ሃገራት ኣፍሪቃ ለበዳ ኮቪድ-19 ኣብ ምክልኻል ብዘርኣይኦ መኸተ ተሞጒሰን
መልከፍቲ ኮሮናቫይረስ ካብ ወርሒ ለካቲት ጀሚሩ ኣብ ኣፍሪቃ ክርኣይ እንከሎ፡ ክሳብ ሕጂ 1.4 ሚሊዮን ሰባት በቲ ቫይረስ ተታሒዞም፤ ካልኦት 34 ሽሕ ሰባት ድማ ብምኽንያት እዚ ሕማም ሞይቶም።
እዚ ምስ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ኤዥያን ኣመሪካን ክነጻጸር ከሎ ኣዝዩ ትሑት ከም ዝኾነ ይግለጽ። ዳይሬክተር ማእከል ምክልኻልን ምቁጽጻርን ሕማማት ኣፍሪቃ ዶክተር ጆን ኬንጋሶንግ ምስ ቢቢሲ ኒውስደይ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት እቲ ቁጽሪ ክውሕደሉ ዝኸኣለ ቀንዲ ምኽንያት ሃገራት ኣፍሪቃ እቲ ለበዳ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ከሎ እኹል ጥንቃቐ ስለ ዝወሰዳ እዩ ኢሉ። እቲ ማእከል ን55 ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝሓቖፈ ኮይኑ ኣብታ ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ህዝቢ ዘለዋ ኣህጉር ኣፍሪቃ፡ ካብ ዓለም 5 ሚኢታዊት ካብቶም ብኮሮናቫይረስ ዝተለኸፉ ከምኡ'ውን 3.6 ሚኢታዊት ካብቶም ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ዝሞቱ ካብዛ ኣህጉር ምዃኖም ዶክተር ጆን ይሕብር። ነቲ ኣብ ኣፍሪቃ እኹል መርመራ ስለ ዘይተገበረ እቲ ቁጽሪ ሓቂ ኣይኮነን ዝብል ርእይቶ ድማ 'ግጉይ' ኢሉዎ። ዶክተር ጆን "ክንድ'ቲ ካልኦት ኣህጉራት ዝገበረኦ መርመራ ዘይገበርና ክንከውን ንኽእል ኢና። እንተኾነ ከምቲ ኣብ ካልእ ኣህጉራት ዝርአ ኣብ ጎዶናታት ሰብ ኣይሞተነናን፣ ጃምላዊ መቃብር ኣይኩዓትናን" ኢሉ። ሃገራት ኣፍሪቃ እቲ ለበዳ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ እንከሎ ተሪር ስጉምትታት ክወስዳ ከም ዝጀመራ ዝሓበረ እቲ ዳይሬክተር፡ ደቡብ ኣፍሪቃ እቲ ለበዳ ገና እንከሎ ምሉእ ዕጽዋ ምእዋጃ ከም ኢትዮጵያ ዝኣመሰላ ሃገራት እውን ተረርቲ ስጉምትታት ብምውሳደን ውጽኢታዊ ምንባሩ ገሊጹ። ብተወሳኺ "ኣብ ብዙሓት ሃገራት፡ ንኣብነት ኣብዛ ኣነ ዝነበረላ ዘለኹ ኣዲስ ኣበባ ሰብ ኣብ ጎደናታት ዳርጋ 100 ሚኢታዊት ክትብሎ ዘድፍር መሸፈንን ኣፍን ኣፍንጫን እዩ ዝገብር" ኢሉ። እቲ ካልእ ምኽንያታት ከ እንታይ እዩ? ብተዛማዲ ክረአ እንከሎ ኣህጉር ኣፍረቃ ዝበዝሐ ካብ ህዝባ መንእሰይ ምዃኑ ብምግላጽ ብዝሒ እቲ መልከፍቲ ንክንኪ ከም ዝሓገዘ ገሊጹ። ኣብ ኣፍሪቃ ከም ኢቦላ ዝኣመሰሉ ለበዳታት ተራእዮም ስለ ዝነበሩ ሃገራት ንለበዳ ብኸመይ ከም ዝቆጻጸረኦ ተመክሮ ኣጥርየን ጸኒሐን ምንባረንን እቲ ምስ ዝሓመመ ሰብ ርክብ ዝነበሮም ሰባት ኣብ ምፍላይ ሕብረተሰብ ዝተሓወሶ ናይ ተበግሶ ስራሕ ይዕየ ስለ ዘሎ ውጽኢት ኣብ ምምጻእ ተራኡ ልዑል ምንባሩ ዶክተር ጆን ይጠቅስ። ዶክተር ጆን ኣብ መወዳእታ "እዚ ለበዳ ናብ ሕብረተሰብ ኣትዩ እዩ፡ ብዘይ ተሳትፎ ናይ ኩሉ ሕብረተሰብ ድማ ነቲ ለበዳ ክትስዕሮ ዘይሕሰብ እዩ" ኢሉ። ኣብ ኣፍሪቃ ተመዝጊቡ ዘሎ መልከፍቲ ኮሮናቫይረስ እቲ ኣስታት ፍርቂ ኣብ ሃገረ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝተመዝገበ እዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኣፍሪቃ መጠን መልከፍቲ ምጉዳል ኣርእዩ ዝብሃል ዘሎ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ መጠን መልከፍቲ ምጉዳል የርኢ ስለ ዘሎ እዩ። ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ፡ መጠን መልከፍቲ ይጎድል ኣሎ ብምባል ነቲ ዝኽተልኦ ዝነበራ ተሪር ኣካይዳ የፍኩሰኦ ስለ ዘለዋ ግን ዳግማይ ማዕበል ለበዳ ኮሮናቫይረስ ከየጋጥም ብዙሓት ስግኣቶም ይገልጹ ኣለዉ።