"ክልቲኡ ህዝቢ እንተዘይጠንኪሩ ክጭፍለቕ'ዩ"
1998 ክሳብ 2000 ኣቆጻጽራ ኣዉሮጳዉያን፡ክልተ ድኻታት ሃገራት ኣብ ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኲናት ዝኸፈታሉ እዋን ነይሩ። እቲ ዝኣተወኦ ኲናት ዝወለዶ በሰላ ብዓሰርታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት ክልቲኤን ሃገራት ብዝተፈላለየ መልክዑ ሃስዩዎም። ብዙሕ ደም ዝተፋሰሶ ኲናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተረኽቦ ነገር'ኳ እንተዘይሃለወ፡ ዉሱን ናይ ዶብ ለዉጢ ግና ኣምጺኡ።
በቲ ኵናት 70 ሽሕ ዝኣክል ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት ከምዝሃለቐ ድማ መረዳእታታት ይሕብሩ። ንዝሓለፉ ልዕሊ 10 ዓመታት ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት ኮይኑ ዝመጸ ሃዋህዉ እዘን ሃገራት፡ ዝሓርፈፈ ርክበን ዝመሓየሸሉ ምንቅስቓስ መንግስታት ዝመርሑዎ ጥርኑፍ ዲፕሎማሲያዊ ጻዕሪ ኣይነበረን። ብኽልቲኡ ወገን፡ ህዝቢ ዘይነጸረሉ ግን ድማ ፖለቲካዊ ትርጉም ዝሓዘለ ኣፈላላይ እናጎልሀ ህዝብታት እዘን ሃገራት ካብ ዝኾነ ዓይነት ማሕበረ ቑጠባዉን ፖለቲካዉን ርክብ ተገዲቡ መጺኡ። ምስ ኤርትራ ኣብ ዝዋሰና ኸባቢታት ዝነብር ህዝቢ ድማ ሰኣኖ መሰረተ ልምዓት፣ ንግዳዉን ኢንቨስትመንትን ርክብ ነጊሱዎ፡ ሰላማዊ ሃዋህዉ ተፈጢሩ ከባቢኡ ዘልምዓሉ መዓልቲ ሰላም ከመዓዱ ነዊሕ ዓመታት ተቖጺሮም ኣለዉ። እዞም ጸገማት ካብ መሰረቱ'ኳ እንተዘይኮነ፡ ብዝተወሰነ መልክዑ ተፈቲሖም ሰላማዊ ዝኾነ ርክብ ህዝቢ ንህዘቢ ክህሉ ዝገብሩ ስሩዓትን ዘይስሩዓትን መድረኻት ብምድላዉ ምይይጣት እናተኻየዱ መጺኦም። መናእሰይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብዚ ጉዳይ ዘለዎም ጓሂ ብማሕበራዊ መርበብ ሓበሬታታት ክወጹ፡ ቆልሓታ ሙሁራትን ፖለቲከኛታትን ክረኽቡ እናነጠፉ ይርከቡ። ኣብ ሕሉፍ ሰለስተ ኣርባዕተ ዓመታት ድማ ስሩዓት ዘይኾኑ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣዉሮፓ ዝርከቡ ሙሁራት፣ ጋዜጠኛታትን መናእሰይን ዝተሳተፉሎም፣ ሕዉነትን ዝምድናን ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት ናብ ንቡር ንምምላስ፣ ብኣዉርኡ ተዛረብቲ ቋንቋ ትግርኛ እዘን ሃገራት ዝምድንኦም ንምጥንኻርን ሓድነታዊ ኣተሓሳሰስባ ክፍጠርን ጻዕሪ እናተገበረ ከምዝመጸ ኣካል እዞም መድረኻት ዝኾነ መንእሰይ ኣረጋጊጹልና ኣሎ። ናበይሞ ኣበለ? ኣብ ዉሽጥን ደገን ኾይንካ ብዝተወደበን ብዘይተወደበን መልክዑ ይግበሩ ዝነበሩ ምንቅስቓሳት ትርጉም ሃልዩዎም ኣብ ባይታ ዘለዉ ጸገማትን ክፍተታትን ዝእርሙ ሓበራዊ ኣረዳድኣታት ክፍጠሩ ኣገዳሲ ስለዝኾነ፡ ምኽንያት ጎንጽን ምትዕጽጻይን እዘን ሃገራት ኣብ ዝኾኑ ጉዳያት ሓበራዊ ምርድዳእ ክፈጥሩ ሙሁራትን ምትእኽካብ እሂን ምሂን ምባል ጀሚሮም ኣለዉ። ሰላም፣ ምርግጋእን ካልኦት እወንታዊ ዝምድናታትን ንምፍጣር ዝሕግዙ፣ ዓለምለኻዊ ስግኣታት ካብ ጸጥታን ደሕንነትን ኢትዮጵያዉያንን ኤርትራዉያንን ተነጺሎም ዝረኣዩ ጉዳያት ስለዘይኾኑ፡ ኢትዮጵያዉያንን ኤርትራዉያንን ኣብ ሞንጎ እተን ሃገራት ሰላም ክዓስል ክኸዉን ኣለዎ ዝብልዎ ሓሳብ ናብ ሓደ መኣዲ ንምቕራብ ዝዓለመ መድረኽ ዘተ ይጅመር ኣሎ። ኣባል ኮሚቴ ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣይተ ይስሃቅ ዮሴፍ፡ እዚ ተበግሶ ንቕሓት ህዝቢ ብምዕባይ ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ዝበጽሐ ጽልዋ ፈጣሪ ሓፋሽ ንምፍጣር ዝዓለመ'ዩ ይብሉ። "ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ተፈጢሩ ዘሎ ዘይምርዳእ መሰረታዊ ድሕረ ባይትኡ እንታይ ከምዝኾነ ዘነጽሩ ሙሁራትን መናእሰይን ክልቲኤን ሃገራት ዝሓወሱ መድረኻት ዘተ ተጀሚሮም ኣለዉ። ብዋናነት ህዝባዊ መሰረት ዘለዎ ሓበራዊ ኣረዳድኣ ክፍጠር ስለዘለዎ፡ ህዝቢ ትኹረት ገይርኻ'ዩ ድማ ክስራሕ" ይብሉ። ከም ጎረባብቲ ሃገራት ብመንግስታት ዝተፈጠረ ጸገም ነቲ ህዝቢ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ከባቢ ዶብ ዝነብር ማሕበረሰብ ዚያዳ ከምዝጎድኦ ዘልዓሉ፡ ኣይተ ይስሃቅ ኣብ ሕሉፍ መንግስታት እዘን ሃገራት ኾነ ጸቕጢ ከሕድር ዝኽእል ማሕበረሰብ ዓለም እቲ ጸገም ኣብ ምፍታሕ ክዕወቱ ኣይከኣሉን ይብሉ። ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት ዘሎ ርክብ ንምምላስ ሙሁራት ይዛተዩ ኣለዉ ሙሁራት ኣብቶም ዝካየዱ መድረኻት ዘተ፡ ባህሊ፣ ጂኦግራፊያዊ ዝምድና፣ ታሪክ፣ ክልቲኡ ህዝቢ ዘተኣሳስሮ ታሪካዊ ድሕረ ባይታ ዝጥምቱ ረዘንቲ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ከቕርቡ፡ ብወገን ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተፈጠረ ጎንጺ ዘለዎ መልክዕ ክምርመርን ስትራቴጂካዊ ስግኣታት ከምኡ'ዉን ማሕበረ ቑጠባዊ ማህሰይቲ ክርአ'ዩ ኢሎም። ህዝቢ ንህዝቢ ዘቀራርብን ሰላም ዝፈጥርን ሃዋህዉ ምፍጣር ቐንዲ ዕላማ እዚ መድረኽ'ዩ ዝበሉ ፕሮፌሰር መድሃኒዬ ታደሰ ብግድኦም፡ ሙሁራት ዝርርብ ከካይዱ ስለዝግብኦም እቶም ዘፈላላኡ ጉዳያት ብምንጻር መጻኢ ዕድል እቲ ህዝቢ ክዉስኑ ዝኽእሉ ኸባብያዊ ጉዳያት ስለዘለዉ ፈቲሽኻ ርክብ ክልቲኡ ህዝቢ ናብ ቦትኡ ዝምለሰሉ ብርኪ ምብጻሕ'ዩ ይብሉ። "ሰላም ልዕሊ ኹሉ'ዩ። ሕዚ እናደፍኡ ይመጹ ዘለዉ ስግኣታት ከይሓልኹና ድማ ህዝቢ ንህዝቢ ኣቀራሪብኻ ሰላም ምፍጣር ኣገዳሲ'ዩ" በሃሊ'ዮም ፕሮፌሰር መድሃንዬ። መንግስታት ኣብ ጽልኢ እናሃለዉስ'ኳ ዕርቂ "ክልቲ ህዝቢ ኣብ ጸገም'ዩ ዘሎ" ዝብሉ መምህርን ጸሓፊ ታሪክን ገብረኺዳን ደስታ፡ ጽልኢ ዘይብሉ ህዝቢ ብፖለቲካዊ ጉዳይ ክእሰር ከምዘይብሉ ይዛረቡ። "እቲ ዘይምውድዳዉ ኣብ ሞንጎ ፖለቲከኛታት'ዩ ዘሎ። ህዝቢ ሰላም ክረክብን ብማሕበራዉን ቑጠባዉን ጉዳያት ክራኸብን ኣለዎ። ዋጋ ሰላም ክባር ስለዝኾነ፡ ኣብዚ ጉዳይ ቂመኛ ዝኾነ መንግስቲ ክህሉ ኣይግብኦን" ይብሉ መምህር ገብረኺዳን። ካልእ ተሪፉ ግና፡ ብባህሊ፣ ዶብን ታሪክን ዝተኣሳሰሩን ዝራኸቡን ህዝብታት ክልተ ማዕዶ ኾይኖም ክተርፉ የብሎምን ኣብ ዝብል ብዙሓት ይሰማምዑ። እቲ ምጥምማት ማዕዶ ንምፍታሕ ሙሁራዊ እጃሞም ንምብርካት ይንቀሳቐሱ ዘለዉ ዜጋታት እዘን ሃገራት፡ መንግስታት እንተዝዕርዩ ኹሉ ነገር ከቀላጥፉዎ ምኽኣሉ ይብሉ። ፕሮፌሰር መድሃንዬ ኣካል እዚ ሓሳብ'ዮም። ይኹን'ምበር መንግስታት ጉዳይ ምሕዝነታዊ ርክብ እቲ ህዝቢ ሸለል ምስ ዝብሉዎ፣ ምስ ዝደኽሙ፣ ዝሽገሩ ወይ ዕንፍፋት ምስ ዝኾኑ ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ብሕታዊ መማረጺ ምፍታሕ ጸገማት ከምዝኾነ የቐምጡ። "ንግዳዊ ርክባት፣ ሙዚቃ፣ ስፖርትን ካልኦት ስራሕቲ ኪነትን መግለጺ ህዝባዊ (ፐብሊክ) ዲፕሎማሲ'ዮም። ብፍላይ ስፖርት ጽቡቕ ኣብነት ፐብሊክ ዲፕሎማሲ'ዩ። ኣብ ዓበይቲ መድረኻት ስፖርት ርክብ ህዝቢ ንህቢ ክንጸባረቕ ንዕዘብ ኢና። ኣባና እዚ'ዩ ዘየሎ" ይብሉ። ኢትዮጵያ ኣብ ቐጠና ምብራቕ ኣፍሪቃ ምስዘለዋ ጎረባብታ ዝኾና ሃገራት ብመሰረተ ልምዓት መገዲ፣ ማይን ኢንቨስትመንትን ኣቢላ ዝምድና ትፈጥር'ኳ እንተሃለወት