ንጓል 14 ዓመት ጫልቱ ዝደፈረ ጥርጡር ኽሲ ኣይተመስረቶን
ቅድሚ ኣርባዕተ ወርሒ ኣብ ክልል ሃረሪ፡ ከተማ ሃረር ከምዚ ኮይኑ።
ካብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ምብራቕ ሃረርጌ፡ በደኖ ካብ ዝተብሃለ ከባቢ ናይ ገዛ ሰራሕተኛ ኾይና ስድርኣ ክትሕግዝ ኣብ ገዛ ሓደ ሰብ ዝተቖጸረት ጓል 14 ዓመት ህጻን ጫልቱ ኣብዲ፡ ቖጺሩ ዘስርሓ ሰብ ናይ ጉልበታ ዓስቢ ዘይኾነ ዝኸፈላ፡ ህጻንነታን ንጽህንኣን'ዩ ቐንጢጡ ህይወታ ክሓልፍ ምኽንያት ዝኾነ። እዚ ሰብ ኣብ ልዕሊ እዛ ህጻን ጾታዊ በደል ምብጽሑ ከይኣክል፡ '3ይ ዲግሪ ቓጸሎ' ዝበሃል ክሳብ ዓጽሚ ዝበጽሕ ኣካላዊ ምቅጻል ዘስዕብ እንታይነቱ ዘይፍለጥ ፈሳሲ 'ዉን ኣብ ዝባና ክድፋእ'ዩ ገይሩ ይብል ብምርመራ ሕክምና ዝተበጽሐሉ ናይ ሕክምና ዉጽኢት። ጫልቱ፡ ኣይኮነንዶ ክትጻወሮ ክትሰምዖ'ዉን ዝኸብድ በደል ተሰኪማ፡ ሕክምናን ሰብን ኣብ ዘይትረኽበሉ ሃዋህዉ ን15 መዓልቲ ኣብ ገዛ ተዓጽያ። ምስ ደኸመት ኣብ ሃረር ናብ ዝርከብ ሆስፒታል ዝተወሰደት እዛ ግዳይ፡ ኣብ ጥቕኣ ሰብ ከይበጽሕሞ ሚስጢር ከይተዉጽእ ሓላዊ ተገይሩ እያ ደቂሳ። እዚ ነገር ዘይጠዓመን ወላዲት ኣእዉየን ድምጸን እንተስምዓ፡ ንዝሓሸ ሕክምና ናብ ኣዲስ ኣበባ ሆስፒታል 'የካቲት 12' እያ መጺኣ። ጉዳይ እዛ ህጻን ከመይ'ዩ? እቲ ኩነታት ካብ ሞንጎ ዝከታተሉ ሰብ ሞያ ሕግን ሕክምናዊ ረድኤት ክትረክብ ዝጽዕሩ ዝነበሩ ኣካላትን ዝርዝር ጉዳይ ኣዋጊዖምና ኣለዉ። ኽሲ ዘይምምስራቱ ኣብ ልዕሊ እዛ ጓል 14 ዓመት ህጻን ዘስካሕክሕ በደል ኣብጺሑ'ዩ ዝተብሃለ ዉልቀ ሰብ ክሳብ ሕዚ ክሲ ከምዘይተመስረቶ ጠበቓ እታ ግዳይ ንቢቢሲ ኣብሪሃ። እቲ ጉዳይ እናተኸታተለ ኣብ ዝነበረ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ሰብ ሞያ ሕጊ ኢትዮጵያ፡ እትሰርሕ ላዕለወይቲ በዓልቲ ሞያ ሕጊ ኤልሳቤጥ ከበደ ንጹር ብዘይኾነ ምኽንያት እቲ ዉልቀ ሰብ ክሲ ከይመስረቶ ኣርባዕተ ወርሒ ከምዝበጽሐ ተዛሪባ። "ኽሲ ኣይተመስረተን፡ ክሳብ ሕዚ፡ ናይ ቖጸራ ግዘ'ዩ ዝበሃል ዘሎ። ፖሊስ መርመራ ኣይወዳእኹን እንተይሉ፡ ብመሰረት ሕጊ ልዕሊ 21 መዓልቲ ግዘ ቖጸራ ከጽንሕ ኣይኽእልን፡ መረዳእታ ከቕርብ ኣለዎ። ኮይኑ ግና ኣርባዕተ ወርሒ ኾይኑ ክሲ ኣይተመስረተን። ክሲ ንምምስራት እንታይ ከምዘጸገሞም ኣይንፈልጥን" ብምባል እቲ ዘሎ ኩነታት ትገልጽ። ፖሊስ መረዳእታ ኣኪቡ ንዓቃቢ ሕጊ እንተመሓላልፍ፡ ስሩእ ቤት ፍርዲ ናይ ኽሲ መዝገብ ከምዝኸፍት እትገልጽ እታ ጠበቓ፡ ክሳብ ሕዚ ግና ኣብ ልዕሊ እቲ ዉልቀ ሰብ ዝተኸፈተ ናይ ኽሲ መዝገብ የለን። እዚ ከይዲ ንምንታይ'ዩ ዘንጊዑ? ንዝብል "እቲ ጉዳይ ዝሓዞ ፖሊስ ክልል ሃረሪ እንትኾን፡ ናይ ሓኪም መረዳእታ ክነተርጉሞ ኢና ብምባል ናብ ሃረሪ ወሲዶም ዘየድሊ ግዘ ወሲዶም'ዮም" ብምባል ተረድእ። ኽሲ ክምስረት ትጽቢት ኣብ ዝግበረሉ እዋን፡ ናብ ሃረሪ ሒዘሞ ዝኸዱ ናይ ሓኪም መረዳእታ "ናይ ትርጉም ስሕተት ኣለዎ" ብዝብል ዳግም ናብ ኣዲስ ኣበባ ተመሊሶም፡ "ተወሳኺ ግዘ ደሊና ኢና መጺእና"ብዝብል እቲ ክሲ ከምዘደናጎዩዎ ሓቢራ። ኣብ ኢድ ፖሊስ ካብ ዝኣቱ ኣርባዕተ ወርሒ ዘቑጸረ ናይ ሓኪም መረዳእታ ሒዞም ኣርባዕተ ሰባት ኮይኖም ዝመጽኡ እቲ ጉዳይ ዝሓዙ ኣካላት፡ እቲ መረዳእታ ሒዞም ናብ ሆስፒታል "የካቲት 12" ከምዝኸዱ እያ ጠበቓ ኤልሳቤጥ እተብርህ። ንኣርባዕተ ወርሒ ሙሉእ ኽሲ ዘይተመስረተሉ ምኽንያት እዚ'ዩ። ናይቲ ሆስፒታል ዉጽኢት እንታይ የመልክት? ብመሰረት ገበነኛ ዝቕጽዐሉ ስነ ስርዓት፡ ሓደ ፖሊስ ልዕሊ 21 መዓልቲ ናይ ቖጸሮ ግዘ ዝሓዞ ጉዳይ ከጽንሕ ኣይኽእልን እትብል እታ ጠበቓ፡ ፖሊስ ዘድልየኒ መረዳእታ ኣይተማልአን እንተድኣ ዝብል ኮይኑ፤ ሰለስተ ግዘ ናይ ሸዉዓተ መዓልታት ግዘ ከናዉሕ ከምዝኽእል ሓቢራ። ኾይኑ ግና ኽሲ ከይተመስረተ ኣርባዕተ ወርሒ ምሕላፉ ዝገርም'ዩ ትብል። "ኣብቶም ዝሓለፉ ኣዋርሕ፡ ህይወታ ዝሓለፈ ህጻን ጫልቱ ቃላ ሂባ'ያ። ፖሊሲ እዚ ሒዙ ንምንታይ ክሲ ክምስርት ኣይደለየን ኣይተረድኣንን። ሆስፒታል ብምርመራ ዝረኸቦ ዉጽኢትን መረዳእታነ እእንታይ ይመስል? ንዝብል ሕቶ ጠበቓ ኤልሳቤጥ ከበደ እንትተብርህ፡ "18 ሚኢታዊት ሰብነታ ተቓጺሉ'ዩ። እዚ ካብ ጡባ ክሳብ ታሕተዋይ ኣካላ'ዩ። እዚ ናብ ሕቑኣ'ዉን ሰጊሩ'ዩ" ትብል። ጠበቓ ኤልሳቤጥ፡ ጥርጡርን ተሓባበርቱን እታ ህጸን ሓበሬታ ከይትህብ ከምዘፈራርሑዋን፡ ደሓር ግና ብፖሊስ ትሕለወሉ ኣብ ዝነበረ ክፍሊ ንዝረኸበቶም ሰባት ዝበጽሓ በደል ከምዝተዛረበትን፡ "ንዓይ'ዉን ነጊራትኒ'ያ" ኢላ። "ካልእ ጉድኣት