ማሚቱ፡ ፊደል ዘይቖፀራ በዓልቲ ሞያ ሕክምና መጥባሕቲ
ማሚቱ ጓል 14 ዓመት እንከላ እያ ሓዳር መስሪታ፤ ቅድሚኡ ድማ ስድራኣ ትሕግዝን ምስ መሓዙታ ትፃወትን ሰገን ነይራ። ሓዳር ምስ መስረተት ድሕሪ ክልተ ዓመት ግና ዘይተፀበየቶ ነገር ኣጋጢሙ።
ብባህላዊ ስርዓት ሽማግለ ተላኢኹ ንሓዳር ዝበቕዐት ማሚቱ፡ ኣብቲ እዋን ከተማ እንታይ እዩ ዝብል ነገር ኣይትፈልጥን ነይራ። ቆልዓ ወሊደ፡ ከቢረ ክነብር እየ ዝብል ሓሳብ ጥራሕ እዩ ነይርዋ፤ ኣብቲ እዋን ዕድሚኡ 25 ምስ ዝግመት መንእሰይ ሓዳር እንትትገብር፡ ሓዳራ ብዘይ ቆልዓ ኩሉ ነገር ዝተማልአ እዩ ነይሩ። ሰብኣያ እውን ለዋህን ለዋህን ከምዝነበረን፡ ኩሉ ግዘ ንዕኣ ካብ ምሕጋዝ ከምዘይድሕር ትዛረብ። ንክልተ ዓመት ብሓዳር ምስ ፀንሑ፡ ድሌት ማሚቱ ዝሳኽዐሉ ኣጋጣሚ ተፈጢሩ፤ ማሚቱ ጠኒሳ። ንቆልዓ መሕቖፊ ዝኸውን ክዳውንቲ ዓዲጋ ኣብ ትፅበየሉ እዋን፡ ኣብ ከተማ ኣዲስኣበባ ንትነብር ንእሽተይ ሓፍታ ንምሕታት ከምዝመፅአት ትዝክር። ብዘይካ ሓፍታ ንከተማ ኣዲስኣበባ ኣይትፈልጣን። ኣርባዕተ መዓልቲ ዝወሰደ ፃዕሪ ሕርሲ ቃንዛ ሕርሳ እንትገድድ ፈታዊ ዘመድ ተኣኪቡ ዋላ እኳ 'ማርያም ማርያም' እንተበለ፡ እቲ ህፃን ክውለድ ኣይከኣለን። ሓደ መዓልቲ ሓሊፉ፡ ካልኣይ መዓልቲ ኮይኑ። ማሚቱ ብረሃፅ ተሓፂባ ስነ ነኺሳ ንክትሓርስ ሞከረት፤ ግን ምንም የለን። ንኣርባዕተ መዓልታት ብፃዕሪ ሕርሲ ከምዝተቐንዘወት ትዛረብ ማሚቱ፡ ኣብ ራብዓይ መዓልቲ ግና ንባዕላ ሰሓተት። ክትነቅሕ ከላ ዘመድን ጎረቤትን ከቢቦማ፣ ቀልባ ምስመለሰት ብጭንቀት ይርእይዋ ንዝነበሩ ሰባት እንታይ ከምዝተፈጠረ ሓቲታቶም። 'ወደይ' ኢላ ብዝደኸመ ድምፂ፤ ወዳ ስለዝሞተ ግን ተጎቲቱ ከምዝወፅአ ነገርዋ። ንምብካይ ሓይሊ ሰኣነት፤ ሓዘን ንልባ ሰይርዎ። ደሓር ግና ሓደ ፀገም ኣብ ባዕላ ከምዝተፈጠረ ኣስተውዓለት፤ ሽንታን ፍታናን ክትቆፃፀር ኣይከኣለትን። ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ክሕሸኪ እዩ እናተብሃለት፡ ወላዲታን ሓፍታን እናሓፀባ ሓቢሕበንኣ፤ ለውጢ ግን ኣይረኸበትን። ዋላ ኣነ ክሕሸኒ እየ ኢለ ኣተስፍየ ነይረ ትብል ማሚቱ፡ ለውጢ ምስ ሰኣነት ግን ተስፋ ቆሪፃ። ነብሰ ቅትለት ክትፍፅም ሓሲባ ከምዝነበረት እውን ትዛረብ። "ደቂኣንሰትዮ እንትወልዳ ከምዚ ዝበለ ነገር ገጢምወን ኣይፈልጥን። ዋላ እኳ ቆልዓ እንተነበርኩ ይሰምዕ ይርእይ ነይረ እየ ፤ ብኸመይ ድኣ ኣባይ ክበፅሕ ክኢሉ?" ብዝብል ሓዚና። ኣብ ከባቢኣ ዘለዉ ሰባት ካብ ዝደቀሰትሉ ከምዘይተልዓለትን ከምዘይሓሻን ምስረኣዩ ግን፡ ናብ ደሴ ንውሰዳ ኢሎም። ዝኾነ ሰብ ብዛዕባ ሕማማ ኣይፈልጥን፤ ዝደቀሰትሉ ገዛ ብሕማቕ ጨና ተዓፊኑ እናረኣዩ እውን፡ መዐገሲ እንተረኸበት እዮም ዝብሉ ነይሮም። ማሚቱ ብሕፍረት ኣብ ትኣትዎ ይጨንቃ ነይሩ። ወላዲታን ኣሕዋታን ዋላ እንተሓፀብዋ፡ ናይ መፃኢ ዕድላ ግን ኣጨነቓ። ምግቢ ምውሳድ ገደፈት፥ ስድርኣ ኣዲስኣበባ ናብ ትርከብ ሓፍታ ንክወስድዋ ድማ ተማሕፀነቶም። ኣዲስ ኣበባ ዘመድ ኣዝማድ ኣብ ፀገማ ንክበፅሑ ተረባረቡ፤ ናይ ሓፍታ ኣባልገ ይሰርሓሉ ናብ ዝነበራ ሆስፒታል ዘውዲቱ ከይዳ። ኣብ ሆስፒታል ዘውዲቱ ን 15 መዓልታት ደቂሳ ፀረ-ቃንዛ እናወሰደት ድሕሪ ምፅናሕ፡ ናይ ሓፍታ ኣባልገ ኣብቲ እዋን ልዕልተ ፀሓይ ተባሂሉ ናብ ዝፅዋዕ ሆስፒታል ወሰድኣ። ኣብዚ ሆስፒታል ዶክተር ካትሪን ሃምሊንን በዓል ገዝአን ዶክተር ሬጅ ሃምሊንን፡ ንሕሙማት ፌስቱላ መጥባሕቲ ሕክምና ይህቡ እዮም። ናብቲ ሆስፒታል ምስኣተወት ዝገበሩላ ምሕባሓብን ኣቀባብላን፡ ሕማማ ንክትርስዕ ከምዝገበራ ትዝክር። ኣብቲ ሆስፒታል ካልኦት 10 ዝኾና ሕሙማት ፌስቱላ ከምዘለዋን፡ ካብ ሕማመን ይድሕና ምህላወን ምስነገርዋ ግን፡ ፈውሲ ተሰምዓ። ካልኦት ኣብቲ ሆስፒታል ዝደቀሳ እውን፡ ምድሓን ከምዝከኣል ክነግርኣ ጀሚረን፤ ንዝተወሰኑ መዓልታት ደቂሳ ምስጠንከረት፡ ሕክምና መጥባሕቲ ተገይሩላ ደሓነት። "ኣነ ሞተይ ተመንየ፤ ፈጣሪ ግን ነዊሕ ዕድመ ሂቡኒ" ትብል ማሚቱ ምስ ሐሻ፡ ንዕኣ ዝግበር ዝነበረ ምሕብሓብ ኣብቲ ሆስፒታል ኣብ ካልኦት ክትትግብሮ ጀሚራ። "ናይ ካልኦት ተሓከምቲ ዓራት ብምንፃፍ እየ ጀሚረ" ትብል ማሚቱ፡ ድሒነ እየ ኢላ ናብ መረበታ ክትምለስ ኣይሓሰበትን፤ ኣብቲ ሆስፒታል ክተገልግል ወሰነት ድኣ። በዓል ገዝኣ ንክልተ ዓመታት እናመፅአ ይርእያ ነይሩ፤ ንሳ ግን ኣፀቢቓ ክሳብ ትድሕን ከምትፀንሕ ብምግላፅ፡ ናይ ባዕሉ ህይወት ንክጅምር