ትግራይ ሽረ እንዳስላሰ፡ መናእሰይ ወተሃደራዊ መካይን ዓጊቶም
ትማሊ ረፋድ ካብ ከባቢ ሽረ እንዳስላሰ ብቐረባ ርሕቐት ኣብ ትርከብ ማይኣድራሻ ኣብ ትበሃል ከባቢ ዝተፈላለየ ኣፅዋር ከምዝፀዓናን ልዕሊ 50 ከምዝኾናን ዝንገረለን ወተሃደራዊ መካይን ኦራላት ናብ ማእኸል ሃገር እንትሓልፋ፡ ብመናእሰይ እቲ ከባቢ ተዓጊተን ክምለሳ ተገይረን።
እቶም መናእሰይ፡ ነተን ወተሃደራዊ መካይን ንከይሓልፋ ኣብ መንገዲ ብምድቃስን መንገዲ ብምዕፃውን ብምቅዋምን እዩ ዓጊቶምወን። እቲ ኩነታት ምስተጋደደ ተኹሲ ጠያይቲ ከምዝነበረን ደሓር ህዝቢ እናወሰኸ ምስመፅአ ድማ እተን መኻይን ኣብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ናብ ዝርከብ ስታድዮም ንክኣትዋ ከምዝተገብረ ነቲ ክስተት ዝተመልከተ ጋዜጠኛ ቢቢሲ ትግርኛ ሓቢሩልና። ሓሙሽተ ናይ ኣዘዝቲ መካይንን ኣስታት 30 ኦራላትን ድማ ናብ ስታድዮም ሽረ ክኣትዋ ተገይሩ ይብል:: ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል፡ ትማሊ ኣማሽዮም ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ፡ በቶም መናእሰይ ዝተወስደ ስጉምቲ ልክዕ ኣይኮነን ዝብል ምላሽ ሂቦም። "እቲ ህዝቢ ግር ኢልዎ ኣሎ" ቢቢሲ ዘዘራረቦም፡ ኣብቲ ተቓውሞ ካብ ሞንጎ ዝተሳተፉ ኣይተ ገብረእግዚኣብሄር ገብረሩፋኤል፡ ኣብቲ ከባቢ ካብ ዝርከብ ወተሃደራዊ መኽዘን እተን ኦራላት ብሕቡእ ኣፅዋር ፅዒነን ክወፃ ከምዝነበራን፡ መንእሰይ እቲ ከባብን ነበርትን ከምዝዓገትወን እዩ ዝዛረብ። እቲ መንእሰይ ዝኸልከሉ ምኽንያት ከምዘለዎ ዝዛረቡ ኣይተ ገብረእግዚኣብሄር ፡ "ኣፅዋር ኣውፂእኻ፡ ኮነ ኢልካ ብኻልእ ፀላኢ ንኸጥቕዑና ዝግበር ዘሎ እዩ። ኣብዚ ዘሎ ኣፅዋር ናብ ሸነኽ ግምባር እምበር ናብ ማእኸል ከተማ ክውሰድ ኣይግበኦን" ይብል። ኣብታ ክልል ዘሎ ኣፅዋርን ንብረትን ወናኒኡ እንከይተፈለጠ ፡ ብዘይፍቓድ እዩ ካብ ትግራይ ንክወፅእ እዩ ዘሎ ድልየት፡ ዝብል ኣይተ ገብረእግዚኣብሄር፡ እዚ ኣብ ህዝቢ ቅርታ ከምዝፈጠረን፡ እቲ ህዝቢ ብኸመይ መንገዲ እዚ ውሳነ ንምፍፃም ከምዝተደለየ ንምፍላጥ እዚ ስጉምቲ ከምዝወሰደ እዩ ዝዛረብ። ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝነበረ ፅልኢ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ከምዘብቅዐ ምግላፁ ስዒቡ፡ ርክብ ህዝቢ ንህዝቢ እኳ እንተተጀመረን ዶባት እንተተኸፈቱን፡ ሕዚ እውን ግና ገለ ዝረኣዩ ስግኣታት ኣለዉ። ምዕፃው ዶብ ዛላምበሳን ራማን : ዘሎ ምንቅስቓስ ሰራዊትን ድማ ብቐዳምነት ዝፅርሑ ስግኣታት ከምዝኾኑ ይግልፅ። ካብዚ ንላዕሊ ድማ ብወገን ክልል ኣምሓራ ዝንፀባረቕ ዘሎ ኲናት ሓዘል መልእኽታትን ውጥጥ ወሰንን ነቲ ስግኣት የጋድዶ ከምዘሎ ይዝረብ። ዶብ ኦምሓጀር-ሰቲት ሑመራ እንትኽፈት: ጋሻ ኾይኖም ዝትረኸቡ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ ዶብ ከይሰግሩ ኣብ ዝተሰምአ ህዝባዊ ተቓውሞ'ውን እዚ ቅርሕንቲ ተንፅባሪቑ ነይሩ። "እቲ ዝግበር ዘሎ ርክብ ምስ ካልኦት ክልላት ኣምሓራን ኦሮሞን እምበር ንትግራይ ዘማእኸለ ኣይኮነን" ዝብል እምነት ኣብቲ ሕብረተሰብ ከምዘሎ ብምግላፅ እዚ ንትግራይ ዘጥፍእ ኣካይዳ ከምዝኾነ ኣይተ ገብረእግዚኣብሄር ይዛረብ። "እዚ መንግስቲ እዚ ምስ ኣምሓራን ኦሮሞን እምበር ምስ ትግራይ ብዙሕ ቅርርብ የብሉን። ምስ ኢሳያስ እናተሻጠረ ይገብሮ ዘሎ ነገር፡ ኣብ ኢትዮጵያ ብካልኦት ክልላት፣ በዚ ድማ ምስ ካልኦት ፀላእቲ፡ ብወሰን ይእተ ኣሎ ይበሃል ኣሎ። ትግራይ ኣብ ኢድ ቁፅፅሩ ንምግባርን እዩ ዝሓስብ ዘሎ። ዶባት ሓንሳእ ይኸፍቶ ሓንሳእ ድማ ይዓፅዎ፤ እንተደልዩ ወተሃደራት ይወስድ፡ ዋላ ሓደ ብልሓቱ ኣይፍለጥን። እቲ ህዝቢ ውሕስና የብሉን፤ ግር ኢልዎ ኣሎ" ኢሉ። ኣመሓዳሪ ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮንን ግን ብዛዕባ እቲ ምዕፃውን ምኽፋትን ዶባት ትማሊ መብርሂ ሂቦም እዮም። ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ከምዝተዘራረብሉን ምስ ዝኾነ ስግኣታት ከምዘይዛመድን ሓቢሮም። ትማሊ ካብ ከባቢ ማይ ኣድራሻ ናብ መቐለ ይጓዓዙ ዝነበሩን እቲ ኩነታት ብዓይኖም ዝረኣዩን ዶክተር ኣርኣያ ይርጋ ብወገኖም፡ እተን ኦራላት እንትመፃ፡ መናእሰይ እምኒ ብድርዳር መንገዲ ብምዕፃው ብርክት ዝበላ ኦራላት ጠጠው ክብላ ከምዝገበሩ ይዛረቡ። "እተን ኦራላት ኬንዳ (ቴንዳ) ዝተኸደና እየን፤ ኣብ ውሽጢ እንታይ ከምዝፀዓና ኣይፍለጥን። እቶም መናእሰይ ድማ ካበይ ናበይ ከምዝኸዳን፡ ኣብ ውሽጢ እቲ ፅዕነት እንታይ ከምዘሎን ክፈልጡ እዮም ዝደልዩ። ዶብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ክፍቲ ጌርኩሞ ኢኹም ትወፅኡ ዘለኹም፤ ንድሕንነት ህዝቢ ንሰግእ ኢና እዮም ዝብሉ" ብምባል እቲ ዝረኣይዎ ኩነታት ሓቢሮምልና። ምክትል ዞባ ኣማሓዳሪ ዞባ ሰሜን ምዕራብ ትግራይ ኣይተ ገብረስላሴ ታረቀ ብወገኖም፡ እቲ ሕብረተሰብ ኣብ ሞንጎ ትግራይን ኤርትራን ዘሎ ጉዳይ ሓደ መልክዕ ኩነታት እንከይሓዘ፡ ሰራዊት ምውፃእ ኣግባብ ኣይኮነን ካብ ዝብል መንፈስ፡ እቲ ስጉምቲ ከምዝተወሰደ ብምግላፅ፡ ሕቶ እቲ መንእሰይ ግቡእ ከምዝኾነ እዮም ዘረጋግፁ። "እቲ ህዝቢ ምስ ዝምልከቶ ኣካል ክንመያየጥ እዩ ኢሉ። ዋላ ሓደ ናብ ጎንፂ ዝበፅሐ ጉዳይ ኣይኮነን። እቲ መንእሰይ ብዝኾነ ይኹን ሓበሬታ እናተውሃበና ከባቢና እንፈልጠሉን ኩነታትና እንርድአሉን ዕድል ክህሉ ኣለዎ ዝብል መንፈስ እዩ ዘለዎ፡ ንሕና እውን በዚ መንፈስ እዚ፡ ምስቲ መንእሰይ ተረዳዲእና ኢና" ይብሉ። እዚ ጉዳይ መፍትሒ ክሳብ ዝረክብ ድማ፡ እተን ወተሃደራዊ መኻይን ኣብ ስታድየም ሽረ ከምዝፀንሓ እቶም ምክትል ኣማሓዳሪ ሓቢሮም። "ንሕና ከም ምምሕዳር፡ እተን ኦራላት ንምንታይ እየን ዝኸዳ ዘለዋ ብምባል፡ ምስ ዝምልከቶ ኣካል ተዘራሪብና መፍትሒ ክሳብ እንገብረሉ፡ ሕዚ እተን ኦራላት ኣብ ስታድዮም ሽረ እየን ዝርከባ" ብምባል እተን መኻይን ንግዚኡ ብኣካላት ፀጥታ (ምልሻ) እቲ ከባቢ ይሕለዋ ከምዘለዋ ኣረዲኦም። "ንበላዒ ሂብኩምና ከይትኸዱ" ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘሎ ኩነታት ፈለማ ዕልባት ክረክብ ኣለዎ ዝብል እምነት ኣሎ ዝብሉ እቶም ምክትል ኣማሓዳሪ፡ እዘን ኣብ ቀይዲ ዘለዋ ወተሃደራዊ መኻይን ምስ ዝምልከቶ ኣካል ተዘራሪቦም ናብ ቦትአን ዝኸዳሉ ዕድል ከምዝፍጠር ሓቢሮም። "እቲ ዘሎ ኩነታት መልክዕ እንከይሓዘ፡ ንበላዒ ሂብኩምና ከይትኸዱ፣ ከይተስልቡና፤ ዝሓለፈ እዋን እውን፡ ዶብ ክፍቲ ስለዝነበረ እዩ [መንግስቲ ኤርትራ] ኣትዩ ሓደጋ ዘብፅሓልና፤ ሕዚ እትው ውፅእ ኣብ ዝኾነሉ ኩነታት ግን ከገርሀና እዩ፡ ስለዝኾነ ንቀደም ዕልባት ይርከብ ። እዚ ዕልባት እንተረኺቡ፡ ንሕና ምስ ብረት ክስታይ የብልናን እዩ ዝብል" ክብሉ ኣብቲ ህዝቢ ተፈጢሩ ዘሎ ስምዒት ገሊፆምልና። መንግስቲ ፌደራል : ብኣዝዝቲ እዝታት ኣቢሉ ቅድሚ ዝተወሰኑ ሰሙናት፡ ኣብታ ሃገር ካብ ዘለዉ ክልተ እዝታት፡ እቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ እዚ ንክለዓል ዝደለየሉ ምኽንያት፡ ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘሎ ኩነታት ሰላም ኣብ ዘተኣማምን ብርኪ ከምዝበፅሐ ስለንኣምን ኢና ክብል