ኒክ ያሪስ፡ ንሕልፈት ተፈሪዱ፡ ን22 ዓመት ብጌጋ ተኣሲሩ
ንዓለም ኣውያት ብኣውያት ገይሮምዋ፡ ግን ከኣ እኹል መረዳእታ ክቐርበሎም ስለ ዘይከኣለ ወይ ብዘይምትሓዞም፡ ግቡእ መቕጻዕቲ ከይረኸቡ ዝተርፉ ውሑዳት ኣይኮኑን።
ኒክ ያሪስ፡ ወዲ 20 ዓመት እንከሎ፡ ብጾታዊ ዓመጽን ቅትለትን ተኸሲሱ ተኣሲሩ ብጌጋ፡ ተኸሲሶም ኣብዘይውዓሉዎ ዝፍረዱ'ውን ከምኡ። ንሕልፈት ተፈሪዱ፡ ንዓለም ብሞት ዝሰናበተላ መዓልቲ ክጽበ፡ 22 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣሕሊፉዎ። ክሳብ እቲ መርመራ 'ዲኤንኤ' ተኻይዱ ናጻ ዝወጽእ፡ ብጌጋ ብጾታዊ ዓመጽን ቕትለትን ተኸሲሱ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተከላቢቱ። "ን22 ዓመት ዝተጸበኹዎ ሞት ህይወተይ ኣድሒኑለይ'ዩ። ነዚ ናይ ህይወተይ ሓደገኛ ክፍሊ ድማ ሰጊረዮ እየ" ይብል። ኒክ ያሪስ፡ ብዘይውዓሎ ገበን ነዚ ኹሉ ዓመት ብምእሳሩ ተጣዒሱ ኣይፈልጥን። ዳርጋ ዝበዝሕ ግዝኡ ኣብ ጽምው ሓብሲ፣ ሓልሓሊፉ ድማ ብዋርድያታት እቲ ቤት ማእሰርቲ ከቢድ ማህረምቲ እናበጽሖ'ዩ ኣሕሊፉዎ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ'ውን ብሌን ዓይኑ ስኢኑ። "ሰባት እናጎድኡኻ እናርኣኻ፡ እዱብ ክትኸውን ምኽኣል'ዩ እቲ ዝኸበደ ነገር" ይብል። ኣብ ከምዚ ዝበለ ጽንኩር ኩነታት ኮይኑ ግን፡ ሕጊ ተማሂሩ፤ ሓልሓሊፉ ኣብ መዓልቲ ሰለስተ መጽሓፍ የንብብ። "ቀንዲ ዕላማ እቲ ትምህርተይ፡ ቅድሚ መርሸንተይ ውርጹጽ መብርሂ ንምሃብ ንክበቅዕ እዩ ነይሩ" ካብተን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝጸንሐለን 23 ዓመታት፡ 22 ዓመት ሙሉእ ክርሸን'የ ኢሉ ኣሚኑ'ዩ ኣሕሊፉዎ። ኒክ፡ ኣብ ህይወቱ ዘጓነፉ ነገራት ኣብ ዕለት 13 ዝተፈጥሩ'ዮም ኢሉ ስለ ዝኣምን፡ ኣብ 2016 ብዛዕባ ህይወቱ ዘዘንቱ "The Fear of 13" ዝሰመዮ መጽሓፍ ጽሒፉ። ኒክ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዓለም ዕድመ ልክዕ ማእሰርቲ ክጠፍእ ይጉስጉስ "ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝተወሰኑ ዓመታት ምስ ጸናሕኩ፡ ቁጡዕ ባህሪያተይ እናተቐየረ፣ ንነብሰይ እናፈተሽኹ መጺአ። በዚ ምክንያት፡ እቲ 23 ሰዓታት ሙሉእ ኣብ ጽምው ሓብሲ ዘሕለፍኩዎ ግዘ ኣይስምዐንን። ንብሕትኻ ምዃን የስተማቕሮ'የ" ይብል። "ካብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ወጻእኹ ጀሚሩ ዝኾነ ዓይነት