ናብራ ከተማ ንምቅልጣፍ፥ ጣፍ ጥሒንካ ምቕናዕ
ቃልኪዳን በለጠ እትውንኖ ንእሽተን ትካል ንግዲ ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ናብ ስራሕ ዝኣተወ እንትኸውን፥ ጣፍ ኣናጠሓነ ብ5፣ ብ10ን ብ25ን ኪሎታት ንተረባሕቲ ኣብ ምቕራብ ይርከብ።
ብርግፅ ካብ ቀረባ ዓመታት ጀሚሩ ምስ መነባብሮ ከተማ እናተቐያየረ ምምፅኡ ተኣሳሲሩ፥ ዝተፈላለዩ ዘቤታዊ ሙያታት (ባልትና) ብዝተፈላለዩ መጠናት ኣዳሊኻን ዓሺግካን ምቕራብ ልሙድ እናኾነ መፂኡ እዩ። ይኹን 'ምበር ክሳዕ ሎሚ ቀንዲ ምግቢ ኾይኑ ኣብ ረብሓ ዝውዕል ጣፍ በዚ መልክዕ ምቕራቡ ዝተለመደ ኣይነበረን። ብልሙድ ጣፍ ብጥርኡን ብበዝሒን ዝሽመት ብምዃኑ፥ ብበዝሒ ናይ ምግዛእ ዓቕሚ ንዘይብሎም ሰባት አፀጋሚ ምዃኑ እትዛረብ ቃልኪደሳን፥ እቲ ሒዛቶ ዝቐረበት መይላ ምስ ጊዜን ምስ ዓቕምን ተኣሳሲሩ ንብዙሓት ዝሐሸ መማረፂ ከምዝኾነ ትዛረብ። ቅድሚ ክልተ ዓመት ካብ ኣዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ብሙያ ጋዜጠኝነት ዝተመረቐት ቃል ኪዳን፥ ሐዚ ግን 8 ሰራሕተኛታት ዘለዉዎ "ሮያል ባልትና" ብዝብል ስም እያ እዚ ሓድሽ ትካል ንግዲ ኣጣይሻ። ብሚልዮናት ዝቑፀሩ ኢትዮጵያውያን ዝፎትዉዎ ጣፍ ብኸምዚ ተመጢኑ ምቕራቡ ዘመናዊ ኣነባብራ ዘቀላጥፍ እዩ ኢላ ትኣምን። "ብዙሕ ሰብ ዕዳጋ ኸይዱ ክሽምት ካብኡ ድማ ከጥሕንን ከዳልውን ጊዚኡን ጉልበቱን ከጥፍእ ኣይደልን። ልክዕ ከም ሳሙናን ዘይትን ብቐሊሉ ካብ መደብራት ጣፍ ክረክብ እየ ዕድል ፈጢረ" ትብል። ቃልኪዳን ካልኦት ሰባት ውን ብኸምኡ መገዲ ምቕራብ ምጅማሮም ኣድኒቓ፥ ሓላፊነት ናይ ምውሳድ ሕቶ ግን ተልዕል። "ዓማዊልና ኣብ እነዳልዎም ፍርያት ሙሉእ እምነት ክህልዎም ክንገብር ኣለና። ኣነ ድማ ነቲ ዘቕርቡ ፍርያት ባዕለይ እየ ሓለፍነት ዝወስድ" ትብል። ቅድሚ ሓደ ዓመት ኣብ ከተማ ኣዲስ አበባ ጣፍ እንትጠሓን ካሊእ ጎዳኢ ነገራት ሓዊሶም ተባሂሎም ፖሊስ ኣብ ቁፅፅር ብዛዕባ ዘውዐሎም ሰባት ኣብ መራኸብቲ ሓፋሽ ምፅብፃቡ ዝዝከር እዩ። ቃል ኪዳን እዚ ስራሕ እንትጅምር ሓደ ሓደ ፀገማት ዝገጠሙዋ እንትኸውን፥ ብፍላይ ከዓ ምስ "ደለልቲ" ተስማዕሚዓ ምስራሕ ከቢዱዋ ከምዝነበረ ትዛረብ። "እቲ ስራሕ እንትጅምር ፅሩይ ዓይነታት ጣፍ ፈልየ ንምፍላጥ ኣይከኣልኩን ነይረ። ካብኡ ካዓ ምስ ደለልቲ ሓቢርካ ምስራሕ ብጣዕሚ ኣፀጊሙኒ ነይሩ" ትብል። ነዚ ከም መፍትሒ ዝወሰደቶ ስጉምቲ፤ ጣፍ ብበዝሕን ብፅሬትን ኣብ ዝበቕለሎም ከባብታት ኣናእሽተይ መኸዛኖታት ተኻርያ ብቐጥታ ካብቶም ጣፍ ዘብቅሉ ሓረስቶት ምግዛእ እዩ። እንተድሊ ድማ ናብ ኣዲስ አባባ ተጓዓዕዞ። ተደላይነት ጣፍ ጣፍ ኣብ ውሽጡ ብዝሓዞም ብጣዕሚ ኣድለይቲ ንጥረ ነገራት ምክንያት፥ ኣብ ብዙሕ ቦታታት ተመራፂ እናኾነ ይርከብ። ብፍላይ ግሎቶን ካብ ዝበሃል ጎዳኢ ንጥረ ነገር ነፃ ምዃኑን፥ ብኣንፃሩ ብጠቐምቲ ፕሮቲንን ካልሼምን ዝሃፍተመ ካብ ምዃኑ ዝተልዓለ እዩ። ነዚ ድማ ሓደ ሓዲኦም "ርእሰ ምግቢ" ብዝብል ቅፅል ክፅውዑዎ ጀሚሮም ኣለው። ቃልኪዳን ንግዲ ትካለ ጀማሪ 'ኳ እንተኾነ፥ ጣይታ ጣፍ ኣብ ዓለም ተደላይነቱ እናወሰኸ ብምምፅኡ፥ ካብ ሃገር ወፃኢ ሕሩጭ ጣፍ ንምሻጥ ድማ ዓብይ ትልሚ ኣለዋ። ይኹን 'ምበር ብባህልን ንዘመናት ካብ ዝተረኸበ ልምድን ምክንያት፥ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን እንጀራ ካብ ምዕዳግ ኣብ ገዛ ሰንኪቶም ምብላዕ ይመርፁ። ስለዝኾነ፥ ቃልኪዳን ዝጀመረቶ ጣፍ ጥሒንካን ዓሺግካን ኣዳሊኻ ምሻጥ፥ ቀስ ብቕስ ጣፍ ኣጥሒንካ ክሳዕ ምድላው ዘሎ ከቢድ ሓላፍነት ሸኽሚ ደቂ ኣንስጥዮ ብፍርቂ ክቕንጠጥ ይኽእል እዩ ኢላ ትኣምን።