ጃዋር፡ ምስ መራሕቲ ህወሓት ክዘራረብ ሓሳብ ኣለዎ
ንዝሓለፉ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝነበረ ናዕቢ ሽሙ ጎሊሁ ይፅዋዕ። ሰባት፤ ኣብ ኢትዮጵያ ሕዚ መፂኡ ንዘሎ ለውጢ ዝዘወረ ክብሉ ይገልፅዎ።
ጃዋር መሓመድ ጃዋር መሓመድ 'ውን እንተኾነ ሓንፃፂ ናይቲ ናዕብን ለውጥን ምንባሩ ኣይሓብአን። ጃዋር ድሕሪ ዓሰርተ ዓመታት ንመጀመርያ ግዜ፡ ኣዲስ ኣበባ ክኣቱ እዩ። ካብ ቁልዕነትካ እትዝክሮን ክትሪኦ ዝተሃንጠኻሉን ነገር'ዶ ይህሉ ይኸውን ኢልና ሓቲትናዮ። "ፅቡቕ ናይ ቁልዕነት ተዘክሮ የብለይን። ኣብቲ እዋን ኣብ መንጎ ኦነግን ኢህወዴግን ውግእ ነይሩ። ናተይ ስድራ ድማ በዚ ውግእ ኣዝዩ ዝተሃሰየ እዩ ነይሩ። ናተይ ቁልዕነት ከም ናይ ካልኦት ኣይኮነን። ናይ ቁልዕነት ተዘክሮ ክትብሎ ዝጥዕም ኣይኮነን።" ይብል። ንምንታይ ይምለስ ኣሎ? ጃዋር ኣብዚ ሰዓት እዚ ንዓዲ ምምላሱ ረብሓ ከምዘለዎ እዩ ዝኣምን። "ሃገር ዝሕምሱ ውልቀሰባትን ጉጅለታትን ኣለዉ። እቲ መፂኡ ዘሎ ለውጢ፡ ሰላም ከምፅእ ከምዘይኽእል፣ ውሕስነት ዜጋታት ከረጋግፅ ከምዘይኽእል፣ ዜጋታት ብሰላም ወፂኦም ክኣትዉ ዘኽእል ከምዘይኮነ፣ ኢትዮጵያ ከም ሃገር ሕዚ'ውን ኣብ ዘይምርግጋእ ከምዘላ፣ ናብ ሰላምን ዲሞክራስን ኣይትሰጋገርን ዘላ እናበሉ ህዝቢ ኣብቲ ለውጢ ኾነ ኣመራርሓ እምነት ከይህልዎ ይሰርሑ'ዮም ዘለዉ። ከማይ ዝኣመሰሉ ሰባት ናብ ዓዲ እንትምለሱ ድማ ከምዚ ዓይነት ኣተሓሳስባታት ንምድኻም ጠቓሚ እዩ። ብተወሳኺ ድማ፡ ቃልስና ሕዚ ካብ ተቓውሞ ናብ ምምሕዳር ክዓቢ ስለዘለዎ፡ ቅድሚ ሕዚ ብተቓውሞ ክንቃለስ ዝፀናሕና ሰባት ናብ ህንፀት ዲሞክራሲን ሰላምን ክንዋፈር ኣለና።" ኢሉ። ጃዋር ናብ ኢትዮጵያ ምስተመለሰ ብመንግስቲ ሓለዋ ክግበረሉ እዩ። ነዚ ድማ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተርን ምስ ወፃኢ ጉዳይ ሚኒስተርን ተዛቲና ኢና ይብል። ናብ ትግራይ ንምንታይ እዩ ክኸይድ? ጃዋር ቅድሚ ሕዚ፡ ካብ ኢትዮጵያ ቅድሚ ምውፅኡ፡ ናብ ትግራይ ከይዱ ከምዝነበረ ይዛረብ። ንኣክሱም ርእይዋ እዩ። "ፖለቲካዊ ተሳትፎ ምስጀመርኩ ግን ከይደ ኣይፈልጥን። ነታ ክልል እፈልጣ እየ ክብል ኣይኽእልን። ሕዚ ዝኸደሉ ዕላማ፡ ንዝሓለፈ 27 ዓመታት፡ ህወሓት ብዝሰርሖ ጥፍኣት ኣብ ሞንጎ ትግራይን ካልኦት ክልላትን ምርሕሓቕ ከምዝተፈጠረ ፍሉጥ እዩ። ሕዚ ህወሓት ፖለቲካዊ ዓብላልነቱ ስለዝሰኣነ፡ ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ምትፍናን ዝተፈጠረ ይመስል። ነዚ ምትፍናን ምዝሕሓል ከድሊ እዩ። ዴሞክራሲያዊት፣ ሰላማዊት፣ ሓድነት ዘለዋ ሃገር ክንሃንፅ እንተደሊና፡ ንሓንቲ ክልል ንወሰን ደፊእኻ ኣይኸውንን። ብዘለኒ ተሰማዕነት፤ ተጋሩ ኣብዚ ለውጢ ቀጥታዊ ተሳትፎ ክህልዎም ንምሕጋዝ ክፍትን እየ። ስለዚ ድማ ናብታ ክልል ከይደ ምስ ምሁራት ኮፍ ኢለ፡ ዘተሓሳስቦም ጉዳይ እንታይ ከምዝኾነ ክሰምዕ እደሊ እየ። ምስ መራሕቲ ህወሓት 'ውን ከይተረፈ ንምዝርራብ፣ ንምስማዕን ፍታሕ ንምቕራብን ሓሲበ ኣለኹ" ኢሉ። ተሳትፎ ሰብመዚ ኣብቲ ናዕቢ በዓል ለማ መገርሳ ዝሰርሕዎ ስራሕ ኣናኢስና ክንሪኦ ኣይግባእን በሃሊ እዩ ጃዋር። "በዓል ለማ ናብ ቅድሚት ብምምፃእ፤ ምስ ገዱ ተዋዲዶም ዝሰርሕዎ ስራሕ፤ ነታ ሃገር ኣድሒኑዋ እዩ። ምኽንያቱ፤ ንሳቶም እንተዘይመፁ፡ ነቲ ስርዓት ብዓመፅ ናብ ምግልባጥ ኢና ኽንከይድ ነይርና። ከምኡ እንተንገብር ድማ ውድቀት ሃገር ከስዕብ ዝኽእል ሓደጋ ነይርዎ እዩ" ኢሉ። ኣብቲ ናዕቢ፡ ምውህሃድ ሰብመዚን መናእሰይን ኣመልኪቱ እንትዛረብ ድማ እኒ ለማ ጥራሕ ኣይኮኑን ነይሮም ይብል። "ኣብ ፖለቲካ ኾነ ኣብቲ ወተሃደራዊ ክንፊ፣ ከምኡ'ውን ኣብ ድሕንነት ንዓሰርተ ዓመታት ውሽጢ ንውሽጢ ክሰርሑ ዝፀንሑ ሰባት ነይሮም'ዮም። ምስ ገሊኦም ንዘራረብ ነይርና፤ ብኣብዝሓ ግን ንናበብ ኢና ነይርና።" ሓላፍነት ክወስድ ድዩ? ኣብቲ ንሱ ዝመርሖ ምንቅስቓስ ተቓውሞ፡ ከባቢ 200 ሰባት ህይወቶም ከምዝሰኣኑ ዝዛረብ ጃዋር፤ እዚ ምንቅስቃስ ለማ መገርሳ ዝርከቡዎም ፖለቲከኛታት ስልጣን ክሕዙ ዘኽኣሎም ከምዝኾነ ይዛረብ። ምስ ቤተሰብ ናይዞም ኣብዚ ምንቅስቓስ ዝሞቱ ሰባት ከምዝራኸብ ድማ ይገልፅ። "ቅድሚ ሕዚ ሓደ ፈረንጂ፡ ንስኻ እትመርሖ ናዕቢ እኮ ሰብ የወድእ ኣሎ፡ ክሳብ መዓዝ ኢኻ ሰብ ክተወድእ? ኢሉ ምስሓተተኒ፤ ሓምሳ ሚልዮን ኦሮሞ እዩ ዘሎ። ካብዚ ሓምሳ ሚልዮን እቲ ኣርበዓን ትሸዓተን ሚልዮን ተወዲኡ፡ ሓደ ሚልዮን ነፃ እንተወፂኡ ሕጉስ እየ ኢለዮ ነይረ። ስለዝኾነ፤ ብዝወሰድናዮም ስጉምትታት ሰብ ከምዝመወት ንፈልጥ ነይርና ኢና። እቲ ዝኽፈል መስዋእቲ ንምንካይ ፃዕሪ ገይርና ኢና። ግን ኣብዚ ለውጢ ከም ሓንፃፅን ኣማኻርን ሞሳ ከምዝወስዶ ኹሉ፡ ሓላፍነት 'ውን ሙሉእ ብሙሉእ ክወስድ እየ" ኢሉ። ጃዋር ብምንታይ ይመሓደር? ነዛ ሕቶ ምስ ኣልዐልናሉ እናሰሓቐ እዩ መሊስዋ። "ከምቲ ሃይለማርያም ዝበሎ ብክሻ ገንዘብ ዝህበኒ የለን። ኣነ ዝረኽቦ ኣታዊ ፍሉጥ እዩ። ዲያስፖራ ማሕበረሰብ ኦሮሞ እናሐገዘና ፀኒሑ እዩ። ኣነ ኾንኩ ኦኤምኤን ናይ ዝኾነ ደጋዊ መንግስቲ ሓገዝ ዝቕበል እንተንኸውን ኣይምተዓወትናን። ብርግፅ፡ ክቐርቡና ዝፈተኑ ናይ ደገ መንግስታት ነይሮም እዮም። ንኹሎም ኣብየዮም እየ።"