ውፅኢታዊ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ኣብ ትግራይ
ማክስ ሮቢንሰን ዝተብሃሉ እንግሊዛዊ ኣብ ህይወቶም ሓደ ክስተት ኣጓኒፉዎም። ሓደ ከም ሓሙስ ቦኽሪ ወዶም ሞት ኣሕዲግዎም። ወዶም እንትሕምብስ ጣንዩ ኣብ 5 ዓመቱ ህይወቱ ስኢኑ። ኒኮላስ ይብሃል።
ማክስ ዘይገመትዎ ብሓለንጊ ሓዘን ተጠዊፎም። ብድሕሪኡ እውን እንተዀነ ሓዘን ኣብ ባሕሪ ከብዶም ኣትዩ ስለዝሓመሶም ኣብ ምስቁንቋንን ምስትምሳልን ጥሒሎም። ብኻልእ ገፅ ካትሪን ዝበሃላ እንግሊዛዊት ከዓ እኒሀዋ። ካትሪን ከምቲ ብዙሓት ፃዕዱ ዝገብሩዋቶ ንኢትዮጵያ ሓርየን ግዜ ዕረፍተን ኣብዛ ምድሪ ከሕልፋ ቅድሚ 20 ዓማውቲ ናብ ኢትዮጵያ መፂአን፡ ምስታ ሃገር ተላልየን ተመለሳ። መቸስ ሰብ ኣበይ ይረኽቦ ኣይበሃልን ናብ ዓደን ምስተመለሳ ምስ ኣይተ ማክስ ተላልዮም፤ ማክስ ምስታ ቀዳመይቲ በዓልቲ እንዳኦም ተፈላልዮም ስለዝነበሩ ምስ እምበይተይ ካትሪን ሓዳር ገበሩ። ካትሪን ገና ናብቲ ሓዳር እግረን ምሰእተዋ ማክስ ብሕሱም ሓዘን ቦኽሪ ወዶም ይሕቆኑ ምህላዎም ልቢ ኢለን ተዓዘባ። "እምበኣር መጋለሲ ክዀነካ፤ ንፋስ ክትቅይር ንዓናይ" ኢለን ብኢዶም ወጢጠን ናብዛ ኣብ ልበን ዝሰፈረት ውቅብቲ ሃገር ሒዘነኦም መፃኣ፤ናብ ኢትዮጵያ። ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝነበሮም እዋን ዕረፍቲ ልቢ ማክስ እውን ብፍቕሪ ኢትዮጵያ ተሰነፈ። "እሞስ ነቲ ጥፉእ ወደይ መዘከርታ ኣብ ኢትዮጵያ ሓደ ቅዱስ ስራሕ ዘይንተክል" እንትብሉ ንክብርቲ በዓልቲ ቤቶም ኣማኸርዎን፤ በዚ ሰናይ ሓሳብ'ዚ ድማ ተሰማምዑ። "እንታይ ዓይነት ትካል እሞ ነጣይሽ ?" ኢሎም እንትሓስቡ ነቲ ዘጋይሾምን ዝመርሖምን ዝነበረ ኢትዮጵያዊ ሰለሞን በርሀ ሓተትዎ። በሉኸስ ኢሉ ናብ ሓደ ከባቢ ወሰዶም። ኣብ መቐለ ብልሙድ ቀበሌ 18 ኣብ ዝበሃል ቦታ ስፍራ ጀጋኑ'ሎ። ኣብ ኲናት ኣካሎም ዝሰኣኑ ግን ድማ ወሊዶም ዘሚዶም ብፍቕርን ስኒትን ዝነብርሉ ስፍራ። ክልተ ኣእጋሩ ዝሰኣነ ተጋዳላይ ቆልዑ ኣኪቡ እንተምህር ራኣዩ። ሰለሞን እዩ ምስ እዞም ጀጋኑ ኣራኺብዎም። ካትሪን ሮቢንሰንን ማክስ ሮቢንሰንን ሕነ ኒኮላስ ዝፈድይሉ ፅቡቕ ባይታ ረኸቡ። እምበኣር ብስም ኒኮላስ ቤት ትምህርቲ ንኽፈት ኢሎም ተመሓሓሉ። ካብ ሱር ሰረት ንጀምር ኢሎም ኣብ መቐለ ዓዲ ሹምድሑን ኒኮላስ መዋእለ ህፃውንቲ ከፈቱ። ዝበዝሑ ደቂ ጉዱኣት ኲናት ዕድል ትምህርቲ ክረኽቡ ባይታ ፈጠሩ። ትካሎም 'ሬይንቦው ፎር ቺልድረን' እንትብሉ ንቘልዑ ዘፀምብልን ዘፅልልን መቐነት እነይ ማርያም ክኸውን ሓሲቦም ሰየምዎ። ብሕጋዊ መንገዲ ድማ ኣብ ዓዲ እንግሊዝን ሲውዘርላንድን ፍቓድ ረኺቡ ተመዝገበ። እምበኣርከስ ብኸምዚ ኣቢሉ እዩ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ተተኺሉ። በቲ ናቶም ኣቈፃፅራ ብ2006 ዓ.ም። ካትሪንን ማክስን ካብ እንዳ ዝእቶ ኣትዮም ዘዋህለልዎ ገንዘብ ንመፈፀሚ እቲ መዋእለ ህፃውንቲ ክውዕል ኣወፈዩ። ማሕበር ጉዱኣት ኲናት ትግራይ ስባር ታዕሪፋ ከይተረፈት ናብታ ዝተመደበታ ምስ ኣውዐሉዋ ካትሪንን ማክስን ከምዚ ዝበልካ ተኣማንነት ዶ ኣለኻ ኢኻ ኢሎም ንዝያዳ ስራሕ ተበገሱ። ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ድማ ሃነፁ። ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ዋንነት ማሕበር ጉዱኣት ኲናት ትግራይ ኰይኑ ብዕሊ ሕጋዊ ኣፍልጦ ረኸበ። ስዳሮ ኣብ ልዕሊ ስዳሮ እንዳደመሩ ካትሪንን ማክስን ኣይተኽኣሉን፤ ላዕለዋይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ድማ ተኸሉ። እንታይ ግድኹም ኣብ 42 ሽሕ ትርብዒት ሜትሮ ጐልጎል ከመይ ዝበለ ሓወልቲ ልምዓት በቘለ። እዞም ክልተ ሕያዎት ክሳብ 2010 ዓ.ም ብዋናነት ኣብ ስራሕቲ ህንፀት ኣድሂቦም ይሰርሑ ነይሮም። ኣይተ ተስፋጋብር ታምሩ ዋና ኣካያዲ ስራሕ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ እዮም። ምስ ቢቢሲ ኣብ ዘካየድዎ ቃለምልልስ ከምዚ ኢሎም "ክሳብ ሎሚ 110 ሚልዮን ብር ዝወደአ ስራሕ ተፈፂሙ'ሎ። ብፍላይ ድሕሪ 2010 ዓ.ም ናብ ፅፈት ሓይሊ ሰብ ኣድሂቦም ብርክት ዝበሉ ብቑዓት ምሁራትን ሰብ ሞያን ብተነፃፃሪ ዝሐሸ ክፍሊት መሃያ ቈፂሮም። ካብ ሃገር ወፃኢ ድማ ብርክት ዝበሉ ሊቃውንቲ ገበርቲ ሰናይ ኣምፂኦም ማሕብረሰብ እቲ ቤት ትምህርቲ ኣገልግሎት ክረክብ ይገብሩ ኣለዉ" ይብሉ። ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ካብ መዋእለ ህፃውንቲ ክሳብ ላዕለዋይ ካልኣይ ብርኪ 1,460 ተምሃሮ የምህር'ሎ። 