ኲናት ዶባት ኢትዮ - ኤርትራ ብስእሊ ዝሰነደ ይድነቀዉ ኣብርሃ፡
ጎረባብቲ ሃገራት ኢትዮጵያን ኤርትራን ብዶባት ብእተሰሳበበ ጉዳይ ናብ ኲናት ካብ ዝኣትዋ ጽባሕ ሰንበት 6 ግንቦት 2018 ዕስራ ዓመት ይገበር ኣሎ። ብድሕሪ እቲ ንክልተ ዓመት ዝተኻየደ ደማዊ ኩናት እምበኣር ንዝሓለፉ 18 ዓመታት ኣብ 'ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት' ሃዋህዉ ይርከባ ኣለዋ።
ሰኣላይ ይደነቀው ኣብርሃ ኲናት ድሕሪ ምዝዛሙ፡ ኣካል እቲ ታሪክ ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ሰባት ብመልክዕ መጽሓፍን ካልእን ነቲ ታሪኽ ከዘንትዉዎ'ኳ እንተጸንሑ፡ ኣብ እዋን እቲ ዓዉደ ኲናት ንዘጋጥሙ ፍጻመታት ብስእሊ ሰኒዶም ንሕትመት ዘብቅዑ ግን ዳርጋ የለዉን። ብ1974 ኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ ኣብ ንኡስ ዕደመኡ "ኣጽረጋ" ኣብ ዝተባህለ ቦታ ታዕሊም ወሲዱ ናብ ቓልሲ ዝተጸምበረ ሰኣላይ ይድነቀዉ ኣብርሃ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ወያነ ብስእሊ ኢድ ጀሚሩ ካሜራ ተማሂሩ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚ ታሪኽ ኩናት ሰኒዱ ንኲናት ኢትዮ-ኤርትራ ብመልክዕ መጽሓፍ ኣሰናዲኡዎ ኣሎ። "ነታ ደብዳበ ምስረአኹ ብጓሂ ነቢዐ" ብ1981 ኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ ብፎቶግራፍ ሰልጢኑ ታሪኽ ዓውደ ኩናት ክስንድ ዝተዋፈረ ይድነቀዉ ፡ ስርዓት ደርጊ ንምድምሳስ ኣብ ዝተገበረ "ወፍሪ ቴድሮስ" ንፈለማ እዋን ካሜራ ሒዙ ወፊሩ። ኣብ ኩናት ዶባት ኢትዮ ኤርትራ ከኣ ካሜርኡ ኣልዒሉ ታሪኽ ክስንድ ብወገን ኢትዮጵያ ተሰሊፉ። " ኣብ ዝተፈላለየ ግንባራት ኣብ ዝነበረ ኲናት ተሳቲፈ'የ። ኣብ ኲናት ዘይረብሕ ሰነድ ዝበሃል ስለዘየሎ ኩሉ እዩ ዝለዓል። ሓደ እዋን ክልቲኦም ህዝብታት ምትዕራቖም ስለዘይተርፍ፡ ኩሉ እቲ ሞያ ዝፈቕዶ ስነ ምግባር ሓሊኻ ኢኻ ትስእል" ይብል ይድነቀዉ። ህይወት ሰባት ኣብ ዝበልዕ፡ ሃብትን ጥሪትን ኣብ ዘዕኑ ኲናት፡ ካሜራ ሒዝኻ እግሪ እግሪ ፍጻሜታት ክትጎይን፡ ኣንፈት ነገራት ክቀያየሩ ክትርእን ስምዒትኻ ዝፈታተን ጉዳይ'ኳ እንተኾነ ሞያዊ ሓለፍነት ሒዝካ ኣብ ዝወፈርኻሉ ዓዉዲ ዉግእ ዋላ'ኳ ትልውጦ ነገር እንተዘየሎ ብዙሕ ዘሕዝን ነገር ኢኻ ትርኢ። "ኲናት ጸሓይ ዓራርቦ ኣዚየ ዝሓዘንኹሉ እዋን ነይሩ። በቲ ሓደ ኣንጻር ተሰሊፋ ተሃሪማ ምስ ዝወደቐት ኤርትራዊት መንእሰይ፡ ካብ ዓባይ ሓፍታ ዝተጻሕፈ ደብዳበ ረኺበ። ሽዑ ብጓሂ ነቢዐ ኣይተመሳሕኩን ኣይተደረርኩን እውን። እቲ ደብዳበ ካብ ዓባይ ሓፍታ እያ ተጻሒፋ። ክልተ ወይ ሰለስተ ኣሕዋት ድማ ኣብቲ ግንባር ተሰሊፎም ኣለዉ። ሞይቶም ድዮም ተሪፎም ኣይፍለጡን። እቲ ስድራ ግና ተበቲኑ'ዩ ። በቲ ኣጋጣሚ ኣዝየ ሓዚነ" ክብል ተዘክርኡ የዘንቱ። "እቶም ናትና ወገን ማሪኾምኒ" ፍጻመታት ኲናት ብስእሊ ክትቀርጽ ካሜራ ተሓንጊጥኻ ኣብ ቅድሚት፥ ድሕሪትን ማእኸልን ወተሃደራት ክትጎይይ ምርኣይ ንገሊኡ ከሕርቖ፡ ንገሊኡ ድማ እንታይ'ዩ ደልዩ ዘዕነኒ ዘሎ? ዝብሉ ዝተሓዋወሱ ስምዒታት ክፈጥር ይኽእል'ዩ። ኣብዚ ክበጽሐካ ዝኽእል መጉዳእቲ ኣካል ኾነ መስዋእቲ'ኳ እንተሃለወ ብኩነታትኻ ባህ ዘይብል ስምዒት ዘሕደረ ወተሃደር ክቐጽዐካ ይኽእል። ሰኣላይ ይድነቀዉ እዚ ተጓንፎ ገጢሙዎ'ዩ። "ብዙሕ ኣጋጣሚታት ኣለዉ። ቐዳማይ ዉግእ ጾሮና ፡ ሓያል ስለዝነበረ ኣብቲ ሽዑ እዋን ብኣና ወገን ዝተሰለፉ ሰራዊት ንዓይ ከም ጸላኢ ሓሲቦምኒ ነይሮም። እንትስእል ኣስተዃሽ መሲለ ዘዉቅዖም ዘለኹ መሲሉዎም ማሪኾምኒ። ሽዑ ክልተ ደቀይ ገዲፈ ዘሚተ ስለዝነበርኹ ኣዝየ ሓሪቐ ነይረ። እንታይ ትገብር ኣቲኻ ኢሉ እቲ ዝማረኸኒ እንትሓተኒ፡ እንታይ ትገብር ኣለኻ ንስኻ? ካባኻ ብምንታይ ይንእስ? ኢለ መሊሰሉ" ይብል። ሰኣላይ ይደነቀው ኣብርሃ እቶም ቅድሚ 20 ዓመት ብካሜራ ዘልዓሎም ሰነዳት ታሪኽ እዘን ሃገራት፡ ወለዶታት ካብቲ ዝነበረ ተማሂሮም ኩነታት ከዐርዩ ተስፋ ኣለዎ። "ስእላዊ መጽሓፍ ሓቀኛ ታሪኽ ኲናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ኮይኑ እቲ ሓቃዊ ኩነታት እቲ ኲናት ብስእሊ ዘረድእ መጽሓፍ ፍቕርን ጽንዓትን'ዩ። ኣብዚ ኣብ ሞንጎ ህዝብን ዉድባትን ዝነበረ ምሕዝነትን ፍቕርን፣ ምትሕግጋዝን ጽቡቕ ዝምድናን ዘርኢ ክፋል እንትህልዎ፡ እዚ እወንታ ብኸመይ ተበቲዑ ዝብል'ዉን ሒዙ ኣሎ። ዝእረም'ዉን ካብዚ ክእረም ተስፋ ኣለኒ" ይብል። ክሳብ ሕዚ ዘይተሓተመሉ ምኽንያት እቲ ስእላዊ መጽሓፍ ካብ ዝዳሎ 8ተ ዓመት ከምዝገብ ዝዛረብ ሰኣላይ ይድነቀዉ ኣብርሃ፡ ሰኣን ዓቕሚ ክሳብ ሕዚ ከይተሓተመ ከምዝጸንሐ ይገልጽ። "ብኣጋጣሚ ኣብቲ ታሪኽ ተሳቲፈ መልክዕ ክትሕዝ ድማ ገይረ ኣለኹ" ዝብል ይድነቀዉ፡ ኣብ ኣእምሮኣዊ ንብረት ኢትዮጵያ ብምምዛጋብ ኣፍልጦ በዓል ዋንነት ከምዝረኸበሉ ይዛረብ። "ታሪኽ ከምዘለዎ ክስነድ ኣለዎ። ብዙሕ ሓሳብ ኣለኒ ኣነ። ብቑጠባ ዓርስኻ እንተዘይኽኢልካ ግን ዝሕግዘካ'ዉን የብልኻን። ነቲ ታሪኽ ግና ዋጋ ክወሃቦ ነይሩዎ። ናይ ህዝብን ሃገርን ታሪኽ'ዩ ነይሩ። ግናኸ መሐተሚ ክሓትት ብዙሕ ገጽ ርእየሉ እየ"። ስእሊ ብዓይኒ ዝርአ ነገር ስለዝኾነ ዓብዪ ዋጋ ኣለዎ ኢሉ ዝሓስብ ሰኣላይ ይድነቀዉ ኣብ ቀረባ እዋን ክንሕትመልኻ ዝበሉዎ ሰባት ረኺቡ ከምዘሎን ጋህዲ ክኸዉንን ብተስፋ ይዛረብ።