ኢትዮጵያ፡ ከተማ ሃዋሳ ኣብ ድሮ ህዝበ-ውሳነ ዞባ ሲዳማ
ጽባሕ ረቡዕ [10 ሕዳር 2012 ኣ.ኢ] ኣብ ዞባ ሲዳማ ዝርከቡ ልዕሊ 1,600 ነቑጣታት ምርጫ፡ ህዝበ-ውሳነ ('ረፈረንደም') ክካየድ እዩ። በዚ ምኽንያት ርእሰ ከተማ'ቲ ዞባ ዝኾነት ሃዋሳ ቅድሚ ኣርባዕተ ወርሒ ካብ ዝነበረቶ ዝተፈለየ ምስሊ ሒዛ'ላ።
ቅድሚ ኣርባዕተ ወርሒ ማለት ሓምለ 2011 ኣ.ኢ ሲዳማ ካብ ዞባ ናብ ክልል ንክትዓብይ ኣብ ዝቐረበ ሕቶ 'እወ' ዝብል መልሲ ተዋሂቡ ብዝብል፡ መናእሰይ ሓጎሶም ብዝተፈላለየ መገዲ ገሊጾም ነይሮም። እቲ ስምዒት ሓጎስ ግን ነዊሕ እዋን ኣይጸንሐን። ቀጺሎም ኣብ ዝነበሩ መዓልታት ብዝተወልዑ ጎንጽታትን ዘጋጠመ ምፍሳስ ደምን፡ ሃዋሳ ናብ ሓዘን ኣትያ። ኣብቲ ዞባ ኣብ ዝርከባ ከተማታት ብዝተወልዑ ጎንጽታት ብዙሓት ተቐቲሎምን ንብረት ዓንዩን። ሽዑ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ወርሒ ሕዳር ንምስረታ ክልል ሲዳማ ውሳነ ዘሕልፍ ሪፈረንደም ከምዝካየድ ኣፍሊጡ። ስግኣታት ከተማ ሃዋሳ ጽባሕ ረቡዕ ዝካየድ ህዝበ-ውሳነ ብዝፈጠሮ ድባብ ዝሕልሕል ዝበለት ከምእትመስል፤ ውሽጣውሽጢ ግን ከም ረመጽ ዝተደጎለ ወጥሪ ከምዝዓሰላን ኣብቲ ቦታ ዝርከቡ ጋዜጠኛታት ቢቢሲ ይገልጹ። ካብ ውሽጢ ዓድን ደገን ብዙሓት በጻሕቲ ኣብ ሃዋሳ ክዘናግዑ ይመርጹ። ካብ ቀረባ መዓልታት ንደሓር ግን ቁሩብ ከምዝተዘሓሓለት ኣብታ ከተማ ዝነብሩን ዝሰርሑን ንቢቢሲ ተዛሪቦም። ኣገልግሎታት ብምሃብ ዝመሓደሩ ሰብ ትካላት፡ ነቲ ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት ዝነበረ ሰላማዊ ኩነታት ይናፍቑ። መጻኢ ዕጫ ናይታ ከተማ [ናብ ክልል ሲዳማ'ዶ ወይስ ኣብ ክልል ደቡብ ትጸንሕ ዝብል] ክሳብ ዝፍለጥ ኣብ መነባብሮ ህዝቢ ጽልዋ ከምዘሕደረ፡ ሓደ ዘዘራረብናዮ ሰራሕተኛ ዘይመንግስታዊ ትካል ገሊጹ። ንሱ፡ ብድሕሪ ህዝበ-ውሳነ ብዛዕባ ክፍጠር ዝኽእል ኩነታት'ውን ብኣጋ ምፍላጥ ስለዘይከኣል፡ ሰባት ስቕታ ምምራጾም ዝገርም ከምዘይኮነ ይዛረብ። ብፍላይ እቲ ህዝበ-ውሳነ (ረፈረንደም) ዝካየደሉ መዓልቲ እናቐረበ ምስመጽአ ሰባት ምንቅስቓሶም ክንክዩ ከምዝተዓዘበ ካልእ ነባሪ ከተማ ሃዋሳ ሓቢሩ። ኣብቲ ጽባሕ ዝካየድ መስርሕ ምሃብ ድምጺ (ምርጫ) ስራሕን ትምህርትን ከምዘይህልዉ፡ ኣካቢት ቦርድ ምርጫ ወይዘሮ ብርቱካን ሚደቅሳ ትማሊ ኣብ ዝሃበቶ ጋዜጣዊ መግለጺ ተዛሪባ'ያ። ኣብታ ከተማ ብዙሓት ሰባት ካብን ናብን ንምንቅስቓስ ዝጥቀሙለን ሞተር ብሽክሌታታት'ውን ብምኽንያት እቲ ህዝበ-ውሳነ ኣይክንቀሳቐሳን። እቲ ህዝበ-ውሳነ ተስፋን ስግኣትን ሓዚሉ ኣሎ ከተማ ሓዋሳ ብጎስጓስ ኣዕለቕሊቓ ኣላ እንተበልና፡ ምግናን ኣይኮነን። ነቶም ዝድግፉ ዘነኣእሱ መልእኽትታት ኣብ ጎደናተት እታ ከተማ፡ ኣደባባያትን ህንጻታትን ዝተሰቐሉ ብርክት ዝበሉ፡ ሰሓብትን ዓበይትን መወዓውዒ ሰሌዳታት ኣቓልቦ ንምስሓብ ኣይጽገሙን። እቶም ነቲ ህዝበ ውሳነ ዘተኮሩ መልእኽትታት ግና ኣብቶም ሰሌዳታት ጥራይ ዝተደረቱ ኣይኮኑን፤ ኣብ ኣፍደገ ትካላት ንግዲን ምስ ኣስማት ትካላት ወሃብቲ ኣገልግሎት ሰፊሩ ይርአ፤ ነበርቲ ኣብ ክዳኖምን ኣብ መካይኖምን ጠቂዖም ይዛወሩ። እንተኾነ ግና እቶም ንኽልቲኦም (እቲ ዞባ ኣብዚ እዋን ብዘሎ ናይ ህዝብታት ደቡብ ብሄራትን ብሄረሰባትን ኮይኑ ክቕጽል ዝደልዩን ርእሱ ዝኸኣለ ክልል ክኸውን ዝጠልቡን) ወገናት ዝውክሉ፡ ናይ ዕትሮን ናይ ኣጉዶን ምስልታት ብሓባር ዝርከቡ ኣብተን ኣብታ ከተማ ዘለዋ ማእካለት መረጻ ጥራይ እዩ። ኣብ ካልኦት ከባቢታት እታ ከተማ ዝተዛወረ ሰብ፡ እቲ ጎስጓሳት ብኽልቲኡ ሸነኻት ብማዕረ ከም ዘይተኻየደ ክግምት ይኽእል እዩ። እቲ ህዝበ ውሳነ፡ ንዓመታት ዝጸንሐ ሕቶ ምላሽ ዝህብ ምዃኑ ዝገልጹ ክህልዉ ከለዉ፡ እቲ ህዝበ-ውሳነ ድሕሪ ምሕላፉ ዝህልው ህይወት እንታይ ክመስል ከም ዝኽእል ስግኣት ሓዲርዎም ከም ዘሎ ዝዛረቡ'ውን ኣለው። ንመጻኢ ሽግር ከይፈጥረሎም ብምስጋእ፡ ሎሚ መርገጺኦም ብግልጺ ካብ ምዝራብ፡ ዝተቖጠቡ'ውን ኣይተሳእኑን። ጽምኢ ሰላም ነበርቲ እታ ከተማ እቲ ህዝበ-ውሳነ ብሰላም ክዛዘም ዘለዎም ትምኒት ተዛሪቦም ኣይውድኡን። ዛጊት ምስ ጸጥታን ምዝራግ ሰላምን ብዝተኣሳሰሩ ጉዳያት፡ ዘጸግም ኩነታት ከም ዘየሎ ወይዘሮ ብርቱካን ብሰኑይ ተዛሪባ። ካብ ነበርቲ እታ ከተማ ብተደጋጋሚ ከም ዝስማዕ: ብዛዕባ ሰላም ተስፋ ናይ ምቑራጽ ስምዒታት ዘመላኽት ይመስል። ሓደ ነባሪ ነቲ ኣብታ ከተማ ሕጂ ዝርአ ዘሎ ተዛማዲ ሰላም ምስቶም ድሕሪ'ቲ ናይ ወርሒ ሓምለ ጎንጺ ኣብታ ከተማ ተዋፊሮም ዘለው ኣካላት ጸጥታ ብምትእስሳር፡ "እዚ ሞ ክሳብ መዓስ'ዩ ክቕጽል?" ክብል ርእይትኡ ይህብ። ቦርድ መረጻ፡ ንውጽኢት እቲ ህዝበ-ውሳነ ኣብ ውሽጢ ሒደት መዓልትታት ንህዝቢ ከም ዘፍልጥ ሓቢሩ ኣሎ። ብድሕሪኡ እቲ ከባቢ እንታይ ዓይነት ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፡ ማሕበራውን ጸጥታውን ኩነታት ይህልዎ ይኸውን ዝብል ሕቶ ጊዜ ዝምልሶ እዩ።