سوريه و اسرائيل؛ روزهای سرنوشت ساز دو رقیب
بشار اسد رئیس جمهور سوریه به مسکو سفر کرده است تا بحران خاورمیانه و بخصوص مساله لبنان را با مقام های روسیه مورد بحث و گفتگو قرار دهد.
ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه پیش از این در دیدار با فواد سینیوره نخست وزیر لبنان به وی وعده داده بود که به حمایت خود از تشکیل دادگاه بین المللی برای محاکمه مظنونان به قتل رفیق حریری نخست وزیر فقید لبنان ادامه خواهد داد. با توجه به بی ثباتی مواضع روسیه نسبت به مسائل خاورمیانه، نمی توان از تکرار موضع فوق از سوی مقام های روسیه در دیدار با بشار اسد مطمئن بود، اما در مجموع به نظر می رسد که روسیه با دعوت از رهبران بیروت و دمشق برای سفر به مسکو، سعی در ایفای نقش میانجی گرانه بین سوریه و لبنان از یک سو و بین این دو کشور با اسراییل از سوی دیگر را دارد. در روزهای اخیر رهبران سوریه تمایل خود را به آغاز مذاکره با اسراییل به منظور پایان دادن به بحران خاورمیانه با لحنی بی سابقه ابراز کرده اند. بشار اسد هفته پیش در گفتگو با روزنامه ایتالیایی ری پیبلیکا، پیشنهادهای مکرر خود را برای آغاز مذاکره با اسراییل جدی دانست و از آقای اولمرت خواست که با شروع مذاکرات صداقت سوریه را در عمل به آزمایش بگذارد. اهود اولمرت پیشنهاد صلح آقای اسد را صادقانه نمی داند و آن را تلاش در جهت فرار سوریه از انزوای بین المللی تلقی می کند. پيشنهاد مذاکره بی قيد و شرط این در حالی است که ولید معلم وزیر خارجه سوریه نیز در گفتگو با روزنامه آمریکایی واشنگتن پست، پیشنهاد سوریه برای مذاکره با اسراییل را بی قید و شرط دانست و تاکید کرد که بازپس دادن بلندی های جولان، پیش شرط سوریه برای آغاز مذاکره به شمار نمی رود. پیش از این، سوری ها ازسرگیری مذاکره با اسراییل را مشروط به تعهد اسراییل به پس دادن بلندی های اشغالی جولان می دانستند و اصرار داشتند که مذاکرات باید از همان نقطه ای آغاز شود که در سال 2000 میلادی بین دولت های حافظ اسد رئیس جمهور فقید سوریه و اهود باراک نخست وزیر وقت اسراییل پایان یافت. به نظر می رسد سوری ها با پیشنهاد آغاز مذاکرات بی قید و شرط با اسراییل، حداکثر نرمش را از خود نشان داده اند و بعید است که بتوانند در این زمینه از لحن نرمتری استفاده کنند. بدین ترتیب، توپ اینک در زمین اسراییل است، کشوری که نخست وزیر آن سرسختانه با آغاز گفتگوی صلح با سوریه، پیش از قطع روابط نزدیک این کشور با حماس و حزب الله مخالفت می ورزد. آقای اولمرت اما برای آغاز مذاکره با سوریه تحت فشار متحدان چپ گرای خود در دولت و نیز بخشی از اپوزیسیون راست گرا قرار دارد. طرفداران مذاکره با سوریه که امیر پرتز وزیر دفاع اسراییل از حزب کارگر و بنیامین نتانیاهو رهبر حزب لیکود هر کدام به دلایل خاص خود در شمار آنها هستند، بر این باورند که آغاز مذاکره با سوریه حتی به قصد کشف نیات واقعی بشار اسد زیانی برای دولت یهود ندارد. مخالفت آمريکا در این میان دولت آمریکا مشوق اصلی آقای اولمرت برای اجتناب از مذاکره با سوریه است. هر چند که مقام های آمریکایی اخیرا نشانه های کوچکی از احتمال نرمش در برابر سوریه از خود بروز داده اند، اما به نظر می رسد که آنان پیش از هرگونه مذاکره ای خواستار چرخش قاطع بشار اسد از سمت ایران و متحدانش به سمت اعراب محافظه کارند. ظاهرا مقام های آمریکایی چنین می پندارند که با فشار روزافزون بر سوریه و ترسیم چشم اندازی از انزوای شدید بین المللی برای آن، قادرند دولت آقای اسد را از محور ایران و متحدانش جدا کنند. از منظر برخی کارشناسان، اتحاد کنونی سوریه با دولت ایران، به دلیل اختلافات ایدئولوژیکی دو کشور و نیز تفاوت نگاه کلان آنها به بحران خاورمیانه، بیشتر جنبه عمل گرایانه دارد و در نتیجه موقتی است. از این دیدگاه، سوریه تمایلی ندارد که سرنوشت خود را با علایق ایدئولوژیک دولت آقای احمدی نژاد رئیس جمهور ایران که بسیاری از کشورهای عربی را نگران کرده است، پیوند زند و از همین رو، در پی به دست آوردن فرصتی است تا با کسب امتیازات مشخصی، از صف ایران و متحدانش جدا شود. ظاهرا، آمریکا و اسراییل با چنین فهمی از مساله، نمی خواهند که چرخش سیاسی سوریه را با ارائه امتیازات مهم جبران کنند، زیرا آن را اجتناب ناپذیر می دانند بخصوص اینکه گزارش هایی در باره نگرانی سوریه از بالا رفتن محبوبیت محمود احمدی نژاد در بین سوری ها در طول جنگ 34 روزه اسراییل و حزب الله و پس از آن، انتشار یافته است. با توجه به واقعیات فوق، دو نکته را در باره سوریه نمی توان کتمان کرد. نکته نخست اینکه سوریه قادر به ایفای نقشی تعیین کننده در حل بحران لبنان و فلسطین است و دیگر اینکه سوری ها با آگاهی از موقعیت خاص خود تلاش دارند تا از آن در پشت میز مذاکره با اسراییل و آمریکا بهره گیرند. در این میان، روسیه در موقعیتی است که می تواند برای آشتی سوریه و اسراییل نقش مهمی ایفا کند. شاید دعوت از آقای اسد برای سفر به مسکو به همین نیت صورت گرفته است. به هر حال به نظر می رسد فرصتی سرنوشت ساز در انتظار روابط سوریه و اسراییل است، فرصتی که اگر از دست رود، شاید جز جنگ جایگزینی نداشته باشد. خدمات