ዒድን ረመዳንን እንታይ'ዮም? መዓስከ ይኽበሩ?
ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ኣብ ዓለም ዘለው እስላም፡ ካብ ሎሚ መዓልቲ ጀሚሩ በዓል ዒድ ኣልፈጥር ከኽብሩ'ዮም።
ዒድ፡ ተኸተልቲ እምነት እስልምና ብዝለዓለ ድምቀት ካብ ሞንጎ ዘብዕሉዎም ሃይማኖታዊ በዓላት ሓደ'ዩ። ናይ ጾምን ጸሎትን ወርሒ ዝኾነ ረመዳን ክውዳእ እንከሎ፡ ዒድ ይኽበር። "ዒድ ኣልፈጥር" ጾም ምፍታሕ ዝብል ትርጉም ኣለዎ። ልክዕ ከምቲ ረመዳን ክጅመር እንከሎ ዘሎ ስርዓት፡ ዒድ ንክብዓል'ውን መጀመርታ ሓዳሽ ወርሒ ክትርአ ኣለዋ። ካብ ጽባሕ ጀሚሩ ብዙሓት እስላም ኣብ መሳጊዶም ዝካየድ ስነ ስርዓት ጸሎት ዒድ ክሳተፉ'ዮም። ኣብዚ ዕለት፡ ሓድሽ ክዳን ተኸዲንካ ናብ መስጊድ ምኻድ ልሙድ ኮይኑ፡ ከም ተምሪ ዝበሉ ጣዕሚ ዘለዎም መግቢታት ምብላዕ፣ ጸሎት ምግባር ከኣ ይዝውተር። ቅድሚ'ቲ ናይ ዒድ ጸሎት፡ እስላም ንድኻታት ንምሕጋዝ 'ዘካ' ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ ሓገዝ ገንዘብ የዋጽኡ። ብዙሓት እስላም ከኣ፡ ምስ መሓዙትካን ቤተሰብካን እክብ ኢልካ ምብላዕ፣ ገንዘብን ውህብቶን ምልውዋጥ ይፈትው። ኣብ ብዙሓት እስላም ሃገራት ከኣ፡ በዓል ዒድ ኣልፈጥር ህዝባዊ በዓል'ዩ። ኣብ ገለ ሃገራት ዝርግሐ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ሕጂ'ውን ካብ ቑጽጽር ወጻኢ ይኸውን'ኳ እንተሃለወ፡ ነዚ ንምቁጽጻር ዝተወስዱ ስጉምታት ዕጽዋ ናብ ምፍኳስ ዝኣተዋ ሃገራት ግን ኣለዋ። ረመዳን እንታይ'ዩ? ረመዳን፡ ናይ ዓረብ ቃል ኮይኑ ሽም ኣብ መቑጸሪ ዓመት እስላም [ካላንደር] ዘላ ታሸዐይቲ ወርሒ'ዩ። እታ ዝተቐደሰት እስላማዊት ወርሒ ተገይራ ኸኣ ትውሰድ። ሓንቲ ካብቶም ሓሙሽተ ዓንድታት እስላም'ውን እያ። ተኸተልቲ እስልምና፡ ፈጣሪ ዝኣዘዞም ሓሙሽተ መትከላት ኣለው ኢሎም ይኣምኑ። እዚኦም፥ ብኻልእ ወገን፡ እስላም ነብዪ መሓመድ ቅዱስ ቁርዓን ኣብዚ ወርሒ'ዩ ተገሊጽሉ ኢሎም'ውን ይኣምኑ። ካብዚ ብዝብገስ፡ ኣብዚ ወርሒ ቁርዓን ብብዝሒ ይንበብ። ጾም ከኣ፡ መግለጺ ኣምልኾን ምስጋናን ተገይሩ ስለ ዝውሰድ፡ ኣብዚ ወርሒ ብዝህሉ ናይ ጾም መዓልታት ናብ ፈጣሪኦም ቀሪቦም