ማርቲን ፕላውት፡ "ከም ሰብ ክጋገ ይኽእል'የ፤ ክነቕፉኒ ድማ ይኽእሉ"
ኤዲተር ቢቢሲ ኣፍሪቃ ነበር ጋዜጠኛ ማርቲን ፕላውት፡ 'ምስሊ ኤርትራ ንምድዋን ን 20 ዓመታት ኣንጻር ኤርትራ'ዩ ኢዩ ዝሰርሕ ብዝብል ጠቐነ' ዝሓለፈ ዓርቢ ብሓደ ኤርትራዊ ተቐማጢ ለንደን መጥቃዕቲ ኣጋጢሙዎ።
እቲ ኤርትራዊ፡ እንቋቑሖ፡ ጸባን ማይን ሓዋዊሱ እዩ ንማርቲን ክዕዩሉ። እቲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝተዘርገሐ ቪድዮን ትንተናዊ መግለጽን ከም ዝሕብሮ፡ እቲ ኤርትራዊ ነቲ መጥቃዕቲ ንምክያድ ኮነ ኢሉ ንነዊሕ እዋን ከም ዝተዳለወሉ'ዩ ዘርኢ። ነቲ መጥቃዕቲ ዝፈጸመ ሰብ ንምርካብ ዝገበርናዮ ፈተነ እኳ እንተዘይተዓወተ ንጋዜጠኛን ማርቲን ፕላውት ግን ኣዘራሪብናዮ ኣሎና። እቲ ፍጻመ ከመይ እዩ ነይሩ? ሓደ ያቆብ ዝበሃል ሰብ ደዊሉ፡ ኤርትራዊ ምዃኑን፡ ገለ ኣገዳሲ ሓበሬታ ከም ዘለዎ፡ ሓደ ካብ ኤርትራ ዝመጽአ መንእሰይ ዝተማልኦ ቪድዮ ከም ዘሎን፡ ንዓይ ድማ ከም ዝጠቕመንን ሓቢሩኒ። ንዓርቢ ሰዓት 2 ድ.ቀ ኣብ ብሪቲሽ ላይብረሪ ክንራኸብ ተቋጺርና። ኣብ ሰዓተይ ከኣ ኣብቲ ስፍራ በጺሐ። ሽዑ ደዊሉ፡ እቲ መንእሰይ ኣብ ቴለቪዥን ከይርአ ስግኣት ኣለዎ'ሞ፡ ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዘላ ካፈ ኣብ ደገ'ዶ ክንራኸብ? ኢሉኒ። ስለዚ ካብቲ ላይብረሪ ወጽየ ረኺበዮ። ቡን ጋቢዙኒ፡ ብድሕሪ እዚ ተንሲኡ፡ ብኣታኽልቲ ካብ ዝተኸወለ ቦታ፡ ጻዕዳ ፈሳሲ ዝመልአ ሻንኬሎ ብምልዓል፡ ኣብ ልዕለይ ክዕዩዎ። ብድሕሪ'ዚ ኣብቲ ከባቢ ናብ ዝነበሩ ኣባላት ጸጥታ ኬድና ንሳቶም ፖሊስ ስለዝጸውዑ ድማ፡ ፖሊስ ኣብ ቀይዲ ኣእትየምዎ። መጥቃዕቲ ብምፍጻም ድማ ተኸሲሱ ኣሎ። ኣብ መወዳእታ ናይዚ ወርሒ ድማ ኣብ ቤት ፍርዲ ክቐርብ ኢዩ። ከም ዝመስለኒ ሕጂ ብዋሕስ ተለቒቑ ኣሎ። ናይ ብሓቂ ዘቆጥዕ ተግባር ኢዩ ነይሩ ግና በዚ ኣይሓፍርን ኢየ። ሓደ ኣብ ደሞክራስያዊት ሃገር ዝነብር ሰብ ከምዚ ክገብር ከሎ እንታይ ይስምዓካ? ከም ዝመስለኒ ፍጹም ጌጋ ኢዩ። ሰባት ርእይትኦም ዝገልጽሉ ካልእ መገዲታት ኣሎ። ነቲ ኣነ ዝብሎ ከቕበልዎ ናይ ግድን ኣይኮነን። ከም ሰብ ክጋገ ይኽእል እየ፤ ክነቕፉኒ ይኽእሉ ኢዮም፤ መሰሎም ኢዩ። መጥቃዕቲ ክተውርድ ግና ኣይግባእን። ብዛዕባ ኤርትራ ፍሉይ ተገዳስነት ኣሎኻ። እዚ ካብ ምንታይ ኢዩ ዝብገስ? ኣብ ሰብዓታትን ፈለማ ናይ ተስዓታትን ኣብ ሰልፊ ዕዮ ዓዲ እንግሊዝ፡ ተመራማሪ ጉዳያት ኣፍሪቃ ኮይነ ይሰርሕ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን ኢዩ፤ ሓደ ኤርትራዊ ይረኽበኒ እሞ ናብ ኤርትራ ክኸይድ ይዕድመኒ። ንሱ እቲ ብፓፓዮ ዝፍለጥ ኤርምያስ ደበሳይ ኮይኑ፡ ወኪል ህዝባዊ ግንባር ኣብ ኤውሮጳ ኢዩ ነይሩ። ብሱዳን ኣቢለ ድማ ናብ ሜዳ ኣትየ፡ ስፍሕ ዝበለ ግዜ ድማ ኣብኡ ጸኒሐ። ኣብ ፈላሚ ጉባኤ ደቂ ኣንስትዮን ሰራሕተኛታትን ኤርትራ፡ ንሰልፊ ዕዮ ዓዲ እንግሊዝ ወኪለ ተሳቲፈ። ኣብ 1984 ኣብ ቢቢሲ ስራሕ ምስ ጀመርኩ ንካልኣይ ጊዜ ናብ ሜዳ ኤርትራ ኣትየ። ኣብ ሓራ መሬት ዝነበረ ሆስፒታል፡ ኣብ ከባቢ ከረን ዝነበረ ድፋዓት፡ ብነፈርቲ ኲናት ኢትዮጵያ ዝካየድ ደብዳባት ተዓዚበ። ካብ ሽዑ ጀሚረ ብዛዕባ ኤርትራ ኣዝየ ክግደስን ክጽብጽን ጀሚረ። ድሕሪ ነጻነት ኣብ 1991'ውን ናብ ኤርትራ በጺሐ፤ ተሓጒሰ። ኤርትራውያን መሓዙት ገይረ፡ ብዛዕባ ኤርትራ ድማ ብዝከኣለኒ ቅኑዕ ሓበሬታ ናብ ዓለም ምዝርጋሕ ቀጺለዮ። ሕጂ ብዛዕባ ኤርትራ እንታይ ትሓስብ? ዘሕዝን ኣጋጣሚ ኮይኑ ሕጂ ኣብ ኤርትራ፡ ካብ ኣፍሪቃ ዝኸፈአ ውልቀ መላኽነት ኢዩ ዘሎ። እቲ ህዝቢ ንሰላሳ ዓመታት ንነጻነት፡ ንመሰሉን ተቓሊሱ፤ እቲ ዝተመባጽዓሉ ቅዋማዊት ሃገርን መሰል ነጻነትን ግና ተጠሊሙ። ግን ገለ ኤርትራውያን፡ ኮነ ኢልካ ንኤርትራ ንምጽላም ናይ ሓሶት ዜና ከም ትዝርግሕ ኢዮም ዝኸሱኻ። ከም ጋዜጠኛ፡ ዝፈልጦ ኹሉ ኢየ ዝጽብጽብ። ሓቂ ኣይኮነን ዝበሃል ግና፡ ነየኖት ኤርትራውያን ተዛርብ ኣሎኻ ኢዩ ዝምርኮስ። እዚ ፍጻመ ንንጥፈታትካ ብኸመይ ክጸልዎ ኢዩ? ንህዝቢ ኤርትራ ምሕጋዝ ፈጺመ ኣየቋርጽን'የ። ብርግጽ ድማ ዓርከይ ፓፓዮ ኣብ ማእሰርቲ ክሳብ ዘሎ፤ በዘይ ክሲ ካብ ዝእሰር 15 ወይ 20 ዓመታት ኣቑጺሩ ኣሎ። ኣይተኸሰሰን ናብ ቤትፍርዲ ኣይቀረበን። ካልኦት ተመሳሳሊ ዕጫ ዝገጠሞም'ውን ብዙሓት ኢዮም። እዚ ኣዝዩ ዘሕዝን ኢዩ። ስለዚ ክሳብ ነጻነቶም ዝረኽቡ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ደው ክብል ኢየ።