መጋባእያ ምድፋር እንታይ ማለት እዩ?
ላዕለዋይ ቤት-ፍርዲ ፌደራል ልደታ ምድብ ራብዓይ መዝገብ መጋባእያ፡ ንኣይተ በቀለ ገርባ ሓዊሱ፡ ንሰለስተ ተኸሰስቲ፡ መጋባእያ ደፊርኩም ብምባል፡ ንተወሳኺ 6 ወርሒ ብእስራት ንክቕፅዑ በይኑ።
እዚ ውሳነ ንፈለማ እዋን ዝተውሃበ ኣይኮነን፤ ኣብ ዝሓለፉ እዋናት ኣብ ዝነበረ መጋባእያ እውን ናይ ሽዱሽተ ወርሒ ማእሰርቲ ምብያኑ ይዝከር። እዚ ጉዳይ'ዚ፡ ብዙሓት ምድፋር መጋባእያ እንታይ ማለት እዩ ዝብል ሕቶ ንከልዕሉ ምኽንያት ኮይኑ ኣሎ። ብዛዕባ ምድፋር መጋባእያ ዝምልከት፡ ኣብ ሕጊ መቕፅዒ ገበን ኢትዮጵያ ዓንቀፅ 449 ተደንጊጉ ይርከብ። ብመሰርት እዚ ዓንቀፅ ድማ፡ " ምድፋር መጋባእያ ማለት፡ ኣብ ከይድን ኣወሃህባ ፍርድን እቲ መጋባእያ ጸቕጢ ምግባር እዩ" ብምባል በዓል ሞያ ሕግን ኣብ ስርዓት ፍትሒ ኢትዮጵያ ንብዙሕ ዓመታት ዝሰርሑን ዶክተር ሄኖክ ገቢሳ ይዛረቡ። ተኸሰስትን ከይዲ እቲ ቤት ፍርዲ ዝከታተሉን ዕዱማት፡ ድምፂ ብምስማዕ ወይ ብኻልእ ምንቅስቓስ፡ ከይዲ እቲ ፍርዲ እንተድኣ ረቢሾምን እቲ ቤት-ፍርዲ ስርሑ ብኣግባቡ ክፍፅም እንተዘይክኢሉን፡ እቲ ቤት ፍርዲ ተደፊሩ ከምዝበሃል ዶክተር ሄኖክ ይሕብሩ። "ይኹን እንበር፡ ሓደ ተኸሳሲ ደው ስለዝበለን ዘይበለን ዘይኮነስ፤ ተኸሳሲ ሽሙ ኣብ ዝፅወዐሉ እዋን ብድምፂ ኣቤት ናይ ዘይምባል መሰል ኣለዎ። ሓደ ተጠርጣሪ ምስ ዳኛ ክዘራረብ እንተዘይደልዩ፡ ክሳብ መወዳእታ ፍርዲ ናይ ዘይምዝራብ መሰል ኣለዎ" ይብሉ። እዞም በዓል ሞያ ሕጊ፡ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ቤት-ፍርዲ ደፊርኩም ተብሂሎም ዝተቐፅዑ እኒ በቀለ ገርባ ብምዝካር፡ "እዞም ተኸሰስቲ፡ ተኸላከልቲ መሰኻኽር ንክቐርበሎም ዋላ እኳ ነቲ ቤት ፍርዲ ብተደጋጋሚ እንተሓተቱ፡ እቲ ቤት-ፍርዲ ግና መልሲ ኣይሃቦምን። በዚ ድማ ሰማዒ ስለዝሰኣኑ፡ ነቲ መጋባእያ ድምፆም ብዘይምስማዕ፡ ሕርቃኖም ኣስሚዖም" ይብሉ ዶክተር ሄኖክ። ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ እውን፡ ዳያኑ እንትኣትዉ፡ ፖሊስ ክሳብ ዘይኣዘዘ ካብ ኮፍ መበሊኻ ምልዓል ግድን ኣይኮነን ዝብሉ እቶም በዓል ሞያ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተለመደ ኣሰራርሓ ግና፡ ካብ ኮፍ መበሊኻ ምልዓል ንዳያኑ ካብ ምፍራሕ ዝነቐለ ከምዝኾነ ይገልፁ። "ኣብ ቅድሚ መጋባእያ ተልዒልካ ደው ዘይምባል እውን፡ ነቲ መጋባእያ ብምድፋር ኣየኸስስን" ኢሎም። ከይዲ እቲ መጋባእያ ዝከታተል ዝነበረ ጋዜጠኛ ጌታቸው ሽፈራው፡ እቲ ቤት-ፍርዲ ሽም ተኸሰስቲ ኣብ ዝፅውዓሉ እዋን፡ ተኸሰስቲ ኮፍ ካብ ዝበልሉ እንከይተልዓሉ፡ ኢዶም ከምዘውፅኡ ይዛረብ። "ዋላ እኳ ዳያኑ እንድሕር ዘይትልዓሉ ኮይንኩም ብመሰረት ሕጊ እቲ ቤት-ፍርዲ ክንቀፅዐኩም ኢና እንተበልዎም፡ ተኸስስቲ ብእምቢተኝነቶም ፀኒዖም። ኣብቲ እዋን ካብ ሞንጎ ሰለስቲኦም ዳያኑ እቶም ሓደ፡ "መንነት ተኸስስቲ ንምፍላይ እንበር፡ ምልዓል ኣድላይ ከይከውን ይኽእል እዩ" ኢሎም ነይሮም" ይብል። ተኸሰስቲ ብወገኖም፡ ኣብ ዝሓለፈ መጋባእያ ደው ኢልና ንከይንዛረብ ስለዝተኸልከልና ብምባል፡ ሎሚ ክዛረቡ ከምዘይደልዩን ብጠበቕኦም መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉን ምርኣዩ፡ ጌታቸው ይገልፅ። እቲ ቤት-ፍርዲ ግና ነዚ መጋባእያ ደፊርኩም ኢኹም፡ ካብ ዝሓለፈ ቅፅዓት እውን ኣይተምሃርኩምን ብምባል ብማእሰርቲ 6 ወርሒ ክቕፅዑ በይኑ። ካብዚ ብተወሳኺ፡ እቲ ቤት ፍርዲ ን30 ደቒቓ ብምትእጉጓል ግዘ ኣባኺንኩም ዝብል ምኽንያት፡ ተወሳኺ ዝተቐፅዕሉ ምኽንያት ዋላ እኳ እንተኾነ፡ ዳያኑ ንባዕሎም ግና፡ እቲ መጋባእያ ክጅመረሉ ካብ ዝግባእ ግዘ ልዕሊ 1፡30 ደንጉዮም እዮም መፂኦም፤ በሃሊ እዩ ጌታቸው ሽፈራው። ዓቃቢ ሕጊ ንመንግስቲ ብምውካል፡ ተኸስስቲ ናብ ቤት-ፍርዲ ምቕራብ እዩ ስርሖም። ዳያኑ ግን፡ እንከይወገኑ ንኹሉ ፍርዲ ክህቡ ትፅቢት ዝግበር ዋላ እኳ እነተኾነ፡ ኣብ ኢትዯጵያ እዚ ዓይነት ኣሰራርሓ ኣይተለመደን ኢሎም ዶክተር ሄኖክ። "ከም እምነተይ፡ ጉዳይ ኣይተ በቀለ ገርባ፡ ናይ ውልቀ ጉዳይ እንተይኮነስ ጉዳይ ህዝቢ እዩ። እቶም ተኸስስቲ ምስ ጉዳይ ፖለቲካ ስለዝራኸብ፡ እዚ መጋባእያ ደፊርኩም ዝብል ውሳነ ቤት-ፍርዲ እውን ሕቡእ ፖለቲካዊ ዕላማ ኣለዎ" ኢሎም።