እየሩሳሌም ንምንታይ ሕልሚ ኢትዮጵያዊያን ኮይና?
ብፍላይ ንግስተ ሳባ ኣብ እየሩሳሌም ድሕሪ ዘካየደቶ ዑደት ኣብቲ ከባቢ ምስ ዝርከቡ ጥንታዊ ገዳማት ኢትዮጵያ ብዝተትሓሓዘ ብዙሓት እስራኤል ይፈልጡዋ።
ብዙሓት ኢትዮጵያዉያን ብጉጅለ ኾይኖም ናብ እስራኤል ይኸዱ ምንባሮም ታሪክ የረድእ። ሕዚ ድማ ብዝተፈላለዩ ወኪላት ጉዕዞ ኣቢሎም ብዙሓት ናብ እየሩሳሌም ይኸዱ ኣለዉ። እየሩሳሌም ናይ ብዙሓት ኣደታት፣ ኣቦታትን መናእሰይን ሕልሚ እያ። "ህይወታ ሙሉእ ብዛዕባ እየሩሳሌም እናሰምዐት ንዝዓበየት ኣደይ ዓብዪ ነገር'ዩ። እዚ ሕልማ ምግሃድ ድማ ናተይ ዓብዪ ነገር ነይሩ" ዝብል ሄኖክ ፀሃዬ ፡ ናብ ኣሜሪካ እንትኸይድ እዚ ናይ ኣዲኡ ሕልሚ ከምዘዐዉት ቃል ብምእታዉ ነይሩ። ቃሉ ሓልዩ ናብ እስራኤል ኣዲኡ ክልእኽ ኣብ ዝተዳለወሉ ግና ወላዲኡ ሃንደበት ብሞት ተፈልዮም። ሕዚ ሄኖክ፡ ኣዲኡ ንልደት ክልእኸን'ዩ። ኣሜሪካ ንእየሩሳሌም ርእሰ ከተማ እስራኤል'ያ ዝብል ኣፍልጦ ምሃባ ዝምልከት ርኢቱኡ ዝሃበ ሄኖክ፡ ኣብ 1917 ዝተበጽሐ ስምምዕነት ምፍጣር እስራኤል ባልፎር ብምልዓል፡ ንዘመናት ዘካትዐ መሬት ካብ መፈለምታ'ዉን ናይ ፍልስጤም'ዩ ኢሉ ከምዝኣምን ይዛረብ። "ሕዚ ምዕራብ እየሩሳሌም ንእስራኤል፤ ምብራቐ ድማ ንፍልስጤም ክኸዉን ኣለዎ ኢለ ይኣምን" ይብል። ጋዜጠኛን ኣብ መንፈሳዊ ኮሌጅ መምህርን ሄኖክ ያሬድ ድማ "ቕድስቲ ሃገር ኢየሩሳሌም ብኣንጻር ሃይማኖት፣ ታሪክ፣ ባህልን ሓድግን ንዓይ ፍሉይ ቦታን ትርጉምን ኣለዋ። ብኣቆጻጽራ ዘበን ማለት እንጥቀመሉ "ዓመተ ምሕረት" ከምኡ'ዉን፡ ዓመተ ዓለም፡ መበገሲኡን መወዳእትኡን ምስዛ ቅድስቲ ሃገር ይዛመድ። መድሓኒትና እየሱስ ክርስቶስ ካብ ጽንሰቱ ክሳብ እርገቱ ዝተመላለሰላ ስለዝኾነት" ይብል። ምስ ወላዲኡ ናብ ኢየሩሳሌም ዝኸደ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት፡ ንኢትዮጵያውያንን እስራኤልን ሓድሽ ዓመት ኣብ ዝኾነ ወርሒ መስከረም እዩ። ቅድሚ ሕዚ ብመፅሓፍ ቅዱስ፣ ብታሪኻዊ ትምህርትን ምስልን ምስማዕን ዝፈልጣን ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ዝምነይዋ ከተማ ኢየሩሳሌም ምርኣይ ፍሉይ ስምዒት ከምዝፈጠረሉ ይዝክር። "ወረ ብዓይኒ ይኣቱ ከምዝበሃል መፅሓፍ ቅዱስን ታሪኽ መፅሓፍ ቅዱስ ካብ ምንባብን ብምስሊ ካብ ምርኣይን ብዝዘለለ፡ ታሪኻዊ ፍፃመታት ኣብ ዝተፈፀመሉ ቦታ ምርካብ ክንደየናይ የሐጉስ! " 'ንዕፁብ ዕፁብ ካብ ምባል ሓሊፍካ ካልእ ቃል ኣይተውፅኣሉን! ከም ዝበሃል" ይብል ሄኖክ። ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ታሪኽ ንግስተ ሳባን ንጉስ ሰሎሞንን ከምኡ እውን ውልደት ቀዳማዊ ምኒሊክ ብምዝካር፡ ኢትዮጵያ ምስ ኢየሩሳሌም ከም እትተኣሳሰር ይዛረብ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ገዳማት ኢትዮጵያ፡ ኢትዮጵያውያን ምስ እየሩሳሌም ዘተኣሳሳረ ካልእ ምኽንያት ምዃኑ የረድእ። ተጓዓዝቲ ናብ እየሩሳሌም ካብ ሞንጎ ዝወስዱ ወኪላት ጉዕዞ፡ "ቀራኒዮ በእየሩሳሌም" ሓደ እዩ። ወይዘሮ እጅጋየሁ በየነ መስራኡቲኢትን