ኣብዪ ኣሕመድን ኢትዮጵያን ኣብ ቀራና-መንገዲ
ቀዳማይ ሚኒስትር ነበር ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ፡ መዝነቶም ብገዛእ ፍቓዶም ምስለቐቑ፡ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣቦ መንበር ኢህወዴግን ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያን ኮይኑ ተመዚዙ። "ኣብ ዝሓለፈ ሓደ ዓመት እታ ሃገር ናበይ ይወስዳ ኣሎ" ዝብል ናይ ብዙሓት ሕቶ እዩ።
ኣብ ሕሉፍ ናይ ሓደ ዓመት መሪሒነቱ፡ ኢትዮጵያ ዝተፈላለዩ ፖለቲካውን ማሕበራውን ምዕባለታት ኣርእያ እያ። እቲ ምዕባለ ግን ሎሚ ሎሚ ዝተፈላለዩ ሕቶታት እናስዓበን ፍርሕን ወጥርን እናፈጠረ ይጓዓዝ ኣሎ። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ፡ ቅድሚ ሒደት መዓልትታት ኣብ ዝሃቦ መደረ ዘስምዖ ኩራ'ውን ምስ እዚ ዝተኣሳሰረ ክኸውን ከምዝኽእል ግምት ብዙሓት እዩ። ቅድሚ ሕዚ ካብ ትግራይ ጥራይ ተወሲኑ ዝነበረ ነቔፌታ ሕዚ ሕዚ ናብ ማእኸል ሃገር ሰተት ኢሉ ኣትዩ ምሕደራ ዶ/ር ኣብይ ምንቃፍን ምንቁሻሽን ዳርጋ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። ፖለቲካዊ ስግግር ኢትዮጵያ ኣብ ምንታይ ኩነታት ይርከብ? ዝብል ሕቶ ዘቕረብናሎም ተንተንቲ ፖለቲካ ርድኢቶም እንሆ። "ኣዲስ ኣበባ'ውን ከም እየሩሳሌም" ኣብ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕዚ እዋን፡ ተስፋ ወሃብን ተስፋ ዘቑርጽን ኩነታት ዓሲሉ ከምዘሎ ዝገለጹ ኣቦ መንበር ኮንግረስ ፌደራሊስት ኦሮሞ ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና፡ ፖለቲካዊ ለውጢ ኢትዮጵያ ኣብ ቀራና መንገዲ ከምዝኣተወ ዘርእይ እዩ ይብሉ። "ስለዚ ጎኒ ገኒ ተስፋን ቀቢጸ ተስፋን ንጓዓዝ ኣለና" ድማ ኢሎም። ምምሕያሽ ቦርድ መረጻ ኢትዮጵያን ኣዋጃት ጸረ ራዕድን ሓፋሽ ማሕበራትን ተስፋ ወሃብቲ ስጉምታት ከምዝኾኑ ፕሮፌሰር መረራ ገሊጾም። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ምስ ተቓወምቲ ውድባት ፖለቲካ ዘካይዶ ዘተታት እውን ካብቶም ጽቡቓት ጅማሮታት መንጎ ምዃኑ ኣረዲኦም። ገዛኢ ውድብ ኢህወዴግ፡ እቲ ለውጢ ንምድፋእ ኮነ ኣብ ምንባብ ሓደ ዓይነት ቅዋም ኣለዎ'ዶ ዝብል ሕቶ ዘልዓሉ ፕሮፌሰር መረራ ገሊኦም ነቲ ለውጢ ይደፍኡ ገሊኦም ድማ ንድሕሪት ዝጎቱ ምዃኖም ገሊጾም። ፖለቲካዊ ስግግር ኢትዮጵያ ኣብ ቀራና መንገዲ ካብ ዘእተውዎ ነገራት ሓደ፡ ዘይተመለሱ ታሪኻዊ ፈተናታት ብካልኣይ ደረጃ ይሰርዕዎም። ኣብዪ ኣሕመድ ናይ ኤርትራ ምብፅሑ ዛዚሙ ተመሊሱ "ኣብ ካሊእ ቦታ ከይደ እንተዝመውት..." ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ዶክተር ኣብዪ ኣሕመድ፡ "ኢትዮጵያ ሽግን ዳሜራን'ያ" ካብቶም ዘይሰገርናዮም ዝብልዎም ፈተናታት ሓደ ድማ ጉዳይ ኣዲስ ኣበባ እንትኸውን፡ "ኣዲስ ኣበባ ከም እየሩሳሌም ንኸይትኸውን ኣብ ገለ ገለ ቦታታት ስግኣታት ይፍጠሩ ኣለዉ" ኢሎም። እቲ ለውጢ፡ ኣልቦ-ፍኖተ-ካርታ ምዃን'ውን እቲ ካሊእ ዘተሓሳስቦም ጉዳይ እዩ። እታ ሃገር ናበይ ትጎዓዝ ከምዘላ ዘርኢ ንጹር ፖለቲካዊ ኣንፈት ኣይተቐመጠን እዮም ዝብሉ። ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ለውጢ እንታይ ዓይነት ኢትዮጵያ? እንታይ ዓይነት ለውጢ? በበየናይ ኩነታትን ናበይን ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት ሃገራዊ ምርድዳእ ተፈጢሩ ንጹር ፍኖተ ካርታ ክሕንጸጽ ይግባእ ኢሎም። ተቓወምቲ ውድባት ፖለቲካ ኣብ ሓበራዊ ጉዳያት ተሳኒኻ ዘይምስራሕ'ውን እቲ ካሊእ ጸገም ከምዝኾነ ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና ገሊጾም። ኣብ ገለ ገለ ከባቢታት ኢትዮጵያ "እቲ ለውጢ ኣብዚ ኣይበጽሐን" ዝብሉ ሓሳባት ምስመዖም ዝዛረቡ ፕሮፌሰር መረራ፡ "በዚ እንተድኣቀጺልና ህዝቢ ተስፋ ከይቖርጽ ስግኣት ኣለኒ" ክብሉ ምልከትኦም ንቢቢሲ ኣካፊሎም። እቲ ለውጢ ኣብ ሕድሕድ ዜጋ ጭቡጥ ለውጢ ከምጽእ እንተዘይኪኢሉ ናይ ሊሂቃን ጸወታ ኮይኑ ዋጋ ከይኸፍል ስግኣት ከምዘለዎም'ውን ፕሮፌሰር መረራ ሓቢሮም። በብኸባቢኡ ንዝረኣዩ ጎንጽታት ቅልጡፍ ፍታሕ ምሃብ ግዜ ክወሃቦ ዘይግባእ ነገር ምኻኑ ኣስሚረሙሉ። ኦዲፒን ኣዴፖን ይደፋፋኡ'ዶ ይህልዉ? ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኬል መምህተር ዝኾኑ ተንታኒ ፖለቲካ ዶክተር ኣወል ኣሎ፡ ብዛዕባ ለውጢ እንትዝረብ ኣብወምንታይ ኩነታት ነይርና ? ካበይ ናበይ ተሳጊርና? ዝብሉ ሕቶታት ክርአዩ ኣለዎም ይብሉ። ንሶም ከምዝብሉዎ እቶም ዘጓንፉ ዘለዉ ጸጋማት፡ ከጋጥሙ ከምዝኽእሉ ቀዲሙ ክሕሰበሉ ነይሩ ይብሉ። ምኽንያቱ ድማ ናየዕ ኢትዯጵያ ፖሊቲካ ካብ ዝስማምዕሉ፡ ዝፈላለይሉ ዝበዝሕ ስለዝኾነ፡ ቀይሕ መስመር ዝበዝሖ እዩ እዩ ይብሉ። ስለዝኾነ ድማ ብፍላእይ እቲ ገዛኢ ውድብ እቶም ዘጋጠሙ ጸጋማት ቀዲሙ ተንብዩ ፍታሕ ከናዳየሎም ምተገበአ ባሃሊ እዮም። ምናልባሽ ከምኡ እንተዝኸውን፡ እቶም ሐዚ ዝረአዩ ዘለዉ ሰርዓትን ሕግን ኣልቦነት ካብ መስመር ኣይምወጹን ነይሮም ዝብል እምነት ኣለዎም። "ይኹን'ምበር ሐዚ'ውን ተስፋ ኣብ ዘቑርጽ ጫፍ ኣይበጻሕናን" ይብሉ። ኣብዚ ከምዚ ዓይነት አካታዒ ስግግር ፖለቲካ፡ መንግስቲ ክሰርሖም ዝግባእ ሰሪሑ'ዶ ዝብል አጠራጣሪ ሕቶ ምዃኑ እዮም ዝዛረቡ። ንህይወቶምን ንብረቶምን ዋሕስ ዘይረኸቡ ዜጋታት ሕቶ ዲሞክራሲ ካልኣይ ብርኪ ስለዝኾነ፡ ልዕልንኣ ሕጊ ምኽባር ቕድሚያ ለክሃቦ ዝግባእ ከምዝኾነ ይዛረቡ። ብፍላይ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ኣብ መንጎ መንጎ ብሄርተኛ ሓይልታተት ዝካየድ ዘሎ ክትዕን ምብሽሻቕን እታ ሃገር ናብ ዘይውጻእ ሓደጋ ከይመርሓ ስግኣት ኣለዎም። ብሄርተኛ ሓይልታት እቲ ዝሓለፈ ኣረጊት ስርዓት ከምጽእ ይጓየ ኣሎ ይብሉ፡ እቶም ሓይልታት ሓድነት በሃልቲ ድማ፡ ብዛዕባ ኢትዮጵያ ጽቡቕ ጽቡቕ እናተናገረ፡ ድሌት ብሄርተኛታት ከፍጽም እዩ ዝተግህ ዝብል ስምዒታት ከምዘሎ ዶ/ር ኣወል ኣስተውዒሎም። እዞም ክትዓት፡ ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ'ውን ይስትውዓል ኣሎ ይብሉ። ናይ ኢትዮጵያ ሚዛን ፖለቲካ ዝሕለው ዓበይቲ ውድባት ኣብዚ ውዕውዕ ውሽጢ እንተኣትዮም ነታ ሃገር ከቢድ ሓደጋ ከስዕብ ይኽእል እዩ ዝብል ስግኣት'ውን ኣለዎም። ብፍላይ እቲ ገዛኢ ውድብ፤ ኢህወዴግ ከም ግንባር ክቕጽል እንተዘይክኢሉ ሓደግኡ ዓብይ ከምዝኾነ ይኣምኑ። ኣብ መናእኸል ሃገር ዓብይ ጽዕንቶ ዝነበሮ ህወሓት ወሰን ምሓዙ ሓደ ጸገም ኮይኑ፡ ነዚ ስዒቡ ኣብ መንጎ ኦዴፓን ኣዴፓን ዝፍጠር ዘሎ ምትሕርፋፍ 'ኣብ ርእሲ ድኽነት ምራኽ ይሞተን' ከምዝበሃል እዩ። ነጥቢ ምቑጻር ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ መምህር ኣይተ ኣብርሃ ሃይለዝጊ፡ ኣብዚ ሃገር ዘለዉ ሕድሕድ ሓይልታት ፖለቲካ እናተጠቓቐኑ ነጥቢ ዘቑጽርሉ ኩነታት እዩ ዘሎ- ኢሉ። ሰለዚ ኩሎም ፖለቲካኛታት ኣብ ሓደ ቦታ ጠጠው ኢሎም፤ "እታ ሃገር ከመይ ትድሓን" ኢሎም ብግልጺ ክዘራረብሉ ግድን ከምዝኾነ ይዛረብ። ሓይልታት ፖለቲካ ብእንካ ሃባ መንፈስ ክዘራረቡ ከምዘለዎም ድማ ይሕብሩ። ከምዚ ዓይነት መድረኻት ንክዕወቱ ድማ፡ ሓቀኛ መድረኻት ክዳለዉ ይግባእ ይብል።