ንዝተኣሰሩ ብምሕረት ምፍታሕ ዝህልዎ ትርጉም
ዋና ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ኣይተ ጌታቸው እምባዬ 115 ኣብ ኣብያተ ህንፀት ፌደራል፤ ከምኡ'ውን 413 ኣብ ክልል ደቡብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ጥርጡራት ይቕርታ ተገይሩሎም ከምዝፍትሑ ብመሰረት ዝሓበርዎ 17 ጥሪ 2018፡ 115 እሱራት ተፈቲሖም።
ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ላዕለዋይ ምሁር ሕግን ኣብ ስርዓት ፌደራሊዝም ኢትዮጵያ ሰፊሕ መፅናዕቲ ዘካየዱን ተንታኒ ዶክተር ኣሰፋ ፍስሃ ብዛዕባ እቲ ሎምቕነ መንግስቲ ዝወሰዶ ስጉምቲ "መልዐሊኡ ካብቲ ኣርባዕቲኦም ውድባት ኣባላት ኢህወዴግ ዝሃብዎ ሓበራዊ መግለፂ ኢና ክንወስዶ። እቲ ሕዚ ዝንሄ ሃገራዊ ኩነታት ኣብ ቅልውላው ኢና ዘለና፤ ስርዓት መድብለ ውድባት ኣብቲ ሕገ መንግስቲ እዩ ሰፊሩ ዘሎ እምበር ኣብ 25 ዓመታት ተግባራዊ ኣብ ምግባሩ ብዙሓት ፀገማት ከምዝነበርዎ ብግልፂ ኣነፂሮም ኣቐሚጦምዎ እዮም" ይብሉ። እቲ ብህዝቢ ተላዒሉ ዘሎ ናዕብን ዓመፅን ድማ ዋላ'ኳ ዘየድልይ ሓደጋ የምፅእ እምበር መብዛሕቲኡ መሰረት ከምዘለዎ ዝተኣመነሉ እዩ ይብሉ። ካብዚ ብምብጋስ "ምስቲ ህዝቢ ንምርድዳእን ናብ ዝሐሸ መፍትሒ ንምምፃእን ምስ መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባት ምዝርራብ ከድልይ እዩ። መራሕቶም ኣሲርካ ምስ መን ክትዘራረብ ትኽእል? ስለዚ ፖለቲካዊ መፍትሒ ንምርካብ ምስቲ ነቲ ናዕቢ ዝመርሑ ዝነበሩ መራሕቶም ምዝርራብ ኣድላዪ እዩ። ንቶም ሰባት ምፍታሕ ድማ ግቡእ እዩ" ኢሎም። ብመሰረት ትንታነ ዶክተር ኣሰፋ እቲ ሰጉምቲ ተወሲድሉ ዘሎ ስጉምቲ ኣብቶም ዝሓለፉ 25 ዓመታት እቲ ፖለቲካዊ ከይዲ እናፀበበ ስለዝመፅአ፡ ሕዚ ስፍሕ ክብልን በዚ ኣቢሉ ዝሓሸ ነፃነት ሂብካ፣ ምስ ህዝቢ ተመያይጠካ ምስቶም ወከልትን መራሕትን ተቓወምቲ ውድባት ተዘራሪብካ ለውጢ ንምምፃእ ዝዓለመ እዩ ብምባል ይትርጉምዎ። ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ተምሃራይ ዶክትሬት ዲግሪ ኩማ በቀለ ድማ ከምዚ በለ "መንግስቲ እሱራት ዝፈትሕ ዘሎ ፈትዩ እንተይኮነስ ህዝባዊ ፀቕጢ ስለዘበዘሖ እዩ" "ኣብቶም ዝሓለፉ 26 ዓመታት ብዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ምኽኒት ብዙሓት ሰባት ተኣሲሮም እዮም" ዝበሉ ድማ በዓል ሞያ ሕጊ ዶክተር ብርሃነ መስቀል ሰኚ'ዮም። ብዙሓት እሱራት እንተለዉ ኣማኢት እሱራት ምፍታሕ "ብህዝቢ ምሕጫጭ'ዩ" ይብሉ። ብምቕፃል "ናይቲ ህዝቢ ሕቶ ፖለቲካዊ ምህዳር ምስፋሕ እንተይኮነስ ስልጣን ካብ መንግስቲ ናብ ህዝቢ ምስግጋር እዩ። ስለዝኾነ መንግስቲ ሕቶ ህዝቢ ዝተረደአሉ መንገዲ ግጉይ እዩ" ኢሎም ዶክተር ብርሃነ መስቀል። ብተወሳኺ፡ ዜጋታት ናብ ማእሰርቲ ዘሳጠሐ ሕግን ስርዓትን ክሳብ ዘይተመሓየሸ፣ ኣፈፀምቲ ስራሕ መንግስቲ ሓላፍነቶም ብኣግባቡ ክሳብ ዘይፈፀሙ፣ ኣካላት ፍትሒ ዓርሶም ክሳብ ዘይከኣሉ፡ እሱራት ብምፍታሕ ጥራሕ መንግስቲ ከምቲ ዝብሎ ዘሎ ፖለቲካዊ ምህዳር ክሰፍሕ ኣይኽእልን እንትብሉ ውልቃዊ ርእይቶኦም ሂቦም ዶክተር ብርሃነ መስቀል። 'ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል' ዝተብሃለ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰል ብወገኑ ነቲ መንግስቲ ዝወሰዶ ስጉምቲ ኣመልኪቱ ትማሊ መግለፂ ሂቡ። ኣብቲ ትካል ላዕለዋይ ሓላፊ መፅናዕትን ኣድቮኬሲን ኣፍሪካ ኣይተ ነፃነት በላይ "ገለ እሱራት ምፍታሕ ዝናኣድ ስጉምቲ እዩ። ኮይኑ ግና ሕዚ'ውን ዝተፈረዱን ከይዲ ፍርዲ ዝፅበዩን ብዙሓት እሱራት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣለዉ። እዚኦም እውን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅድመ ኩነት ክፍትሑ ኣለዎም" ኢሎም። ኣይተ ነፃነት ሰበ ስልጣናት ኢትዮጵያ ሰባት ብፖለቲካዊ ምኽኒት ንከይእሰሩ መረጋገፂ ክህቡ ይግባእ ኢሎም። ንማእሰርቲ ብዙሓት ሰባት ጠንቂ ዝኾኑ ከም ሕጊ ፀረ ራዕዲ ዝኣመሰሉ ሕግታት ናብ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ቀሪቦም ምምሕያሽ ክግበረሎም ይግባእ'ዉን ኢሎም።