آينده سياسی هاشمی رفسنجانی پس از شکست در انتخابات
هميشه از اکبر هاشمی رفسنجانی به عنوان مرد قدرتمند نظام جمهوری اسلامی ياد شده و از قدرت او در پشت پرده تصميمات در ايران ، افسانه ها ساخته اند.
حتی گروهی از تحليل گرانی که خود را در ارزيابی مسايل ايران خبره می دانند، در تحليل انتخابات رياست جمهوری ايران تا آن جا پيش رفتند که همه تحولات کوچک و بزرگ هفته های اخير، از رد صلاحيت مصطفی معين گرفته تا حضور محمود احمدی نژاد در دور دوم را سناريوی از پيش طراحی شده آقای رفسنجانی برای رسيدن به رياست جمهوری با رای بالا دانستند. امانتايج انتخابات نشان داد که چنين نيست. "اعتدال اسلامی" پس از شکست آقای رفسنجانی، مردی که گفته می شد همه چيز در ايران در کف قدرت اوست، اکنون در شرايطی قرار گرفته که حتی نمی تواند نسبت به تقلب در آرای خود، شکايت کند و اميدوار نيست که اگر هم اين کار را بکند، شکايتش به جايی برسد. او تنها زبان به شکوه گشوده و گفته است که از تقلبهای سازمان يافته انتخاباتی شکايت به خدا خواهد برد . آقای هاشمی در عين حال، درصدد تشکيل يک جبهه سياسی با نام " اعتدال اسلامی" نيز هست. اما آينده سياسی آقای رفسنجانی رادر کجا بايد جست وجو کرد. آيا بانتايجی که از اين انتخابات به دست آمد، دوران هاشمی رفسنجانی را می توان تمام شده دانست؟ غلامحسين کرباسچی دبير کل حزب کارگزاران سازندگی، که پس از سال ها سکوت سياسی در اين انتخابات به نفع آقای رفسنجانی وارد گود شد، معتقد است که چنين نيست. او می گويد: اعتماد همه گروه های اصلاح طلب، فرهنگی و ملی و حتی برخی از گروه های محافظه کار، به ويژه دربين روحانيون، به آقای رفسنجانی در دور دوم انتخابات می تواند سبب شود که آقای هاشمی از اين پس نقشی پر رنگ تر را در صحنه سياسی ايران بازی کند. رای ده ميليونی آقای رفسنجانی هم، به اعتقاد طرفدارانش پشتوانه خوبی برای او خواهد بود. اما برای کسی که ۲۵ سال است به عنوان يکی از ستون های جمهوری اسلامی شناخته می شود و بسياری هر آنچه را که در اين نظام اتفاق افتاده، از چشم او می بينند، وضعيت پيش آمده نمی تواند، خوشحال کننده باشد؛ شکست از شهرداری که تايک ماه پيش کمتر نامی از او شنيده می شد. علاوه بر آن، چنانکه عباس عبدی، روزنامه نگار و عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت معتقد است، اجماع گروههای اصلاح طلب بر آقای هاشمی در دور دوم انتخابات، از روی ناچاری انجام شده و اجماع بر آقای رفسنجانی، در واقع اجماع عليه آقای احمدی نژاد بوده است. ماندن در سرای قدرت اما در عرصه ساخت اجتماعی و سياسی يک جامعه، قدرت درحال چرخش است و به گونه ای متفاوت از ساختار حکومتی تعريف می شود. ميزان آرای يک فرد می تواند نشانه مقبوليت يا محبوب نبودن فرد باشد. به لحاظ سياسی نيز در ايران با توجه به يک دست شدن مجموعه حکومت در بين نهادهای قدرتمندی چون رهبری، شورای نگهبان، نهادهای نظامی، مجلس و رياست جمهوری در دستکم چهار سال آينده، درمورد تداوم حضور قدرتمند آقای رفسنجانی در "سرای قدرت درايران" ترديدهايی وجود دارد. چنان که عباس عبدی معتقد است که کار آقای رفسنجانی در ساخت اجتماعی قدرت در ايران "تمام شده" است. کاهش ميزان آرای آقای رفسنجانی که ازدور دوم انتخاب شدنش به عنوان رييس جمهور در سال ۱۳۷۲ آغاز شده بود، درجريان انتخابات مجلس ششم به اوج خود رسيد و در انتخابات اخير هم، شکست با فاصله چشمگير هفت ميليونی، شايد نقطه پايانی بود بر فعاليت انتخاباتی اين روحانی ۷۲ ساله. در جريان انتخابات مجلس ششم ، آقای هاشمی که از سوی محافظه کاران و نيز کارگزاران سازندگی حمايت می شد، نتواست بالاتر از رده سی ام منتخبان تهران قرار بگيرد. گرچه بعدا شورای نگهبان با تغيير دادن نتايج، نام آقای هاشمی را در جايگاهی بالاتر در فهرست نمايندگان تهران گنجاند. اما در آن زمان که دوره طلايی اصلاح طلبان در جذب آرای مردم بود و آقای هاشمی به عنوان مسوول خشونت