ጓል 14 ዓመት ናይጀርያዊት ኣቓልቦ ኩባንያታት ቴክኖሎጂ ዓለም ትስሕብ
ተማሃሪት ቶሚሲን ናይ ኮምፕዩተር ሶፍትዌራትን ናይ ቴለፎን መተግበርን ናይ ምስራሕ ጽኑዕ ድሌት ኣለዋ።
ቶሚሲን ዝሰርሓቶ መተግበሪ ዝጠፍኡ ህጻናት ንምርካብ ክሕግዝ ተስፋ ትገብር ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት ኣንፈት ንዝጠፍኦም ቆልዑ ዝሕብር "ማይ ሎኬተር" ዝተብሃለ ናይ ቴለፎን መተግበሪ ምሂዛ። እዚ ኣብ ጉግል ፕለይ ስቶር ዝርከብ መተግበሪ፡ ኣብ ዉሽጢ ክልተ ዓመታት ልዕሊ 1000 ሰባት ኣዉሪዶም ይጥቀምሉ ኣለዉ። "እቲ መተግበሪ ምስ ጉግል ማፕ ዝሰርሕ ኮይኑ፡ ካብቲ ትርከቡሉ ክሳብ ምልክት ዝገበርኩምሉ ቦታ ዝወስድ መንገዲ ይሕብር" ብምባል ሕጂ 14 ዓመት ጌራ ዘላ፡ ኣብ ኤኪጃ ናይጀርያ ትምህርታ ትከታተል ዘላ ቶሚሲን ተረድእ። ቅጽበታዊ መልሲ "ነታ ደወል እተስምዕ መልጎም ክትጥዉቑ ከለኹም ከኣ ካልእ ኣገልግሎት ኣለዎ። ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ይሰድድ። ናይ ቴለፎን ጻዉዒት ድማ ይገብር።" "ናይ ሓደጋ ግዘ ረድኤት ወይ'ዉን ናይ መቕርቦም ቴለ ክኸዉን ይኽእል። እዚ ብቐንዱ ናትኩም ምርጫ ኢዩ። ኣብ እዋን ሓደጋ ቅልጡፍ መልሲ ክትደልዩ እንከለኹም፡ ሕጂ ትርከብሉ ኣድራሻ ናብቲ ኣቐዲምኩም ዝመረጽኩምዎ ቁጽሪ ስለ ዝሰድድ፡ ኣበይ ከም ዘለኹም ክፍለጥ ይከኣል።" "ብዙሓት ሓደገኛ ሰባት ከም ዘለዉ ስለ ዝሓስብ ጥንቅቅቲ ኢየ ነይረ። ብሰላም ክንቀሳቐስ ምእንቲ ክኽእል ድማ ነዛ መተግበሪ ክሰርሓ ዝተበገስኩ ይመስለኒ" ትብል። "እንተኾነ ግና ንሱ ብርእሲ ናይታ ጓል 12 ዓመት ቶሚሰን ዝተሰርሐ ኢዩ። ዝገርም ኢዩ መተግበሪ ከመይ ከም ዝስራሕ ተማሂረ። ነዚ ምህዞ ንርእሰይን ንኻልኦትን ዝረብሕ ነገር ተሰራሕኩሉ ከ? ክብል ከኣ ሓሲበ ትብል። ኣብዚ ዓዉድ ኣብነት ዝኾኑ ናይጀርያዉያን ብዘይ ምህላዎም ደቂ እታ ዓዲ ን ኤለን መስክን ማርክ ዛከርበርግን ከም ኣብነት ከም ዝጠቕሱ፡ ኣብ ጉግል ናይ ፕሮግራም ሓላፊ ዝኾነ አኔዲ ኡዶ-ኦቦንግ ይሕብር። እንተኾነ ግና ተመረቕቲ ነቲ ዓዉዲ ናብራኦም ንምምራሕን ናይ ተክኖሎጂ ኩባንያታት ንምምስራት ዋና መድረኽ ጌሮም ይወስድዎ ኣለዉ። አኔዲ ኣብ ጉግል ብዘለዎ ሓላፍነት ብዙሕ ሓሳባት ዘለዎም መሃዝቲ ይረክብ። ንሱ ከም ዝሕብሮ ን'ማይ ሎኬተር' ናይ ምስፍሕፋሕ ድሌት ኣሎ። "ናይ ቶሚሲን መተግበሪ ብኽልተ ምኽንያታት መሲጡኒ ኣሎ። ዘገርም ሓሳብ ካብ ምስማዕ ኣብ ተግባር ዘለዉ ምርኣይ ይመርጽ። ሓደ ሰብ ኣብ ርእሱ ዝመላለስ ሓሳብ ናብ ግብሪ ክቕይሮ ከሎ ኣዝዩ ይምስጠኒ" ይብል። ውሽጣዊ ዓቕሚ ንቶሚሲን ኮምፒውተር ሳይንስ ዝምህራ፡ መምህር ኮፎዎሮላ ኮሌ ከምዝብሎ፡ ናይ ቶማሲን ዓወት ንቤት ትምህርታ እውን ኣብ ሜላ ኣመሃህራ ፅልዋ ክተሕድር ገይርዋ እዩ፡ ኣብ ልዕሊ ተምሃሮ 'ውን ከምኡ። "ካብ ቆልዑ ክንጅምር ኣተባቢዑና እዩ። ቅድሚ ሕዚ ኣብቶም ዓበይቲ ኢና ኣቓልቦ ንገብር ነይርና፤ ቶማሲን ምስተዓወተት ግን ኣብቶም ኣብ ታሕተዋይ ብርኪ ዘለዉ ተምሃሮ 'ውን ውሽጣዊ ክእለት ከምዘሎ ተረዲእና" ይብል። ቶሚሲን "ለውጢ ዝፈጥር ነገር ምስራሕ ስለዝፎቱ፡ ንቴክኖሎጂ ፍሉይ ፍቕሪ እዩ ዘለኒ" ትብል። እዚ ናይ ቢቢሲ ቀፃላይ ትሕዝቶ ካብ ፋውንዴሽን ቢልን ሚሊንዳን ጌትስ ብዝተረኸበ ገንዘባዊ ድጋፍ ዝቐረበ'ዩ።