ኣሜሪካ ፡ ሎሚ ኣብ ፅንብል ሹመት ጆ ባይደን እንታይ ክኽሰት ይኽእል?
መረፃ ኣሜሪካ ፅንብላቱ ብዙሕ እዩ እሞ፡ ነዚ መረፃ ስዒቡ ዝመፅእ ፕረዝደንት፡ ናብ ዋይት ሃውስ እንክኣቱ ዕሙር ፅንብል እንተተገበረሉ ይውሕዶ እምበር ኣይበዝሖን።
ኣሜሪካ ሓደሽታ ፕረዝደንታት ናብቲ ፃዕዳ ቤተ መንግስቲ ምስተእቱ፡ ናይ ባዕላ ስርዓት ኣለዋ́። እንተኾነ ናይ ሎምዘበን ፅንብል፡ ብሰንኪ ኮሮናቫይረስን ብናዕበተኛታት ደገፍቲ ትራምፕን፡ ኣብ ታሪኽ እቲ ዘይዕሙር ፅንብል ሹመት ከምዝኸውን እዩ ዝግለፅ ዘሎ። መበል 46 ፕረዝደንት ኣሜሪካ ጆ ባይደን፡ በዚ ዕድለኛ ኣይኮነን። ዝኾነ ኮይኑ ብዛዕባ እዚ ፅንብል እዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ምፍላጥ ኣይኸፍእን እሞ፡ ከምዚ ዝስዕብ ኣቐሚጥናዮም ኣለና። ፅንብል ፕረዝደንታዊ ሹመት እንታይ እዩ? እቲ ፅንብል ፕረዝደንታዊ ሹመት፡ መንበሪ ፌደራል መንግስቲ ኣብ ዝኾነት ዋሽንግተን ዲሲ እዩ ክካየድ ። እዛ ዕለት እቲ ፕረዝደንት ብወግዒ ስራሕ ዝጀመረላ ፈላመይቲ መዓልቲ ኮይና ድማ ትምዝገብ። እቲ ፕረዝደንት ኣብዛ ዕለት እዚኣ እዩ፡ መሓላ ዝፍፅም። እቲ ቃለ መሓላ ዝስዕብ ትሕዝቶ ዘለዎ እዩ። “ ብሓቅን ብተኣማንነትን ፕረዝደንት ኣሜሪካ ኮይነ ከገልግል ቃል እኣቱ፤ ብዘለኒ ዓቕሚ ኩሉ፡ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ ንምሕላው፣ ንምኽባርን ንክኽበርን ክተግህ እየ!" እዚ ቃለ መሓላ ምስፈፀመ እዩ፡ ጆ ባይደን መበል 46 ፕረዝደንት ኣሜሪካ ምዃኑ ብወግዒ ዝግለፅ። እቲ ስነ ስርዓት ብኸምዚ ምስኣብቅዐ ድማ፡ እቲ ታሕጓስን ይቕፅል። ምክትል ካማላ ሃሪስ’ውን፡ ኣብዚ ዕለት እዚ እያ፡ ቃለ መሓላ ክትፍፅም፤ መብዛሕትኡ ግዘ ፕረዝደንት ቃለ መሓላ እንይፈፀመ፡ ምክትል ኮይኑ ዝተመረፀ እዩ ነዚ ዝፍፅም። እቲ ፅንብል ሹመት መዓስ እዩ? እቲ ፅንብል፤ ሎሚ መዓልቲ ረቡዕ እዩ ክፍፀም። ብመሰረት ሕጊ፡ ፅንብል ሹመት ፕረዝደንት ኣሜሪካ፡ ኣብ 20 ጥሪ እዩ ዝፍፀም። መብዛሕትኡ ግዘ እዚ ፅንብል ብኣቆፃፅራ ሰዓት ዋሽንግተን፡ ረፋድ 5፡30 እዩ ዝጅምር። ፍርቂ መዓልቲ ምስ ኮነ ድማ፡ ጆ ባይደንን ካማላ ሃሪስን ቃለ መሓላ ክፍፅሙ እዮም። ኣብዚ መዓልቲ ድሕሪ ሰዓት (9፡00) ከኣ፡ ጆ ባይደን ናብ ዋይት ሃውስ ክኣቱ እዩ። ዋይት ሃውስ ድማ፡ ንዝቕፅሉ ኣርባዕተ ዓመታት መንበሪ ገዛን ቤት ፅሕፈትን ጆ ባይደን ክኸውን እዩ። ብሓፈሻ መንፈስ እቲ ገዛ፡ ካብ ናይ ትራምፕ ውልቃውን ፖለቲካውን ጨና ልውጥ ንምባል፡ መጠናዊ ምሕዳስን ለውጢ ዲዛይንን ኣይግበርን ኣይበሃልን፤ ሓደ ፕረዘንደንት ዘመን ስልጣኑ ኣብቂዑ ካልእ እንክኣቱ፡ እዚ ምግባር ልሙድ እዩ እሞ። ናዕበኛታት ደገፍቲ ፕረዝደንት ትራምፕ ንካፒቶል ሂል ጥሒሶም ካብ ዝኣትዉ ንነዘ፡ ነዚ ፅንብል ስጡም ሓለዋ ፀጥታ ይግበር ኣሎ። ናዕቢ ክለዓል’ዶ ይኽእል? ኣብ ኣርባዕተ ዓመት ሓደ ግዘ፡ ፅንብል ሹመት እንክፅንበል፡ ብግልፂ ኮነ ብሕቡእ ፅኑዕ ሓለዋ ደሕንነትን ፀጥታን ኣይፍለዮን። ናይዚ ምኽንያት ድማ፡ ኣብቲ ፅንብል ብዙሓት ሰባት ዝርከብሉ መድረኽ ስለዝኾነ እዩ። እዚ ፅንብል ኣውራ ዝበሃሉ ሰብመዝን ህዝብን ዝርከብሉ እዩ። ንፀላእን መጥቃዕቲ ንምፍፃምን ጥጡሕ ባይታን ግዘን ምዃኑ ከኣ ፍሉጥ እዩ። ናይ ሎምዘበን ፅንብል፡ ካብዚ ዝዛየደ ሓለዋ ዝጠልብ ኮይኑ ኣሎ። ናዕበኛታት ደገፍቲ ትራምፕ ሓደጋ ከብፅሑ ስለዝተሓነዩን፡ ምርመራ ቢሮ ኣሜሪካ ድማ ነዚ ስለዝበፅሖን፡ 15 ሽሕ ወተሃደራት ሃገራዊ ሓለዋ ኣሜሪካ ተዋፊሮም ኣለዉ። እዚኦም ኣካላት ፀጥታ ንዋሺንግተንን ከባቢኣን ጥራሕ ዝተመደቡ እዮም። ዋሺንግተን ዲሲ ድማ፡ ክሳብ ሕዚ ኣብ ትሕቲ ህፁፅ ግዘ እያ ትርከብ። ነዚ ሚስጥራዊ ሓለዋ ፀጥታ ዝመርሖ ማት ሚለር፡ ነዛ ዕለት ሓለዋ ፀጥታ ንምውሓስ፡ ንልዕሊ ሓደ ዓመት ምድላው ከምዝተገበረ ገሊፁ። ዶናልድ ትራምፕ ኣብ'ቲ ጽንብል ኣይክርከብን ሓቂ እዩ፡ ሓደ ፕረዝደንት እንክስዓር ኮነ፡ ዝተደረተ ዘበነ ስልጣኑ እንከብቅዕ፡ ስልጣኑ ንዝቕፅል ፕረዝደንት ብወግዒ ዘረክብ፡ ኣብዚ ፅንብል እዚ እዩ። ዶናልድ ትራምፕ ግና ንደንብን ስርዓትን ዝግዛእ ሰብ ኣይኮነን። ገለ መራኸብቲ ሓፋሽ፡ ትራምፕ ኣብቲ ፅንብል ተረኺቡ ንዓለም ከስደምም እዩ ኢለን ፀብፂበን ነይረን። እንተኾነ ትራምፕ፡ ቅድሚ ክልተ ሰሙን፡ “ክትመፅእ ድኻ ኢልኩም ንትሓቱኒ ኩለኹም! ኣይመፅእን!” ብምባል፡ ብመገዲ ትዊተር፡ ቅዋሙ ኣፍሊጡ እዩ። ትራምፕ ኣብዚ ዕለት ናበይ ክኸይድ ይኾን? ምናልባት ጎልፍ ካብ ሞንጎ ዝፃወተሎም ሜዳታት ኣብ ሓዲኡ፡ ዊስኪ ሒዙ’ዶ ይሽጎጥ ይኾን። ትራምፕ ኣብ ፕረዝደንታዊ መረፃ ኣሜሪካ ምስ ተስዓረ፡ ኣብ ጎልፍ እዩ ነይሩ። ኣብዚ መረፃ ትራምፕ እዩ ስዒሩ ኢሎም ዝኣምኑ ደገፍቱ ግና፡ ሕዚ’ውን “ምኻድካ ኣይንኣምን” ብምባል፡ ብኢንተርኔት ስነ ስርዓት ቃለ መሓላ ከምዘዳለዉ እዮም፡ ዝገልፁ ዘለዉ። ኣብቲ ስኑዕ ቃለ መሓላ ትራምፕ፡ 70 ሽሕ ሰባት ወቂብና ማዕሪግና ክንርከብ ኢና ኢሎም። ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ትራምፕ ተዓዊቱ ቃለ መሓላ እንክፍፅም፡ ኣብቲ ውድድር ዝተሰዓረት ሂላሪ ክሊንተን ምስ በዓል ገዝኣ ቢል ክሊንተን፡ ተረኺባ ነይራ። ሂላሪ ድሕሪ እቲ ሓያል ኒሕን ህልኽን ዝተመልኦ ክትዕን ዘጣዕስ ስዕረትን እያ፡ ኣብቲ ፅንብል ዝተረኸበት። ኣብቲ እዋን ድማ፡ ዝበዝሕ ሰብ ንሂላሪ እምበር ንትራምፕ ኣይመረፀን ነይሩ፤ ብመሰረት ናይ ግዝኣት ውክልና ኣሰራርሓ እያ፡ ካብ ፕረዝደንትነት ተሪፋ። እንተኾነ ሂላሪ፡ ንስዕረታ ውሕጥ ብምባል፡ ፍሽኽ ኢላ እያ፡ ኣብ ፅንብል ሹመት ዶናልድ ትራምፕ ተረኺባ። ትራምፕ ግና፡ ናይ ዲሞክራትስ ውዕለታ ዝመልስ ኣይኮነን። ኣብ ታሪኽ ኣሜሪካ፡ ቅድሚ ሕዚ፡ ሰለስተ ፕረዝደንታት ኣብ ፅንብል ሹመት መናሓናሕቶም ኣይተረኸቡን። እዞም ኣብ ፅንብል መናሓንሕቶም ዘይተረኸቡ፡ ጆን ኣዳምስ፣ ጆን ኩንሲ ኣዳምስን ኣንድሩ ጆንሰን እዮም። እንተኾነ ኣብ ዝሓለፈ 100 ዓመታት እዚ ኣጋጢሙ ኣይፈልጥን፤ ትራምፕ ኣብ ፅንብል መነሓንሕቱ ዘይተረኸበ ፈላማይ ሰብ እዩ። ማይክ ፔንስ ግና፡ ኣብ ፅንብል ሹመት ጆ ባይደን ከምዝዕደም ኣፍሊጡ ኣሎ። ክንደየናይ ህዝቢ ክርከብ እዩ? ቅድሚ ሕዚ ሚልየናት ይውሕዙ ነይሮም። ንኣብነት፡ ኣብ ፅንብል ሹመት ባራክ ኦባማ፡ ክልተ ሚልየን ህዝቢ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ተዓዲሙ ነይሩ። ኣብታ ከተማ፡ ኣብ ሆቴላት ዓራት ዝበሃል ተሳኢኑ፣ ጎደናታት ዲሲ ብሰብ መሊኡ ነይሩ፤ ብሓፂሩ ሻቡ ሃገራዊ በዓል እዩ ዝመስል ነይሩ። ሎምዘበን ግና፡ ኮሮናቫይረስን ደገፍቲ ትራምፕን እቲ ኩነታት ዕሙር ንከይኾን ምኽንያት ኮይኖም። ጆ ባይደን’ውን፡ “ኣሜሪካውያን ንዓይ ክትብሉ ናብ ዲሲ ከይትመፅኡ” ኢሉ ኣሎ። በዚ ምኽንያት ከኣ ገሊኦም፡ ንሱ ንጥዕና ዘቐድም መራሒ እዩ ብምባል ንኢዶሞም። ጆ ባይደንን ካማላ ሃሪስን፡ ኣብ ኣዳራሽ ተዓፅዮም እንተይኮነስ፡ ኣብ ፊት ንፊት ካፒቶል ኣብ ዝርከብ ቦታ እዮም፡ ቃለ መሓላ ክፍፅሙ። ኣብቲ ቦታ ኣስታት 200 ሰባት ርሕቀቶም ሓልዮም ከምዝቕመጡ ድማ፡ ተገሊፁ። ኣብቲ ቦታ ዝርከቡ ሰባት ኩሎም ካብ ሰሙን ጀሚሩ፡ በብ ክልተ መዓልቱ ምርመራ ኮሮናቫይረስ ክገብሩ ግድን እዩ። ኩሎም መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን (ማስክ) ክገብሩ ኣለዎም፤ ባይደን’ውን ቃለ መሓላ ክፍፅም እንከሎ ጥራሕ እዩ፡ መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን (ማስክ) ዘውፅኦ። ቅድሚ ሕዚ፡ ኣብዚ ፅንብል ሹመት ንዝርከቡ ሰባት፡ 200 