ህንጸት ግድብ ሕዳሰ ኢትዮጵያ፡ ድሕሪ ኢንጂነር ስመኘው በቀለ
ምስ ዓብይ ፕሮጀክት፡ ህዳሰ ግድብ ኢትዮጵያ ፡ ስሞም ጎሊሆም ካብ መንጎ ዝላዓሉ፡ ዋና ስራሕ መካየዲ እቲ ፕሮጀክት ነበር ኢንጅነር ስመኘው ሃንደበታዊ ቅትለት ስዒቡ፡ ዕጫ ናይቲ ፕሮጀክት እንታይ እዩ ክኸውን ዝብል ናይ ብዙሓት ግዱሳት ኢትዮጵያውያን ሕቶ ኮይኑ ይስትውዓል።
ኣብ ጽባሕ ሕልፈት ህይወት ኢንጅነር ስመኘዉ በቀለ መግለጺ ዝሃበ ሚኒስትር ማይ መስኖን ኤሌክትሪክን፡ ህንጸት ክፍሊ ሲቪል ኢንጅነሪንግ እቲ ግድብ ኣብ ጽቡቕ ደረጃ ከምዝርከብ ብምግላጽ፡ ህንጸት ኤሌክትሮ ሜካኒካል፡ ማለት'ዉን፡ ተኸላ ጀነረተራትን ተርባይናትን ግን ከምዝተደናጎየ ገሊጹ ነይሩ። ብሃብቲ ህዝብን ሃገርን ዝዉነን ዓብዩ ብሄራዊ ፕሮጀክት፡ ዓብዪ ግድብ ሕዳሰ ኢትዮጵያ፡ ኣብቶም ዝሓለፉ ቅነታት፡ ህንጸት እቲ ግድብ ካብ ዝኾነ ግዘ ንላዕሊ ኣዘራረቢ ክኸውን ዝገበሮ ካሊእ ምኽንያት'ውን ነይሩ። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ክሳብ ሕዚ ይኸደሉ ብዝነበረ ቅልጣፈ፡ ህንጸት እቲ ግድብ ኣብ ዝቕጽሉ 10 ዓመታት'ዉን ኣይዛዘምን ኢሉ ዝብል ሓበሬታ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ምስተነዝሐ፡ ጉዳይ እቲ ግድብ ኣዘራራቢ ኮይኑ ነይሩ። ኣብ ከይዲ ህንጸት እቲ ግድብ ዘጋጠሙ ጸገማት ንምፍታሕ ዘኽእሉ ስጉምታት ይቕመጡ ከምዘለዉ'ዉን ኣአንፊቶም ነይሮም። ቅድሚ ሒደት መዓልታት ድማ፡ ህንጸት እቲ ግድብ ብዝተትሓዘሉ ከይዲ ይዉገን ከምዘሎ ንዝገለጻ፡ ዋና ፈጻሚት ስራሕ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢንጅነር ኣዜብ ኣስናቀ፡ ህንጸት እቲ ግድብ ኣብ ምንታይ ብርኪ ይርከብ ክንብል ሓቲትናየን። ናይቲ ግድብ ህንፀት ክፍሊ ኤሌክትሮ ሜካኒካል ምድንጓዩ ዝምልከት ሕቶ 'ውን ኣልዒልናላ። "ህንጸት እቲ ግድብ ኣብ ርእሲ ሓደ ሰብ ዘይኮነስ ኣብ ኣሰራርሓ ዝተሞርኮዘ ስለዝኾነ፡ ካልእ ሰብ ሓላፍነት ተረኪቡ እቲ ስራሕ ይቕጽሎ ኣሎ" ብምባል፡ ኮይኑ ግና ዝዘንግዑ ክፋላት ስራሕቲ ከምዘለዉ ኣይሓብኣን። እዚ ዝተፈለየ ዘይኮነስ፡ ብሓሙሽተ ተባሂሉ ብዓሰርተ ዓመት ምዝዛም ኣብ ዓበይቲ ናይ መንገዲ ይኹን ናይ ሓይሊ ፕሮጀክታት ልሙድ እዩ ዝብል ምላሽ ድማ ሂበን። ፕሮጀክታት ንምንታይ ይዝንግዑ እንትበሃል፡ ክፍሊት ሓዊሱ ዝተፈላለየ ምኽንያት ይወሃብ። ኣብ ግድብ ሕዳሰ'ዉን ተመሳሳሊ ነገር ከምዘጋጠመ እተን ሓላፊት ይዛረባ። ከይዲ ህንጸት ሲቪልን ኤሌክትሮ ሜካኒካልን እቲ ግድብ ተለኻኽዮም (ኢንተርፌስ) ኮይኖም'ዮም ክስርሑ ዘለዎም። "ሓጺን መጺን እንትስራሕ እቲ ኮንክሪት ይቕጽል። እቲ ኮንክሪት እንትስራሕ ድማ ሓጺነ መጺን ይቕጽል። ከምዚ እናበላ'ዩ ስራሕ ዝቕጽል።" ዓብዪ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ህንጸቱ ካብ ዝጅመር 6ይ ዓመት ሓሊፉዎ ስራሕቲ ኤሌክትሮ ሜካኒካል ዝሕግዝ ተኾናታሪ ብምእታዉ ጸገም ህንጸት ክፍሊ ኤሌክትሮ ሜካኒካል እቲ ግድብ ንምፍታሕ ጻዕሪ ይግበር ኣሎ ክብላ ድማ የረደኣ። ከም ኣቆጻጽራ ኣውሮፓዉያን፡ ኣብቶም ዝቕጽሉ ክልተ ኣዋርሕ፡ ክልተ ተርባይናት ሓይሊ ምፍራይ ክጅምሩ'ዮም ዝብል ትልሚ ከምዝነበረ ሕቶ ዝቐረበለን ኢንጅነር ኣዜብ፡ ምስ ዝተሓላለኸ ባህሪ እቲ ፕሮጀክት ተዛሚዱ፡ ከምዚኦም ዝበሉ ነገራት ርግጸኛ ኾይንካ ምዝራብ፡ ከቢድ ከምዝኾነ ይገልፃ። "እቲ ፕሮጀክት ኣዝዩ ዝተሓላለኸ ስለዝኾነ፡ ኣብዚ ግዘ እዚ ከኸውን'ዩ ምባል ከቢድ'ዩ። ብመንፅር እዚ፡ ወርሒ መስከረም ከምዚ ክኸዉን'ዩ ምባል ኣይከኣልን። ኮይኑ ግና፡ ናይ መጀመርታ ክልተ ዩኒታት ስራሕ ጀሚሮም ሓይሊ ከመንጭዩ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ይዉገኑ'ዮም ዘለዉ" ኢለን። ተኾናታሪ ሳሊኒ፡ 'ብምጉታት ህንጸት ንዝበጽሖ ክሳራ፡ ካሕሳ ሓቲቱ' ብዛዕባ ዝብል እንትትምልስ ድማ፡ ተመሳሰልቲ ፕሮጀክታት ጊቤ ሰለስተ፡ ከምኡ'ዉን ገናሌ ደዋሌ ብኣብነት ብምልዓል፡ ሕቶ ካሕሳ ተኾናተርቲ ልሙድ ከምዝኾነ ገሊፀን። ክፍሊት እንትዝንግዕ፡ እቲ ተኾናታሪ፡ ሰብን መሽንን ብዘይ ስራሕ ጠጠዉ ንዘበለሉ፡ ጉድኣት በጺሑኒ'ዩ ኢሉ ሕቶ ካሕሳ የቕርብ። ብኻልእ ወገን፡ እቲ ተኾናታሪ ዝኣቱ ኣብ ዝተወድአ ዘይኮነስ ኣብ መሰረታዊ ዲዛይን ተደሪኹ ስለዝኾነ፡ ጸኒሑ ዝለዓል ሕቶ ካሕሳ ከምዝህሉ የረደኣ። ስለዝኾነ፡ ኣብ መሬት ናብ ስራሕ እንትእቶ፡ ትጽቢት ዘይተገበረ ነገር ክገጥም ይኽእል'ዩ። ብተመሳሳሊ ኣብ ግድብ ሕዳሰ'ዉን ትጽቢት ዘይተገበሮ ጂኦሎጂካል ኩነታት ኣጋጢሙ ከምዝነበረ ኢንጅነር ኣዜብ ይሕብራ። "ሓደ ቢልዮን ሜትር ኪዩቢክ ክኩዕት'የ ኢልካ ዉዕሊ እንትእቶ፡ ዕጽፊ ክትኸይድ ትኽእል። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኣጋጣሚ፡ እቲ ተኾናታሪ ካሕሳ ይሓትት። ሳሊኒ ድማ ተመሳሳሊ ሕቶ'ዩ ዝሓትት ዘሎ"። ቅድም ክብል ፈላማይ ኩንትራት እንትፍረም ክልተ ጀነሬተራት ከም ኣቆጻጽራ ኣዉሮጳዉያን ኣብ 2014 ስራሕ ክጅምሩ፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን (2018) ድማ ተወሰኽቲ ክልተ ጀነሬተራት ስራሕ ክጅምሩ'ዮም ዝብል ውዕል ከምዝነበረ፡ ነቲ ፕሮጀክት ቀረባ ዝኾኑ ምንጪታት ንቢቢሲ ይዛረቡ። ኮይኑ ግና ካብ 2014 ክሳብ ሕዚ፡ ህንጸት እቲ ግድብ እናተሳለጠ ስራሕ ክጅምሩ'ዮም ዝተብሃሉ ጀነሬተራት ሕዚ'ዉን ስራሕ ዘይምጅማሮም፡ ህንጸት እቲ ግድብ ከምዝተናግዐ ዘርእዩ'ዮም ይብሉ። እዞም ምንጪታት፡ወሲኾም ድማ፡ ሕዚ ብወገን ስራሕቲ ስቪል እቲ ግድብ ጸገም የለን፡ ብቲ ዝድለ ክኸይድ ይኽእል'ዩ፤ ዘደናጎዮ እቲ ሜካኒካል'ዩ ምባል ይከኣል፤ ኮይኑ ግና ስራሕቲ ስቪል ብግዝኦም ከይዶም'ዮም ምባል ከምዘይከኣል ይዛረቡ።