ጄኖ ቲዮፊሎ ፡ ምኽፋት ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ፡ ዕድል ምርኻብ ስድራ ፈጢሩ
ዶብ ኢትዮጵያን ኤርትራን፡ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ከምዛ ዕለት፡ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ዝተረኸብሉ 11 መስከረም 2018 ብወግዒ ተኸፊቱ።
ተፈላልዩ ዝጸንሐ ህዝቢ ብምርኻቡ ሓጎሱ ይገልጽ ኣብዚ ዕለት፡ ብዙሓት ስድራ ብንብዓት እናተሓጸቡ ክተሓቛቖፉ፣ ንዓመታት ዶብ እተን ሃገራት ኣብ ምሕላው ተጸሚዶም ዝነበሩ ወተሃደራት ሓቢሮም ክበልዑን ክሰትዩን፣ ታሕጓሶም ክገልጹን ተራእዮም። ካብ ጽባሕ ምኽፋት ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ኣትሒዙ፡ ንግዳዊ ርክብ ዝተሓደሰሉ፡ ዕሙር እንካ ሃባ'ውን ተፈጢሩ'ዩ። ነዚ ምዕባለ ኣመልኪቱ፡ ካውንስል ስደተኛታት ኖርወይ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስድራ ከምዝተራኸቡን፡ ገለ ሓደሽቲ ዕቑባ ሓተትቲ ስደተኛታት ድማ ክመጽኡ ከምዝጀመሩን ገሊጹ። ሓላፊ ጉዳያት ኮምዩኒኬሽንን ምልዕዓልን ጨንፈር ምብራቕ ኣፍሪቃን የመንን ጄኖ ቲዮፊሎ ንቢቢሲ ከምዝገለጾ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ክነኣዱ ዝግብኦም ምዕባለታት ሰላም ርኢና ኢና ኢሉ። "ምኽፋት ዶብ ክልቲኤን ሃገራት ታሪኻዊ'ዩ። እዚ፡ ዋጋ ሰላም ክንደየናይ ረዚን ምዃኑ'ዩ ዘርኢ። ብዙሓት ን10 ወይ 20 ዓመት ተፈላልዮም ዝጸንሑ ስድራ፡ ዳግማይ ክራኸቡ፣ ናይ ሓጎስ መዓልታት ድማ ከሕልፉ ዕድል ሂቡ" ይብል ጄኖ። ብተወሳኺ'ውን ብምኽንያት ምኽፋት እቲ ዶብ፡ ቑጽሪ ናብ ኢትዮጵያ ዝውሕዙ ስደተኛታት ብሰለስተ ዕጽፊ ከምዝወሰኸ'ዩ ዝግለጽ። እንተኾነ ግና፡ 83 ሚኒታዊት እቶም ናብ ኢትዮጵያ ዝመጽኡ ዘለው ኤርትራውያን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ዝርከቡ ስድርኦም ክጽንበሩ ወይ'ውን ዝተወሰነ ግዜ ከሕልፉ ዝመጽኡ'ዮም ብምባል'ዩ ጄኖ ዝገልጾ። ብኣንጻሩ፡ ኢሉ ሓላፊ ገዳያት ኮምዩኒኬሽን፡ እቲ ዶብ ዕጽው ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ኣጸጋሚ ኩነታት ሓሊፎም ይመጽኡ ብምንባሮም፡ እዚ ኩነት ግን ዝሓሸ ውሕስና ዘለዎ ቐሊል መገዲ ክኸውን ከምዝሓገዘ'ዩ ዝዛረብ። "እቲ ምኽፋት ዶብ፡ ናብ ኢትዮጵያ ንዝመጽኡ ኤርትራውያን ቐሊልን ውሑስን ክኸውን ብምግባር፡ ልውውጥ ንግዲ ከባቢታት ዶብ ክዓቢ ገይሩ'ዩ። ካብዚ ረብሓ ሰላም ክንደየናይ ምዃኑ ኢና ንርኢ ዘለና"። "እዚ'ውን ኾይኑ ግና፡ ብቑጠባዊ ኩነታት ተገዲዶም ዝመጽኡ'ኳ እንተሃለው፡ መብዛሕትኦም ስደተኛታት ኾይኖም ዘይኮነ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ዝርከቡ ስድርኦም፣ ኣዝማዶም ንምርኻብ ወይ'ውን ብሓባር ንምጽናሕ'ዮም መጺኦም" እውን ኢሉ ጄኖ። እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ፡ ዶብ ዛላምበሳን ራማን ካብ ዝኽፈት ንድሓር፡ መዓልታዊ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዝመጽኡ ቑጽሪ ኤርትራውያን ካብ 53 ናብ 390 ከም ዝወሰኸ መግለጺ ካውንስል ስደተኛታት ኖርወይ የመልክት። እቲ ምኽፋት ዶብ፡ ቑጽሪ ሓተትቲ ዕቑባ'ውን ክውስኽ ከምዝገበረ ዝተዛረበ፡ ሓላፊ ጉዳያት ኮምዩኒኬሽን እቲ ካውንስ ጄኖ፡ ኣብ ሽረ ኣብ ዝርከባ መዕቖቢ ስደተኛታት ብዙሓት ይኣትው ከምዘለው ይሕብር። እዚ ምውሳኽ ቑፍሪ፡ ምስቲ ዝነበረ ተደሚሩ፡ ምጭንናቕ ክፍጠር ምኽንያት ክኸውን ከምዝኽእል ብምሕባር፡ ተወሳኺ ናይ መግቢ፣ ጽሩይ ዝስተ ማይን መዕረፊ ቦታን ኣብ ምድላው እኹል ሓገዝ ክግበር ከምዘለዎ ሓቢሩ።