"ንልዕሊ 20 መዓልታት ተታሒዘን ተዓሚጸን"
"ፈረሰይ ንክፅዕኖ እናዳለኹዎ እዮም መጺኦም ብኣባትርን ኣእማንን ኣጥቂዕሙኒ" ይብል። ንሱ ከም ዝብሎ፡ ኣብታ መዓልቲ እቲኣ'ዮም መንእሰያት ናይቲ ከባቢ ብፖሊስን ናይቲ ከባቢ ሓለፍትን ንደቂ ብሄረ ኦሮሞ ምጥቃዕ ጀሚሮም። "ሂወትና ንምድሓን፡ ዓረብያይ ጠንጢነ ምስ ስድራይ ናብቲ ጫካ ሃዲመ" ይብል።
መዕቖቢ ሰደተኛታት ሃማሬሳ ንሰደተኛታት ርህው ኣይኮነን ኣብዚ እዋን'ዚ ንሱ ሓደ ካብቶም ኣስታት 119ሽሕ ካብ ማእከል ክልል ሶማልያ ተፈናቒሎም ኣብ ክልል ኦሮሚያ ተዓቚቦም ዝርከቡ'ዩ። እዚ ቑጽሪ'ዚ ካብ ናይ ክልል ኦሮሚያ ናይ ሓደጋ ምምሕዳር ኮምሽን ዝተርኽበ'ዩ። ሰብ መዚ'ቲ ኮምሽን ከም ዝብልዎ'ውን ልዕሊ 450ሽሕ ዝኾኑ ካብ ከባቢ ዶባት ውሽጢ ኦሮሚያ ከም ዝተፈናቐሉ ብምግላጽ፡ ድምር ቁጽሪ ናይ ኩሎም እቶም በዚ ኣብ መንጎ ክልል ኦሮሚያን ክልል ሶማልን ተፈጢሩ ዘሎ ህውከት ዝተፈኛቐሉ ናብ 600ሽሕ ዜጋታት እናተቓረበ ምዃኑ ይሕብሩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ኢብራሂም ኣብቲ 4ሽሕ ዝኾኑ ካብ ክልል ሶማሊ ዝተፈናቐሉ ሰባት ተዓቚቦሙሉ ዘለዉ፡ ኣብ ከተማ ሃረር ዝርከብ መዓስከር ሃማረሳ ተዓቚቡ ኣሎ። ዑቑባት ናይቲ መዓስከር ንቢቢሲ ከምዝሓበርዎ፡ ኩነታት መነባብሮ'ቲ መዓስከር ጽቡቕ ከም ዘይኮነን ንሂወቶም ከም ዝፈርሑን'ዩ። ሂወት ኣብ መዓስከር፡ ስቓይን ተስፋን ኣብቲ ኣብ ግዝያዊ ናይ ተፈናቐልቲ መዕቆቢ ሃማረሳ ዘሎ ክሊኒክ፡ ሓንቲ ምሉእ ገጻ ዝተሃስየ ሰበይቲ ደቂሳ ትርከብ። ን25 መዓልታት ብናይ ክልል ሶማል ፍሉያት ፓሊስ ዝበለቶም ከም ዝተዓመጸት ትዛረብ። ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ሃማሬሳ ዝርከቡ ተወለድቲ ኦሮሞ "ኣብ መጀመርታ ምስ በዓል ቤተይ ጨውዮሙኒ" ትብል ንሳ። " [ድሕሪኡ ንዓይ] ናብቲ ጫካ ወሲዶም፡ ኣሲሮሙኒን ሕማቕ ጌሮም ሃሪሞምን፡ ዘድልዮም ምስ ገበሩ ከኣ ኣብ ጽርግያ ገዲፎሙኒ። ካብ ክልል ኣምሓራ ዝኾነ፡ ሓደ ሰብ ሓጊዙኒን ናብ ክሊኒክ ወሲዱንን" ብምባል ትገልጽ። እዛ ኣደ ሓደ ቆልዓ ዝኾነት ሰበይቲ፡ ሰብኣያ ኣበይ ከምዘሎ ዋላ ሓንቲ ትፈልጦ ነገር ከም ዘይብላ ነጊራትኒ። መዕቆቢ ተፈናቐልቲ ሃማረሳ ብዚንጎ ዝተሰርሐ ተራ መኽዘን'ዩ። ገለ ተፈናቐልቲ ምስ ቆልዑ ክትቅመጠሉ ኣዝዩ ኣሸጋሪ ምዃኑ ገሊጾምልና። ዝወሃቦም ናይ ምግብን ማይን ደገፍ እኹል ከም ዘይኮነን፡ ናይ ሽቓቕን መሕጸብን ጸገማት'ውን ከም ዘለዎም ይዛረቡ። "ኣብዚ ህሞት'ዚ ናይ መግቢ ሕጽረት የለን። እንተኾነ ግን፡ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝረኽብዎ ዝነበሩ ክትህቦም ቀሊል ኣይክኸውንን'ዩ" ይብል ናይ ምብራቕ ሃረርጌ ናይ ስግኣት ሓደጋ ምምሕዳር ሓላፊ ጌታቸው ቶለራ። ብኻልእ ወገን ድማ፡ "ነቲ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ቁጽሪ ተፈናቐልቲ ዝዳረግ ናይ ምግቢ ቀረብ ምድላው ኣዝዩ በዳሂ'ዩ" ይብል ናይቲ ኮምሽን ዳይረክተር መራኸቢታት ኣቶ ግርማ ዋታረ ብወገኑ። ኣብ ልዕሊ እዞም ዝተጠቕሱ ጸገማት'ውን፡ ተቐማጦ'ቲ ማዓስከር፡ ካብ ሰራዊት ክመጽኦም ዝኽእል ስግኣት ከም ዘጨንቖም ንቢቢሲ ሓቢሮም። መጻኢ ናይዞም ተፈናቐልቲ እንታይ ክኸውን'ዩ? ኣብ ዞባ (ዞን) ምብራቕ ሃረርጌ ጥራይ ልዕሊ 72ሽሕ ተፈናቐልቲ ኣለዉ። እዚኣቶም ኣብ መጀመርታ ኣብ ኣብያተ-ትምህርትን ግዝያዊ መጽለሊ ተዓቚቦም ዝጸንሑ'ዮም። ሕጂ ግን ዓመተ-ትምህርቲ ዝጅምረሉ እዋን ስለዝኾነ፡ ገሊኦም ናብ ቤተሰቦም ክዕቆቡ እንከለዉ፡ ገለ ግን ኣብቲ ከባቢ ናብ ዘለዉ ቤት ጽሕፈታት መንግስቲ ኣጽሊሎም ይርከቡ። ኣደ ራዉላ ኣዩብ ን12 ዓመታት ኣብ ከተማ ከብሪ በያህ ትቕመጥ ዝነበረት ነጋዲት'ያ። ግዝያዊ ሕክምና መዕቖቢ ሰደተኛታት ሃማሬሳ ክሳብ እዚ ኣብ ቀረባ እዋን ዝተገብረ መጥቃዕትታት፡ ኣደ ራዉላ ምስ ተወላዶ ብሄረ ሶማል ጎረባብታ ብሰላም ትነብር ነይራ። "ገለ ሰባት ብፍሉያት ፓሊስ ክልል ሶማልያ ተደጊፎም ኣባይትና ኣንዲዶሞ'ለዉ፡ ከምዚ ቅድሚ ሕጂ ሪእዮሙና ዘይፍልጡ ጌሮም'ዮም ዝርእዩና" ከኣ ትብል። ሕጂ፡ ኣደ ራዉላን ብዓል ቤታን፡ ምስ 7 ደቆምን ኣብ ናይ ሓፍታ ክሽነ'ዮም ዝቕመጡ ዘለዉ። እንተኾነ ግን፡ ከም ተፈናቓሊት ተስፋኣ እናማህመነ ይመጽእ ከምዘሎ'ያ ነገኒራትና። ብመሰረት ቤት ጽሕፈት ምምሕዳር ናይ ሓደጋ ስግኣት ዞባ ሃረርጌ፡ ንሓዋሩ ከጣይስዎም ምእንቲ ክኽእሉ፡ ቅድሚ ምፍንቓሎም ተዋፊሮሙሉ ዝነበሩ ስራሕ ኣብ ምልላይ ይሰርሑ ምህላዎም ይገልጽ። ኣብ ርእሲኡ'ውን፡ ካብ 13 ጥቅምቲ 2017 ጀሚሩ ነቶም ተፈናቐልቲ ተባሂሉ ዝተዋጽአ ገንዘብ፡ 166 ሚልዮን ብር ኢትዮጵያ በጺሑ'ሎ።