ተሳተፍቲ ፈንቅል: ሃገር ጽቡቕ ምሕደራ እንተዝህልዋ መንእሰያታ ገዲፎምዋ ኣይምተሰዱን
ህዝቢ ኤርትራ ዓወት ባጽዕ ብድምጺ ሓፋሽ ምስተበሰረ ከካብ ዘለዎ ኩርናዕ ዓለም "ደጊም ናጽነት ቀሪባ እያ" ብምባል ብተስፋ ዓሊሉን ዘሊሉን።ኣብ መዓስከር ባድን ዝነበረ ተጋዳላይ ተኽለዝጊ ዑቕባልደት " ብኽቱር ታሕጓስ እንታይ ከምዝብልን ከምዝገብርን ጠፊኡኒ ነይሩ" ይብል።
ኩሉ እቲ ኣብ መዓስከር ባድን (እንዳ ህዝቢ) ዝነበረ፡ ኣዴታት ደቀንን ሰብኡተንን ቖልዑ አሕዋቶምን ኣቦታቶም ገሊኦም ኣዴታቶም ኣብቲ ሓዊ ዝጠፍእ ቅድመ ግንባር እዮም ነይሮም። ስለዝኾነ መስዋእትን መውጋእትን ከጋጥም ከም ዝኽእል ርዱእ እኳ እንተነበረ ብዓወት ፈንቅል ግን ብሓጎስ እናነብዑ ነንሓድሕዶም ክሰዓዓሙን ይዝክር። ድሕሪ ባጽዕ፡ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ቀረባ ግዜ ክረጋገጽ እዩ ዝብል ስምዒት አሕዲሮም፡ ካብቲ ብሃድን ነፈርቲ እናተሸቑረሩ፡ ብነዲ ጸሓይ እናሓረሩ፡ ዝነብሩዎ ሕሱም ህይወት ተገላጊሎም፡ ቀልጢፎም ነናብ ዓዶም ክምለሱ ብምትስፋው ጓይላ ተኺሎም፡ "ወሰደ ወዲ ኤረይ በዓል ስረ" ኢሎም ክደርፉን ብሓጎስ ክዘሉን ምድሪ ምስ ወግሐ ከምዝተፈላለዩ ይዝክር ተኽልዝጊ፡ እቲ ኣብ ባድን ዝሓደረ ጓይላ ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ ዝነብረሉ ምድረ-ዓለም ሓዲሩ ክኸውን ከምዝኽእል ብምእማን። ተጋዳላይ ተኽልዝጊ ዑቕባልደት ሓኪም ክፍሊ መጥባሕቲ ክ/ሰ 61 መጎስ ብርሃነ፡ ዋላ'ኳ ባጽዕ ሓራ እንተወጽአት፡ "ብጎሮሮና ተሓኒቕና ኣይንድቅስን ኢና" ዝበለ ስርዓት ደርግ፡ ኣሎ ዝበሃል ዓቕሚ ሰቡ ኣኽቲቱ፡ ነቲ ንባጽዕ ዝከላኸል ዝነበረ ዕርድታት ግንባር ጊንዳዕ ኣፍሪሱ ክሓልፍ ተደጋጋሚ ጽዑቕ ፈተነታት የካይድ ስለዝነበረን ከቢድ መውጋእትን መስዋእትን ስለዘጋጠመን፡ ለይትን ቀትርን ኣብ መጥባሕቲ ተጸሚዱ ከምዘሕለፎ እዩ ዝዝክር። ኩሉ እቲ ዝተኸፍለ መስዋእትን መውጋእትን ግን፡ ዓወት ባጽዕ ኣረጋጊጹ ጩራ ናጽነት ስለዘብረሀ ኩሉ ተጋዳላይ ልዕሊ ማንም እዋን ብልዑል ተስፋ፡ ዓቕሙን ክእለቱን ኣራቢሑ ይሰርሕን ይውፈን ምንባሩ ይዝክር።ድሕሪ ከቢድ ናይ ርእሲ ማህረምታ ከም ፐርሰናል ብርጌድ ኮይና ኣብ ክፍለ ሰራዊት 85 ተገልግል ዝነበረት ተጋዳሊት ሂወት ገብረእግዚኣብሄር እውን ንተወፋይነትን ጀግነንተን ተጋደልቲ እቲ ውድብ ብኣድናቖት እያ ትገልጾ። "ኣብ ህዝባዊ ግንባር፡ እቲ ኣብ ቅድመ ግንባር ዘሎ ጥራሕ ኣይኮነን ዝዋጋእን ዝውፈን። እቲ ዕጥቅን ስንቅን ዘቐብል፡ እቲ እግሪ እቲ ሰራዊት እናሰዓበ ዝሕክም ኣሃዱ መጥባሕቲ፡ እቶም