آینده سرزمینهای فلسطینی چگونه خواهد بود
با ادامه کنترل گروه حماس بر غزه و تشکیل دولت اضطراری از سوی محمود عباس، اکنون در سرزمينهای فلسطينی دو دولت وجود دارد: يکی در غزه و ديگری در کرانه باختری و هر کدام مشروعيت ديگری را رد می کند.
دولت اضطراری به رهبری سلام فیاض که در کرانه باختری مستقر است، حمایت جامعه جهانی را پشت سر خود دارد، اما دولت حماس در غزه، در انزوای کامل است. برخی مردم غزه نیز از ترس آینده نامشخص در حال ترک این منطقه هستند. بنیامین بن الیعازر، وزیر امور زیربنایی اسراییل، روز یکشنبه به رادیوی ارتش اسراییل گفت: "ما باید غزه را در انزوای بیشتر قرار دهیم. می خواهم همه چیزمتوقف شود تا ببینیم در آنجا چه رخ می دهد." ناظران می گویند اسراییل حلقه محاصره خود بر غزه را تنگتر خواهد کرد. از سوی دیگر بعید به نظر می رسد دولت مصر، که نگران گسترش نفوذ اسلام گراها است، اجازه دهد که حماس از راه مرزهای آن کمک دریافت کند. حماس زیر فشار بدیهی است که این وضعیت، حماس و دولت برکنارشده وحدت ملی را در موقعیت دشواری قرار داده است. اگر غزه همچنان در محاصره بماند، فشارهای داخلی بر این جنبش افزايش خواهد يافت. همچنین این نگرانی وجود دارد که با دشوار شدن اوضاع معیشتی، خشونت و تنش افزایش یابد. محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، گفت که دولت اضطراری برای همه فلسطینیها، هم در کرانه باختری و هم در نوار غزه، خدمت خواهد کرد. روشن نیست که آیا هزاران کارمند فلسطينی در غزه که از چندین ماه پیش به این سو حقوق ماهیانه نگرفته اند، حقوق خواهند گرفت یا نه. اگر حقوق این افراد پرداخت شود، ضربه بزرگی به حماس خواهد بود و میزان محبوبیت این سازمان درمیان مردم کاهش قابل توجهی خواهد یافت. اما اگر دولت آقای فیاض غزه را فراموش کند و همه اهتمام خود را صرف کرانه باختری کند، محبوبیت محمود عباس و جنبش فتح در غزه، بیش از پیش کاهش خواهد یافت. امکان تغییر موضع حماس ولی آیا این فشارها حماس را مجبور خواهد کرد تا دولت آقای فیاض را به رسمیت بشناسد یا دست کم موضع خود را تغییر دهد؟ با توجه به اینکه حماس از راه صندوقهای رای به قدرت رسیده است و بر مشروعیت هرچه بیشتر دولت وحدت ملی تأکید می کند و با توجه به اینکه این جنبش سالها است با هر نوع فشار از سوی اسرائیل و کشورهای غربی برای تغییر موضع خود ایستادگی کرده است، احتمالا پاسخ به این سوال منفی خواهد بود. نقشه از پیش تعیین شده؟ برخی منابع دیپلماتیک می گویند اعلام وضع اضطراری از سوی محمود عباس و تشکیل دولت اضطراری به رهبری سلام فیاض، نتیجه یک سلسله مشورتها و طرحهایی است که در طول چندین ماه با تشویق واشنگتن ریخته شده و هدف آن کنار زدن حماس از قدرت بوده است. یک دیپلمات غربی به خبرگزاری رویترز گفته است رهبران حماس از این آگاه بودند که آمریکا درصدد تقویت محمود عباس و نیروهای وفادار به او است. بنابراین تسلط حماس بر غزه اقدامی پیشگیرانه بوده است، تا مانع تسلط فتح بر غزه شود. یک مقام آمریکایی می گوید هدف واشنگتن از اعمال تحریم های اقتصادی و دیپلماتیک بر دولت به رهبری حماس، این بود که فشارها باعث شود تا حماس اعتبار خود را درمیان مردم از دست بدهد. بنابراین، احتمال اینکه حماس در مقابل فشارها ایستادگی کند، بیشتر از آن است که به آنها تن بدهد. چنانچه محاصره غزه ادامه یابد و کرانه باختری در وضع بهتری قرار گیرد، حماس که یک سازمان ایدئولوژیک است، تلاش خواهد کرد تا از این وضع به سود خود بهره ببرد و خود را قربانی توطئه کشورهای غربی و اسراییل نشان دهد. به باور برخی ناظرین در منطقه، حماس که در حال حاضر در مقایسه با فتح سازمان یافته تر است، تلاش خواهد کرد تا وضع امنیتی در غزه را، که تا پیش از تسلط حماس بر آن دچار نابسامانی و ناامنی بود، بهیود بخشد و آن را با شفافیت اداره کند. نباید از یاد برد که مردم غزه در این سالها به محاصره اقتصادی عادت کرده اند. شمار زیادی از ساکنین غزه که از بی قانونی رنج می بردند، از اقدامات اخیر حماس برای برقراری نظم در این شهر، رضایت دارند. امکان برگشت به میزمذاکرات به باور بسیاری از تحلیلگران عرب، کشورهای عربی و اسلامی و برخی از کشورهای اروپایی تلاش خواهند کرد تا دو طرف را پای میز مذاکره بنشانند. حکومتهای لائیک عربی بخصوص مصر و اردن، وجود یک دولت اسلامی را در غزه تحمل نخواهند کرد. نگراني عمده کشورهای لائيک منطقه و ليبرال های عرب اين است که وجود چنین دولتی، نيروهای اسلام گرا را در منطقه تقويت کند و الهام بخش آنها باشد. همچنین کشورهای عربی از نفوذ ایران، که آمریکا آن را هم پیمان وپشتیبان اصلی حماس می خواند، نیز نگران هستند. 'توافق مکه' میان فتح و حماس، که با میانجگری عربستان سعودی صورت گرفت، تلاشی جدی بود از سوی سعودی ها برای دورکردن حماس از حوزه نفوذ ایران. حماس این واقعیت را درک می کند و در روزهای گذشته با قاطعیت تمام اعلام کرده به هیچ وجه قصد ندارد در غزه دولت اسلامی برپا کند. بنابراین رهبران حماس با سابقه ای که در زمینه خدمات اجتماعی دارند، تلاش خواهند کرد تا زمان شروع مذاکرات با فتح، مانع از هم پاشیدن اوضاع اقتصادی و اجتماعی در غزه شوند و تا حد توان خود مشکلات مردم را حل کنند. اما چناچه وضعیت به همین منوال ادامه یابد، و کرانه باختری و نوارغزه از هم جدا بمانند، این نگرانی شدید وجود دارد که رویای برپا شدن دولت مستقل فلسطین، دست کم برای یک نسل دیگر، بمیرد. خدمات