پنج هفته به انتخابات؛ ورود هاشمی و مبارزه سه قطبی
هفته ای که گذشت: نام نویسی های غیر منتظره و انتخابات جدی تر و سه قطبی
فرازهای اصلی * علی رغم هشدارهای مکرر اصولگرایان که اکبر هاشمی رفسنجانی نباید برای انتخابات نامنویسی کند وی اسم نوشت و زمینه اعتراض و خشم بیشتر آنها را فراهم آورد. * اسفندیار رحیم مشایی یار و همکار محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور نیز که احتمال رد صلاحیت او مطرح است، نام خود را به لیست شرکت کنندگان افزود. * با اسم نویسی نامزدهای ریاست جمهوری یک رقابت سه قطبی میان اصولگرایان، حامیان دولت، و ائتلاف خط میانه و اصلاح طلبان شکل گرفته است. * اصولگرایان دست راستی به آرامی و بدون جنجال سعید جلیلی، مجری سیاست های هسته ای رهبر جمهوری اسلامی، را وارد رقابت ها کردند. * حدود ۲۰ نفر به نمایندگی از جناح اصولگرا اسم نوشته اند. این حاکی از رقابت شخصی و بی برنامگی این گروه است و یا اینکه استتاری برای کاندیدای نهایی حکومت بوجود آورده و وانمود می شود تنوع و حق انتخاب وجود دارد. خط میانه، اصلاح طلب ورود عنصر ارشد به معادلات انتخاباتی در ائتلافی اعلام نشده، خط میانه و جناح اصلاح طلب یکی از نیرومندترین نامزدان خود، یعنی اکبر هاشمی رفسنجانی، را به صحنه انتخابات فرستادند. بازگشت رفسنجانی به خط مقدم تهدیدی جدی برای اصولگرایان حاکم محسوب می شود. طی چند هفته گذشته وی زیر شدیدترین بمباران سیاسی و رسانه ای اصولگرایان بود تا شاید از اسم نویسی در انتخابات منصرف شود. گفتمان تبلیغاتی اصلاح طلبان نشان می دهد که علی رغم فشارهای فزاینده، آنها بیشتر به دنبال فرصت حمله بودند، تا دفاع و دفع تهدید. این احتمالا حاکی از اعتماد به نفس بیشتر آنها است. فشارهای پشت پرده حکومت همچنان ادامه داشت و از جمله شامل محدودیت های رسانه ای، و فشار بر فعالین و رد صلاحیت نامزدهای شوراهای محلی بود. بار دیگر اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی، هنگام ارجاع امکان کاندیداتوری خود به رهبر جمهوری اسلامی، تلویحا اعلام کردند که قدرت سیاسی در دست رهبر است و مسئولیت و پیامدهای تحولات جاری نیز به عهده اوست. خط مشی تبلیغاتی اصلاح طلبان دو محور داشت. از یک سو پیش قراولی رفسنجانی و خاتمی و از سوی دیگر تبلیغ نامزدهای غیر ارشد اصلاح طلب و خط میانه، محمد رضا عارف و حسن روحانی. حامیان دولت برنامه ریزی با ریسک بالا اسفندیار رحیم مشایی، یار معنوی و همکار سیاسی احمدی نژاد، نامنویسی کرد با علم به اینکه چنین کاری خشم اردوی محافظه کاران را به ارمغان می آورد و احتمال رد صلاحیتش زیاد است. نامنویسی مشایی نشانی از سرسختی حامیان دولت برای بقاء در شرایطی است که بیش از پیش در نطام منزوی شده اند. در هفته ای که گذشت رئیس جمهور بار تبلیغاتی جناح حامیان دولت را عملا به تنهایی به دوش کشید. هم حمله و هم دفاع به عهده او بود. از جمله اینکه، بر خلاف مقررات که کار تبلیغاتی را منع می کند، دست مشایی را هنگام نامنویسی بالا برد. با این حال، میزان فعالیت و تهاجم محمود احمدی نژاد نسبت به هفته های گذشته روند رو به افولی را نشان می دهد. او سفرهای استانی خود را ادامه داد و به ارومیه و ساری رفت اما در هیچ یک از سخنرانی هایش اثری از تهاجم نسبت به اصولگرایان نبود. صدا و سیما پوشش خبری خود را از رئیس جمهور رسما کاست. شبکه محلی تبرستان سخنرانیش را با نیم ساعت تاخیر پخش کرد و در آن از نمایش مکان های خالی محل کوتاهی نکرد. در بولتن شبکه سراسری، خبر تلویزیون درباره محمود احمدی نژاد در رده سوم بود. به نوبه خود، رسانه های پشتیبان آقای احمدی نژاد بر اصولگرایان تاختند که قصد کاهش یارانه های نقدی را دارند و هشدار دادند که اگر اصولگرایان از دولت حمایت نکنند رای حامیان دولت و ناراضیان به اصلاح طلبان خواهد رفت. جناح راست ورود غیر منتظره مذاکره کننده هسته ای سرانجام جناح راست با سعید جلیلی (مذاکره کننده هسته ای) و کامران باقری لنکرانی (وزیر سابق بهداشت در دولت احمدی نژاد) وارد صحنه انتخاباتی شد. هر دو از پشتیبانی جبهه پایداری برخوردارند. برخی منابع خبری این نظر را دامن می زنند که آقای جلیلی نماینده