ልማዳዊ ዕደና ሳፋየር ኣብ ትግራይ
ብግርማይ ገብሩ
ካብ ከተማ ኣኽሱም ኣስታት 30 ኪሎ ሜትሮ ንኣንፈት ሰሜናዊ ምዕራብ ናብ ወረዳ መረብለኸ ተጓዒዝካ ትርከብ፤ ከተማ ጭላ። ጭላ መዋፈሪ ቃልሲ ህወሓት ኰይና ንዓመታት ዘገልገለት ገጠራዊት ከተማ እያ። ካብ ዋና መስመር ፅርግያ ኣፀቢቓ ፈንተት ዝበለት ምስቲ ምዃና፡ ምስተን ዘይዓምበራ ሓውሲ ከተማታት ትግራይ ሪጋ ትስራዕ። ህዝቢ ጭላ ነታ ገና ወጋሕ እንተይበለ ኣትሒዛ መታልሕትኻ ትፍልፅ ፀሓይ ገፅ እንተይሃበ፡ ኣፍራዛን መጉሓፍን ኣብ ማእገሩ ሰቒሉ፡ምስሑ ቋፂሩ ሳፋየር ናብ ምእራይ ይወፍር። ሳፋየር ቅድሚ ሎሚ ሳኣን ዝፈልጦ ኣብ ግራት ከም ኩዕንቲ እዩ ዝእረ ነይሩ። ሎሚ ፍቖዶ ሽንጥሮን መሬት ፍሒርካን እዩ ዝርከብ። መናእሰይ፣ ቈልዓ ሰበይቲ ደቂ ጭላ ተማሪሖም ኣብ ጐልጎል ወይ ኣብቲ ሽንጥሮ ምስ ተራኸቡ፥ሳፋየር ካብ ሓመድ ሓሓዮም ዳርጋ ብወረጦ ክኣርዩ ምድሪ ትዓርቦም። ከም ዕድልካ እዩ፤ገሊኡ ኣብ ረፋድ ይቐንዖ እሞ ሸያይጡ ጣጣ ናብርኡ ይውትፍ፤ ውህልል ኣቢሉ እውን መረባዕ ይሃንፅ። ዘይበለሉ ድማ ከም ፅሒራ ምስ ሓመድ ግጥም ውዒሉ ፈፈው ኢሉ ሒዝዋ ዝወፈረ ኣፍኩቱ ኣብ ማእገሩ ገይሩ ፅባሕ የራኽበና ኢሉ ኣማስዩ ናብ ቤቱ ይምለስ። ሽሻይ ላኣከ ኣብ ማይኩሖ ኣብ ሓደ እግሪ ቢንቶ ሳፋየር ሃሰስ ክብል ረኺበዮ። ሽሻይ ላኣከ "ሳፋየር ዝበሃል ታሕሳስ 2009 (ቅድሚ ክልተ ዓመት) ኢና ምህላዉ ሰሚዕና፤ ይኣርዩ ኣለዉ ኢልና ድማ ንኣሪ። ኣብ ደገ ይርከብ ነይሩ፤ሕዚ ድማ ኩዒትና ንረክብ ኣለና። ኣብ ግራት ስለዝርከብ ድማ ምስ ገባራት እናተረዳዳእና ኢና ንኣሪ። ኣኹዕቱና ንብሎም፤ 'ጥራሕ ድኣ ኣይትስረቑ እምበሪ ዝረኸብክምዎ ፈፍርቅና ክንማቐል ኳዓቱ' ይብሉና። ብበዝሒ ዝረኸበ ድኽነት ኣብ ምቅላስ ዓብዪ ማእገር ይዀኖ እዩ። ኰይኑ ግና ምክሕሓድ ስለዘጓንፍ ጐይቅን ባእስን ይውላዕ እዩ። ምኽንያቱ ብሕጊ ተወዲብካ እንተይኰነስ፥ብስጋይ ስጋኻ ስለዝስራሕ ፀገም ይፍጠር'ሎ" በለ። "ቅድሚ ሎሚ ናብ ስደት ብምኻድ ውሕጅ ዝወስዶ ዝነበረ ሰብ ሎሚ ሳላ ሳፋየር ቅርሺ ቈፂሩ ዘይፈልጥ ቅርሺ ይቘፅር'ሎ፤ገዛ ዘይነበሮ ገዛ ኣጥርዩ'ዩ" እውን ይብል ሽሻይ። ከይረብረበ ናብ ግትራ ወፊሩ ሳፋየር ዳርጋ ብዓይኒ መርፍእ ኣሽሊኹ ብምርኣይ ዝረኸበ፡ ንግራም ክሳብ 50 ሽሕ ቅርሺ ብምሻጥ ክርባሕ ይኽእል። ንዓሰርተ ግራም ክሳብ ሸሞንተ ሽሕ ብምሻጥ ካብ ድኽነት ንምግልጋል መንገዱ ዝፀረገ ኣሎ። ዓርጣማት መንኣሰይ ጉድጓድ ኵዒቶም ብምእታው፡መጨንቍዒ ማይ ጀነሬተር ተኻርዮም፡ ራሃፅ ኮረር እናበሉ መዓልቲ መመላእታ ይደልዩ ይውዕሉ። ዳርጋ ዝበዝሑ መናእሰይ ብሞተር ሳይክል እዮም ዝጓዓዙ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ጭላ ሳላ ሳፋየር ፈለኽ ምባል ጀሚራ ኣላ። ኣብታ ከተማ ንግዳዊ ምብርባር ይረእ'ሎ። ነበርታ "እዚ ኹሉ ብሳላ ሳፋየር እዩ እምበር ቅድም ኢልካ እንተትመፅእ ነይርካ ዝተደፈነት ዓዲ እያ ነይራ፤ ሳፋየር ንጭላ ክብል እዩ ተረኺቡ" ብምባል ነቲ ተረኺቡ ዘሎ ዋግዋጎ ተስፋ ይንእዱ። ኣብታ ከተማ ካብቶም ኣረይቲ ተቐቢሎም ናብ ኣዲስ ኣበባ ወሲዶም ዝሸጡ፡ እከለ ክቡራት መዓድናት ንሳፋየር ሓዊሱ ንዕድግ ኢና ዝብሉ መሊኦም። ካብ ካብ መቐለን ካልኦት ከተማታትን ካብ ኣዲስ ኣበባ እንከይተረፈ ናብ ጭላ መፂኦም ሳፋየር ክዕድጉ ዓሰስ ዝብሉ ሰባት እውን ተታኣናግእ'ላ፤ጭላ። ሽሻይ ካልእ እውን ነጊሩኒ ነይሩ። ሓሙሽተ ሰባት ኰይኖም ብጅዋ ይሰርሑ፤ ጅዋ ማለት እናተባረኻ ምስራሕ ማለት እዩ፤ብድሕሪኡ ዝተረኸበ ማዕረ ትማቐል። ኣብዚ ግን ሓደ ሰብ እንተረኺቡ ኣብ ሳእኑ ቅርቅር ኣቢሉ ሒዙ ይዕዘር። እዚ ኹሉ ከም ውሕጅ ፍስስ ዝወዓለ ረሃፅ ኣርበዓተ መንኣሰይ ንበለል ይተርፍ። ከምዚ እውን'ሎ። ነዚ ፈውሱ ብማሕበር እንተዝኸውን እዩ ክእረም ነይሩ። ምእንተ እዚ ድማ ኣብ ቤት ምኽሪ እታ ጣብያ ተላዒሉ ዘተ ከምዝግበረሉ ሽሻይ ይዛረብ። ስራሕን መሬትን ዘይብሎም መናእሰይ ብደንቢ መፅናዕቲ ተገይርሉ ተወዲቡ ብስርዓት ክሰርሑ እንተዝግበር ውፅኢቱ ምበለፀ ነይሩ ዝብል ሓሳብ ኣለዎ ሽሻይ። እቲ ኣብ ኢትዮጵያ፡ብፍላይ ኣብ ትግራይ ተረኺቡ ዘሎ ዓሌት ሳፋየር እቲ ዕንቆዋይ እሞ ድማ ዝበለፀ ምዃኑ ትካል መዓድንን ሓይልን ትግራይ ይገልፅ። ኢትዮጵያዊ ሳፋየር ተባሂሉ ድማ ናብ ዕዳጋ ዓለም ይቐርብ ምህላዉ ሓበሬታ እቲ ትካል የረድእ። መንእሰይ ሓጐስ ተወልደ ካልኣይ ርእሱ ኣብ ውሽጢ ጉድጓድ ጭቃ ክሳብ ብርኩ ተዋሒጡ ማይ ብሸንከሎ እናጨጐዐ ብኢደይ ኢድካ ናብ ደገ የፍስስ። "ካብ ንኹዕት ወርሒ ገይርና ኣለና፤ገሊኡ ረኺቡ'ሎ፤ ንሕና እውን ንኽንረክብ ንፅዕር ኣለና። ዋሕዳ እዩ ብዙሕ ኣይረኸብናን። ዝረኸብናዮ ደቂቕ እዩ፤ዳርጋ ኣይጠዓምናን እየ ዝብለካ ዘለኹ። ኣብ ውሽጢ እቲ ጉድጓድ ኰይንና እንትንኩዕት ድማ ከቢድ ሓደጋ ኣለዎ፤ ተመልከቶ እዚ ጋህምስቲ ፈሪሱ ሓዲሩ፤ ኣብዚ እንተንነብር ጠፊእና ነይርና" ይብል ኣለሻ ሳፋየር ማዕሮ ክንደይ ከቢድን ሓደጋ ዘንፀላለዎን ከምዝኾነ እንትገልፅ። ትግራይ በዓልቲ ጸጋ ሳፋየር ዝኣክል ክቡር መዓድን ካብ ኰነት፡ መንግስቲ ትግራይ እምበኣር ነዚ ሃብቲ'ዚ ጠመተ ሂቡ ሰብ ሃብቲ ክኣትውዎ ክሰርሕ ኣለዎ ይብሉ ናብቲ ከባቢ ሳፋየር ክዕድጉ ዝመፅኡ ኣጋይሽ። ኣብ መፅናዕቲ ዝተደረኸ ኣለሻ መዓድን ሳፋየር እሞ ድማ ብዘበናዊ መሳርሒ ተዓጂቡ እንተተኻይዱ ዓዲን ህዝባን ክርብሑ ይኽእሉ እዮም ድማ ብምባል የስምርሉ።