ሽሕ ወረቐት ዕድመ ይዕደል ነይሩ፤ ሎሚ ዓመት ግና 1 ሽሕ ናይ እንግዶት ካርድታት ጥራሕ እዮም ተዳልዮም። እቲ ፅንብል ምስተዛዘመ ድማ፡ ጆ ባይደን ምስ በዓልቲ ገዝኡ፣ ካማላ ሃሪስ ከኣ ምስ በዓል ገዝኣ ብወተሃደራዊ ምርኢት ተዓጂቦም፡ ናብ ዋይት ሃውስ ክውሰዱ እዮም። ናይ እንግዶት ካርዲ ኣበይ ይርከብ? ቅድሚ ሕዚ ይካየዱ ኣብ ዝነበሩ ፅንብላት፡ ኣብ ቅድሚት ቦታ ኮፍ መበሊ ንምርካብ ወይ ብቐረባ ርሕቀት ደው ኢልካ ንምክትታል፡ ካርዲ ክህልወካ ግድን እዩ ነይሩ። ዝተረፈ ቦታ ‘ናሽናል ሞል’ ግና፡ ንህዝቢ ክፍቲ እዩ ዝኸውን። ስለዚ ሓደ ሰብ ነዚ ፅንብል ክከታተል እንተድኣ ደልዩ፡ ኣብ ቀረብኡ ካብ ዝርከብ ምምሕዳር ክረክብ ኣለዎ። ድሕሪ እዚ ቃለ መሓላ ንዝህሉ ምድላው ተሃድሶ ንምዕዳም ከኣ፡ ካብ ኣዳለውቲ ናይ እንግዶት ካርዲ ምርካብ ይከኣል። ንሶም ድማ፡ ንዝደለይዎ ሰብ ይዕድሉ። ሌዲጋጋ ክትደርፍ ድያ ? ካብ ቀረባ ዓመታት ንነዘ፡ ኣብ ከምዚ ዓይነት ፅንብል ሹመት፡ ስሙያት ድምፃውያን ንክደርፉ ይዕደሙ እዮም። ሎምዘበን’ውን እዚ ኣይተፈን። ደጋፊት ጆ ባይደንን ካማላ ሃሪስን ከምዝኾነት ዝዝረበላ ሌዲ ጋጋ፡ ብድሙቕን ውፅእ ብዝበለን ኣከዳድንኣን ደርፍታታን፡ ነቲ ፅንብል ክተድምቖ ትፅቢት ይግበር። ጄኔፈር ሎፔዝ’ውን፡ ክትደርፍ እያ ተባሂሉ፡ መድረኽ ተዳልዩላ ኣሎ። ኣብ ፅንብል ሹመት ባራክ ኦባማ ካብ ሞንጎ ዝደረፉ ስሙያት ድምፃውያን፡ ዓብይ ክብሪ ዝወሃባ ኣሪታ ፍራንክሊንን ቢዩንሴን ነይረን። ሻቡ ኦባማ ንብዓት እናሓነቖ ንኣኒታ ፍራንክሊን ደው ኢሉ ኣጣቒዑላ እዩ። ኣብ ግዘ ኦባማ፡ ኩሎም ድምፃውያን ንዕኡ ክደርፍሉ ይደልዩ ስለዝነበሩ፡ ኣየናይ ድምፃዊ ናይ ምድራፍ ዕድል ይረክብ ዝብል የሻቕል ነይሩ። ብኣንፃሩ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት፡ ዶናልድ ትራምፕ ንፅንብል ሹመቱ ዘድምቐሉ ድምፃዊ ንምርካብ ብዙሕ ለፊዑ እዩ። ደለልቲ ነቶም ድምፃውያን ከእምንሉ’ውን ፈቲኑ ነይሩ፤ ግና ካበይ ይምፃእ? ወይ’ከ። ትራምፕ፡ ንሰር ኤልተን ጆን ንክደረፍ ሓቲትዎ እኳ እንተነበረ፡ ንሱ ግና “ይትረፈኒ” እዩ ኢልዎ፤ ሴሊን ዲዮን’ውን ተሓቲታ “እምቢ” ከምዝበለት ፈለጥቲ ውሽጢ ይዛረቡ። ትራምፕ ካብ ዋይት ሃውስ ምስንባቱ ከም ሩፍታ ዝርእይዎ ድምፃውያን፡ ኮሮናቫይረስ ዓጊትዎም እምበር ፅንብል ሹመት ጆ ባይደን ኣዝዮም መድመቕዎ ነይሮም። እኳ ድኣስ ብሓጎስ! ምናልባት ድሕሪ ኣርባዕተ ዓመት ኮሮናቫይረስ ኮነ ባይደን ታሪኽ ክኾኑ ይኾኑ። ወይ ድማ ኣይኾኑን። መን ይፈልጥ።