ኣመሪካ፡ ተቓውሞ ብብርኪ፡ ኣድማዒ ጐስጓስ ኮሊን ካፐርኒክ
"ከስተንፍስ ኣይክእልን ኣሎኹ" እናበለ፡ ኣብ ሚንያፖሊስ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ (ሕ.መ.ኣ)፡ ብ 25 ጉንበት 2020 ብመርግጽቲ ፖሊስ ብጭካነ ዝተቐትለ ጆርጅ ፍሎይድ፡ ነድርን ቁጠዐን ኣለዓዒሉ ንስምዒት ህዝቢ ዓለም ቀስቂሱዎስ እቲ ናዕቢ እነሆ ሳልሳይ ሰሙኑ ሒዙ ይርከብ።
ኮሊን ካፐርኒክ እቲ ኣውራ ንልባት ሰባት ዝተንከፈ ልመና ጆርጅ ፍሎይድ ነታ ቅድሚ ክልተ ዓመታት ዝሞተት ኣዲኡ እናጸወዐ "ኣደይ ... ኣደይ" እናበለ ብሙማቱ'ዩ። እዚ ኣብቲ ብሰሉስ (9 ሰነ 2020)ዝተፈጸመ ናይ ስነ-ስርዓት ቀብሩ ብተደጋጋሚ ብቀበርቱ ዝተላዕለ ጕዳይ ነበረ። እቲ ሞት ጆርጅ ፍሎይድ ዘለዓዓሎ ተቓውሞ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ጥራይ ዘይኰነስ ኣብ ምሉእ ዓለም፡ እንኮላይ ኬንያ፡ ሰላማዊ ሰልፍታት ተኻየዱ። መለለዮ ናይቲ ኣንጻር ዓሌታዊ ኣድልዎ ዝካየድ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፍታት እቲ ብሓደ ብርክኻ ምምብርካኽ እዩ። ንምዃኑ ትርጉሙ እንታይ እዩ? መዓስን ብመንን'ከ ተጀሚሩ። እዚ እንርእዮ ዘሎና ምምብርካኽ ከምቲ ኣብ ስግዳንን ጸሎትን እንፈልጦ ሃይማኖታዊ ምምብርካኽ ኣይኮነን - ፍሉይ ትርጉም ኣሎዎ። ኮሊን ካፐርኒክ፡ ብምምብርካኽ ምስ ዓለሙ ዝገጠመ ተጻዋታይ ኵዕሶ እዚ ኣብ ሕ.መ.ኣ. ንስለ ፍትሒ ዝርአ ዘሎ ሃገራዊ ምንቅስቓስ ብጆርጅ ፍሎይድ ኣይተጀመረን። ቅድሚኡ ብፖሊስ ተገፊዖም ዝሞቱ ጸለምቲ ኣሜሪካውያን ነይሮም'ዮም፣ እቲ ዝዓበየ ሰንሰለታዊ ልሕመት ናይ'ቲ ምንቅስቓስ ግን ሕጂ'ዩ ዝርአ ዘሎ። እዚ ማለት እቲ ገንኢ-ስእነተ-ፍትሒ ክመልእ ድሕሪ ምጽንሑ ሕጂ በጨቕ ክብል ይርአ ኣሎ፣ እቲ በጨቕታ ኣብ ሕ.መ.