መንፈሳዊ ጥዕናን ስርዓትን ከም ዘጠናኽሩ ይኣምኑ። ተኸተልቲ እምነት እስልምና፡ ኣብ እዋን ጾም ረመዳን ወጋሕታ ቅድሚ ምዃኑ 'ስሑር' ወይ 'ሰህሪ' ኢሎም ዝጽውዑዎ ናይ ወጋሕታ ሰነ ስርዓት መግቢ ኣለዎም። ኣጋ ምሸት ከኣ ጾም ይፈትሑ፤ እዚ 'ኢፍጣር' ይብሃል። ረመዳን፡ እስላም ስራሕቲ ምግባረ ሰናይ ዘዘውትርሉ፣ ምስ ፈጣሪኦም ዘለዎም ዝምድና ዘጠናኽርሉ፣ ትዕግስትን ልግስን ዘርእይሉ ወርሒ'ዩ ተባሂሉ'ውን ይእመን። ኣብዚ ወርሒ፡ ኣመንቲ 'ታራዌህ' ኢሎም ዝጽውዑዎ ተወሳኺ ናይ ለይቲ ስነ ስርዓት ጸለቶም ንምብጻሕ ናብ መስጊድ ይኸዱ። እዚ ኣብ ወርሒ ረመዳን ጥራሕ ዝካየድ እዩ። ናይዚ ዓመት ረመዳን ብምንታይ ይፍለ? እዚ፡ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ካብ ዝርአ ንነጀው ዝኽበር ዘሎ ካልኣይ ረመዳን እዩ። ብምኽንያት ዝርግሐ እዚ ቫይረስ፡ ብዙሓት ኣመንቲ እስልምና ዓለም ኣብዚ ቅዱስ ወርሒ ዘዘውትሩዎም ዝነበሩ ልማዳዊ ፍጻሜታት ክቕይሩ ኣገዲዱዎም'ዩ። መኣዲ ኢፍጣር፡ መብዛሕትኡ ግዜ ምስ መሓዙትካን ኣባላት ስድራኻን ዝቐርብ እዩ። ብምኽንያት ዝርግሐ እዚ ቫይረስ ንምቁጽጻር ዝተወስዱ ስጉምታት ዕጽዋን ኣካላዊ ርሕቐትን ግን ከምዚኦም ዝበሉ ምትእኽኻባት ተሪፎም'ዮም። ብዙሓት ብኣካል ክራኸቡ ዘይክኣሉ ድማ፡ ብከም 'ዙም' ዝበሉ ናይ መራኸቢ መገዲታት ክራኸቡን ሃይማኖታዊ ስርዓታት ክፍጽሙን ተራእዮም። ብኻልእ ወገን፡ ተዓጽዮም ዝነበሩ መሳጊድ ብውሑድ ሰብ ንሓጺር ግዜ ስነ ስርዓት ጸሎት ከካይዱ ተፈቒዱሎም። ኣቆጻጽራ ዘመን ረመዳንን ዒድን መቑጸሪ ዘመን [ካላንደር] እስላም፡ ሉናር ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኣቆጻጽራ 12 ኣዋርሕ ዝኽተል ኮይኑ፡ ታሽዐይቲ ወርሒ ረመዳን እያ። መእተዊት ናይታ ዓሽረይቲ ወርሒ [ሻዋል] ከኣ ዒድ ይብዓለላ። ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ብዑደት ወርሒ ዝግዛእ ኮይኑ፡ ክሳብ 20 ወይ 30 መዓልታት ይጸንሕ። ጸገም ጥዕና ካብ ዘለዎ ሰብ ወጻእ ከኣ ኩሉ ኣማኒ ጾመ ረመዳን ክጸውም ግድን'ዩ። እቶም ዘይጾሙ፥ ዒድ ኣልኣድሃ ድማ፡ እስላም ናብ መካ ዝገብሩዎ ንግደት ሓጅ ስዒቡ ዝኽበር በዓል'ዩ።