"ንምሁራት ደቂ ኣንስትዯ ዝተኸልከለ?"
ቁፅሪ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኢትዮጵያ 45 ከምዝበጽሕ ይግለጽ። ኣብዘን ኩለን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሓደ ዩኒቨርሲቲ'ዉን ብጓል ኣንስተይቲ ተመሪሑ ኣይፈልጥን እንተተብሃለ፡ ብዘይጥርጥር ንሓላፍነት ዝበቕዓ ደቂ ኣንስትዮ የለዋን ድየን? ዝብል ሕቶ የልዕል።
ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርሲቲ ንምዃን ብዝተፈላለየ መገዲ ኣብ ዘዉጸኦ ምልክታ ዜጋታት ወጻኢ ሓዊሱ፡ 22 ሙሁራት ኣመልኪቶም ኣለዉ። ኣብዚ ዜጋታት ወጻኢ ከይተረፈ ዘመልከትሉ ምልክታ፡ ንጨና ትኸዉን ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ'ዉን የላን። ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝጣየሽ ኣትሒዙ 11 ፕሬዝደንታት እንትመርሑዎ ደቂ ተባዕትዮ ጥራሕ ወንበር መሪሕነት እቲ ዩኒቨርሲቲ ተቐባቢለሞ። ብዝተፈላለየ ዓዉዲ መጽናዕትን ምርምርን ብምክያድ ኮነ ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ብዝለዓለ ንጥፈት ዝንቀሳቐሳ ደቂ ኣንስትዮ ሙሁራት ዉሑዳት ኣይኾናን። ይኹን'ምበር፡ ቅድም ኢሉ'ዉን እንተኾነ ደቂ ኣንስትዮ ሙሁራት ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርሲቲ ኾይነን ተራእዩ ኣይፈልጥን። ንምንታይ? ርክብ ህዝቢ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ኣይተ ኣሰማሀኝ ኣስረስ፡ ብቕዓት ዘለዎም ሙሁራት፡ እቲ ሓበሬታ ብዝተፈላለየ መገዲ ክበጽሖም ከምዝተገበረ ብምግላጽ፡ ኣብዚ ደቂ ኣንስትዮ ከምዝተባብዓን ገሊጾም። እንተኾነ ግና፡ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ'ዉን ኣየመልከተትን። ኣብዚ ሕዚ'ዉን ካብ ሰራሕተኛታት ኣካዳሚክ እቲ ዩኒቨርሲቲ ማለት መምህራን 15 ሚኢታዊት ደቂ ኣንስትዮ እንትኾና፡ እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ታሪኩ ጓል ኣንስተይቲ ፕረዚደንት መሪሓቶ ኣይትፈልጥን። ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት፡ ኣብ እዋን ፕረዚደንትነት ፕሮፌሰር እንድሪያስን ፕሮፌሰር ኣድማሱ ጸጋዬን ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ምኽትል ፕረዚደንት ኾይነን ኣገልጊለን'የን። እቲ ዩኒቨርሲቲ ደቂ ኣንስትዮ ሙሁራት ብበዝሒ ንምፍራይ ጻዕሪ ከምዝገብር ዝዛረቡ ኣይተ ኣሰማሀኝ፡ ጽቡቕ ዉጽኢት ዘምጽኣ ደቂ ኣንስትዮ ብተሓባበርቲ ሙሩቓት ክቑጸራ ገይሩ'ዩ ይብሉ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ብቢሮ ስርዓተ ጾታ ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ መጠናኸሪ ትምህርቲ ክከታተላ ብምግባር ደቂ ኣንስትዮ ይሕግዝ ምህላዉ ሓቢሮም። ዶክተር ሙሉነሽ ኣበበ ኣብ ቀረባ ፕረዚደንቱ ኣብ ዝሾመ ዩኒቨርሲቲ ባህርዳር ንዉድድር ቀሪቦም ካብ ሞንጎ ዝነበሩ 7 ተወዳደርቲ፡ ሳልሰይቲ ኾይነን ዉድድረን ዝዛዘማ ብሕታዊት ጓል ኣንስይቲ'የን። ኣብዚ ሕዚእዋን ምኽትል ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርሲቲ'የን። ፕረዚደንትነት ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ብዉድድር ቅድሚ ምዃኑ፡ዶክተር የሺመብራት ካሳ ዝተብሃላ ጓል ኣንስተይቲ ፕረዚደንት ኾይነን መሪሐን'የን። ብመሰረት ዝረኸብናዮ ሓበሬታ፡ ዶክተር የሺመብራት ኣብ ኢትዮጵያ ሓደ ዩኒቨርሲቲ ብፕረዚደንትነት ዝመርሓ ብሕታዊት ጓል ኣንስተይቲ ምህርቲ'የን። ብቕዓት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ሙሁራት'ኳ እንተሃለዋ፡ ዩኒቨርሲቲታት ክመርሓ እቲ ማሕበረሰብ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ምቕባል ግና