ብኤለትሪክ ዝሰርሓ መካይን ሽግር መጓዓዝያ ይፈትሓ'ዶ ይኾና?
ዋላ ኩለን መካይን ብኤለትሪክ ከምዝሰርሓ እንዝተገብራ'ውን፡ ቁጽሪ መካይን ምንካይ ከም ዘድሊ ሓደ ጸብጻብ ሓቢሩ።
ብኤለትሪክ ዝሰርሓ መካይን ምጥቃም ዕልቕልቕ መካይን ኣብ ጎደናታት፡ ጸገም ምስፍሕፋሕ ከተማታትን ሕጽረት መጸግዒ/መዓሸጊ መካይን ኣይክፈትሕን`ዩ ክብል እቲ ጸብጻብ ኣጠንቂቑ። ጸብጻብ ናይ ማእከል ምርምር ጸዓትን መፍትሒ ጠለባትን (CREDS)፡ መንግስቲ ህዝቢ መኪና ከየድለየቶ ጽቡቕ መነባብሮ ክነብርሉ ዝኽእሉ ባይታ ክፈጥር ጸዊዑ። CREDS ኣብ ምልእቲ ብሪጣንያ ካብ ዝርከባ ልዕሊ 80 ኣካደማውያን ማሕበራት ዝተዋጽኡ ምሁራት ዝኣባላቱ ማሕበር`ዩ። መንግስቲ ድማ ብእግሪን ብብሽክለታን ምጓዓዝ ንምትብባዕ ክልተ ቢሊዮን ፓውንድ ወጻኢ ይገብር ከምዘሎ ኣፍሊጡ። መገድታት ንምምሕያሽ ድማ 50 ቢሊዮን ፓውንድ ከውጽእ መደብ ከምዘለዎ`ውን ገሊጹ`ሎ። ነቐፍቲ እቲ መንግስቲ ግን፡ ምውናን ብዙሓት መካይን ብውልቀሰባት ንዘስዕቦ ማሕበራዊ ጸገም ንምፍታሕ ዕቱብ ውጥን የብሉን ኢዮም ዝብሉ። "ምጥቃም መካይን ኣዝዩ ከቢድ ጸሊም ነቑጣ ኣብ ፖሊሲ መንግስቲ`ዩ" ትብል ሓንቲ ካብ`ቶም ኣዳለውቲ ናይ`ቲ ጸብጻብ ዝኾነት ፕሮፌሰር ጂሊያን ኣናበል። "ንብዙሕ ዓመታት ሚኒስተራት ንጠለብ ምውናን መካይን: መገድታት ብምስፋሕ ከማልእዎ ፈቲኖም። "ኣብ ክንዲ ከምኡ ምግባር ግን ጠለብ ክቕንሱ ኣለዎም" ድማ ትብል። እቶም ኣብ መካይኖም ዝምርኮሱ ሰባት`ከ እንታይ ይኹኑ? ኣዳለውቲ ናይ`ቲ ጸብጻብ ወትሩ ኣብ መካይኖ ዝምርኮሱ ሰባት ኣለዉ፡ ብፍላይ ድማ እቶም ኣብ ገጠራትን ወሰናስን ናይ ከተማን ዝነብሩ ኢሎም። እንተኾነ ግን ብዙሓት መንእሰያት መኪና ክገዝኡ ኣይመርጹን ዘለዉ ይብሉ። ኣብ ክንዲ መኪና ምግዛእ ብእግሮም፡ ብብሽክለታ፡ ብህዝባውያን መጓዓዚያታት፡ ብታክሲን ክጓዓዙ ይመርጹ፡ ኣድላይ እንተኾይኑ ድማ መኪና ይካረዩ። እዚ ብዙሕ ምንቅስቓስ ኣካላት ዘለዎ ኣገባብ ጉዕዞ ምዝውታር ማለት ድማ ውሑድ ክስዐ፣ ውሑድ ብከላ ኣከባብን ሓደጋ ትራፊክን ማለት ክኸውን እንከሎ፡ ብኻልእ መዳይ ድማ ሰባት ካብ ገዛ ንስራሕ ካብ ስራሕ ንገዛ ኣብ ዝመላለስሉ እዋን ምስ ጎረባብቶም ናይ ምርኻብ ዕድል ስለዝፈጥረሎም ዓቢ ማሕበራዊ ምትሕውዋስ የተባብዕ። መጸግዒ/መዓሸጊ መካይን`ውን ስለዘየድሊ፡ እቲ ንዕኡ ተባሂሉ ዝሕዛእ ቦታ መንበሪ ኣባይቲ ክትሃንጸሉ ወይ ጀርዲን ክትገብሮ ትኽእል። መንግስቲ፡ ሰባት ኣብነት ናይ`ዞም መንእሰያት