ስለምንታይ ሕጂ መዳጎኒ መዓስከራት ሊብያ ክዕጾ ተወሲኑ?
ካብ ውግእን ወረ ውግእን፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ካብ ባህሪያዊ ሓደጋ ደርቅን ድኽነትን ሃዲሞም ዝሓሸ ህይወት ከናድዩ፡ ካብ ዝተፈላለየ ኣከባቢታት ኣፍሪቃ ንስደት ዝነቐሉ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ከም ኣቕሓ ክሸየጡን ክልወጡን እንከለው ማሕበረሰብ ዓለም እንታይ ምላሽ ሂቡ?
"ሓደ ፍታሕ ክመጽእ ናይ ግድን ድዩ ሰብ ክመውት ዘለዎ?" ክብል ይሓትት፡ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ መዳጎኒ መዓስከር ስደተኛታት ሊብያ ኮይኑ፡ ምስ ብጾቱ ረድኤት ማሕበረ ሰብ ክሓትት ዝጸንሐ ኤርትራዊ መንእሰይ ሕጂ ድሕሪ ክንደይ ሞትን ጥፍኣትን እቲ መዳጎኒ መዓስከራት ክዕጾ ምውሳኑ ዝሰምዐ፡ ንድሕነቱ፡ ብብርሃነ ጎይትኦም ክስመ ዝመረጸ መንእሰይ። ብርሃነን ብጾቱን ዚንታን ኣብ ዝበሃል መዳጎኒ መዓስከር ንዓመታት ተሳቕዮም እዮም። ሓደ እዋን ነጋዶ ደቂ ሰባት ዝኮኑ ዕጡቓት ብቶኽሲ ኣትዮሞም ሰባት ጎዲኦሙሎም። ሽዑ ብቐጥታ ናብ ቢቢሲ ትግርኛ ደዊሎም፡ ብስእሊ እተሰነየ ቃንዛ ስቓዮም ንዓለም ኣቃሊሖም። ኣብ ዝተፈላለየ መዳጎኒ መዓስከራት ስደተኛታት ዝርከቡ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያን፡ ሶማላውያን ብሓገዝ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፡ ሽግሮም፡ ብመራኸቢ ብዙሓንን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ንዓለም ገሊጾሙላ። ሰራሕተኛታት ህጹጽ ረዲኤት ሬሳታት ግዳያት እናውጽኡ ኣብተን ብተጸዋዒ ስደተኛታት ዩ-ኤን-ኤች-ኣር-ኤስ- ዝመሓደራ ነብሲ ወከፍ መዳጎኒ ማእከላት ስደተኛታት ብዙሓት ሰባት ብተመሓላላፊ ሕማማት ቲቢ [ዓባይ ሰዓል] ረኽሲ ሳንቡእ፡ ውጽኣት፡ ኤግዚምያ ሕማም ቆርበት፡ ጥሜትን ስእነት ጽሩይ ማይን ተሳቕዮም መዓልታዊ እናሞቱ፡ እቲ ዝምልከቶ ትካል ቅልጡፍ ፍታሕ ዘይምግባሩ ከም ሕሱም ተማሪሮም እዮም። ማሕበራዊ መራኸቢታት ፈይስ ቡክን ዩቲዩብን ከኣ ንስቓዮም ቃንዘኦምን ዘርኢ ተንቀሳቓሲ ስእልን ጻውዒት ርድኡናን መሊኡ ኣሎ። ኣብ ዝሓለፈ ሳምንታት ነፈርቲ ሊብያ፡ ኣብ ታጁራ ኣብ ዝነበሩ፡ ኤርትራውያን፡ ሱዳናውያን፡ ኢትዮጵያውያን፡ ሶማልያውያን ምዕራብ ኣፍሪቓን ስደተኛታት መዳጎኒ መዓስከር ደብዲበን 53 ሰባት ምስ ቀተላ፡ ማሕበረ ሰብ ዓለም ጫቚ ጫቚ ኢሉ። ካብቶም ንዝተፈላለየ ከባቢታት ዘመሓድሩ ዕጡቓትን መንግስትን ከኣ "ንስኻ እባ ንስኻ" ተባሂሎም ነንሓድሕዶም ተወናጂሎም። ብድሕሪ እቲ ህልቂት ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ነቶም ዝተረፉ ግዳያት ምስ ዝነበሩዎ ገሃነብ ብምውድዳር "እዝስ ገነት እዩ!" ኢሎም ናብ ዝጠቐሱዎ 'ጠሪተት ሽካ' ዝተባህለ ውሑስ ቦታ ኣግዒዙዎም። ብድሕርዚ ፍጻሜ ውድብ ሕብራት ሃገራት ኣብ ሊብያ ዝርከብ ኩሉ መዳጎኒ ስደተኛታት ብዝቐልጠፈ ክዕጾ ጸዊዑ። ነዚ ጻውዒት እዚ ከም ኣዎንታዊ ስጉምቲ ብምቕባል እዩ ኸኣ ብርሃነ፡ " ፍታሕ ክመጽእ ናይ ግድን ድዩ ሰብ ክመውት ዘለዎ" ክብል ሕቶ ዘቐምጥ። እዞም ንዓመታት ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ሊብያ ተዳጒኖም፡ ብኹሉ ዓይነት ሕሰም መጓዕዝቶም እናቐበሩ ብስቓይ ክሕመሱን ርድኡና እናበሉ ከእውዩን ዝጸንሑ ግዳያት፡ ኣብ መወዳእትኡ ካብታ "ምድረ ሲኦል" ኢሎም ዝገልጹዋ ሊብያ ንክወጽኡ ማሕበረ ሰብ ዓለም ዝከኣሎ ክገብር ተማሕጺኖም። ምስ ናእሽቱ ደቃ ኣብ ቤት ማእሰርእቲ ተዳጕና ምስ መሰልታ ደቀንስትዮ ከቢድ ስቓይ ተሕልፍ ዘላ ኤርትራዊት ኣደ፡ "ኣብ ሊብያ ዘጋጠመናን ዘጋጥመና ዘሎን ግፍዒ መጻሕፍቲ ኣይኣኽሎን እዩ" ብምባል ካብ ሊብያ እትወጽኣላ ዕለት ክትርኢ ብሃንቀውታ ትጽበ ከም ዘላ ትሕብር። ነቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ወሲዱዎ ዘሎ ስጉምቲ ብምንኣድ ከኣ ነቶም ኣብ ስቓይ ዝርከቡ ስደተኛታት ናብ ውሑስ ቦታ ናይ ምግዓዝ መደቡ ከቀላጥፎ ተማሕጺና። እቶም ኣብ መዳጎኒ መዓስከራት ዝነበሩ ብርሃነን ብጾቱን ድሕሪ እቲ ዕጡቓት ሊብያ ኣብ ሓድሕዶም ዝገበሩዎ ተዂሲ ሃዲሞም ኣብ ከተማ ትሩቡሊ ፋሕ ኢሎም በብጉጅለ ኣባይቲ ተኻርዮም ተሸቚሪሮም ይነብሩ ስለዘለው፡ ዝምልከቶ ተጸዋዒ ስደተኛታት ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ህይወቶም ከውሕሰሎም ተማሕጺኖም።