ኢትዮጵያ፡ "ህወሓት ምስ ናይ ቀደም ብጾቱ ዝጀመሮ ንርእሱ ክኢሉ ይወድእ" ጃዋር መሓመድ
ጃዋር መሓመድ፡ ኣብቲ ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ግንበት ዝካየድ መረጻ ንምስታፍ ናብ ሰልፊ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ (ኦፌኮ) ከምዝኣተወ ኣብ ቀረባ መዓልታት ምግላጹ ይዝከር። ምስ መረጻ ኣብ ዝዛመዱ ጉዳያት ኣዘራሪብናዮ ኣለና።
ቢቢሲ፡ ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ (ኦፌኮ)፣ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ (ኦነግ)ን ብሄራዊ ፓርቲ ኦሮምያን (ኦብፓ) ኣብ ቀረባ እዋን ብጥምረት ክትሰርሑ ከምዝወሰንኩም ገሊጽኩም ኢኹም። እዚ ኣብ መረጻ ድምጺ ንምርካብ ብኸመይ እዩ ክሕግዘኩም? ጃዋር፡ ብፍላይ ንኸምዚ ሕዚ ዘለናዮ ዓይነት ናይ ስግግር መረጻ፡ ክልተ ረብሓታት ኣለዎ። እቲ ሓደ፡ ሰልፍታት ተሓባቢሮም ክሰርሑ ከለዉ ቅድሚ እቲ መረጻ፣ ኣብ እዋን ጎስጓስን ምውዳብን ጎንጽታት ከይህሉ ዕድል ዝፈጥር እዩ። እቲ ካልኣይ ድማ፡ ኣብ ተመሳሳሊ ቦታ ንዝምረጹ ሰባት፡ ድምጺ ከይባኽን፡ ብሓባር ናይ ምዕዋት ዕድሎም ክብ ዘብል እዩ። ቢቢሲ፡ ብልጽግና ፓርቲ እቲ ናይ ኦሮሞ ክንፊ፡ ወይ ድማ ናይ ቀደም ኦዲፒ፡ ምስኦም ክትሰርሕ ሓቲቶምካ ነይሮም ዶ? ጃዋር፡ ሕዚ ኣይኮነን። እቲ ቃልሲ ኣብ እነካይደሉ እዋን ግን፡ ንሕና ኣብ ደገ ኮይንና፡ ንሶም ድማ ኣብ ውሽጢ ኮይኖም ቃልሲ የካይዱ ነይሮም። ዋላኳ ምስቶም ሕዚ ዘለዉ ኣይኹን፡ ምስቶም ነባራት መራሕቲ ን 10 ዓመት ዝጸንሐ ናይ ቃልሲ ምሕዝነት ነይሩና እዩ። ግና፡ ዋላ ሓደ መዓልቲ እውን ኣባሎም ኮይነ ኣይፈልጥን። ዘለና ርክብ ንሱ እዩ። ቢቢሲ፡ ምስ መረጻ ብዝዛመድ፡ ምስኦም ክትሰርሕ ዝቐረበልካ ሕቶ ነይሩ ዶ? ጃዋር፡ ከም ሓደ ሰልፊ ብሓባር ክንከይድ ዘኽእለና ነገር የለን። ገፊሕ ናይ ኣረኣእያ ኣፈላላይ ኣለና። ግን፡ ንሶም ከም ገዛኢ ውድብ፡ ኣነ ድማ ከም ኣክቲቪስትን ኣብ ፖለቲካ እዛ ሃገር ጽልዋ ከም ዘለዎ ሰብን ተቐራሪብና ክንሰርሕ ጸኒሕና ኢና። ኣብ መጻኢ እውን ክንሰርሕ ኢና። ብቀዳማይ ሚኒስተር ዝምራሕ ቤት ምኽሪ መሪሕነት ኦሮሚያ ኣሎ። ኣብቲ ቤት ምኽሪ ንሱ፡ ኣነ'ውን ከም ሓደ ተሳታፊ ኮይነ ከገልግል ጸኒሐ እየ። እቲ መረጻ ብዘይጸገም ሰላማዊ ኮይኑ ክሓልፍ ብሓባር ክንሰርሕ ኢና። ካብኡ ወጻኢ ግን ሓደ ኮይንና ብሓደ ናብ መረጻ እንኣትወሉ ዕድል ኣይረኣየንን። ቢቢሲ፡ ውጽኢት መረጻ ድሕሪ ምግላጹ ኣብታ ሃገር ክፍጠር ዝኽእል ኩነታት እንታይ ይመስለካ? ጎንጺ ከጋጥም ይኽእል ዶ? ጃዋር፡ ንርግኣትን ዘይርግኣትን ዝውስኖ፡ ተግባር ናይ ፖለቲከኛታት እዩ። ብፍላይ እቲ ገዛኢ ሰልፊ ዝተውሃቦ ሓደራ ኣሎ። ናይ ሓደራ መንግስቲ እዩ። ህዝብና ሓያል ቃልሲ ኣካይዱ፡ ን 27 ዓመታት ክውጽዖ ንዝጸንሐ መላኺ ስርዓት ከይፈተወ ናብ ለውጢ ክመጽእ ገይርዎ እዩ። ንበዓል ኣብዪ ድማ ሓደራ ሂቡ'ሎ። ናብ ዴሞክራሲ ኣስግረና ዝብል ሓደራ ተዋሂብዎ ኣሎ። ካብቲ ሓደራ ሓደ ናጻ፣ ፍትሓውን ንሕንሕ ዝረኣየሉን መረጻ ክካየድ ምግባር እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ናይ መንግስቲ ኣካላት ካብ ዘየድሊ ኢድ ኣታውነት ክቑጠቡ፡ ናብ ገዛኢ ውድብ ከየዳልዉን ጎንጺ ከልዕሉ ዝኽእሉ ነገራት ናይ ዘይምግባር ሓላፍነት ኣለዎም። ተቓወምቲ እውን ብዙሕ ሓላፍነት ኣለዎም። እቲ ገዛኢ ሰልፊ፡ ከምቲ ን 27 ዓመታት ክገብሮ ዝጸንሐ ናብ ምዕፋን እንተኣትዩ፡ ናይ መንግስቲ ሃብትን ትካላትን ንረብሕኡ ዘውዕሎም፡ ንኻልኦት ንምጉናይ ዝጥቀመሎም እንተኾይኑ፡ ተቓወምቲ ድማ ብጣዕሳን ቁጠዐን እናተመርሑ ዝኸዱ እንተኾይኖም ግን፡ ድሕሪ መረጻ ዓብዪ ሓደጋ ከጋጥም ይኽእል እዩ። እዚ መረጻ ብግቡእ እንተተኻይዱ፡ ንሃገርና ትንሳኤ ክኸውን ይኽእል እዩ። ብዘይግቡእ እንተኸይድናዮ ግን፡ ናብ ምብትታን ሃገርን ኩናት ሓድሕድን ከምርሕ ይኽእል እዩ። ቢቢሲ፡ ኣብ መረጻ ንምስታፍ፡ ናእ ኣመሪካ ዜግነትካ ክትመልስ ምዃንካ ክትገልጽ ጸኒሕካ ኢኻ። እቲ ጉዳይ ኣበይ በጽሐ? ጃዋር፡ ፓስፖርተይ መሊሰ እየ። ብኣይ ወገን ግቡአይ ገይረ'ለኹ። ዝኾነ ዝዓግተኒ ነገር የለን። ቢቢሲ፡ እቲ መረጻ ቁሩብ ኣዋርሕ እዩ ተሪፍዎ ዘሎ። ሰልፍታት ግን ኣማራጽታቶም ከቕርቡ ኣይረኣዩን። ነዚ ከም ጸገም ዶ ትርእዮ? ጃዋር፡ ከም ሓደ ዓብዪ ጸገም እየ ዝርእዮ። እቲ መረጻ ግንበት ክካየድ እንተደኣኾይኑ፡ ሕዚ ምዝገባ መረጽቲ ክውዳእ ነይርዎ። ጎስጓስ እውን ዝሕይለሉ እዋን ክኾን ነይርዎ። ንሱ ኣይተገበረን። እቲ ገዛኢ ሰልፊ፡ ምድላው እንተደኣተገይሩ እቲ ተቓዋሚ ዝሓሸ ዕድል ክህልዎ እዩ፤ ክስዕር ይኽእል እዩ። ስለ'ዚ፡ ንሕና ናይ መንግስቲ ዓቕሚ ስለዘለና፡ ቢሮክራሲ ስለዘለና ኣብ መወዳእታ ሰዓት ናብ መረጻ እንተኣተና ዝሓሸ ዕድል ኣለና ዝብል ድምዳመ ዝሓዘ እዩ ዝመስለኒ። ስለዚ እቲ ተቓዋሚ ግዜ ከባኽን የብሉን። ቢቢሲ፡ ቦርድ መረጻ'ኸ ግቡኡ ይገብር ኣሎ ድዩ? ጃዋር፡ ብመንጽር እቲ ዘሎ ኩነታት፡ ዝከኣሎም ይፍትኑ ኣለዉ እዮም። ክሳብ ሕዚ ዝመዘናዮም ኣብ ናይ ሲዳማ ውሳነ ህዝቢ እዩ። ኣብ ፈለማ፡ ጌጋ ፈጺሙ ናይ ብዙሓት ሰባት ህይወት ክጠፍእ ግደ ዝነበሮ ቦርድ መረጻ እዩ። ብድሕሪኡ ግን፡ ነቲ ውሳነ ህዝቢ፡ ብዕውት ኩነታት ከካይዱ ምኽኣሎም ክምስገኑ እዩ ዝግባእ። ብድሕሪኡ እንሪኦም ገለ ጌጋታት ኣለዉ። ካብኣቶም ሓደ፡ ውህደት ናይቲ ገዛኢ ውድብ ሙሉእ ብምሉእ ሕጋውነት ብዘለዎ መልክዕ ኣይኮነን ተኻይዱ። እቶም ሰልፍታት ዝፈረስሉ ጉባኤታት፡ ቦርድ መረጻ ከይዱ ክዕዘብ ነይርዎ። ኣብ ተቓወምቲ ውድባት ዝገብርዎ ዕምቆት ዘለዎ ምርመራ ከይገበሩ እዮም ኣካይዶምዎ። ኣድልዎ ዝመስል ነገር ንርእይ ኣለና። ቢቢሲ፡ ህወሓት ምሳኹም ተሓባቢሩ ክሰርሕ ሕቶ እንተቕሪቡልኩም ክትቅበሉ ዲኹም? ጃዋር፡ እቲ ኣብ መንጎ ህወሓትን ኣብዪን ዘሎ ጎንጺ፡ ኣብ መንጎ ሓደ ስድራ፡ ኣብ መንጎ ሓደ ሰልፊ ዘጋጠመ ጎንጺ እዩ። ህወሓት ብላዕለዋይነት ንኢህወዴግ ይመርሖ ነይሩ። ብሓባር ኮይኖም ሃገር ይዘምቱ፡ ንህዝቢ የሳቕዩ ነይሮም። ካብ ክልቲኦም ንሓዲኦም ኣቕሪብና፡ ኣካል ናይቲ ሕልኽላኽ፡ ኣካል ናይቲ መዓት ርስሓት ዘለዎ ጎንጺ ክንከውን ኣይንደልን። ህወሓት፡ መሰሉን ግቡኡን ሓልዩ በቲ ሕጊ ክንቀሳቕስ ንጽበዮ። እቶም ንፌደራል መንግስቲ ዝመርሕ ዘለዉ ኣካላት ድማ፡ ምስ ህወሓት ናብ ዘየድሊ ህልኽ ኣትዮም ንትግራይን ንመንግስቲ ፌደራልን ናብ ጎንጺ ካብ ምእታው ክቑጠቡ ብተደጋጋሚ ክንመክር ጸኒሕና ኢና። ከም ናተይ ሓሳብ፡ ሕዚ ንህወሓት ናብ ተቓወምቲ ብምምጻእ፡ ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ንዝተፈጠረ ጎንጺ ናብ ባዕልና ክንዕድም የብልናን። ህወሓት ምስ ናይ ቀደም ብጾቱ ዝጀመሮ ንርእሱ ክኢሉ ይወድእ። ምናልባት ድሕሪ መረጻ፡ ስዒሮም ዝመጹ እንተኾይኖም፡ ሽዑ እንርእዮ እዩ።