ሽሙዬ ምስ ሓመዱ እዩ ዘሎ
ኣብ ትግራይ መሬት እገላ ኣብ ሓደ ስድራ ኣሕዋት ክራር እናወቕዑ ስክትሽም ይብሉ ነበሩ። ንእሽተይ ሓዎም እታ ዝገብርዋ ጥምት ውዒሉ ምስውፁ ክራር ኣልዒሉ ጭልጭል የብላ።
ተጋዳላይ፣ድምፃውን ተዋሳእን ገብረስላሰ ብርሃነ (ሽሙየ) እንትብል እንትብል ክራር መሊኹ ከፍቲ እንተዳርት ብዜማ ምህዳስን ምስቁንቋንን ለመደ። መሬት እገላ ሓደ ካብቶም ጀጋኑ ዝወለደ ማህፀን ትግራይ'ዩ፤ ኣብቲ ከባቢ መዝሙር ገድሊ ትግራይ ይቃላሕ ነበረ። ቈልዓ ካብ ባህላዊ ድርፍታት ናብ ገድላዊ ዜማታት ሰገረ። ብዙሕ ኣይፀነሐን ምስ መሓዙት ቁምጣ መሊሱ ናብ መይዳ ወረደ፤ናብ ምግዳል። ኣያ ብርሃነ ምስ በዓልቲ እንዳኦም ተላዚቦም ገረስላስ ኢሎም እዮም ሰይመሞ። ከምቲ ንገለና ኣብ ገገዛና ዝወሃበና ተወሳኺ ስም ገዳሙ ዝብል ስም ሕንቃቐ እውን ኣለዎ። ዳሓር ናብ ምግዳል ምስ ተፀምበረ ኣብ ምዕራፍ ገድሊ ዘይርሳዕ ስፍራ ኣብ ዝሓዘ ጉጅለ ባህሊ ህወሓት ንነዊሕ ዓማውቲ ኣገልጊሉ። ብፍላይ ኣብ ስነ ቃል ህዝቢ ትግራይ ተደሪኻ ኣብ ዝተሰናደአት "መሬተይ" ኣብ ዘርእስታ ሙዚቃዊ ድራማ ብፍሉይ ይልለ። ኣብታ ድራማ ዝተሃንፀ ስድራ እንዳ ኣቦይ ሽሙዬ ዓርሓ ተዋሳኢ ኰይኑ ሰሪሑ። ብድሕሪኡ ሽሙዬ ዝብል ስም ለጊቡዎ፤ክሳብ ሎሚ ሽሙዬ እምበር ገብረስላስ ኢልካዮ ቆላሕ ኣይብልን። ሽሙዬ ወዲ ጭው ዝበሉ ስድራ ሓረስቶት እገላ ምስ ምዃኑ ኣይኰነን ዶ ኣብ ምግዳልስ ሎሚ እውን እንተዀነ ምስ ሓመዱ እዩ ዘሎ፤መበቆላዊ ህይወት ሓረስታይ ኣይረሰዐን። ኣብታ መሬተይ ትብል ድራማ ዝተላበሶ ገፀ ባህሪ ንብዙሓት ብዘስደምም ኣብ ልዕሊ ገባር ትግራዋይ ዝወርድ ዝነበረ ማእለያ ዘይብሉ ወፅዓን ዓፀባን ግልህልህ ኣቢሉ የንፀባርቕ። ብላይ ክዳን ለቢሱ፣ሳእኒ ገባር ወድዩ ቁርማም ባርኔጣ ንማለቱ ኣብ ርእሱ ደፊኡ ዓርጣም ምርኩሱ ኣብ ግራት ተኺሉ ምስ ዓባይ መሬት ይውግዕ። ብኣሽሙርን ላግፅን ንመሳፍንቲ ይሕነ። "ድኻ ድኻ ትድኽደኽ እኖኻ ኣፅገብካዮም ሰረኛ ባዕልኻ ፅራይ ሰትዮም ሓተላ ዝህቡኻ እቲ እኳ እንተፈትዮሙኻ፤ ግርህነትካ ድዩስ ድኽነትካ ዘቃበጠርካሎም ንዘይናትካ" ብምባል ዓንፆ ዓንፆ ንባዕሉ ይነቅፍ። ሓረስታይ መሬቱ ስኢኑስ ግራት ጐይቶት ክሓርስን ክባሩን ይግደድ። ተበዲለ ኢሉ እንተኸደ እውን ሰማኢ የብሉን። እዚ ብቅኔያዊ ኣገላልፃ ይኹንኖ። "ጉድ እዩ እኮ ናይ ለምዘበን ቀውዒ ህዝቢ አእወየ መን እሞ ሰማዒ ናብ ደያኑ እንተኸድና እንድዒ ጅነ(ገንዘብ) እንካ ደለዩ መቃልዒ ጅነ እውን