ምሩቕ ዩኒቨርስቲ ማንችስተር ኢዛና ሓድሽ፡ ኣዲኡ ቪዛ ተኸሊኣ
ካብ 11 ዓመት ዕድሚኡ ጀሚሩ ን16 ዓመታት 'ኢፕሌፕሲ' ዝብሃል ናይ ምውዳቕን ምፍዛዝን ሕማም የሳቕዮ ነይሩ።
ተምሃራይ ቀዳማይ ብርኪ ቤተ ትምህርቲ ኮይኑ በዚ ንዝተወሰኑ ደቓይቕ ዘፍዝዝ ዓይነት ኢፕሌፕሲ ኣብ ዘጸግመሉ እዋን፡ መሳትኡ ዝኾኑ መማህርቱ፡ ገሊኦም ይስሕቑዎ፣ የባጭይሉ፤ ገሊኦም ድማ ይጸርፎዎን ይድህሉዎን ነይሮም። ኣብ ልዕሊ እዚ፡ ቆልዓ 15 ዓመት ምስ ኮነ ካብ ምፍዛዝ ሓሊፉ ዘውድቕ ሕማም (ኢፕሊፕሲ) ክኽሰቶ ጀሚሩ። ሰይጣን ዝሰረሮ ቆልዓ ተባሂሉ ድማ ክውግዐሉን ክሕመን ጀሚሩ። "ብዙሓት ሰባት ብሰይጣን ዝተለኸፈ'ዩ እናበሉ ንኣደይ ስለ ዝዛረቡዋ፡ ምስ ሰብ ምርኻብ ክሳብ ዘጽልኣ ክኸፍኣ ይገብሩ ነይሮም" ይብል እቲ ስቅያት ንኣዲኡ'ውን ከም ዝተረፈ ብምግላጽ። ቆልዓ 13ን 14ን ዓመት ከለኹ መዓልታዊ ክሳብ 30 ግዘ ይፈዝዝ ነይረ ዝብል እዚ በዓል ታሪክ፡ ሕጂ በዓል ሙሉእ ጥዕና ኮይኑ ኣብ ዓዲ ኢንግሊዝ ዩኒቨርሲቲ ማንችስተር ናይ ዶክትሬት ዲግሪኡ ንምርካብ በቒዑ'ሎ። ኢዛና ሓድሽ [ዶክተር] ይብሃል። ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ተወሊዱ፣ ዓብዪ፣ ናይ ቀዳማይ ዲግሪ ትምህርቱ'ውን ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ተኸታቲሉ። ክሳብ ወዲ 27 ዓመት መንእሰይ ዝኸውን የሳቕዮ ካብ ዝነበረ ጸገም ጥዕና ኢፕሊፕሲ ተናጊፉ ሙሉእ ሰብ ክኸውን ስድርኡ ከቢድ መስዋእቲ ምኽፋሎም ከም ውዕለታ ይዝክሮ። "ወለደይ፡ እቲ ዝነበረኒ ጸገም ጥዕና መልከፍቲ ወይ ሰይጣን ዘይኮነ ሓደ ናይ ሕማም ዓይነት ምኻኑ ዝኣምኑ ሰባት ብምንባሮም ናብ ሕክምና ወሲዶምኒ፤ ተሓኪመ ድማ ድሒነ" እዩ ዝብል። "ጠጠው ኢለ ከመርቖ ተስፋ ነይሩኒ" ወይዘሮ ሮማን ገብረማርያም ገብረእየሱስ፡ ኣብ 70ታት ዝርከባ በዓልቲ ጸጋ ዕድመ ኣደ ኢዛና እየን። ኣብ መፋርቕ ሓምለ ኣቆጻጽራ ኤውሮጳውያን ወደን ካብ ሓደ ዓብዪ ዩኒቨርሲቲ ዓዲ ኢንግሊዝ ብሳልሳይ ዲግሪ [ፒኤችዲ] ክምረቕ ምኻኑ ስለ ዝፈልጣ፡ እታ መዓልቲ ብፍሉይ ሃንቀውታ ክጽበይኣ ቀንየን። ቅድሚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣቢሉ ድማ፡ ምስ በዓል ቤተን ኣቶ ሓድሽ ወልደገብርኤል ናብ ዓዲ ኢንግሊዝ ከይደን ኣብ ምረቓ ወደን ክርከባ ምስ ወደን ቖጸራ ሒዘን። እዚ ብቐሊሉ ዘይርከብ ቖጸራ ዝሓቶ መስርሕ ሓሊዩ ንክሰምር ድማ፡ እቲ ኣብ ማንችስተር ዝመሃር ዘሎ ዝፈትወንን ዝፈትወኦን ወደን ኢዛና፡ ኢምግሬሽን ኢንግሊዝ ዝሓቶ ኣገባባት ከማልአሉ ዝኽእል እኹል ምድላው ገይሩ፡ ደብዳበ ልኢኹለን። ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ኢትዮጵያ ናብ ዝርከብ ኤምባሲ ኢንግሊዝ ዝኣተወ ካርታ ገዛ፣ ናይ ባንኪ ሕሳብን ካልእን ዘካተተ ቪዛ መሕተቲ ዶክመንት እዞም ስድራ ግን፡ ትጽቢት ብዘይገበሩዎ ደረጃ ተነጺጉ። እታ ናብ ዓዲ ኢንግሊዝ ተጉዒዛ እትኾርዐሉ ወዳ ሓቚፋ ብምስዓም ክተመርቕ ዝተሃንጠወት ልቢ ወላዲት ድማ ብሓዘን ተሸሚማ። በዚ ዝሓረቐ ኢዛና ኣብ መዓልቲ ምረቕኡ ከም ዘይርከብ ብምግላጽ፡ ብተኸታታሊ ሕርቃኑ ብማሕበራዊ ሚዲያ ክገልጽ ጀሚሩ። "ጠጠው ኢለ ከመርቖ ብጣዕሚ ተስፋ ነይሩኒ፤ ግን ስለ ዝተኸልከልኩ ክቐርብ ኣይክኣልኩን። ብጣዕሚ ሓዚነ፤ ወደይ'ውን ሓዚኑ" ይብላ ወላዲት ኣዲኡ። ኢዛና ንዕአን ዝተባረኸን ካብ ደቀይ ዝተፈለየን ውሉደን'ዩ። ብምኻኑ ድማ፡ "ካብ ኢደይ ክፍለ'ኳ ኣይደልን። ቪዛ ከም ዝተኸላእኹ ምስ ሰምዐ፡ ኣነ ኣብቲ ምረቓ ኣይርከብን ኢሉ። ደሓን ዝወደይ ስቕ ኢልካ ተመሪቅኻ መጺእካ ርኣየኒ ኢለዮ። ታይ ድኣ ክገብር፤ እንኳዕ ተመረቐ ጥራሕ" ይብላ። ወለዲ ኢዛና ሓድሽ፡ ናብ ዩኒቨርሲቲ ኣትዮም ትምህርቶም ዝተኸታተሉ'ኳ እንተዘይኮኑ፡ ንትምህርቲ ዝህቡዎ ዋጋ እዚ'ዩ ኢልካ ክግመት ከም ዘይኽእል ደቆም ይዛረቡ። ዓባይ ሓፍቲ ኢዛና፡ ፌቨን ሓድሽ ወልደገብርኤል ወለዳ ናብ ዓዲ ኢንግሊዝ ዘእትዎም ቪዛ ንምርካብ ዝሓለፈ ወርሒ ክተምልክት ከላ፡ "ይኽልኡ'ዮም" ዝብል ግምት ኣይነበራን። "ኣነ ክኸይድ ይኽእል ነይረ'የ፤ ግን ወለደይ እንተኸዱ ናይ ኢዛና መዓልቲ ዝሓሸ ክገብሩዎ'ዮም ኢለ እየ ንሳቶም ክኸዱ ኣለዎም ዝበልኩ። ዕድሚኦም፣ ዘለዎም