مطلوب رهبر جمهوری اسلامی تلقی می شود چرا که در پیشبرد دیپلماسی هسته ای آیت الله علی خامنه ای سرسختی نشان داده است. کامران باقری لنکرانی از نزدیکان فکری احمدی نژاد بود و سپس از مخالفین او شد. وی گفتمانی مشابه گفتمان احمدی نژاد را ارائه می کند و از جمله بر ضرورت حمایت از طبقات فرودست تاکید دارد. وی گفته است که "آمده ایم تا نشان دهیم به کانون های قدرت وابستگی نداریم". در طول هفته، رسانه های جناح راست بیشترین حملات خود را متوجه اکبر هاشمی رفسنجانی کردند و او را خطر اول برای آینده اردوی اصولگرا و جمهوری اسلامی دانستند. جناح راست که مخالف احمدی نژاد است متشکل از گروه هایی است که وی را در رسیدن به قدرت کمک کردند ولی بعدها از او فاصله گرفتند و اکنون از سرسخت ترین مخالفینش محسوب می شوند. اکثر آنها ایت الله مصباح یزدی را راهنمای معنوی و سیاسی خود می دانند. اصولگرایان اعلام جنگ به رفسنجانی در هفته ای که گذشت، در حوزه جدل های سیاسی، حمله اصولگرایان به آقای رفسنجانی شدت بی سابقه ای گرفت و عملا از تمام بخش های دستگاه تبلیغاتی آنها به گوش می رسید. لحن و کلام این تهاجم به حدی بود که اسم نویسی او به معنی اعلام جنگ با اصولگرایان و نظام قابل تفسیر بود. حداقل پنج اصولگرای ارشد با حمایت از گروهای سیاسی شناخته شده برای ریاست جمهوری اسم نویسی کردند. تعداد بیشتری هم بدون حمایت گروهی نام نوشته اند. تکثر نامزدهای این جناح فرصت ها و تهدید هایی را برای خودشان و حکومت ایجاد می کند. تعدد نامزد تصویری از یک انتخابات جدی، رقبای متنوع و حق انتخاب ترسیم می کند که برای مشروعیت بخشیدن به نظام کشور مطلوب است. به اضافه، به اصولگرایان فرصت می دهد تا در مراحل بعدی با توجه به افکار عمومی نامزد مطلوبتر خود را گزینش کنند. اما، در حالیکه اکبر هاشمی رفسنجانی و اسفندیار رحیم‌مشایی نامنویسی کرده اند، تعددنامزدهای اصولگرا رقابت های شخصی میان آنها را برای کسب قدرت و نفوذ سیاسی دامن می زند و همچنین به شکاف و بی نظمی صفوفشان می افزاید. به همین خاطر، بخش قابل توجهی از صحبت اصولگرایان در هفته گذشته درباره ایجاد و حفظ وحدت بود. محور دیگر کار رسانه های اصولگرا حمله به دولت و مشایی بود. نامزدها غربال کاندیداها در کل ۶۸۶ نفر پا به عرصه رقابت گذاشته اند که نزدیک به ۴۰ نفر از آنها از چهره های شناخته سیاسی محسوب می شوند و از این جمع ۲۰ نفر موقعیت جدی تری دارند. تعداد نامزدهای اصولگرا چند برابر نامزدهای خط میانه و اصلاح طلب است. تعداد زیادی از نام نوشتگان از حمایت حزبی برخودار نیستند و احتمال موفقیت آنها اندک است. اکثر نامزدها اصولگرا هستند اما بیشتر آنها از یک سکوی مشترک سیاسی برخواسته اند و فرق جدی میان آنها نیست. تعداد نهایی نامزدها شاید به ۶ یا ۷ نفر تقلیل پیدا کند. * حامیان دولت اسفندیار رحیم مشایی (رئیس دفتر رئیس جمهور) محمدرضا رحیمی (معاون رئیس جمهور) علی اکبر جوانفکر (مشاور مطبوعاتی رئیس جمهور) روح الله احمد زاده کرمانی (ریاست سازمان میراث فرهنگی) محمود مظفری (رئیس هلال احمر) صادق خلیلیان (وزیر کشاورزی) * اصولگرایان دست راستی مخالف احمدی نژاد سعید جلیلی (مسئول پرونده هسته ای) کامران باقری لنکرانی (وزیر سابق) علی رضا زاکانی (نماینده مجلس) * اصولگرایان سنتی: ۲+۱ محمد باقر قالیباف (شهردار) علی اکبر ولاتی (مشاور رهبر) حداد عادل (نماینده مجلس) * اصولگرایان سنتی محمد حسن ابوترابی فرد (نماینده مجلس) منوچهر متکی (وزیر سابق خارجه) * اصولگرا محسن رضایی (دبیر مجمع تشخیص مصلحت) * خط میانه اکبر هاشمی رفسنجانی (رئیس مجمع تشخیص مصلحت) حسن روحانی (عضو شورای امنیت ملی) * اصلاح طلب محمدرضا عارف (معاون سابق ریاست جمهوری) محمد شریعتمداری (وزیر سابق) مصطفی کواکبیان (نماینده سابق مجلس) * مفردین اصولگرا محمدباقر خرازی داوود احمدی نژاد محمد سعیدی کیا حسن سبحانی علیرضا علی احمدی محمد غرضی علی فلاحیان محمد قدیری ابیانه پرویز کاظمی محمود کاشانی طهماسب مظاهری رامین میهمان پرست ابوالحسن نواب صادق واعظ زاده پرویز کاظمی * منفردین اصلاح طلب ابراهیم اصغرزاده جواد اطاعت اکبر اعلمی مسعود پزشکیان خسرو نصیرزاده قاسم شعله سعدی