ፌደሬላዊ ሓይልታት ኢትዮጵያ፡ ኣሃዳዊ ሓይሊ ብሓባር ክቃለሱዎ ወሲኖም
'ንድሕነት ሕገ መንግስትን ፌደራላዊ ስርዓትን' ብዝብል መሪሕ ቃል፡ ኣብ ከተማ መቐለ ንክልተ መዓልታት፡ ጉባኤ ከካይዱ ዝጽንሑ ልዕሊ 50 ህብረ-ብሄራዊ ውድባት 'ጨፍላቒ' ንዝበልዎ ኣሃዳዊ ሓይሊ፡ ብሓባር ክቃለሱ ወሲኖም።
ሎሚ ኣብ መዛዘሚ እቲ መድረኽ ዘተ፡ ኣብ ዘውጽእዎ በዓል 5 ነጥቢ መግለጺ ቅዋም፡ እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ብጉልባብ ውህደት ናብ ኣረጊት ስርዓት ንምምላስ ዓጢቑ ይሰርሕ ከምዘሎ ገሊጾም። እዚ ድማ እቲ ንዝሓለፈ 29 ዓመታት፡ ኣብታ ሃገር ተግባረዊ ዝኾነ ሕብረ ብሄራዊ ፌዴራላዊ ስርዓት፡ ንሓደጋ ዘሳጥሕ፣ ሃገር ዝብትንን ሕድሕድ ህልቂት ዘስዕብን ከይዲ ከምዝኾነ ኣብቲ መግለጺ ቅዋም ሰፊሩ። ናይቲ ቅዋም መግለጺ ቁጽሪ ሓደ፡ ጸረ ሕብረ-ብሄራዊን ኣሃዳዊ ሓይልታትን ዘሎን ዘየሎን ሓይሎም ተጠቒሞም ኣብ ልዕሊ እቲ ስርዓት ዝኸፈትዎ ኲናት ንምምካት ዘኽእል መሓውር ንምፍጣር ዘኽእል ናይ ሓባር መቃለሲ መድረኽ ከምዘጣየሹ ይገልጽ። ከምኡ ድማ፡ ኩሎም ብሄር ብሄረሰባት ኣብቲ ቃልሲ ክሳተፉ ጻውዒት ተገይሩ። ይኹን እምበር ሰለስተ ካብቶም ንኢሂወደግ ዘቖሙ ኣርባዕተ ሰልፍታት ብውህደት ብልጽግና ፓርቲ ዝተሰምየ ሰልፊ ከቑሙ እንከለው፡ ካብቶም ቀንድን መስራትን ኢሂወደግ ዝኾነ ህወሓት፡ እቲ ሓዲሽ ፓርቲ ነቲ ኣቐዲሞም ክምርሓሉ ዝጸንሑ ስነ-ሓሳብ ኣብዮታዊ ዴሞክራሲ ብ "ምድማር" ስለዝቐየሮ ኣብቲ ውህደት ኣይተጸንበረን። ኣብ ዓመተ 2012 ክካየድ ትጽቢት ዝግበረሉ ሃገራዊ መረጻ፡ ግዚኡ ሓልዩ ክካየድ፡ ከምኡ እንተዘይኮኑ ግና ሕገ-መንግስታዊ ግህሰት ፈጺሙ፡ ስልጣን ዝጭብጥ ዝኾነ ሓይሊ፡ ተቐባልነት ከምዘይህለዎ እቲ ዝወጽአ ሓባራዊ መግለጺ ቅዋም የረድእ። ከምኡ ድማ ኣብዚ እዋን፡ ዜጋታት እዛ ሃገር ድሕነቶም ኣብ ሓደጋ ወዲቑ አደዳ ጅምላዊ ቅትለትን ሞትን ከምዝኾኑ ጠቒሱ፡ መንግስቲ ሕገ-መንግስታዊ ግዴትኡ ክዋጻእ ይሓትት። ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ፡ ዶክተር ደብረጽዮን ገበረሚካኤል፡ ኣብ መዛዘሚ እቲ ዋዕላ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ ኣብ ውሽጢ እቲ ስርዓት ዝፍጠር ዘሎ ሓላፍ ዘላፍ፡ ናይ ምዕራይ ግዴታ ከምዘለዎም ተዛሪቦም። እቶም ተሳተፍቲ፤ ነጻ ኾይኖም ሃገር ኣብ ምድሓን እጃሞም ክዋጽኡ 'ምበር ናይ ህወሓት ተለኣኣኽቲ ከምዘይኮኑ ተዛሪቦም። "ናትና ተለኣኣኽቲ ክትኮኑ ኣይንደልን። ሓደሽቲ ተለኣኣኽቲ ምፍጣር ኣየድልየናን" ኢሎም። ብተወሳኺ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ትካላት ፌዴራላዊ መንግስቲ፡ ንተወለድቲ ትግራይ እናፈለኻ መጥቓዕቲ ይካየድ ከምዘሎ ዶ/ር ደብረጽዮን ተዛሪቦም። "ብግልጺ ንምዝራብ፡ ብፍላይ ኣብ ምክልኻል ሃገር ተወለድቲ ትግራይ እናለቐምካ ምብራር ተጀሚሩ'ዩ" ዝበሉ ዶክተር ደብረጽዮን፡ እዚ ድማ ካብ ምጥርጣራት ዝተበገሰ ከምዝኾነ ተዛሪቦም። እቲ ኣብዚ ቐረባ ሳምንቲ ዝቖመ ሰልፊ ብልጽግና ግን መርሓኡ፡ ንፌደራላዊ ስርዓትን ምሕደራን ዘጠናኽር እምበር ዝጻባእ ከምዘይኮነ እዩ ዝገልጽ።