እቶት ኣብ ግምት ብምእታው እቲ ውጽኢት እወንታዊ ክኸውን ከም ዝኽእል ሙሉእ እምነት ኣሕዲረ'የ እቲ ውጽኢት ክቕበል ከይደ" ትብል። "ምረቕኡ ብቐጥታ ምስረኣዩዎ በኽዮም" ኣብ ምረቓ ኢዛና ምርካብ ነዚ ስድራ ፍሉይ ትርጉም ክህልዎ ዝገበረ ጉዳይ ግን እንታይ'ዩ? እቲ ፈላማይ ውጽኢት ኤምባሲ ንምርኣይ ከይተሃንጠወት ዝተዓሸገ ፖስታ ሒዛ ናብ መኪንኣ ከም ዝኸደት እትዛረብ ፌቨን ሓድሽ፡ "ኣብ መኪናይ ኾይነ እንትኸፍቶ ግን 'ሪጀክትድ'ዩ ዝብል" ትብል። ድሕሪ እዚ ስድራ ሙሉእ ሓዚኑ፣ ተስፋ ቖሪጹ። "ኢዛና ምስቲ ዝነበሮ ናይ ጥዕና ጸገማት ኣብዚ በጺሑ ምርኣይ ንዓና ዓብዪ ነገር'ዩ። ኣይኸውንን ምስተብሃሉ ግን ስምዒቶም ብጣዕሚ ተጎዲኡ። ሓዘኖም ብቃል ክገልጸልኪ ኣይኽእልን። ኣለኪ ምሽ ውሽጥኻ ስብር ዝብል? ከምኡ ኮይኖም"። ትውልደ ኢትዮጵያዊ ለምን ሲሳይ፡ እዚ ጉዳይ ክሕሰበሉ'ዶ ኣይምተገብአን? ብምባል ታሪኽ ኢዛናን እቲ ዝገጥሞ ዘሎ ምክልባትን ዝሓዙ ጽሑፋት ብምጽሓፍ ክሕግዞ ጀሚሩ። ካብ መዕበዪ ህፃናት ናብ ፍሉጥ ገጣምነትን ሓላፍነት ዩኒቨርሲቲ ማንቸስተርን በዚ ምኽንያት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝርከብ ኤምባሲ ኢንግሊዝ ደዊሉ፡ እቲ ጉዳይ ዳግም ከም ዝርእዩዎ ብምሕባር ፓስፖርት እቶም ወለዲ ደጊሙ ክልኣኽ ክገብሩ ሓቢሮምዎ። "ሕዚ ክፍቕዱልና'ዮም ዝብል ተስፋ ኣሕዲርና። ክሳብ ትማሊ ሰሉስ ትኬት በረራ ኣትሒዘ ይጽበ ነይረ፤ ግን ዝመጽአና ነገር የለን። ልዕሊ ዝኽእሎ ሓሪቐ። ሕጂ'ውን እንታይ ከም ዝምልሱ ኣይንፈልጥን" ትብል ፌቨን። ኢዛና ናይቲ ገዛ ናይ መወዳእታ ቖልዓ ብምዃኑ ፍቱው'ዩ። ሰለስተ ዓበይቲ ኣሕዋቱ ብደረጃ ካልኣይ ዲግሪ [ማስተርስ] ትምህርቶም ዝዛዘሙ ኮይኖም፡ ብደረጃ ሳልሳይ ዲግሪ ንሱ ፈላሚ'ዩ። "ምስቲ ዝነበሮ ጽዕንቶታት ኣብዚ ምብጽሑ ብሕልፊ ንኣይ ዓብዪ ቦታ ነይሩ። ኣብ ምረቕኡ ተረኺባ ሓጎሳ ክትገልጽ ሓሲባ ነይራ" ዝበለት ፌቨን፡ እቲ ዝተሓተተ ቪዛ ክስኣን ይኸውን'ዩ ዝብል ኢመንት (ንእሽተይ) ጥርጣረ'ውን ብዘይምንባሩ፡ ምድላዋት ገይሮም ይጽበዩ ምንባሮም'ያ ትዛረብ። ኢዛና