መንግስቲ ዝረሰዖም ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ስዑድ ዓረብ
ናይ ሽድሽተ ወርሒ ነብሰ ፁር ዝኾነት ኣሰፉ፡ ቅድሚ ሽድሽተ ወርሒ እያ ኣብ ራጎ ተታሒዛ ናብዚ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ስደተኛታት ተዳጊኖምሉ ዝርከቡ ቤት-ማእሰርቲ ዝኣተወት።
ኣብ የመን ካብ ሞንጎ ብዙሓት መናእሰይ ብህይወት ተሪፋ ናብ ስዑድ ዓረብ ዝኣተወት ኣሰፉ፡ ፈለማ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ዳየር ንሰለስተ ወርሒ ተኣሲራ፡ ደሓር ድማ ናብ ጂዛን ቤት-ማእሰርቲ ክትቕየር ተገይሩ። "ዳየር ኣብ ዝበሃል ቤት-ማእሰርቲ ሰለስተ ወርሒ ተሳቒና። ነብሰ ፁራት ኮይንና ናይ ሽቓቕ ማይ እናሰተና ኢና ዘለና። ናይ ደቂኣንስትዮ ፀገም ድማ ፍሉጥ እዩ፡ ነብሰ ፁር ኮይንካ ክንደይ ፀገም እኒሆ። ሓሚምና ንባዕሉ፡ ኣብ ሽቓቕ ደቂስና ናብ ሕክምና ውሰዱና እንተበልናዮም ኣይወስዱናን። ድሕሪ ናይ ሰለስተ ወርሒ፡ ናብ ቤት-ማእሰርቲ ጂዛን መፂእና" ኢላትና። ኣብቲ ቤት-ማእሰርቲ ብዙሓት ሓራሳት፣ ነብሰ ፁራትን ህፃውንቲ ቆልዑን ይሳቐዩ ከምዘለዉ ትገልፅ ኣሰፉ፡ ክሳብ ሕዚ ንስቓዮም ሰሚዑ፡ ካብ ፀበባ ዘውፅእ ኣካል ብዘይ ምርካቡ እምበር'ከ መንግስቲ ኣለና ድዩ ትብል። "ሽድሽተ ወርሒ ገይርና ድማ ብዘይ ሓደ ቅያር፡ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ፀገም ፍሉጥ እዩ፡ ወርሓዊ ፅግያት እናመፀአና ብዘይ ሞዴስ ክንደይ ፀገም ይበፅሐና ኣሎ። መቐየሪ ክዳን'ኳ ዘይብሎም ብዙሓት ህፃውንቲ ቆልዑ'ዮም ዘለዉ። ንካልኦት ስደተኛታት እናዕቐለት ዝነበረት ኢትዮጵያ፡ ሕዚ ግና መንግስቲ የብልናን ድዩ? ኢትዮጵያውያን ኮይንና እናተንከራተትና፡ መዓሮ ሽድሽተ ወርሒ ፍታሕ ዘይብሉ፡ እንድዒ ኣነስ ደንጽዩኒ እዩ እኒሆ" ትብል፡ ካብቲ ፀልማት ትወፀሉ ብርሃን ብምእላሽ። ኣብቲ ቤት-ማእሰርቲ ትሽዓተን ሸሞንተን ኣዋርሕ ዝገበራ ነብሰ ፁራት ከምዘለዋ ትገልፅ ኣሰፉ፡ እቲ ኩነታት ዝያዳ ንነብሰ ፁራት ከቢድ ከምዝኾነን ድማ ትገልፅ። "ሓሚምና ጥንሲ ናብ ሓደ ገፅ ተገላቢጡና'ኳስ፡ ሕክምና ውሰዱና ኢልና ለሚንናዮም ኣይወስዱናን። ኣብዚ ትሽዓተ፣ ሸሞንተ ወርሒ ዝገበራ ነብሰ ፁራት ስደተኛታት ኣለዋ። ብእግዚአዛብሄር ሓይሊ ኢና ንንቀሳቐስ ዘለና'ምበይ፡ ኣየናነይ ሕክምና ተሓኪምና?፣ ኣበየናይ ምርማራ ተገይሩልና? ታይ'ሞ ንስቓይናስ መግለፂ የብሉይ፡ ምረትና መግለፂ ስኢንናሉ" ክትብል ተስፋ ብዝቖረፀ ኣንደበት፡ ብዝተቖራፀ ምስትንፋስ። ኣብ ዘስካሕክሕ ቤት-ማእሰርቲ ስዑድ ዓረብ ምስ ደቀን ተኣሲረን ዝርከባ ሓራሳትን ነብሰ ፁራትን "ንፖለቲካ ስልጣኖም ከዕብዩ ኢሎም ኣብዚ ከምዝዓፀውና ኢና ንፈልጥ" ስደተኛ ክንፈ'ውን፡ ካብቶም ካብ ኣልግሃር ናብቶም ኣብያተ ማእሰርቲ ኢልካ ክትፅውዖም ዘሰክፉ መዳጎንታት ስዑድ-ዓረብ ዝኣተዉ ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ሓደ እንትኸውን፡ ኣብቲ ንሱ ዝርከበሉ ኣዳራሽ 321 ስደተኛታት ተፀቓቒጦም ይርከቡ። "እቲ ዘለናሉ መኻዚኖ፡ ከም ካልኦት ኣብ ጅዳ ዝርከቡ ቤት-ማእሰርቲ ኣይኮነን። ንነዊሕ እዋን ተዓፅዩ ዝነበረን ሙቐትን ስለዝኾነ፡ ንዝተፈላለዩ ሕማማት ክንቃላዕ ጌሩና እዩ። ሓሚምና ንረኽቦ መድሓኒት ኮነ ሕክምና የለን። እቲ ንበልዖ ምግቢ'ውን ፅሬቱ ዝሓለወ ኣይኮነን፤ ኣማራፂ ስለዘይብልና ግዝኡ ዝሓለፎ ተዓቑሩ ዝነበረ ማይ ኢና ንጥቀም" ኢሉ። ቅድም ክብል ስደተኛታት ኣብ ስዑዲ ዓረብ ካብ ዝርከብ ኮምዩኒቲ ኢትዮጵያ ዝተወሰነ ሓገዝ ይረክቡ'ኳ እንተነበሩ፡ ሕዚ ግና ኣብታ ሃገር ናይ ዘሎ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ገለ ሰራሕተኛታት፡ እቶም ስደተኛታት ካብቲ ኮምዩኒቲ ሓገዝ ከይረኽቡ ከምዝዓገቶምን ገሊፁልና። "ናብዚ ኩሉ ፀገም ክንኣቱ ክንጉዳእን ዝገበረና ናይ ኤምባሲ ሰራሕተኛ ኣሎ [ስም ጸሪሑ] ። መዝሓሊ ኣብ ዘይብሉ ሙቐት ገዛ ኣእትዩ ንዓና ንሕማምን ንሞትን ዘጋለፀና ንሱ እዩ። ብደገ ንዓና ክተሓባበሩ ዝደልዩ ተጋሩ፡ ክዳውንቲ ይኹን' ሳሙና ክሕግዝና ክንደይ ወፃኢ እናውፅኡ፡ ንዓና ከይንሕገዝ ክንደይ ተቓሊሱ እዩ። ስለዚ ሕዚ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ኢና ዘለና" ኢሉ። "ጡበይ ደሪቑ፡ ንውላደይ ፀባ ሓሊበ ኣይረኽበላን" ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ጂዛን፡ ነብሰ ፁራት ጥራሕ ኣይኮናን፡ ሓራሳትን ገና ናይ ኣዋርሕ ዕድመ ዘለዎም ለግለግ ህፃውንትን'ውን'ዮም ኣብ ሕሰም ይነበሩ ዘለዉ። እዘን ሓራሳት ገሊአን ኣብቲ ቤት-ማእሰርቲ ዝወለዳ እንትኾና፡ ገሊአን ድማ ሓራሳት ኮይነን ምስ ውላደን ዝተኣሰራ እየን። ኣብ ስዑድ ዓረብ ኣብ እንዳሰብ ትሰርሕ ዝነበረት ዛይድ፡ ገና ናይ ክልተ ወርሒ ሓራስ እንከላ እያ፡ ብጥቆማ ግዳይ ማእሰርቲ ኮይና። ሓደ መዓልቲ ገለ ክትዕድግ ናይ ክልተ ወርሒ ህፃን ቆልዓ ኣብ ገዛ ገዲፋ ኣብ ዝወፀትሉ ግዘ፡ ፖሊስ ክልተ ወርሒ ዕድመ ምስ ዘይመልኣ ህፃን ውላዳ ናብ ቤት-ማእሰርቲ ከምዝወሰዳን፡ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ጂዛን ንኣርባዕተ ወርሒ ተኣሲራ ትርከብ። "ንጓለይ ጥጦ የብላ ገለ የብላ ምስ ሓዙለይ፡ በኽየ። ሓደ ለይቲ ብዘይ ጥጦ ብዘይ ማይ ካባይ ፈልዮም ኣሕዲሮማ። ቆልዓ ምስ ተትሓዘትኒ ክዳን የብለይ፡ ገለ የብለይ ደንጊፀ፡ ምስ ውላደየይ ክእሰር ኢለ ኣትየ" ትብል። ኣይኮነን'ዶ ህፃን ቆልዓ ሒዝካ ንብሕትኻ'ኳ ሲኦል ከምዝኾነ ዝግለፁ እዞም ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑድዓረብ፡ ንጓል ክልተ ወርሒ ውላዳን ካልኦት ከምኣ ዝኣመሰላ ሓራሳትን ኣዝዩ ከምዝኸበደን፡ ዛይድ ኣውጊዓትና። "ኣብ ሓፂን ካርቶን እናንፀፍና ኢና ንድቅስ። ናይ ቆልዓ ጨርቂ ሽንቲ ንሓፅበሉ ማይ ኣይንረክብን። እቲ ንጥቀመሉ ናይ ሽቓቕ ማይ'ውን ጨንዩ። ጡበይ ደሪቑ፡ ንውላደይ ፀባ ሓሊበ ኣይረኽበላን። ታይ'እዩ እሞ ክበሃል፡ ባዕሉ ካብዚ የውፅአና'ምበይ፡ ብጣዕሚ ኣብ ስቓይ ኢና እኔህና። ነቶም ወተሃደራት ዘይትሰዱና እንተበልናዮም ከኣ ናይ በዓልኩም መንግስቲ ዝኣበይኹም፡ ንዓና እንታይ ትብሉና ኣለኹም፡ በዓልኹም ትፈልጡ እዮም ዝብሉና" ብምባል፡ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ክረድእዎም ተማሕፂና። ብፍላይ ቴሌግራፍ ዝተብሃለ ናይ እንግሊዝ ሚድያ፡ መሰንበዲ ምስልታት እቶም ስደተኛታሒዙ ዝወጸኡ ስዒቡ፡ እቲ ዛዕባ ናይ ዓለም ዓብዪ መዘራረቢ ኮይኑ እዩ። ሱቕታ መንግስቲ ንምንታይ? እዞም ንኣዋርሕ ኣብ መዳጎንታት ዝተሓየሩ ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ንምምላስ፡ ምስ ዓለምለኻውያን ትካላት ይሰርሑ ካብ ሞንጎ ዘለዉ፡ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ምሁራት ትግራይ ሓደ እዩ። እቲ ማሕበር ከም ትካል ምግቢ ዓለም፣ ኣይኦኤም፣ ንኣመንስቲ ኢንተርናሽናል ካልኦትን ትካላት ኩነታት እዞም ስደተኛታት ከምዘፍለጠ ይገልጽ። እቶም ትካላት ዘድልይ ወፃኢ ሸፊኖም ነዞም ስደተኛታት ንምምላስ ፍቓደኛታት እኳ እንተኾኑ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና ፅቡቕ ምላሽ ከምዘይሃቦም እዩ ዝገልፅ። ኣባል ቦርድ እቲ ማሕበር ዶክተር ግርማ በርሀ፡ "ካብ ኣይ ኦኤም እወንታዊ መልሲ ኢና ረኺብና። ዓለምለኸ ትካላት ዘድልይ ወፃኢ ንምሽፋን ድሉዋት እዮም። መንግስቲ ስዑድ ዓረብ'ውን ነቶም ስደተኛታት ንምምላስ ድሉው እዩ። ይኹን'ምበር ክሳብ ሕዚ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰናይ መልሲ ኣይረኸብናን" ይብል። