"ደሕንነት ዜጋታት ምሕላዉ ዘይምኽኣል፡ ምልክት ልዕልነት ሕጊ ምኽባር ዘይምኽኣል'ዩ"
ኣብ ሞንጎ መዋሰንቲ ከባቢታት ክልቲኤን ክልላት ብዝተልዓለ ጎንጺ፡ ልዕሊ 600 ሽሕ ሰባት ተመዛቢሎም'ዮም። ንልዕሊ 4 ኣዋርሕ ኣብ መጽለሊ ሃማሬሳ ዝጸንሑ ኣይተ ኣሕመዲን ሰኢድ ዛሕልን ዋዕን ስለዝባረየና ኣይጠዓመናን'ዮም ዝብሉ።
መጽለሊ ሃማሬሳ ህጻናትን ኣደታትን ድማ ንዝተፈላለዩ ጸገማት ጥዕና ከምዝተቓልዑ ይዛረቡ። ኮሚቴ ሓገዝን ዳግም ምጥያሽን ተመዛበልቲ ኦሮሚያ፡ እቶም ሰባት ንምስፋር ምድላወይ ይዉግን ኣለኹ ይብል። ኣካቢ እቲ ኮሚቴ ዶክተር ኣበራ ደሬሳ፡ ኣብ ንግድን ከተማታትን ንምስራሕ ድሌት ዘለዎም ሰባት ኣብ ዙርያ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከባ ፍሉይ ዞባታት ክሰፍሩ ምድላዉ ከምዝተወገነ ተዛሪቦም። "እንታይ ሰሪሖም ክነብሩ ይኽእሉ ዝብልን ምስ ነበርቲ እቲ ኸባቢ ክህልዎም ዝኽእል ርክብ ዝምልከትን ብሰብ ሙያ ይጽናዕ'ዩ ዘሎ" ይብሉ። ልዕሊ ሓደ ሽሕ መራሕቲ ስድራ ኣብ ዉሽጢ ሓደ ወርሒ ክጣየሹ ከምዝግበር ብምግላጽ ኣብ ቐጻሊ ድማ መነባብረኦም ኣብ ሕርሻ ዝተሞርኮዘ ተመዛበልቲ ናብ ዝተፈላለዩ ዞባታት እቲ ኽልል ንምስፋር ተሓራሳይ መሬት ይዳሎ ከምዘሎ ሓቢሮም። "እቶም ተመዛበልቲ ዘለዉዎ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታዉ ንዝተፈለየ ጸገም ዝተቓልዑ ሰባት ቐዳምነት ተዋሂቡዎም'ዩ" ኢሎም ዶክተር ኣበራ ደሬሳ። ተመዛበልቲ ሞያሌ ርእሰ ምምሕዳር ብሔራዊ ክልላዊ መንግስቲ ሶማሌ ኢትዮጵያ ኣይተ ዓብዲ መሓመድ ዑመር ካብ ሶማሊያ ዝተመዛበሉ ዉልቀሰባት ናብ መንበሪኦም ክምለሱ ጸዊዖም'ዮም። ሕገ መንግስቲ እታ ሃገር ኣብ ዓንቀፅ 41 ንዑስ ዓንቀፅ 1 ከምዝድንግጎ፡ ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ወሰን ከባቢታት እታ ሃገር ኣብ ዝኾነ ከባቢ ክነብሩ ይኽእሉ'ዮም። "እዞም ዜጋታት ናብ ቤት ንብረቶም ኣብ ክንዲ ምምላስ ናብ ከተማታትን ዞባታትን ኦሮሚያ ምስፋር ድማ እቲ ሕገ መንግስቲ ዝጻባእ'ዩ'' ይብሉ ምኽትል ኣቦ መንበር ኮንግረስ ፌደራሊስት ኦሮሞ ኣይተ ሙላቱ ገመቹ። "ዘመሓድረና ሕገ-መንግስትን ሓደ ሰንደቕ ዕላማን ስለዝኾነ፡ ሕገ መንግስታዊ መሰል ብምጥሓስ ምኽንያት ምምዛባል ዝኾኑ ናብ ሕጊ ንምቕራብ፡ መንግስቲ ዉሕስና እዞም ተመዛበልቲ ሓልዩ ናብ ቤት ንብረቶም ክምልሶም ሓላፍነት ኣለዎ"። ካብዚ ወጻእ ይብሉ ኣይተ ሙላት፡ "ደሕንነት ዜጋታት ምሕላዉ ዘይምኽኣል፡ ምልክት ልዕልነት ሕጊ ምኽባር ዘይምኽኣል'ዩ"። "ጽባሕ ሓደ ተላዒሉ፡ ናይ ካልኦት ከባቢታት ተወለድቲ እንተመዛቢሉ እቲ ሕገ መንግስቲ'ዩ ዝጥሓስ። እታ ሃገር ድማ ኣብ ጸገም ምውዳቓ ኣይተርፍን" ይብሉ ኣይተ ሙለቱ። መንግስቲ ፌደራልን ክልል ኦሮሚያን እቶም ሰባት ናብ ዝነበርሉ ክምለሱ ድሌት'ኳ እንተሃለዎ፡ እቶም ተመዛበልቲ ግን ከምዘይደዩ ብምግላጽ ኣገዲድኻ ከምዘይምለሱ ድማ ዶክተር ኣበራ ይዛረቡ። ክሳብ ሕዚ ግና፡ 3 ሚኢታዊት ዝኾኑ ናብ ክልል ሶማሌ ኢትዮጵያ ክምለሱ ምድላዉ ከምዝተገበረ ሓቢሮም። ህዝቢ፡ ብዝገበሮ ሰፊሕ ምልዕዓል እቶም ተመዛበልቲ ብዘይ ዝኾነ ጸገም ክጸንሑ ከምዝተኽኣለ ዝገለጹ ዶክተር ኣበራ ብናዉቲ ካብ ዝተገበረ ሓገዝ ወጻኢ 441 ሚሊዮን ገንዘብ ምእካብ ከምዝተኽኣለ ተዛሪቦም። ይኹን'ምበር ተወሳኺ ሓገዝ የድሊ'ዩ። ነዚ እቲ ኮሚቴ ዝተፈላለዩ መርሃ ግብርታት መተኣኻኸቢ እቶት ኣዳልዩ ይሰርሕ ከምዘሎ ሓቢሮም።