ድልዉነት ከምዘይብሉ ዶክተር ሙሉነሽ ይዛረባ። ኣብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዘሎ ሓቂ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ኣመራርሓ ክመጻ ዝጥዕም ከምዘይኾነ ይዛረባ። ደቂ ኣንስትዮ ይተባብዓ'የን፡ ንደቂ ኣንስትዮ ኣሎ ዝበሃል መተባብዒ ግና ተግባራዊ ክኸዉን ኣይኽእልን'የን ዝብላ። "ሓገዝ ንምሃብ ኣይኮነን፡ ሓገዝ ዘየድልየንን ብቕዓት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ንምቕባል'ኳ እቲ ማሕበረሰብ ድልዊ ኣይኮነን። ዝደልዮ፡ እቲ ዝለመዶ ነገር ሒዙ ክቕጽል'ዩ" ይብላ። ሕዚ ብቕዓት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ብብርኪ ኣመራርሓ ምቕባል እንተዘይተካኢሉ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብምሕጋዝ ጥራሕ፡ ደቂ ኣንስትዮ ምብቃዕ ዓሰርተታት ዓመታት ክወስደና ይኽእል'ዩ ዝብል እምነት ኣለወን። ኣረኣእያ ንድሕሪት የትርፈና ኣሎ ኣባል ማሕበረሰብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ዝነበራ፡ ሕዚ ኣብ ኣሜሪካ ናይ ሳልሳይ ዲግሪ ትምህርተን ዝከታተላ ዘለዋ ምህርቲ ዶክተር ሙሉነሽ ምስ ዝሃበኦ ሓሳብ ይሰማምዓ። ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ኣመራርሓ ክመጻ ዝምችዉ ከባቢታት ከምዘይኾኑን እቲ ፈተና'ዉን ምስ ደቂ ተባዕትዮ እንትነጻጸር ሓለፋ ፀገማት ከምዘለዎ ይዛረባ። "ማእኸለዎት ዝበሃሉ ብርክታት ኣመራርሓ ብሙሉኦም ብደቂ ተባዕትዮ ዝተትሓዙ'ዮም" ብምባል ሓፈሻዊ መሓዉር ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ፡ ንደቂ ኣንስትዮ ከምዘይጥዕሙ ይዛረባ። ኣብ ክልል ደቡብ ኣብ ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ የምህራ ኣብ ዝነበራሉ እዋን ዝገጥመን ዝነበረ ጸገም ድማ ከም ኣብነት የልዕላ። "ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ጽሑፍ የቕርብ ነይረ። ዝተኸደንኹዎ ቀምሽ ዳንጋኺ ስለዘይሸፈኖ ኣይትኣትዉን ተባሂለ። መን ዘዉጸኦ ሕጊ'ዩ ኢለ እንትሓትት፡ ልዕሊ ዲን ዘለዉ ሰባት ተባሂለ። ኣብዚ ብርኪ ዝነበሩ ኩሎም ደቂ ተባዕትዮ'ዮም። ጸኒሐ ከምዝተረዳእኹዎ ድማ፡ እቲ ዩኒቨርሲቲ ከምኡ ዓይነት ሕጊ ኣዉጺኡ'ዩ" ይብላ። ኣለዉ ዝበሃሉ ፀገማት ዓበይቲ ስለዘይኮኑ፡ ጓል ኣንስተይቲ ጎሊሃ ክትወጽእን ናብ ላዕሊ ክትድይብን እንተድኣ ኮይና ዘጋጥሙዋ ኣናኣሽቱ ማሕለኻታት ክትሰግር ኣለዋ ብምባል ይገልጻ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ምኽትል ፕረዚደንት ዩኒቨርሲቲ መቐለ ጓል ኣንስተይቲ እንትኾና፡ ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ካብ ዘለዉ ኣካዳሚክ ሰራሕተኛታት፡ እተን 14 ሚኢታዊት ደቂ ኣንስትዮ ከምዝኾና፡ ዳይሬክተር ኮርፖሬት ኮምዩኒኬሽን እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣይተ ኣታኽልቲ ሃይለስላሴ ይዛረብ። ካብቶም ነዊሕ ዓመት ዘቑጸሩ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኢትዮጵያ ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ጅማ ጓል ኣንስተይቲ ፕረዚደንት ሸይሙ ኣይፈልጥን። ኣወዳዲሩ ንፈለማ እዋን ጓል ኣንስተይቲ ምኽትል ፕረዚደንት ዝሾመ ቅድሚ ሓደ ዓመትን መንፈቕን'ዩ ነይሩ። ኣብ ዩኒቨርሲቲ ጅማ ንነዊሕ ዓመታት ዘገልገላን ኣብቲ ዉድድር ዝተዓወታን ዶክተር ጸጋ ከተማ፡ እቲ ቦታ ብደቂ ተባዕትዮ ይተሓዝ ስለዝነበረ፡ ተወዳዲረን ናብቲ ቦታ እንትመጻ ናይ ምቕባል ጸገም ከምዝነበረ ይዛረባ። እዘን ሙሁራት፡ ኣብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ፕረዚደንትነት ዘይመፅኣ እቲ ባይታ ዝጥዕም ስለዘይኾነ ጥራሕ እንተይኮነ፡ ዓርሰን ንድሕሪት ስለዘትርፋ'ዉን'ዩ ይብላ።