ሰራዊትን ንብረትን ኣጽዋርን ዘመላልሱ መራሕቲ መካይን፡ ኩሎም ብደብዳብ ከቢድ ብረትን ነፈርትን እናተሃድኑ፡ እናሰርሑ፡ እዮም ዝስውኡ" ብምባል ንጀግንነቶም ትምስክር። ኣብ ድሮ ዓወት ባጽዕ፡ ብፈጣናት ጀላቡ ንወደብ ሰጊሩ ካብ መስርዑ ሻድሻይ ርእሱ ዝተሃርመ ኣብርሃም መሓረና፡ ካብ ሕክምና ሓውዩ ምስተመልሰ፡ ንመቓብር መድፍዕ ዓጂ ብሬን ነበር ናይ መስርዖም ስውእ ብጻዩ ክርኢ ንባጽዕ ከይዱስ፡ ነቲ ኣብ ኩናት ብጭንቂ ዝረኣያ ባጽዕ ዋላ እውን ንሓጺር እዋን እንተኾ ተዛንዩ ከስተማቐራ ዕድል ረኺቡ። ተጋዳላይ ኣብርሃም መሓረና ኣብ ሳልስቱ ከኣ ናብቲ ኣብ ግንባር ጊንዳዕ ዝካየድ ዝነበረ ምርብራብ ከይዱ ክሳብ ዛዛሚ ኩናትን ዓወትን ከኣ ቀጺሉ። ድሕሪ ዓወት ፈንቅል፡ መንእሰያት ኤርትራ፡ ካብ ውሽጥን ወጻኢን ከይተረፈ ዓቕሚ ህዝባዊ ሰራዊት ከደልድሉን ብረት ጀጋኑ ከልዕሉን፡ ናብ ሰውራ ውሒዞም። ሎሚ ዘይከተተ፡ ብደዉ ከምዝሞተ ስለዝተባህለ መደባራት ታዕሊም ህዝባዊ ግንባር ብተካእቲ ሕድሪ ፈሲሶምዎ። ይኹን እምበር እቲ ሽዑ ዝስለፍ ዝነበረ ዓቕሚ ሰብ ነቲ ዝኽፈል ዝነበረ መስዋእቲ ዝዳረጎ ኣይነበረን። ስለዝኾነ ኣብ ኣሃዱታት ህዝባዊ ግንባር ርኡይ ሕጽረት ዓቕሚ ሰብ ከጋጥም ከምዝጀመረ ተጋዳላይ መጎስ ይገልጽ። አረ ኣብ ሓደ እዋንስ ኲናት ግንባር ጊንዳዕን ኩቤን ምስ ነውሐን ምስ መረረን ንታሕቲ ናብ ጎላጉል ጋሕቴላይ ወሪድካ ምዕራድ ተሓሲቡ ከምዝነበረ ክዕለል ከምዝሰመዐ'ውን ይዝክር። ይኹን እምበር ስርዓት ደርግ ኣብ ማእከል ሃገር ብመጥቃዕቲ ኢህወደግ እውን ስለዘይቀሰነን ብውሽጣዊ ጸገማቱ ተዳኺሙ ብምንባሩ ንቕድሚት ክስጉም ከምዘይከኣለ ይነግር መጎስ። ተጋዳላይ ሞገስ በርሀ ወዲ ዑቕባልደት፡ ተጋደልቲ፡ ካብ ዝተፈላለየ ግንባራት፡ ናብቲ ዝነበሮ መዓስከር፡ ገሊኦም ንስድረኦም፡ ገሊኦም ንኣንስቶምን ደቆምን ክርእዩ ይመላለሱ ስለዝነበሩ፡ ምሉእ ሓበሬታ ቅድመ ግምባር ከምዝነበሮ ይዛረብ። ኣጋጣሚ ኮይኑ ንሓንሳብ ቀደም ምስ ዝፈልጦም ብጾቱ ይራኸብ'ሞ " 'መን ኣሎ መን ተሰዊኡ' ደሃይ ሕድሕድ ንተሓተት ስለዝነበርና ኣብ ባጽዕን ግንባር ጊንዳዕን ዝተኸፍለ ክብደት መስዋእትስ ኣመት ነይሩና እዩ" ይብል። እንተኾነ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር፡ ዋላ እውን ኲናት እንተመረሮ፡ እቲ ዝተጎናጸፎ ዓወት ርእዩ ከይስእኖ፡ ካብቲ ዓሪዱሉ ዝነበረ ናይ ምርብራብ ግንባራት ነቕ ከይበለ ንዓመት መመላእታ መኪቱ ንስርዓት ደርግ ብዛዛሚ ኩናት ደቀምሓረ ስዒሩ ናጽነቱ ተጎናጸፈ። እዞም ብምኽንያት ዝኽሪ 30 ዓመት ተዘክሮኦም ዘካፈሉና ኣብቲ ኩናትን ውድብን ብዝተፈላለየ ሞያ ዘገልገሉ ተጋደልቲ ሕጂ ኣብ ስደት እዮም ዝነብሩ ዘለው። ግን ስለምንታይ ስደት መሪጾም? ስልምንታይ ኣብታ ንእስነቶም ዘብለዩላ፡ ዝሰንከሉላን ዝደኸሙላን ብደሞምን ረሃጾምን ሓራ ዝገበሩዋ ሃገሮም ክነብሩ ዘይከኣሉ? ምኽንያቶም ይገልጹ። ሂወት ገብረእግዚኣብሄር፦ "እቲ ዝተቓለስናሉ ዕላማን መትከልን ስለዝተጠልመ ዘይተጸበናዮ ምልክን ጸቕጥን ምስ መጽአ ኣብ ሃገርና ክንነብር ኣይከኣልናን። ስለዚ ኢና ከኣ ኣብ ዕቤትና ተሰዲድና" ትብል። ኣብርሃም መሓረና፡ " ኣብ ታሪኽ ጀጋኑ ምምዝጋበይ ኒሕ ይስመዓኒ። ተጋዳላይ ብምንባረይ ሕጉስ እየ። ግን ህዝብን ተጋዳላይን ተጠሊሙ እዩ። ኣብ 30 ዓመት ዝኽሪ ፈንቅል ዘይነበሩን ዘይወዓሉን ነቲ ታሪኽ ከበላሽውዎ ክሰምዕ እንከለኹ ሕማቕ ይስመዓኒ" ክብል ብሕጊ እትመሓደር ቅዋማዊት ሃገር ክትፍጠር ብዘይምኽኣላ ከምዝሓዝን ይዛረብ። መስዋእቲ ንቁዱስ ሃገራዊ ዕላማ፡ መስዋእቲ ንረብሓ ሃገር፣ መስዋእቲ ንናጽነት ሓላል እዩ። ስለዝኾነ፡ ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር ንዝኸፈሎ መስዋእቲ ብዓወት ባጽዕ ጸንቢሉ፡ ብረቱ ኣነጻጺሩ ንናጽነት ምሉእ ዓወት ንቕድሚት ከምዝመረሸ ዝዛረብ መጎስ፡ ድሕሪ ናጽነት ግን እቲ ህዝብን ተጋዳላይን ዝተጸበዮን ዝተመነዮን ደሞክራሲያዊ ስርዓት ክትከል ብዘይምኽኣሉ ብልቢ ከምዝጉሂ ይዛረብ። "ኤርትራ ፍጹም ዓንያ እትረፍ ክትምዕብል ዝነበራ ተረፍ መግዛእቲ እውን ክትዕቅብ ዘይምኽኣላ፡ መንእሰያታ ተበታቲኖም ባህላ ፈሪሱን ዓንዩን ኣብ ርእሲኡ፡ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ኣብ ጅቡቲ ይዕለም ኣሎ'ዶ ኣብ ባጽዕ ክዕስክር ድዩ ዝብል ዘረባ ክሰምዕ እንከለኹ ይሓዝን" ክብል መጻኢ ኤርትራ እንታይ ክመስል ከምዝኽእል ከምዘይርድኦ ይሕብር። ኣብ እዋን ምዝላቕ 1978፡ ኣብ ድፍዓት ሰሜን፡ ኣብ ከባቢ ወኪ ዛግር እግሩ ብኸቢድ ተሃሪሙ ድሕሪ ምስንካሉ፡ ኣብ ክፍልታት እቲ ውድብ እናገልገለ ናጽነት ኤርትራ ዝተበሰረ ተጋዳላይ ተኽልዝጊ ዑቕባልደት'ከ እውን ተመሳሳሊ ርእይቶ እዩ ዘለዎ። " መብጽዓ ሰማእታትና ተጠሊሙ እዩ። እዚ ኹሉ ስደትን ከርተትን ከኣ ምልክት ጥልመት መብጽዓን ሕድርን እዩ" ይብል። ሂወት ገብረእግዚኣብሄር እውን " ሃገር ኣብ ጽቡቕ ምሕደራን ኣልያን እንተትህሉ መንእሰያት ኤርትራ ከምዚ ንርእዮ ዘሎና ሃገሮም ገዲፎም ኣብ ፈቐድኡ ኣይምተበተኑን። ሃለዋት ኤርትራ ከቢድ እዩ። ግን ከኣ እዛ ብመስዋእቲ ጀጋኑ ዝተረጋገጸት ሃገር ነዚ ሕጂ ዘላቶ መከራን ጭንቅን ሰጊራ ህዝባ ሓቚፋ ክትብልጽግ እያ" ክትብል ዘለዋ ተስፋን እምነትን ትገልጽ።