ኣከዳድና ኬንያውያን ዳኛታት ዝቐየረት ኢትዮጵያዊት
ዳያኑ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ ብፍላይ ኣብ ጽባሕ ምርጫ አዒንቲ ብዙሓት እዩ ዝዓስሎም። ነቲ ዓይኒ ብዙሓት ዝዓልቦ ክዳን ዳያኑ ኢትዮጵያዊት ዲዛይነር ኮኸብ ዘመድ እያ ሰሪሓቶ።
ኮኸብ ምስ ሓሙሽተ አፍሪካውያን ዲዛይነራት ንሽልማት ትወዳደር እቲ ካብ መግዛእቲ እንግሊዝ (ብሪጣንያ) ዝተወርሰ ክዳን ዳያኑ ኬንያ፡ ኣብ 2013'ዩ ኮኾብ ብእትመርሖ 'ኮኪ ዲዛይን' ብእተሰምየ ትካላ ንተምሳል ናፅነቶም ብዝውክል ክዳን (ልብሲ) ተተኪኡ። ኣብ ክዳን እቶም ዳያኑ ዝርከብ ቀጠልያ ሕብሪ፡ ንሕገ መንግሰቲ ኬንያ ክውክል እንከሎ፡ ኣብ ዙርይኡ ዝርከብ ወርቃዊ ቀለም ከኣ ንተምሳል ህንጻ ቤት ፍርድ ይውክል። ኮኸብ፡ ነዚ ስርሓ'ዚ ካብቲ እትሕበነሉ እትሕጎሰሉን ስራሓት ሓደ እዩ። ዋላኳ እቲ ልብሲ ቅድሚ ኣዋርሕ እንተተቐየረ ከፋት በሪ ብምንባሩ፡ ኣብ ሙዚየም እቲ ቤት ፍርዲ ንምርኢት ቀሪቡ ነይሩ። ንገዝኣ ምስከድና፡ ቅድሚ 60 ዓመት ዓባያ ዝኽደነኦ ካብ ዝነበራ ሱፍ ዝዓይነቱ ጨርቂ ዘዳለወቶ ብሻርባ ዝማዕረገ ካባ ተኸዲና እያ ተቐቢላትና። ክዳን ዳያኑ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ ንኣርባዕተ ዓመታት ኣገልጊሉ። ባህልን ቅዲ ስፌትን (ፋሺን) ክፈላለዩ ኣይኽእሉን እዮም፡ ብዝያዳ እኳ ደኣ ነንሓድሕዶም እዮም ዝደጋገፉ ትብል፡ መስራቲትን በዓልቲ ቤትን ትካል ኮኪ ዲዛይንስ ኮከብ ዘመድ፡ ንዝምድና ባህልን ፋሽንን፡ በቲ ንልብሲ 60 ዓመት ዝመስረሐ ብሉጽ ቅዲ ኣከዳድናኣ ኣመስኪራቶ ኣላ። ዋላ'ኳ ኣብ ከተማ ናይሮቢ ኬንያ ካብ እትቐመጥ 17 ዓመታት እንተገበረት፡ መንበሪ ገዝኣ ኮነ ቦታ ስርሓ፡ ብንዋትን ኣልባሳትን ባህሊ ሃገርን፡ ጥልፍታት ዙርያን ስለዝማዕረገ፡ ወግዒ ቡን ምስተሓወሶ ካብ ሃገር ወጻኢ ምህላውካ የረስዓካ። ብኣቆጻጽራ ፈረንጂ ኣብ 2009 ኮኪ ዲዛይንስ ዝበሃል ትካል ዝመስረተት ኮኸብ፡ ናይ ኢትዮጵያን ናይ ኣፍሪቃን አልባሳት ኣወሃሂዳ ብምስፋይ ልዑል ተፈላጥነት ተሕድር ኣላ። "ኢትዮጵያዊ መበቆል ብዘለዎ ጨርቂ ቀምሽን ክዳን ላዕልን እስፊ፡ ከምኡ እውን ዕለታዊ ንዝልበስ ኣጭርቕቲ ብእድያት (ሕድያት) ኣማዕሪገ እሰርሖ። ፈለማ ጥንታውን ዘበናውን ምድብላቕ ዓይነት ኮይኑ ይስመዓኒ ስለዝነበረ ኣይፈተኹዎን፡ ሕዚ ክሓስቦ እንከለኹ ግን ብእድያት (ሕድያት) ንባህልና እንተፋልጠኩዎሰ እንታይ ነውሪ ኣለዎ እብል" ብምባል ንነብሳ ትሓትት። ጥልፍታት ኢትዮጵያ ምስ ካልኦት ጨርቅታት ብቅዲ ይስራሕ። መብዛሕትኦም ዓማዊላ ኬንያውያን እዮም፡ "ናይ ኢትዮጵያ ባህላዊ ኣጭርቕትን ሕድያትን ከኣ ኣዚዮም እዮም ዝፈትዉዎ " ትብል ኮኸብ። ብዘይካ'ዚ ሕዚ ዝገለጸቶ ዓይነት ቅድን ንላዕለዎት ዳያኑ ኬንያ ዝሰፈየትሎም ክዳን፡ ካልእ አፍሪቃውያን ዝዕድጉላ ዝተፈላለየ ባህላውን ዘመናውን ክዳውንቲ እውን ተዳሉ እያ። ናይ ኣወዳትን ኣዋልድን ከምኡ እውን፡ ንዓበይትን ቆልዑን ንዝተፈላለየ ውራያት፡ ንስራሕን በዓላትን ዝኸውን ንድፊ ኣዳልያን ቀሪጻን ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ምርኢት ቦታታት ተቕርቦምን ትሸጦምን። ሕዚ ከኣ ንናይ 2017 ሽልማት ምሩጽ ስርሓት ዲዛይነራት ምብራቐ አፍሪቃ ተሓጽያ ኣላ። "ኣብዚ ኣብ ኬንያን ኢትዮጵያን ብዝፈርዩ ኣጭርቕቲ ዝተፈላለየ ሓዲሽ ዲዛይን ሰሪሐ ኣለኹ። ካብ 2009 ክሳብ ሕጂ ኣብዚ ኢንዱስትሪ ብምጽነሐይ ኣብዚ ሽልማት'ዚ ንክሕጸ መንገዲ ከፊቱለይ ክኽውን ይኽእል'ዩ" ትብል እቲ ዝካየድ ውድድር ንዓለማዊ ዕዳጋ መንገዲ ክኸፍተላ እትጽበ ኮኾብ። ናይቲ ውድድርን ሽልማትን ዕላማ ኣብ ኢንዱስትሪ ቅዲ ክዳን (ፋሺን) ሓዲሽ ምህዞን ቅድን ንዘበርከቱ ዲዛይነራት ክብርን ኣፍልጦን ምሃብ ምዃኑ ኣብ ድሕረ-ገጽ መርበብ ሓበሬታ እቶም ኣዳለውቲ ሰፊሩ ኣሎ። እቲ መምዘኒ ከኣ ሓዲሽ ምህዞ፡ ብግቡእ ዝተዛዘመ ቅዲ፡ ንኻልኦት ኣብነት ክኸውን ዝኽእል ፍሉይ ጥበብ ዝተንጸባረቐሉ ስራሕ እዩ። ኮኸብ ኣብዚ ውድድር እዚ ካብ ኬንያ፡ ታንዛንያን ሩዋንዳን ምስ ዝተሓጽዩ ሓሙሽተ ዲዛይነራት ትወዳደር ኣላ። ኣብ 2017 ብሸውዓተ ምርኢታት ፋሽን ተሳቲፋ እያ። መገምገሚ ሮቛሒታት ድማ፡ ሓደሽቲ ፈጠራታት፣ ፅቡቕ ኣወዳድኣ ዲዛይን፣ ናይ ውልቀ ምልከታ (ኣረኣእያ) ዝረኣየሎምን ንካልኦት ኣርኣያ ዝኾኑን ይብል። ኮኸብ ነዚ ሽልማት ካብ ኬንያ፣ ሩዋንዳን ታንዛንያን ምስ ዝመጽኣ ሓሙሽተ ዲዛይነራት ክትወዳደር እያ። ስነ ስርዓት እቲ ሽልማት ብድሕረ ገፅ ካብ ኣድነቕቲ ብዝወሃብ ድምፅን፡ ካብ ሰብ ሞያ ዳያኑ ዝወሃብ ውፅኢትን ተደሚሩ 27 መስከረም ክካየድ እዩ። ኣብ ዝሓለፉ ሸሞንተ ዓመታት ኩሉ ነገር ዘይተሳኽዐላ ኮኸብ፡ ብፍላይ ኣብ ምጅማራ ብዙሓት ተማሂረሎም እትብሎም ስራሕቲ ሰሪሓ እያ። "ንመጀመርታ እዋን ዝሰራሕክዎ ክዳን ክሳብ ሕጂ ኣሎ። ብሕሱር ጨርቂ ንመርኣይ ዝኸውን ክፍትን ነይሩኒ። ኣነ ግና ከይፈለጥኩ ብኽባር ጨርቂ ቀምሽ ሰሪሐዮ፡ ፅቡቅ ስለ ዘይነበረ ከኣ ዓዳጊ ስኢኑ ከሲረ ተሪፈ።" ገና ቆልዓ እንከላ ወላዲታ ጥልፊ ምጥላፍ ኣምሂረንኣ። ንሳ እውን ንባዕላ ፍልይ ዝበለ ክዳን ምኽዳንን፡ ንደቃ ክዳን ምስፋይን ትፎቱ ነይራ። ኢትዮጵያዊት ዲዛይነር ኮኸብ ዘመድ ይኹን እምበር እዚ ከም መዘናግዒ እምበር ከም ስራሕ ንክትወስዶ ብዙሕ ዓመታት ወሲዱላ። " ኣሰራርሕኡ፣ ቴክኒኩ ገና ካብ ፈለማ ርእስ ተኣማንነት እንተዘጥሪ፡ ቀደም ዲዛይነር ምኾንኩ ነይረ። ብስሩ እውን ኣፍልጦ ስለ ዘይነበረኒ መን እዩ ዝገዝኣለይ? ንመን እየ ኸ ዝሰርሕ? ዝብል ኣየጨነቐንን ነይሩ።" ኮኸብ ኣብቲ መጀመርታታት ንኬንያ ኮነ ነቲ ዓውዲ ጋሻ ብምንባራ፡ ኩነታት ብኣግባቡ ንምርዳእ ግዜ ወሲዱላ እዩ። ኬንያውያን ሓድሽ ነገር ንምፍታን ዘለዎም ድሌት መንገደይ ኣቃሊሉለይ ትብል ኮኸብ። በዚ ብምትብባዕ ከኣ 'ኮኪ ዲዛይን' ኣብ ዘጣየሸትሉ ኣብ ሳልሳይ ወርሒ፡ ፈላማይ ምርኢት ፋሽን ኣቕሪባ። ከም ኣገላላልፃ ኮኸብ፡ ናይ ዝሓለፉ ሸሞንተ ዓመታት ዓወት፡ መበገሲኦም ሓሳብ እዩ። "ዝበዝሕ ግዜ ሓሳብ እንተመፅዩለይ፡ ለይቲ እየ ዝነቅሕ፡ ሓድሽ ነገር ሓሲበ ንጉሆ ክሳብ ዝሰርሖ፡ ልበይ ኣይረግእን'ዩ። ቀልጢፈ ተንሲእ እየ እቲ ንድፊ ዝስእሎ። " "ንድፍታት ቅዲ ኩሉ ግዜ ስርሐይ የቀላጥፉለይ" ኩሉ ግዜ እቲ ናይ መጀመርታ ስርሓ ባዕላ እያ እትፍትኖ። ምኽንያት ድማ ኣብ ዓማዊለይ ዝፈጥሮ ስምዒት ብትኽክል ንክርደኣሉ ስለ ዘኽእለኒ ትብል። "ውጡን ሓሳበይ ኣብ ተግባር እንታይ ከም ዝመስል እቲ ትኽክለኛ ስምዒት ይረኽቦ እየ፤ ዘይንቀሳቐስን ፅቡቅ ቅርፂ ሰብነት ዝተሰርሓለን ባምቡላታት፡ ፅባቕኡ እንበር ተግባራውነቱ ኣየርእያናን" ትብል። ኮኸብ፡ ትካል 'ኮኪ ዲዛይን'፡ ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመታት ዝያዳ ዝተደራጀወን፡ ቀፃሊ ስራሕ ሒዙ ናብ ዕዳጋ ዓለም ዘቕርብ ዓብይ ቤተ ፋሽን ክኸውን ተሊማ ኣላ። ክሳብ ሽዕኡ፡ ትልምታታ ቶሎ ንምዕዋት፡ ተስፋ ዝገበረትሉ፡ ንናይ 2017 ሽልማት ምሩጽ ስርሓት ዲዛይነራት ምብራቐ አፍሪቃ ብሃንቀውታ ትፅበ።