ወተሃደራት ምስ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ብኸምዚ መገዲ ምዝታዮም እንታይ ሳዕቤን ኣለዎ?
ቢቢሲ ዘዘራረቦ ሓደ ላዕለዋይ ወታሃደራዊ መኮንን ነበር፡ እቲ ክስተት "ድኽመት ወታሃደራዊ ድሕነት ዝተራእየሉን ሓደገኛን" ክብል ገሊጽዎ።
ብኣማኢት ዝቐጸሩ ወታሃደራት ኢትዮጵያ ናይ ደሞዝ ምምሕያሽ ክግበረሎም ንምሕታት ናብ ቤተ መንግስቲ ብምምራሕ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ከም ዝተራኸቡ ቴሌቭዥን ኢትዮጵያ ሓቢሩ ነይሩ። እቲ ኩነታት፡ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባን ማሕበራዊ ሜድያን ምድንጋርን ሻቕሎትን ፈጢሩ ውዒሉ'ዩ። እቶም ወታሃደራት ምስ ዕጥቆም ናብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ክኣትዉ ክፍቀደሎም ድሕሪ ምሕታቶም፡ ብኣሃዱ ሓለዋ ቤተ መንግስቲ ተኸልኪሎም ነይሮም፡ ክብሉ ኮሚሸነር ፓሊስ ፈደራል ኣቶ ዘይኑ ጀማል ሓቢሮም። እዚ ስሙ ክግለጽ ዘይደሊ ወተሃደራዊ መኮንነን፡ እቶም ወታሃደራት ዘቕረብዎም ጠለባት ናይ ብምሉኡ ኣባል ሰራዊት ዝውክል እኳ እንተኾነ፡ እቲ ዝተጠቕምሉ መንገዲ ግን ካብ ተሪር ወታሃደራዊ ስነምግባር ዝወጸ ምዃኑ ኣብሪሁ። ዩኒፍርም (ወታሃደራዊ ክዳን) ዝተኸደኑ ወታሃደራት ብከምዚ ኣገባብ ኣገዲዶም ኣኼባ ምጽዋዕ ኣዝዩ ዘስግእ ከም ዝኾነ'ውን ይዛረብ። "እቲ ናይ ትማሊ ክስተት ዝነግረና ነገር እንተሃልዩ፡ እቲ ክፍሊ ወታሃደራዊ ድሕነት ስርሑ ብዝግባእ ዘይሰርሐ ምዃኑ'ዩ" ኢሉ። እቲ ቢቢሲ ዘዘራረቦ ላዕለዋይ መኮነን ከምዝብሎ ግና፡ እቲ ቀንዲ ጸገም ናይቲ ኣካል ወታሃደራዊ ድሕነት (ጸጥታ) ዝኾነ ክፍሊ ሓበሬታ ምዃኑ ድማ ጠቒሱ። ከም ኣሰራርሓ፡ ሰራዊት ናብ ሓደ ተልእኾ ክንቀሳቐስ እንከሎ ይኹን ናብ ማዓስከሩ ክምለስ እንከሎ፡ ብዝጠዓሞ መስመር ከም ዘይኮነ ድሕሪ ምግላጽ፡ ሓደ ቃፍላይ ሰራዊት ዝብገሰሉን ዝዓርፈሉን ቦታን፡ ሰዓታትን፡ ኮታ ኩሉ ምንቅስቓሱ ብኣዘዝቱ ከም ዝውሰንን፡ ቀጻሊ ምክትታል ከም ዝግበረሎምን ኣነጺሩ። ካብዚ ኣካይዳ'ዚ ወጻኢ ዝኸደ ተግባር ድሕሪ ምፍጻሙ'ውን እንተኾነ፡ ኣሃዱ ሓለዋ ቤተመንግስቲ በዚ ኣገባብ ዝመጸ ዝኾነ ይኹን ሓይሊ ከእንግድ ኣይነበሮን ይብል። •ክለሳ ትካላት ፀጥታን ድሕንነትን ቀሊል'ዶ ይኸውን? •ምንቅስቓስ ሰራዊት ካብ ሸራሮ፡ ምስ ስምምዕ ሰላም ምትእስሳር ኣለዎ ዶ? እቶም ወታሃደራት ነዚ ኣካይዳ ጥሒሶም ምስ ኣተዉ ናይ ዲስፕሊን ስጉምቲ ክውሰደሎም ወይ ድማ ኣብኡ ከይበጽሑ ደዉ ከም ዝብሉ ክግበር