ኤርትራ - እስራኤል፡ "ዓለም ንምንታይ ጸማም እዝኒ ትህብ?"
"ንስደት ዝፈልጣ ዝጠዓማን ዘስተማቐራን ጥራይ'ዩ። ብታሪኽ ክትሰምዖን ብፊልም ክትርእዮን ግን ሕሉፍ ትረኻ'ዩ ዝመስል።
እንተኾነ ስኑድ ሓቀኛ ታሪኽ'ውን ናይ ገዛእ ርእሱ ጦብላሕታ ኣብ ምሕዳርን ልቢ ብዙሓት ኣብ ምትንካፍን ዓቢ ኣስተዋጽኦ ኣለዎ። ስለዝኾነ፤ ኩሎም ሰብ ሞያን ክኢላታትን ኣብ ታሪኽ እጃሞም ከበርክቱ ይግባእ" ትብል ስነ-ጥበባዊት ሰናይት በሪሁ። ንሳ ኣብ ኤርትራ ተወሊዳ ኣብ እዋን ንእስነታ፡ ዕትብታ ዝተቐብረትላ ሃገር ጠንጢና ዶብ ሰጊራ ናብ ኢትዮጵያ ኣትያ። ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኢትዮጵያ፡ ከም ኣደ መንበር ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራውያን ኮይና ኣገልጊላ እያ። "ኣብኡ ብስነ-ጥበብ ኣብ ዝነጥፍ ጉጅለ ተጠርኒፈ ንስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ዘድልየን ነገራት ኣብ ምንዳይን ምቕራብን እነጠፍ ኔረ። ብድሕሪኡ፡ ብሱዳን ኣቢለ ሲናይ ኣቋሪጸ ቅድሚ 8 ዓመታት ንስራኤል ኣትየ" ክትብል ነቲ ነዊሕ ጉዕዞ ስደታ ብሓጺሩ ተዕልለሉ። ምስ ስቓይን ሞትን ተፋጢጣ፡ ዓዲ ፍትሕን ዑቕባን ብምርጋጻ፤ ተመስገን እኳ እንተበለት፡ እስራኤል ግን ዓዲ ሩፍታ ኮይና ኣይረኸበታን። እቲ ከም ውሕስነት ክትጠቀመሉ እትኽእል መንበሪ ፍቓድ፡ ጊዚያዊ እሞ ድማስ ፍቓድ ስራሕ ዘይህብ ብምንባሩ ናብራ ኣዝዩ ከበዳ። ምስ'ዚ ኩሉ ግና፡ እቲ ካብ እዋን ንእስነታ ትነጥፈሉ ዝነበረት ሞያ ስነ-ጥበብ ኣብ ውሽጣ ብምንባሩ፡ ካብ ባይታ ንምጅማሩ ሓርኮትኮት ምባል ተተሓሓዘቶ። "ኣደ ሓደ ቆልኣ ብምዃነይ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ንበይነይ ናይ ምዕባይ ሓላፍነትን ናይ ምንባር ፋሕጠርጠርን፡ ነቲ ኣብ ኣብያተ ትምህርትን ካልእ ቦታታትን ኤርትራ ዝነጥፈሉ ዝነበርኩ ስነ-ጥበብ፡ ምረተይ መተንብሂ፡ ኣፈይ ክገብሮ ሓሊነ" ትብል። ኣብ እስራኤል ምስ ዝመደበራ ጉጅለ ስነ-ጥበብ ጩራ ባንድ ብምትሕብባር 'ኣውያተይ ስምዕዮ' እትብል ደርፊ ሓቲማ ንህዝቢ ኣቕሪባ እያ። ንገለ ካብ ትሕዝቶኣ፦ "ሕቶይ ሕቶ ዑቕባ'ዩ ኣየኮነን ንርስቲ፡ ሕሰመይ ጠምትዮ ኣይትትዓመቲ፤ ዓለም ተዛረቢ ኣይትምረጺ ስቕታ፡ ኣይፍጡርኪ እንደየ ዝደሊ እፎይታ፤ ጭካነ እስራኤላውያን ዓገብ ዘይትብልዮም፡ ኣውያት ናይ ወገነይ ከብደይ በሊዕዎ። ጥምየት ጽምኢ ድኻም ኩሉ ተጻዊረ፡ ስቅያት ናይ ሲናይ ኣብ ማእገረይ ጼረ። ዘይሓዊ ቁስሊ ኣብ ገጸይ'ዩ ዘሎ፡ ካባኺ ሓሊፈስ ንመን ከማኽሮ" ዝብል ሕጡብ ዝርከባ ደርፊ ስቅያት ስደተኛታት በሰፊሑ ሰኒዳ። "ንስለ ደርፊ ወይ መዘናግዒ ዘይኮንኩስ እቲ ዘሕለፍናዮን እነሕልፎ ዘሎናን መከራ ናብ እዝኒ ዓለም ንከብጽሕ'ዩ እቲ ትምኒተይ። ምኽንያቱ እቲ ብዙሕ ከድምዓሉ ዝኽእል ዝነበረ ዕድመይ ኣብ ከርተትን ገጽ ዘይድንግጹለይ ኣብ ምርኣይ ብምሕላፈይ ኣዝዩ'ዩ ዝሕመኒ። ካብ ዝፈትዎም ብዘይድልየተይ ዝተፈለኹ፡ ዕንባባ ዕድመ-ንእስነተይ ዝተመንጠልኩን ካብ ደለይተይ ዝተረፍኩን ግዳይ ብምዃነይ" ክትብል ንኹነታታ ብሕንቕንቕታ'ያ ትገልጾ። እዚ በብእዋኑ ከም ውሕጅ ዝጓርት ዘሎ ዋሕዚ ስደት ኤርትራውያን መንእስያት፡ ዘይሓዊ ስንብራት ብምዃኑ፡ ከም መበገሲ ብርዓ ከም እትጥቀመሉ ድማ ተብርህ። ነዚ ድማ፤ ኣባናን ብኣናን ጥራይ እንተኾይኑ፤ ሰማዒ እዝኒ ስለዝውሕዶ፡ ንእስራኤላውያን ብቛንቁኦም መልእኽታ ከተሕልፍ ብምውሳን ኣብ'ዚ ቀረባ እዋናት፡ 'ናብራና ኣብ ምድረ-እስራኤል' እትብል ደርፊ ብቋንቋ እብራይስጢ ብምድላው ዓቢ ምርኢት ንእስራኤላውያን ኣቕሪባ። ኣርእስቲ እቲ ምርኢት 'እቲ ምድረበዳ፡ ታሪኽና ጥራይ ዘይኮነስ፡ ታሪኽ እስራኤላውያን እውን ኣዝዩ ይፈልጦ'ዩ' ዝብል ኮይኑ፡ "ምሒር ትጸልኡኒ ስደተኛ ብምዃነይ፡ ኩነታት ክቕየር እዩ ክምለስ'የ ዓደይ ኣብ ዘይጥዓመኒ ወትሩ ፍሽኽ ዝብል፡ ሎሚ ንግዚኡ ግን የብለይን ጽላል' ዝብል ትርጉም ትግርኛ ይርከቦ። "ምስቲ መሰልና ንምኽባር እንገብሮ ሰላማዊ ሰልፍታትን ኣኼባታትን ክንጥቀመላ እንኽእል፡ ብቐሊሉ ጸገማትና እንገልጸላን ኣውያትና እነስምዓላን ጌረ'የ ጽሒፈያ። ኣብ'ቲ ዘቕረብክዎ ምርኢት ድማ ልቢ ብዙሓት እስራኤላውያን ተተንኪፉ'ዩ። ስለ ዝኾነ ድማ ብውልቅን ብመርበብ ሓበሬታትን ብዙሕ ደገፍን ርእይቶን ይመጸኒ ኣሎ። ደጊመ ንጸገማትና ባዕልና ኣፍ እንተዘይኮይና ካልእ ድምጺ ክኾነና ኣይክእልን'ዩ" እዩ ለበዋ ሰናይት። እስራኤል ኣብ'ዚ እዋን እዚ፡ መሰል ስደተኛታት ዘይተኽብር ሃገር እያ ክብሉ ብዙሓት እዮም ዝነቕፍዋ። ስለዝኾነ ከኣ፡ ነቶም ኣብ ሃገራ ዝኣተው ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት፡ ጊዚያዊ ፍቓድ፡ ግን ንስራሕ ዘይፈቅድ ወረቐት ብምሃብ ስለ እተእትዎም፡ ዕለታዊ ሂወቶም ኣብ ሸቐልቀልን ሰንፈላልን'ዩ ዝርከብ። ዓለም ንሓድሽ ዓመት ንምብዓል ብሓድሽ መንፈስን ፍስሃን ክሸባሸብ እንከሎ ስደተኛታት እስራኤል ግን 'እንታይ ሓድሽ ሕጊ ኮን ክወጽእ እዩ፤ ናበይ ኢና እንኣትዎ፤ ከመይ ኢና ክንከውን?' ብዝብሉ ሻቕሎትን ስክፍታታት ከምዘሕልፍዎ'ያ ሰናይት ጓሂኣ እትገልጽ። ሰለዚ'ያ ድማ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሓድሽ መስመር (ቻነል) ከፊታ ነዚ ከተንጸባርቕ ትዳሎ ዘላ። "ሞት ዘይተርፍ ዑደት ሂወት ወዲ ሰብ ብምዃኑ፤ ንምውት ብኽብሪ ኢኻ ትሰናበቶ። ንሕና ግና ሬሳታት ኣሕዋትና ከም ወዝቢ እናረገጽና፡ ሓመድ ኣዳም እውን ንምልባስ ዕድል ከይረኸብና ዝሓለፍና ሰባት ኢና። እዚ ድማ ኣዝዩ እዩ ዘሕመኒ፡ እዚ ዘይስምዖ ግና ሰብ'ዩ ኣይብሎን። ምኽንያቱ ዘይንቡር ስለ ዝኾነ።" "ኣብ ሰንፈላል ምንባር ደማ ካብ'ዚ ዘይንእስ ብምዃኑ፡ ኩሉ በብዓቕሙ ክነጥፈሉ ዝግባእ'ዩ። ናባይ እንቋዕ ኣይበጽሐ ኢልካ ሸለል ምባል ኣብ ናይ ታሪኽ ተወቃስነት'ዩ ዝእትወና" ክትብል ረዚን ለበዋኣ ተሕልፍ። ነዚ ከኣ ብዘለዋ ኩሉ ዓቕሚ ክትሰርሕን ካብ ግጥምን ዜማን ሓሊፋ ብመጽሓፍን ፊልምን ንምስናድ'ዩ ሕልማን ትልማን።