መምህር ለተብርሃን፡ "ደቀይ፡ ሽሕ እንጀራ ሰንክትልናሞ ተማሂርኪ ምጽኢ ይብሉኒ ነይሮም"
ኣብዛ ምድሪ፡ ብዙሓት ዝበጽሕዎ ዓወት ከምቲ ንሓስቦ ቀሊል ኣይኮነን።
ትምህርቲ ኣሃዱ ኢልካ ዝጀመርካላ መዓልትን ዩኒቨርሲቲ ዝኣተውካሉ ኣጋጣምን'ውን ቀሊል ክኸውን ኣይኽእልን። ኣብ እዋን ሓጋይን ክረምትን ዝህሉ መጠን ዋዕን ዛሕልን፡ ዓቐኑ ማዕረ ክኸውን ስለ ዘይኽእል፡ ኣብዚ ግዜ ክፍጠሩ ዝኽእሉ ሃጓፋት ሓደ ዓይነትን ቀለልትን ክኾኑ ኣይኽእሉን። ክረምቲ በረድን ጸሓይን ዝተሓወሶ ዝናብ እናወቕዐ፡ ሓምለዋይ ከባብን ግዜ ዕረፍትን እንትልግሰልካ፡ ልብኻ ብፍስሃ ትፍንጫሕ ትኸውን። ኣብ ዝኾነ እዋንን ኣጋጣምን፡ 'ተማሃራይን መምህርን' ምዃን ግን፡ ፈጺሙ ቀሊል ክኸውን ኣይኽእልን። ወለዶ ኣብ ምቕራጽ ልዑል እጃም ዘለዎም ብዙሓት መምሃራን ግን፡ ኣብ ህይወተይ 'ፍሉይን ተሳጋርን ተሞኩሮ ህይወት ዘሕለፍኩላ፡ መምህር ክኸውን ዝወሰንኩላ መዓልቲ'ያ' ብምባል፡ ነዚ ኸቢድ ሞዮኦም ብልዙብ ናይ ዕግበት ቃላት የከሓሕሱዎ። "ኣብ ዓለም ካብ ዘሎ ሞያ እቲ ኽቡር መምህርና'ዩ" እትብል መምህር ለተብርሃን ሃይለስላሰ ንዝሓለፉ 42 ዓመታት ኣብ ሞያ መምህርና ጸኒሓ፡ ሎሚ ዘበን ብጥሮታ ተሰናቢታ ኣላ። ኣብ ዓድዋ ቤት ትምህርቲ ንግስተ ሰባ ቑጽሪ ክልተ፡ ትምህርቲ ስነ-ህይወት ክተምህር ዝጸንሐት መምህር ለተብርሃን፡ ጥሮታ እትወጽአሉ ዕድመ ብምእኻሉ ድንጋገ መንግስቲ ኣገዲዱዋ ድኣ'ያ ወጺኣ'ምበር፡ ክትውስኽ ምደለየት። "ከይሰልቸወኒ ስለ ዝሰራሕኹ፡ ኣነ 42 ዓመታት ዝምሃርኩ ኮይኑ ኣይስምዐንን። ውጽኢትካ ኣብ ቅድሜኻ ስለ እትርእዮ ድማ፡ መምህርና ዓብዪ ጸጋ'ዩ" ትብል። 'ሽሕ እንጀራ ሰንክትልና'ሞ ኪዲ ተምሃሪ' መምህር ለተብርሃን ቅልጥፍቲ፣ ጻዕራምን ብትልሚ እትምራሕን ብምዃና ግን፡ ኣብቲ እትምህረሉ ዝነበረት ቤት ትምህርቲ ንግስተ ሳባ ቑጽሪ ክልተ [ዓድዋ] ክንድዚ ተስፋ ኣቑሪጹኒ እትብሎ ስነ ምግባር ተምሃሮ ኣይገጠማን። ካብ ታሕተዋይ ደረጃ ትምህርቲ ['ቲቲኣይ'] ናብ ዲግሪ ንምብጻሕ 18 ዓመት ዝወሰደላ መምህር ለተብርሃን፡ ሓደር መስሪታ ቤተሰብ እናመርሐትን እናኣመሓደረትን'ያ ንትምህርታ ደፊኣትሉ። "ከም ጓል ኣንስተይቲ ብዙሕ ጸገም'ኳ እንተነበረኒ ጸገማተይ ተጻዊረ፣ ጽዒረ ኣብ ዲግሪ በጺሐ። ሰብኣየይን ደቀይን በርቲዕኺ እንተድኣ ተማሂርኪ ክትዕወቲ ኢኺ እናበሉ የተባብዑኒ ነይሮም" ትብል። ኣብቲ ግዜ፡ በዓል ቤታ [ሻምበል'ዩ] ንክትመሃር ከም ዘተባብዓን ቆልዑ ኣብ ምንባይ እጃሙ ልዑል ምንባሩን ትዛረብ። "ክረምቲ፣ ክረምቲ ክምሃር ከለኹ ቆልዑ ገዲፈሉ'የ ዝኸይድ ነይረ። ከይሰልቸዎ፡ ተምሃሪ ሰብ ዝበጽሖ ብጽሒ ኢሉ ኣምሂሩኒ፤ ደቀይ'ውን ኪድ ተምሃሪ ኢሎምኒ። ብፍላይ ኣብርሃም ወደይ ሓደ ዲፕሎማ ዘይብሉ መምህር ክስጎግ ምስርኣየ፡ ሽሕ እንጀራ ሰንክትልናሞ ተማሂርኪ ምጺ ኢሉ ኣተባቢዑኒ" ብምባል እናምሃረት ናብዚ ዘላቶ ደረጃ ንኸትበጽሕ ዝሓለፈቶም ግዜያት ትዝክር። ክሳብ 2012 ዓመተ ፈረንጂ ኣብ ዘሎ ግዜ ኣብ ኣሜሪካ፡ ን30 ዓመታት ናይ ኻልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ መምህር ዝነበረት ጁሊያ ፍራስኮና፡ ናይ ቐዳማይ ብርኪ መምህር ኣብ ዝነበረትሎም ሰለስተ ሳምንታት፡ "እቶም ተምሃሮ ክቆጻጸሮም ዝኽእል መሲሉ ስለ ዘይተሰምዓኒ፡ በቃ ኣይኽእሎን ኢለ ተስፋ ቖሪጸ ነይረ" ትብል። ቀጺላ፡ "ደሓር ግን እቲ ዝፈትዎ ትምህርቲ ስነ ጽሑፍ ምምሃር ምስ ጀመርኩ ልዕሊ ምምህርና ዕግበት ክህበኒ ዝኽእል ነገር ከም ዘይህሉ ተገንዚበ" ክትብል ኣብ ዘጋርዲያን ዝጸሓፈቶ ተሞኩሮ ህይወታ ኣካፊላ ነይራ። "እታ ዝፈልጣ ንተምሃራየይ ክሓብኣ ኣይደልን" ዝበለት ንዝሓለፉ 42 ዓመታት ብዘይ ዕረፍቲ ክትምህር ዝጸንሐት መምህር ለተብርሃን ድማ፡ "ውጽኢት ድኻምካ ኣብ ቅድሜኻ ስለ እትረኽቦ፡ ካብ መምህርነት ወጻኢ ካልእ ሞያ ዘሎ ኣይመስለንን" እያ ትብል። "ሞያይ ሽልማተይ'ዩ" ዘሕልፉዎ ፍልጠት ብልክዕ እቲ ዝረኽቡዎ እቶት ዘይዕቅኑ መምሃራን ኣብ ዘለውዋ ዓለም፡ ከከም ኩነታቱ ብዙሕ ከይሃለኹ እናተዋዘዩ ደቆም [ተምሃሮኦም] ዝምህሩ'ውን ኣይስኣኑን። እዚ ኾይኑ ግን፡ ኣብዛ ዓለም ትምህርትን መምህርን ኣገደስቲ'ዮም። ተሓላቒት ትምህርቲ ንደቂ ኣንስትዮን እታ ብዕድመ ዝነኣሰት ተሸላሚት ሽልማት ኖቤልን ዝኾነት ፓኪስታናዊት ማላላ ዮሱፍ፡ ሓደ ህጻን፣ ሓደ መምህር፣ ሓደ መጽሓፍን ሓደ ብርዕን ንዓለም ክልውጡ ይኽእሉ ብምባል'ያ ኣድላይነቶም እተጉልሕ። ውጽኢታዊ መንእሰይ ወይ ተምሃራይ ምስ ዘይፍጠር፣ ተምሃራይ ዕዮ ገዛ እንትበዝሖ፣ ኣብ ከባቢኡ ዘይእዱብ ባህሪ ምርኣይ እንትጅምር፣ ፈተና ከቢዱዎ ሕማቕ ውጽኢት እንተምጽእን ወይ ካልእ ነገር ምስ ዝፍጠር፡ 'ንምዃኑ እዚ ቆልዓ ወይ ሰብ ከመይ ዓይነት መምህር'ዩ ምሂሩዎ?' ክብሃል ንሰምዕ ኢና። እቲ መምህር፡ ተሰካሚ ነቐፌታ ወለዲ፣ ተምሃሮ፣ ማሕበረሰብን ትካላትን ክኸውን'ውን ንዕዘብ። ኣብ ክሊ እዚኦም ግን፡ መምህር ለተብርሃን፡ "ሞያይ ንዓይ ሽልማተይን፣ ክብረይ'ዩ" ዝብል ተሪር እምነትን ናይ ኩርዓት መንፍስን'ዩ ዘለዋ። ከመይ? ዝብል ሕቶ ብኣገዳስነት ነዛ መምህር ክስዕብ ዘለዎ ሕቶ ኾይኑ ምስ ረኸብናዮ ኣስዒብናላ። ብተደጋጋሚ ፍሬኻ ኣብ ቅድሜኻ'ዩ እትብል መምህር ለተብርሃን፡ ሓደ ናይ ህይወት ከቢድ ዝተብሃለ ኣጋጣሚ ብተኣምር ክትወጽኦሞ፡ 'ተወሳኺ ዕድመ' ከም እትነብር ክትርኢ ዝገበሩዋ ቅድሚ 42 ዓመት ዝመሃረቶም ናይ ሕጂ ፕሮፌሰራትን ዶኳትርን ተመስግን። እቶም ኣነ ዝምሃርኩዎም ንዓይ ዋሕስ ኾይኖም ን15 ዓመት እንጀራ ንኽበልዕ ገይሮምኒ'ዮም። ቅድሚ 15 ዓመት