ንክምረቕ ቑሩብ መዓልታት ምስ ተረፋ ግን፡ ሃንደበት ንዕኡን ኣብ ኢትዮጵያ ንዘላ ሓፍቱን ተደዊሉ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝርከብ ኤምባሲ ኢንግሊዝ ደዊሉ፡ ይቕሬታ ብምሕታት ፓስፖርት እቶም ወለዲ ደጊሙ ክልኣኽ ክገብሩ ሓቢሮምዎ። "ሕዚ ክፍቕዱልና'ዮም ዝብል ተስፋ ኣሕዲርና። ክሳብ ትማሊ ሰሉስ ትኬት በረራ ኣትሒዘ ይጽበ ነይረ፤ ግን ዝመጽአና ነገር የለን። ልዕሊ ዝኽእሎ ሓሪቐ። ሕጂ'ውን እንታይ ከም ዝምልሱ ኣይንፈልጥን" ትብል ፌቨን። ኢዛና ናይቲ ገዛ ናይ መወዳእታ ቖልዓ ብምኻኑ ፍትው'ዩ። ሰለስተ ዓበይቲ ኣሕዋቱ ብደረጃ ካልኣይ ዲግሪ [ማስተርስ] ትምህሮም ዝዛዘሙ ኮይኖም፡ ብደረጃ ሳልሳይ ዲግሪ ንሱ ፈላሚ'ዩ። "ምስቲ ዝነበሮ ጽዕንቶታት ኣብዚ ምብጽሑ ብሕልፊ ንኣይ ዓብዪ ቦታ ነይሩ። ኣብ ምርቓቱ ተረኺባ ሓጎሳ ክትገልጽ ሓሲባ ነይራ" ዝበለት ፌቨን፡ እቲ ዝተሓተተ ቪዛ ክስኣን ይኸውን'ዩ ዝብል ኢመንት ጥርጣረ'ውን ብዘይምንባሩ ምድላዋት ገይሮም ይጽበዩ ምንባሮም'ያ ትዛረብ። "ከም ሓበሻ በርበረ፣ ሽሮ፣ ደርሆ ኣዳሊና ኣብ ማንችስተር ዘለው መሓዙቱ ተኣኪቦም ናይ ሓበሻ ምድላው ክንገብር እዩ ነይሩ እቲ ሃንቀውታና፤ ግን ኣይኮነን። ትማሊ ምረቕኡ ብቀጥታ እናተመሓላለፈ ምስርኣዩዎ ግን ብኽያት ብብኽያት ኮይኖም። ብጣዕሚ ሓዚንና"። "እቲ ጋቦን ንኣደይ ኣልቢሰያ ፎቶ ከልዕላ ደልየ ነይረ" "ናተይ ስነ ስርዓት ምረቓ ከም ኩዕሶ እግሪ ብቐጥታ ፈነወ'ዮም ተኸታቲለሞ" ዝብል ኢዛና ሓድሽ [ዶክተር]፡ ኣዲኡ ንዕኡ ዝኸፈልኦ መስዋእቲ ንክገልጾ ቃላት ከም ዝውሕዶ'ዩ ዝዛረብ። ቕድም ኢሉ ብምምሕዳርን ልምዓትን ከተማ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኢራስመስ ሮተርዳም ዝተምሃረ ኮይኑ፡ ሕጂ ድማ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ማንችስተር ብምምሕዳር ከባቢ ሳልሳይ ዲግሪ ዛዚሙ ኣሎ። እዚ ኹሉ ግን ናተይ ኣይኮነን ብምባል ኩሉ ንኣዲኡ ኣሕሊፉ ይህብ። "ኣደይ ሓያል ትግራወይቲ ኣደ'ያ። ኣብ ትምህርቲ ዘለዋ እምነት