ስለምንታይ'ዮም መንእሰያት ካብ ጾታዊ ርክብ ዝሕረሙ ዘለው?
እቲ ዝዓበየ ጠንቂ፡ ነዚ ሓድሽ ወለዶ ካብ ወሲብ ክሕረሙ ዝገብሮም ዘሎ ቀጻሊ ምርኣይ ናይ ወሲብን ጥራየን ናይ ዝወጻ ደቀንስትዮ ፊልምታት ምርእይን ኢዩ።
ከምኡ ዓይነት ፊልም ናይ ምርእይ ወልፊ ድማ ክጃብ ንቡር ዝምድና ምምስራትን ንቡር ወሲብ ምፍጻምን ይሕርሞም ኣሎ። ኩሉ ቀልቦም ናብቲ ናይ ወሲብ ፊልም ምርኣይ ስለዘድህብ። ሕጋዊ ጾታዊ ርክብ ሓላል ኢዩ፡ እቲ ሕማቕ ምንዝርናን ዝየተሓለወ ወሲብ ምፍጻም ኢዩ። እዚ ሓድሽ ወለዶ መንእሰያት ዓዲ እንግሊዝን ኣሜሪካን ዝያዳ መጻወቲ ቪድዮታትን [video games] ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝመሓላለፍ ተኸታተልቲ ፊልምታት [Netflix] ምርኣይ ዝያዳ ስለዝምስጦምን ኩሉ ግዜኦም ድማ ኣብኡ ስለዘሕልፍዎ፡ ምስተን መጻምድቶም ኣብ ዓራት ዘሕልፍዎ ግዜ ዳርጋ የብሎምን ኣብዝብሃለሉ ግዜ ተበጺሑ። ወሲብ ኣብ ኣሜሪካ የንቆልቁል ኣብ ዩኒቨርስቲ ቺካጎ ዝተግብረ መጽናዕቲ ከምዝሕብሮ፡ ምስ ዝሓለፈ እዋን ብምንጽጻር፡ ኣብዚ እዋን ኣዝዮም ውሑዳት መንእሰያት ጾታዊ ርክብ ይፍጽሙ። ብቐጻሊ ድሕሪ 1972 ምስ ኣሽሓት መንእሰያት ዝተኻየደ ቃለ መሕተተ ከምዝሕብሮ፡ ካብቶም ቃለ መሕተት ዝተኻየደሎም ኣባጽሕ፡ ኣስታት 23 ሚኢታዊ ዝኾኑ ኣብዘን ዝሓለፋ 12 ኣዋርሕ ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ከምዘየካየዱ ገሊጾም። እዚ ኣብ መንእሰያት ኣባጽሕ ዝርአ ዘሎ ሓድሽ ተርእዮ ኣብዚ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ብዕጽፊ ወሲኹ። እዚ እቲ ዝተገብረ መጽናዕቲ የመልክት። ብመሰረት`ቲ ዝተገብረ መጽናዕቲ፡ ቁጽሪ ናይቶም ዝሓለፈ ዓመት ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ኣየካየድናን ዝበሉ ልዕሊ 30 ዓመት ዝዕድሚኦም ሰብኡት ካብ 2008 ንድሓር ጥራይ ብሰለስተ ዕጽፊ ወሲኹ። እዚ ወሰኽ ምስተን መዛንኦም ዝኾና ደቀንስትዮ ክወዳደር ከሎ ናይቶም ሰብኡት ቁጽሪ ኣዝዩ ይዓቢ። ድርጋ ፍርቂ ናይ ኣሜሪካ መንእሰያት ኣብ ክሊ ዕድመ 18-34 ዘለው ኣስታት 51 ሚኢታዊት ዝኾኑ ማለት ኢዩ፡ ንመርዓን ደርዓን እትኸውን ዓርኪ የብሎምን። ኣብ ዓዲ እንግሊዝ`ውን ወሲብ ኣይግድን እቲ ዝርአ ዘሎ ኣንፈት ምንቁልቋል ሸውሃት ንወሲብ ኣብ ደቂተባዕትዮን ደቀንስትዮን መንእሰያት ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ዓበይቲ`ውን ይርአ ኣሎ። እዚ ምንቁልቋ ሸውሃት ንወሲብ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ`ውን ክርአ ጀሚሩ ኣሎ። ናይ ዓዲ እንግሊዝ ናይ ጥዕና መጽሄት [British Medical Journal] ካብ 1990 ጀሚሩ ንዝሓለፈ 10 ዓመታት ኣብ ልዕሊ 45,000 ሰባት ዘካየዶ መጽናዕቲ ዳርጋ ሓደ ሲሶ ዝኾኑ ኣብ ክሊ ዕድመ 16-44 ዘለው ደቂተባዕትዮን ደቀንስትዮን ኣብ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ከምዘየካየዱ ገሊጾም። እዚ ኩነታት ዋላ ኣብቶም ልዕሊ 25 ዓመት ዝዕድሜኦምን ብሓባር ዝነብሩ ጽምድን ዝኸፍአ ኢዩ። ስለዚ እቲ ኣንፈት ምንቁልቋል ሸውሃት ንወሲብ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ዝያዳ የንቆልቁል ከምዘሎ እቲ ዝተገብረ መጽናዕትታት የመልክት። እንታይ`ዩ ነቶም መንእሰያትን ዓበይትን ካብ ወሲብ ምፍጻም ዝእግዶም? እቲ ብቤት ትምህርቲ ጽርየትን ኣፋውስን ሎንዶን [ London School of Hygiene and Tropical Medicine] ዝተገብረ መጽናዕቲ ከምዘምልክቶ፡ እቲ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝርአ ዘሎ ምንቁልቋል ሸውሃት ወሲብ ኣብቶም ቅድሚ ሕጂ ኣብ ወሲብ ንጡፋት ዝነበሩ ሰባት ይርአ፡ ልዕሊ`ቶም ድንግልንኦም ክዕቅቡ ናይ ዝፍትኑ ሰባት። ጠንቂ ናይዚ ኹሉ ድማ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ዝተራእየ ማሕበራዊ ለውጢ ኢዩ ይብል ፕሮፌሰር ሳይሞን ፎሬስት። ብፍላይ ኣብዚ ዝሓለፈ 50 ዓመታት ብዙሕ ምቅይያራት ኢዩ ተራእዩ ኢሉ ኣቲ ፕሮፌሰር። ሓደ ካብቲ ምኽንያታት ድማ፡ እቶም መንእሰያት ደጒዮም ስለዝምርዓውን ምስ ስድራቤቶም ተጸጊዖም ስለዝነብሩን ብቑጠባ ድማ ርእሶም ስለዘይከኣሉን`ውን ኢዩ ኢሉ እቲ ፕሮፌሰር። እዚ ዝተገልጸ ምኽንያታት፡ ብፍላይ ተጽአጋዕነት ኣብ ስድራቤታቶም እቶም መንእሰያት ዝምድና ንኸይስርቱ ካብ ዝዕንቅጾም ምኽንያታት ክኸውን ይኽእል ኢሉ ፕሮፌሰር ሳይሞን። እቲ ካልእ ዓቢ ጠንቂ ናይዚ ሽግር ድማ፡ እቲ ወሲብ ኣብ ፊልምታት ብምርኣይ ዝፍለጥ ሕብረተሰብ፡ ብቐጻሊ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ነቲ ፊልም ብምርኣይ ነቲ ጾታዊ ርክብ ናይ ምክያድ ስምዒታትም ብኣሉታ ይጸልዎ። እዚ ኣሉታዊ ሳዕቤናት ድማ ኣብ ሂወቶም ጭንቀትን ሻቕሎትን ይፈጥረሎም እቲ ኣብያ ድማ ነቲ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝነበሮም ኣሉታዊ ኣጠማምታ የዕብዮ። ዝበዝሐ ግዜኻ ነቲ ናይ ወሲብ ፊልምታት ኣብ ምርእይ ኣብትሕልፈሉ እዋን ምስ ዓርክኻ ጾታውሲ ርክብ ንምክያድ ዘሎካ ግዜ ኣዝዩ ውሑድ ይገብሮ። ስለዚ ምስታ ተፍቅራ ዓርክኻ እትዘናግዓሉ ግዜ ኣይህልወካን ማለት ኢዩ። ቢቢሲ ኣብዚ ቀረባ ኣብ ዕዲ እንግሊዝ ኣብዘካየዶ መጽናዕቲ፡ ንልዕሊ 1,000 ሰባት ኣብ ክሊ ዕድመ 18-25 ብዛዕባ ናይ ወሲብ ፊልም ምርኣይ ምስተሓቱ፡ 55 ሚኢታዊት ናይቶም ደቂተባዕትዮ እቲ ፊልም ብምርኣይ ብዛዕባ ወውሲብ ዘለዎም ኣፍልጦ ክዓቢ ከምዝሓገዞም ገሊጾም። ካብ ወሲብ ጨሪስካ ክትሕረም ትኽእል`ዶ? ኣብዚ እዋን