ስነ ልቦናዊ ደገፍ ኣይረኸብኩን። ኣብኡ ከለኹ እቲ ሞያ ኣጽኒዐዮ፤ ኣብ ነብሰይ ድማ ኣተግቢረዮ"። ኒክ፡ ምስ ወለዱን ሓሙሽተ ኣሕዋቱን ኣብ ፊላደልፊያ'ዩ ዓብዩ። ቆልዓ ሸውዓተ ዓመት ምስ ኮነ፡ ሓደ ቆልዓ፡ ኒክ ናይ ሓንጎል መጉዳእቲ ዘስዕበሉ ከቢድ ማህረምቲ ኣብ ርእሱ ምስ ኣብጽሐ ዓሚጹዎ። እዚ ንሰድርኡ ኣይተዛረቦን። እዚ በሰላ፡ ናይ ባህሪ ምንቁልቋል እንተስዕበሉ፡ ምስ ዓበየ ሰታይን ተጠቃሚ ሓሽሽን ኮይኑ። ወዲ 20 ዓመት ምስ ኮነ፡ ድሓር ነጻ ብዝተብሃለሉ ክሲ ጾታዊ ዓመጽን፡ ቅትለት ሓደ ፖሊስን ተኣሲሩ። ኒክ፡ ካብ ቤት ማእሰርቲ ክወጽእ ብዝነበሮ ልዑል ባህጊ፡ ኣብ ጋዜጣ ብዝረኸቦ ሓበሬታ ተደሪኹ ብዓቕሊ ጽበት፡ ሊንዳ ካሬጅ ብዛዕባ ዝተብሃለት ፖሊስ፡ መን ከም ዝቐተላ ይፈልጥ እየ ዝብል ባዕላዊ ታሪክ ክፈጥር ጀሚሩ። ኒክ፤ ኣብ መዓልቲ ን23 ሰዓታት ኣብ ሞንጎ ሞት ኮይኑ የህልፍ ነይሩ እቲ ቐታሊ፡ ንዝተወሰነ እዋን ምስኡ ሓቢሩ ዝነበረ ሰብኣይ ምዃኑ ይዛረብ። ኒክ፡ እቲ ሰብኣይ ገንዘብ ዝሰረቖ ድሓር ድማ ብሞት ዝተፈለየ'ዩ ብምባል፡ እዚ ናጻ ከውጽአኒ'ዩ ኢሉ ናይ ሓሶት ሓበሬታ ምሃብ ቀጺልሉ። ይኹን'ምበር፡ እቲ ኒክ ዝበሎ ሰብ ብህይወት ተረኺቡ፡ ሓሶት ምዃኑ ተቓሊዑ። ፖሊስ ድማ፡ ብገበን ሓሶት መሊሱ ከሲሱዎ። ኣብ 1982፡ ብጾታዊ ዓመጽን ቅትለትን ንሕልፈት ተፈሪዱ ናብ ቤትማእሰርቲ ወሪዱ፤ ዝሞተሉ መዓልቲ ክጽበ ጀሚሩ። ኣብ ቤት ማእሰርቲ ፔንሲልቫያ ኣብ ዝተኣሰረሉ እዋን፡ ክልተ ካሻ ናይ ሕጊ ወረቓቕቲ፣ ገለ ልበወለዳት፣ መሐለዊ ንጽህናን ንኡሽቶ ሬድዮን ጥራሕ ነይሩዎ። ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ኣብ ዘለው መዓልታ፡ ን 30 ደቓይቕ ጥራሕ ኣካለዊ ምንቅስቃስ ክገብር ይፍቀደሉ ነይሩ። ን14 ዓመታት [ካብ 1989 ክሳብ 2003] ሰብነቱ ዋላ ሐደ ሰብ ከይነኽኦ ሓሊፉ። ኣብዚ ግዘ፡ ካልኣይ ሰብ ሓቢሩዎ ምህላው ንክስምዖ፡ ንዝተወሰነ ሰዓት ኣብ ኣእዳው ተጎዝጒዙ ብምጽናሕ፡ ናይ ምድንዛዝ ስምዒት ክስምዖ እንትጅምር፡ ገጹ ይፍሕፍሖ። ኣብ 1988፡ ኣብ ኣሜሪካ ናይ ሞት መቕጻዕቶም እናተጸበዩ ከለው መርመራ 'ዲኤንኤን' ንክግበረሎም ካብ ዝሓተቱ ሰባት፡ ኒክ ፈላማይ'ዩ። እዚ ግን፡ ዓመታት ዝወሰደ ምዝንጋዕን ተስፋ ምቑራጽን ፈጠረ እምበር ዘምጽኦ ቅልጡፍ ፍታሕ ኣይነበረን። ኣብ ገለ እዋን ድማ ንመርመራ ዲኤንኤ ዝኸውን መረጋገጺ ዝሓዘ ሰነድ ናብ ቤተ ፈተነ ምስ ተልኣኸ ክጠፍእ ይግበር ነይሩ። ኣብ 1985፤ ካብ ቤት ማእሰርቲ ኣምሊጡ ናብ ፍሎሪዳ ከይዱ፤ ግን ድማ ተስፋ ቖሪጹ ኢዱ ሂቡ። ድሒሩ ግን፡ ኒክ ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ሩፍታ ዝረኽበሉ መዋጽኦ ኣናድዩ። "ኣብ 2002፡ ክቕተል ኣብ ዝተዳለኹሉ፡ ኩሉ ይግባይ ዝሓተትኩሉ ውድቂ ክግበር እሞ፡ እቲ መቕተልቲ ክፍጸም ሓቲተ"። ሽዑ፡ እቲ ዳኛ ሓደ ናይ መወዳእታ መርመራ 'ዲኤንኤ' ክግበር እሞ፡ መረጋገጺ ክቐርብ ኣዚዙ። ኣብ 2003 ዝተረኽበ ውጽኢት እቲ መርመራ ድማ፤ ኣብ መኪናን ክዳንን ሊንዳ ናይ ካልኦት ክልተ ዘይተፈልጡ ሰባት ውጽኢት ዘርኢ ኮይኑ ተረኺቡ። ቐታሊ ሊንዳ ኣይተረኸበን፤ ኒክ ድማ ዋላ'ኳ ገንዘብ ርባሕታ ዘለዎ ኣይኹን ነቲ ብጌጋ ተፈሪዱ ዝተኣሰረሉ ካሕሳ ተቐቢሉ። "ምስ ወጻእኹ፡ ኣደይ ኮፍ ኣቢላ ትሑትን ንጓል ኣንስተይቲ ድማ ርህሩህ ክኸውንን ከም ዘለኒ ምዒዳትኒ"። "ዓብዪ ውዕለታ እያ ገይራትለይ። ኣብ ርእሰይ እወንታዊ ሓሳባት ክመላለሱ ክፈቅድ ጀሚረ"። ከም ያሪስ ዝበሉ ንሕልፈት ዝተፈርዱ እሱራት፡ ኣብ ከምዚ ዝበለ መዳጎኒ ኮይኖም ዝሞትሉ ሰዓት ይጽበዩ ኒክ፡ ካብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ወጽአ ካልእ ተዓዚበዮ ዝብሎ ድማ፡ "ሰባት እዱባት ዘይምዃኖም" እዩ ብምባል ይገልጾ። "ኣብ ቤት ማእሰርቲ ድላይካ ክትዛረብ ፍቑድ ኣይኮነን። ሕጂ ግን፡ ኩሉ ሰብ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ዝደለዮ ይጽሕፍ" ኢሉ። ሕጂ፡ ኣብ ዓለም መቕጻዕቲ ሕልፈት ክስረዝ ይጉስጉስ ኣሎ። ኣብ ፊት መራሕቲ ኣሜሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ከምኡ'ውን ኣብ 300 ኣብያተ ትምህርቲ ብምዛር ተዛሪቡ'ዩ። ኣብ ፊት ኣባላት ባይቶ ብሪጣኒያ ዘረባ ከስምዕ ምስ መጽአ ግን፡ ካብ 2005 ጀሚሩ ኣብ ኢንግሊዝ ክነብር ጀሚሩ። "ሕጂ፡ ካብ ጭንቅን ጸበባን ርሒቐ ኣብ ዓመት በዓል ከም ዘለኹ'ዩ ዝስመዐኒ" ይብል። ኒክ፡ ቆልዓ ወሊዱ ኣቦ ኮይኑ'ዩ። ኣብ 1970ታት 27 ቆልዑት ብሓባር ዝተስኣሉዎ ስእሊ መተዓብይቱ እንትርኢ፡ ንሱ'ዩ እቲ ብህይወት ዘሎ። እቶም ዝተረፉ፡ ብሓሽሽ፣ ሓደጋ መኪናን ጎነጽን ሞይቶም። ክልተ ኣሕዋቱ'ውን ብምክንያት ዕጽን ኣልኮልን ሞይቶም። "ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘሕለፍኩዎ ናይ ስቓይ ግዘ ከም ፊልሚ እየ መሊሰ ዝርእዮ፤ ግን ኣይርብሸንን" "ናብ ቤትማእሰርቲ እንተዘይከይድ ነይረ፡ ህይወተይ ከምዚ ሕጂ ዘለዎ ጽቡቕ ኣይምኾነን። ብኣሉታ ኣይርእዮን" ይብል። ክንደየኖት ኢና፡ ካብ ሕማቕ ኣጋጣሚ ህይወት ተማሂርና፡ ዝበለጹ ነገራት ፈጢርና ህይወት ክትቕጽል ዕድል እንህባ?