ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ዘናፍቐኒ መጥቃዕቲ ግብረ ሽበራ ለንደን 7-7
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝፈለመ ዝርርብ ሰላም ንምቕጻል ሎሚ ጽባሕ ንኣስመራ ክኽይድ እዩ ኣብ ዝበሃለሉ ዘሎ ሳምንቲ፡ ብዝኽረ ሓሳብ ነዊሕ ንድሕሪት ተመሊሰ ሰላም ጎረባብቲ ሃገራት ብኩናት ዶባት ዝተዘርገሉ እዋን ዘከርኩ።
ግንቦት 1998 ከኣ ኣብ ሓሳበይ መጽአት። ግንቦት ጥራሕ ዘይኮነ ግን እቲ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመት ኣብ ህይወትን ንብረትን ዝወረደ ክሳራን ዕንወትን ካልእ ንሱ ዘስዓቦ ፖለቲካውን ቁጠባውን ስንክልና ስለእተራእየኒ፡ እዚ ናይ ሰላም ንፋስን ዝርርብንሲ ኣበይ እሞ ቅድሚ እቲ ዕንወትን ጥፍኣትን እንተዝነብር በልኩ። እቲ ልኡኽ ሰላም ቀዳም ይእቶ ሰንበት፡ ድሕሪ ሰሙን ይኺድ ድሕሪ ወርሒ ብዘየገድስ፡ እቲ ጽቡቕ ነገር ምጅማር ስለዝኾነ - እዚ ዝጅምር ዘሎ ዝርርብ ንኽልቲኡ ህዝብታት ብዘርብሕ ልቦና ክውዳእ ንነብሰይ ምንዮተይ እናገለጽኩላ ብእግረይ ኣብ ኣደባባይ ታቪስቶክ በጻሕኩ። እቲ ቦታ ከኣ ሓደ ነገር ኣዘኻኸረኒ ሸውዓተ ሓምለ፡ 7-7 ግብረ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ለንደን። ሰባት ን 7-7 ዘይርስዕሉ ምኽንያት እቶም ሽዑ ኣብ ምሉእ ዓለም ዝተዘርግሑ ኣሳእል ኣብ ተዘክሮታትና ተወቒሮም ስለ ዝተረፉ'ዮም። ክርሳዕን ክስገርን ዝግብኦ መዓልቲ፡ ግን ክሕከኽ ዘይከኣል ተዘክሮ እዩ! ህልቂት ዜጋታት ኩናት 1998-2000 ከኣ ብተመሳሳሊ ክስገር ዝግበኦ ግን ከኣ ተመሳሳሊ ዕንወትን ጥፍኣትን ንኸየጋጥም ዜጋታት ብንቕሓት ክከታተሉዎን ክነቕሕሉን ዝግባእ ዝኽሪ እዩ። ቅድሚ 13 ዓመታት ልክዕ ከምዚ ሎሚ 7 ሓምለ 2005 ነበርቲ ለንደን ነናብ ስርሖም ክወፍሩ በብዝረኽቡዎ ህዝባዊ መጓዓዝያን፡ ገለ ብመካይን ገለ ብኣውቶቡስ ገለ እውን ብባቡራት ልዕልን ትሕትን ምድሪ ንስርሖም ገስገሱ። ሰዓት ትሽዓተ ናይ ንግሆ ምስ ኮነ፡ ኵሉ መስመራት ባቡራት በብሓደ ደው ክብል ጀመረ። ኣብ ዉሽጢ ገለርያ ደው ምባል ምስ ነውሐ ከኣ እቲ መራሕ ባቡር ንተሳፈርቲ በብቑሩብ ብራድዮ መብርሂ ክህብ ተገደደ። ደጋጊሙ ከኣ "ኣብ ቅድሜና ዘላ ባቡር ዓጊታትና ስለ ዘላ ንሒዶት ደቓይቕ ክንጽበ ኢና" ክብል ይስማዕ ነበረ። ተጓዓዝቲ ግን ዓዲ ደሓን ዘይምዃኑ ነብሶም ግዲ ነጊሩዎም ኰይኑ ከዕለብጡ ጀመሩ። እተን ባቡራት፡ ድሕሪ ነዊሕ ጐሰስ ኣብ ስታስዮኒ ምስ በጽሓ ከኣ ኩሉ ተጓዓዛይ ክወርድ ተኣዘዘ። ሰብ ኣብ ግዳም ምስ ወጸ'ዩ ሓደ ዓቢ ነገር ከም ዝተፈጸመ ዝተገንዘበ። ጽርግያታት ብብዝሒ ኣምቡላንስን ናይ ፖሊስ መካይንን መሊኡ፡ እቶም መገዲ-እግሪ ድማ ብኣሻሓት ሰባት ተጐቢኦም፡ እቲ ሃዋሁው ድማ ብጻውዒትን መልስን ሞባይላትን ጫውጫውታ ሰባትን ተዓብለለ። ኣይጸንሐን መስመራት ሳተላይት ዓለቕለቕ ኢሎም ተዓጸዉ፡ ሰብ ናብ ዘብሎ ጠፊኡዎ ዕግንግን ኰነ። ሓደ ነዚ ዅሉ ዕግርግር ዚዕዘብ ዝነበረ ኤርትራዊ ጸሓፊ እዚ ዓንቀጽ፡ ከም ሰቡ ኣብ ዩስተን ስተሽን ክወርድ ተገደደ። ጕዕዞኡ ንኽቅጽል ኣብ ቍጽሪ 73 ኣውቶቡስ ምስ ኣተወ ናብ በዓልቲ ቤት ደዊሉ ሓበሬታ ክህባ ኢሉ ደወለላ ... "መገድታት ተዓጽዮም እኔሁኹልኪ ንስራሕ መኼዲ ስኢነ ፣ ሕጂ ኣብ ኣውቶቡስ ... " ምስ በለ እታ ናይ ኢዱ ስልኪ ተዓጽወቶ። እቲ መንገደኛ ኣብ ገጽ ሰባት ሻቕሎት ዓሲሉ ክርኢ ጀመረ። ካብ'ቶም ላዕልን ታሕትን ዚብሉ ዝነበሩ ሰባት ከኣ "ቦምባ ... ቦምባ ተተኲሱ" ዝብል ድምጺ ምስ ሰምዐ ግን ነቲ መራሕ-ኣውቶቡስ ሓተቶ። ዘዕግብ መልሲ ግን ኣይረኸበን። እታ ኣውቶቡስ ቀስ ኢላ ተበገስት፡ ዕስራ ሜትሮ ከይከደት ከኣ ብብዝሒ ትራፊክ ኣብ ቅድሚ ቀራና መገዲ ደው በለት። ሽዑ'ዩ ከኣ ኣብቲ ከባቢ ዜሰንብድ ናይ ቦምባ ነጎዳ ዝተሰምዐ። ኣደባባይ ታቪስቶክ ካብ'ቲ እታ ኣውቶቡስ ደው ኢላትሉ ዝነበረት ሓደ ሚእትን ሓምሳን ሜትሮ'ዩ ዝኸውን ርሕቀቱ። ጸሓፊ እዚ ዓንቀጽ፡ ኣብ ማዕዶኡ ድርብ ዴክ ቍጽሪ ሰላሳ ኣውቶቡስ፡ ክትባራዕ ረኣየ ። ፍርቃ ጕልዕም ኢላ፡ ጸሊም ትኪ ዝዓብለሎ ሓውን ኣውያትን ጫቚ ጫቚ ሰባትን ነቲ ከባቢ ዓብለሎ። ሰብ ናብ ዘብሎ ጠፊኡዎ ፍጹም ዕግርግር ኰነ። እቲ መራሕ ኣውቶቡስ ንተሳፈርቲ ውጽኡ ኢሉ ማዕጾ ከፈተሎም - እቶም ተሳፈርቲ ድማ እናተደፋፍኡ ወጽኡ። መቕዘፍቲ ለንደን - ስለምንታይን ብኸመይን? ዕለተ 7 ሓምለ 2005 ብመቕዘፍቲ ለንደን'ያ ትዝከር። እታ መዓልቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ብናይ ህዝባዊ መጐዓዝያ ዝመላለሱ ሰባት ዝተፈጸመ ግፍዒ፡ ሓምሳን ክልተን ሰባት ዝሞቱሉን ማዕረ 700 ዝተገድእሉ መዓልቲ'ያ ነይራ። ኣርባዕተ ኣኽረርቲ ምስልምና ብዝተወሃሃደ ኣገባብ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ለንደን ናይ ሽበራ ጭካኔ ዝፈጸምሉ መዓልቲ ኢያ። ሰለስተ ቦምባታት ኣብ ሰለስተ መስመራት ባቡር - ሰርክል-ላይን (ጥቓ ኦልድገይት ስተሽን - 7 ሰባት ተቐቲሎም)፡ ኤጅዋር ሮድ (ሽድሽተ ሰባት ተቐቲሎም)፡ ፒካዲሊ ላይን (ጥቓ ራሰል ስኬር - 26 ሰባት ተቐቲሎም) ኣብ ቍጽሪ ሰላሳ ኣውቶቡስ (13 ሰባት ተቐቲሎም)። እቲ ብተኸታታሊ ዝተኻየደ እዱድ መጥቃዕቲ ኣማኢት ሰባት ቀዚፉ። እዚ ጥፍኣት እዚ እምበኣር ካብ ቅድሚ ዓይነይ ኣይተኸወለን ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ኣብ ዝኾነ ቦታን ሃገርን ክፍጸም ክርኢ ከኣ ፈጺሙ ድላይ የብለይን። ስለዚ ከኣ እየ ንሰላማዊ ምብጻሕ ኣቢይ ኣሕመድ ንኣስመራ ንዝሰማዕኩዎ ጽንጽንታ ሰናይን ሰላምን ክልቲኡ ህዝብታት ክርኢ ብምምናይ እቲ ናይ ልበይ ከካፍል ብርዐይ ዘልዓልኩ። ኣብ ዶባት ኩናት ኤርትራ ካብ ክልቲአን ሃገራት ዝጠፍአ ኣስታት 100 ሽሕ ዝገማገም ህይወት ብልቢ እዩ ዘሕዝን። እቶም ሽዑ ኣብ ለንደን ብመጥቃዕቲ ግብረ ሽበራ ዝሞቱ ሰባት ኩሎም ነበርቲ ዓዲ-እንግሊዝ ክዀኑ ከለዉ እቶም 18 ሰባት ናይ ዝተፈልላለያ ሃገራት መቦቆሎም ዝነበሮም እዮም - ኣርባዕተ ካብኦም እውን ኣፍሪቃውያን እዮም። እቲ ብርእሰ-ቀተልቲ ሽበርተኛታት ዝተፈጸመ ኣሰቃቒ ቅዝፈት ናይ ሰላማውያን ሰባት ናይ መጀመርያ ፍጻሜ ክኸውን ከሎ ብብዝሒ ግዳያት ክርኤ ኸሎ ድማ ድሕሪ ናይ ሎከርቢ ቅትለት ኢዩ ዚስራዕ - ኣብ ነፋሪት ፓን-ኣም 103 ኣብ ስኮትላንድ፡ ልዕሊ ከተማ ሎከርቢ፡ ብ1988 ዓመት ምሕረት 259 ሰባት ከም ዝተቐትሉ ይዝከር። እቶም ብ ዕለት 7-7 ዝተፈንጀሩ ቦምባታት ልክዕ ሓደ ሰሙን ድሕሪ ሓደ ዓቢ ጽንብል ለንደን'ዮም ተኻይዶም - እቲ ቅነ'ቲኣ ንናይ 2012 ውድድር ኦሊምፒክስ ንኸተአንግድ ብምምራጻ ህዝቢ ለንደን ከም ጽቡቕ ኣጋጣሚ ርእዩ ክጽንብላ ኣብ ምሽብሻብ እዩ ነይሩ። እቶም ቦምባታት ኣብ ገዛ ዝተሰርሑ ዀይኖም እቶም ሽበርተኛታት ኣብ ዝባኖም ዝተሓንገጥዎም ሳንጣ መሊኦም'ዮም ኣብ ናይ ህዝባዊ መጐዓዓዝያ ዝኣተዉ። ሰለስተ ካብ'ቶም ሽበርተኛታት ፓኪስታናዊ መበቆሎም ክህልዎም እንከሎ እቲ ሓደ ድማ ሃይማኖቱ ዝለወጠ ጃመይካዊ ነበረ። ማእከላይ ዕድሚኦም ድማ 22 ዓመት ነበረ። ኣርባዕቲኦም ኣብቲ መዓልቲ ቅዝፈት'ዮም ሞይቶም። ድሒሩ ከም ዝተፈልጠ ኣርባዕቲኦም ብስብከት ኣንዋር ኣል-ዓውላቒ ዝተባህለ ሽብርተኛ ዝተመረዙ'ዮም። እቲ ብነጎዳ ቦምባታት ቅነ ውድድር ኦሎምክስ 2005 ዝቓዘነ ዕለት፡ ሎሚ ኣብተን ንምብጻሕ ልኡኽ ሰላም ከድምቓ ብባንደራታት ክልቲአን ሃገራት ወቂበን ዘለዋ ከተማታት ኤርትራ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣብ ኩሉ ጻት ምድርን