“ካብቲ ዝነበረ ኣይ ሰላም ኣይ ኵናት ዓመታት፡ እቲ ሕጂ ዘሎ የስግእ” ፊልሞን ማንዴላ
ፊልሞን ኤርሚያስ ይበሃል፤ ብፊልሞን ማንዴላ ይልለ። ኤርትራዊ ስነ ጥበባዊ እዩ። ድሕሪ ዕርቅን ሰላምን ቅድሚ ሓደ ዓመት ናብ ትግራይ መፂኡ፤ ኣብ መቐለ ይነብር ኣሎ። ናብ ትግራይ ካብ ዝመፅእ ዝተፈላለዩ ስነ ጥበባዊ መደባት ይዓምም ኣሎ።
ሰራሕተኛታት ባንክ ወጋገን ኣብ ልገሳ ደም ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዝተኻየደ ኢትዮ-ኤርትራ ምርኢት ቅዲ ስፌት ዓለባ፤ ከምኡ'ውን ወይዘሪት ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ምስ መሓዙቱ ብምዃን ኣሰናዲኡን ኣቕሪቡን እዩ። ሕዚ እውን ብዕላማ ዝተበገሰሉን ሱር መሰረቱ ናይ ባዕሉ ሓሳብ ዝዀነ ሓደ ወፍሪ የካይድ ኣሎ። "ደም ንልግሰሉ እምበር ደም ንፋሰሰሉ እዋን ኣይኰነን" ዝብል መሪሕ ሓሳብ ተሓንጊጡ ህዝብን መራሕትን ንምብርባር ተበጊሱን ጀሚሩን እዩ። እቲ ወፍሪ ኣብ ምጅማር ንሕብረተሰብ ኣብነትን መሪሕን ክዀኑ ዝግበኦም ሰባት ደም ለጊሶም ኣለዉ። ብድሕሪኡ እቲ ወፍሪ ብሰፊሑ ኣብተን ኣብ ትግራይ ዝርከባ ዩኒቨርስቲታት ክቕፅል እዩ። ክሳብ ሕዚ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ሰበ ስልጣን መንግስቲ፣ ሓለፍቲ ነፃ ማሕበራት፣ ስሙያት ከየንቲን ጎስጐስቲን ደም ለጊሶም ኣለዉ። ፊልሞን ማንዴላ ምስ መ/ር ገብረኪዳን ደስታ "ኣብዚ ግዜ'ዚ ሓደ ዘይካሓድ ፆር ኣሎ፤ ፖለቲከኛታት ነናቶም ሓይሊን ፅዕንቶን ንምርኣይ ነቲ ህዝቢ ኣብ ዘየድሊ ሽግር ንምውዳቕ ይፅዕሩ ኣለዉ። እዚ ብዝተፈላለየ መለክዒታት ብመራኸብቲ ህዝቢ ዝዝርጋሕ ዘሎ ንርእዮን ንከትተሎን ዘለና ነገራት እዩ። ደም ምፍሳስ ኣይንደልን ኢና ዝብል ስለ ዘረባ ክኸውን የብሉን፤ብተግባር ክስረሐሉ ኣለዎ። እቲ ሰላም ክቕፅል እዩ ዘለዎ። ህዝቢ እቲ ዝፈሰሰ ደም ይኣኽሎ" ይብል። መራሕቲ ብዝተጋገይዎ ህዝቢ ኣብ ሓዊ ኣትዩ እዩ ዝብል ፊልሞን፤ እቲ ሕዚ ዝኸይድ ዘሎ ነገራት እውን ናይ ሓደጋ ሓደጋ ዘእቱ እዩ። "እንድሕሪ ነቲ ኩነታት ብትኽክል ነንብቦ ሃሊና፡ ናይ ሓደጋ ሓደጋ በዚ ሕጂ ክፍጠር እዩ።