ኣብ ርእሰይ ሓደ ጽኪ ወጺኡኒ ዓብዪ ጸገም ገጢሙኒ ነይሩ። [ደቀይ] በዓል ዶክተር ኪዳነ እስጢፋኖስ፣ ዶክተር ክንፈ ኣርኣያ፣ ጴጥሮስ ኪዳነ፣ የማነ ኣብርሃ ኣብ መቐለ ሕክምና ክረክብ ብምግባር እቲ ዝነበረኒ ጸገም ብሰብ ሞያ ክለግሰለይ ብምግባር፡ ብህይወት ክነብር ገይሮምኒ'ዮም ትብል። ሞያይ ክብረተይ'ዩ ንዝበለትና መምህር፡ እቶም ሓደሽቲ ወለዶኸ ንዕኣ ዘለዎም ኣረኣእያ ከመይ ይኸውን? ኣብቲ ዝምሃረትሉ ንግስተ ሳባ ቤት ትምህርቲ ንገሊኦም ክንረክብ ፈቲንና። ተምሃራይ ዳኒኤል ገብረህይወት ኣብ ከባቢ 14 ዕድመ ዝርከብ ተምሃራይ'ዩ። "መምህር ለተብርሃን ንተምሃሮኣ እተኽብር፣ ዕብየት ተምሃሮ እትደሊ መምህር'ያ። ንዕኣ ክርኢ ከለኹ ኣዝየ ስለ ዝተባባዕ፡ ክንዲ ናታ ዘመን ኣገልግሎት ክህብ ተስፋ ይገብር" ኢሉ። ተምሃሪት መምህር ለተብርሃን ዝነበረት፡ መምህር ነጻነት በረኸት ድማ ሕጂ በዓልቲ ሞያ ስነ ልቦና ኾይና፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ንግሰተ ሰባ ወሃቢት ኣገልግሎት ምኽርን ድጋፍን ብምኻን ትሰርሕ ኣላ። "ብፍሉይ ንደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ፡ መከሓሓሲ ትምህርቲ እናሃበት'ያ ምሂራትና። ኩል ግዜ ንዓኣ ክርኢ ከለኹ ሓይሊ'ዩ ዝስመዓኒ። ሓዳርን ካልእን ንድሕሪት ከይጎተታ፡ ንብዙሕ ዓመታት ብሞራል እናሰርሐት ምምጽኣ ድማ የደንቐኒ" ትብል። መምህር ለተብርሃን፡ ሕጂ ንደቂ ኣንስትዮ ዝሓሸ ዕድልን ለውጥን ከም ዘሎ'ያ ትዛረብ። ከም በዓል ፕሬዝደንት ሳህለወርቅ ዘውዴ ዝበላ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ላዕለዋይ ፖለቲካዊ መሪሕነት ክድይባ ምርኣይ፡ "ንፍዕቲ ጓል ኣንስተይቲ እንተሃልያ ኣብ ልዑል ቦታ ክትበጽሕ ትኽእል'ያ" ዝብል ዓብዪ መልእኽቲ ከም ዘሕልፍ ትኣምን። "ደቂ አንስትዮ ወላዶ ኢና፣ ኣመሓደርቲ ገዛ ብምዃንና፡ መጻኢ ዕጫ ናይ ውሉዳ እትውስን አደ'ያ። መብዛሕትኡ ሓላፍነት ኣብ ልዕሊ ጓል ኣንስተይቲ ስለ ዝኾነ፡ ደቂ ኣንስትዮ እዚ ኩሉ ተጻዊረን ኣብ ትምህርተን ኣድህቦ ብምግባር ክዓብያ ኣለወን" ዝብል መልእኽቲ ተሕልፍ። ቀጻሊ ወለዶ፡ ዝሓሸን ተመራማራይ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ኾይኑ ንክወጽእ ድማ፡ መምሃራንን ዜግነታዊ ግዴታና ክንፍጽም ኣለና ብምባል፡ ወለድን መንግስትን ድማ፡ ተማሂሮም ሸኽሚ ከይኾኑዎም ክከታተሉዎምን ብዝሓሸ ፍኖተ ካርታ ትምህርቲ ክቐርጹዎምን ይግባእ ትብል። መምህር ለተብርሃን፡ መምሃሪ ሓገዝ መጽሓፍ ትምህርቲ ስነ ህይወት 9ይን 10ይን ከምኡ'ውን ብሂላት ትግርኛ ዝሓዘ መጽሓፍ ትግርኛ 7ይን 8ይን ክፍሊ ኣዳልያ፡ ብመዳይ ሕትመት ክሕግዛ ዝኽእል ትጽበ ኣላ።