ኣ. ጥራይ ዘይኰነ ድማ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኤውሮጳ እውን ልሒሙ ይርከብ። ኣብ ብዙሕ ቦታታት ነቲ ኣብ ኣሜሪካ ዝተኻየደ ግፍዒ ፖሊስ ንምቅዋም ሰባት ብሓደ ብርኮም ክንብርከኹ ይርኣዩ ኣሎዉ። እቲ ሓፈሻዊ ትርጕም ምምብርካኽ ንፖሊስ ዓገብ ምባል'ኳ ይኹን፡ ንብዙሓት ሰባት ዝተፈላለየ ትርጕም ኣሎዎ ... ሰላማዊ ተቓዉሞ፡ ትሕትና፡ ይቕሬታ፡ ምሳኹም ኣሎና ማለት እዩ። ኮሊን ካፐርኒክ (ኣብ ማእከል) ምስ ክልተ ብጾቱ ብ 2016 - ሃገራዊ መዝሙር እናተዘመረ ብ 2016 ኮሊን ካፐርኒክ ዝተባህለ ዉሩይ ተጻዋታይ ኵዕሶ (ኵዕሶ ኣሜሪካ) መዝሙር ሃገር እናተዘመረት ኣብ ክንዲ ከም'ቶም ተጻወትቲ ብጾቱ ደው ዚብል ኮፍ በለ። ብሚልዮናት ዝቝጸሩ ሰባት ኮፍ ኢሉ ምስ ረኣይዎ - ኣብ ሜዳ ኵዕሶ ይዅን ተለቪዥን - ገረሞም፣ ብዙሓት'ውን ንባንዴራና ኣሕሲርዋ ብምባል ከሰስዎ። ጋዜጠኛታት ምስ ተወከስዎ ግን ኮፍ ምባሉ ኣንጻር ግፍዒ ፖሊስ ኣሜሪካ ተቓውሞኡ ንምርኣይ ዝወሰዶ ስጕምቲ ምዃኑ ሓበረ። ሓደ ነይት ቦየር ዝተባህለ ወትሃደር ፍሉይ ኮማንዶ ዝነበረ ሰብ ንኮሊን ካፐርኒክ ረኸቦ'ሞ ሓደ ማዕዳ ለገሰሉ። "ሃገራዊ መዝሙር ክዝመር እንከሎ ኮፍ ኣይትበል፡ ተቓዉሞኻ ግለጽ፡ ግንኸ ንክብሪ ባንዴራናን ዝሓለፉ ሰራዊትናን ተንበርከኽ ... ኮፍ ምባል ነውሪ'ዩ" ኢሉ ምስ መዓዶ ካብ'ታ መዓልቲ ጀሚሩ ካፐርኒክ ሃገራዊ መዝሙር ክዝመር እንከሎ ክንብርከኽ ጀመረ። ብድሕሪኡ እቲ ዝተረፈ ዛንታ ንታሪኽ ኰነ። ተጻብኦ ፕረሲደንት ትራምፕ ኣብ ልዕሊ "ተንበርከኽቲ" ኮሊን ካፐርኒክ ንተቓውሞ ግፍዐኛታት ፖሊስ ኣብ ልዕሊ ጸለምትንን ዉሑዳንን ዝጀመሮ መርኣያ ንኣቓልቦ ፕረሲደንት ትራምፕ ሰሓበ። እቲ ንበይኑ ብእዋን ሃገራዊ መዝሙር ብምምብርካኹ ዜስምዖ ተቓውሞ ክዋዓዋዕ ጀመረ፣ ፕረሲደንት ትራምፕ ድማ ነቲ ጕዳይ ኢዱ ምስ ኣእተወሉ ተባርዐ። ገለ-ገለ ሰባት ነቲ ኮሊን ካፐርኒክ ዝተበገሰሉ ዕላማ - ተቓውሞ ኣንጻር ግፍዐኛታት ፖሊስን ብዘርኢ-ዜዳልዉ ሰባትን - ብተገላቢጦሽ ብምሓዝ ኣብ ከፋፋሊ ዛዕባታት ሰገሩ- 'ንባንዴራና ምድፋር' / 'ንወትሃደር ኣሜሪካ ምንእኣስ' / 'ንሰማእታትና ክብሪ ምኽላእ' ዝኣመሰሉ ክስታት። ሓደ ካብ'ቶም ብዓውታን ዝንባዐን ድምጹ ብተደጋጋሚ ዜስምዐ ፕረሲደንት ትራምፕ ነበረ። ብ 2017 ኣብ ኣላባማ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ነቶም ከም ኮሊን ካፐርኒክ ዝኣመስሉ ተቓወምቲ ንምውቃዕን ንደገፍቲ ፕረሲደንት ንምልዕዓልን፡ ነቶም ሓለፍቲ ኵዕሶ ንምፍርራህን፡ "እዞም ሓለፍቲ ጋንታታት ኵዕሶ፡ ንባንዴራና ኬቋናጽቡን ኣብ ሃገራዊ መዝሙር ዝምብርከኹ ዘሎዉ፡ ሰባት ክሰጕዎም ክትርእዩ'ዶ ኣይምደለኹምን?" እናበለ ነቲ ህዝቢ ሆ! ከም ዝብል ገበሮ። ደጊሙ ኸኣ "እወ፡ ነቲ 'ወዲ-ከልቢ' ዉጻእ! ተባሪርካ ኢኻ ምባል'ዶ ኣይምተመርጸን" እናበለ መደረ፣ እወ፡ 'ወዲ-ከልቢ' ዚብል ካብ ፕረዚደንት ትጽቢት ዘይግበረሉ ጽያፍ ዘረባ ወሰኸሉ። ፕረሲደንት ትራምፕ ነቲ ዕላማ ኮሊን ካፐርኒክ ስለ ዝጠምዘዞ ሰብ ገረሞ፣ እቶም ሓለፍቲ-ኵዕሶ ኸኣ ጃጀዉ። ኮሊን ካፐርኒክ ግን ብዘለፋን ምፍርራህን ፕረሲደንት ትራምፕ ድምብርጽ ከይበሎ "ካብ ኵዕሶ ምጽዋት እቲ ዕላማ ይዓቢ" ኢሉ ኣብ መርገጺኡ ደው በለ። ሮጀር ጉደል፡ እቲ ቀንዲ ሓላፊ ክለባት ኵዕሶ፡ ብፕረሲደንት ዝተገብረሉ ጸቕጢ "ንኵሎም ተጻወትቲ፡ ዓለምቲ፡ ደያኑ፡ ተሓጋገዝቲ-ጋንታታት ኣብ እዋን ሃገራዊ መዝሙር ደው ክብሉ ከም ዘሎዎም እንተዘይኰይኑ ክቕጽዑ" ዚብል ፖሊሰ ሓንጸጸ። ካብ ሽዑ ጀሚሩ ኮሊን ካፐርኒክ ተሰናኸለ፣ ካብ ጋንታኡ ወጺኡ ካልኦት ጋንታታት ክቘጽርዎ ፈርሁ፣ ሰንፈላል ገበርዎ። ሰለስተ ዓመታት ሓሊፎም እትቘጽሮ ጋንታ ኣይረኸበን። ብርኡይ ብመርገጺኡ ይቕጻዕ ከም ዘሎ ኵሉ ሰብ ተረድኦ። ኮሊን ካፐርኒክ ግን ኣብ ዕላማኡ ጸንዐ፣ ን 'ኣስህሮ/ክብሪ ጸሊም ህይወት' (Black Lives Matter) ብዓውታ ደገፎ። ብዙሓት ኣድነቕቲ ኸኣ ኣትረፈ። ኮሊን ካፐርኒክ ብ 2018 ኵነታት ኮሊን ካፐርኒክ ክልወጥ ጀመረ። ናይኪ (Nike) እቲ ዓቢ ሕብረ-ሃገራዊ ኮርፖረሽን፡ ንካፐርኒክ ረክላም ንክገብረሎም ቆጸርዎ። ኣብቲ ረክላሞም "ንዘሎካ ኹሉ በጂኻ፡ ኣብ እምነትካ ጽናዕ!" ዚብል ሓረግ ወሰኽሉ። ጆሰሊን ሞር ዝተባህለት ኣፈኛ ክለባት-ኵዕሶ (NFL) ነቲ ረክላም ምስ ረአየት "ናይ ካፐርኒክ ቃልሲ-ንፍትሒ ከነቕልበሉ ይግባእ" በለት። ኵነታት ክልወጡ ኮሊን ካፐርኒክ ቃልሱ ቀጸለ። ብዙሓት ፍሉጣት