'ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ንድሕሪት ዝመልሶ የሎን'
ሎሚ ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰላም እዩ። ኩለን ኣባል-ሃገራት ባይቶ ሕቡራት ሃገራት፡ ሰላምን ርግኣትን ንምስፋን ዝነጣጠፋ ማሕበራትን ዘይመንግስታዊ ትካላትን ዓለምና፡ ንኣገዳስነት ሰላም ዝምልከትን ንህላዌ ሰላም ዘድምቕን ንጥፈታት ከካይዳ እየን።
ተፈላልዩ ዝጸንሐ ህዝቢ ብምርኻቡ ሓጎሱ ይገልጽ አህዛብ እዘን ዓሚ ሓምለ፡ ንተጻብኦን ወጥሪ ኩነተ-ኵናት 20 ዓመታትን ሰይረን ዕርቀ ሰላም ዝፈረማ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንሰላም ዝጸንሖ ናፍቖትን ፍቕርን ማዕረ ክንደይ ምንባሩ፡ ዶባት ጽልኢ ብዕርቀ ሰላም ኣብ ዝፈረሰሉ እዋን ደስትኡን ሓጎሱን ብንብዓት ፍቕሪ ገሊጹዎ እዩ። ሕጂ እውን እቲ ዕርቀ ሰለም ክቕጽል፡ ተኸፊቱ ዝተዓጽወ ዶባት ዳግማይ ክርሖ ልዑል ባህጊ ከምዘለዎ፡ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣስመራ በጺሑ ዝተመልሰ ብተስፋይ ዳዊት ክጽዋዕ ዝመረጸ ኤርትራዊ ተቐማጢ ለንደን ንቢቢሲ ሓቢሩ። ተጀሚሩ ዘሎ ዕርቀ ሰላም ብሓሳብን ግብርን ንምድራኹ ናይ ኩሉ በብዓቕሙ ከበርክት ዝኽእል ወገን ተሳትፎ ኣገዳሲ ምዃኑ ዝገለጸ ፕሮፌሰር ጋይም ክብረኣብ ብወገኑ ከምቲ ብዙሓት ፈላስፋታት ዓለምና ዝበሉዎ፡ ሰላም ማለት ኲናት ዘይምህላው ጥራሕ ማለት ዘይምዃኑ ይገልጽ። ብኣመሪካዊ ወተሃደራዊ ታሪኽ፡ 'ሰላም ማለት ኩናት ዘይምህላው'ዩ' ዝብል ትርጉም ከምዘለዎ ዝሕብር ጸሓፊ መረዳእታ ሰላም ሚካኤል ኣላፍ ፎክስ፡ ብዙሓት ፈላስፋታት እቲ ቐዳማይ መግለጺ ንበይኑ እኹል ኣይኮነን ብምባል፡ "ብምሕደራ ምልኪ ተዓፊንካ ብፍርሕን ራዕድን እተሕልፎ ህይወት'ከ ካብ ኩናት ብምንታይ ይንእስ?" ዝብል ሕቶ የቐምጥ። ፕሮፌሰር ጋይም እውን ንሰፊሕ ኩለንትናዊ ዓለማዊ ትርጉም ምስ ኩነታት ኤርትራን ዞባናን ብምትእስሳር "ኣብ ዝኾነት ሃገር፡ ደቂ ሰባት ብሓይልታት ምልኪ ለይቲ ለይቲ ብስቱር ከካብ ኣባይቶም ተዓፊኖም ዝውሰዱን፡ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ብንቡር መስርሕ ፍርዲ ከይተፈርዱ ንሳ ዝኣንፎም ዝጠፍኡ እንተኾይኖም፡ ጥይትን ቦምባን ስለዘይተተኮሰ ወይ ሕጭጭታ ነፈርትን ሂምታ መዳፍዓትን ስለዘይተሰምዐ ሰላም ኣሎ ኪበሃል ኣይከኣልን እዩ" ይብል። እቲ ሰላም ዝብል ቃል፡ ፓክስ (ምቁራጽ ተጻብኦ) ካብ ዝብል ቋንቋ ላቲን ዝመንጨወ ንምቁራጽ ተጻብኦ ዝገልፍ ኣብ መንጎ ሕብረተሰብ ወይ ዓሌትን ጉጅለን ዝጸንሕ ኩናትን ውግእን ብውዕልን ስምምዕን ምኽታም ማለት ምዃኑ ዝሕብር ገድላዊ ብርሃነ ብወገኑ፡ ኤርትራ ጥራሕ እኳ ቅድም ን30 ዓመታት ዳሕራይ ብኩናት ዶባት ንክልተ ዓመታት ደማዊ ኲናትን 20 ዓመታት ወጥርን አሕሊፋ፡ ብዙሕ ደምያን ደኺማን ሕጂ ብዕርቀ ሰላም ምዝዛሙ "ናይ ፈጣሪ ስራሕ እዩ" ብምባል ሕጂ እውን ፈጣሪ ባዕሉ ክውድኣልናን ሰላምና ክዕቅበልናን ንትስፎ ክብል ተዛሪቡ። ኲናት ብባህሪኡ አዕናዊ እዩ። ክልቲኦም ተቐናቐንቲ ንጸላኢኦም ቀቲሎም - ኣዳቒቖም፡ ብሓይሊ ብረት ኣምበርኪኾም እዮም ሰላም ከረጋግጹ ዝደልዩ። ኲናት ንኸብቅዕ ከኣ እቲ ሓደ ወገን ናይ ግድን ክሰዓር ወይ ክንብርከኽ ስለዘለዎ፡ እቶም ግዳያት አህዛብ ሰላም ይናፍቑ። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ጽምብል ዳግማይ ምክፋት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኣዲስ ኣበባ "እቲ ውላዱ ንኲናት ዝኸዶ ወላዲ፡ እታ ኣሚና ኣብ ኲናት ዝተጸምደ ወላዲት፡ እታ ሰብኣያ ምስ ሕንጫላት ቆልዑ ገዲፉዋ ዝኸደ መርዓት፡ እቶም ድምጺ ኣቦኦም ዝናፍቑ ቖልዑ፡ እቶም ጠዋርን ቀባርን ዝደልዩ ሽማግለታት ኩሎም ኲናት ከብቅዕ፡ ይጽልዩን የጻልቱን" ዝበለ ፕሮፌስር ጋይም "ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከኣ ልዕሊ ማንም ካልእ ኲናትን ሳዕቤናቱን ስለዝፈልጡ ንሰላም ዘለዎም ናፍቖትን ባህግን ደረት የብሉን። ንኹሉ ዘሰሓሕብ ነገር ተሓሲሞም ከኣ ሰላሞም ብፍቕሪ ከርግኡ ይግባእ" ይብል። ምስ ዕርቀ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ኣጋጣሚ ኣብ ኤርትራ ስለዝጸንሐ ንመቐለን ኣዲስ ኣበባን በጺሑ ክምለስ ዕድል ዝረኸበ ተስፋይ ዳዊት፡ ሽዑ ዝነበረ ሓጎስን ተስፋን ደረት ከምዘይነበሮ ብምግላጽ "ጽልኢ ብፍቕሪ ተሳዒሩ፤ እኽልን ሃለኽትን ሓሲሩ፡ ኣብ ኩሉ ጎደናታት ፍቕሪ ስዒሩ ክበሃል ሰሚዕና። "ለብዘበን ግን እቲ ዶባት ስለዝተዓጽወ እንደገና ዋጋ ሃለኽቲ ንሂሩ፡ መነባብሮ ከቢሩ፡ መሳኹት ርክብ ተሸጊሩ ስለዘሎ ህዝቢ ኣብ ስክፍታ እዩ ዘሎ" ክብል እቲ ዝተጀመረ ከይኩለፍ ሻቕሎት ከምዘለዎ ይሕብር። ገደሎም ብርሃነ ግን "ድሕሪ ሕጂ ንድሕሪት ዝምለስ ነገር የሎን። ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ኢትዮጵያ፡ ጽልእን ኩናትን ክጻወር ዘኽእል ዓቕሚ የብሉን" ዝብል ጽኑዕ መርገጺኡ ይነግር።