ነገረቶ። ጉዕዞ ናብ ሞያ ሕክምና መጥባሕቲ ቅድሚ ሕዚ ንተሓከምቲ ትሕግዝ ዝነበረት መሓዝኣ ንዕረፍቲ ምስወፅአት፡ ንዕኣ ተኪኣ ክትሰርሕ ጀሚራ። በዚ ድማ ንካልኦት ምሕጋዝ ሕጉስቲ ከምዝገብራ ብምእማን ክትሰርሕ ምጅማራ ትዛረብ። እታ ናብ ዕረፍቲ ወፅያ ዝነበረት ሰራሕተኛ ምስ መፅአት ግን ናብ ትድሕነሉ ክፍላ ክትምለስ ግድን ኮነ። ኣብዚ ግዘ ነይሩ ዶክተር ሃምሊን ናበይ ከይዳ ኢሎም ዝሓተቱ፤ ካብኡ ግን መሊሶም ኣምፅእዋ። ዶክተር ሬጅ ሃምሊን ሕክምና መጥባሕቲ ክህቡ እንከለዉ፡ የርእይዋ ነይሮም። ናይ ሕክምና መጥባሕቲ ክዳና ተኸዲና፡ እግሪ እግሮም እናስዓበት ሙየኦም ብምርኣይ፡ ኣናእሽተይ ሕክምና መጥባሕቲ ንክትገብር ዕድል ክህብዋ ጀሚሮም። ድሕሪ እዚ ንከተማ ኣዲስኣበባ ዘይትፈልጥን ሆስፒታልን መድሓኒትን ብግቡእ ዘይትርዳእ ዝነበረት ማሚቱ፡ ንሕሙማት ፌስቱላ ንብሕታ ዕዉት መጥባሕቲ ክተካይድ ጀሚራ። "ከማይ ዝተሳቐያ፡ ካብ ስቓየን ምሕካም ሓጎስ ይህበኒ እዩ፤ ብናህቶም ሓገዝ እየ ክሕክም፣ እንግሊዘኛ ክዛረብ፣ኣምሓርኛ ከንብብን ክፅሕፍን ዝኸኣልኩ፤ ኩሉ ነገር ኣብዚ ቀፅሪ እዚ እየ ተማሂረ" ትብል። ሕዚ ማሚቱ፡ ንትምህርቲ ናብቲ ሕክምና ንዝመፅኡ ተምሃሮ እውን ትሕግዝ እያ። ዓለም ለኸ ኣፍልጦ ሓደ ሰንበት፡ ካብ ዓዲ ኢንግሊዝ ኮሌጅ ሮያል ዝመፅኡ ሰብ ሞያ መጥባሕቲ፡ ይረኽብዋ፤ ኣብቲ እዋን እኒ በዓል ዶክተር ሃምሊን ኣብቲ ሕክምና ኣይነበሩን። ኣብዚ ግዘ ሕክምና እዚ መጥባሕቲ ክትመርሕ ድማ ግድን ኮይኑ። እቶም ሰብ ሞያ ዳግማይ ናብቲ ሆስፒታል ኣብ ዝመፅሉ እዋን እውን፡ ብሓገዝ ዶክተር ሬጅ ሃምሊን እዚ መጥባሕቲ ሕክምና ሙሉእ ብሙሉእ ክተካይድ ምስረኣይዋ ግን ተደሚሞም ጥራሕ ስቕ ክብሉ ኣይደለዩን፤ ኣፍልጦ ሂበምዋ። በዚ ስርሓ ዶክተር ሬጅ ሃምሊን ከምዝኾርዑላ ትዛረብ ማሚቱ፡ "ኣነ እውን ብስረሐይ ኮሪዐ" ትብል። ድሕሪ ዓለም-ለኸ ኣፍልጦ ኮሌጅ ሮያል፡ ናብ ኣሜሪካ ተፀዊዓ እውን ካብ ኢትዮጵያውያን ኣፍልጦ ረኺባ እያ። እዚ ኮይኑ እውን ግና ማሚቱ፡ "ንዓይ ክንዲ ዝተገበረለይ ነገር፡ ንካልኦት ዝገበርኩ ኣይመስለንን" ብምባል ሎሚ እውን ንብዙሓት ክትሕግዝ ድልየት ከምዘለዋ ትሕብር። "ሰብ ምዃነይ ኣጽሊኡኒ ነይሩ" ግዳይ ሕማም ፌስቱላ