መግቢ ኣብ ምግፋሕ ካንሰር ፅልዋ ክህልዎ ከምዝኽእል ተመራመርቲ ሓቢሮም
እንምገቦ መግቢ ንሕማም መንሽሮ ከጋድድን ከስፋሕፍሕን ከምዝኽእል ተመራመርቲ ካምብሪጅ ሓቢሮም።
ብመሰረት ኣብ እንስሳታት ዝተገብረ መጽናዕቲ፤ ናይ ጡብ መንሽሮ ብሰንኪ ጉድለት ናይ ኣስፓራጂን ዝተባህለ በኣታ ዝጋፍሐሉ ኩነታት ከምዝንክይ ነቸር (Nature) ዝተባህለ ጋዜጣ ኣመለኪቱ። ኣስፓራገስ ኣብ ስጋን ውጽኢት ስጋን፤ ናይ ባሕሪ መገብን ካልኦትን ከምዝርከብ ይፍለጥ። ተመራመርቲ ካብ ኣመጋግባና መከላኸሊ መንሽሮ ክርከብ ከምዝኽእል ዓቢ ተስፋ ከምዘሎ እውን ሓቢሮም። ኣስፓራጂን ንፕሮቲን ዝተባህል መኣዛታት መግቢ ዘቆመ 'ኣሚኖ ኣሲድ' ኮይኑ፤ ሽሙ ካብ ኣሰፓራገስ ይወስድ። ዝርግሐ መንሽሮ እቲ መጽናዕቲ መንሽሮ፤ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ካምብሪጅ ኣብ ዝተባሀለ ማእከል ምርምር መንሽሮ፤ ብኸቢድ ካንሰር ጡብ ኣብ ኣንጭዋ ተፈቲኑ። ኣብ ምሉእ ኣካላተን ብምዝርጋሕ ኣብ ውሽጢ ሰሙናት ናይ ምቕታል ባህሪ ኣለዎ። ኮይኑ ግን ነተን ኣናጹ ውሑድ ትሕዝቶ ኣስፓራጂን እንተተመጊበንን ነቲ ኣስፓራጂን ዝዓግት መድሓኒት እነተተዋሂብወንን እቲ ካንሰር ናብ ኩሉ ንምዝርጋሕ ይፅገም። "እዚ ዓብዪ ለውጢ'ዩ፤ ምኽንያቱ ንመንሽሮ ክትረኽቦ ብጣዕሚ ኣጸጋሚ ኔሩ"ይብል ፕሮፌሰር ግሬግ ሃኖን። ምጉዳል ናይ ሰሪንን ገላይሰሪንን ዝተባህሉ ኣሚኖ ኣሲድ በኣታት፤ ንምዕባለ ሊምፎማን ናይ መዓናጡ መንሽሮን ከምዘጉድል መፅናዕቲ ዩኒቨርስቲ ግላስጎው ዝሓለፈ ዓመት ኣመልኪቱ ነይሩ። "ገለ ገለ መንሽሮታት ንገለ ዓይነት መግብታት ብፍሉይ ከም ዝውለፍዎ ዓቢ መረዳእታ ረኺብና ኢና" ክብሉ ፕሮፌሰር ሃኖን ን ቢቢሲ ሓቢሮም። ኣብ መጻኢ፤ ስርዓተ ኣመጋግባ ብምምሕያሽ ወይ ከኣ መደሓኒት ተጠቂምካ ነቶም መንሽሮ ከስዕቡ ዝኽእሉ ዋህዮታት ምስቶም መኣዛታት መግቢ ዝራኸቡሉ ኩነታት ብምቕያር ንውጽኢተ ክንክን ክብ ክብልዎ ተስፋ ከምዘለዎም እቲ ፕሮፌሰር ወሲኹ ገሊፁ። መንሽሮ መንሽሮ ኣብ መጀመርያኡ ብዙሕ ኣስጋኢ ኣይኮነን። ኣብ ምሉእ ኣካላትና ምስ ዝዝርጋሕ ግን ብጣዕሚ ሓደገኛ ይኸውን። መንሽሮ ዘለዎም ዋህዮታት ንምስፍሕፋሕ እናተለዋወጡ'ዮም ዝኸዱ። ስለዝኾነ ነቲ ዋና ኣብ ደምን ካልኦት ክፍልታት ኣካላትና ዘለሎ ከይስፋሕፋሕ ክግበር ኣለዎ። በዚ ምኽንያት ድማ ተመራመርቲ ኣስፐራጂን ኣገዳሲ እዩ ይብሉ። እዚ ኣብ ደቂ ሰባት ክሳብ ዝረጋገጽ ግን ተጠቐምቲ ኣስፓራገስ ካብ ፍርሒ ነጻ ክኾኑን ፈጺሞም ከቋርጽዎ ከምዘይብሎምን የተሓሳስቡ። ኣስፓራጂን ካብ መግብና ምውጋድ'ውን ቀሊል ኣይኮነን። ኣብ ከይዲ ግዜ ሕሙማት መንሽሮ ዝተመጣጠነ፣ ፍሉይን ኣስፓራጂን ዘይብሉን መስተ ክወሃቡ እዮም ኢሎም ይሓስቡ። ተመራማሪ ማእከል መጽናዕቲ መንሽሮ እንግሊዝ ፕሮፌሰር ቻርለስ ስዋንቶን ከም ዝሓበሮ፤ ኣብ ኣስፓራጂን ንዝምርኮስ ቀታሊ ዝኾነ ናይ ደም መንሽሮ ብኤል-ኣስፓራጂነስ ምሕካም ተኻኢሉ'ዩ። "ኣብ መጻኢ ድማ ንምሕካም ግያት ናይ ጡብ መንሽሮ ክውዕል ተኽእሎ ኣሎ" ኢሉ። ብቀጻሊ ፈተነታት ምክያድ ግን ኣገዳሲ ይኸውን። ላዕለዋይ ሓላፊት 'ብረስት ካንሰር ናው'፤ "ሕሙማት ምስ ሓኪሞም ከይተዘራረቡ ዝኾነ መግቢ መሊኦም ከወግዱ ኣይንመክርን" ትብል። ብተወሳኺ ሕሙማት መንሽሮ ንጥዕንኦም ሓጋዝን ብዓይነቱ ዝተፈላለየን መግቢ ክጥቀሙ ኣተሓሳሲባ።