ይግባእ ነይሩ እምበር፡ "ሓንሳብ ምስ ኣተዉ፡ ኣብ ደረጀኦም ወሪድካ ካብ ምእንጋዶም ሓሊፉ ካልእ ኣማራጺ ኣይነበረን" ይብል እቲ ላዕለዋይ ወታሃደራዊ መኮነን። ስሚዒቶም ብምርዳእ፡ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ዋላ ንግዚኡ ይኹን ነቲ ኩነታት ብብልሓት ፈቲሕዎ'ሎ። "ውልቃዊ ብቕዓቱን ጥበቡን ጠቒምዎ" ብምባል ግምቱ የቕምጥ። እዚ ላዕለዋይ ወታሃደራዊ መኮነን ከም ዝብሎ እንተኾይኑ፡ በቲ ናይቶም ወታሃደራት የዋህነት ኣቢሉ፡ ሽርሒ ዝኣለመ ኣካል ኣሎ። ነዚ ክብል ዘገደዶ ድማ፡ ኣብ ውሽጢ ሰራዊት ዘሎ ተሪር ወታሃደራዊ ናይ እዚ ሰንሰለት'ዩ። ስለዚ ድማ፡ እቶም ወታሃደራት ባዕሎም ብስሚዒት ተለዓዒሎም ናብ ቤተመንግስቲ ክመጽሉ ዝኽሉ ዕድል ክነብር ኣይክልን'ዩ ኢሉ ይኣምን። ወታሃደራዊ ድሕነት፡ እቲ ኩነታት ብኸመይ ከጋጥም ኪኢሉ? ብድሕሪት በዓል መን ነይሮም? ኣብ መጻኢ፡ ከምዚኦም ዓይነት ስሚዒታት እንተድኣ ተላዒሎም፡ ብኸመይ ደው ክብሉ ይኽእሉ? ኣየኖት ኣሃዱታት ንኸምዚ ከደፋፍኡ ዝኽእሉ ምፍላጥ ዓቢ ስራሕ ይጽበዮ ከም ዘሎ እቲ መኮነን ይዛረብ። "እዚ ጉዳይ'ዚ ንጽባሕ ዝግደፍ ኣይኮነን። ዕድል ዝህብን'ውን ኣይኮነን"። ቅድሚ ለውጢ ምምጽኡ፡ ከምዚ ዓይነት ኩነታት እንተዝፍጠር እንታይ ስጉምቲ ምተወስደ ነይሩ ክብል ቢቢሲ ምስ ሓተቶ፡ "ብመጀመርታ ክፍተንን ክሕሰብን ኣይምተኻእለን" ኢሉ። ኣብ ሰራዊት ዘሎ ጸገም፡ ካብቲ ንሳቶም ዝገለጽዎ ንላዕሊ'ዩ ድሕሪ ምባል፡ ምስ ኣፈጸጽማ ተልእኾ፡ ትምህትን ስልጠናን፡ ምስ ናይ ወጻኢ ተልእኾ ይኹን ምስ ካሊእ ብዝተሓሓዙ ጉዳያት ዝተጎድአ ሰራዊት ምዃኑ ገሊጹ። ኣብቲ ዝጸንሐ ኣሰራርሓ፡ ገምጋም ኣብ ዝግበረሉ እዋን፡ ሕቶታት ይለዓሉ፡ ዝምለስሉ መስርሕ ግን ዘገምታዊ ምንባሩ'ውን ይሕብር። ምስዚ ናይ ለውጢ መንፈስ፡ እቶም መንእሰያት ወታሃደራት፡ ኣብ ዲሞክራሲ ዘለዎም ኣረዳድኣ ዝተፈላለየ ስለዝኾነ፡ ነዚ ክፍጽሙ ኣኽኢሎም ድማ ይብል። "ወታሃደር፡ ወታሃደር ዝገብሮ ስነ-ስርዓቱ ምዃኑ'ዩ" ክብል እቲ መኮንን ይዛረብ። "ኣብ ሓደ ሰራዊት ምስ ኣተኻ፡ ፈቲኻ ጸሊእካ ዘሕትት ነገር ከሕትተካ'ዩ። እቲ ተግባር ከም ዋዛ ዝውሰድ ዘሎ፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ምስግጋር ስለዘለናን ሰፊሕ ልቦና ክህልወና ስለዝፍተን ዘሎ'ዩ። ነቲ ዘሎ ጽቡቕ ስሚዒት ከይየህሶ ተባሂሉ ተረርቲ ስጉምትታት ከይውሰዱ ይኽእሉ'ኳ እንተኸኑ በዚ መንገዲ'ዚ ክቕጽል'ዩ ማለት ግን ኣይኮነን" ይብል። እዚ ንወታሃደራዊ ድሕነት ናይ መበራበሪ ደወል'ዩ- ክብል ሓሳቡ የጠቓልል።