ሱዳን፡ መርዑት ንፍቕሪ ኢለን ይኽንሸባ
ዘቢባ መሓመድ ሳልሕ፡ ኣብ ሱዳን እናወሰኸ ብዛዕባ ዝመጽእ ዘሎ፡ "ዳግመ ምኽንሻብ" እዚ ዝስዕብ ዛንታ ትነግር።
መርዓትን መርዓውን ኣብ ሱዳን፤ ደቂ ኣንስትዮ ብልምዲ ደቂ ኣርባዕተ ወይ ደቂ ዓሰርተ ዓመት ምስ መጽሓ ክኽንሸባ ግድን'ዩ። ኣብዚ እዋን ግን፡ ዓቕሚ ሓዋን ዝበጽሓ ዝምርዐዋ ደቂ ኣንስንስትዮ ይኽንሸባ ኣለዋ። እዚ ድማ እቲ ባህሊ ኣገዲዱወን ዘይኮነ፡ ምስ ድንግልነኣን ኣለዋ ንኽበሃላ ዝገብረኦ'ዩ። ነዚ ንምምላእ ድማ ቅድሚ መርዕአን ሓደ ወይ ክልተ ወርሒ ኣብ ዘሎ ግዜ ይኽንሸባ። እዚአን ደቂ-ኣንስትዮ ቅድም ኢለን ተኸንሺበን ዝነበራ እየን። እቲ ምኽንሻብ፡ ምእላይ ዓንቀርን ከንፈር ብልዕትን፡ ከምኡ'ውን ኣፍ ብልዕቲ ኣጽቢብካ ምስፋይ የጠቓልል። እቲ ተሰፍዩ ዘሎ ድማ ኣብ ግዜ ጾታዊ ርከብ ይፍታሕ። ሓንቲ እትምርዖ ጓል-ኣንስተይቲ ተወሳኪ ምኽንሻብ ክተካይድ እንተደልያ፡ እተን ነዚ ስራሕ ዝሰርሓ መዋልዳን፡ ካብ ከናፍር ብልዕታ ብምቑራጽ ኣብቲ ኣፍ ብልዕቲ ደጊመን ይሰፍያላ። 'ንመዓልታት ክንቀሳቐስ ኣይክኣልኩን' ማሃ፡ ንስለ ድሕነታ ሽማ ተቐይሩ'ዩ። በዚ ዝተገልጸ ኣገባብ ድማ ዳግም ተኸንሺባ። "ብጣዕሚ የቐንዝወኒ ስለ ዝነበረ፡ ኣደይ ንኸይትፈልጥ ንብዙሕ መዓልቲታት ምስ መሓዙተይ ክጸንሕ ተገዲደ'' ብምባል ትገልጽ። "ኣብተን ናይ መጀመርታ ውሑዳት መዓልቲታት ክሸይንን ክንቀሳቐስን ተጸጊመ ነይረ'' እትብል ማሃ፡ ብዕድመ ምስ ዝዓብያ ሰብኣይ ክትምርዖ ክልተ ወርሒ ምስ ተረፋ ነቲ መጥባሕቲ ከም ዘካየደት ትዛረብ። ''ቅድሚ መርዓና ጾታዊ ርክብ ከም ዝፈጸምኩ እንተፈሊጡ፡ ኣባይ እምነት ኣይክህልዎን እዩ" ትብል። ድንግል ኮይነ እንተዘይጸኒሐዮ፡ ደገ ከይትወጽእን ተንቀሳቓሲ ቴሌፎን ከይትጥቀምን ክኽልኽላ ከም ዝኽእል ትገልጽ። ኣብ ሱዳን፡ ምኽንሻብ ደቂ ኣንስትዮ ልሙድ'ኳ እንተኾነ፡ እታ ኣብ 20ታት ዕድሚኣ ካብ ዩኒቨርሲቲ ዝተመረቐት ማሃ ግን ምኽንሻብ ክልኩል ካብ ዝኾነሉ ሰሜናዊ ሱዳን'ያ መጺኣ። ነቲ ምኽንሻብ ዝፍጽማ ሰብ ሞያ ካብ 5 ሽሕ ፓውንድ ሱዳን ማለት ትሕቲ 110 ዶላር ኣመሪካ ከም ዘኽፍላ እትፈልጥ ማሃ፡ ካብ እትነብረሉ ከተማ ካርቱም ናብ ትውልዲ ከባቢኣ ብምኻድ እያ ብምስጢር ተኽንሺባ። ጸብጻባት ሕቡራት ሃገራት ከምዝሕብሮ፡ ካብ 14 ክሳብ 49 ዕድመ ኣብ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ እተን 87 ሚእታዊት ይኽንሸባ። ኣብ ብዙሕ ሕብረተሰብ ዓለም፡ ድንግልና ኣብ ምምስራት ጽኑዕ ሓዳር ኣዝዩ ረቛሒ እዩ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ቅድሚ ሓዳር ጾታዊ ርክብ ዝፈጸማ ደቂ ኣንስትዮ ድንግልአን ከም ዘይፈረሰ ንምምሳል፡ ንኣፍ ደገ ብልዕተን ካብ ኣካላተን ብዝውሰድ ስጋ ብመጥባሕቲ ይሽፍንኦ። እንተኾነ እቲ 'ሃይመኖፕላስቲ' (hymenoplasty)ተባሂሉ ዝጽዋዕ ብሰብ ሞያ መጥባሕቲ ዝካይድ ሕክምና ኣብ ሱዳን ብብዝሒ የለን። እቲ ኣሎ ዝበሃል ብሕታዊ ክሊኒክ ድማ ንሰብ ሓዳር ጥራይ'ዩ ኣገልግሎት ዝህብ። ስለዝኾነ ድማ ምስፋይ ኣፍ ደገ ብልዕቲ ከም ኣማራጺ ይውሰድ። ገለ ሰብ ሞያ መዋልዳን ድማ፡ ንምስራሕ ንክጥዕመን ንገለ ክፋል ከንፈር ብልዕቲ ይቖርጸኦ። ምኽንሻብ ደቂ ኣንስትዮ ንምውጋድ ዝንቀሳቐስ በዓል ሞያ ማህጸን ሳውሳን ሰይድ "ምስፋይ ይኹን ምብሳዕ ዝኣመሰለ ኣብ ብልዕቲ ጓል ኣንስተይቲ ዝግበር ለውጢ ምኽንሻብ እዩ'' ይብል። ኮይኑ ግና ቤት ምኽሪ ሕክምና ሱዳን ስለ ዘይፈቕድ፡ ኣብ ሆስፒታላት ሱዳን ዝኾነ ዓይነት ኣገልግላት ምኽንሻብ ምርካብ ኣይከኣልን። ነቲ ሕክምና ከካይዳ ዝተረኸባ መዋልዳን ድማ ይእሰራን ኣቑሑተን ይምንጠላን። ምኽንሻብ፡ ብሕጊ ይከልከል ዳኣ እምበር ኣገልግሎት ዝህባ ሰለስተ ሆስፒታላት ረኺበ'የ። ሓንቲ መዋልዳን ድማ እቶም ኣገልግሎት ምኽንሻብ ዝወሃበሎም ክፍሊታት ኣርእያትኒ፤ ክትኽንሽበኒ ከም እትኽእል'ውን ነጊራትኒ። "ቆሪጸ ከልግበልኪ ትደልዪ ዲኺ? ብዙሕ ዘይትደልዪ እንተኾይንኪ ጸገም የብሉን፤ ግን ኣደልዲለ ክሰርሐልኪ ይኽእል'የ" በለትኒ። ካልኣይቲ ክትክንሽብ ዘይትደሊ ግን ድማ ገንዘብ ስለ ዘድልያ እቲ ስራሕ ከም እትሰርሖ ዝነገረትኒ መዋልዳን'ው ን ረኺበ ነይረ። "ዝሓለፈ መዓልቲ ንሓንቲ ብሓደ ናይ ቀረባ ዘመዳ ዝተዓመጸት ጓል 18 ዓመት ከንሺበያ። ኣዲኣ ናብዚ መጺኣ ስለ ዝበኸየት ክሕግዘን ደልየ" "ድሕሪኡ ካልእ ጓል ከይኽንሽብ ቃል ኣትየ፤ ግን ኣዲኣ ዝሞተታ ጓል ጓለይ የዕቢ ስለ ዘለኹ፡ ናታ ናይ ትምህርቲ ወጻኢታት ክኸፍል ስለ ዘለኒ፤ ቃለይ ከየኽበርኩ ነዚ ተግባር ክፍጽሞ ክኢለ" ሓድሽ መዋእል? ሕጂ'ውን ጌና ኣተሓሳስባ እቲ ሕብረሰተብ ንምቕያር ብቀጻሊ ብዙሕ ጻዕሪ የድሊ እዩ። ሓደ ነባሪ ካርቱም "በዓልቲ ቤተይ ድንግል ክትኮንለይ ይምነ" ድሕሪ ምባል ካባይ ወጻኢ ምስ ካልእ ሰብ ርክብ እንተፈጺማ ከም መታለሊት እየ ክቖጽራ ይብል። እዚ ኣተሓሳስባ፡ ዳርጋ ኣብ መላእ ሱዳን ኣሎ፤ ኩሎም ሰብኡት መርዓቶም ተሰፍያ ክትጸንሖን እያ ዝደልዩ። ኣንጻር ምኽንሻብ ዝጉስጉሱ ሰባት፡ ዝሓለፈ ወርሒ ሱዳን ሕጊ ሸሪዓ ክለዓል ምግባራ፡ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝበዝሕ ዝነበረ ጥቡቕ ቑጽጽር፣ ስርዓት ኣከዳድናን ካልእን ለውጢ ከምጽእ'ዩ ኢሎም ተስፋ ይገብሩ። ሕጊ ሸሪዓ፡ ኣብ እዋን 30 ዓመት መሪሕነት ኦማር ኣልበሽር'ዩ ተኣታትዩ። ምኽንሻብ ኣብ ሱዳን ከብቅዕ ናይ ዝጉስጉስ ተበግሶ መስራቲት ዝኾነት ኣን ላን ናሂድ ሱባ፡ ናይዚ እዋን ደቂ ኣንስትዮ ምስቲ ሕሉፍ ወለዶ እንክነጻጸራ "ምዕቡላት'የን" ትብል።