ኢትዮጵያን ኤርትራን ግና ተተፋኒን እየን ዝነብራ ዘለዋ። "ኣብ ሞንጎ መንግስታትን ዉድባትን ብምኽንያት ዘሎ ጽልኢ ክልቲኤን ሃገራት ዘቀራርበን ስራሕ ኣይተሰርሐን። እዚ ነገር ዘይምህላዩ ድማ ንሕና እዚ ምንቅስቓስ ክንጅምሮ ኣገዲዱና" ክብሉ ፕሮፌሰር መድሃንይ ተዛሪቦምና። ኣብ ሞንጎ መንግስታት ዘሎ ዘይምርድዳእ ንህልዉና ህዝቢ ዝፍትኑ ስግኣታት ጸጥታን ድሕንነትን ይጥጥዑ'ዮም ዘለዉ ዝብሉ ኣይተ ይስሃቅ ብወገኖም፡ ቐጠናዊ ዉህደት ንምፍጣር ዝሕግዝ ህዝባዊ መሰረት ዘለዎ ሰላማዊ ሃዋህዉ ክፍጠር ከምዘለዎ የስምርሉ። ብመንግስታትን ናይ በይነ መንግስታት ማለት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኢጋድ፣ ዉድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣቢሉ ዝፍጸም ዲፕሎማሲ ሰላም ሓደ መገዲ እንትኾን ህዝቢ ምጥቃም ካልእ መማረጺ'ዩ። ሙሁራት እዘን ሃገራት ጀሚሮሞ ዘለዉ ምንቅስቃስ ድማ መንግስታት ዘይደለይዎ ህዝቢ ክልቲኡ ሃገራት ምርኻብ ዘይኾነ መበኣሲ ጉዳይ እንታይ ነይሩ፣ ታሪኽን መጻኢ ዕድልን እዞም ህዝብታት እንታይ ይመስል? ኣብ ዝብሉን ካልኦትን ምርድዳእ ፈጢርኻ ናብ ህዝቢ ቐጺሉ ድማ ጥርኑፍ ምኽረ ሓሳብ ሒዝኻ ናብ መንግስታት ምቕራብ'ዩ። ስግኣታት መጻኢ ዕድላት ንሽሙ፡ እዘን ሃገራት ዝኣተወኦ ኲናት ጠጠዉ ኢሉ'ዩ ዝበሃል'ኳ እንተኾነ፡ መንግስታት ነንሕድሕዶም ካብ ምጥምማት ዓዲ ኣይወዓሉን። እዚ ኩነታት ህዝቢ ኣብ መዋጥርን ጭንቅን ዘጥሓለን፡ ኣብቲ ቐጠና ናይ መጻኢ ስግኣት'ዮም ተባሂሎም ዝግመቱ ሰብኣዊ፣ ጸጥታ፣ ገበናትን ግብረ ራዕድን ክሰፋፍሑ ምኽንያት ክኸዉን ከምዝኽእል ይግለጽ። ንሕና ዘራኽበና ኣጀንዳ ኣሎ ኢና ንብል ዘለና ዝብሉ ፕሮፌሰር መድሃንዬ ኣንጸላልዮም ዘለዉ ሓደጋታት ከይዉሓጡና ርክብ ህዝቢ ናብ ዝነበሮ ክምለስን ሰላም ክወርድን ኣለዎ ዝብል ሙሁራዊ ምኽረ ሓሳብ ኣለዎም። "ከበድቲ ሓደጋታት የንጸላልዩና'ዮም ዘለዉ። ኣብ መወዳእታ ከምዚ ኢልና ክንቕጽል የብልናን መጀመርትኡ'ዉን ኣብዚ ክንበጽሕ ኣይነበረናን ዝብል ጥሙር ሙሁራዊ ኣረዳድኣ ብምሓዝ ናብ ህዝቢ ክነቕርብ ኢና"። ቐጠና ምብራቕ ኣፍሪቃ ብባህሪኡ ንዝተፈላለዩ ተፈጥሮኣዉን ሰብ ዝመርሖም ሓደጋታትን ዝተቓልዐ፣ ስግኣት ጸጥታ ዝንጸባረቖ፣ ስደትን ካልኦት ዘይሕጋዊ ተግባራትን ዝፍትንዎ ዞባ'ዩ። ሓደ ካብ ታሪኽ ጀሚሩ ንብዙሕ ዓመታት ዝጸንሑ ናይቲ ኸባቢ ሓደጋታት ከምዘለዉ ዘልዕሉ እቶም ፕሮፌሰር፡እቲ ህዝቢ ናይ ባሕሪ፣ ሩባ ኣባይ፣ ቀቢላት (ብሄራት)፣ ዶባት፣ ታሪኽ፣ ባህልን ጂኦግራፍን እሱር'ዩ ይብሉ። "ንብዙሕ ሽሕ ዓመታት ዝቐጸሉ ጸገማት ጸጥታ፣ ከባቢ ኣየር፣ ግብረ ራዕድን ኣኽራርነትን ኣለዉ ኣብቲ ዞባ ኣለዉ። እዚኦም ብሓደ መንግስቲ ወይ ወለዶ ዝፍትሑ'ኳ እንተዘይኾኑ፡ ሕዚ ነቲ ኸባቢ ብዝተፈላለየ መገዲ ክደፍኡዎ ዝክእሉ ጸገማት ይመጹ ኣለዉ። ጸገም እዘን ሃገራት እንተዘይተፈቲሑ ከኣ ዝኸፍአ ይኸዉን"። ካብዚ ሓሊፉ ግና ይብሉ እቶም ሙሁር፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብቲ ዞባ ምትእትታዉ ዓለማዊ ሓይልታት ጎሊሁ ይረአ ኣሎ ይብሉ ። እዚ ዓቕሚ ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት ኣቅሂሙ፡ መጻኢ ዕድላቶም ዘይዉንንሉ፣ ዘይዉስንሉ ባይታ ክፈጥር ይኽእል'ዩ ዝብል ስግኣት ኣለዎም። እዚ ርኢና ነቲ ዝመጽእ ወለዶ ተዘራሪብና ሓደ ኣንፈት ክነትሕዝ ኣለና ዝብል ድማ ዕላማ እቲ ምንቅስቓስ ከምዝኾነ ይገልጹ። ንምንታይ ሕዚ? ኸባቢያዊ ሓደጋ እናኸፍአ ብምኻዱ ጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ክሕሰበሉ ኣለዎ ዝብል ሙሁራዊ ምልዕዓል ክፍጠር ከምዝገበረ እቶም ወሃብቲ ርኢቶ ይዛረቡ። ታሪኻዊ ማሕለኻታት እናሃለዉ ዓለማዊ ኩነታት እናተቐየረ ተደራቢ ዝኾነ ኸባቢያዊ ሓደጋታት የንጸላልዩ ምህላዩ ሸለል ክበሃል ኣይግብኦን በሃልቲ'ዮም። ብኻልእ ወገን ግና ኢሎም ፕሮፌሰር መድሃንዬ፡ "መንግስታትን ማሕበረሰብ ዓለምን እቲ ጸገም ንምፍታሕ ዝገብረዎ ጻዕሪ ተስፋ ዘቑርጽ ነገር'ዩ ፈጢሩ፡ ክፈትሕዎ ኣብ ዘይኽእሉ ደረጃ'ዮም በጺሖም።ዓበይቲ ሃገራት'ዉን እንተኾና እቲ ጸገም ንምፍታሕ ዘለወን ዓቕምን ድሌትን እናሞተ፣ ህዝቢ ዘጥፍእ ፖለቲካዊ ቅልዉላዉን ስለዝመጸ፣ ብብርኪ ህዝቢ'ዉን ናይምጽናት ሓደጋ የጋጥም ስለዘሎ፡ ከም ቀደም ንመንግስታት ኣይንጽበን፡ ዓለማት'ዉን ደኺሞም ገዲፎሞ'ዮም" ክብሉ ንምንታይ ሕዚ ተሪር ምንቅስቓስ ከምዝተጀመረ ይገልጹ። እዚ ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት ዝኾነ ኩነታት እዘን ሃገራት፡ እቲ ትግርኛ ተዛራቢ ህዝቢ ብዓብይኡ ዝሃሰዮ'ኳ እንተኾነ፡ ሱር እዚ ጸገምግናሰፊሕ'ዩ። ብብርኪ ኣህጉር'ዩ ተመጢጡ ዝመጸ'ዩ። ህዝቢ እዘን ኣብ ምትፍናን ዘለዋ ድካታት ሃገራት እንተይሓቢሩን እንተዘይጠንኪሩን ቑጠባዉን ከባብያዉን ሓድነት እንተዘይፈጢሩን ኣብ ቀጻሊ ተጨፍላቒ'ዩ። "እዚ ሓደጋ ብኸባቢ'ዩ ይመጽእ ዘሎ፡ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ህዝቢ ብቲ ዘራኽቦ ህልዉና ዓርሱ ፈቲሹ ጸገሙ ፈቲሑ ባዕሉ ዝመርሖ ሓደ ዓይነት ፖለቲካል ማሕበረሰብን ምፍጣር እንተዘይኽኢሉ ክጭፍለቕ። ካልእ ኩነታት ባህሊ፣ ጸጥታን ስልጣነን እናጠፍአ'ዩ ይመጽእ ዘሎ። ስለዝኾነ እዚ ህዝቢ፡ ጸገሙ ፈቲሑ ንቕድሚት ዝኸደሉ ኩነታት ምፍጣር ወሳኒ'ዩ" ብምባል ነዚ ሓሳብ የጠናኽሩ። ምኽሪ ክርከብ ሰብ ይተኣከብ መንግስትን ማሕበረሰብ ዓለምን ዘይተዓወተሉ ጉዳይ ህዝቢ እናጎድአ ክቕጽል ከምዘይብሉ ዝገልጹ እዞም ወሃብቲ ርኢቶ፡ እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ስዳሮ ዳርችኡ ክወቅዕ ሙሁራት፣ መናእሰጥን ሓፋሽን ናተይ ኢሉ ክሕዞን ክሳተፈሉን ከምዘለዎ ይገልጹ። ቀደሙ'ዉን ህዝቢ ጽልኢ የብሉን ዝብል እምነት ዘለዎም መምህር ገብረኺዳን ደስታ፡ ህዝቢ ሰላም ክሕሰም የብሉን ይብሉ።"ምስ ህዝቢ ሱዳን፣ ኬኒያ ኾነ ካልእ ዘይተብኣሰ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ህዘቢ ኢትዮጵያ ክበሃእስ ኣይኽእልን። ህዝቢ ንህዝቢ ዘራኽብ ባይታ ግና መሊሱ ክፍጠር ኣለዎ፡ ሰላም'ዩ ዝረብሓና" ኢሎም። ኣባል ኮሚቴ ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣይተ ይስሃቅ ዮሴፍ ብወገኖም፡ "ህዝቢ ጉዳየይ ኢሉ ኣብ ቀጻሊ ኣብ ዝካየዱ መድረኻት ክሳተፍ ኣለዎ። ዉሽጣዊ ምክፍፋል ኤርትራዉያን ይኣክል። ህዝቢ ባዕሉ መሪሕ እንተድኣ ኾይኑ፡ ዘይሰምዕ መንግስቲ ኣይክህሉን" ይብሉ። ሎሚ፡ ህዝባዊ መሰረት ዘለዎ ድምጺ ናብ መንግሰስታት እንትቐርብ ቕቡል ዘይኾነሉ ዕድል ከምዘየሎ ብምግላጽ ናይ ኣተሓሳስባ ሓድነትን ጥንካረን ፈጢርኻ ኣብ ሞንጎ ክልቲኡ መንግስታት ዘሎ ዉሽጣዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ዝፍትሐሉ፡ ጎነጽ ዝእለየሉ ዓቕሚ ክህሉ በዓል ዋንነት ወሳኒ ከምዝኾነ ሓቢሮም። ፕሮፍሰር መድሃንዬ ኣብ ህልዉን መጻኢ ዕድላትን ህዝቢ እዘን ሃገራት ዘለዎም ትንታነ እንተጠቓልሉ፡ "ብሸለል መለልንን ስትራቴጂካዊ ኣተሓሳስባ ብዘይምህላዩን ክንደይ ስልጣነ ጠፊኡ'ዩ። ድሕሪ ሕዚ፡ ህዝቢ ቑጠብኡ፣ ባህሉ፣ ታሪኩ፣ መሪሕነቱ ክዕቅብ ይግበኦ። ክልቲኦም ምንግስታት ናብ ስልጣን እንትመጹ ዘይተዘራረብሉ፣ ዘይፈተሽዎ ጸገም ስለዘሎ ድማ እቲ ክፍተሽ''ዩ" ይብሉ።