ልዑል'ዩ። ትምህርትና ክንምሃር ስለ እትደሊ፡ ንሳ እያ ትቆጻጸረና፣ ትቐጽዐና ዝነበረት። ስለዚ እዚ ዓወት ናተይ ኣይኮነን" ይብል። ተምሃራይ ካልኣይ ከሎ ባጺሐ'የ ኢሉ ጎርሚሱ፡ ትምህርቲ ኣቋሪጹ እንዳ ፎቶ ክህልዎ ይምነ ዝነበረ ኢዛና፡ ኣዲኡ እዚ ሓሳብ ፈጺመን ክቕበልኦ ብዘይምኽኣለን ናብ ትምህርቲ ተመሊሱ። "እምነታ፡ ኩሎም ደቃ ተመሪቖም ጸሊም ጋቦን ክኽደኑ ኣለዎም ዝብል'ዩ። ብናታ ድፍኢት ትምህርቲ ቐጺለ ኣብዚ ክበጽሕ ክኢለ" እንትብል ንወላዲኡ ኣቡኡ ዘለዎ ክብሪ'ውን ብዘይነኣኣስ ቃላት ብምግላጽ'ዩ። "ኣቦይ'ውን ንትምህርቲ ዓይኑ ኣይሓስን፤ ዝሓተትኹዎ ዝገብረረለየረ'ዩ፤ ኣብ ክንዲ ንጫማ ንመጽሓፍ ገንዘብ ሃበኒ እንትብሎ ከይሰስዐ ይህበኒ ነይሩ። እዚ ሕጂ ኩሉ ዘለኹዎ ናቶም እዩ። ኩነታት ኣመቻቺኦም ጽቡቕ ትምህርቲ ረኺበ ክነፍዕ ዝገበሩኒ ንሳቶም ስለ ዝኾኑ፡ ምረቓይ ሓቢረዮም ክጽምብሎ ይደሊ ነይረ፤ ኩነታት ንኣበርርክትኦም በይነይ ከኽብሮ ኣይደለኹን" ይብል። ንልዕሊ 30 ዓመት ሰፋይት ክዳን (ሳርቶ) ኮይነን ብምስራሕ ዘምሃርኦ ወላዲት ኣዲኡ፡ "ንዓይ ክትብል'ያ ሕጂ ጎቢጣ'ያ፤ ስፓይናል ኮርዳ ተዛቢዑ ዘሎ" ክብል ብዝተሰበረ ልቢ ይዛረብ። እዚ ኹሉ ንህይወተይ ዝተኸፍለ ዋጋ፡ ኣብ ምረቓይ ክርከቡ ብምግባር ንውጽኢት ስርሖም፣ ዝኹሉ ዝኸፈሉዎ መስዋእቲ ንከመስግኦም'ዩ ነይሩ እቲ ድልየተይ'ዩ ዝብል ኢዛና። "ኣይተዓወተትን። ኣፍሪቃዊት እንተኾይንኪ፡ ዘለኪ ገንዘብ፣ ንብረት፣ ሰብ. . . ኣብ ግምት ኣይኣቱን። ኣብ ኢንግሊዝ መጺእኺ ትተርፊ፣ ትብለጽሎም'ዩ ዝመስሎም። ስነ ስርዓት ምረቓ ኢዛና ብሮቡዕ 17 ሓምለ 2019 ዓመተ ፈረንጂ'ዩ ነይሩ። ካብ ኣሜሪካ፣ ኤውሮጳ ዝመጽኡ ስድራ መሓዙቱ ምስ ደቆም እንትጽምብሉ ክርኢ ከሎ ልዕሊ ዓቐን ከም ዝሓዘነ ይዛረብ። "ጀርመናዊት መሓዛይ ነይራ፤ ስድርኣ ጸገም የብሎምን መጺኦም። ናተይ ግን ካብ ኣፍሪቃ ስለ ዝኾኑ ኣይኣመኑዎምን ኢለ ሓዚነ። እቲ ዘለና ኣፈላላይ ኩሉ ይርኣየኪ'ሞ የሕዝነኪ። መንፈሳዊ ቅንኢ ይፈጥረልካ፤ ተዓዲሎም ትብል"። በዚ ምኽንያት ወለደይ ናተይ ስነ ስርዓት ምረቓ ከም ኩዕሶ እግሪ ብቐጥታ ፈነወ'ዮም ተኸታቲሎሞ ዝበለ ኢዛና፡ ኣነ ንኸይከፍአኒ "ኮሪዕና ኣለና፤ ኣይትሕሰብ ዝወደይ ኢሎምኒ" ኢሉ። "ብፍላይ ንደይ እቲ ጋቦን ኣልቢሰያ ፎቶ ከልዕላ ደልየ ነይረ፤ ስለምንታይ ንሳ'ዩ ካባይ ንላዕሊ ዝግብኣ። መስዋእቲ ከፊላ'ያ ምምሃር ይክእል'የ፣ ማስተርስ ፒኤች ዲ ክሰርሕ ይኽእል እየ ዝብል ዓርሰ እምነት ከምጽእ ዝገበረት" ክብል'ዩ ነዲኡ ዘለዎ ክብሪ ዝገልጽ። በዚ ኣጋጣሚ ጸዓዱ ንጸለምቲ ወይ ኣፍሪቃውያን ይጸልኡ እዮም ኢለ ክድምድም ኣይደልን ዝብል እዚ መንእሰይ፡ እቲ ጉዳያት ቪዛ ዘመሓድርን ፖሊሲ ኢምግሬሽን ዘውጽእን ዘፈጽምን ኣካል ግን ጽቡቕ ኣመለኻኽታ ኣለዎ ኢሉ ከምዘይኣምን ይዛረብ። "ኣፍሪቃውያን ኣይንእመንን፤ ዋላ ኣብ ሃገርና ጽቡቕ ናብራ ሃሊዩና ኣብዚ ንተርፍ ይመስሎም"። እንተኾነ ስድርኡ በቲ ዳግማይ ኣትዩ ዘሎ መሕትት ፍቓድ ረኺቦም ኣብ ቀረባ ክርእዩዎ ተስፋ ይገብር። ድሕሪ እዚ ኹሉ ግን፡ ዋላ'ኳ ወለዱ ኣብ ናይ ምረቓ መዓልቱ ኣየርክቡ፡ ሎሚ ንጉሆ ግን ዓዲ ኢንግሊዝ ኣትዮም ምስ ወዶም ተራኺቦም። ንቡር መስርሕ ሕቶ ቪዛ ዓዲ ኢንግሊዝ ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ዝኾነ ሰብ፡ ኣብ መዓልቲ መመረቕትኡ ወለዱን መቕርቡን ምስኡ ንክውዕሉ፡ እቲ ዝሕተቶ ቅጥዕታት ኣማሊኡ ንዝምልከቶ ትካል ክፍሊ ኢሜግሬሺን ቪዛ ክወሃቦ የመልክት። ብድሕርዚ እቲ ነቲ ፋይል ዝርኢ ኦፊሰር ነቲ ጉዳይ መርሚሩ ምላሽ ይህብ። እቲ መልሲ ኣዎንታ እንተኾይኑ፡ ነቲ ሕቶ ቪዛ ከም ዝተቐበሎ ዝገልጽ እንተዘይተቐቢሉዎ ከኣ በዝን በዝን ምኽንያት ኣይተቐበልኩዎን ዝብል ብጽሑፍ ምላሽ ይህብ። እቲ ቪዛ ክወሃቦ ዘመልከተ ሰብ ከኣ እንተተነጺጉ፡ ንመንጸጊኡ ምኽንያት እንተተቐቢሉዎ ዝጎደለ ነገር ኣማሊኡ እንደገና የመልክት። ኣይፋሉን ብቑዕ ወረቓቕቲ ኣቕሪበ ክነሰይ እየ ተነጺገ ፍትሓዊ ኣይኮነን እንተይሉ ከኣ ኣብ ቤት ፍርዲ ይግባይ ክብል መሰል ኣለዎ። ወረቐቱ እንተተነጺጉ ከኣ ኣብ ውሽጢ 28 መዓልታት ናብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ይግባይ ክብልን ጉዳዩ ኣብ ቤት ፍርድን ክረአ ይኽእል እዩ።