ምሒር ነፍሰ-ፍትወት ካብ ምንታይ ዝነቐለ እዩ?
ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታት እንተተዓዚብና እዛ እንነብረላ ዓለም ብሕልፍ ዝበለ ርእሰ-ምፍታው ዝተዓብለለት እያ እትመስል።
ናይ ስነ-ኣእምሮ ክኢላታት ከም ዝሕብርዎ፡ ምሒር ነፍሰ-ፍትወት (narcissism) ኣብ መዓልታዊ ህይወትና ብዝያዳ ኣስፋሕፊሑ ከም ዘሎን፡ ብንጹር ከም ዘርኤን ይዛረቡ። "ስኣን ኣረዳድኣ እምበር ጽሉል ዝበሃል ሰብ የልቦን" "ሕማም ለይቲ"፡ ህጻናት ዘጥቅዕ ሕማም እዚ ሓዲሽ ተርእዮ'ዚ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ሓደሽቲ መጻሓፍትን ምስኡ ከኣ ነዚ ሓዲሽ ወለዶ ኣንጸላልዩ ዘሎ ''ሰልፊ'' ስእሊ ብሓባር ወይ ብውልቀ ተሳኢልካ ኣብ ማሕበራዊ መድያ ምልጣፍን፡ ምስቲ ዝለጠፍካዮ ምስሊ ምምሳጥን ኣምጺኡ። እንተኾን ግን፡ ስለምንታይ ሕሉፍ ዝኾነ ነፍስ-ፍትወት ኣብዚ እዋን እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ? ሕሉፍ ነፍሰ-ፍትዋት ማለት እንታይ ማለት ኢዩ? ብመሰረት መዝገበ ቃላት ኮሊንስ፡ ናርስሲዚዝም (ሕሉፍ ነፈሰ-ፍትዋት) ማለት ካብ መጠን ንላዕሊ ንነብስና ወይ ንትርኢትና ምድናቕን ምንኣድን ማለት እዩ። ብሓጺሩ 'ናርስሲዚዝም' ማለት ዝተጋነነ ነፍሰ-ፍቕሪን ተገዳስነትን ኢዩ ዘመልክት። ዝተጋነነ ነፍሰ-ፍትወት ገለ ካብ ሰብኣዊ መንነትና ኮይኑ፡ ዳርጋ ኩሉ ሰብ ዝተመጣጠነ ንዑኡኡ ዘንጸባርቕ ዓይነት ባህሪ ኣለዎ። ኣብ ገሊኦም ሰባት ግን፡ ሕሉፍ ስለዝኾነ ከም ናይ ሓንጎል ሕማም ኮይኑ ይስራዕ። ምሒር ነፍሰ-ፍትወት ዘሎዎ ሰብ ብኸመይ ንፈልጦ? ክኢላ ስነ-ኣእምሮ ዶክተር ሊ ከም ዝሕብሮ፡ ምሒር ስነ-ፍትወት ዘለዎ ሰብ 9 ምልክታት እዚ ሕማም የርኢ። እንተኾነ ግን፡ ካብዞም 9 ምልክታት እንተ ወሓደ 5ተ እንተኣርኢዩ ናይ ኣእምሮ ጸገም ኣለዎ ክበሃል ይከኣል። ገለ ካብቲ ምልክታት፡ ብሕጂ ነዚ ምልክታት ወይ ጠባያት ዘርኢ ሰብ ኣብ ሓንጎልኩም መጺእኩም ከም ዘሎ ፍሉጥ ኢዩ። እንተኮነ ግን፡ እቲ ሰብ ከም ናይ ስነ-ኣእምሮ ሕሙም ክውሰድ እንተኾይኑ፤ ነዚ ጠባያት ብቀጻሊ ከርኢ ከም ዘለዎን፡ ከምኡ'ውን ኣብ ከባቢኡ ንዝርከቡ ሰባትን ንነብሱን ጸገም እንተፈጢሩን ጥራይ እዩ። መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ 6% ሚእታዊት ኣመሪካውያን ምሒር ነፍሰ-ፍትወት ኣሎዎም ይበሃል። ካልኦት መጽናዕትታት'ውን ከምዚ ዓይነት ስነ-ኣእምሮኣዊ ጸገም ዘለዎም ሰባት ውሑዳት ከም ዝኾኑ ይሕብሩ። እንተኾነ ግን፡ ኣብዚ እዋን እዚ ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕማም ገኒኑ ምህላው ዶክተር ሊ ብተወሳኺ ይሕብር። ብኸመይ ክፍወስ ይኽእል? እዚ 'ናርስሲዚዝም' ወይ ምሒር ነፍሰ-ፍትወት ብቀሊሉ ክትሕክሞ እትኽእል ሕማም ኣይኮነን ይብል ዶክተር ሊ። ምኽንያቱ ይብል ንሱ፡ ከምዚ ዓይነት ሕማም ዘለዎም ሰባት ጸገም ዘሎዎ ኮይኑ ኣይስምዖምን እዩ። ብሓፈሻ ካልኦት ሰባት ጸገም ዘሎዎም ኮይኑ ይረኣዮም። ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ምሒር ነፍሰ ፍትወት ምስ ዕድመ እናጎደለ ይኸይድ ይብል። ጀን ትወንገ ፕሮፈሰር ናይ ሳይኮሎጂ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ሳንድያጎ፡ ምሒር ነፍሰ-ፍትወት ኣብዚ እዋን እናዓበየ ይኸይድ ምህላዉ ተመልክት። መጽናዕታ ከም ዝሕብሮ፤ ኣመሪካውያን ተምሃሮ ዮኒቨርሲቲ ዝያዳ ነፍሰ-ፍትወት ከም ዘርእዩ ትሕብር። እዚ ኣብ 1982 ዝተኻየደ መጽናዕትን ምስ 2009 ዝተኻየደ መጽናዕትን ክነጻጸር እንከሎ፡ ብዙሓት ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ምሒር ነፍሰ-ፍትወት ዘለዎም ቃላት ከም ዝጥቐሙ ትገልጽ። ኣብዚ እዋን ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ምስፍሕፋሕ 'ናርስሲዚዝም' ኣበርክቶ ከም ዘሎዎ ብዙሓት ክኢላታት ይሕብሩ። ብዝኾነ ምስ ምሒር ነፍሰ-ፍትወት ዘለና ተመስጦ ብቀሊሉ ዝቋረጽ ኣይመስልን።