ሂብካዮም ኣይረባሒ ጠስሚ ፅዒንካሎም ኣይቀያሒ ምስ ዓለቕታ ዶ ማይ ትጣዒ ንማሕረሻ ፀቐጠታ ብርዒ" ቅጭ መፂኦዎ መግረፍቲ በዚሑዎ ምስ መነነ ገንበር ንገምበር ይግጥሞም። "ኣንታ እዞም ሹመኛታት እዞም ኣጥብያ ሓለንጊ ድኻታት እዞም ኣጥፍያ ወይ ኣብዑር ኰይኖም ክሕረሱ ወይ መኻክቲ ኰይኖም ክሕረዱ ብግዕዝም ከብዶም ተቐዲዱ ድኻ ጠፍአ ከም ሓምሊ ተቐርዲዱ። ንኣቦይ ሽሙዬ ዝወከለ ተጋዳላይ ገብረስላስ ከምታ መበቆሉ ሓረስታይ መሲሉ ተይኰነስ ኰይኑ ብጥበብ ይቃለስ። "ሓደ እዋን ናብቲ ዝፈትዎ ኪነ ጥበብ ክምለስ እየ" ሽሙዬ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ስዊድን እዩ ዝነብር፤ ናብ ስዊድን ካብ ዝኻይድ 13 ዓማውቲ ይገብር። ሎሚ እውን ግና ዘይተኸለሰን ሓመዱ ዘይነገፈን ትግራዋይ ምዃኑ ኣንደበተ ልሳኑ ዓው ኢሉ ይምስክር። ካብ እገላ እምበር ካብ ስዊድን ዝመፀ ኣይመስልን። ኣብቲ ዘለዎ ዓዲ ብፍላይ ድማ ካብ መሬት ትግራይ ርሒቕካ ኣብ ጥበብ ትግራይ ንምስታፍ ዝኸብድ እኳ እንተዀነ ሓደ መዓልቲ ግና ናብቲ ኣብ ደሙ ዝሰረፀ ኪነት ከምዝምለስ ተረጊፁ ይዛረብ። ሽሙዬ ካብ ሃገሩ ወፂኡ ኣይተረፈን፤ካብ ስዊድን ናብ ትግራይ መንገዲ ማዩ ገይሩዎ'ሎ። ኣብታ ዝመፀላ ረኺበ ተሰሚዑ ዘይፅገብ ያታን ዛንታን ይዕንግለኒ። ሽሙዬ እናሓደረ ይጉብዝ'ሎ፤እርጋን ዝፅገዖ ኣይመስልን። ዕድሚኡ ንምፍላጥ ኣብ ገጠር ምስ ምውላዱ ንፁር ሰነድ ኣይርከብን። "ብመሰረት ኣበሃህላ ህዝብና ግን ወለደይ ብዘበነ ወራር ኣምበጣ ተወሊድካ ኢሎሙኒ፤ብ1951 ዓ.ም ማለት እዩ፤ርዱእ እዩ ገብጥዎ" ኢሉ ክምስ ኣቢሉኒ። ሽሙዬ ክሳብ እዛ ፃት እዚኣ ዘይረሰዖ ንመንነት ህዝብና ዝገልፅ ስነ ቃል ተዛሪቡ ኣይፀግቦን። ህዝቢ ትግራይ ኣብ እዋን ፅህያ፣ዓፂድን ዓውድን ቦታን ግዜን መዲቡ ብደርፊ ዝገልፆ ነናይ ባዕሉ ስነ ቃል ኣለዎ። ንኣብነት ካብቲ ኣብ ዓፂድ ዝበሃል ከምዚ ዝስዕብ የቕርቦ። "ኣለና ገና ኣለና ገና ያሆሆ ኣለና ገና ያሆሆ ኣለና ገና። ዓፃዳይ ባርጌዶ ንእግርኻ ኺዶ ጐልጎል ንየው ማዕዶ በዓል ማዕፂድ ጣዛ ተጠንቂቕካ ሓዛ ኢድካ ከይትቖርፃ ከይመስለካ ዋዛ…" ብኸምዚ ኣገባብ እሞ ድማ ብገባራዊ ልሳንን ጣዕምን ያታዊ ጸጋ ህዝቢ የቕርብ። ተጋዳላይ፣ድምፃዊን ተዋሳእን ሽሙዬ በቲ ኣብ ትግራይ ዝረአ ዘሎ ልምዓታዊ ለውጢ ሕጉስ'ዩ። "እንተዀነ ግና ስርቅን ብላዕን ክነጥፍእ ኢልና ተቓሊስና ብፍላይ ኣብዚ ሐዚ እዋን ዝረአ ዘሎ ተርሞስሞስን ብጣዕሚ እሓዝን" ኢሉ።