ኣብ መዓልቲ መርዕአን ንምሸቱ ሓዳረን ዝተበተነ መርዑት
መዓልቲ መርዓ ኣብ ህይወት ደቂ ሰባት ካብ ዘፍጠሩ ዘሕጉሱ ኣጋጣሚታት እቲ ሓደ እንተኾነ'ኳ፡ ከቢድ ስነልቦናዊ በሰላ ዝገድፈለን ደቂ ኣንስትዮ'ውን ኣለዋ።
ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዓረብ ዘለዋ ደቂኣንስትዮ ክምርዓዋ እንተኾይነን ድንግልንአን ክዕቅባ ግድን'ዩ። ኣብ ዝተመርዓዋላ መዓልቲ ዘላ ምሸት፡ ንመጻኢ ህይወተን ከም ዘጸልመተት ዝገልጻ ደቂ ኣንስትዮ ዛንትአን ንቢቢሲ ተዛሪን ኣለዋ። ጓል 23 ዓመት ሶማያ ወለዳ ነቲ ንሳ ብጣዕሚ ትፈትዎ ኣፍቃሪኣ ክትምርዓዎ ስለዘየፍቀዱላ ናብ ግጭት ኣትያ ነይራ። ሶርያዊት ሶማያ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ደማስቆ ብስነጽሑፍ ቀዳማይ ዶግሪ ክትውድእ ቀሪባ ምንባራ ትዛረብ። ወለዳ ዝወሰንዎ ብዘይምቕባል፡ ኢብራሂም ምስ ዝተበሃለ ፍቕረኝኣ ክትምርዖ ወሲና። ኣብ መዓልቲ መርዓኣ ግን ብሓቂ ክልቲኦም ኣብ ፍቕሪ ምጽንሖም ክትጠራጠር ዝገብራ ሓደ ክስተት ኣጋጢሙ። ሽዑ ምሸት ኢብራሂም [መርዓዊ] ናታ ስምዒት ከይተገንዘበን ከይተገደሰን ርክብ ክፍጽሙ ገይሩ። ሶማያ ድልየቱ ክፍጽም ካብ ምፍቃድ ወጻኢ ክትኣብዮን ክትቃለሶን ኣይፈተነትን። ኢብራሂም ኣብ ኣንሶላ ንጣብ ደም ክርእይ ብዘይምኽኣሉ፤ ንሶማያ ብዓይኒ ጥርጣረ ክዕዘባ ጀሚሩ። ንሳ'ውን ንውሽጡ ኣንቢባ እቲ ኩነታት ክተረድኦ ፈተነት። ድንግልና ክኸይድ ከሎ ደም ዝፈሰን ብዙሓት ደቂኣንስትዮ'ኳ እንተሃለዋ፡ ዘይደምያ ከምዘለዋ ድማ ሰብ ሞያ ሕክምና ይገልጹ። እቲ ኩነታት ካብ ሰብ ናብ ሰብ ክፈላለ ከም ዝኽእል ዝዛረቡ ሰብ ሞያ ህክምና፡ ድንግልነአን ብሕክምና ክኸይድ ዝገብራን ብዘይድንግልና ዝውለዳን ከምኡ ድማ ብሰንኪ ዘጋጥመን ሓደጋ ዝስእንኦን ከም ዘለዋ የረድኡ። ሶማያ ንነዊሕ ግዜ ኣፍቃሪኣ ንዝነበረ መርዓዊ ክተረድእ እንተፈተነት'ውን ክሰምረላ ኣይከኣለን። "ኣፍጢጡ ርእዩኒ። በዚ ኣረኣእይኡ ከይተፈለጦ ዝቐተለኒ ኮይኑ ተሰሚዑኒ" ክትብል ነታ ምሸት ትዝክራ። ንሱ ከዛርባ ኣይደለየን፤ ኣብ ቅድሚ መጋባእያ ደው ዝበለት መሲሉ ተሰምዓ። ንሓድሕዶም ኣጸቢቖም ዝፋለጡ ፍቑራት ከምዝኾኑ ይኣምኑ እንተነበረ'ኳ፡ ምልክት ድንግልና ክረኣይ ዘይምኽኣሉ ግን ንነገራት ናብ ዘይተሓሰበ ወሲድዎ። 'ደም ዝነጠቦ ኣንሶላ' ንደቂ ተባዕትዮ እንታይ ትርጉም ኣለዎ? ሶመያ፡ እነሓጎታታ ብኸምዚ ዝበለ ኩነታት እንተሓለፋ'ውን ኣፍቃሪኣ ዝተመሃረ ብምንባሩ ግን ንነብሳ ኣብ ከምዚ ዝበለ ጸገም ከምእትረኽቦ ኣይሓሰበትን። ንዘየለ ድንግልና ብሕክምና ምምላስ ከም ዝከኣል ዝሕብሩ መረዳእታታት ኣለዉ። ኢብራሂም መርዓቱ ሶመያ ድንግል ምንባራ ንምርግጋጽ ኣብ ጽባሕ መርዓ ናብ ዶክተር ክኸዱ ሕቶ ኣቕረበላ። ምርመራ ዝገበረላ በዓል ሞያ ህክምና ማህጸን ከኣ ድንግልንኣ ሮጒድ ብምዃኑ፡ ምሉእ ንምሉእ ክኸይድ ዝኽእል ክትወልድ ከላ ጥራይ ከም ዝኾነ ገሊጹሎም። ነዚ ዝሰምዐ ኢብራሂም ብታሕጓስ ተመሊኡ ንመርዓቱ ብፍሽኽታ ተዓጂቡ ረኣያ። ንሳ ግን ክትፈትሖ'ያ ወሲና። "ዝተሰምዓኒ ስምዒት ብቃላት ክገልጾ ኣይክእልን። ናተይ ዋጋ [ክብሪ] ምስ ሓደ ድንግልና ዝበሃል ንእሽተይ ነገር ምስ ዘወዳድር ሰብ መጻኢ ህይወተይ ከሕልፍ ኣይደልን። ኣነ ሰብ እምበር ቁራጽ ስጋ ኣይኮንኩን" ክትብል ትዛረብ። እዚ ኣጋጣሚ ኣብ ስነልቦና ሶማያ ከቢድ በሰላ ገዲፉ እዩ። "ድንግል እየ" ምስ ዝበልኦም ደቂኣንስትዮ ንመጀመርታ መዓልቲ ኣብ ዝፍጽምዎ ጾታዊ ርክብ ደም እንተዘይርእዮም እንታይ ከም ዝስምዖም ቢቢሲ ንዝተፈላለዩ ሰባት ኣዘራሪቡ ነይሩ። ካብ 20-45 ክሊ ዕድመ ዝርከቡ እዞም ሰባት መምህራን፣ ዶካትርን ሙሁራትን ይርከብዎም። እዞም ሰባት ዝሓሸ ኣራኣእያ ከምዘለዎም ይእመን። መብዛሕቲኦም ኣብ ዝሃብዎ መልሲ 'ደም ምርኣይ ኣብ መጻኢ ግዘ ፍቕሮምን ሓዳሮምን ኣገዳሲ ምልክት' ከም ዝኾነ ገሊጾም። ጓል 45 ዓመት ጁማናህ ኣብ ሶርያ ኣሌፖ ትነብር ዝነበረት ጁማናህ ብ2016 ናብ ቤልጂየም ከይዳ። ጓል 19 ዓመት እንከላ ኣቡኣ ንሓደ ናይ ቀረባ ዘመድ ኣመርዒዩዋ። ኣብቲ ዝዓበየትሉ ከባቢ፡ ምሸት ኣብ መዓልቲ መርዓ፡ መርዓዊ ንድንግልና መርዓቱ ክሳብ ዝወስድ ኣብ ጥቓ መደቀሲ ክፍሊ ኮይንካ ምጽባይ ልሙድ ባህሊ'ዩ። ኣብ መዓልቲ መርዓኣ ዝነበረት ምሸት፡ ንጁማናህ ከቢድ ስቓይ ተዘኻኽራ። "በዓልቤተይ ነቲ ጉዳይ ፈጺሙ ኣብ ደገ ንዝጽበይዎ ቤተሰቡ ከበስር ይሃጽጽ ነይሩ። ንዓይ ፈጺሙ ከዛርበኒ ኣይከኣለን" ትብል። "ኣብታ ሽዓ ምሸት ኣይደመኹን፤ በዓልቤተይ ድምጹ ኣጥፊኡ ኮፍ ኢሉ። ዓይኑ ግን ልክዕ ከም ሓዊ የቃጽለኒ ነይሩ" ብምባል ንሓደ ሰዓት ዝኸውን ኣብ ጭንቀትን ፍርሕን ከም ዝጸንሐት ትዛረብ። ክሳብ ዝወግሕ ክጽበዩ ዓቕሊ ዘይነበሮም ወለዳ፡ ኣብታ ለይቲ ናብ በዓል ሞያ ህክምና ማህጸን ሒዞምዋ ከይዶም። "ይዝከረኒ. . . ሽዑ እቲ ሓኪም ልክዕ ከም ኣቦ የጽናዕንዐኒ ነይሩ" ትብል ጁማናህ። ከምድላዮም ምስኣናሸውዋን ምስኣዋረድዋን ን20 ዓመታት ምስ በዓልቤታ ክትነብር ተገዲዳ። ኣብቶም ዓመታት ድማ 4 ቆልዑ ወሊዳ። ድንግልና ብሕክምናዊ መጥባሕቲ! ሮዛና ትበሃል ካልእ ጓል ኣንስተይቲ ከኣ ሓሙሽተ ዓመት ሓቢሩ ምስ ዝጸንሐ ሕጹያ ከም ዝተፈላለየት ትዛረብ። ቅድሚ ሓዳር ርክብ ኣይፍጽምን ኢላ እንተጸንሐት'ኳ፡ ጸኒሓ ግን 'ሓዳር ምግባርና ኣይተርፍን' ዝብል ተደጋጋሚ ሕቶ ሕጹያ ምእማና ኣይተረፈን። ኣብቲ ትነብረሉ ከባቢ ድንግል ኮይንካ ክትርከብ ዘይምኽኣል ዘይሕሰብ ብምንባሩ ንሳ'ውን ኣብ ፈተና ኣተወት። ኣብ መወዳእታ፡ ብሕክምና ሰብ ዝሰርሖ ድንግልና ክህልዋ ምግባር ከምእትኽእል ካብ መሓዝኣ ማዕዳ ትረክብ። በዚ መገዲ ድማ ድንግልና ክህልዋ ወሲና። "ብሕክምናዊ መጥባሕቲ ነዚ ክገብር እንተዘይክእል፡ ሎሚ ብህይወት ኣይምነበርኩን" ትብል።