ዋንጫ ዓለም 2018፡ ናይ ቪድዮ ዳንነት ክሳብ ክንደይ ንታሪኽ ዋንጫ ዓለም ምለወጦ
እታ ኣብ መኽፈቲ ናይ ጉጅለ ቢ፡ ስጳኛ ምስ ፓርቱጋል 3 ብ3 ዝተፈላለያላ ኣብ ሶቺ ዝተኻየደ ግጥም ዲየጎ ኮስታ ዘመዝገባ ቀዳመይቲ ሸቶ ታሪኻዊት ዝገብራ ምኽንያት እቲ ኣጥቃዓይ ኣብ ዋንጫ ዓለም ዘመዝገባ ቀዳመይቲ ሸቶ ምዃና ጥራይ ኣይኮነን።
ሓዲኡ ዝፍለጠሉ ስክሪን እንታይድኣ ኣብ ታሪኽ ዋንጫ ዓለም እታ ናይ መጀመርታ ብደገፍ ናይ ቪድዮ ዝተዳነየት ሸቶ ምዃና'ውን እዩ። እቲ 'ቪድዮ ኣሲስታንት ረፈሪ (ቪድዮ ተሓጋጋዚ ዳኛ) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቴክኖሎጂ፡ ነቲ ኣብ ሓደ ጸወታ ናይ ማእከል ዳኛ ዝወሰኖ ዳንነት ንኸረጋግጽ ዝተማህዘ እዩ። እቲ ነታ ዝተጠቕሰት ግጥም ዝዳኒ ዝነበረ ናይ ማእከል ዳኛ፡ ጂያንሉካ ሮቺ፡ ኮስታ ቅድሚ ነታ ሸቶም ምምዝጋቡ፡ ንተጻዋታይ ስጳኛ ፐፐ ዓሚጽዎ እንተኾይኑ ንምርግጋጽ ምስ ተጠቕመሉ፡ ዝተፈጸመ በደል ብዘይምንባሩ እታ ዝተመዝገበት ሸቶ ከም ትጸድቕ ጌሩ። ኣብቲ ዝቐጸለ፡ ፈረንሳ 2 ብ1 ንኣውስትራልያ ዝሰዓረትሉ ግጥም እተን ቀዳሞት ክልተ ሸቶታት ብፍጹም ቅላዕ ዝተመዝገባ ክኾና እንከለዋ፡ ብደገፍ ናይቲ ቪድዮ ዝጸደቓ'የን። እታ ካልኣይቲ ፈረንሳ ዘመዝገበታ ሸቶ፡ መስመር ማዕጾ ምሕላፋ በቲ ናይ ጎል ላይን ቴክኖሎጂ ክትረጋገጽ ኪኢላ። እዚ ናይ ቪድዮ ቴክኖሎጂ ኣብ ዝሓለፉ ውድድራት ዋንጫ ዓለም ኣብ ግብሪ እንተዝውዕል ነይሩ'ኸ፡ ንታሪኽ ናይቲ ውድድር ምቐየሮዶ ነይሩ ይኸውን? ኣርጀንቲና - ኢንግላንድ፡ ሜክሲኮ፡ 1986 ማራዶና ናብ ናይ ታሪኽ መዝገብ እንክነጥር እወ፡ እታ 'ብሂድ ኣምላኽ' እትፍለጥ ሸቶ ማራዶና መንይ ይርሳዓ። ነቶም ዘየርከቡላን ብዛዕብኣ ሰሚዖም ዘይፈልጡ፡ እቲ ኣጋጣሚ ኣብቲ ኣብ ርብዒ ፍጻሜ ናይቲ ውድድር ኣብ መንጎ ኣርጀንቲናን ኢንግላንድን ዝኻየደ ግጥም ክኸውን እንከሎ፡ ሽዑ ማራዶና፡ ነታ ኩዕሶ ብኢዱ ብምድጋፍ ብልዕሊ ሓላው ልዳት ፒተር ሺልተን ሸቶ ኣመዝጊቡ። ሓቂ'ዩ ድሕሪኣ እታ ኣብ ዓለም ሓንቲ ካብተን ኣዝየን ዝድነቓ ሸቶታት ኣመዝጊቡ'ዩ። ንሱ፡ ዳርጋ ንኹሎም መቀናቕንቱ ብምሽካዕ ሸቶ ብምምዝጋብ ኣርጀንቲና 2 ብ0 ክትመርሕ ኣኽኢልዋ'ዩ፡ ዋላኳ ጸኒሑ ጋሪ ሊነከር ኣብ መበል 80 ደቒቕ ሓንቲ ሸቶ እንተ ኣእተወ። ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ግና ኣብተን 51 ናይ መጀመርታ ደቓይቕ ኣርጀንቲና ንናይ ኢንግላንድ ምክልኻል ክብንጥሶ ኣይከኣለን ነይሩ። ደገፍ ናይዚ ቪድዮ ነይሩ እንተዝኸውን፡ እቲ ዳኛ፡ ማራዶና ነቲ ካብኡ ብ20 ሴንቲሜተር ዝነውሕ ሓላው ልዳት ነጢሩ ብርእሱ ከም ዘየእተዋ መረጋገጸ ነይሩ። ብራዚልን - ሆላንድን፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ 1994 ቅድሚ ሮበርቶ ካርሎስ ምምጽኡ፡ ብራንኮ ኪኢላ ጸጋማይ ክንፊ ጋንታ ብራዚል'ዩ ነይሩ እዚ ውድድር'ዚ ሓደ ካብቶም መስተንክራት ውድድራት ዋንጫ ዓለም'ዩ ነይሩ። ኣብ መጀመርታ ብራዚል በተን በበቶን ሮማርዮን ዘመዝገብወን 2 ጎላት ትመርሕ እኳ እንተነበረት፡ ድሒሮም ተጻወቲ ሆላንድ፡ በርካምን ኣሮን ዊንተርን ብዘመዝገብውን ሸቶታት ማዕረ ኮይነን። እንተኾነ ግን ብራንኮ ኣብ መበል 81 ደቒቕ ብመገዲ ናጻ ቅላዕ ሳልሰይቲ ብምውሳኹ ብራዚል ክትዕወት ኪኢላ'ያ። ቪ ኤ ኣር ቴክኖሎጂ ነይሩ እንተ ዝኸውን ግን፡ እቲ ናጻ ቅላዕ ክወሃብ ኣይምኸኣለን ነይሩ። ምኽንያቱ ቅድሚ'ቲ እታ ነቲ ናይ 1994 ናይ ርብዒ-ፍጻመ ንሕንሕ ዘኽተመት ሸቶም ምምዝጋቡ፡ ብራንኮ ብርኡይ ንማርክ ኦቨርማርስ ቀዲሙ ዓንቂፍዎ ስለዝነበረ። ኣብታ እታ ሸቶ ዝተመዝገበትላ እዋን፡ ጋንታ ሆላንድ ምስ ሓይሎም'ዮም ነይሮም፡ ስለዚ ኣብ ተወሳኺ ጊዜ ዝያዳ መድምዑ ነይሮም። ስጳኛን - ኢጣልያን፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ 1994 ኢንሪከ ብርግጽ ኣብ ገጹ ከም ዝተሃርመ ዘርኢ ጭብጢ ነይሩ'ዩ ኣብ ሓደ ውድድር ዋንጫ ዓለም ዘጋጠመ ካልእ ኣካታዒ ውሳነ'ዩ። ኣብ ከተማ ቦስተን ኢጣልያ ንስጳኛ 2 ብ 0 ትመርሓሉ ኣብ ዝነበረትሉ ህሞት'ዩ፡ ጋንታ ስጳኛ ብዘለዎም ዓቕሚ ዘጥቅዕሉ ዝነበረ እዋን። ኣብተን ናይ መወዳእታ ደቓይቕ፡ ተጻዋታይ ሉዊስ ኤንሪከ ነታ ብጎኒ ዝተቐልዓትሉ ኩዕሶ ቅድሚ ምትንካፉ፡ ማውሮ ታሶቲ ብብርኩ ሃሪሙ ከልኪልዎ። እዚ ድማ ፍጹም ቅላዕ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብቐይሕ'ውን ዘባርር በደል'ዩ ነይሩ። ሕማቕ ዕድል ናይ ስጳኛውያን ኮይኑ ግን እቲ ነቲ ጸወታ ዝዳኒ ዝነበረ ሃንጋርያዊ ናይ ማእከል ዳኛን ተሓጋገዝቱን ነቲ ፍጸመ ኣይረኣይዎን። ዋላኳ ኤንሪከ እንተ ተኸራኸረ፡ እቶም ደያኑ ዋላ ደሙ እናረኣዩ፡ ንስምዕታኡ ነጺጎሞ። ብድሕሪ ኣብ ዝተገብረ መርመራ ግን፡ ታሶቲ ን8 ጸወታታት ከም ዝእገድ ተጌሩ'ዩ። በዚ ድማ ኣብቲ ምስ ብራዚል ዝተገብረ ናይ መዳእታ ናይ ዋንጫ መን ወሰደ ጸወታ ክሳተፍ ኣይከኣለን። እንታይ'ሞ ክዓብስ፡ ንስጳኛ እቲ ዝኾነ ኮይኑ'ዩ። ደቡብ ኮርያ - ስጳኛ፡ ጃፓን/ደቡብ ኮርያ 2002 ስጳኛዊ ኢቫን ሄልጉወራ ከም ዝበሎ፡ "እተን ክልተ ጽቡቓት ሸቶታት ኩሉ ሰብ ዝራኣየን'የን። ስጳኛ እንተዘይተዓዊታ ከም ዘይትዕወት ዝለዝገበሩና ጥራይኡዩ" ካበይ ክንጅምር? ስጳኛ ዘመዝገበተን ክልተ መንቅብ ዘይብለን ሸቶታት፡ ብግብጻዊ ዳኛ ጋማል ጋንዱር ተነፊጋ። ኣብ ዝተፈላለየ ጊዜ ናይቲ ጸወታ ድማ ተጻወቲ ስጳኛ ብጌጋ ኦፍሳይድ ወጺእኩም ተባሂሎም ፊስካ ተነፊሕሎም። እቲ ጸወታ ድሕሪ 120 ደቓይቕ 0 ብ 0 ድሕሪ ምዝዛሙ ብፍጹም ቅላዕ ክውዳእ ስለዝተገብረ፡ ስጳኛ ተሳዒራ ወጸት። ድሮ ኣብቲ ምስ ኢጣልያ ዝበርዎ ውድድር ተጻዋታይ ፍራንቸስኮ ቶቲ ኣካታዒ ዝኾነ ካልኣይ ብጫ ብምርካቡ ብቐይሕ ምስ ወጸ፡ ደቡብ ኮርያ ናብ ርብዒ-ፍጸመ ክሓልፉ ዕድል ረኺቦም ነበሩ። በዚ ድማ ናብ ፍርቂ-ፍጻመ ሓሊፎም፡ ኣብኡ ግን በጀርመን 1 ብ 0 ተሳዒሮም ከይፈተዉ ካብቲ ውድድር ወጺኦም። ብራዚል-ክሮኦሽያ፡ ብራዚል 2014 ኢድኩም ንላዕሊ እዚኣ ፍጹም ቅላዕ'ያ ትብሉ እንተ ድኣ ኮይንኩም ብራዚል፡ ኣብቲ ኣብ ሳኦ ፓውሎ ዝተገብረ መኽፈቲ ግጥም ናይቲ ንኻልኣይ ጊዚኦም ዘንግድዎ ዝነበሩ ውድድር ዋንጫ ዓለም መከረኦም ዝበልዕሉ ዝነበሩ ጸወታ'ዩ ነይሩ። ድሕሪ 10 ደቓይቕ በታ ማርሴሎ ኣብ ናይ ባዕሉ ልዳት ዘመዝገባ ሸቶ ይምርሑ ነበሩ። ዋላኳ ጸኒሑ ነይማር ብዘመዝገባ ሸቶ ማዕረ እንተኾኑ፡ ብክሮኡሽያ ተዓብሊሎም ይቕጽሉ ነይሮም። እዚ ግን ክሳብቲ ብራዚላዊ ተጻዋታይ ፍረድ ብደጀን ኣብ መበል 70 ደቒቕ ብሎቭረን ተተንኪፉ ኣብ ክሊ ፍጹም ቅላዕ ክሮኦሽያ ሰፋሕፋሕ ምባሉ'ዩ። ጃፓናዊ ዳኛ ዪይቺ ኒሺሙይራ ንብራዚል ፍጹም ቅላዕ ሂብዋ፡ ነይማር ድማ ኣይሓመቐን ደቕዲቕዋ፡ ብራዚል ድማ 2 ብ 1 ክመርሑ ጀሚሮም። እዚ ናይ ቪድዮ ዳኛ ነይሩ እንተዝኸውን ግን፡ እታ ፍጹም ቅላዕ ኣይምተዋህበትን ትኸውን። ኣብ መበል 91 ደቒቕ ከኣ ድማ ኦስካር ብዘመዝገባ ሸቶ ልቢ ክሮኡሽያውያን ሴራ፡ ሕፍረት እታ ኣአንጋዲት ጋንታ ከደነ- እንተወሓደ ክሳብ ፍርቂ-ፍጻመ።