ስዓት 10 ናይ ምሸት ብዙሕ እትገብሮ ነገራት ኣሎ፡ ልዕሊ`ቲ ቅድሚ 20 ዓመታት ክትገብሮ እትክእል ዝነበርካ ነገራት ትብል ጄን ትዌንግ፡ ፕሮፌሰር ስነ-ኣእምሮ፡ ኣብ ዩኒቨርስቲ ሳን ዲያጎ ኣሜሪካ። ፕሮፌሰር ጄን ምስ ጋዜጣ ዋሺንግቶን ፖስት ኣብዝገበረቶ ቃለመሕተት፡ እቶም መንእሰያት እቲ ናይ ጾታዊ ርክብ ዘካይደሉ ስዓት ምስቲ ቪድዮ ጌም ምጽዋትን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ተኸታታሊ ፊልምታት ምርእይን ቀጻሊ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ምጥሓልን ነቶም መንእሰያት ካብ ወሲብ ክሕረሙ ካብ ዝገብሩ ጸለውቲ ነገራት ኢዮም ኢላ። እቶም ክልተ ምሁራት ዝገበርዎ መጽናዕቲ ድማ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብዙሓት ሰባት ርእይቶታቶም ክህቡ ኣላዒሉ። ገሊኦም ኣብ መርብብ ሓበሬታ ናይ መራኸቢ ምውዐላ [dating applications] ብቐጻሊ ምውሳኽ ኢዩ ክብሉ ከለው፡ ካልኦት ድማ ስእነት ገንዘብን ኣብ ስራሕ ዝተኣሳሰር ጭንቀትን የተኣሳስርዎ። ቢቢሲ ሬድዮ 5፡ ኣብ 2018 ኣብዘካየደቶ መጽናዕቲ፡ ንኣስታት 2,066 እንግሊዛውያን ኣባጽሕ ብዛዕባ ኣብ ወሲብን ዝምድና ምምስራትን ዘለዎም ኣረኣእያ ክምልሱ ከለው 45 ሚኢታዊት ካብኦም፡ ጭንቀት ሓደ ካብቲ ኣብ ዓራቶም ንኸይዛነዩ ሽግር ዝፈጥረሎም ጉዳይ ምዃኑ ገሊጾም። ኢሌን ብራዲ ዝተባህለት ናይ ሕክምና ክኢላ [therapist] ከምዝበለቶ ብዙሓት ዘሰንብድ ናይ ጭንቀት ሽግር ዘለዎም ሕሙማት ከምዝረኣየት ድሕሪ ምግላጽ ጭንቀትን ወሲብን ኣይሳነዩን ኢዮም ኢላ። ሳዕቤናት ናይ መተዓራረኺ ምውዐላ [dating applications] ደቂ ተባዕትዮን ኣንስትዮን ናይ ፍቕሪ መሓዛ ንምርካብ ዝተፈላለዩ መተግበርታት (ኣፕሊኬሽናት) ይጥቀሙ ናይ መተዓራረኺ ምውዐላ ነቶም ናይ ሓዋሩን ገሊኦም ድማ ናይ ሓደ ለይቲ ዝምድና ንምፍጣር ናይ ዝደልዩ ሰባት ኣጠማምት ቀይርዎ ኢዩ። እዚ ናይ መተዓራረኺ ምውዐላ ነቶም መንእስያት ነተን ዘፍቅርወን ንዕርክነት ወይ ድማ ንመርዓ ብኣካል ተራኺቦም ንኽሓትወን ኣየተባብዖምን። እዚ ሕጂ ዘሎ ወለዶ ብሰንኪ ጭንትን ትብዓት ምስኣንን ዝምድና ክፈጥሩ ከምዘጸግሞምን ኣብ ባህርያቶም`ውን ለውጥታት ከምዝገብሩን ዶክተር ዴቪድ ቤል ዝተባህለ ሓኪም ገሊጹ። ውሑድ ውሲብ ምፍጻም ሕማቕ ዲዩ? ኣይፋል፡ ንጥዕና ዝኾነ ሳዕቤናት የብሉን፡ እቲ ዝያዳ ኣገዳሲ ዝኸውን፡ ሰባት ንጥዕንኦም ክብሉ ክንደይ ግዜ ኢዮም ወሲብ ዝፍጽሙ ኢላ ሓንቲ እንግሊዛዊ ተመራማሪት፡ ፕሮፌሰር ኬይ ዊሊንግስ። እቲ ኣገዳሲ ነገር፡ እቲ ትፍጽሞ ዓይነትን ብዝሕን ናይ ጾታዊ ርክብ ኢዩ፡ እትፍጽሞ ወሲብ እንተኣሐጒሱካ ድማ ክትደጋግሞ ኢኻ ይብል ፒተር ሳዲንግናይ ወሲብ ክኢላ። እቶም ዝያዳ ጾታዎ ርክብ ከካይዱ ዝደልዩ ድማ ንወሲብ ግዜን መዓልትን ብምፍላይ ብመደብ ከካይድዎ ሓቢሩ።