ቨርቹዋል ፕራይቨት ኔትዎርክ - ቪ ፒ ኤን ምጥቃም የቕጽዕ'ዶ ይኸውን?
ቨርቹዋል ፕራይቨት ኔትዎርክ (ቪ ፒ ኤን) ኣብ መንጎ ትጥቀመሉ ዘለኻ መሳርሕን (ሞባይል ቴለፎን፡ ላፕቶፕ፡ ኮምፕዩተር...) ካልእ ኣብ ኢንተርነት ዘሎ ኮምፕዩተር ዝግበር ስቱር ርክብ እዩ።
ቪፒኤን ንገለ ከባቢ ዝተኸልከሉ መርበባት ሓበሬታ ንምኽፋት፡ ኣብ ኢንተርነት ትገብሮ ዘሎኻ ንጥፈታት ንምኽዋልን ካልእን የገልግል። ንብዙሕ መዓልታት ክንጥቀመሉ እንኽእል ኣገልግሎት እዩ። ንኣብነት ኣብ ገዛኻ ኮይንካ ናይ ስራሕ ኮምፕዩተርካ ክትከፍት ምስ እትደሊ እሞ ውሑስ ክኾነልካ ምስ እትመርጽ ቪፒኤን ትጥቀም። ብዘይካ'ዚ፡ ብመንገዲ ኣብ ካልእ ሃገር እትርከብ ኮምፕዩተር ኣቢልካ ከም እትሓልፍ ብምግባር፡ ካብ ምቁጸጻራት ናይ መንግስቲ ነጻ ንምዃን፤ ውሑስ ኣብ ዘይኮኑ ህዝባዊ ናይ ዋይፋይ ቦታታት ውልቃዊ ሓበሬታና ንምክልኻል'ውን የገልግል። ቪፒኤን "ኣብ ውሽጢ ዓቢይ መርበብ ናይ ባዕልኻ መርበብ ምፍጣር ኢዩ" ኢሉ ዝገልጾ ከኢላ እቲ ዓውዲ፡ ምሩቕ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ መቐለ፡ ሃበቶም በርሀ፡ ንባንክታት ከም ኣብነት ይጠቕስ። "ናይ ባዕሉ ኔትዎርክ [መርበብ] ዘለዎ ባንክ፡ ምስ ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታት ዝርከቡ ጨናፍሩ ንምርካብ ቪፒኤን ይጥቀም።" በዘይካ'ዚ እቲ ተጠቀምቲ ኢንተርነት ብብዝሒ ዘዘውትርዎ ኢንተርነት ቪፒኤን "ዝተዓጸው መርበባት ሓሊፍካ ንምርኣይ፡ ዘለኻዮ ቦታ ንምሕባእ ማለት ኣብ ኢትዮጵያ ከሎኻ ካብ ኣሜሪካ ትጥቀም ከም ዘሎኻ" ንምምሳል'ውን የገልግል" ኢሉ ኣቶ ሃብቶም። ቪፒኤን ፈለማ ክመሃዝ ከሎ፡ ኣብ መንጎ ዋኒናት ውሑስ ዝኾነ ርክብ ብምፍጣር ኣብ ገዛ ኮይነካ ስራሓት ንምስላጥ ዝዓለመ እዩ ነይሩ። እንተኾነ ግና ኣብዚ እዋን፡ ንካልእ መዓላታት ዝያዳ ተፈላጥነት ረኺቡ ኣሎ። ዝኾነ መርበብ ሓበሬታ ክንከፍትን ኢንተርነት ክንጥቀምን ኣብ ንፍትነሉ እዋን ብመንገዲ እቲ ኣገልግሎት ኢንተርነት ዝህበና ዘሎ ትካል (ኢንተርነት ሰርቪስ ፕሮቫይደር) ኣቢልና ኢና ናብቲ ዝደለናዮ መርበብ ሓበሬታ ክንበጽሕ እንኽእል። ቪፒኤን ግና እቲ ናይ ኦንላይን ንጥፈታትና ብኻልእ ኮምፕዩተር (ሰርቨር) ከም ዝሓልፍ ብምግባር፡ መንነትናን እንታይ ንገብር ከም ዘሎናን ከም ዘይፍለጥ ይገብር። ነቲ መርበብ ሓበሬታ ድማ ካብ ካልእ ሃገር ንኸፍቶ ከም ዘለና ብምሕባር ነቲ ምኽልካል ክንሰግሮ የኽእል። ቪፒኤን ካበይ ንረኽቦ? ብዙሓት፡ ኣብ ገለ ሃገራት ጥራይ ክኽፈቱ ንዝፍቀድ ሓበሬታታትን ፊልምታትን ንምርካብ ቪፒኤን ይጥቀሙ። እቲ ዝጥቀምሉ ቪፒኤን ምስ ዝፍለጥን ዝዕጾን ድማ ድማ ናብ ኻልእ ብምቕያር ነቲ ዝደለይዎ ሓበሬታ ምርካብ ይቕጽሉ። ትካላት ናተን ውልቃዊ ኔትዎርክ ንምግባር ቪፒኤን ካብ ቴለኮማት ይወሃበን ምዃኑ ዝገለጸ ኣቶ ሃብቶም፤ ነቲ ኣብ ኢንተርነት ዝግበር ምኽልካል ንምስጋር ትጥቀምሉ ቪፒኤን ግና "ንናይ ሓበሬታ ነጻነት ብዝንቀሳቐሱ መንነቶም ብዘይገልጹ ኣካላት" ኣብ ኢንተርነት ከም ዝዝርጋሕን ናብ ሞባይልካን ኮምፕዩተርካን ብምጽዓን ምጥቃም ከም ዝከኣልን ሐቢሩ። ቪፒኤን ምጥቃም ሕጋዊ ድዩ? መንግስታት ኣብ ሃገራቶም ክዝርጋሕ ንዘይደልይዎ ሓበሬታታት ንምዕጋትን ንዜጋታተን ንምቁጽጻርን፡ ምመያታት (ሰንሰርሺፕ) ይገብሩ'ዮም። ተጠቀምቲ ኢንተርነት ግና ብቪፒኤን ኣቢሎም ነዚ ይሰግርዎ። እዚ ብዓይኒ ሕጊ ክረአ ከሎ ካብ ሃገር ናብ ሃገር ከም ዝፈላለይን ኣህጉራዊ ዘረዳድእ ሕጊ ከም ዘየሎን፡ ኣቶ ሃብቶም ገሊጹ። "ኣብተን ንነጻነት ኢንተርነት ንቃለስ ኢና ዝብላ ከም ኣሜሪካ ዝኣመሰላ ሃገራት፡ ቪፒኤን ሕጋዊ እዩ። ኣብ ከም ቻይና፡ ሩስያ፡ ሰሜን ኮርያ ዝኣመሰላ ኢንተርነት ብምዕጻው ዝፍለጣ ሃገራት ግና ቪፒኤን ምጥቃም ብሕጊ የኽስስ እዩ። ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ኣፍሪቃ ድማ ጽፉፍ ዝኾነ ናይ ቪፒኤን ሕጊ የሎን" ኢሉ።