'ካብ ብኣፍ ብተግባር'፡ ባሕተላይ ኣቦ፡ ደቂተባዕትዮ ኣቦታት ንክኾኑ የምህር ኣሎ
ወላዲ ምዃን፡ ቃል ጥራሕ ኣይኮነን፡ ብተግባር ካብ ቃል ብዝዘለለ ወላዲ ከብሉ ዝኽእሉ ነገራት ምትግባር እውን ግድን ይኸውን። ስለዝኾነ ድማ፡ ብሉፅ ኣቦ ንምዃን ዘኽእል መምርሕታት ዝሓዘ ማንዋል ተዳልዩ ኣሎ።
ኣሰልጣኒ ኩዕሶ እግሪ ስቴቨን ሊን፡ ደቂባዕትዮ ከመይ ጎበዛት ኣቦታት ክኾኑ ከምዝኽእሉ ምምሃር ድልየቱ እዩ ስቴቨን ሊን፡ ኣብ ሃገራት ካሪብያን ዝርከቡ ደቂተባዕትዮ፡ ብኸመይ ሰባት ዝቐንእሎም ኣቦታት ክኾኑ ከምዝኽእሉ ዝሕብር፡ ኣብ ኢድ ዝተሓዝ "fatherhood training" ዝብል ዕውት መፅሓፍ ናብ ዕደጋ ኣብቂዑ ኣሎ። ሊን፡ ኣብ ዝሓለፉ 20 ዓመታት 'ካብ ብኣፍ ብተግባር' ('Deeds not words') ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ንልዕሊ 10 ሽሕ ደቂተባዕትዮ፡ ብኸመይ ፅቡቓት ኣቦታት ክኾኑ ከምዝኽእሉ ኣምሂሩ እዩ። ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ካሪብያን፡ ዝበዝሕ ግዜ ኣደታት እየን ንደቀን ዝሕብሕባ፤ ከም ፀብፃብ ማእኸል ህፃናት ውድብ ሕቡራት መንግስታት (ዩኒሴፍ) ድማ፡ ኣብ ሓደሓደ ሃገራት ኣይስላንድ ካብ 10 ህፃናት፡ እቶም ሰለስተ ጥራሕ እዮም ምስ ኣዲኦምእን ኣቡኦምን ዝነብሩ። ኣብዘን ሃገራት እዚአን ደቂኣንስትዮ ጥራሕ ከምሓብሐብቲ ውላድ ተገይሩ ዝውሰድ ግንዛበ ንከብቅዕ ድማ ሃንቀውታ ኣይተ ሊን እዩ። ሕማቕ ውርሲ " ንርእሶም ብዘይ ኣቦ ዝዓበዩ ኣቦታት ረኺበ እየ፤ መብዛሕትኦም ድማ ብኣደታት እዮም ዓብዮም" ክብል ስቴፈን ሊን ንቢቢሲ ይገልፅ። "ስለዚ፡ ብኸመይ ኣቦ ምዃን ከምዝከኣል ናባይ ክመፅኡ እንከለዉ፤ ዳርጋ ቋንቋ ቻይና እንከይፈለጥካ ኣብ ቻይና ዑደት ከም ምግባር እዩ" ብምባል ኣቦነት ልዕሊ ቃል ከምዝኾነ ይገልፅ። ስቴቨን ሊን (መነፀር ዝገበረ) ንኣቦታት ጥራሕ እንተይኮነስ እንኮላይ ንደቂተባዕትዮ ሰገናት እውን እዩ፡ ብኸመይ ፅቡቕ ወላዲ ምዃን ከምዝከኣል ዝምህር ኣሰልጣኒ ኩዕሶ እግሪ ዝኾነ ስቴቨን ሊን፡ ደቂተባዕትዮ ኣቦታት ብሓባር ስፖርታዊ ምንቅስቓስ ንክገብሩን፤ ኣብታ ጉጅለ ዘለዉ ኣወዳት ናይ ኣቦነት ተሞክርኦም ንክለዋወጡ ዝኽእልሉ ስፖርታዊ ምንቅስቓሳት ኣዳልዩ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ዓማዊሉ ብሓንሳእ ሓደሓደ ንጥፈታት ዝለማመድሉ ቤትዕዮ ብምድላው፡ ብኸመይ ምግቢ ከዳልዉ፣ ክዳን ክሓፅቡ (ላውንደሪ)፣ ድሕረ ባይትኦም ከዳልዉን (ሲቪ) ዕዉት ናይ ስራሕ ቃለመሕተት ክገብሩን ምምሃር እውን፡ ኣካል እዚ ትምህርቲ 'ካብ ብኣፍ ብተግባር' እዩ። ነዚ ትምህርቲ ዘድልይ ወፃኢ ብመንግስታዊ ትካላትን ኣይተ ሊንን ዝተሸፈኑ ስለዝኾኑ፡ ድሌት ዘለዎም ወዲ ወይ ድማ ኣቦታት ብነፃ ክመሃሩ ይኽእሉ። ኣብ ኣንቲጉዋን ባርቡዳን ሓዊሱ፡ ኣብ ካሪብያን ዝርከባ ሽድሽተ ሃገራት፡ ሸኽሚ ስድራ ኣብ ደቂኣንስትዮ ጥራሕ ዝተዳዕነነ ብምዃኑ፡ ስድራ ኣብ ድኽነት ከምዝነብሩ ሰብመዚ መንግስቲ እተን ሃገራት ይገልፁ። ስቴቨን ድማ 'ካብ ብኣፍ ተግባር' ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ዝጀመሮ ትምህርቲ፡ ንደቂተባዕትዮ ኣብዘን ሃገራት ይህብ ኣሎ። ወርቃዊ ግዜ ኣዝዩ ስራሕ ንዝፅዕቆን ኣቦ ሓሙሽተ ቆልዑት ንዝኾነ ኒክ ክርስቶፈር፡ እዚ መደብ ንደቁ ግዘ ክህብ ከምዘለዎ መዘኻኸሪ እዩ ኮይንዎ። ኒክ ክርስቶፈር፡ ምስ ደቁ ዘሕልፎ ግዘ ክንደየናይ ክቡር ከምዝኾነ፡ እዚ መደብ ከምዝመሃሮ ይዛረብ "ምስ ኣቦ ምዕባይ ማለት እንታይ ምዃኑ ፈሊጠ፤ ኣቦይ ሰምበት ክኸውን እንከሎ፡ ናብ ገማግም ባሕሪ ከምዝወስደኒ ብዙሕ ግዘ ቃል ኣትዩለይ እዩ፡ ግና ሰምበት እውን ኣብ ስራሕ እዩ ዝኸውን" "ኣቦይ ከምዚ ዝኸውን፡ ናተይ ህይወት ዝበለፀ ንምግባር ዋላ እኳ እንተኾነ፡ ሕዚ ምስኡ ዘሕልፎ ግዜ ግና ንዓይ ልዕሊ ዝኾነ ነገር እዩ" ይብል ውላድ ክርስቶፈር። ኣይተ ክርስቶፈር፡ ድሕሪ እዚ ትምህርቲ፡ ሰምበት ምስ ደቁ ግዜኡ ዘሕልፈላን ዝዘናግዐላን ግዜ ክትኸውን ክኢላ፤ ስድራ ክርስቶፈር ድማ ነዛ መዓልቲ፡ ብሃንቀውታ ዝፅበይዋን ብዊንታ ዝተምልአትን ኮይና። በዓልቲ ገዛ ክርስቶፈር እውን በዚ ዝረኣየቶ ሓድሽ ለውጢ ሕጉስቲ እያ። "ቅድሚ ሕዚ ብልምዲ፡ ናይ ደቅና ዕዮገዛ ምቁፅፃርን ክሰርሑ ምግባርን፡ ናህተይ ግደ እዩ ነይሩ፡ ሕዚ ግና ኒክ ናይቶም ደቅና ዕዮታትን ትምህርታዊ ጉዳያትን ኣብ ምስራሕን ንክዘናግዑን ይሕግዘኒ ኣሎ" ትብል። "እዚ መደብ ስድራና መቐረት ንክህልዎ ኣኽኢሉ እዩ። ሕዚ እኮ ናይ ስድራ ፊልሚ እንከይተረፈ ብሓባር ንርእይ ኣለና፤ እንሰትዮ መስተ ኮነ ፈንድሻ በዓልና ኢና ንሰርሕ" ብምባል ኣብቲ ስድራ ዝተፈጠረ ለውጢ ትገልፅ። ባሕተላይ ኣቦ ኣብ 'ተራኺ ሳዕስዒት' ወናኒ እዚ ምህዞ ኣይተ ስቴፈን ሊን፡ ጓሉ ማርጋሬት ካብ ናይ ሓሽሽ ውልፍቲ ኣደ ካብ ትውለድ ጀሚሩ፡ ካብ ዝሓለፉ25 ዓመታት ጀሚሩ ባሕተላይ ኣቦ ኮይኑ እዩ ፀኒሑ። ንክልተ ዓሰርተታት ዓመታት፡ ምስ ውላዱ "ኣብ ተራኺ ሳዕስዒት (ballet practice) ዝነጥፍ ብሕታዊ ኣቦ " ኮይኑ እዩ ፀኒሑ። እዚ ልምዱ ከም ተሌቬዥን ዝኣመሰሉ መራኸብቲ ሓፋሽ ብምጥቃም ናብ ብዙሓት ከባፅሖ ጀሚሩ። "ኣብ ሃገራት ካሪብያን ዝርከቡ ደቂተባዕትዮ ምናልባት ላህጅኦም ዝተፈለየ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ናብ ናተይ ማእኸል ትምህርቲ ኣቦታት እንተመፅዮም ግና ኩሉ ነገሮም ሓደ ዓይነት እዩ ዝኸውን" ይብል። "ሚስጥራት ዓወተይ ዝኾኑ ሓሙሽተ መሰረታዊ ነገራት፡ እምነት፣ መስዋእቲ፣ ተበግሶ፣ ፍፁም ዝኾነ ፍቕሪን እዮም። ካብዚኦም እቲ ሓደ እንተጎዲሉ ግና፡ ዓብይ ጉድጓድ ኣሎ" ደቂተባዕትዮ ዝተፈላለዩ ነገራት ይሰምዑ፡ ብሓደ እንትኾኑ ድማ ብግልፂ እዮም ዘውግዑ" ዝብል ስቴቨን፡ ኣቦታት ክሳብ ንስድርኦም ምሕብሓብ ዝጅምሩ፡ ኣብ ህይወቶም ዝገበርዎ ኩሉ ልክዕ ክኸውን ከምዘይኽእል እየ ዝነግሮም ይብል። ብሉፅ ኣቦ ንምዃን፡ ደቅኹም ኣብ ተፃውትሉ ግዜ ሓያላትን መሃዝትን ክትኾኑ ይግባእ። ኣቦታት ሓለቓ ናይታ ኣብ ሓንቲ ኣጉዶ ዝጀመርኹማ ቤተሰባዊ ጉጅለ ኢኹም። እታ ትብህግዋ ጉጅለ እንተጠፊኣ ግን፡ ምኽንያት እቲ ዝስዕብ ምብትታን ንስኹም ከምትኾኑ ከዘክረኩም ይደሊ ዝብል ስቴፈን፤ ስለዝኾነ ድማ፡ ንካልኦት ሓላፍነት ምውሳድን ምሕላይን ስለዘየኽፍልን ዘየኸስርን፡ ኣቦታት፡ ቅኑዓትን ዓንዲ ሑቐ ህይወት ውላድኩም ብምዃንን ብዙሓት ከም ዝብህግዋ ፀሓይ ብርሃን ኩኑሎም ብምባል ይምዕድ።