ኣደነትን ብድሆታቱን ኣብ ሰደት
ብመሰረት ጸብጻብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ፡ ኣብ 2017 ኣብ መላእ ዓለም ኣስታት 65 ሚልዮን ኣህዛብ ካብ ሃገሮም ተመዛቢሎም ዑቁባ ከምዝሓተቱ ይፍለጥ።
መብዛሕትአን ደቂ ኣንስትዮ ክኾና ከለዋ፡ ሓንቲ ካብ ዓሰርተ ድማ ነብሰ-ጾር ከምዝኾነት እቲ ጸብጻብ የነጽር። ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ፡ ብሰንኪ ስእነት ሕክምናን፡ ብዘጋጥመን ግፍዒን፡ ጾታዊ ዓመጽን፡ ዘይተደልየ ጥንሲን ኣብ ሓደጋ ብውዳቕ ኣደራዕ ተሰኪመን ይነብራ። ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዘጋጥም ዘርዕድ ጸገማት ፡ ዘየተኣማምን ውሕስነት መነባብሮን፡ ጉድለት መሰረታዊ ነገራት ፡ ጉድለት ጽሩይ ማይን መግብን፡ ትሑት ቐረብ መደበር ጥዕናን ተወሲኽዎ ስደተኛታት ኣዴታት ንደቀን ንምምጋብን ምኽዳንን ነታ ስድራ ጠሚረን ኣብ ምሓዝን ብርቱዕ ቃልሲ የሕልፋ። እዚ ኩሉ ዓደን ገዲፈን ናብቲ ዝምደብኦ ዓዲ ዝብጽሓ ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ፡ ናይ ትምህርትን ስራሕን ዕድል ዝረኽባ ኣዝየን ውሑዳት ኢየን። ምኽንያቱ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ብሰንኪ ሕጽረት ቋንቋን ብቑዕ ሰነዳትን፡ ከምኡ'ውን ምስቲ ሓድሽ ባህሊ ስለዘይውሃሃዳ ስራሕ ንምርካብ ኣዝየን ይሽገራ። ኣደ ኣብ ጥዑይ ስድራ ቤትን ሕብረተ ሰብን ኣብ ምምስራት ዝዓበየ ተራ ትጻወት። ጥዑይ ስድራቤት ክትመርሕ ፡ ንኣደ ጥዑይ ባይታ ክፍጠረላ ኣለዎ። ካብቶም ንኣደ ጥዑይ ሕብረተሰብ ከይትምስርት ዝዕንቕጹ ሓደ ናብራ ኣብ ስደት ኢዩ። ኣብ ከተማ ናይሮቢ እተቕመጥ ሓንቲ ወላዲት ንብድሆታት ኣደነትነ ስደትን " ኣብ ስደት ልዕሊ ኣብ ሰብኣይ ሓላፍነት ናይ ቆልዑ ኣብ ዝባን ኣዴታት'ዩ ዝዛይድ" ክትብል ትገልፆ። "ንኣደ ኣይኮነን ህጻን ኮይንካ ዋላ ክንዲ ሰብ ኣኺልካ ፡ ሓዳርካ ፈሊኻ'ዉን ዝናፈቕን ዘድልን'ዩ" ትብል። ብዙሓት ኣዴታት ኣብ ስደት ፡ ንደቐን ከምህራ ፡ ኣብ ዝብጻሕ ከብጽሓ ፡ ነብሰን ኣሕሲመን ፡ ዘይምሱል መሲለን ከም ዝሓልፈኦ ብምሕባር "ኣደ ንደቓ ህያብ ናይ እግዝኣቢሄር'ያ" ክትብል ትገልፅ። ኣደ ነቲ ብዝተፈላለይ ምኽንያት ዝሰዓበ ምፍልላይ ስድራ ቤት ኣደራዕ ትስከም። ንኣብነት ኣሰብኡተን ብሞት ወይ'ውን ብቦታ ምስ ዝፍለይወን፡ ኣብ ዝሃለዋ ሃልየን ተሰከምቲ ሓልፍነት ስለዝኾናን፡ ካብ ዓቅመን ንላዕሊ ስለዝኾነን ኣደዳ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ስንክልና ይኾና። መብዛሕትኦም ስደተኛታት ፡ ዓዶም