75 ሚኢታዊ ተምሃሮ ደቂ ጉዱኣት ኲናት እንትዀኑ ብፍላይ ደቂ ብኣካላዊ መጉዳእትን ብቁጠባዊ ዓቕምን ዝተሃሰዩ ስድራ እዮም። ዝተረፉ ካብቲ ከባብያዊ ማሕበረሰብ ዝተረኸቡ ከምዝኾኑ ኣይተ ተስፋጋብር ይዛረቡ። ኣይተ ተስፋጋብር ታምሩ ዋና ኣካያዲ ስራሕ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ኣብ ኢትዮጵያ እቲ ዝበለፀ ቤተ ፈተነ ዝወነነ ቤት ትምህርቲ ምዃኑ ተመስኪሩሉ እዩ። እቲ ቤተ ፈተነ ኣዝዮም ዘበነዎት ናውቲ ዝተማለአሉ ምዃኑ ኸዓ ካብ ሚኒስቴር ትምህርቲ ኣፍልጦ ረኺቡ። ተምሃሮ እቲ ቤት ትምህርቲ ቅድሚ ዓሚ 8ይ፣ 10ይን 12ን ክፍሊ ምኢቲ ካብ ምኢቲ ሓሊፎም። ዓሚ ፈታኒ ዓመት እዩ ነይሩ፤ ኣብ ኒኮላስ 95 ሚኢታዊ ተምሃሮ ሓሊፎም እዮም። ካብ 97 ሚኢታዊ ዘሕለፈ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ቃላሚኖ ቀፂሉ ብኻልኣይ ደረጃ ተሰሪዑ። ብተመሳሳሊ ዓሚ ካብተን ብሉፃት 5 ኣብያተ ትምህርቲ ብምዃን ዝተሓረየ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ካብ ቢሮ ትምህርቲ ክልል ትግራይ ሽልማት ተቐቢሉ እዩ። ክልተ ንፉዓት ጓልን ወድን ተምሃሮ ብደረጃ ሃገር ዓብላላይ ውፅኢት ብምምዝጋብ ነፃ ዕድል ትምህርቲ ወፃኢ ሃገራት ተዓዊቶም እዮም። ተምሃሪት 11 ክፍሊ ሰላም ብርሃነ ኣብ ካልኦት ቤት ትምህርቲ ዘይትረኽቦ ኣገልግሎት ኣብ ኒኮላስ ብምርካባ ትምህርታ ብፅቡቕ ኩነት ትመሃር ከምዘላ ትገልፅ። "ዝበዝሑ መምሃራን እውን ኣብ ዕድመ ንእስነት ዝርከቡ ምስ ምዃኖም ከም ኣሓትናን ኣሕዋትና ኰይኖም ይምህሩናን ይምዕዱናን፤ ብዚ ድማ ፅቡቕ ንመሃር ኣለና" ኢላ። ሰላም ቈልዓ እንተላ ደራፊት ምዃን ባህ ይብላ ምንባሩ ትዝክር። "ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ንኽትበፅሕ ትምህርቲ ወሳኒ እዩ፤ስነ ህይወት ኣዝየ ስለዝፈትው ድማ ሓኪም ክኸውን እምነ፤ጐና ጉኒ ለለ ክደርፍ እየ፤ ስለ'ዚ ንቐፃሊ ሓኪም ደራፊት ክኸውን እየ" ብምባል መፃኢኣ ተተስፍው። ኣብ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ስሩዕ ትምህርቲ ጥራሕ እንተይኰነስ ዘይስሩዕ ትምህርቲ እውን ይወሃብ። ተምሃሮ ዝተጠናኸረ ስልጠና ስፖርትን ጥበብን ክመልኩ ይስራሕ'ሎ። ምስ ማሕበር ኣውሮፓ ራግቢ፣ምስ ማሕበር ኩዕሶ ስክዒት ኣመሪካ፣ከምኡ እውን ምስ ሕብረት ኣውሮፓ ክሪኬት ዝምድና ብምፍጣር ብርክት