ብምልክት ቋንቋ ዝዛረቡ ሰባት ጥራይ ዝነብሩላ ከተማ
ኩሎም እግሮም ጠሚሮም ኾፍ ኢሎም ኣለው። ካብኣቶም ሓደ ዝኾነ ኮሎክ ጌታር ፍሉጥ በዓል ሞያ ማርሻል ኣርት ነይሩ።
ኣብ ጥቕኡ ኾፍ ዝብሉ ሰባት፡ ብከብዲ ኢዱን ኣጻብዕቱን ብዝፈጥሮ መልእኽቲ ሓዘል ዘይቃላዊ ዘረባ፡ ብጣቕዒት'ዮም ዘሰንዩዎ። 'ካታ ኮሎክ' ድማ ኣብ ኢንዶኖዢያ ዝፍለጥ፡ 'ቋንቋ ጸማማት' ተባሂሉ ዝጽዋዕ ፍሉይ ቋንቋ'ዩ። እዚ ኣብ ዓለም ብኣውርኡ 44 ሰባት ጥራሕ ዝረዳድእሉ ብሕታዊ ናይ ጸማማት ቋንቋ'ዩ። ልሙድ ዘይኮነ ግን ድማ ዓብዪ ቁጽሪ ዘለዎ ሽዱሽተ ወለዶ ዝኸውን ህዝቢ ቤንግካላ ጸማም ኮይኑ'ዩ ተወሊዱ። ገለ ሰባት ከም መርገም እንትቖጽሩዎ ፡ ተመራመርቲ ድማ ምስ ስነ ተወርሶ [ጅን] ዝተኣሳሰር ጸገም'ዩ ይብሉዎ። እዚ ስነ ተዋርሶ ምጽማም ድማ፡ ኣብቲ ማሕበረሰብ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝመጽአ ሓደ ካብ ሓምሳ ቆልዑ ጸማም ኮይንካ ናይ ምውላድ ተጓንፎ ስዒቡ ዝመጽአ ምዃኑ ይገልጹ። እንተኾነ ብዝተፈላለየ መልክዑ እዞም ብናይቲ ከባቢ ሕብረተሰብ 'ኮሎ ' [ጸማም] ተባሂሎም ዝጽውዑ ሰባት፡ ኣብ ካልእ ከባቢ ካብ ዘለው ተመሳሳሊ ጸገም ዘለዎም ሰባት ዝሓሸ ጸጋ ዘለዎም'ዮም። እቲ ምንታይ፡ ልዕሊ ፍርቂ ምስማዕ ዝኽእሉ ነበርቲ ቤንግካላ ምስማዕ ምስ ዘይኽእሉ ኣባል ስድራ ቤቶምን መሓዙቶምን ንክረዳድኡ 'ካታ ኮሎክ' ተማሂሮም'ዮም። ውሑዳት በጻሕቲ ዓዲ'ውን ሓልሓሊፉ ነዚ ማሕበረሰብ ንምርኣይ ዝኸዱ እንትኾን፡ ካብ ሕርሻን መዓልታዊ ስራሕን እቶት ይረኽቡ። ካብዚ ሓሊፉ ብነበርቲ እቲ ኸባቢ ሓለዋ ጸጥታን፡ ዋርድያታት መቓብርን ኮይኖም ይቑጸሩ'ዮም። "ጸማም ኾይንካ ክትውለድ ዕጫ'ዩ" ዝብል ወሃቢ ቃል ጥምረት ጸማማት ቤንግካላ ኬቱት ካንታ፡ "ኣብ ዓለም ጸማም ኮይንካ ክትዓቢ እቲ ዝሓሸ ቦታ ድማ እዚ'ዩ" ኢሉ። ኣብዚ ከባቢ ዝነብሩ ምስማዕ ዝኽእሉ ሰባት 'ኢንጌት' ተባሂሎም ይጽውዑ። ኣብዛ ገጠራዊት ከባቢ እትነብር እንተኾይንካ ግን፡ ኮሎክን ኢንጌትን 'ቋንቋ ጸማማት' ኢሎም ብዝጽውዑዎ መረዳድኢ ክዘራረቡ ኢኻ ትረኽቦም። ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ፣ ቤተ ጸሎት ወይ እንዳ ቡን ኮነ ካልእ፡ ክልቲኦም ሰባት ብዝኾነ መገዲ ተረዳዲኦም ክስሕቑ ትዕዘብ። ኣብ ናይ ምልክት ቋንቋ ካታ ኮላክ ንሓድሽ ሰብ ብዙሕ ዘጸግም ኣይኮነን። ንኣብነት ወዲ ተባዕታይ ንምባል ዝተሰመየት ኣመልካቲቶ ኣጻብዕቲ'ያ። ኣቦ ንምባል ድማ ኣመልካቲቶ ኣጻብዕቲ ቁሩብ ዕጽፍ ተብላ። ጓል ኣንስተይቲ ድማ ብክልተ ብጸቢቡ ዝተኸፈታ ኣጻብዕቲ ትውከል። እዚ'ውን ኮይኑ እቲ ከባቢ ብዙሓት ክእለት ዘለዎምን ብርቱዓትን ሰባት ዝፈርይሉ'ዩ።