መጻኢ ብደሆታት መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን
ቀዳማይ ምኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ኣብ ሚያዝያ 2018 ስልጣን ምስተረከበ፡ ካብቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝገበሮ ቅልጡፍ ጽገናዊ ለውጥታት ምስ ኤርትራ ዝጸንሐ ኣይ ኩናት ኣይ ሰላም ኩነታት ምውዳእ እዩ ነይሩ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድን፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂን፡ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ቦሌ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ጽምብል ሽመቱ ከኣ ንመንግስቲ ኤርትራ ናይ ሰላም ጻውዒት ኣመሓላሊፉ። መንግስቲ ኤርትራ ግን እታ ኩዕሶ ኣብ ሜዳ ኢትዮጵያ እያ ዘላ ክብል እዩ መሊሱ። ፈጻሚ ስራሕ ኢህወዴግ ንውዕል ኣልጀርስ ብዘይ ቅድመ ኩነት ከምዝቕበሎ ምስ ገለጸ ግን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝካየድ ዘሎ ምዕባለታት ብቐረባ ንምክትታልን ናይ ስራሕ ውጥን ንምስኣልን ናብ ኣዲስ ኣባባ ልኡኽ ሰዲዱ። ኣይዶንጎየን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ዝመርሖ ልኡኽ ኤርትራ በጺሑ ኣብዘን ዝስዕባ ሓሙሽተ ኣገደስቲ ነጥብታት ተሰማሚዖም። ትማሊ ቀዳም 14 ሓምለ ከኣ ብፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝተመርሐ ልኡኽ ኣዲስ ኣበባ ኣትዩ። መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ከኣ ልክዕ ከምቲ ንቐዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣብ ኣስመራ ዝተገብረሉ ኣቀባብላ ገይሮሙሉ። ኣብ ናይ ምሳሕ እንግዶት ከኣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብቓላት ዘይግለጽ ልዑል ሓጎስ ከምዝተሰመዖ ብምግላጽ፡"ድሕሪ ሕጂ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ ህዝቢ'ዩ ኢሉ ዝዛረብ ነቲ ሓቂ ዘይፈልጥ ጥራይ'ዩ። ከም ሓደ ህዝቢ ኮይንና ንቕድሚት ክንጓዓዝ ኢና" ኢሉ። እዚ ቕንያት'ዚ በዚ ኣብ ክልቲኡ ሃገራት ኤርትራን ኢትዮጵያን ጀሚሩ ዘሎ ናይ ሰላም መስርሕ ህዝቢ ክልቲኡ ሃገራት ኣብ ጎደናታቱ ወጺኡ ብዘርኣዮ ጽምኢ ሰላም ደሚቑን ማዕሪጉን ቀንዩ ኣሎ። ይኹን እምበር ብዙሓት ሰባት፡ ዝተፈላለየ ዛዕባታት ብምልዓል መጻኢ ምዕባላታቱ ከመይ ክኸውን ከምዝኽእል ሕቶ ኣለዎም። ገለ ካብኡ፦ •ጉዳይ ካሕሳ •ኣብ ክልቲአን ሃገራት፡ ብኽልቲኦም መንግስታት ክድገፉ ዝጸንሑ ተቓወምቲ ሓይልታት ሕድሕድ ሃገራት •ኣብ ክልቲአን ሃገራት፡ ብፍላይ ግን ኣብ መዓስከራት ኢትዮጵያ ዘለው ስደተኛታት •ብዛዕባ እቲ ብዝርዝር ዘይተገልጸን ብደፍንኡ ዶባት ብፍቕሪ ተሳዒሪ እዩ ዝበሃል ዘረባ ንጉዳይ ካሕሳ ብዝምልከት ብስምምዕ ኣልጀርስ ዝቖመ ኮሚሽን ካሕሳ እዚ ዝስዕብ ብይን ሂቡ እዩ፤ እቲ ብይን ናይ 10 ሚልዮን ዶላር ፍልልይ እዩ ገይሩ። ንተቓወምቲ ውድባት ብዝምልከት፦ መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣንጻር መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዕጥቂ ብረት ንዝንቀሳቐሱ፡ ከም ግንቦት ሸውዓተ፡ ደምሕት፡ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን፡ ኦነግ፡ ዝኣመሰሉ ሓይልታት ብወተሃደራዊ ስልጠናን ዕጥቅን ክድግፍ ጸኒሑ እዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ እውን ንሓደ ክልተ ካብ ሚእቲ ዘይበዝሑ ዕጡቓት ዘለውዎምን፡ ካልኦት ሓያሎ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ዘካይዱ ውድባትን ክድግፍ ጸኒሑ እዩ። ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ንኹሎም ኣብ ጎረባብቲ ሃገራትን ርሑቕ ስደትን ዝርከቡ ተቓወምቲ ውድባት ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም ሰላማዊ ቃልሲ ከካይዱ ስለዝጸወዐ ብዙሓት ካብቶም ኣብ ኤርትራ ዓስኪሮም ዝጸንሑ ውድባት ሰናይ ፈቓዶም ኣርእዮም ኣለው። ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ግን ዛጊት ዝተሰምዐ ስለዘየለ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝመርሖ መንግስቲ ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስድ ትጽቢት ይገብሩ። ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ኤርትራ ዘለው ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ብዝሒ ብወግዒ ዝፈለጥ እኳ እንተዘየለ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለያ መዓስከራት ዝርከቡ ኣስታት 100ሽሕ ዝኾኑ ስደተኛታት ዕጨኦምእንታይ ክኸውን እዩ ዝብል ዛዕባ እውን ካልእ ኣዘራራቢ ጉዳይ እዩ። ብዛዕባ እቲ ውዕል ኣልጀርስን ብይን ኮሚሽን ዶባትን ብዘይ ቅድመ ኩነት ከነተግብሮ ኢና ዝብል ዛዕባ እውን ምኽንያት ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ክልቲኦም ስርዓታት ብምዃኑ፡ ንህይወት እቶም ኣብ ዶባት ዝነብሩ ኣህዛብ ክልቲኦም ሃገራት ዝጸሉ እውን ብምዃኑ ንኣፈጻጽማኡ ብዝምልከት ስክፍታ ዘለዎም ኣይተሳእኑን። ኮሚሽን ዶባት ኢትዮ ኤርትራ፡ ከም ምኽንያትን ጠንቅን እቲ ኩናት ንእትረአ ባድመ፡ ንኤርትራ ብምሃብ ብይኑ መሰቕረበ፡ መንግስቲ ኤርትራ፡ ብቐጻሊ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ከይወጽአ ፈጺምና ኣይንዘራረብን ኢና ክብል ስለዝጸንሐ፡ ጉዳይ ዲሚሊታራላይዜሽን እውን ከም ሓደ ዛዕባ ይለዓል እዩ። ካልእ፡ ክልቲኦም ስርዓታት ኣኣብ ሃገሮም ዘለዎም ፖለቲካዊ ብደሆ፡ ንመስርሕ ሰላም ክልቲአን ሃገራት ብእወታን ኣሉታን ክጸልወን ከምዝኽእል ፖለቲከኛታት ክልቲአን ሃገራት ይዛረቡ።