ከይበጽሓ ሰብነታ እንተዝቃጸል ነይሩ፡ ኩሉ ሰብነታ ጻዕዳ'ዩ ክኸዉን ነይሩ። ካብ ማህጸና ክሳብ ኣጥዋታ ግና ጉድኣት በጺሑዋ'ዩ። እዚ ሓካይም ብምርመራ ዝበጽሖ ነገር ይሃሉ ኣይሃሉ ዝፈልጦ ነገር የብለይን። ንዓይ ግና ዝበጽሓ ኹሉ ነጊራትኒ'ያ"። ጠበቃ ኤልሳቤጥ እቲ ጥቕዓት ዘብጽሐ ዉልቀሰብ፡ ናይ ቐረባ ዘመድ ሰበ ስልጣን ክልል ሃረሪ ከምዝኾነ ዝሰማዕኹዎ ነገር ኣሎ ኢላ። "እቲ ሰብ ናጻ ንምዉጻእ ናይታ ህጻን ህይወት ክንዲ ፍረ ጣፍ'ዉን ኣይረኣዩዎን። ናይ ሓደ ክልል መንግስቲ ኣንጻር ህይወት ሓንቲ ህጻን ጠጠዉ ክብል ከሎ ዘሕዝን'ዩ" ክትብል ትገልጽ። ስድራ እዛ ህጻን ጽጉማት ብምዃኖም፡ ህይወታ ቅድሚ ምሕላፉ፡ ክትሕከመሉ እትኽእል ገንዘብ ክተኣኻኸብ ብማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ሰብ ሞያ ሕጊ ኢትዮጵያን ካልኦት ኣካላትን ዝተገበረ ጻዕሪ ከይተረፈ፡ ብመራኸብቲ ሓፋሽ ከይዝርጋሕ ተዓፊኑ'ዩ። እዚ ብህይወት እታ ህጻን ናይቲ ገበነኛ ስብእና ንምሽፋን ዝተገበረ ኢ-ሰብኣዊ ተግባር'ዩ ክብሉ አዚ ጉዳይ ሓበሬታ ዝሃቡና ኣካላት ይገልጹ። ዳይሬክተር ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ሰብ ሞያ ሕጊ ኢትዮጵያ ሜሮን ኣረጋዉ፡ ጫልቱ እቲ ጥቕዓት ምስ በጽሓ ን15 መዓልታት ብዘይ ዝኾ ሕክምናዊ ረድኤት ኣብ ገዛ ከምዝተቐመጠት ንቢቢሲ ሓቢራ። ጉዳይ እዛ ህጻን ኣብ ኢድ ፖሊስ ኣትዩ ምርመራ ምስተጀመረ ድማ ግቡእ ምርመራ ከይካየድ ምትዕንቓፍ ይበጽሕ ነይሩ እያ ትብል። "እቲ ምርመራ ብግቡእ ከይኸይድን እቲ ገፈበን ዝፈጸመ ሰብ ንምድሓን ዝግበሩ ኣሉታዊ ነገራት ነይሮም። እዛ ቖልዓ ፍትሒ ክትረክብ ዘተዓናቕፉ ነገራት ነይሮም"። ቢቢሲ ስድራ እዛ ግዳይ ንምርካብ ኣብ ዝገበሮ ፈተነ፡ ናይ ስልኪ ኣድራሻ ዘይብሎም ብምዃኖም ክሰምረሉ ኣይክኣለን። "እትቕበረሉ ቦታ'ዉን ኣካቲዑ" እቲ ኣብ ልዕሊ እዛ ህጻን ጥቕዓት ዘብጸሐ ዉልቀ ሰብ በዓል ሓዳር እንትኾን፡ በዓልቲ ቤቱን'ዉን ብዚ ጉዳይ ተጠርጢራ ሓደ መዓልቲ ተኣሲራ ከምዝተፈትሐት፡ ጠበቓ መዋቲት ህጻን ጫልቱ ወይዘሮ ኤልሳቤጥ ከበደ ተዛሪባ። ንደሕንነቱ ክብል ሽሙ ክንጸርሖ ዘይደለየ ሕክምናዊ ረድኤት ክትረክብ ዝጽዕር ዝነበረ ሰብ፡ እቲ ጉዳይ ንምዕባስ ኣዝማድ እቲ ጥርጡር፡ ኣብ ዉሽጢ ሰበ ስልጣን ምምሕዳር ክልል ሃረሪ ዝርከቡ ከምዝኾኑ ሓቢሩ። እታ ቖልዓ ህይወታ ምስ ሓለፈ እትቕበረሉ ቦታ'ዉን ኣካቲዑ ነይሩ ኢሉ። "እታ ቖልዓ ምስ ሞተት ኣብ ትዉልዲ ዓዳ ክትቕበር ኢና ጽዒርና። ኮእኑ ግና ስድራ ቤት ጥርጡር ኣብ ዉሽጢ ሰበ ስልጣን ምምሕዳር ክልል ሃረሪ ዝለዓለ ስልጣን ዘለዎም ኣካላት ስለዝርከቡ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክትቕበር ንምግባር ፈቲኖም ነይሮም። እዚ ከይተሳኽዐሎም እንትተርፍ ድማ፡ እቲ ሬሳ ናብ ሃረሪ ከይዱ ኣብ ከተማ ሃረር ክትቕበር ጉድጓድ ይኩዕቱ ነይሮም። ነዚ''ዉን ኣፍሺልና ኣዝማዳ ኣብ ዝተረኸብሉ ብስርዓት ክትዓርፍ ገይርና" ኢሉ። ክሳብ መዓዝ? ዳይሬክተር ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ሰብ ሞያ ሕጊ ኢትዮጵያ ሜሮን ኣረጋዉ፡ ትኹረት ዝዉሕዶም ተመሳሰልቲ በደላት ቑጽሮም ይዛይድ ከምዘሎ ትሕብር። "እዚ ኣብ ልዕሊ ጫልቱ ዝተፈጸመ ገበን፡ ኣብ ሓንቲ ህጻን ጥራሕ ዘይኮነ ብዙሓት ህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ብዚ መገዲ እናሓለፉ ህይወቶም ይጠፍእ'ዩ ዘሎ። ጫልቱ ህይወታ ሓሊፉ ኣሎ፡ ካልኦት ናይ ሰለስተን ሽዱሽተ ወርሕን ህጻናት ዓመጽ በጺሑወን ጉዳዮም እናርኣና ኢና" ትብል። በዓልቲ ሞያ ሕጊ ሜሮን ትቕጽል። "ኣብ ጎኒ ጫልቱ ደቂሳ ሰብኣያ ኣሲድ ዝደፍአላ ተሓካሚት'ዉን ነይራ። ኣብ ማእኸል ኣደባባይ ኣዲስ ኣበባ ዝተደፈረት ጉዳይ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ'ዉን ንርኢ ኢና ዘለና። ስለዝኾነ ሕዚ ብዛዕባ ጫልቱ እንትንዛረብ፡ ብዛዕባ ብዙሓት ህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ኢና ንዛረብ ዘለና። ሎሚ ብሓደ ክልተ ፍጻሜታት ጠጠዉ ዝብል ኣይኮነን። ከም ሃገር እንታይ ክሳብዘ እፍጠር ኢና ንጽበ ዘለና? ከመይ ኢልካ'ዩ ብዛዕባ ዕብየትን ዲሞክራስን ክንዛረብ?" ብምባል ትሓትት። ደቂ ኣንስትዮ ዘኽብርን ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ጥቕዓት ዘይፍጽምን ወለዶ ኣብ ምፍጣር ትኹረት ሂብካ ምስራሕ ኣድላዪ እዩ ክትብል ድማ ተስምረሉ።