ኣኼባ ማእኸላይ ኮሚቴ፡ መጻኢ ዕድል ህወሓትን ኢህወዴግን
ወያናይ ዲሞክራስያዊ ግንባር ህዝብታት ኢትዮጵያ (ኢህወዴግ) ካብቲ ውድባዊ ጉባኤኡ ቐጺሉ ሎሚ መዓልቲ ስሩዕ ናይ ማእኸላይ ኮሚቴ ኣኼብኡ እናካየደ ይርከብ።
ኣብቶም ዝሓለፉ ኣዋርሕ ብዛዕባ ዝተሰርሑ ጉዳያትን እዋናዊ ሃገራዊ ፍጻመታትን ገምጊሙ ውሳነ ከም ዘሕልፍ ድማ ትጽቢት ይግበረሉ። እዚ ስሩዕ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ፡ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ናብ ስልጣን መጺኡ ኣብቲ ሰልፊ ውሱን ስጉምታት ብምውሳድ ሓደ ዓመት ምስ ኣቑጸረ ዝካየድ ዘሎ ኾይኑ፡ ኣብታ ሃገር ድማ ብዙሓት ከበድቲ ጸገማት ኣብ ዝተኸሰትሉ እዋን እዩ። ብኻልእ ወገን፡ እቲ ሓድሽ ኣቦ መንበር ምስ ምምጻኡ ተኣሳሲሩ፡ ቅድም ክብል መሪሕን መስራትን እቲ ግንባር ዝነበረ ህወሓት፡ ኣብ ማእኸላይ መንግስቲ ዝነበሮ ውሳነ ወሃብነትን ተሳትፎን እናነከየን፡ ምስቲ ግንባር ዘለዎ ዝምድና ላሕሊሑ ዝርኣየሉን ግዘ ብምኻኑ፡ ምናልባሽ እዚ ኣጋጣሚ፡ መጻኢ ዕጫ እቲ ውህደት ዝውስን ክኸውን ይኽእል'ዩ ተባሂሉ ይግመት። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣአሕምድ፡ ኣቦ መንበር ኢህወዴግ ብምኻን መንበር መሪሕነት እታ ሃገር ካብ ዝሕዝ ንነዘ፡ ተሳትፎ ህወሓት ዝነከየ'ኳ እንተመሰለ፡ ንሱ ዝመርሖ ሰልፊ ኦህዴድ[ኦዲፒ] ምስ ብኣዴን [ናይ ሕዚ ኣዴፓ] ፍሉይ ምሕዝነት ፈጢሩ ነይሩ። ናይ ደቡብ ሰልፊ ዴኢህዴን ድማ፡ ክንድቲ ናይዞም ክልተ ውድባት'ኳ እንተዘይኮነ፡ ምስቲ ግንባር ዘለዎ ዝምድና ኣይተቐየረን። ኣብዚ ውሽጢ ሓደ ዓመት፡ ህወሓት ከም ውድብ ዘውጽኦም መግለጺታትን ኣመራርሓ እቲ ውድብ ብዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታ ዝሓዞም ቅዋማትን፡ ኣብቲ ግንባር ዝነበረ ጥንኩር ዝምድና እናላሕለሐ ክመጽእ፡ ገለ ሻብ ድማ ዝጻብኡ ነገራት ክንጸባረቕ ተራእዩ'ዩ። ቅድሚ ምጅምር ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ቕድም ኢሉ ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ዘካየዶ ኣኼባ ስዒቡ ዝወጽአ ውድባዊ መግለጺ፡ ማእኸላይ መንግስቲ ሓላፍነቱ ከም ዘይፈጸመን ውሳነ ተሓድሶ ኣንፈት ከም ዝስሓቱን ብምልዓል ነቒፉ'ዩ። ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ኣብታ ሃገር ዝርኣዩ ዘለው ጸገማት ይጉሃሃሩ ከም ዘለውን ናብ ዘይዛሪ ሓደጋ ዘእትው ጸገማት'ውን ይውስኹ ምህላዎምን ብምግላጽ፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝተረኸቡ ለውጢታት ኣብ ስግኣት ከም ዝወደቑ ኣመላኺቱ'ዩ። ስጉምቲ ብዕምቆት ምሕዳስ ኢህወዴግ "ተኾሊፉ'ዩ" ኢሉ ዝኣምን ህወሓት፡ ኣብታ ሃገር ሰላም ከምዘየለ፣ ርግኣት እናጠፍአ ህውከትን ዕግርግርን ይውስኽ ምህላዩ፣ ሕግን ስርዓትን ምኽባር ከም ዘይተኽኣለን ብምጥቃስ፡ ከም ዝገምገመ ገሊጹ። ነዚ ከም ምኽንያት ዘስፈሮ ድማ፡ እቲ ኣመራርሓ ካብ መረታዊ መትከላት ኢህወደግ ምውጽኡ እንትኾን፡ "ቕጥዒ ብዝስኣነ ጽግዕተኛ ኣረኣእያ" ተመሪዙ'ዩ ብምባል፡ ጥሕሰት ሕገ መንግስቲ ይፍጽም ከም ዘሎን፡ ፌደራላዊ ስርዓት ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ኣተሓሳስባን ግብርን ይዝራእ ከም ዘሎን ብምግላጽ፡ ንኣመራርሓ እቲ ግንባር ኣትሪሩ ነቒፉ'ዩ። ህወሓት ምስቲ ግንባር ገለ አፈላላያት እናፈጠረ እንተምአ'ኳ፡ ኣብ ልዕሊ ኢህወዴግ ከምዚ ዓይነት ተሪር ነቐፌታ ዝሓዘለ መግለጺ እንተውጽእ ናይ መጀመርትኡ እዩ። ቅድሚ ኣኼባ ማእኸላይ ኮሚቴ ኢህወዴግ መዓልታት ቐዲሙ ዝወጽአ ትርር ዝበለ መግለጺ ህወሓት፡ እቲ ኣኼባ ጽንዕ ዝበሉ ጉዳያት ዘልዕል፣ ዕጫን ርክብን ኣባል ሰልፊታት ዝውስን ውጽኢት ሒዙ ክመጽእ ትጽቢት ይገብር። ይኹን'ምበር፡ ምስቲ ዝጸንሐ ባህሊ እቲ ግንባር፡ ኣብ ውሽጢ ዝግበሩ ዝርርባት ኣብ ደገ ንዝርኣዩ ነገራት ዝጎልሀ ለውጢ ብዘምጽእ መልክዑ እንተይኮነ፡ ገምጋም ሓድሕድ ብዝመሰል ኩነታት ተዘትዩሎም፡ ኣብ ውሽጢ ተሸፋፊኖም ዝተርፉ'ዮም ዝብሉ ብዙሓት ኣለው። ኣቶ ቹቹ አለባቸው ኣባል ኣዴፓ'ዮም ነይሮም። ላዕለዎት ኣመራርሓ ኢህወደግ ኣብ ዘካይዱዎ ኣኼባ ብዙሓት ጸገማት ኣልዒሎም "ኣድሚዮም" ዝግምግሙ'ኳ እንተኾኑ፡ ሓደ ነገር ግን ናብ ደገ ኣይወጽእን ይብሉ። ኣባል ፈጻሚት ስራሕ ህወሓት/ኢህወዴግ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ንቴሌቭዥን ደምጺ ወያነ ከም ዝበሎ ግን፡ እቲ ግንባር ገጢሞምዎ ዘለው ፈተናታት ከበድቲ ስለ ዝኾኑ፡ ብዛዕባ እቶም ጸገማት 'ፊትንፊት' ካብ ምዝርራብ ወጻእ ካልእ ኣማራጺ የለን ኢሉ'ዩ። ኣብዚ ኣኼባ ክለዓሉ ዝደልዮም ነጥቢታት ኣቐዲሙ ዘነጸረ ህወሓት ጥራሕ እንትኾን፡ ብዋናነት ናይዚ ግንባር ኣጀንዳ እቲ መድረኽ ዘተ ክሕዞ'ዩ ተባሂሉ ይእመን። ጥንኩር ክትዕ ክካየድ ይኸውን ዝብል ግምት'ውን ኣሎ። መጻኢ ዕጫ እቲ ግንባር ብዝምልከት፡ ኣባል ውድባት ብምውህሃድ ኢህወዴግ ሓደ ፓርቲ ክኸውን ምግባር ዝብል ተደጋጋሚ ሓሳብ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ህወሓት 'ዘይሕሰብ'ዩ' ካብ ዝበሎም ኣጀንዳታት ሓደ'ዩ። "እቲ ጉባኤ ከቢድ ክትዕ ክህልዎ'ዩ" ዝብሉ ኣቶ ቹቹ፡ ብፍላይ 'ውህደት' ዝብል ነጥቢ ከቢድ ናይ ሓሳብ ክትዕ ከም ዘተኣናግድን እዚ ድማ ብወገን ህወሓት ከም ዝመጽእን ይኣምኑ። ነዚ ምኽንያት ዝብሉዎ እንተቐምጡ፡ "ህወሓት፡ 'ቅድሚ ሓድነት ምፍጻምና፡ ሓደ ኣብ ዝገብሩና መትከላት ንሰማማዕ' እዩ ዝብል ዘሎ። በዚ ኣንጻር ናይተን ፓርቲታት ጉልበት እናበርትዐ፡ ዓቕሚ ኢህወዴግ ድማ እናተዳኸመ ስለ ዝመጽአ፡ እቲ ውህደት ክግሃድ'ዩ ኢለ ኣይኣምንን፤ እንተኾይኑ ድማ ንኣመሉ እምበር ትርጉም ኣይህልዎን" ይብሉ። ጸሓፍን ተንታኒ ፖለቲካን ኣቶ ሙሉጌታ ኣረጋዊ ግን እዞም ኣርባዕተ ውድባት ዘለዎም ኣፈላላይ ከቢድ ስለ ዝኾነ፡ ቤት ምኽሪ እቲ ግንባር ኣብ ዘካይዶ ኣኼባ ተመያይጦም ንዓዲ ክጠቅምን ተስፋ ክህብን ዝኽእል ውሳነ ክህቡ'ዮም ኢለ ኣይጽበን ኢሎም። "ኩሎም ውድባት ናይ ባዕሎም ናይ ስልጣን ሕቶ ከሕስቦም ዝኽእል'ዩ ዝመስለኒ" ዝብሉ ኣቶ ሙሉጌታ፡ ዘካትዕ ኣኼባ ኣካይዶም "እታ ሃገር ካብ ዘላቶ ቅልውላው ዘውጽእ ሓሳብ ሒዞም ክወጽኡ ይኽእሉ'ዮም" ኢልካ ምእማት ከም ዘጸግም ይዛረቡ። የግዳስ ትኹረት እቲ ኣኼባ፡ "ምውቕቓስ" እምበር "ፍታሕ ዘምጽእ ኣይኸውንን" ኢሎም። ውህደት ዝብል ሓሳብ ዘሰጉሙ ፓርቲታት ኦዲፒ፣ ኣዴፓን ዴኢህዴንን፡ እዞም ውድባት ኣብ ክልሎም ዝገጠሞም ጸገም እቲ ግንባር ብምውሃድ ክፈትሑዎ ዝሓሰቡ ከም ዝመስሎም ዝገልጹ ኣቶ ቹቹ፡ እንተደጊፎምዎ ናይ ምግሃድ ዕድል ከም ዘለዎ ግምቶም ይህቡ። "ኦዴፓ ኣብ ክልሉ ኦነግን ካልኦት ውድባትን ይምንዝዑዎ ስለ ዘለው፡ ብዝመጸሉ መገዲ ክኸይድ ስለ ዝጽገም እቲ ውህደት ተጠቒሙ ተደላዪ ኮይኑ ክቕጽል ይደሊ፣ ዴኢህዴን ድማ ኣብ ክልሉ ብዝለዓሉ ብርክት ዝበሉ ሕቶታት ይዳኸም'ዩ ዘሎ። ኣዴፓ ድማ ኣብ ቀራና መገዲ ጠጠው ክብል'ዩ፤ እቲ ውህደት ዝደልዮ'ኳ እንተኾነ፡ ጥንኩር ብሄርተኛ ውድብ ስለ ዝመጽኦ ግን ንምርጫ ክጽገም'ዩ። ከምኡ'ውን ኮይኑ ግን፡ ውህደት ክመርጽ'ዩ" ኢሎም ኣቶ ቹቹ። ኣሓት ውድባት ግንባር ኢህወዴግ ሕዚ ብዘለውዎ ኩነታት ውህደት ክፍጽሙ'ዮም ዝብል ግምት ኣይብለይን ዝብሉ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ብቐረባ ዝከታተሉ ኣቶ ገረሱ ቱፋ ድማ፡ ናብዚ ደረጃ ንምብጻሕ "መጀመርታ ኣብ ውሽጦም ዘሎ ሓቢርካ ናይ ምቕጻል ጸገም ክፈትሑ ኣለዎም። ሓቢሮም እንተቐጺሎም ድማ እንታይ ኣመሓይሾም፣ ኣጋር ተባሂሎም ዝጽውዑ ውድባትከ ከመይ'ዮም ዝኾኑ? ዝብል ውሳነ ሂቦምሉ ንህዝቢ ግልጺ ምስ ዝገብሩ'ዩ" ኢሎም ይኣምኑ። ብኻልእ ወገን፡ ሕዚ ኣብታ ሃገር ዘለው ጸገማት መን ተሓታተቲ ይኹን ዝብል'ዩ። ህወሓት ኣብታ ሃገር ንዝፍጠሩ ዘለው ጸገማት ኣመራርሓ ኢህወደግ ተሓታቲ'ዩ ምባሉ፡ ኣብቲ ኣኼባ ናብ ክትዕ ከእቱ ከም ዝኽእል ዘልዓሉ ኣቶ ሙሉጌታ ኣረጋዊ፡ ሕዚ ዘሎ ኣመራርሓ እንትምረጽ ኣመራርሓ ህወሓት'ውን ምንባሮም ይጠቕሱ። ስለ ዝኾነ ናይ ኢህወደግ ውድቀት፡ ናይ ህወሓት'ውን'ዩ ይብሉ። ከም ኣረኣእያ ኣቶ ሙሉጌታ፡ "እቶም ውድባት ዝሓዙዎ ኣንፈት ሓደ ነቲ ሓደ ምኽሳስ'ዩ። ከም ኢህወደግ ሓደ ኮይንና ብሓደ መምርሒ ንክንመሓደር ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኢትዮጵያ ቓል እንኣትወሉ ውሳነ ክነሕልፍ ኣለና ዝብሉ ኣይኮኑን። ካልእ ተሪፉ ኣብ ክልሰስ-ሓሳብ'ኳ ኣፈላላይ ዘለዎም ውድባት'ዮም"። ኢህወደግ ዘለዎ ኣፈላላይ ኣብ ሓንቲ ኣኼባ ፈቲሑ ሓደ ናብ ዝገብሮ ስምምዕ ክመጽእ እዩ ኢሎም ትጽቢት ከም ዘይገብሩን፡ "ከምዚ ኢልካ ምሕሳብ ተኣምር ከም ምጽባይ'ዩ"ን ኢሎም። ኣቶ ቹቹ አለባቸው'ውን እንተኾነ፡ ሓድሽ ነገር ክመጽእ'ዩ ኢሎም ኣይጽበዩን። "እታ ሃገር ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ትኸይድ ስለ ዘላ፡ ኣብቲ ውህደት ይሰማምዑ ኣይሰማምዑ፡ ናብ ሓደ ምምጻእ ዝብል ጉዳይ ትኹረት ክህቡዎ ይኾኑ'ዮም። እዚ ድማ እቲ ናይ ዓሌት ፖለቲካ ንሂሩ'ዩ ዝብል ድምዳመ ስለ ዘሎ፡ ጥንኩር መትከል ክወስዱ'ዮም" ብምባል ብኣብላጫ ድምጺ ኣብ ሓደ ውሳነ ክበጽሑ ከም ዝኽእሉ ይግምቱ። ሓድሽ መሪሕነት ናብ ስልጣን ምስ መጽአ ብዙሕ አወንታዊ ለውጢ ምምጽኡ ዝዛረቡ ኣቶ ቹቹ፡ "ኢህወደግ ግን ተዳኺሙ'ዩ" ይብሉ። ኣብ እዋን ለውጢ ማእኸላይ መንግስቲ ሕጊ ናይ ምኽባር ዓቕሙ ምድኻሙን እቲ ኣመራርሓ ናብ ዝደለዮ ኣንፈት ከይኸይድ ከም ዝዓገቶን ብምልዓል፡ ኣብ ዙርያ ኣዲስ ኣበባ ዝተወስደ ቅዋም፣ ኣወሃህባ ሹመትን ካልኦትን ተደሚሮም፡ "እቲ ህዝቢ፡ 'ካብ ህወሓት ዝገደደ እምበር ዝሓሸ ኣይመጽአን' ናብ ዝብል ተስፋ ናይ ምቑራጽ ሃዋህዉ ወሲዱዎ'ዩ" ይብሉ ኣቶ ቹቹ። ኣቶ ቹቹን ኣቶ ሙሉጌታን፡ ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ካብ ዘካይዶ ኣኼባ፡ ከም ውድብን ውልቀሰብን ሃገር ናብ ዝተረጋግአ መገዲ ክወስድ ዝኽል መፍትሒ ሓሳብ ኣይጽበይን ኣብ ዝብል ይሰማምዑ። ናይዚ ምኽንያት፡ "ኣርባዕቲኦም ውደባት ኣብ ሞንጎኦም ዘሎ ርክብ ጥዕና ኣይብሉን። እናተዛተዩ ዘይኮነ ሓደ ነቲ ሓደ ብምክሳስ'ዮም ጸኒሖም። በዚ ምኽንያት፡ ተራኺቦም ብዝተኽኣለ መጠን ሓደ ነቲ ሓደ እናኾነነ ናይ ባዕሉ ፖለቲካዊ ልዕልና ከረጋግጽ ዝጽዕር ይመስለኒ" ዝብል'ዩ። ኣቶ ሙሉጌታ ኣረጋዊ ከም ዝብሉዎ ድማ፡ ፖለቲከኛታት ቀንዲ ዕላመኦም ስልጣን ስለ ዝኾነ፡ "ካብዚ ቅልውላው እንታይ ከትርፍ ይኽእል ዝብል'ዮም ዘቐድሙ"። ኣቶ ገረሱ ቱፋ ድማ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት፡ ብርክት ዝበሉ እወንታዊ ስጉምታት'ኳ እንተተወሰዱ፡ ገና ዘይተሰገሩ ጸገማት ግን ኣለው'ዮም ኢሎም። ሕዚ ኢህወዴግ ኣብ ዘካይዶ ኣኼባ ድማ፡ እቶም ውድባት ዘለዎም ጸገም ፈቲሖም፣ ግልጺ ራእይ ብምቕማጥ እታ ሃገር ካብ ዝኣተወቶ ዓዘቕቲ ከመይ ነውጽኣያ፣ እቶም ጎንጽታት ብኸመይ ከምዝፈትሑ ሓደ ጥቑብ ውሳነ ሒዞም ክወጽኡ'ዮም ዝብል ተስፋ ኣለዎም።