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ቅድሚ ክልተ ወርሒ ሓምለ ብዛዕባ እቶም ኣብ ሃገራት ዓረብ ኣብ ጭንቂ ወዲቖም ዘለዉ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ቤት-ምኽሪ ተሓቲቱ እንትምልስ፡ "ንኮሮናቫይረስ ከም ምኽንያት ጌርካ ዝሰልጠኑ ናይ ከተማ ኣሸበርቲ ንምእታው ልዑል ድሌት ኣሎ። ብገዛእ ወፃኢና ዓዲ ምስ ኣተወ፡ ዝሕምስ ሓይሊ ናይ ምእታው ፃዕሪ ከምዘሎ ተስተውዒሉ እዩ። እቶም ንከእትው ዝፅዕሩ ዘለዉ ሓይልታት ግን ሕዚ'ውን ዘይፍንቅልዎ እምኒ የለን፡ ዜጋታት ተዘንጊዖም እንተዘይእተኹምዎም' ይብሉና ኣለዉ" ምባሉ ይዝከር። ዜጋታት ኣብ ከቢድ ስቓይ ከምዝርከቡ ብምስልታት ዝተሓገዘ መረዳእታ እናቐረበ ከሎ ነዚ ኢልካ ምዝራብ ግቡእ ኣይኮነን ዝበሉ ብዙሓት ሰባት ድማ፡ ብመልሲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ቁጠዖም ገሊፆም'ዮም። ዘረባ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ንብዙሓት ኣብ ስቓይ ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት'ውን ዘደንገፀን፡ ስቓዮም ንከየብቅዕ ዝገበረን ምዃኑ ክንፈ ገሊፁልና። "መንግስቲ ንዓና ንከየእትዉ ኢትዮጵያውያን ኣይኮኑን፡ ሸፋቱ እዮም ከምዝበለና ሰሚዕናዮ ኢና። ስልጣኖም ንከዕብዩ'ምበር ንሕና ዝሸፈትናዮ ነገር የብልናን፡ እንጀራ ደሊናን ናብራና ክንቅይርን ኢልና ኢና ካብ ዓድና ወፂእና። ካልኦት ብፖለቲካ ይቃለሱ ዝነበሩ'ኳ ናብ ዓዶም እናኣተዉስ፡ ንሕና ዝተዓፀውናሉ ምኽንያት ብኸመይ እዩ?" ብምባል ስቓዮም መዓስ ከምዘብቅዕ እናስተንተነ ኣውጊዑና። ካብቶም ኣብ ስዑዲ ተኣሲሮም ኣብ ዝኸፍአ ኩነታትን ስቓይን ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን እሱራት እቶም ዝበዝሑ ካብ ትግራይ ከምዝኸዱ ይግለፅ። መንግስቲ ፌደራል፡ ምስቲ ምስ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ዘሎ ፖለቲካዊ ወጥሪ ድማ ምኽንኣት፡ ነዚ ጉዳይ "ኮነ ኢሉ" ትኹረት ከምዘይሃቦ እዩ ዝዝረብ። መንግስቲ ትግራይ ነቲ ጉዳይ ከምዝከታተሎ ዘሎ ብምግላፅ ናብ ንጉስ ስዑዲ ዓረብ ብቐጥታ ደብዳበታት ከምዝፀሓፈ ኣፍሊጡ እዩ። መንግስቲ ፌደራል ንጉዳይ እቶም እሱራት ፀማም እዝኒ ከምዝሃበ ዝሓበረ እቲ ደብዳበ፡ መንግስቲ ትግራይ ግን ብቐጥታ ክቕበሎም ድልው ከምዝኾነ ኣፍሊጡ። እዞም ስደተኛታት ገና ኣብ የመን