"ሶስት መኣዝን"፡ ሃየስቲ ንኣብይ ኣሕመድ 'ንሎሚ ኣይቀንዐካን' ምበልዎ ነይሮም?
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ፡ ፀሓፋይ ምዃኑ ብዙሕ ዝፈልጥ ዘሎ ኣይመስልን፤ በዓል ሞያ ፊልሚ ቴዎድሮስ ተሾመ ግን ኣብዚ ጉዳይ ፈላጢ ውሽጢ እዩ። ንምዃኑ ኣብይ ኣሕመድ፡ ንፉዕ ፀሓፊ ድዩ?
ንፊልሚ ፊልሚ ዝገብሮ ፅሑፉ ጥራሕ እንተዝኸውን ጨካናት ሃየስቲ ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተር "ንሎሚ ኣይኮነልካን" ምበልዎ ነይሮም። ቴዎድሮስ ከምዝብሎ ካብታ 'ቀዝቃዛ ወላፈን' እትብል ስርሑ ወፃኢ ኣብ ኩለን ፊልምታቱ ኣብዪ ኣሕመድ ኢዱ ሓዊሱ እዩ። ነዚ ኣበሃህልኡ ክንትንትኖ ከለና፤ ‹‹አባይ ወይስ ቬጋስ››፣ ‹‹ፍቅር ሲፈርድ››፣ ‹‹ቀይ ስህተት›› ከምኡ ድማ ንኻልኦት 8 ፊልምታት ቴዎድሮስ ተሾመ ብሕቡእ ሓሳብ ኣወፍዩሎ ማለት እዩ። ደራሲ ቀዳማይ ሚኒስተር? ፊልሚ መሪቑ ዝኸፍት ሚኒስተር ንፈልጥ ንኸውን ኢና፤ ፊልሚ ዝደርስ ቀዳማይ ሚኒስተር ግን …? እንድዒ! ብሽም ብርዒ መፅሓፍ ዘሐተመ ናይ መጀመርያ ቀዳማይ ሚኒስተር ግን ኣይኮነን። ቀዳማይ ሚኒስትር ነበር መለስ ዜናዊ ‹‹ምኩሕኳሕ ዘይፍለዮ ማዕፆ›› ዝብል ልበወለድ መጽሓፍ፡ ተስፋዬ የኋላሸት ብዝብል ስም ከምዝፀሓፈ ይዝረብ። ኣብይ ኣሕመድ ድማ ‹‹ዲራዐዝ›› ብዝብል ስም-ብርዒ ‹‹እርካብና መንበር›› ከምኡ ድማ ‹‹ሰተቴ›› ዝብል ርእሲ ዘለዎም መፃሕፍቲ ከምዘበርከተ ይዝረብ። ‹‹ዲራዐዝ›› ዝብል ስም-ብርዒ ምህፃረ ቃል ሽሙን ሽም ሰበይቱን ዝሓወሰ ምዃኑ ነተን ናይ መወዳእታ ክልተ ፊደላት ሪኢኻ ምጥርጣር ይከኣል። እተን ዝተረፋ ክልተ ናይ መጀመርታ ፊደላት ስም ደቁ ዝውክላ ዶ ይኾና? ቴድሮስ ኣብዚ ጉዳይ ክዛረብ ኣየይፈቐደን። የግዳስ ክልቲኦም ካብ ቀደሙ ጀሚሩ ነንሳቶም ናይ ጥበብ ስራሕቶም ከምዝገማገሙ ይዛረብ። "ኣብ ናተይ ስራሕቲ ኣብይ ኣሎ፤ ኣብ ስራሕቲ ኣብይ ድማ ኣነ'ለኹ።" ይብል። ኣብ ሽፋን መፅሓፍ ኣብይ፡ ቴዎድሮስ ተሾመ ርኢቶ (blurb) ምፅሓፉ ነዚ ዘረጋግፀልና እዩ። ‹‹ሰተቴ›› ካልእ መጽሓፍ ኣብይ ኣሕመድ እዩ። ኣብ ጅማ ይነብር ናይ ዝነበረ ‹‹ከድር ሰተቴ›› ዝበሃል ሰብ ታሪኽ እዩ። ናይ ምዝራብ መሰል ኣብ ዘይነበረሉ ዘመነ ደርጊ ንመንግስቲ ኣብ ኣደባባይ ይነቅፍ ነይሩ ይብሃል። በዚ ምኽንያት ደርጊ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን እናኣሰረ ዝፈትሖን፤ ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ ከውሊ ከምዝቐተሎን ቴዎድሮስ ኣብ ሓደ ናይ ሬድዮ ምድላው ተዛሪቡ ነይሩ። ኣብይ ኣሕመድ ንምንታይ ብስም እዚ "ሓንጋዲ" መፅሓፍ ክደርስ ደልዩ? "ከድር ሰተቴ ናይ ናፅነት ተቓላሲ ስለዝነበረ እዩ መሪፅዎ" ይብል ቴዎድሮስ፡፡ ታይ ማለቱ ይኾን?. . . ዶክተር ኣብይ ዝሓብኦ መፅሓፍ ዶ ይህልዎ? ቴዎድሮስ ተሾመ ነዚ ሕቶ ክምልስ እኳ ጋእጋእ እንተበለ፤ ኣብይ ኣሕመድ ህዝቢ ዘይፈልጦም ስራሕቲ ከምዘለዎ ግን ኣይሓብአን። ምናልባት ናይ ግጥሚ መፅሓፍ፣ ቃለ-ተዋስኦ፣ ሓፂር ልበወለድ፣ ዶስ ካልእ ናይ ፊልሚ ፅሑፍ? ቴድሮስ ዋላ ሓንቲ ኣፋፍኖት ኣይሃበናን። ኣብ ፊልሚ "ሶስት ማዕዘን" ግን ግደ ኣብይ ኣሕመድ 50 ሚኢታዊት ከምዝሕዝ ይዛረብ። ርእስን ረቒቕን ናይቲ ፊልሚ ናቱ ምዃኑ ይዛረብሞ ነቶም "ረቀቕቲ ፖለቲካዊ ዛዕባታት ግን ንሱ እዩ ኣዐርዩዎም" ይብል። "ብዙሕ ሰብ ናቱ ስራሕ ብስመይ ከምዘውፃእኹ ገይሩ ይነቕፈኒ እዩ። ናቱ ስም ዘይጠቐስኩዎ ግን ክጥቀስ ሰለዘይደሊ እዩ፤ እንተኾነ ግን ንዓይን ንዕኡን ብዘረዳድኣና መገዲ ኣመስጊነዮ እየ" ይብል ቴድሮስ። ለካ ኣብ መወዳእታ እቲ ፊልሚ ኣብ ዘሎ ዝርዝር ተመስገንቲ "ኣብይ ወንድሜ" ዝብል ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝተውሃበ ምስግና እዩ። ‹‹…ከይትዛረብ ኢለስ ባዕለይ ቶግ ኣቢለዮ›› ኣብይ ኣሕመድ ንልኡኻት መንግስቲ ኤርትራ እንግዶት ድራር ኣብ ዝገበረሉ እዋን፤ ብዛዕባ ሕውነት ክልቲኤን ሃገራት ይዛረብ ነይሩ። ሕውነት ክልቲኤን ሃገራት ብኪነት ከርእዩ ብዛዕባ ዝፈተኑ ኢትዮጵያውያን ከየንቲ ኣብ ዝዛረበሉ እዋን ንሱ'ውን ፊልሚ "ሶስት መኣዝን" ደራሲ እየ ይብል። ካብኡ ድማ "ንነዊሕ እዋን ንቴዲ ከይትዛረብ ኢለስ ሎሚ ባዕለይ ቶግ ኣቢለዮ" ይብል። ዝሑል ትንቢት ፊልሚ ሶስት ማእዘን ካብዝፀሓፍ ሸውዓተ ዓመት ሓሊፍዎ'ሎ። ሽዑ ኣብይ ኣሕመድ ኣባል ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ነይሩ። ቴዎድሮስ ከምዝብሎ እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር መራሒ ከምዝኸውን ቀደም ጀሚሩ ይህቅን ነይሩ። "ንመሪሕነት እናተዳለወ እዩ ነይሩ" ይብል። እሞ ስሙ ክጥቀስ ዘይደለየሉ ምኽንያት'ዚ ዶ ይኸውን? "ንስኻኸ መሓዛኻ ኣብይ ሓደ መዓልቲ መራሒ ክኸውን'ዩ ኢልካ ዶ ሓሲብካ ትፈልጥ?" ንዝብል ሕቶ እንትምልስ "'መዓዝ' ዝብል ጥራሕ እየ ዘይፈልጥ ነይረ" ዝብል ምላሽ ሂቡ። ምትንባይ ቴድሮስ ተሾመ ከምዝብሎ፤ ረቒቕ ናይቲ ፊልሚ ኣብይ ኣፍሪሱ እዩ ሰሪሕዎ። መጀመርያ ከምቲ ልሙድ እኩይን ሰናይን ገፀባህርያት ኮይኖም እዮም ተፃሒፎም ነይሮም። ብኻልእ ኣበሃህላ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያዊያን ኣብቲ ፊልሚ ሓዲኦም እኩይ ፀላኢ ሓዲኦም ድማ ሰናይ ገፀ ባህሪ ኮይኖም'ዮም ተሰሊፎም። ዶክተር ኣብይ "ኣይፋል፤ እዚስ ክኸውን የብሉን" ኢሉ። 'ንክልቲኤን ሃገራት እማ ነንርእሰን ፀላእቲ ኣይንግበረን፡ እኳደኣስ ብሓባራዊ ፀገም ክፍተና እንተለዋ ኢና ክነርእይ ዝግበኣና' ኢሉ ነቲ ስክሪፕት ደጊሙ ከምዝፀሓፎ ቴድሮስ ይዛረብ። ኣብቲ ፊልሚ ዋላኳ ጥበባዊ ጨው እንተወሓዶ፤ ክልቲኤን ሃገራት ኣሕዋት ምዃነን ሓድነት ድማ ዕጨአን ከምዝኾነ ንምርኣይ እቲ ደራሲ ብዙሕ ደኺሙ እዩ። ኣብቲ ፊልሚ ከም ኤርትራዊት ስደተኛ ኮይና እትዋሳእ ማህደር ኣሰፋ ፀገም እንትገጥማ ኢትዮጵያውያን ከምዘድሕንዋ ኾይና ተሳኢላ። ብፍላይ ድማ ብፍቕራ ዝወደቐ ሰለሞን ቦጋለ ንኢትዮጵያ ዝውክል ገፀ ባህሪ ኾይኑ እዩ ሰሪሑ። ማህደር ኣብቲ ፊልሚ ኣብ ፈለማ እኳ ኣምሓርኛ ዘይትኽእል መሲላ እንተፀንሐት ደሓር ድማ ኣምሓርኛ ኣፅርያ ክትዛረብ ንሪኣ። ኣብይ እዚ ምግባር ንምንታይ ኣድለዮ? ይዝንግዕ ይኸውን 'ምበር ሃደ ምዃና ኣይተርፍን ክብል ዶ ደልዩ ይኸውን? ነምስል ኢና ዘለና 'ምበር ውሽጥና ሓደ እዩ ዶ ክብል ደልዩ ይኸውን? ካብዚ ብተወሳኺ፤ ኣብትን ኣብዝን ዝተበተኑ "ሓደ ኢና" ዝብሉ ትረኻታት ኣለዉ፤ ዋላኳ ብቕሉዕ ቋንቋ እንተኾነ። ንማህደር ሃሩር ሊቢያ ውነኣ ኣስሒቱ እንተውድቓ ሰለሞን ቦጋለ (ኢትዮጰያ?) ካብቶም ካልኦት ስደተኛታት (ካብ ካልኦት ሃገራት እቲ ዞባ?) ተፈልዩ ንማህደር ገዲፈ ኣይከይድን ይብል። መሓዙቱ "ንሳኮ ኤርትራዊት እያ" እንትብልዎ፤ "ንዓይ ኣፈላላይ የብሉን" ኢሉ ይካታዕ። ኣዕራብ መሰጋገርቲ ክዕምፅዋ እንትፍትኑ'ውን ዘድሕና ሰለሞን እዩ። ጂኦፖለቲካ እቲ ዞባ ብጥበብ ፊልሚ ንምትንካፍ ዝደለየ ይመስል። ኣወዳድእኡ ኸኣ፤ ኣብ ዶብ ሜክሲኮ ማህደርን ሰለሞንን ቃልኪዳን ክኣስሩ ይረኣይ። ኣብይ ኣሕመድ ንፉዕ ጸሐፊ ድዩ? ንፊልሚ ፊልሚ ዝገብሮ ፅሑፉ ጥራሕ እንተዝኸውን ጨካናት ሃየስቲ ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተር "ንሎሚ ኣይኮነልካን" ምበልዎ ነይሮም። እቲ ደራሲ ሕልምታቱ ከይመስጠረ ብቕሉዕ እዩ ዘዝንቦም። ሓቂ እዩ ፖለቲካዊ ባህግታቱ ሰሓቢ እዩ። እንተኾነ ግን ብቋንቋ ኑዛዘ እዩ ተፃሒፉ። ብጥበባዊ ቀመም ኣይተሓሰየን። ብውቁብ ቋንቋ ኣይተሸለመን። ሓፂርን ምቁርን ክኸውን ኣይተገበረን። ምናልባት ኣብ መወዳእታ እቲ ፊልሚ እንመሃሮ ስደት ጥራሕ ከይኮነስ ፊልሚ ምስራሕ'ውን ኣፀጋሚ ምዃኑ እዩ። ንኹሉ ኩነታት ብነዊሕ ቃለተዋስኦ ከዘንቱ ይፍትን። ካብ ፍፃመ ናብ ፍፃመ ቀልጢፉ ስለዘይሰግር ሓደ ተመልካቲ ወፂኡ ገለ ዋኒን ወጊኑ እንተዝምለስ ዘስእኖ ነገር ኣይህሉን። ሓደ ሃያሲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ "ነቲ ፊልሚ ካብ ምውዳእ ነቲ በረኻ ምስጋር ይቐልል ይኸውን" ዝበሎ ዋላኳ ርህራሄ ዘይብሉ ነቀፌታ እንተኾነ ሓቅነት የብሉን ዝባሃል ኣይኮነን። ቴዎድሮስ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝነበሮ ፃንሒት፤ ፊልሙ ብነቐፍቲ ድኹም ከምዝበሃልን ነዚ ድኽመት እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ሓላፍነት ዶ ክወስድ ይግበኦ ንዝብል ሕቶ "ንሱ ናይቲ ኣላዪ እምበር ናይ ደራሲ ፀገም ኣይኮነን" ክብል ይካታዕ። ‹‹ፊልሚ እኮ ናይ ድርሰት ውፅኢት ኣይኮነን። እኳደኣስ ንዓወት ኮነ ንውድቀት ፊልሚ ተሓታቲ ክኸውን ዘለዎ እቲ ኣላዪ እዩ። ስለዝኾነ ፀገም ኣሎ እንተተብሂሉ'ውን ናተይ 'ምበር ናይቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣይኮነን" ኢሉ።