ብደቂ ተባዕትዮ ዝወሰድ መከላኸሊ ጥንሲ?
ሓድሽ መከላኸሊ ጥንሲ ክኒና ደቂ ተባዕትዮ፡ ቀዳማይ መስርሕ ናይ ፈተነ ከም ዝሓለፈ ይሕበር ኣሎ። እቲ መዓልታዊ ዝውሰድ ክኒና፡ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ከይፈሪ ይሕግዝ።
ብክኢላታት ድማ ከም ሓደ ዓቢይ ስጉምቲ ንቕድሚት ተራእዩ ኣሎ። ቅድሚ ሕጂ፡ ኮንዶምን መጥባሕትን እቶም እንኮ ኣማራጺታት መከላኸሊ ጥንሲ ደቂ ተባዕትዮ ነይሮም። ሕጂ ግን ምምጻእ ናይዚ ክኒና፡ ንደቂ ተባዕትዮ ዓቢይ መስተርህዮት ክኽዉን ትጽቢት ይግበረሉ። እንተኾነ ግን ኣብ ዕዳጋታት ዓለም ንክቐርብ፡ ኣስታት ዓሰርተ ዓመት ክወስድ ከምዝኽእል፡ ሓካይም የጠንቕቑ። ምልዓል ጾታዊ ስምዒት ናይ ደቂ-ኣንስትዮ መከላኸሊ ጥንሲ ክኒና፡ ቅድሚ 50 ዓመት ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ እዩ ተጀሚሩ። ስለምንታይ'ዩ ግን ናይ ደቂ ተባዕትዮ መከላኸሊ ጥንሲ ክኒና ንምድላው ግዜ ወሲዱ? ገለገለ ሰባት ናይ ሕብረተሰብ ደገፍ ስለዝይረኸበ'ዩ ኢሎም ይምልሱ። ኣብ ገለ መጽናዕቲ ግን፡ ብዙሓት ደቂ ተባዕትዮ፡ እንተድኣ ክኒና ተዳልዩ፡ ክጥቀሙ ምኻኖም ድልውነቶም ኣረጋጊጾም። ካልእ ጸገም ክኸዉን ዝኽእል ድማ፡ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ወዲ-ተባዓታይ ተገዲሱ ክኒና ክወስድ'ዩ ዝብል እምነት የብለንን ዝብል እዩ። ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፤ ኣንግሊያ ራስኪን ዩኒቨርስቲ፡ ኣብ 2011 ኣብ ዝተገብረ መጽናዕቲ ከም ዝሕብሮ፡ 70 ካብ 134 ደቂ ኣንስትዮ፡ ሰብኡት ክኒና ምውሳድ ክርስዑ ይኽእሉ ዝብል ፍርሒ ኣለወን ይብል እቲ ምጽናዕቲ። እቲ ቀንዲ ብድሆ ክኢላታት ኮይኑ ዘሎ ግን፡ ጾታዊ ስምዒትን፡ ምቕናዕ መትሎ ወዲ ተባዕታይ (ብልዕቲ) ዘየጉድል ክኒና ምምሃዝ እዩ። ፍረ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ካብ ፍረነፍሲ እዩ ዝፍልፍል። ነዚ ዓይነት መስርሕ ክኒና ገርካ ምዕንቃጽ፡ ንብዙሓት ተጠቀምቲ ከም ዝፈርሑን ዝጠራጠሩን ገይርዎም። ክኢላታት ዋሺንግተን ዩኒቨርስት ከም ዝብልዎ፡ 'እዚ ሓድሽ ክኒና ዘፍርሕን፡ ዝጠራጥርን የብሉን' ይብሉ። ቀዳማይ ገጽ (ብርኪ) ፈተነ ናይዚ ሓድሽ ክኒና ኣብ 40 ሰባት ከምዝተኻየደን፡ ጽቡቕ ተስፋ ዘሎዎ ምኻኑን፡ ክኢላታት ኣብ ኒው ኦርሊየንስ ኣብ ዝገብርዎ ኣኼባ ሓቢሮም። ን28 መዓልታት ክኒና ዝተዋህቦም ሰባት፡ ከም ውጽኢቱ ስርዓት መፍረ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ታሕቲ ወሪዱ። ጸገም ምቕናዕ መትሎ ኣብቲ ፈተነ ዝተሳተፉ ደቂ ተባዕትዮ ውሑድ ሳዕቤን ኣርእዮም። 