ብምኽታል ንኻልኦት ኣብነት ክኾኑ ከተባብዖም ኣለዎ ይብሉ እቶም ኣዳለውቲ ናይ`ቲ ጸብጻብ። "መጠን ምውናን መኪና ብዘይካ ኣብ`ቶም ልዕሊ 60 ዓመት ዘለዉ ሰባት፡ ኣብ ክሊ ዕድመ ትሕቲኡ ዘለዉ ሰባት ኣብ ዘለዎ ደው ምባሉ ጽቡቕ ኣጋጣሚ`ዩ" ትብል ፕሮፌሰር ኣናበል። "መንግስቲ ነዚ ዕድል`ዚ ክጥቀመሉን ከማዕብሎን ኣለዎ" ድማ ትብል። ሰባት ብዘይ መኪና ክነብሩ ብኸመይ ንሕግዞም? መካይን 98 ሚእታዊት ናይ ዕድሚኤን ተዓሺገን/ተጸጊዔን ስለዘሕልፍኦ፡ ሓደ ሲሶ ካብ`ኣተን ድማ መዓልታዊ ካብ ገዛ ከይወጻ ስለዝውዕላ ምውናን መኪና ብኽነት`ዩ ትብል ንሳ። "ሓንሳብ መኪና ምስወነንካ፡ ዋላ ኣብ ሓጺርን ዘይጠቅምን ጉዕዞ ክትጥቀመላ ናይ ምድላይ ድሌታት ይህልወካ። እንተኾነ ግን ኣዝዩ ክቡር ወፍሪ`ዩ። ሰባት መኪና እንተዘይወኒኖም፡ እቲ ኣብ`ኣ ዝጠፍእ ገንዘብ ኣብ ካልእ መዓላ ከውዕልዎ ይኽእሉ" ትብል ንሳ። "መብዛሕትኡ እዋን ሰባት ብዘይ መኪና ምንባር እንተጀሚሮም፡ ብዓንቶብኡ`ውን ንምታይ መኪና ከምዝገዝኡ ክግረሙ ይጅምሩ፡ ምኽንያቱ መኪና ብዙሕ ዋጢጥ`ዩ ዘለዋ"። ሚኒስተራት ብዝተኻእለ መጠን ንጉዕዞ እግሪ፣ ብሽክለታ፣ ህዝባዊ መጓዓዚያታትን መኪና ተኻፊልካ ምጥቃምን ቀዳምነት ክህብዎ ኣለዎም ትብል። ዞባውያን ምምሕዳራት ብዘይ መኪና ብቐሊሉ ክትበጽሖም እትኽእል ኣባይቲ ንኽሃንጹ`ውን መተባብዒ ክህብዎም ኣለዎም። እዚ ነተን መኪና ዘይውንና 25 ሚእታዊት ስድራቤታት`ውን ከርብሐን ይኽእል`ዩ። ብኤለትሪክ ዝሰርሓ መካይን ጠቐምቲ ኣይኮናን`ድየን? እቲ ጸብጻብ ብከላ ናብ ዜሮ ንምውራድ ዝዓለመ ብመንግስቲ ዝተወስደ ስጉምቲ ምእላይ ብነዳዲ ዝሰርሓ መካይን ደጊፉ`ዩ፡ እቲ ናይ ጊዜ መቓን ግን ኣዝዩ ዝሑል`ዩ፡ እቲ ሸቶ`ውን ዘይክውቃዕ ይኻኣል`ዩ ድማ ይብል። ኣብ ምምላእ ባትሪ [ቻርጅ ምግባር] ድማ ዓቢ ብድሆ ኣሎ፡ ብፍላይ ድማ ውስን ዝበለ መዓሸጊ መካይን ኣብዘይብሉ ክፋል ናይ ከተማ። ብተወሳኺ`ውን ኣሽከርከርቲ ኣብ ክንዲ ምሉእ ብምሉእ ብኤለትሪክ ዝሰርሓ መካይን ብሓናፍጽ [ብኽልቲኡ ዝሰርሓ] መካይን ክጥቀሙ ስለዝደናደኑ ኣብ መጻኢ ምጥቃም ነዳዲ ቅሪትን ሕመት ዘይቲን የተባብዕ። ሰባት እተን መለለዪ ማሕበራዊ ደረጃ ወይ ኣርከን ዝኾና ብግዝፊ ኣካላተን ጎደናታት ዘጻብባ SUV ዝዓይነተን መካይን ይገዝኡ ስለዘለዉ፡ ካብ ገለ ገለ ቦታታት ምኽልካለን መፍትሒ ክኸውን ይኽእል`ዩ ኢሉ እቲ ጸብጻብ። መራሒ-ኣልቦ መካይን`ከ ክሕግዛ`ዶ ይኽእላ ይኾና? እቲ ካልእ ኣብ መስርሕ ዘሎ ቴክኖጂያዊ ለውጢ ድማ ጉዳይ መራሒ-ኣልቦ መካይን`ዩ። እዚ ሕልሚ`ዚ ሕማቕ ውጽኢት ክህልዎ ይኽእል`ዩ ይብል`ቲ ጸብጻብ፡ ምኽንያቱ ወነንቲ መካይን ነተን መራሒ-ኣልቦ ዝኾና መካይኖም ከም ቤት ጽሕፈት ክጥቀሙለን ስለዝኽእሉ ንሳተን ኣብ`ቲ ባዕላቶም ዝፈጠርዎ ዕልቕልቕ ተሸኺለን እንከለዋ ንሳቶም ግን ኣብ ርሑቕ ኪሎሜተራት ኣብ ዘሎ ቦታ ክነብሩ ይኽእሉ`ዮም። ፕረሲደንት ማሕበር ኣውቶሞቢል አድመንድ ኪንግ`ውን ብኤለትሪክ ዝሰርሓ መራሒ-ኣልቦ መካይን ዕልቕልቕ መካይን ኣብ ጎደናታት ከጋድዳ ይኻላ`የን ይብል። "ሓደ ዝረኣየካ ገሃነም እንተሃልዩ እተን መራሒ-ኣልቦ መካይን መዓሸጊ ኣብ ዘይብሉ ማእከል ከተማ ኣትየን ከዕነንያ እንከለዋ ምርኣይ`ዩ። እቲ ተሳፋራይ ካብኣ ወሪዱ ዘምጽኦ ይገብር፡ እታ መኪና ድማ እቲ ሰብ ጉዳዩ ወዲኡ ክሳብ ዝጽውዓ ኣብ ጎደና ኮለል እናበለት መገዲ ተጻብብ"። ብኤለክሮኒካዊ መገዲ፡ ንሓንቲ መኪና ብመሰረት ዝተጓዕዘቶ ርሕቀት ቀረጽ ዘኽፍል ኣገባብ እንተዝተኣታቶ ጽቡቕ ነይሩ ድማ ይብል። መልሰ-ግብሪ ሰባት ነቲ ጸብጻብ`ከ እንታይ ይመስል? "ጻዕቂ መካይን ኣብ ጎደናታት ከተማታትና ንምውሓስ፡ ጥዑይ ምንቅስቓስ ንምርግጋጽን ልቀት ካርቦን ብምቁጽጻር ጽሬት ኣየር ንምርግጋጽ ቆሪጽና ኢና ተበጊስና ዘለና። ነዚ ንምትግባር ዝሕግዙና ቴክኖሎጂታት ንምጥቃም ድማ ኣብ ዕድመ ወሎዶታት እቲ ዝዓበየ ናይ ምቁጽጻር ክለሳ ኣበጊስና ኣለና። ኣስታት ክልተ ቢሊዮን ፓውንድ ወፍሪ ብምግባር ድማ ንብዙሓት ሰባት ጽሩይን ሓምላይን ዓይነት መጓዝያ ንኽመርጹ ንሕግዝ ኣለና" ይብል ኣፈኛ ሚኒስትሪ መጓዓዚያ። ኣባል ሰልፊ ዕዮን ኣደ መንበር ኮሚቴ መጓዓዚያ ታሕተዋይ ባይቶ ብሪጣኒያ ዝኾነት ሊሊያን ግሪንዉድ ግን ሚኒስተራት ብዙሕ ክገብሩ ከምዘለዎም ትኣምን። "ብርግጽ፡ ምጥቃም ብኤለትሪክ ዝሰርሓ መካይን መድሃኒት ኩሉ ጸገማት ኣይኮነን፡ ነቲ ዝዓበየ ሽግር ህዝቢ ዝኾነ ምርግጋጽ ጥዕናን ክንነብረሎም እንደልዮም ቦታታትን ድማ ኣይፈትሕን`ዩ" ትብል ንሳ። "ዕልቕልቕ መካይን ኣብ ብዙሓት ከተማታት ብዙሕ ዋጋ ዘኽፍል ሽግር`ዩ፡ ንጽሩይን ሓምላይን ከባቢ ብብኩላት ጎደናታት ናይ ምቕያር ሓደጋ`ውን ክህሉ`ዩ"። "ዘይምንቅስቓስን ክስዐን ከበድቲ ጠንቂ ጥዕና ህዝቢ እናኾኑ ይመጽኡ ኣለዉ። ንሰባት ካብ መኻይኖም ከምዝወርዱ ምግባር ኣገዳሲ`ዩ፡ እዚ መንግስቲ ግን ንኸምኡ ዓይነት ለውጢ ዘገልግል ሸቶ የብሉን። እዛ ኣነ ዝመርሓ ኮሚቴ ግን ከምኡ ዓይነት ለውጢ ክህሉ ጸዊዑ`ሎ" ድማ ትብል።