መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ፡ ብዛዕባ ቦይንግ 737 Max-8 እንታይ ትፈልጡ?
እቲ ትማሊ ንነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ፍጻመ፡ ነታ ዝወደቐት ቦይንግ ዝዓይነት ሓዳስ ነፋሪት ከጋጥም ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ንኻልኣይ እዋን`ዩ።
ዓይነት ናይታ ብሰንበት ዝተሓምሸሸት ቦይንግ 737 'Max-8' ነፋሪት እታ ቦይንግ 737 ማክስ-8 ዝዓይነታ ነፋሪት ኣብ 2017 እያ ኣብ ንግዳዊ ስራሕ ተዋፊራ። ኣብ ጥቅምቲ 2018፡ ሓንቲ 737 ማክስ ናይ መንገዲ ኣየር ላዮን ሓጺር እዋን ካብ ከተማ ጃካርታ - ኢንዶኔዢያ ድሕሪ ምብጋሳ ወዲቓ ምስተሓምሸሸት 189 ሰባት ሞይቶም። እታ ነፋሪት ናይ ሰለስተ ኣዋርሕ ዕድመ ጥራይ`ዩ ነይርዋ። እዛ ናይ በረራ ቁጽሪ ET302 ዝነበራ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ`ውን ሒደት ደቓይቕ ድሕሪ ምብራራ`ያ ወዲቓ። ብመሰረት መረደእታ ናይ`ተን ነፈርቲ ዝከታተላ መርበባት ሓበሬታ፡ እታ ነፋሪት ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2018 እያ ፈላማይ በረራ ኣካይዳ። ፍሉይነት ናይ`ዛ ነፋሪት ካብ ካልኦት ነፈርቲ `ምስ ቀዳሞት ስርሓት ዓይነት ና`ታ ነፋሪት ኣነጻጺርካ፡ ሞተረ ናይ`ዛ ነፋሪት ቁሩብ ንቕድሚት ውጥም ዝበለ`ዩ፡ ምስ ክንፋ ኣነጻጺርካ ድማ ብርኽ ዝበለ`ዩ። እዚ ድማ ንሚዛን ናይ ምሕላው ዓቕማ ይጸልዎ`ዩ` ኢሉ ኣብ ጃካርታ ዝመደበሩ ተንታኒ ስነ-በረራ [ኣቬሽን] ጌሪ ሶየትማን ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ። ሃገራዊ ኮሚቴ ድሕነት መጓዓዝያ ናይ ኢንዶነዢያ፡ ቁጽሪ በረራ 610 ናይ ላዮን ኣየር ካብ ሓደ`ቶም እታ ነፋሪት ኣብ ሓደጋ እንተሃልያ ንኣብረርቲ ከጠንቅቑ ተባሂሎም ዝተዳለዉ ሓበርቲ ኩነታት [ሰንሰርስ] `ግጉይ ሓበሬታ`ተቐቢላ ኢሉ ነይሩ። ዛጊት፡ መርመራ ጠንቂ`ቲ ሓደጋ ኣብ ሓደ መደምደምታ ኣይበጸሐን ዘሎ። እቲ ሓባሪ ኩነታትን ሶፍትዌርን ናይ`ዛ ነፋሪት ካብ`ተን ቅድሜኣ ዝተሰርሓ 737 ዝዓይነተን ነፈርቲ ፍልይ ዝበለ`ዩ፡ ኣብረርቲ ግን ብዛዕባ`ዚ ዝተገብረ ለውጢ ኣይተሓበሩን። ሒደት መዓልታት ድሓሪ`ቲ ንመንገዲ ኣየር ላዮን ዘጋጠመ ሓደጋ፡ ቦይንግ ሰሌዳ ሓበሬታ ናብ መንገዲ ኣየራት ልኢኹ። ተቖጻጻሪ ኣካል ስነ-በረራ ኣሜሪካ (ኤፍ ኤ ኤ) ድማ ብዛዕባ`ዚ ኣንግል ኦፍ ኣታክ (AOA) ተባሂሉ ዝፍለጥ ሓባሪ ኩነታት ወይ ሰንሰር ናብ ኩለን መንገዲ ኣየራት ኣሜሪካ `ህጹጽ` መምርሒ ኣመሓላሊፉ። "እዚ ኩነታት ናይ`ዚ ሓባሪ ኩነት ኣቓልቦ እንተዘይተገይርሉ፡ እቶም ሰራሕተኛታት ነታ ነፋሪት ክቆጻጸርዋ ከሸግሮም ይኽእል`ዩ፡ እዚ ድማ ነታ ነፋሪት ናብ ኣዝዩ ብርቱዕ ናይ ምንቋት ኩነታት ከምርሓን ብራኸ [ኣልቲትዩድ] ክትስእንን ምስ ብርኽ ዝበለ ቦታ ከም ትጋጮን ክገብራን ይኽእል`ዩ" ኢሉ በዓል መዚ ፈደራል ስነ-በረራ። እቲ ህጹጽ መምርሒ ናብ መን`ዩ ተሰዲዱ? መንገዲ ኣየራት ኣሜሪካ መወከሲ ሓበሬታ ናይ በረራ ሰራሕተኛታተን ከሕድሳ ተሓቢሩወን። እዚ ሓበሬታ`ዚ ንኻልኦት ተቖጻጸርቲ ሃገራውያን ስነ-በረራ`ውን ተዋሂቡ`ዩ ኢሉ ኤፍ ኤ ኤ። ተቖጻጸርቲ ነቲ ሓበሬታ ናብ ኩለን መንገዲ ኣየራት ከመሓላልፍዎ`ሞ ኣብረርቲ ብዛዕባ`ዚ ሓባሪ ኩነት [ሰንሰር] ሓድሽ ሓበሬታ ክወሃቦም ተስፋ ተነቢሩ ነይሩ። ኣብረርቲ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ብዛዕባ`ዚ ሓባሪ ኩነት ኣፍልጦ ተዋሂብዎም ከምዝኽእል ምንጭታት ስነ-በረራ ይእምቱ። እዛ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ከም`ቲ ነታ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ላዮን ዘጋጠማ ጸገም ከምዘጋጠማ ዝእምቱ ሓበሬታታት ዛጊት ኣይተቐልቀሉን ዘለዉ። "እዛ ነፋሪት`ዚኣ ልክዕ ከም`ታ ናይ መንገዲ ኣየር ላዮን ኣዝያ ሓዳስ ብምንባራ ኣቓልቦ ክወሃባ`ዩ። እንተኾነ ግን ጠንቂ ናይ`ቲ ሓደጋ ንምጽራይ ጊዜ ምሃብ ከድሊ'ዩ" ኢሉ ተንታኒ ስነ-በረራ ጆን ስትሪክላንድ ናይ ኣማኻሪ ትካል ጄይ ኤል ኤስ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ። ቦይን`ከ እንታይ በለ? "ብመሰረት ጠለብን መምርሒን ሃገራዊ ቦርድ ድሕነት መጓዓዝያ ኣሜሪካ፡ ሓደ ናይ ቴክኒክ ጉጅለ ቴክኒካዊ ሓገዝ ክህብ`ዩ" ኢሉ ቦይን ብሰንበት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ። ዝተሰምዖ ሓዘን ድሕሪ ምግላጽ ድማ፡ ንጉጅለ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ንምሕጋዝ ድልውነቱ ኣፍሊጡ። ቦይን 737 ማክስ፡ ኣብ ታሪኽ ናይ`ቲ ኩባንያ እተን ቅልጡፍ ጠለብ ዝረኸባ ነፈርቲ`የን። በዚ ድማ እቲ ኩባንያ ካብ 100 መንገዲ ኣየራት ዓለምና ልዕሊ 4,500 ነፈርቲ ክሰድድ ጠለብ ቀሪብሉ። ኣፈናዊ ውጽኢት መርመራ ናይ ኢትዮጵያ፡ መንገዲ ኣየራትን ተቖጻጸርትን እንታይ ዓይነት ስጉምቲ ክውሰድ ከምዘለዎ ክእምት`ዩ። መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ኣፍሪቃ ከም መሪሕ`ዩ ዝረአ። "ብዓለም ደረጃ`ውን ከም ሓደ ብሞያዊ ኣገባብ ከም ዝምራሕ ብሉጽ ኩባንያ'ዩ ዝፍለጥ" ኢሉ ተንታኒ ጆን ስትሪክላንድ።