ها عليه دگر انديشان و مظهر ريخت وپاش های دولتی معرفی شده بود، او ترجيح داد که به مجلس نرود و از جايی بالاتر يعنی در"مجمع تشخيص مصلحت"، بر تصميم گيری ها نظارت داشته باشد. آن زمان با وجود اين شکست، کسی از کاهش قدرت آقای هاشمی سخن نگفت، چرا که اين تصور وجود داشت او ومجموعه نهادهای محافظه کار دريک سوی تحولات قرار دارند و قدرت همچنان در کف آقای هاشمی است. به ويژه آن که در همان دوره، چند منتقد سرسخت آقای هاشمی، از جمله اکبرگنجی و عباس عبدی به زندان افتادند و او در سخنرانی هايش از اين اقدامات و نيز بسته شدن روزنامه هايی که غالبا منتقدش بودند، حمايت کرد. اما اکنون در مورد "همچنان قدرتمند بودن " آقای رفسنجانی در ساختار سياسی قدرت در ايران پرسش هايی مطرح است. "بازسازی" يک چهره آقای عبدی که پيش از انتخابات دور دوم رياست جمهوری به آقای هاشمی توصيه کرده بود به دليل احتمال شکست، از انتخابات کناره بگيرد، می گويد که در ساخت سياسی قدرت هم، کار آقای هاشمی را تمام شده بايد دانست، مگر اين که خود او بخواهد برای بازسازی چهره اش تصميم بگيرد و کاری اصلاح طلبانه انجام دهد. در عين حال آقای عبدی می گويد که با شناختی که از آقای هاشمی وجود دارد، او را اهل اين گونه اقدامات نمی بيند. اما محمد عطريان فر، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی می گويد که آقای رفسنجانی نمی تواند رفتاری ساختار شکنانه، نظير مهدی کروبی داشته باشد. چون خود در درون نظام قدرت در ايران است . او معتقد است که آقای رفسنجانی قصد دارد در چارچوب قدرت در ايران باقی بماند و اقدامات اصلاح گرانه را از آن طريق پی گيری کند. بازی بزرگان سوی ديگر آينده سياسی آقای رفسنجانی ، رابطه او با آيت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی است. از مدت ها پيش از انتخابات، موضوع اختلاف نظر آقای هاشمی با آقای خامنه ای در مورد حضورش در انتخابات در ايران مطرح بود و آقای خامنه ای در چند سخنرانی اش از ضرورت انتخاب يک رييس جمهور با نشاط سخن گفت و نشاط را از ملزومات جوانی دانست . از اين سخنان، چنين تعبير شد که او با آمدن آقای رفسنجانی مخالف است و اين تعبير که به دفعات از سوی اصولگرايان مطرح شد، هيچ گاه تکذيب نشد تا شايعات در مورد مواجهه اين دو چهره اصلی قدرت در ايران بالا بگيرد. آقای رفسنجانی خود اين اختلافات را رد کرده و آقای خامنه ای نيز در روز های اخير پس از اعلام آرای انتخاباتی، به دفعات از آقای هاشمی دلجويی کرده است . اما انتشار دو بيانيه از سوی آقای هاشمی در اعتراض به تقلب های گسترده سازمان دهی شده در انتخابات و متهم کردن ضمنی شورای نگهبان به همراهی با روند تقلب ها، از يک سو و حمايت آقای خامنه ای از روند انتخابات و سالم دانستن آن از سوی ديگر، نکات روشنی است که نشان می دهد بين اين دو نفر دست کم در اين مورد همسويی وجود ندارد. از اين روست که احمد سلامتيان، نماينده پيشين مجلس و تحليل گر مسايل ايران در پاريس، برخلاف نظر عباس عبدی معتقد است که هنوز آقای رفسنجانی در بازی شطرنج قدرت در ايران، مهره ها ی بسياری برای خود دارد و باتوجه به کم تجربگی رييس جمهور جديد و مشکلات عديده داخلی و خارجی ايران، آقای خامنه ای نمی تواند از پس گرفتاری ها و کشمکش های پيش رو برآيد و به همين دليل، باز نقش آقای رفسنجانی به عنوان "حل کننده بحران ها" در ماه ها و سال های آتی پررنگ تر خواهد بود. به ويژه آن که به اعتقاد آقای سلامتيان با توجه به کناره گيری مهدی کروبی از ساختار قدرت حاکم بر ايران و نيز حمايت ديگر روحانيون بلند پايه قم از آقای هاشمی، اکنون اردوی رهبر جمهوری اسلامی خلوت تر از گذشته شده است. به هر حال اکنون آن چه بيش از هر چيز ديگری روشن است، آن است که آقای رفسنجانی با تشکيل يک جبهه سياسی جديد و نيز حفظ موقعيت اش در"سرای قدرت در ايران" قصد بازنشستگی سياسی ندارد، اما اين که به کجا و چگونه می رود، هنوز روشن نيست. خدمات