እንከለዉ ኩነታቶም ክፅብፅብ ዝፀንሐ ቢቢሲ፡ ኣብቶም ዘሰክፉ ቦታት ስዑድ ዓረብ ምስተዳጎኑ'ውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምንታይ ናብ ሃገሮም ከምዘየግዕዞም ኣብ ወርሒ ሰነ ሓቲቱ ነይሩ። ሻቡ ኣብ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ፡ ዳይሬክተር ጀነራል ቆንስላዊ ጉዳያት ኣይተ ዮውሃንስ ሾዴ ነቶም ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን ከምዘግዕዝዎም ሓቢሩ ነይሩ። እንተኾነ ቃል ሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ ኢትዮጵያ እንከይተተግበረ፡ ዛጊድ ኣእላፍ ስደተኛታት ብጥምየትን ሕማምን ይሳቐዩ ኣለዉ፤ ብሰንኪ እቲ ፅሬት ዘይብሉ መዳጎኒን ጥምየትን ብዙሓት ስደተኛታት ንዝተፈላለዩ ሕማም ዝተቓልዑ እንትኾኑ፡ ብወተሃደራት ስዑድ ዓረብ ዝተቐተሉ ስደተኛታት'ውን ኣለዎ። ንምዃኑ ብዙሓት ዓለም-ለኸ ትካላት ነዞም ስደተኛታት ንምሕጋዝ ድሉዋት ኮይኖም እንከለዉ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድን ምምሕዳሩን ንምንታይ ነዞም ስደተኛታት ገፅ ከሊእዎም ክንብል ንወሃቢ ቃል ሚኒስተር ጉዳይ ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ሓቲትና። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ፡ ቅድሚ ሕዚ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት በፂሑ እንክምለስ፡ ብነፋሪት ዜጋታት ሒዙ ምምጽኡ ኣዘኻኺሩ። ኣብዚ ሰሙን ካብ ቤይሩት ኣስታት 400 ስደተኛታት ከምዘግዓዘ ዝዛረብ እቲ ወሃቢ ቃል፡ ኣብቲ ኣመራርሓን ብተግባርን ቆራፅነት ኣሎ ኢሉ። ኣብ ዝተፈላለዩ ቤት-ማእሰርቲ ስዑድ-ዓረብ ኣብ መፃብቦ ቦታ ዝርከቡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑፀሩ እንትኾኑ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና፡ ኣብዚ ወርሒ ጳጉሜን 2 ሽሕ ስደተኛታት ጥራሕ ናብ ሃገሮም ከምዘግዕዝ ገሊፁ እዩ። እዞም ስደተኛታት ኣብ ፀገም ከምዘለዉ እናተፈለጠ ንምንታይ 2 ሽሕ ጥራሕ ንዝብል ሕቶና ድማ፡ " እዚ ጉዳይ ስእነት ቀረብ እዩ'ምበር ድሌት ዘይብልና ኮይንና ኣይኮነን። ሰነድ ምድላው'ውን የድልይ። ዝተፀገሙ ዜጋታት ናይ ምምላስ ድሌት ኣለና'ዩ፡ ግቡእና'ውን ስለዝኾነ፡ ይሰርሓሉ እዩ ዘሎ፡ ኣብ ሓፂር ግዘ ክንመልሶም ኢና" ዝብል ምላሽ ሂቡና።