"ሓድነት ሃገርን ድሕንነት ህዝብን ክሳብ ምንጋዕ ክበጽሕ ይኽእል'ዩ"
ኣብ ሞንጎ ኣባላት ዉድብ ኢህወዴግ ምትፍናን ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ተንተንቲ ፖለቲካ ይዛረቡ። እዚ፡ ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ብዝተፈጠሩ ቅርሕንትን ጎንጽን ሕድሕድ ጎሊሁ ተራእዩ ኣሎ።
ኣብ ከምዚ ዓይነት ሃዋህዉ'ዩ እምበኣር ኮሚቴ ፈጻሚ ስራሕ ኢህወደግ ዕጽዉ ኣኼባ ዝጠጅአ። ኣኼባ እቲ ፈጻሚ ስራሕ፡ ኣብ ሃገራዊ ጉዳያት ጥንኩር ዉሳነ ከምዘሕልፍ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ኢህወዴግ ኣይተ ሽፈራው ሽጉጤ ገሊጾም ነይሮም። 3 ታሕሳስ 2010 ዝጀመረ ኣኼባ፡ ንኽንደይ መዓልቲ ከምዝጸንሕ'ኳ እንተዘይተፈለጠ ትማሊ ዘይምዝዛም እቲ ኣኼባ ዘምልከት መግለጺ ካብቲ ቤት ጽሕፈት ወጺኡ'ዩ። እቲ መግለጺ፡ ኮሚቴ ፈጻሚ ስራሕ ኢህወዴግ፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ዝጀመሮ መድረኽ ብዕምቆት ምሕዳስ ብዝርዝር ምርኣይ ከምዝጀመረ ብምግላጽ፡ ምስ ህልዊ ኩነታት ዝምጥን ትካላዊ ቑመና ንምሓዝ ጻዕሪ ከምዝገብር የመልክት። እቲ ፈጻሚ ስራሕ፡ ክሳብ ሐዚ ኣብ ዘካየዶ ገምጋም ኣብ ሞንጎ እተን መሓዙት ዝበሃላ ብሄራዊ ዉድባት ዘሎ ርክብ፡ "ካብ ቀረባ ጊዜ ናብዚ ዘይምትእምማንን ምጥርጣርን ከምዝነገሰ ተገንዚበ'የ" ኢሉ ኣሎ። "ኣብዚ ሕዚ እዋን፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ኸባቢታት ዝረአ ዘሎ ምፍሳስ ደም ብዋናነት ኣመራርሓ እቲ ግንባር ዘርኣዮ ድኽመት ዘስዐቦም'ዮም" ክብል እታ ሃገር ዘላቶ ዘስግእ ኩነታት ድኽመት እቲ ኣመራርሓ ዝወለዶ ጸገም ከምዝኾነ ኣቐሚጡ። ብመሰረት እዚ ድማ፡ ሕቶ ህዝቢ መሊኡ ንምምላስን ፌደራላዊ ስርዓት እታ ሃገር ብዘተኣማምን መገዲ ምሕላዉን ዘድልዩ መፍትሒ ኣንፈታት ከቐምጥ ቃል ኣትዩ ኣሎ። ኣመራርሓ ተቓወምንትን ካልኦት ርእይቶ ወሃብቲን ግና እቲ ከይዲ ቅኑዕ ኣይኮነን ክብሉ ይነቕፉ'ለዉ። ሓዱሽ ነገር የለን ሙሁር ታሪኽን ኪነ ጥበባትን ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ሓጋዚ ፕሮፌሰር አበባው አያሌው "ንኣመሉ ዝወጸ መግለጺ'ዩ" ይብሉዎ። ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ነንሕድሕዶም ኣይተሰማምዑን ዝብል ወረ ስለዝበዝሐ፡ እዚ ጉዳይ ንምፍራስ ወይ ድማ ሐዚ'ዉን ጽቡቕ ኢና ዘለና ንምባል ዝወጸ መግለጺ እምበር፡ እቶም ዘለዉ ጸገማትን ኣካይዳ እቲ ዕጹዉ ኣኼባን ኣየርእይን ክብሉ ምኽንያቶም የረድኡ። "እቲ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ስራሕ ኣይሰርሐን" ዝብሉ ኣይተ ኣበባዉ፡ እዚ ህዝቢ ዝፈልጦ ሓቂ ከምዝኾነ ይዛረቡ። ካብዚ ሓሊፉ ለዉጢ ከምጽኡ ዝኽእሉ ነገራት እንተዝነግሩና እቲ መግለጺ ትርጉም ምሃለዎ ነይሩ ኣብ ዝብል ሓሳብ የትኹሩ። ፕረዚደንት ነበር ኢዴፓ አይተ ሙሼ ሰሙ 'ዉን እዚ ሓሳብ'ዮም ዝድግፉ። እቲ መግለጺ ዘልዓሎም ሓሳባት "ነቲ ግንባር 'ምበር ነቲ ህዝቢ ሓደሽቲ ኣይኾኑን" ህዝቢ ቅድሚ 10 ዓመታት ዝረኽቦም ኣጋጣምታት ተጠቒሙ የልዕሎም ዝነበሩን ኢህወዴግ ኣይቕበልን ዝበሎም ነጥብታት ከምዝኾኑን ይገልጹ። ኣይተ ኣበባዉ፡ እታ ሃገር ዝሕምሳ ዘሎ ጎንጺ ብሄራት፣ ኣብ ክልላት ዝርከቡ ኣባላት ፖሊስን ላዕለዎት ትካላት ትምህርትን ኣብዚ ጉዳይ ዘትዮምሉ እንተኾይኖም ንምንታይ ኣይነግረናን? ክብሉ ድማ ይሓቱ። ኣይተ ሙሼ ብወገኖም፡ 3 ታሕሳስ ዝጀመረ ኣኼባ ነንሓድሕድኻ ምንኻስ ከምዘሎ ኣብ ምርድዳእ ከምዝበጽሐ እምበር፡ ብዛዕባ እታ ሃገር በጺሓቶ ዘላ ብርኪ ሓደጋ ሓደ ቅዋም ክሕዝ ኣይኽኣለን ይብሉ። እዚ ናይ ሕዚ መግለጺ፡ ቅድም ክብል ህወሓት ኣብ ኣኼብኡ ዘልዓሎም'ዮም። እዚ ሓሳብ ኣብ ጎንደር ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ'ዉን ተላዒሉ'ዩ። ኣብ ባህርዳር ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ዘተ'ዉን እዚ ሓሳብ ተላዒሉ። ስለዝኾነ፡ "እቲ መግለጺ ሓዱሽ ነገር የብሉን" ብምባል ሓሳቦም የራጉዱ ኣይተ ኣበባዉ። ፈጻሚ ስራሕን ሓላፊ ርክባት ህዝብን መድረክ አይተ ሙላቱ ገመቹ፡ "እቲ መግለጺ ግልጺ ኣይኾነን፤ ከምቲ ልሙድ ነቲ ህዝቢ ንምምራኽ፡ ንዝተፈጠሩ ጸገማት እቲ ኣመራርሓ ተሓታቲ ከምዝኾነ'ኳ እንተቐመጠ ፍሉይ ነገር የብሉን" ይብሉ። እዚ እንተይኾነ፡ እቲ ግንባር ንቕሚት ክወስዶም ዝሓስቦም ስጉምታት ከምዘለዉ ዘመላኽቱ ነገራት ኣለዉዎ። ከም ኣብነት እቲ ሲቪል ምምሕዳር ናብ ወተሃደራዊ ንምቕያር ትልሚ ዘለዎ ይመስል ዝብል ስግኣት ኣለዎም። ዘይምትእምማን ሕድሕድ ኣይተ አበባው ምጥርጣር ተፈጢሩ ዝበሃል ነገር ኣይተረደአንን ይብሉ። ምናልባሸ ክልቲኦም ውድባት ማለት'ውን ብአዴንን ኦህዴዉን ናይ ሓደ ውድብ ዓብላላይነት ጠጠው ክብል ኣለዎ ዝብል ቅዋም ከምዝሓዙ እዩ ዝርደአኒ ይብሉ። ነዚ ምኽንያቶም እንተብርሁ ክሳብ ሐዚ ኣብ መንጎ ኣባል ውድባት ጎናዊ ርክብ ሃልዩ ከምዘይፈልጥን፤ ሐዚ ግና 'ባዕልና ንባዕልና ንተሓባበር ዝብል ሓሳብ ከምዝመፀ 'ዮም ዝገልፁ። ኣይተ ሙላቱ ገመቹ ግን ሓደ ውድብ ዓርሱ ከይሓደሰ ንነዊሕ እዋን ኣብ ስልጣን እንተፀኒሑ፥ ኣብ ውሽጡ ምጥርጣራት፥ ምሙናይ ከምኡ'ውን ምንዕዓቕን ምድፍፋርን ከምዘስዕብ ይዛረቡ። ብሱሩ'ውን ኣባላት ሓደ ውድብ ካብቲ ህዝቢ ዝወፁ ስለዝኾኑ፥ እቲ ህዝቢ ዘንፀባርቖ ሕቶ ምልዓሎምን ኣይተርፍን ይብሉ። እዚ ቀስብቐስ አናተጠናኸረን እናሰፍሐን ከይዱ ፀገም ምፍጣሩ ከምዘይተርፎ ድማ ወሲኾም ይዛረቡ። "እዚ ቀዲሞም ክርድኡዎ ይግባእ ነይሩ፥ ስለዘይተረድኡዎ ሐዚ ናብ ምጥርጣር ሕድሕድ ኣብፂሑዎም" ይብሉ። ኣይተ ሙሼ ሰሙ እቲ ምጥርጣር ተፈጢሩ ዘሎ፥ እቲ ውድብ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ድሌታት ህዝቢ ካብ ዘማልኡ ናይ ዓርሶም ረብሓ ኣብ ምሕላው ተፀሚዶም ስለዝፀንሑ እዩ ይብሉ። በዚ ምኽንያት፥ ኣብ መንጎ ዝተጠቐመን 'ኣይተጠቐምኩን' በሃልን፥ ምጥርጣራትን ፍሕፍሕን ምስዓቡ ኣይተርፍን ዝብል እምነት አለዎም። እዚ ድማ ንነዊሕ ጊዜ ክዝረበሉ ዝፀንሐ'ምበር ሓድሽ መኣዝ ኮይኑ ይብሉ። እንታይ ትጽቢት ይግበር? "ኣብ ኣፍ ገደል ኢና ዘለና" ዝብሉ ኣይተ ኣበባዉ፡ "ኹነታት እታ ሃገር፡ ሃገራት ሶርያን የመንን ናብ ዘለዉኦ ሃዋህዉ የምርሕ'ሎ" ብምባል ስግኣቶም የቐምጡ። እቲ ፖለቲካ፡ ብሄርተኝነት ዘስከሮን፡ ናይ ማሕበራዊ ህይወት፣ ርክብ ትካላት ዝጥጠነሉ ክኸዉን ስለዝተገበረ'ዩ። ስለዚ፡ እቲ ናይ ብሄር ፖለቲካ ዝልወጠሉ፡ ማዕርነት ዝነግሰሉ ኩነታት ትጽቢት ይገብር ኢሎም። አይተ ሙላቱ "ኹሎም ናብ ዝረብሕ ቅኑዕ መገዲ ክመጹ'ዮም ዝብል እምነት የብለይን" በሃሊ'ዮም። "ብዝተኽኣለ መጠን እቲ ስርዓት ከቐጽሉ ጻዕሪ ዝገብሩ ይመስለኒ"። እዚ ድማ ነቲ ዘሎ ጸገምን ጓህን ዘጉሃህር፣ ህልዉና እታ ሃገር ኣብ ሓደጋ ዘዉድቕ'ዩ ዝኸዉን ኢሎም። "ሕዚ ዝረኣዩ ዘለዉ ጎንጽታት እናጠንከሩ ክመጹን ሓድነት ሃገርን ድሕንነት ህዝብን ክሳብ ምንጋዕ ክበጽሕ ይኽእል'ዩ" ይብሉ ኣይተ ኣበባዉ። ህልዉና እቲ ፓርቲ ክቕጽልን እታ ሃገር ካብ ዝኸፍአ ሓደጋ ከድሕኑ ዝደልዩን እንተኾይኖም ምስ ኩሎም ኣካላት ብምዝርራብ ነቶም ጸገማት ፍታሕ ንምምጻእ ክሰርሑ ከምዘለዎም የስምርሉ። አይተ ሙሼ ድማ፡ ኣኼባ ኢህወዴግ ምሽጥራዊ ስለዝኾነ፡ እዚ ይኸዉን'ሎ ኢልኻ ምዝራብ ኸቢድ'ዩ፤ እንተኾነ ግና ነቶም ዝረኣዩ ዘለዉ ጎንጽታት ፍታሕ ሒዙ ክመጽእ'ዩ ኢለ ተስፋ ይገብር ኢሎም። ስምምዕ እንተዘይተፈጢሩኸ? ግምታት ምቕማጥ ይከኣል ይብሉ ኣይተ ሙሼ። ኣብ ሞንጎ ብሄራዊ ውድባት ኢህወዴግ ዝፍጠር ፖለቲካዊ ንሕንሕ ሰዓራይ ዝኾነ ኣካል ዝተጠናኸረ ሓይሊ ሒዙ እታ ሃገር ዝመርሓሉ ኩነታት ክፍጠር ይኽእል'ዩ ይብሉ። "ንሕንሕ እቶም ፖለቲካዊ ዉድባት ናብ ህዝቢ ሒዘሞ እንተወሪዶም ግና ዘይተደለየ ዘይምርግጋዕን ናዕብን ከስዕብ ይኽእል'ዩ" ክብሉ ገሚቶም። "ካብዚ ሓሊፉ ግና" ይብሉ ኣይተ ሙሼ፡ "ድሕንነትን ጸጥታን እዛ ሃገር ከኽብር ሓላፍነት ዘለዎ ኣካል እታ ሃገር ኣብ ሓደጋ'ያ ኢሉ እንተኣሚኑ እቲ ዕድል ተጠቒሙ ብግዚያዊ ኣዋጅ ክመርሕ'የ ኢሉ ስልጣን ክሕዝ ይኽእል'ዩ" ብምባል ስግኣቶም የቐምጡ። ኣይተ ሙሼ ሓሳቦም እንተጠቓልሉ፡ ኣብታ ሃገር ዘሎ ዕግርግርን ዘይምርግጋዕን ንምህዳእ ዝግበር ዝኾነ ይኩን ፃዕሪ ዝድገፍ ምዃኑ ተዛሪቦም። ቅድሚ ኹሉን ልዕሊ ኹሉን፥ ልዕልነት ሕጊ፣ ድሕንነት ዜጋታትን ፀጥታ ዓድን ክሕሎን ክኽበርን ከምዘለዎ ብምሕባር።