افغانستان و هیولای ۲۰۱۴
تقریبا همه افغانها نگرانند؛ پیر، جوان، تاجر و دکاندار؛ نگران از آینده.
به نظر می‌آید مردم بسیاری از برنامه‌های شان را به بعد از ۲۰۱۴ موکول کرده اند وحشت و اضطراب در چشمان خیلی ها دیده می شود؛ وحشت از هیولایی به نام ۲۰۱۴. ماجرای این ۲۰۱۴ واقعا چیست که ذهن همه افغان‌ها را به خود مشغول کرده؟ نگرانی از تنها ماندن افغانستان بعد از خروج نیروهای خارجی به حدی فراگیر شده که حتی رئیس جمهوری را اخیرا واداشت تا از مردم بخواهد که چرا از ۱۳۹۳ خورشیدی نمی ترسند که از ۲۰۱۴ هراس دارند؟ همین چند وقت پیش که افغانستان رفتم، کم مانده بود من هم دچار بیماری مزمن وحشت از ۲۰۱۴ شوم. به عنوان کسی که خارج از افغانستان زندگی می‌کنم و درگیر پوشش تحولات آن هستم، خیلی ها از من می پرسیدند: "تو که از لندن آمده ای و بیشتر وارد سیاست هستی، فکر می‌کنی در سال ۲۰۱۴ چه اتفاق می افتد؟" این ماجرا آدم را به یاد فیلم ۲۰۱۲ می اندازد که بر اساس توهم پایان جهان در سال ۲۰۱۲ ساخته شد. دقیقا خیلی ها در غرب همینطور از رسیدن این سال وحشت داشتند و برای خودشان سناریوهای عجیب و غریب پیش بینی کرده بودند. چشم انداز امنیت با خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان در سال ۲۰۱۴ و سپردن مسئولیت های امنیتی به نیروهای افغان از مهم ترین نگرانی های مردم از سال ۲۰۱۴ است. از دوستی در کابل پرسیدم چرا عروسی نمی کند، در جواب گفت: "راستش منتظر سال ۲۰۱۴ هستم." از یک مغازه دار در مزارشریف پرسیدم چرا لباس های جدید وارد نمی کند، بی درنگ جواب می دهد: "برادر، مردم در غم شکم هستند و نگران از ۲۰۱۴. دعا کن به خیر بگذرد." به نظر می‌آید مردم بسیاری از برنامه‌های شان را به بعد از ۲۰۱۴ موکول کرده اند. این نگرانی ها از حالا روی خیلی چیزها تاثیر گذاشته، از جمله روی قیمت زمین، خانه و مواد خوراکی. همینطورخیلی ها برای فرار از رخدادهای احتمالی در این سال، از مهاجرت جوانان به کشورهای همسایه و غربی می گویند. چرا نگرانی؟ هر چند ارتش افغانستان در ده سال گذشته نیرومندتر شده، با این وجود هنوز شک و تردیدهایی در مورد توانایی آنها وجود دارد. بیشتر از هر چیز، نگرانی مردم از بدتر شدن وضعیت امنیتی است. سناریوهای احتمالی کشیده شدن وضعیت به جنگ های داخلی دهه نود میلادی و افتادن زیر تیغ طالبان از عمده ترین نگرانی افغان‌هاست. هر چند ارتش افغانستان در ده سال گذشته نیرومندتر شده، با این وجود هنوز شک و تردیدهایی در مورد توانایی نیروهای افغان برای برخورد با بحران های احتمالی بعد از خروج نیروهای ناتو وجود دارد. بعضی‌ها به این باورند که با خروج نیروهای خارجی، سربازان افغان ممکن است توانایی مقاومت در برابر طالبان را نداشته باشند و با توجه به حملات اخیر در نقاط مختلف کشور، ممکن طالبان دوباره به قدرت برگردند. از آنسو، طالبان دفتر شان را در قطر باز کرده اند و آمریکایی ها هم امیدوارند که از این طریق روزنه‌ای برای آینده افغانستان پیدا کنند. اما ظاهرا با باز شدن این دفتر، حملات نه تنها کاهش نیافته، بلکه بیشتر هم شده. با توجه به تشدید حملات در ماه‌های اخیر از جمله رخنه کردن شورشیان تا دیوارهای کاخ ریاست جمهوری در پایتخت، نگرانی افغانها از آینده یک مقدار قابل تامل است. چانه زنی‌ها برای گرفتن امتیاز از یکدیگر میان دولت های افغانستان و آمریکا جریان دارد. فعلا سه پایتخت برای گرفتن امتیاز زورآزمایی می کنند؛ آمریکایی ها در واشنگتن تلاش دارند تا خواسته های شان را در چارچوب قرارداد امنیتی به افغانستان بقبولانند. به گفته رئیس جمهوری افغانستان داشتن چند پایگاه امنیتی در این کشور یکی از این خواسته‌های آمریکا است. از آن سو، طالبان در قطر می خواهند شریک قدرت در معادلات سیاسی افغانستان شوند. کابل هم بر سر دو راهی مانده. از یکسو تلاش دارد طالبان را به پای میز مذاکره بکشاند و مردم را اطمینان بدهد که بعد از ۲۰۱۴ افغانستان وارد جنگ های داخلی نخواهد شد. از سوی دیگر در حالیکه طالبان هر روز به شدت حملات خود می افزایند، کابل نمی‌خواهد از موضع ضعف با آنها مذاکره کند. ۲۰۱۴، فصل جدید با این همه، شماری از ناظران معتقدند که سال ۲۰۱۴ فرق چندانی با امسال و پارسال نخواهد داشت. بخشی از نیروهای خارجی همچنان در افغانستان باقی خواهند ماند، انتخابات برگزار خواهد شد و صفحه جدیدی در تاریخ این کشور رقم خواهد خورد. اما، خروج نیروهای خارجی به زندگی مردم بی اثر هم نخواهد بود، کاهش فرصت های شغلی، افت احتمالی ارزش پول و افزایش حملات طالبان عمده ترین اثرات سال ۲۰۱۴ خواهد بود. اما تحلیلگران می‌گویند که کلید تامین ثبات دایمی در افغانستان در دستان خود افغان‌ها است و آنها هستند که می‌توانند 'هیولای ۲۰۱۴' را به فصل جدیدی از امید و فرصت تبدیل بکنند.