"ኣብቲ ውህደት እንተዘይሃልየ ዓዲ ክትብተን'ያ ምባል ፍጹም ጌጋ እዩ" ኣቶ ገብሩ ኣስራት
ፈጻሚት ስራሕ ኢህወደግ ጽባሕ፡ ኣብ እዋናዊ ሃገራዊ ጉዳያት ከም ዝዝቲ ኣፍሊጡ ኣሎ። እቲ ግንባር፡ ኣብ ቀረባ ወግዓዊ ክገብሮ ትጽቢት ኣብ ዝግበር ጉዳይ ውህደት ድማ፡ ሓደ መርገጺ ሒዙ ክወጽእ ትጽቢት ይግበር።
መስራቲ እቲ ግንባር ዝኾነ፡ ህወሓት ግን እቲ ፓርቲ ኣብ ዝምርሐሉ ፕሮግራም ኣብ ስምምዕ ብዘይምብጽሖምን፡ ሕዚ ውህደት ዝፍጽምሉ ግዘ ብዘይምኻኑን፡ ነቲ ዝሕሰብ ዘሎ ውህደት ከም ዘይቕበሎ፡ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ማእኸላይ ኮሚቴ እቲ ሰልፊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ'ዩ። ብምዃኑ ድማ፡ ህወሓት ካብቲ ልፍንቲ ዝወጽእ ሰልፊ ምዃኑ ኣቐዲሙ ኣፍሊጡ ኣሎ። ኣብዚ ጉዳይ፡ ንኣባል መሪሕነት ሰልፊ መድረክን መስራቲ ውድብ ዓረናን ኣቶ ገብሩ ኣሰራት ኣዘራሪብናዮ ኣለና። ኣቶ ገብሩ፡ ክሳብ 1993 ዓ.ም ኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ፡ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ውድብ ሕውሓትን ፕሬዝደንት ክልል ትግራይን ከም ዝነበረ ይፍለጥ። ቢቢሲ፡ ፅባሕ ክፍጸም እዩ ተብሂሉ ትጽቢት ኣብ ዝግበር ውህደት ኢህወደግ፡ ብዘይ ህወሓት እንተድኣ ተፈጺሙ እንታይ ከጋጥም ይኽእል? ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ኣብ ሓደ ስልጡን ፖለቲካዊ መስርሕ ኣይኮነን'ዶ ግንባር፡ ኣብ መስርሕ ሓደ ውጹእ ውድብ'ውን ክፈርስ ይኽእል እዩ። እዚ ከኣ ግንባር እዩ፤ ግንባር ሓባራዊ ዘሰማምዐካ ነገር ሒዝካ ትኸዶ እዩ። እዚ ኣብ ዝኾነሉ ምውጻእን ምእታውን ምህላው ስልጡን ፖለቲካዊ ኣካይዳ እዩ። እዚ ኣብ ዓድና ከም ባህሊ ኣይተለመደን'ምበር፡ ካብ ግንባር ሓደ ውድብ እንክወጽእ ወይ እቲ ካልእ እንክኣቱ ነቲ ዓዲ ጠንቂ ፈጢሩ ኢልካ ክሕሰብ የብሉን። ምኽንያቱ ውድብ፡ ውድብ'ዩ። እዚ ውድብ (ሰልፊ) ክወጽእ እንከሎ፡ ብዝመስሎ ፖለቲካ ተወዲቡ፣ ዝመስሎ ፕሮግራም ሒዙ፡ ምስ ዝመስልዎ ክኸይድ ንቡር'ዩ። ሓደ ውድብ ወጽአ ወይ ኣተወ፡ ናይ ዓዲ ጉዳይ ዝውስን ዝኸውን ዘሎ ኣብ ሃገርና ጥራይ እዩ። እቲ መሰረታዊ ኣፈላላዮም፡ ብፍላይ ብህወሓት ብተደጋጋሚ ዝበሃል፡ ኣብዮታዊ ዲሞክራሲ ክሳብ ዘይተቐበሉ፡ እቲ ናተይ ርእዮተ ዓለም ክሳብ ዘይተቐበሉ፡ ኣነ ኣባል ኣይኾኑን ዓዲ'ውን ክትብተን እያ እዩ ዝብል ዘሎ። ብናይ ውድብ ውሳነ ኣብ ሓደ ግንባር ምህላው ዘይምህላው ዓዲ ክትብተን እንተኾይና እታ ዓዲ ተስፋ የብላን ማለት እዩ። ሕዚ ህወሓት ወይ ካልእ ውድብ እንተወጽአ፡ ንሓዋሩ'ውን፡ ሓደ ሓድሽ ናይ ፖለቲካ ልምዲ ንሕዝ ዘለና ኮይኑ እዩ ዝስመዓኒ። ተቓዋሚ ኮይንካ ክልልካ ምምሕዳር፣ ተቓዋሚ ኮይንካ ኣብ ሓደ ፓርላማ ኮይንካ ምኻድ ክልመድ እዩ ማለት እዩ። በዚ እዩ ክረኣይ ዝግባእ። ቢቢሲ፡ ህወሓት እዚ ውህደት ግዝኡ ከም ዘይኮነ እንትገልጽ፡ መስራቲ እቲ ሰልፊ ዘይብሉ ውህደት እንታይ'ዩ ክመስል ዝብል ግን የካትዕ ኣሎ። ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ውሽጢ ኢህወደግ፣ ህወሓት ይኹን ዋላ ኣብቶም ካልኦት ናይ ስልጣን ምጥልላፍ እዩ ዘሎ። እዚ ዝጸንሐ'ውን እዩ፤ ስልጣን ብኔትዎርክን ምጥልላፍን እዩ ክረጋገጽ ጸኒሑ። እዞም ሓደሽቲ ኣብ ስልጣን ዘለዉ'ውን በዚ ምጥልላፍ እዮም ናብ ስልጣን መጺኦም። እዚ ምዕሩይ ፖለቲካ ኣይኮነን። ጉዳይካ ኣብ ኣጀንዳ ኣቕሪብካ ብዝግበር ክትዕ ስልጣን ዝተሓዘሉ ኩነታት ኣይነበረን፤ ሕዚ'ውን የለን። ብናይ እማን ኣብዝሓ ዝበሎ ይሰርሕ እናበለና እዩ ጸኒሑ [ህወሓት]። ካብ ናተይ ተሞክሮ'ውን ተበጊሰ እየ ከምዚ ዝብል ዘለኹ፤ ኣብዝሓ ዝበልናዮ ረጊጾም ከይዶም እኮ'ዮም ዝብሉና። እቶም ካልኦት ኣብዝሓ ካልኦት እንተበልዎ'ኸ ድኣ ንምንታይ ናተይ ጥራሕ ይብል? ዝብል ሕቶ'ውን ከልዕል እዩ። ብዝኾነ ኣብ ኩሎም ናይ ስልጣን ምጥልላፍ እምበር ንህዝቢ ዝሓልይ ጉዳይ ኣለዎም ኢለ ኣይኣምንን። መስራቲ ምዃን ፍሉይ ክስታይ.... ኣይህበካን፤ እዚ ናይ ፖለቲካ ውድብ እምበር ኩባንያ ኣይኮነን። መስራትቲ ምዃንካ ፍሉይ መሰል ኣይህልወካን፤ መሰልካ ኣብ ፖለቲካዊ ፕሮግራም'ዩ ክኸውን ዘለዎ። ስለዚ መስራቲ እየ እሞ ኣነ ዝበልክዎ ቅቡል ክኸውን ኣለዎ ዝብል ኣተሓሳስባ ንባዕሉ፡ ፍጹም ጌጋ እዩ። እቲ ቀንዲ ጸገም ኮይኑ ዘሎ፡ ኣብ ሃገርና ናይ ፖለቲካ ትካልን መንግስትን ከምኡ'ውን ናይ ህዝቢ ትካል ተጠላሊፎም ስለ ዘለዉ'ዩ። እቲ ውድብ (ህወሓት) ንጠቕላላ መንግስቲ ተቖጻጺሩ እዩ። እቲ መንግስቲ ከኣ ንህዝቢ ተቖጻጺሩዎ። እዚ እዩ እቲ ጸገም ኮይኑ ዘሎ። እዚኣ ምጥፋእ ማለት ከዓ፡ ኩሉ ምፍራስ ገይሩ እዩ ዝርእዮ። ኣብ ውሽጢ ኮይኑ ወይ ወጺኡ ክቃለስ እንተዘይክኢሉ ወጺኡ ክቃለስ ይኽእል'ዩ። ኣነ መስራቲ ዘይሃልየ ግን ዓዲ ክትብተን እያ፡ ትግራይ ክትግንጸል እያ ምባል ፍጹም ጌጋ እዩ። ናይ ህዝቢ ትግራይ ጥቕሚ፣ ህልውናን ሰላምን ዘየገናዘበ ኣባህላታት እየ ዝሰምዕ ዘለኹ። ኣብዮታዊ ዲሞክራሲ፡ ይትረፍ ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ'ውን፡ ሙሉእ ተቐባልነት የብሉን፡ ዝወደቐን ዝተረስዐን ፖለቲካ ሒዝካ ሓድሽ ነገር ክትፈጥር'ኳ እንተዘይተኽኣለ፡ በዚ'ውን ግን ክቃለስ እየ ክብል ይኽእል እዩ። ቢቢሲ፡ ኢህወደግ ፈሪሱ፡ ሓድሽ ውህደት ሒዙ ዝመጽእ እንተድኣ ኮይኑ፡ ሕጋዊ ልባስ ዝሓዘ ውድብ (ሰልፊ) ክንብሎ ንኽእል'ዶ? ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ሕዚ ዝኸይድ ዘሎ ኩነታት ብጠቕላላ ናይ ሕጋውነት ጉዳይ ኣይመስለንን። እቲ ዋና ነገር እቲ ዝሰዓረ ብዝመስሎ ነገራት ይውድብ ኣሎ። ሕጋዊ ድዩ ኣይኮነን ዝብል፡ እቲ ቦርድ መረጻን ሕገ-መንግስቲ እታ ሃገርን ስለ ዘሎ፡ ሕጋውነት፡ ብመንጽር እቲ ናይ ሃገር፣ ውድብን ሕገ መንግስትን ሕጊ'ዩ ክርአ ዘለዎ። ክወሃሃድ እየ ዝብልን፡ ሓደ ሃገራዊ ውድብ ክምስርት እየ ዝብልን ኢና ንርእይ ዘለና'ምበር፡ እቲ ውህደት ከመይ ከም ዝፍጽሞ'ውን እኮ ኣይፈለጥናን ዘለና። ብሕጋውነት ድዩ ክፍጽሞ፣ እንደገና ድዩ ክምዝገብ፣ እቲ ዝነበረ ብኸመይ እዩ ከፍርሶ? ዝብል ግና፡ ሕጊ ምርጫን ውድባትን ከምኡ'ውን ብሕገ-መንግስቲ ክረኣዩ ዘለዎም ይመስለኒ። ኣብዚ ሕዚ ሰዓት እዚ ሕጋዊ እዩ ወይ ኣይኮነን፤ ትኽክል እዩ ወይ ኣይኮነን ኢልካ መርገጺ ምውሳድ፡ ዝከኣል ኣይመስለንን። ኩሉ መርሚርካ ዝካየድ ጉዳይ እዩ። ቢቢሲ፡ ሕገ ደንቢ ኢህወደግ ግን፡ ኣብ ጉዳይ ውህደትን ምፍራስን እቲ ግንባር እንታይ ይብል ነይሩ? ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ናይ ውድብ ሕጊ ዝበሃል እንድዩ ነታ ሃገር ዝገዝእ ዘሎ፤ እቲ ዝጸንሐ ሕጊ ሰልፊታት ኢትዮጵያ ድማ፡ ውድባት ብሰለስተ ደረጃ ክኸዳ ኣለወን ይብል። ሓደ፡ ብጣዕሚ ልሕሉሕ ዝኾነ ልፍንቲ [Coalition] ፈጢረን ይኸዳ እንትብል፡ ግንባር ኮይነን ክኸዳ ከም ዝኽእላ'ውን ይጠቅስ። ብኻልእ ወገን፡ እተን ውድባት መንነተንን ህልውንአንን ኣፍሪሰን፡ 'ውሁድ ፓርቲ ክምስርታ' ይኽእላ እየን ይብል። ካብዚ ኣንጻር እቲ ዝሕሰብ ዘሎ ውህደት ጸገም የብሉን። ሓደ ፓርቲ ድማ፡ እቲ ትኸዱዎ ዘለኹም ልክዕ ስለ ዘይኮነ፡ ኣይወሃሃድን ክብል ይኽእል፤ እቶም ዝተረፉ ድማ ክወሃዱ ይኽእሉ። ኣባና'ውን ከም መድረክ፡ እዚ ሕቶ እዚ ቐሪቡ'ዩ። ንወሃሃድ ዝብልን ግዝኡ ጌና'ዩ ዝብልን ኣሎ። ሕጋውነት እቲ ዝፍጠር ውህደት ግን፡ ኣብ ስምምዕ እቶም ውድባት 'ዩ ዝውሰን። ዕላምኡ እንታይ'ዩ? ኣብታ ሃገር ዝልውጦ ነገር እንታይ'ዩ? ዝብል ግን ካልእ ነገር'ዩ፤ ሕጊ እታ ሃገር ተኸቲሉ ዝፍጸም ውህደት እንተኾይኑ ሕጋዊ ይኸውን፤ ሕጊ እንተዘይተኸቲሉ ድማ ዘይሕጋዊ'ዩ። ቢቢሲ፡ ህወሓት ካብቲ ግንባር ምውጽኡ፡ ዝፈጥሮ ክግመት ዝኽእል ፖለቲካዊ ኩነታት እንታይ ይመስለካ? ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ገዛኢ ሰልፊ እታ ሃገር ብናይ እማን ፓርቲ እምበር፡ መንግስትን ሕብረተሰብን ሙሉእ ንሙሉእ ዘይቆጻጸር ምኾነ ነይሩ፡ እቲ ጉዳይ ቀሊል ምኾነ ነይሩ። ሕዚ ከቢድ ዝገብሮ፡ እቲ ውድብ፡ ወይ ኣብ ክልሉ ወይ ብደረጃ ሃገር ነቲ መንግስታዊ ትካላትን ነቲ ሕብረሰተብን ዝተቖጻጸረ ምዃኑ'ዩ። ብውሑዱ ናይ ህወሓት ወሲደ፡ [ኢህወደግ ብሓፈሻ] ፍትሓውን ነጻን ብዝኾነ መገዲ ተመሪጹ'ዩ ዝብል እምነት የብለይን። ስለዚ፡ ምልኪ ናይ ሓደ ውድብ'ዩ ኣብ ትግራይ ዘሎ። መንግስቲ ትግራይ ሙሉእ ንሙሉእ ኣብ ቁጽጽር ህወሓት'ዩ ዘሎ። ካብኡ ሓሊፉ ሕብረሰተብ'ውን ክቆጻጸር ፈተነ ይገብር ኣሎ። ስለዝኾነ፡ ህወሓት ኣብ ማእኸል ዝነበሮ ቦታ ቅድም ኢሉ ስኢኑዎ'ዩ። እዚ ከምጽአሉ ዝኽእል ሳዕቤን ኣይህሉን ኣይብልን፤ ሽግራት ክፈጥር'ዩ። ከም ኣግባብ ግን ኣብ እትሰማምዐሉ፣ ዝመስለካ ፕሮግራም ኢኻ ኣባል ትኸውን እምበር ኣብ ዘይሰማምዐካ ክትወጽእ ትኽእል ኢኻ። ኣየንኡ'ዩ ትኽክል ኣየንኡ'ዩ ጌጋ ፍርዲ ከይሃብካ፡ ካብ ሓደ ግንባር ክትወጽእ ትኽእል ኢኻ። እዚ መሰረት ምፍራስ ዓዲ ክኸውን ኣይብሉን። ውድብ 'ዩ በቃ!። ኣብ ዓድና ግን ከምቲ ሐዚ'ውን ዝፍክሩዎ ዘለው፡ እንድሕር ካብ ኢህወደግ ወጺእና ክንብተነብ ኢና፣ 'ዲፋክቶ መንግስቲ' ክንምስርት ኢና ዝብል ነገር ግን፡ ብጣዕሚ ሓደገኛ፡ ንህዝቢ ትግራይ'ውን ናብ ዘይኾነ መዘዝ ዘእቱ'ዩ። ከም ውድብ ተቓዋሚ ኮይኑ ምቕጻሉ ጸገም የብሉን። ነቲ ክልል ኣመሓዲሩ፣ ኣብ ካልኦት'ውን እናተንቀሳቐሰ ነቲ ዝደልዮ ሓሳብ ከስርጽ እየ እንተበለ ኣበሳ የብሉን። እዚ ንሓዋሩ ሕገ-መንግስቲ ኢትዮጵያ ከመይ ከም ዝሰርሕ ዝፍትን ኣግባብ ክኸውን'ዩ። ክልላዊ ውድብ ኣብ ማእኸላይ መንግስቲ እንተዘይሃለወ'ውን፡ ክልል ስዒሩ ዘመሓድረሉ ሓድሽ ፈተነ ክረጋገጽ እንተኽኢሉ ጽቡቕ እመስለኒ። እቲ ስዒረ ዝብል ዝተወሃሃደ ውድብ ነዚ ይቕበል ድዩ፣ እቲ ካብኡ ወጺአ ኣለኹ ዝብል'ኸ ክቕበሎ ድዩ ዝብል ግን ንቕድሜና እንሪኦ'ዩ ክኸውን። ብቐሊሉ ርግኣት ፈጢሩ ለውጢ ከምጽእ'ዩ፣ ብዝሰልጠነ መገዲ ክኸይድ'ዩ ዝብል ግምት የብለይን። ኣነ ኣብ ማእኸል እንተዘይሃልየ፡ ትግራይ ክግንጽል እየ እንተይሉ ግን፡ ብዲፕሎማሲ፣ ቑጠባ፣ ድሕነትን ጸጥታን ሓያል ሳዕቤን ክህልዎ ዝኽእል'ዩ። እሞ ኸኣ፡ ብሕታዊ ነቲ ክልልን መንግስትን ዝተቖጻጸረ ገዛኢ ውድብ ብምዃኑ፡ ካብ ዕንወት ወጻኢ ዘምጽኦ ለውጢ ዝህሉ ኣይመስለንን። እቲ ሕብረሰተብ ቅድሚ ሕዚ ዝኸፈሎ ይኣኽሎ እየ ዝብል። እዚ ናይ ሓደ ውድብ ምውጻእ ምእታው፡ ሓደ ንሓዋሩ ኢትዮጵያ ክተለማማዶ ዘለዋ ክኸውን ኣለዎ። ተቓወምቲ ኣለው፡ ስልጣን ክሕዙ'ዮም። እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኸኣ ክሰዓር ይኽእል'ዩ ዝብል ክንቕበል ኣለና። ሓደ ውድብ ይትረፍ ክፋታሕ ተሳዒሩ'ውን ክወጽእ ይኽእል'ዩ። ነዚ ብጸጋ ተቐቢልካ መሊስካ ብሓሳብ ስዒርካ ክትመጽእ ምኽኣል'ምበር ናብ ሓይሊ ምኻድ ሓደገኛ እዩ። ቢቢሲ፡ እዋናዊ ፖለቲካዊ ኩነታት እታ ሃገር ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብድሕሪ ሕዚ ክፍጠር ዝኽእል መንግስታዊ ቅርጺ እታ ሃገር እንታይ ይመስለካ? ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ሕዚ፡ ኣብ ኣዝዩ ከቢድ ኩነታት ከም ዘለና ምርዳእ ኣድላዪ እመስለኒ። እቲ ኩነታት ከቢድ ገይሩዎ ዘሎ፡ ኣብቲ ገዛኢ ፓርቲ ዝተፈጥረ ንሕንሕን ምጥልላፍን እዩ። ብኻልኣይ ደረጃ እቲ ንኢህወደግ ክትክእ ዝንቀሳቐስ ዘሎ፡ ዝኸደሉ ዘሎ ኣግባብ፡ ጽንፊ ዝሓዘ፣ ኣብ ዝሰኸነ ፖለቲካ ዘይተመስረተ ምዃኑ'ዩ። እቲ ገዛኢ ፓርቲ ይኹን አቶም ተቓወምቲ ከምዚ ምዃኖም፡ ንኢትዮጵያ ኣብ ጸገም ኣእቲዩዋ ኣሎ። ካልእ፡ ብሚሒር ዓፈና ዝተፈጥሩ ስሩዓት ዘይኮኑ ውዳበታት ምብዝሖም'ዩ። ቄሮ፣ ፋኖ፣ ካልኦት እናተብሃሉ ስሩዓት ዘይኮኑ፡ ውዳበታት ተፈጢሮም ኣለው። እዚኦም፡ ሓለቓ፣ መጠርነፍን መቆጻጸርን የብሎምን። እዚ ኹሉ ተደሚሩ፡ እታ ሃገር ኣብ ከቢድ ኩነታት ኣእቲዩዋ ኣሎ። ነዚ ኩሉ መፍትሒ ኮፍ ኢልካ ምዝርራብ ስለ ዝኾነ፡ እቲ ገዛኢ ግንባር ከፍ ኢሉ መፍትሒ ከምጽእ ኣለዎ። ነቶም ዘይስሩዓት ውዳበታት እውን ዝተሓዝሉ ኩነታት እንተዘይፈጢርካ፡ ናይ ኢትዮጵያ ኩነታተ በዚ ናይ ኢህወደግ ምትዕንቃጽ ጥራሕ ዘይኮነ፡ እቲ ሃገራዊ ድባብ ብጠቕላላ፡ ነቶም ወሰንቲ ዝኾኑ ጉዳያት ኣብ ግምት ኣእቲዩ ዘይኸይድ ዘሎ ገይረ እየ ዝወስዶ። ኢህወደግ ምልካዊ ፓርቲ'ዩ ነይሩ፤ ነጻን ፍትሓውን ኮይኑ ኣይተፈጥረን። ነዚ'ውን እዩ እዚ ኹሉ ዕግርግር ተፈጢሩ ዘሎ። ሐዚ'ውን ኣነ'የ ዓዲ መሪሐ ክኸይድ እንተበለ ተዋሂዱ ኾነ ዘይተወሃደ ኣብ ኢትዮጵያ ዘምጽኦ ለውጢ የለን። ምኽንያቱ ሕዚ፡ ብሕጊ ዝፍለጡን ብሕጊ ዘይፍለጡን ብዙሓት ተዋሳእቲ ተፈጢሮም'ዮም። እዚኦም ዘሰጉሙዎ ዘለው ፖለቲካ ድማ፡ ብጣዕሚ መኽረሪ፣ ዘጓንጽ፣ ዘባእስ፣ ሰላማውን ዲሞክራሲያውን ዘይኮነ፣ ኣካይዳ'ዩ። ንኢትዮጵያ ዓብዪ ጸገም ኮይኑ ዝስምዐኒ እዚ'ዩ። እዚ እንተተፈቲሑ ኩሉ ጸገም ዝፍታሕ። ንዓይ ህወሓት በይኑ ኣይኮነን፡ ናይዛ ዓዲ ጸገም ኮይኑ ዘሎ። ብዙሓት ዝተሓላለኹ ጸገማት'ዮም ዘለው።