زنان افغان با وجود مخالفت مردان رانندگی ياد می گيرند
"من آدم با سعه صدری هستم اما از نحوه رفتار اين خانم شوکه شدم." اين را مربی آموزش رانندگی می گويد.
می پرسم: "واقعا؟" دختری که آموزش می ديده خنديده بود. "واقعا اين قدر بد بود؟" "اسباب خجالت بود و حسابی شرمنده شدم." مربی می گويد. "شخصيت اش دست کمی از يک حيوان ندارد." افغانستان از زمان سقوط طالبان بسيار تغيير کرده است. اولين انتخابات پارلمانی پس از 30 سال در سپتامبر گذشته صورت گرفت و زنان در بعضی مناطق از زير برقع بيرون آمدند. زنانی که در دوره طالبان در واقع در خانه هاشان محبوس بودند. حالا زنان در اماکن عمومی آزادانه قدم می زنند بدون اينکه ناگزير باشند خويشان مرد خود را همراه داشته باشند چنانکه می توانند کار کنند و رای دهند و حتی رانندگی ياد بگيرند. رانندگان "شيطانی" دختران می توانند دست کم در شهرهای بزرگ مثل هرات و کابل مدرسه بروند؛ صلح شکننده ای هم در اين کشور جنگ زده که تنها آشوب و بيرحمی را می شناخته حالا حاکم شده است. اما بعضی چيزها اصلا تغيير نکرده است. آموزشگاه خانمها و آقايان محمودزی (که مموزای تلفظ می شود) يکی از اولين آموزشگاههای رانندگی در افغانستان بوده است که اجازه يافته به زنان تعليم رانندگی بدهد. طالبان فکر می کردند که انديشه آموزش رانندگی به زنان "شيطانی" است اما آموزشگاه مموزای تا به حال 200 زن را آموزش رانندگی داده است. با همه اينها به زنان که در خيابانهای خلوت تر و پرمخاطره کابل در حال تعليم گرفتن اند اغلب از سوی مربيان شان گفته می شود که "مثل مردها بنشينيد"؛ به آنها گفته می شود که "مثل يک زن رانندگی نکنيد". اين موضوع خيلی هم تعجب برانگيز نيست. بيشتر مربيان پيش از اين گرايش های طالبانی داشته اند و اصولا فکر نمی کنند که زن ها بايد رانندگی کنند. آنها مسلما به زنان خود اجازه رانندگی نمی دهند. در عين حال، اين مسائل زنی مثل رويا را که معلم جوان زبان انگليسی است يا مقدس که امدادگر است و دانشجو از ثبت نام برای آموختن رانندگی باز نمی دارد. آنها در زندگی خود تجربه های به مراتب بدتری داشته اند و به نظر می رسد هيچ چيز نمی تواند آنها را از اين باز دارد که از هر فرصتی که ولو با بی ميلی برای زنان ايجاد می شود استفاده کنند. رويا و خانواده اش در زمان طالبان به پاکستان گريخته بودند. اما بسياری از زنانی که به آموزشگاه می آيند کسانی اند که از درس و تحصيل و کار محروم مانده بودند و خانه نشين اجباری شده بودند. بسياری از آنها داستانهای تکان دهنده ای برای گفتن دارند. يکی از آنها می گويد که در دوره طالبان به جرم اينکه در هنگام خريد روپوش برقع خود را بالا زده بود مورد ضرب و شتم قرار گرفته است هر چند که تنها مردی که آنجا حضور داشته يک پسربچه دوازده ساله بوده است. مقدس که در دوره طالبان ناگزير به ترک تحصيل در دانشگاه شده بود خود دست به کار تعليم در يکی از کلاسهای زيرزمينی دختران در آن دوره زده است. کاری که می توانست جان او را به خطر بيندازد. "ما يک زنگ داشتيم که هر وقت خطری بود به صدا در می آمد تا بموقع کتاب و دفترمان را پنهان کنيم" "نمی ترسيدی؟" می پرسم. می خندد و می گويد: "اصلا". عادتهای کهنه ولی ادامه می دهد: "البته بيمار شدم چون هم مدام زير فشار بودم و هم تقريبا چهار سال مجبور بودم در داخل خانه زندگی کنم و بيرون نروم." مقدس اکنون دوره تحصيل دانشگاهی خود را تکميل کرده است، در انتخبات اخير رای داده و کلی سر هر مربی مرد که در باره رانندگی مردانه و زنانه به او به او بکن نکن کرده، داد و بيداد کرده است. البته انصاف بايد داد که بيشتر مربيانی که من ديدم رانندگی خانمها را براحتی قبول کرده بودند و يکی از آنها که محمود داود نام داشت حتی از توانايی های زنی که نزد او تعليم می گرفت اظهار سرفرازی می کرد. در واقع مربيان مرد آموزشگاه تلاش می کنند تا با آزادی های جديد پديد آمده در افغانستان کنار بيايند. آنها هم در دوره طالبان صدمه ديده اند اما پيداست که عادتهای ذهنی کهنه به سادگی کنار گذاشته نمی شود. من موقع امتحان رانندگی رويا همراه او بودم. به نظر می رسيد که همه چيز خيلی راحت است و او حتما موفق می شود. تمام آنچه او بايد می کرد دنده عقب رفتن دور يک خط سفيد روی جاده بود. اما هيچ چيز برای زنان در افغانستان آسان نيست. من رويا را نگاه می کردم که به سمت خودروی مخصوص امتحان رانندگی می رفت. صفی طولانی از مردان کنار جاده جمع شده بودند. همانطور که او به سمت خودرو می رفت سرش را پايين انداخت زيرا زمزمه ها و متلک ها و ناسزاهای آنها را می شنيد. وقتی از او خواستم بگويد که دقيقا چه شنيده چيزی نگفت اما بعدتر دستگيرم شد که او را "فاحشه" و "بدکاره" خطاب کرده بودند. او در امتحان رانندگی رد شد. می گفت: "ما حالا آزادی را داريم. ولی آزادی لذتت بردن از آن را نداريم." خدمات