5ተ ካብቶም ኣብቲ መጽናዕቲ ዝተሳተፉ ጾታዊ ስምዒቶም ቁሩብ ከም ዝዘሓለ'ውን ሓቢሮም። ክልተ ካብኣቶም ድማ ጸገም ምቕናዕ መትሎ ከም ዘጋጠሞም ገሊጾም። ውሑድ ሳዕቤን እንተሃለዎ፡ ኩሎም ኣብቲ መጽናዕቲ ዝተሳተፉ ጾታዊ ንጥፈታቶም ኣየቋረጹን። ቀንዲ ሃንዳሲት እዚ መጽናዕቲ ዝኾነት ፕሮፈሰር ክርስቲና ዋንግን ብጾታን፡ በዚ ተረኺቡ ዘሎ ውጽኢት ሕጉሳት ምኻኖም ሓቢሮም። እንተኾነ ግን ብዙሕ ስራሕ ይጽበዮም ከምዘሎ ይዛረቡ። እቲ ተረኺቡ ዘሎ ክኒና ክልተ ንጥረ ነገር የጠቓልል። ፍረ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ዘጉድልን፡ ስምዒት ዘለዓዕልን ንጥረ ነገራት የጠቓልል። ሰፊሕ ዝኾነ ፈተነ፡ ከምዘድሊ ድማ እታ ተመራማሪት ገሊጻ። ኣብ ኣካላት ዝቕባእ ሎሽን ፕሮፈሰር ክርስቲና፡ ክኒና ጥራይ ኣይኮነትን ትፍትን ዘላ። እሳን ብጾታን ኮይኖም፡ ኣብ ኣካላት ዝቕባእ ሎሽን እውን ይፍትኑ ኣሎዉ። እዚ ዓይነት ሎሽን መዓልታዊ ኣብ ሕቖን መንኩብን ዝቕባእ እዩ። ብቖርበት ኣቢሉ ድማ ኣብ ኣካላት ደቂ ተባዕትዮ ይኣቱ። ቀንዲ ዕላምኡ ድማ ፍረ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ወይ ድማ ምሉእ ብምሉእ ንምጉዳል እዩ። ጎናጎኑ ፕሮፈሰር ክርስቲናን ዶክቶር ስቲፋኒን፡ ኣብ ዋሺንግቶን ዩኒቨርስቲ ካልእ ዓይነት ፈተነ የካይዳ ኣለዋ። እዚ ድማ ካሊእ ዓይነት ክኒና ኮይኑ፡ መዓልታዊ ዝውሰድ እዩ። ኣብ 100 ሰባት ተፈቲኑ፡ ድሓን ዝኮነ ተስፋታት ኣርእዩ ኣሎ። ንካልኣይ ደረጃ ፈተነ ንኽቐርብ ድማ ይሕሰብ ኣሎ። ኩነተ ምንዋጽ ኣእምሮ ካልኦት ጉጅለ ተመራመርቲ ድማ ወርሒ ወርሒ ዝውጋእ መርፍእ ኣብ ፈተነ ኣቕሪቦም። እንተኾነ ግን ኣብ ተሳተፍቲ ብዙሕ ሳዕበናት ስለዘስዐበ መጽናዕቶም ኣቋሪጾም። ገለ ካብቶም ተሳተፍቲ ጭንቀትን ኩነተ ምንዋጽ ኣእምሮን ከምዘጋጠሞም ገሊጾም። ካልኦት ጉጅለ ድማ፡ ናይ ሆርሞን ምትእትታው ዘይብሉ ዓይነት መጽናዕቲ ይፍትኑ ኣሎዉ። እዚ መጽናዕቲ ድማ ንዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ኣብ መትሎ ከይበጽሐ፡ ምክልኻል የጠቓልል። Vasalgel ዝብሃል ዓይነት መከላኸሊ ብምጥቃም ይካየድ። እዚ ዓይነት መጽናዕቲ ግን ኣብ እንስሳታት ጥራይ እዩ ተፈቲኑ ዘሎ። ኩነታት ዕዳጋ ፕሮፈሶር ሪቻርድ ኣንደርሶን ካብ ኤድንብራ ዩኒቨርስቲ፡ ሓደ ካብ ቀንዲ ተመራመርቲ ዓባይ ብሪጣንያ ኮይኑ፡ ኣብ ኣካላት ዝድረዝ ንኸማዕብል ዝጽዕር ዘሎ እዩ። እንተኾነ ግን ፍረ መድሓኒት ፋብሪካታት፡ "ዕዳጋ ኣይክርከቦን እዩ" ብዝብል ጥርጣሬን ምስምስን፡ ብዙሕ ወፍሪ ክገብራ ኣይደልያን እየን ይብል እቲ ፕሮፈሰር። እቲ ቀንዲ ጸገም እኹል ወፍሪ ኣይተገብረሉን ይብል።