ምኽንያቱ ንህዝቦም ዘይነብሩ መራሕቲ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ይብፅብፅዎ ስለዘለዉ። ኣነ ከም መንእሰይ ኣብዛ ግዜ እዚኣ ክሰርሓ ዝግበአኒ እየ ዝሰርሕ ዘለኹ" ኢሉ ፊልሞን ማንዴላ። እቲ መልእኽቲ ነተን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ፀለውቲ ዝበሃላ ሃገራት፡ ኤርትራን ኢትዮጵያ እዩ ዝብል ፊልሞን፡ እቲ ዞባ ርጉእ እንድሕር ክኸውን ኰይኑ ኣነ ክልቲኤን ሃገራት እየን ዝምልከታኒ ይሰርሕ ኣለኹ። ደሓራይ ዝቕፅል ስራሕ ክህሉ ይኽእል እዩ ዝብል እምነት ኣለዎ። ነቲ ወፍሪ ኣመልኪቱ ኣብ ህዝቢ ጎስጓስ ንምክያድ ልዕሊ 2000 መጽሄት ተሓቲሙ ኣብ ምሉእ ትግራይ ክብተን እዩ። እቲ ሓበሬታ ድማ ብመራኸብቲ ሓፋሽ ኣቢሉ ናብ ህዝቢ ከምዝበፅሕ ይዛረብ። ወ/ሮ ብርኽቲ ገብረመድህን ሓላፊት ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ትግራይ ኣብ ልገሳ ደም ፊልሞን ማንዴላ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ሰላም ምስ ኰነ ከም ዝመፅአን ስድተኛ ከምዘይኰነን ይገልፅ። ኣብ ክልቲኤን ሃገራት ሰላም ምስ ወረደ ናብ መቐለ መፂኡ። "ካብ ሃገረይ ክወፅእ እየ ኢለ ሓሲበዮ ኣይፈልጥን እየ። ኣብ ኤርትራ ሓደ ካብቶም ምስጉን ስራሕቲ ዝሰርሑ ዝነበሩ ሰብ እየ። ወፂኤ እውን ኣይኰንኩን ዘለኹ። ኣነ ስደተኛ ወይ ዕቑባ ዝሓተትኩ ሰብ ኣይኰንኩን። ይዛወር ከምዘለኹ እየ ዝፈልጥ። ኣብታ ዘለኹዋ ድማ ክሰርሖ ዝግበአኒ ነገራት ኣሎ። "ፋሽን ዲዛይነር እየ። ስለ'ዚ በቲ ናተይ ሞያ ከመሓላልፎ ዘለኒ መልእኽቲታት ኣሎ። ክሰርሖ ዝግበአኒ ኣነ እሰርሕ ኣለኹ፤ኣብ መንጐ መናእሰይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዳግማይ ደም ንኸይፈስስ ንፅዓር" ብምባል ይፅውዕ። ክልቲኡ ህዝቢ ካብቲ ደም ምፍሳስ ወፂኡ ኣብ መንጐ ክልቲኤን ሃገራት ዕርቅን ሰላምን ወሪዱ ኣብ ዝበሃለሉ ዘሎ ኣብዚ ሕዚ እዋን እንታይ ዘስግእ ኩነት ስለዘሎ እዩ ዳግማይ ምፍሳስ ደም ንኸየጓንፍ ዝብል ወፍሪ ዘድሊ? ኣብዚ እንታይ ዘሻቕል ነገር ኣሎ? "ካብቲ ዝነበረ ኣይ ሰላም ኣይ ኵናት ዓመታት፡ እቲ ሕጂ ዘሎ የስግእ። ናይ ስግኣት ስግኣት እቲ ዘለናዮ ኩነታት እዩ። ምኽንያቱ ኩሎም ሓይልታት ነናቶም ጅግንነት ንኸርእዩ ኣብ ፈኸራ እዮም ዘለዉ። ወላ ኣብ ኢትዮጵያ እውን ርጉእ ኩነታት የለን። "መዓልታዊ ኣብ ከምዚ ዝበለ ከባቢ ክንድዚ ሞይቶም ዝበሃለሉ ኩነታት እዩ ዘሎ። ነዚ ድማ ኣነ ደም ክልግሱ ዝዕድሞም ዘለኹ ሰባት ኣብ ሕብረተሰብ ፀለውቲ እዮም። እቲ ደም ኣብ ባንክ ደም ከይድካ ዝልገስን ፅባሕ ንኹሉ ወገን ዝወሃብን እዩ፤ ደም ምልጋስ ድማ ፀጋ እዩ። ደም ንኸይፈስስ ኢልና ንገብሮ ዘለና ወፍሪ ስለዝዀነ ኩሉ ብእወንታ ተረዲኡ ንኽሳተፍ እፅውዕ" ኢሉ ኣሎ ፊልሞን።