ሰባት ኣብ ቃልሱ ደገፍዎ። በዓል ሰሪና ዊልያምስ (ተኒስ)፡ ልብሮን ጀይምስ (ኵዕሶ ሰኪዐት)፡ ስቲቪ ዋንደር (ሙዚቀኛ)፡ ስፓይክ ሊ (ፊልም ዳይረክቶር)፡ ፕረሲደንት ኦባማ፡ ከምኡ'ውን ብዙሓት ካልኦት ተራን ሰብ-ዝናን ሰባት ምስ ቃልሲ ኮሊን ካፐርኒክ ስምረቶም ገሊጾም'ዮም። እቲ ካብ ኩሉ ዜገርም ድማ፡ ኣብዚ እዋን'ዚ - ብሞት ጆርጅ ፍሎይድ ዝተወልዐ ተቓውሞ - ሮጀር ጉደል፡ እቲ ቀንዲ ሓላፊ ክለባት ኵዕሶ፡ በቲ ኣቐዲሙ ንፕረሲደንት ትራምፕ ከሐጕስ ኢሉ ዘውጽኦ ፖሊሲ ተጣዒሱ፡ ንዓሌትነት ኰነኖ፣ ን 'ኣስህሮ ጸሊም ህይወት' ከም ዝድግፍ ገለጸ፣ እቶም ተጻወትቲ ኵዕሶ ንኽቃወሙ (ብምምብርካኽ) መሰሎም ከም ዝዀነ ኣረጋጊጹ። ዋላ'ውን ንስም ኮሊን ካፐርኒክ ኣይጥቀሶ እቲ ዝፈነዎ ቪድዮ (ቃል) ንብድዐ ፖሊስ ብዕሊ ዓገብ ብምባሉ ብዙሕ ሰብ ተሓጐሰን ገረሞን። ኮሊን ካፐርኒክ ኣብዚ ዝርአ ዘሎ ምንቅስቓስ ንምብጻሕ'ዩ ነይሩ ዕላምኡ። እቶም ካፐርኒክ ዝተምበርከኸሉ ዕላማ ከም ሱር-ነቀል ይሕሰብ'ኳ እንተነበረ ሕጂ ተቐባልነት ይረክብ ብምህላዉ ተስፋ ከም ዚህብ ብዙሓት ጋዜጠኛታት ይዛረብሉ ኣሎዉ። ኵነታት ብተቓውሞ ክልወጡ ከም ዝኽእሉ የርኢ። ፕረሲደንት ትራምፕ ንዘረባ ሮጀር ጉደል ብምርጋጽ "እንታይ'ዩ ዝብል ዘሎ? ዕርቅን ሰላምን ግበሩ? ኣንጻር ባንዴራናን ሃገራዊ መዝሙርና ከም ድላይኩም ተንበርከኹ ድዩ ዝብል ዘሎ?" ብምባል ብዕለት 8 ሰነ ተቓውሞኡ ኣብ ትዊተሩ ለጢፉ። ፕረሲደንት ትራምፕ ዋላ ይቃወም 'ምበር ዓለም ምሉእ ተቓውሞኡ (ኣብ ልዕሊ ግፍዒ ፖሊስ ኣሜሪካን ዓሌትነት) ይገልጽ ኣሎ። ብዙሓት ካብ'ቶም ተቓወምቲ ብምምብርካኽ ተቓውሞኦም ይገልጹ ኣሎዉ። ተወሳኺ ሓበሬታ ብ ኮሊን ካፐርኒክ ኮሊን ካፐርኒክ ምስ ኣዲኡ ኮሊን ካፐርኒክ ካብ ጸሊም ኣቦን ጻዕዳ ኣደን ኣብ ሚልዎኪ (ዊስኮንስን) ብ 1987'ዩ ተወሊዱ። ኣዲኡ ብጥንስታ ካብ ሰብኣያ ተፈላልለየት፣ ኮሊን ምስ ተወልደ ድማ ንመዕበያ ሃበቶ። ንኮሊን ከም ዉላዶም ገይሮም ተኸናኺኖም ዘዕበይዮ ተሬዛን ሪክን ዝበሃሉ ሰብ-ሓዳር (ጸዓዱ) ኢዮም። ስሞም ብምውሳድ ድማ ኮሊን ካፐርኒክ ተባሂሉ ብጽቡቕ ዓበየ።