ስራሕ መካየዲትን እዚ ትካል እየን። እዚ ትካል ብኸመይ ተጣይሹ? እዚ ማሕበር ኣብ ግዘ ኣፄ ሃይለስላሰ እንትምስረትን፡ ንኢትዮጵያውያን ጉዕዞ እንተዳሉን ጀሚረን ኣባል እዚ ማሕበር ዝነበራ ወይዘሮ እጅጋየሁ፡ ክሳብ ሕዚ ኣብ ኣባልነተን ይርከባ። ኣብዚ ማሕበር ኣብ ዝጓዓዛሉ ዝነበራሉ እዋን፡ ኢትዮጵያውያን ናብ ኢየሩሳሌም ንክኸዱ ዝነበሮም ልዑል ድሌት ብምዕዛበን፡ ብ2002 ዓ/ም እዚ ትካል ንከጣይሻ ምኽንያት ከምዝኾነን ይዛረባ። ዋላ እኳ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዝተፈላለዩ ወኪላት ጉዕዞ እንተሃለዉ፡ ዘሎ ጠለብ ልዑል ካብ ብምዃኑ ተወሳኽቲ ወኪላት ጉዕዞ ናብዚ ስራሕ ክኣትዉ ከምዝኽእሉ እምነተን ይገልፃ። "ከስቢ ኣይኮነን ዕላማይ። ብዙሓት ነታ ምድሪ ረጊፆም ክምለሱ እደሊ። እንጀራ ሸይጣ ዘዕበየትኒ ወላዲተይ ብኸመይ ከሐጉሳ ዝብሉ ውሉዳት፡ ንኣደኦም ዝገብርዎ ነገር እዩ" ይብላ። ቀራንዮ ኣብ ኢየሩሳሌም እንትጅመር፡ ንፈለማ እዋን ናብ ኢየሩሳሌም 180 ሰባት ጥራሕ እዩ ወሲዱ ነይሩ። ኣብቲ እዋን ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ እዩ ጉዕዞ ዝዳሎ ነይሩ። ሕዚ ግና ኣብ ዓመት ኣርባዕተ ግዜ ዝዳለው እንትኾን፡ ኣብዚ ናይ ሕዚ በዓል ልደት እኳ 122 ሰባት ንምውሳድ መዝጊቡ አሎ። ክሳብ 430 ተጓዓዝቲ ዝወሰድሉ ግዜ ከምዝነበረ እውን ወይዘሮ እጅጋየሁ ይዛረባ። ከይዶም ክተርፉ እዮም አይምለሱን ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ መናእሰይ ኣይወስዱን። ወ/ሮ ጅጋየሁ ከምዝብለኦ፥ መናእሰይ ንምውሳድ ከምዝምለሱ መረጋገፂ ከረእዩ ወይከኣ ከምፅኡ አለዎም። ብዚ ምክንያት ዝተዓፀዩ ወኪላት ምህላዎም ድማ ይዛረባ። ብዙሕ ጊዜ ንእስራኤል ዝኸዳ ደቂ ኣንስትዮ እየን ድማ ይብላ። ገዳማት ኢትዮጵያ ኣብ እየሩሳሌም ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ኢትዮጵያ ኣብ ኢየሩሳሌም ሸውዓተ ገዳማት አለዉዋ። ንሳቶም ድማ ዴር ሱልጣን ፣ኪዳነ ምሕረት፣ቅዱስ ፊሊጶስ፣ ቅድስት ሥላሴ፣ ቅዱስ ገብርኤል፣ ቅዱስ አልዓዛርን ቤተልሔም ን እዮም። ካብዚኦም ውሽጢ ገዳም ዴር ሡልጣን ብግዕዝ ደብረ ሥልጣን ዝብል ትርጉም ዘለዎ እንትኸውን ምስ ቤተመቅደስ ጎይታ ቅዱስ መቃብር ኣብ ምብራቕ ኣንፈት ይርከብ። ሄኖክ ያሬድ፥ ዴር ሡልጣን ንጉስ ሰሎሞን ካብ ኢትዮጵያ ንዝተፈላለዩ በዓላት ናብ እስራኤል ንዝኸዱ በፃሕትን መልዕክተኛታት መዕረፊ ክኸውን ንንግስተ ሳባ ዝተውሃበ ከምዝኾነ ድረሳናት ታሪኽ ፀሪሑ ይገልፅ። ደሓር ደሓር ገዳም ተመስሪቱዎ ብዝተፈላለዩ ነገስታት ኢትዮጵያ ክርዳእን ሓለዋ ክግበረሉን ፀኒሑ። ሓዚ'ውን ዝተፈላለዩ ኢትዮጵያውያን ሓገዝ ከምዝገብሩ ምርዳእ ተኻኢሉ። እየሩሳሌም ንሰለስቲኦም ዓበይቲ ሃይማኖታት ማለት'ውን ንተኸተልቲ ክርስትና፣ አይሁድን ሙስሊሙን ዝተቀደሰት ምድሪ እንትኸውን፥ ብኡ ልክዕ ድማ ፍልፍል ጎንፂ ኮይና ትረአ። ሐዝ'ውን እንተኾነ፥ ፕረዚደንት ዶናልንድ ትራምፕ ንእየሩሳሌም ከም ዋና ርእሰ ከተማ እስራኤል ኣፍልጦ ምሃቦም ስዒቡ ኣዘራራቢትን መካተዒትን ኮይና ቀንያ።