ኤርትራ፡ ተጋዳላይ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ዓሪፉ
ገዲም ተጋዳላይ 70ታት ኤርትራዊ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ብሃንደበታዊ ሕማም ትማሊ 19 ለካቲት 2021 ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዓሪፉ።
ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ኣብ እዋኑ ብዝነበረ ውዕውዕ ሃገራዊ ስምዒት ናይ ሳልሳይ ዓመት ናይ ሕጊ ትምህርቱ ኣቋሪጹ ኣብ 1972 ካብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ዝተጸምበረ ተጋዳላይ ኣድሓኖም፡ ካብ ተራ ተዋጋኣይ ክሳብ ኣዛዚ ክፍለ ሰራዊት ኮይኑ ኣብ ብዙሕ ዓውደ ውግኣት ተሳቲፉ ፈኵስን ማእከላይን ማህረምቲ ኣጋጢምዎ። ኣምባሳዶር ኣድሓኖም ገብረማርያም ኣብ እዋን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ስርዓታት ኢትዮጵያ፡ ወሰንቲ ውግኣት መሪሑ፡ ተዋጊኡን ኣዋጊኡን። ኣድሓኖም ኣብ 1987 ኣብ ዝተኻየደ ካልኣይን ሓድነታውን ውድባዊ ጉባኤ፡ ኣባል ማእከላይ ሽማግለ ህዝባዊ ግንባር ኮይኑ ተመሪጹን ኣገልጊሉን። ኣብ 1989 ከኣ ካብ ተዋጋኢ ሰራዊት ተሳሒቡ ንክፍሊ ንግድ እቲ ውድብ እናመርሐ፡ ኣብ 1991 ነጻነት ኤርትራ ክርኢ በቒዑ። ኣምባሳደር ኣድሓኖም ካብ ዝስለፍ ኣትሒዙ ክሳብ ቅድሚ ናጽነት ዓመትን መንፍቕን ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊት እዩ ኣገልጊሉ። ኣብ'ቲ ዕረፍቲ ዘይነበሮ ኵናት ሓያሎ ሳዕ ተወጊኡ፡ ኣብ መወዳእታ ኣብ ምድምሳስ ናደው እዝ ኣብ ኵናት ኣፍዓበት ምስ ኣዛዚ ግንባር ናቕፋ ተጋዳላይ ዓሊ ኢብሪሂም ብነፋሪት ተሃሪሙ። ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ዓሊ ኢብሪሂም በቲ ደብዳብ ናይ ነፋሪት ክመውት እንከሎ ኣድሓኖም ግን ተወጊኡ ተሪፉ። ብድሕሪኡ ከኣ'ዩ ንክፍሊ ንግድ ክመርሕ ናብ ካብ ግንባር ተሳሒቡ። ድሕሪ ናጽነት ቀዳማይ ኣኽባር ሕጊ ሃገረ ኤርትራ ኮይኑ ተመዚዙ፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት ምኒስትሪ ፍትሒ ብሞይኡ መሰረት ኣንቢሩ። ኣብ ሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤ (1994) ኣባል ሃገራዊ ባይቶ ኮይኑ፡ ብድሕሪኡ ኣብ ዝተገብረ ዳግመ ውደባ ከኣ ኣመሓዳሪ ኣውራጃ ሰራየ ኮይኑ ኣገልጊሉ። ኣብ 1996 ኣምባሳደር ሃገረ ኤርትራ ኣብ ስዊድን፡ ብድሕሪኡ ከኣ ክሳብ ኣብ ኤርትራ ቅዋም ክትግበርን ሰላማዊ ደሞክራሲያዊ ምስግጋር ክካይድ ምስ ዝጠለቡ ብጉጅለ-15 ዝጽውዑ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን ግንባርን ኮይኑ፡ ናብ ህዝብን ሰራዊትን ቅሉዕ ደብዳበ ብምጽሓፍ፡ ዝነበሮ መዝነት ገዲፉ፡። ኣምባሳዶር ኣድሓኖም፡ እቶም ምስኡ ክታሞም ዘንበሩን ኣብቲ እዋን ኣሰናዳእትን ጋዜጤኛታትን ናይ ብሕቲ ዝነበሩ ምስ ትኣሰሩ ንኣስታት 20 ዓመታት ቃልሱ ብምቕጻል ድምጺ ናይቶም ኣብ ሸላታት ዒላዒሮ ተኣሲሮም ዘለው ጋዜጠኛታትን ሰበ ስልጣን መንግስትን ኮይኑ ጽሒፉን ተጣቢቑን። ኣብ መስከረም 1945 ካብ ኣብኡ ባሻይ ገብረማርያም ካሳን ካብ ኣዲኡ ወይዘሮ ውነሽ ርጆን ዝተወልደ ተጋዳላይ ኣድሓኖም፡ መባእታ ኣብ ኣፈልባ፡ ማእከላይን ካልኣይን ደረጃ ትምህርቱ ኣብ ከተማ ደቀምሓረ፡ ብድሕሪኡ ኣብ ሰይንት ጆሰፍ (St. Joseph School) ክሳብ ዓሰርተ ክልተ ክፍሊ ተማሂሩ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ተጸንበሩ ሕጊ እናጽነዐ እዩ ኣብ ሳልሳይ ዓመት ትምህርቱ ኣቋሪጹ ብ 1972 ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ተጸንቢሩ፡ ክሳብ ትማሊ ብሞት ዝፍለ ተቓሊሱ።