ኣመጋግባ ብኸመይ ዕድመ ፅግያት ክጸሉ ይኽእል?
መፅናዕቲ ከምዝሓበሮ ልዑል ካርቦሃይድሬት ዘለዎ ኣመጋግባ ፅግያት ዘኽትመሉ ዕድመ ክቕልጥፍ ክገብር ከምዝኽእል ይሕብር።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ፅግያት ዘኽትመሉ ማእኸላይ ዕድመ ጓል ኣንስተይቲ 51 እንትኾን፤ ፓስታን ሩዝን ብበዝሒ ምምጋብ ፅግያት ዘኽትመሉ ዕድመ ብሓደ ዓመትን ፈረቓን ክቕልጥፍ ይገብር እዩ ተባሂሉ ኣሎ። ኮይኑ ግን፡ ዩንቨርሲቲ ሊድስ ኣብ 914 እንግሊዛውያን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዘካየዶ መፅናዕቲ፡ ልዑል ቅብኣት ዘለዎ ዓሳ፣ ዓተርን ኣዳጉራታትን ምምጋብ ፅግያት ዘኽትመሉ ተፈጥራኣዊ ዕድመ ከደንጉይ ከምዝኽእል ዝሕብር ውፅኢት ረኺቡ ኣሎ። ሰብ ሞያ ከምዝብልዎ ግን ጂን ሓዊሱ ካልኦት ኣልኮላዊ መስተታት ንመንቀሊ ፅግያት ዘኽትመሉ ዕድመ ዝፀልው እዮም። ኩነታት ኣመጋግባ ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ፅልዋ ከም ዘለዎ ንፁር ኣይኮነን። ስለዝኾነ ድማ ደቂኣንስትዮ ነዚ መፅናዕቲ መሰረት ገይረን ምርጫ ኣመጋግበአን ከጨንቐን ከምዘይብሉ ሰብ ሞያ ይዛረቡ። ንምግቢ ዝምልከቱ ውፅኢታት መፅናዕቲ ኣብ'ቲ መፅናዕቲ ዝተሳተፋ ደቂ ኣንስትዮ ዘዘውትረኦ ምግቢ እንታይ ምዃኑ እየን ተሓቲተን። ከም ዓተር፣ ባለንጓ፣ ዓደስን ብርስንን ዝኣመሰሉ ጥረታት ዝበዝሖ ኣመጋግባ ፅግያት ዘኽትመሉ ዕድመ ብማእኸላይ ብሓደ ዓመትን ፈረቓን ክድንጉይ ይገብር። ብፍላይ ድማ ከም ሩዝን ፓስታን ዝበሉ ልዑል ካርቦሃይድሬት ዘለዎም መግብታት ፅግያት ዘኽትመሉ ዕድመ ብሓደ ዓመትን ፈረቓን ክቅልጥፍ ናይ ምግባር ተኽእሎ ኣለዎም። እቶም መፅናዕቲ ዘካየዱ ሰብሞያ ካልኦት ፅልዋ ከሕድሩ ዝኽእል መንቀሊታት እውን ኣብ ግንዛበ ኣእትዮም እዮም። ንኣብነት ድማ ክብደት ናይታ ጓል ኣንስተይቲ፣ ኩነታት ስነ-ተዋልዶ ከምኡ ድማ ኣብ እዋን ምኽታም ፅግያት ቃንዛ ንምቕናስ ተብሂሉ ዝግበር ሕክምና ምትካእ ሆርሞን ተጠቒማ'ዶ ነይራ ዝብሉን ካልኦትን ይርከብዎም። ኩነታት ጂን ግን ኣብ ግንዛበ ኣየእተዉን። እዚ መፅናዕቲ ዳህሳሳዊ ስለዝኾነ ናብ ዝኾነ መደምደምታ ዘብፅሕ ስለዘይኮነ እቶም ሰብ ሞያ ኣብቲ ዝረኸብዎ ውፅኢታት ተደሪኾም ገለ መብርሂታት ሂቦም ኣለዉ። ንኣብነት ጥረታት ኣንቲኦክሲዳንት ንጥረ ነገራት ዝሓዙ ብምዃኖም እዞም ንጥረነገራት ወርሓዊ ፅግያት ንነዊሕ እዋን ክቕቭል ናይ ምግባር ተኽእሎ ኣለዎም። ዝተፃረየ ካርቦሃይድሬት ድማ ምንፃግ ሆርሞን ኢንሱሊን ናይ ምስዓብ ሓደጋ ክብ ስለዘብሉ ኣብ ኬእዲ ምንቅስቓስ ፆታዊ ሆርሞናት ፅልዋ ክህልዎ ይኽእል፤ ከምኡ ድማ መጠን ኢስትሮጅን ክውስኽ ይገብር። እዚ ድማ በዝሒ ፅግያት ብምውሳኽ ቀረብ እንቋቁሖ ቀልጢፉ ክውዳእ ይገብር። ጥዕናዊ ትርጉም ናይዚ መፅናዕቲ ነዚ መፅናዕቲ ካብ ዝሰርሑ ሰብሞያ ጃኔት ኮድ ሓንቲ እንትትኾን መምህር ዝምድና ሕማማትን ስነምግብን እያ። ንሳ ከምትብሎ እንተድኣኾይኑ፤ ምኽታም ፅግያት ዝጅምረሉ ዕድመ ንገለ ደቂኣንስትዮ "ኣገዳሲ ጥዕናዊ ትርጉም" እዩ ዘለዎ። "ኣመጋግባ ብኸመይ ብተፈጥሮኣዊ መገዲ ንዝኽሰት ምኽታም ፅግያት ክፀልው ከምዝኽእል ንፁር ርድኢት ምህላው፤ ምስ ምኽታም ፅግያት ተዛሚዱ ጥዕናዊ ፀገም ከጋጥመን ንዝኽእል ከምኡ ድማ ኣብ ውሽጢ ቤተሰብ ተመሳሳሊ ፀገም ንዘለወን ደቂኣንስትዮ ኣዝዩ ጠቓሚ እዩ።" ምኽታም ፅግያት ቅድም ኢሉ ዝጅምረን ደቂኣንስትዮ ናይ ዓፅሚ ምድካምን ሕማም ልብን ክገጥመን ዓብዪ እንትህሉ ብኣንፃሩ ደንጉየን ናብቲ ከይዲ ንዝኣትዋ ደቂኣንስትዮ ንሕማም መንሽሮ ጡብ፣ ማህፀንን ማህደር እንቋቁሖን ዝተቓለዓ እየን። ኬቲ ኣበርነዚ በዓልቲ ሞያ ምኽታም ፅግያት ከምኡ ድማ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ናይ ዝርከብ ማሕበር ምኽታም ፅግያት ኣደመንበር እያ። "እዚ መፅናዕቲ እቶም ዝተጠቐሱ መግብታት ምስ ምኽታም ዝግያት ተዛምዶ ከምዘለዎም ዘረጋግፅ ኣይኮነን። ግን ከኣ ገለ ደቂኣንስትዮ ንምንታይ እየን ካብተን ካልኦት ቀዲሙ ምሕታም ፅግያት ዝገጥመን ንዝብል ውሱን ፍልጠትና ኣብ ምዕባይ ናእ ባዕሉ ግደ ክህልዎ እዩ" ትብል። ፕሮፌሰር ሳፍሮን ዋይትሄድ ብወገኑ "ምኽታም ፅግያት ዝጅምረሉ ዕድመ ብዝምልከት መፅናዕቲ ምግባር ፅቡቕ አካይዳ እዩ፤ ግን ከኣ ኣመጋግባ ንበይኑ ኣብ ምኽታም ፅግያት ዝጅምረሉ ዕድመ ፅልዋ ኣለዎ ዝብል ኣይእምንን። ካልኦት ብዙሓት መንቀሊታት ኣለዉ" ይብል።