ባሕርን ኤርትራ ክደምቕን ክጎልሕን እምነ። ሰብኣይን ሰበይትን ንቝሩብ ድሒኖም ጸሓፊ እዚ ዓንቀጽ መንገደኛ፡ ድሕሪ ነዊሕ ናይ እግሪ ጕዕዞ ኣብ ሆሎወይ-ሮድ ዝርከብ ቤት ጽሕፈቱ በጽሐ። እቲ ቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣብ ዩስቶን ስተሽን ዝተፈጸመ፡ ኣማዕድዩ ዝረኣዮ ድንገት ካብ ሓሳቡ ኣይተፈልየን። እኳ ድኣ ሸቐልቀል በዚሑዎ በታ ናይ ኢዱ ስልኪ ደገጋጊሙ ንበዓልቲ ቤቱ ይድውለላ ነበረ፣ ክረኽባ ግን ኣይከኣለን። እቲ ኣውራ ዘሻቐሎ ምኽንያት ድማ ቤት ጽሕፈት ናይ በዓልቲ ቤቱ ኣብ ጐረቤት እቲ ድንገት ዝተፈጸመሉ ቦታ ብምንባሩ'ዩ ነይሩ። ካብ'ቲ እታ ሓደጋ ዝረኸባ ኣውቶቡስን ቤት-ጽሕፈታን ብሓደ ብሎክ (ሓደ ዓቢ ህንጻ) ጥራሕ እዩ ዝፈላለ። ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ዀይኑ ራድዮ ወሊዑ እቲ ንግሆ'ቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ እናሰምዐ ኣብ ሰደቕኡ ዝነበረት ስልኪ ኣልዒሉ ናብ ቤት-ጽሕፈት በዓልቲ ቤቱ ደወለ። እታ ስልኪ ባዕላ ኣልዓለታ፣ ቀሰነ ኸኣ። ድሕሪ ሓጺር ስብርባራት ዕላል እቲ ዝተረፈ ምሸት ኣብ ገዛ ምስ ተራኸቡ ክምልኡዎ ተሰማሚዕም ነታ ስልኪ ዓጸዋ። ካብ ሓለፍቱ ገገዛኹም ኪዱ ዝብል ሓበሬታ ምስ ተቐበል ከኣ ንገዛ ተበገሰ - ግናኸ መጓዓዝያ ኣይነበረን። ኣውቶቡሳት የለዋ፡ ታክስታት'ውን ድራሸን ጠፊኡ፡ ብምንታይ ንገዝኡ ይኺድ? ሕልምልም ኰይኑ፡ ድሓር ግን ከም ሰቡ ብእግሩ መረሸ። በቲ ዝተረኽበ ድንገት ሓንጐሉ ደንዚዙ፡ ርእሱ'ውን ብጸሓይ ጽርውሩው እናበሎ ነቲ ናይ ልዕሊ ዓሰርተ ኪሎሜተር ዝርሕቀቱ ጕዕዞኡ፡ "ኣሰር ጠፊእና ነርና ... ለካ ሰብ ብኸምዚ'ዩ ብኣሊፍ ዝጠፍእ" ኢሉ እናስተንተን ኣብ ቤቱ በጽሐ። ምስ ስድራኡ ብደሓነ ሰላም ምስተራኸበ፡ ጫውጫውታ ሰባትን ሓተታ ተንተንትን መሰኻኽር ዓይንን እናተዓዘቡ "መዓልትና ኣይኣኸለን" እናበሉ ውዕለኦም ተዘናተዉ። እታ ዕለት እናኽትዝከር ከኣ፡ ኣብ ምድሪ ዓለም ንዕኡ ዝመስል ጥፍኣት ንከይርእዩን ምስ ጎረቤት ዝጀመረ ዘተ ሰላም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሃገር እውን ዕርቀ ሰላም ወሪዱ ወፈራ ልምዓትን ዕቤትን ክእወጅ ምንዮቶም ይገልጹ። ሎሚ ወይ ጽባሕ ድሕሪ ሰሙን ወይ ድሕሪ ወርሒ ልአኻት ሰላም ክልቲኦም ሃገራት ንኽልቲኡ ህዝብታት ዘተሓቛቑፍ ነባሪ ሰላም ንምፍጣር ዓቕምን ኣኻእሎን ጥበብን ልቦናን ክህቦም ብምትስፋው ብርዐይ የንብር።