ዝበሉ ተምሃሮ ሰልጢኖም ኣለዉ። ለንደን ኦሎምፒክ ምስ ተኻየደ ብሓገዝ ዝተረኸበ ናውቲ ስፖርት ብምጥቃም እውን ፀወታ ባድሜንተን ናብ ኒኮላስ ኣትዩ'ሎ። ኣካያዲ ስራሕ እቲ ትካል ኣይተ ተስፋጋብር ኒኮላስ ንስነ ጥበብ ፍሉይ ጠመተ ብምሃብ ብፍላይ ዋዕላታት ፌዴራልን ክልላውን ዘድምቑ ጉጅለ ሙዚቃ ፅቡቕ ተጠናኺሮም ምህላዎም ይገልፁ። ካልእ ተምሃሮ ትምህርቶም ፅቡቕ ክከታተሉ ንምሕጋዝ ካብ መዋእለ ህፃውንቲ ክሳብ 8ይ ክፍሊ ንዘለዉ ተወሳኺ ምግቢ ብናፃ ከምዝቐርበሎም ገሊፆምለይ። እዚ ድማ ብናብራ ዝተዳኸሙ ተምሃሮ ዓቕሚ ከጥርዩን ጥዕነኦም ዋሕስ ረኺቡን ትምህርቶም ኣብ ምክትታል ውፅኢታዊ ምዃኑ ተረጋጊፁ እዩ ኢሎም። ተምሃራይ 12 ክፍሊ ቴድሮስ ተወልደ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ኣብ ካልእ ቤት ትምህርቲ እዩ ተማሂሩ፤ ካብኡ ንደሓር ኣብ ኒኮላስ ይመሃር'ሎ። "ኒኮላስ ዝተማለአ ቤተ ፈተነ ኣለዎ፣መምህራን ፅቡቕ ይኣልዩና፣እዚ ድማ ብደረጃ ሃገር ተወዳዳራይ ተምሃራይ ንክኸውን ኣኽኢሉኒ'ሎ" ኢሉ። ዝበዝሕ ተምሃራይ ብሓገዝ ስለዝመሃር ዝተወሰኑ ተምሃሮ ብሰንኪ ፀገም ኣብ ትምህርቶም ፅዕንቶ ይፍጠር ምህላዉ ተምሃራይ ቴድሮስ ይዛረብ። ማሕበረሰባዊ ሚድያ እውን ኣብ ልዕሊ ተምሃሮ ተወሳኺ ዕንቅፋት ይኸውን ምህላዉ ብግልፂ ከምዝረአ ይምስክር። ንሱ እውን ንቐፃሊ ሓኪም ንምዃን ተሊሙ ንፉዕ ተምሃራይ ብምዃን ተጋደልቲ ወለዱ ከኹርዕ ብፅንዓት ይመሃር ምህላዉ ገሊፁለይ። ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ደቆም ካብ ዘምህሩ ዘለዉ ወለዲ ምስ ጉዱእ ኣካል ተጋዳላይ ተስፋኪሮስ ግርማፅዮን ኣውጊዐ ነይረ:: ኣይተ ተስፋኪሮስ "ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ንተምሃሮ ብዘለዎ ክትትል: ብፅርየት ትምህርቲ: ብብቕዓት ምምሕዳርን ስነምግባር መምህራንን ዝበለፀ ቤት ትምህርቲ እዩ:: ኮይኑ ግና ካብ መንግስቲ ክቐርብ ዝግበኦ መምሀሪ መፅሓፍቲ ሕፅረት ከምዘሎ ተፈሊጡ'ሎ:: መንግስቲ ንቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ዝገብረሉ ሓገዝ ዘዐግብ ኣይኮነን ብምባል ዝነቐፉ ኣይተ ተስፋኪሮስ እቲ ቤት ትምህርቲ ዝጥቀመሉ ናውቲ ትምህርቲ ካብ ሃገር ወፃኢ ኣብ ምእታው ናፃ ቀረፅ ክፍቀደሉ ይግባእ እንክብሉ ተላብዮም::