه کسانی نفع بردند؟ اکونوميست در پايان اين مقاله می نويسد: اما در ميانه اين تصوير دلگير، يک تحول به گونه ای بارز به چشم می خورد: نا آرامی ناشی از تروريسم القاعده و واکنش آمريکا به افزايش بهای نفت به سطحی سرگيجه آور کمک کرده و کشورهايی که دارای اين ماده هستند به ثروت دست می يابند. خدمات