መግለፂ ሂቡ ነይሩ። እዚ ግና ነቲ ኣብ ትግራይ ዝነብር ህዝቢ ዘእምን ከምዘይኮነ፡ እቲ ኣብ ዝተፈላዩ እዋናት፡ ኣብ ጉዳይ ምንቅስቓስ ኣፅዋርን ሰራዊትን ኣድሂቡ ዝወሃብ ዘሎ ርኢቶን፡ ከምኡ እውን መኻይንን ኣፅዋርን ንከይሓልፋ ዝግበር ተቓውሞን ምዕፃው መንገድን ዘይቃዶ ምዃኑ የመላኽት። ቅድም ክብል ኣብ መወዳእታ እዚ ወርሒ ኣብ ፋፂ (ከባቢ ጉለመኸዳ) 'ኣፅዋር ፅዒነን' ዝተብሃላ መኻይን ሰራዊት ምክልኻል ንከይወፃ ነበርቲ እቲ ከባቢ መንገዲ ዓፅዮም ነይሮም። "ምስ መንግስቲ ትግራይ ተዘራሪብና ኢና" ምክትል ኢታማጆርሹም ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ጀነራል ብርሃኑ ጁላ፡ ትማሊ ኣብ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ቀሪቦም ኣብ ኩነታት ፀጥታ እታ ሃገር፣ ሰራዊት ምክልኻል ካብ ቦታ ናብ ቦታ ንምዝውዋር ዝተደለየሉ ምኽንያትን ዘጋጠመ ኩነታትን መብርሂ ሂቦም እዮም። ኣብ ሰሜን እዝ ዝነበረ ሰራዊት ካብ ዝነበሮ ከባቢ ንምንታይ ይለዓል ንዝብል ሕቶ: እቶም ምክትል ኢቶማጆርሹም ኣብዚ ሕዚ እዋን ስግኣት ወራር ከምዘየለ ገሊፆም። |"ስግኣት ወራር ኣሎ ኢልና ኣይንወስድን። እኳድኣስ ናይ ምትሕብባር፣ ሰላም፣ልምዓትን ናብ ሓባራዊ ዕብየትን ዘምርሕ ዝንባለታት እዩ ዘሎ። ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኲናት ኣይደልን። ናይ ኤርትራ ኣመራርሓ እውን ምስ ኢትዮጵያ ኲናት ኣይደልን" ይብሉ። ኣብ ህዝቢ ትግራይ 'ጥቕዓት ክህሉ እዩ' ዝብል ስግኣት ከምዝየለ ዝገለፁ ምክትል ኢታማጆርሹም ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ጀነራል ብርሃኑ ጁላ፡ ሰራዊት ናብ ካልእ ከባቢ ንምዝውዋር: ምስ ምምሕዳር ትግራይ ከምዝተዘራረቡ ሓቢሮም። መንግስቲ እቲ ክልል ሰራዊት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ንክዘዋወር ተቓውሞ ከምዘይብሉን፡ እቲ ኣብ ትግራይ ሰራዊት ናይ ምዕጋት ተግባር ግን፡ ናይ ዝተወሰኑ ጉጅለታት ከምዝኾነ እዮም ዝገልፁ። "እቲ ክልል ሰራዊት ንከይንቀሳቐስ ናይ ምግባር ድልየት የብሉን። ህዝቢ ትግራይ ንሰራዊት ኣይዓግትን። እዚ ሰራዊት ናይ ምዕጋት ተግባር፡ ብዝተወሰኑ ጉጅለታት እዩ ዝትግበር ዘሎ" ብምባል እዚ ተግባር ንሰራዊት ምክልኻል ንከይንቀሳቐስ ኣይዓግቶን ኢሎም። ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ብወገኖም፡ ብሰሉስ 30/04/2011 ዓ.ም ኣብ እዋናዊ ጉዳያት ኣድሂቦም ዝሃብዎ መግለፂ፡ ምስ ሰራዊት ምክልኻል እታ ሃገር ምቅርሓን ከምዘየድሊ እዮም ተዛሪቦም። "ምስቲ ሰራዊት ተረዳዲእና ኢና ክንሰርሕ እንደሊ፡፡ ገለ ነገር እንተጥፊኦም ንሕና ንሕብረሎም፡፡ ካብዚ ወፃኢ ምስዚ ሓይሊ ምግጫው ግን ንፀላእትና መእተዊ በሪ ምኽፋት እዩ" ክብሉ ኣገንዚቦም። ዋላ እኳ እቲ ዘሎ ስግኣት ርዱእ እንተኾነ፡ ምንቅስቓስ ኣፅዋር ዝምልከት ግና፡ ንመራሕቲ እቲ ሰራዊት ከም ዝምልከት ዝገለፁ ዶክተር ደብረፅዮን "እዚ ከይተልዕልዎ፣ እዚ ኣብዚ ትኸልዎ ናብ ምባል ኣይንኣቱን። ብሕጋዊ መንገዲ ዝውዳእ እንከሎ ፖለቲካ እንተገይሮሞ ኢና ግደፉ እንብሎም። ንሕና ብህዝቢ እምበር ብብረት ኣይንኣምንን። ካብ ድኽነት ክንወፅእ ኢና ንደሊ ናብ ብረት ምቑፃር ኣይንእቶ" ኢሎም። ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ'ውን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ መምህራን ኣብ ዘካየዱዎ ዘት: ሰራዊት ምክልኻል ካብ ቦታ ናብ ቦታ ምዝውዋር ናይ መንግስቲ ፌደራል መሰል ጥራሕ እዩ ኢሎም። "ብሕብሕብኢተይ ዝኸውን ነገር የለን" ምክትል ኣማሓዳሪ ዘባ ሰሜን ምዕራብ ትግራይ ኣይተ ገብረስላሴ ታረቀ ፡ እቲ ብቃል ዝዝረብን ኣብ ተግባር ዘሎን በበይኑ እዩ፡ ህዝቢ እቲ ዝግበር ምንቅስቓስ እውን ሓበሬታ ንክወሃቦ እዩ ዝጠልብ ዘሎ ኢሎም። "እቲ ህዝቢ እውን ሙሉእ ሰላምን ሙሉእ ዕርቅን ይሃሉ፡ብድሕሪኡ መንግስቲ ናብ ዝደለዮ ከንቀሳቕስ ይኽእል እዩ፡ ዝብል ዘሎ ። እቲ ሰራዊት ኣብቲ ከባቢ ምሳና ዝነበረ ሰራዊት እዩ። ልዕሊ ኩሉ እቲ ዝግበር ነገር ሓበሬታ ክወሃበና ኣለዎ። ክወፅእ እንከሎ ብግልፂ ክንገረና ኣለዎ እዩ ዝብል" ኢሎም። እቲ ህዝብን እቲ ሰራዊትን ቤተሰባዊ ታሪኽ ከምዘለዎ ዝገለፁ ኣይተ ገብረስላሴ፡ ኣብ ኩሉ ግልፅነት ክህሉ ድማ ኣተሓሳሲቦም። "ኣብ ኩለን ከባብታት ትግራይ ዝነበረ ሰራዊት ክወፅእ እንከሎ እኮ ፡ እቲ ህዝቢ ምሳና ን20 ዓመት ፀኒሕኩም ኢኹም ብምባል፡ሽልማትን ተሃድሶን እናገበረ እዩ ዝስንዮ ዘሎ። ስለዚ ሕዚ እውን እቲ ህዝቢ ከምዚ ዓይነት ስምዒት እዩ ዘለዎ፡ ብሕብሕብኢተይ ክኸውን ግን ኣይግባእን" ብምባል ሓሳቦም ይዛዝሙ። ወከልቲ ህዝብን ኣካላት ኣመራርሓ መንግስትን ድሕሪ ምዝታዮም: እተን ወተሃደራዊ መካይን ኣብቲ ከባቢ ናብ ዝርከብ ወተሃደራዊ ካምፕ ኣትየን ኣለዋ::