100 መዓልታት ኣብዪ ኣሕመድን ለዉጢ ፖሊሲ ቁጠባን
መንግስቲ ንብሕቱ ሒዙዎም ዝጸንሑ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ፣ ቴሌ ኮምዩኒኬሽን ዝርከቡዎም ካልኦት ገዘፍቲ ሴክተራትን ፕሮጀክታት ልምዓትን ብኽፋልን ብሙሉእን ዉልቀ ሰብሃፍቲ ክኣትዉዎም ወሲኑ።
ፓርክታት ኢንዳስትስሪ፣ ባቡር፣ ፋብሪካታት ሽኮር፣ ሆቴላትን ካልኦትን ፕሮጀክታት ካብ ሞንጎ እቶም ናብ ሰብ ሃፍቲ ብሕቲ ክሰግሩ ዝተብሃሉ'ዮም። ቑጠባዊ ዕብየት ቐጻልነት ክህልዎ ንምግባር፣ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕጽረት ሸርፊ ወጻእን ዝቕባበ ዋጋን ብምፍታሕ ዉሽጣዊ እቶት ምዕባይ፣ መጠን ሰደድ ምህርታት ንምዉሳኽን እዚ ስጉምቲ ምዉሳድ ኣገዳሲ ኾይኑ ከምዝረኸቦ'ዩ መንግስቲ ዝገልጽ። መጠን ዕዳ እታ ሃገር ሓፍ ምባሉ'ዉን ካልእ ሕማም ርእሲ'ዩ። እታ ሃገር ኣጋጢሙዋ ዘሎ ሕጽረት ሸርፊ ወጻኢ፡ ኣብ ዕለታዊ ምንቅስቓሶም ኣሉታዊ ጽልዋ ይፈጥር ምህላዉ ዝተፈላለዩ ክፋላት ማሕበረሰብ ይገልጹ። ኣብ ንኡሽቶ ከተማ ኣዋሽ ማልካሳ በዓል ሞያ ፋርማሲ ዝኾነ ኣበበ መኮንን፡ ኣብቶም ዝሓለፉ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ሕጽረት ኣፋዉስ ከምዝተርኣየ ይዛረብ። "ፈዉሲ ዓሶ ዝደልዩ ብዙሓት ሰባት'ኳ እንተሃለዩ፡ ቐረብ ግና ክህለወና ኣይኽኣለን። ነባሪ እዛ ከተማ ዝጠልቦ ከማልእ ዝኽእል እኹል ቐረብ ኣፋዉስን መርፍእን የብልናን" ይብል። ብዙሓት ካብ ሓኪም ዝተዉሃቦም መአዘዚ ፈዉሲ ሒዞም'ኳ እንተመጽኡ ንሕማሞም ፈዉሲ ዝኾኖም ነገር ከይረኸቡ'ዮም ግና ንገዝኦም ዝምለሱ ይብል እቲ በዓል ሞያ። "ሕጽረት ዶላር ከምዘሎ'ዩ ዝዝረብ። ገሊኦም ብ175 ቅርሺ እንዕድጎም ዝነበርና ኣፋዉስ ሕዚ 900 ብር ይሽየጡ ኣለዉ። ሰብ ብዚ ዋጋ ክጠልብ ዓቕሚ የብሉን" ክብል ንቢቢሲ ገሊጹ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዉሽጢ ዓዲ ንዘካይዶም ገዘፍቲ ማሕበራዊ ኢንቨስትመንታት እታወት ዝኾኑ ምህርታትን መሽነሪታትን ካብ ዓለምለኻዊ ዕዳጋ'ዩ ዝዕድግ። ሕዚ ዘሎ ሕጽረት ሸርፊ ወጻኢ ድማ ንዚ ይፍትኖ ኣሎ። "መንግስቲ ሕዚ እቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕጽረት ሸርፊ ወጻኢ ንምፍታሕ እቶት ከምንጭዉ ካብ ዘይኽእሉ ዓበይቲ ህዝባዊ ኢንቨስትመንታት ኢዱ ክስሕብ ኣለዎ" ትብል መምህር ስነ ቑጠባ ዩኒቨርሲቲ ኵን ሜሪ ዶክተር ኔመራ ገበየሁ። ዝተኸፋፈሉ ሓሳባት መንግስቲ ሕዚ ክዉሰዱ ኣለዎም ዝበሎም ስጉምታት ዝምልከት ሙሁራት ስነ ቁጠባ ዝተፈላለየ ቅዋም'ዩ ዘለዎም። መንግስቲ ዘንቀሳቕሶም ትካላት ንዉልቀ ምትሕልላፍ፡ እቲ ትሑት እቶት ዝረክብ ክፋል ሕብረተሰብ ጽፉፍ ኣገልግሎት ክረክብን፣ ብዝተሓተ ዋጋ ክጠልብን ክሕግዞ'ዩ ይብል ሙሁር ስነ ቑጠባ ዶክተር ደምሴ ጫንያለዉ። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ዝዉስኽ ዘሎ ዝቕባበ ዋጋ ምቁጽጻር ይከኣል'ዩ ይብል። ከም ኔመራ እንተኾይኑ ግና እዞም ትካላት ናብ ዉልቀ ምስግጋር እታ ሃገር ናብ ዝኸፍአ ቁጠባዊ ቅልዉላዉ'ዩ ዘጥሕላ። "ሃፍቲ እታ ሃገር ኣብ ኢድ ኣከብቲ ክራይን ሙሰኛታትን'ዩ ተኣኪቡ ዘሎ። እዞም ሰባት'ዮም ነዞም ኢንተርፕራይዛት ዝዕድጉዎም። እዚ ኽኣ ሰፊሕ ፍትሓዊ ዘይኾነ ክፍፍል ሃፍቲ ፈጢሩ እታ ሃገር ናብ ዘይምርግጋእ ክመርሓ ይኽእል'ዩ" ትብል። ነዚ ድማ ኣንጻር ኣከብቲ ኪራይ፣ ኣብ ሰደድን ኣታዉን ምህርታት ዝተዋፈሩ ሰባት ምምሕዳራዊ ስጉምቲ ክዉሰድ ከምዘለዎን፡ እታ ሃገር ዕዳጋ እትቆጻጸረሉ ትካላዊ ዓቕሚ ክተዕቢ ከምዝግባእን'ዉን ተስምረሉ። ኣጀንዳ ቑጠባዊ ስግግር ኣብ ክሊ ሕዚ ዘሎ ቁጠባዊ ዓንቀፍቀፍ ንምፍታሕ ዝግበር ጉያ፡ እታ ሃገር ሱር በተኽ ቁጠባዊ ምምሕያሽ ከምዘድልያ'ዮም ተንተንቲ ዝዛረቡ። ኣብ ኢትዮጵያ ተመራማሪ ስነ ቁጠባ ኣየለ ገላን፡ እታ ሃገር ጸገማት ካብ መሰረቶም ኣብ ምፍታሕ ክተድህብ ኣለዋ'ዩ ዝብል። ቑጠብኣ ኣብ ሕርሻን ደቀቕትን ኣናኣሽቱን ትካላት ልምዓትን ኣብ ዝተሞርኮዘት ሃገር፡ ኣብዞም ግንባራት'ዩ መሰረታዊ ለዉጢ ክመጽእ ዝግብኦ ይብል። "መንግስቲ ኣብ መፍረያይነትን ጽሬትን ዝለዓለ ሸርፊ ወጻኢ ዘምጽኡ ዘለዉ ምህርታት ቡን፣ ሰሊጥን ዕምበባን ትኹረት ገይሩ ክሰርሕ ኣለዎ" ይብል።