ዝገድፉሉ ተመሳሳሊ ምኽንያታት ኣለዎም። ካብኣቶም ከኣ ውግእ፡ ምፍልላይን ምፍንቓልን ስድራ ቤት፡ ንዝተበተኑ ክትእክብ ምጽዓርን ካልኦትን ክንጠቅስ ይክኣል። እዚኣቶም ንኣደ ጥዑይ ስድራ ቤትን ሕብረተ ሰብን ከይትምስርት ብኣሉታ ይጸልውዋ። ኣደ ኣብ ስደት ነቲ ዝተባሕጎገ ስድራ ቤት ኣብ ምስትኽኻልን፡ ምስ ሓድሽ ሕብረተሰብ ክትወሃሃድ ኣብ ምጽዓርን፤ ማሕበራዊ፣ ባህላውን ፖለቲካውን፡ ኣንጻር ተነጽሎ ምስራሕን፡ ምስ ሓድሽ ቛንቛ ክትለማመድን፡ ከምኡ'ውን ቁጠባውን ውህደት ኣብ ምርግጋጽን ዘይተኣደነ ጻዕርታት ተካይድ። ካልእ ኣብ ስደት ደቃ ተዕቢ ዘላ ዘዛራረብናያ ወላዲት "ኣብ ስደት ክትነብር እንከለኻ ፡ ስደተኛ ጥራይ ምኻንካ ጥራይ ዘይኮን ፡ ስታተስ ናትካ'ውን ወሳኒ'ዩ ፡ ስደትኛ እንተኾንካ ብቐሊሉ ስራሕ ክትረክብ ኣይትኽእልን ኢኻ ፡ ወላዲት ካብ ረዲኤት ጥራይ ተጸብያ ደቓ ከተዕቢ ኣዘዩ ከቢደ'ዩ" ድሕሪ ምባል " ቆለዓ ሕከምና፣ መግቢን ትምህርቲን የድልዮ ፡ ኣብ ስደት ኮይነ ካብ ዝርኣኽዎ ዓቢ ብድሆ ክኣ ትምህርትን ሕክምናን'ዩ" ክትብል ትገልፅ። ስራሕ ምስ ዘይምህላው ፡ ክፈሊት ናይ ትምህርትን ሕክምናን ካብቶም ኣሽገርቲ ምኻኖም'ውን ትዛረብ። ብሰንኪ ስደት ብዙሐት ኣደታት ግዳያት ናይ ዓመጽን ኣደዳ ተነጽሎን ኮይነን ይርከባ። ከም ኣእምሮኣውን ኣካላውን ጸገማት ጥዕናን፡ ድኽነት፡ ጭንቀትን ጽምዋን፡ ሽግር ጠባያት መዕበያ ደቀን የጋጥመን። ነዚ ሐዊስካ ኣደታት ደቀን ምስዘይጥዑያት ሰባት ከይራኸቡ'ሞ፡ ኣብ ዘይተደልየ ጉዳኢ ወልፍታት ከም ኣልኮላዊ መስተን ሽጋራን ዝኣመሰሉ ነገራት ከይወድቁ ኣብ ዘይውዳእ ሻቕሎት ይነብራ። ኣብ ባህሊ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ቆልዓ ክዓቢ እንከሎ ካብ ስድራ ቤቱን ጎረባብቱን እምነት፡ ክብሪ ከምኡ'ውን ልምዲ ስራሕን ካልኦትን ይወርስ። ቀዳመይቲ ቤት ትምህርቲ ናይ ቆልዓ ከኣ ስድራ ቤት ኢያ። ኣካል ናይታ ስድራ ቤት በብወገኖም ነቲ ቆልዓ ሞራልን ስነ-ምግባር እናመሃሩ'ዮም ዘዕብይዎ። እዚ ኩሉ ዝወሃቦም ትምህርቲ ፡ እቲ ቆልዓ ምእንቲ ጥዑይ ኣካል ናይታ ስድራ ቤት ኮይኑ ነብሱን ንስድራ ቤቱን ክኣሊ ኢዩ። ኣብ ኣፍሪቃ ስድራ ክንብል እንከሎና ኣቦን ኣደን ጥራሕ ዘጠቃለለ ዘይኮነስ፡ ብምሉኡ ማይ-ቤት፡ ኣቦን ኣደን፡ ኣበሓጎታት፡ ኣሞታት፡ ኣኮታት፡ ኣዝማድና፡ ጎረባብትና፡ የጠቃልል። እዞም ዝጠቀስናዮም ከኣ ኣብ ምዕባይን ምኹስኳስን ነናቶም ኣበርክቶን ጽልዋን ኣለዎም። ኮይኑ ግን ስደት ንስድራ ቤት መቓቒሉ፡ ኣደን ኣቦን ብወገኖም ተሰዲዶም፡ ቆልዑት ካብ ስድራ ቤቶም ተፈልዮም፡ መዕበያን፡ ፍቕርን ኩሰካሰን ከይረኸቡ ይዓብዩ። ወይ'ከኣ ኣደ በይና ኣብ ናይ ቆልዑ ስነ-ምዕበያ ክተሳተፍ ተግደድ።