"ኣብ ኢህወዲግ ዝተፈጠረ ክፍተት ተበሊፁ ዝመንዝዖም'ምበር ክመርሓሎም ፈትዮም ዝሃብዎ ኣይመስልን"
ሓድሽ ኣቦወንበር ኢህወዴግን ተተካኢ ቀዳማይ ሚንስትርን መን ክኸውን'ዩ? ዝብል ሕቶ ካብ ፅባሕ ሕቶ ምልቃቕ ስልጣን ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ጀሚሩ እናጠንከረ ዝመፀ'ዩ።
መሓሪ የውሃንስ (ፀጋም) በቀለ ገርባ (ማእኸል) ኣብርሃ ደስታ (የማን) ዜጋታት ድማ ግምታቶምን ድልየታቶምን ክገልፁ ፀኒሖም። ብሰሉስ 18 መጋቢት 2010 ግን ኣማስዩ ነቲ ሕቶ መልሲ ዝህብ ወግዓዊ መግለፂ ተዋሂቡ። ግምባር ኢህወዴግ ንመፃኢ ይመርሓኒ ዝበሎ ኣቦመንበር ኣፍሊጡ። ነቲ ስልጣን ዝተረከቡ ድማ ዶክተር ኣብዩ ኣሕመድ እዮም። ዶክተር ኣብዪ ብኣቦመንበርነት ክመርሑ ከምዝተመረፁ ካብ ዝተገለፀሉ ሰዓታት ጀሚሩ ዝተፈላለዩ ሓሳባትን ርእይቶታትን እናተውሃቡ እዮም። ኣብዚ ጉዳይ ዘዘራረብናዮም ኣቦመንበር ሰልፊ ዓረና ኣይተ ኣብርሃ ደስታ "ዶክተር ኣብዪ ኣሕመድ ብኣቦመንበርነት ዝመፀሉ መገዲ ኣብ ኢህወዲግ ዝተፈጠረ ክፍተት ተበሊፁ ዝመንዝዖም'ምበር ክመርሓሎም ፈትዮም ዝሃብዎ ኣይመስልን" ይብል። ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ሙሁር ፖለቲካል ሳይንስ ነሓሪ የውሃንስ "ኣብ ኣዋሃህባ ድምፂ ዝነበረ ኣካይዳ ኣብ ውሽጦም ሰነያ ከምዘየለ ዘመልክት'ዩ" ዝብል ሓሳብ ኣለዎ። ናይ ዕላማ ሓድነት ኣብ ዘይብሉ ግምባር ውልቀ-ሰባት ምቅይያሮም ዘምፅኦ ለውጢ ከምዘይህሉ'ውን ይዛረብ። ኣብርሃ ብወገኑ "ናይ ውልቀ-ሰባት ለውጢ ኣብዛ ሃገር ዘምፅኦ ለውጢ ከምዘይህሉ ብምግላፅ ንሓሳብ መሓሪ ዘጠናኽር ርእይትኡ ይህብ። ዶክተር ኣብዪን ዝህልዎ ዓቕምን ኣቦ መንበር ዓረና ኣይተ ኣብርሃ "ዶክተር ኣብዪ ዕድል እንተረኺቡ፣ ዓቕሚ እንተሃልይዎን ውፉይ እንተኾይኑን" ክቕይሮም ዝከኣልዎ ነገራት ከምዝህልዉ ይኣምኑ። ካብቶም ክገብሮም ዝከኣልዎ ነገራት ሓደ ድማ እቲ ንሱ ዝመርሖ ግምባር ምስቶም ኣብታ ሃገር ዘለው ተቓወምቲ ሓይልታት ዘትዩ ብብርኪ ሃገር ኣጋጢሙ ዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ክሃድእ ምግባር'ዩ። ኣባል ኣመራርሓ ተቓዋሚ ሰልፊ ኦሮሞ ፌደራላዊ ኮንግረስ (ኦፌኮ) ኣይተ በቀለ ገርባ እቲ ቀንዲ ዛዕባ ቀዳማይ ሚንስትር መን ኮይኑ ዝብል ከምዘይኮነ ይገልፁ። "እታ ሃገር በየናይ ስነ-ሓሳብ ትምራሕ'ላ ዝብል ሕቶ እንተወሲድና ዝመፅእ ለውጢ ኣይክህሉን" ክብሉ ይድምድሙ። ሕዚ ኣቦ መንበር ኮይኑ ዝተመረፀን ናይ መፃኢ ቀዳማይ ሚንስትር ክኸውን ግምት ዝተውሃቦን ዶክተር ኣብዪ ኣብ ቅድሚኡ ዝፀንሖ ፈተናን ዓወትን ንመፃኢ ዝረኣይ ከምዝኾነ'ውን ተዛሪቦም። ሙሁር ፖለቲካል ሳይንስ መሓሪ ዮሃንስ ኣብ ሞንጎ'ቲ ሕዚ ናብ ስልጣን ዝመፀ ሓይልን ዝፀንሐ ሓይልን ዘይምቅህሃው ክፍጠር ከምዝኽእል ይገልፅ። "ኣብ ሞንጎ ነቲ ዝነበረ ኣሰራርሕ ዓቂቡ ክቕፅል ዝደልይን ሓድሽ ለውጢ ዝገብርን ምግርጫው ክፍጠር ይኽእል'ዩ" በሃላይ እዩ። መሓሪ ከምዝብሎ እንተኾይኑ ናይዚ ዘይምቅህሃው ውፅኢቱ ክሳብ ምብትታን እቲ ግምባርን ስእነት ሰላም ሃገርን ክበፅሕ ይኽእል። ልዕልና…? ንነዊሕ እዋንን ብተደጋጋምን ዝለዓል ሓደ ሕቶ'ሎ። ዓብላልነት ወይ ድማ ልዕልና ሓደ ብሄር ብዝምልከት'ዩ እቲ ሕቶ። ኣብርሃ ደስታ ግን ነዚ ቅቡል ኣይገብሮን። ንሱ ኣብ ዝሃቦ ሓሳብ "ልዕልነት እንተነበረ'ውን ህወሓት እንተነበረ ካብ ቀደሙ ግን ልዕልና ህዝቢ ትግራይ ኣይነበረን።" ክብል ይዛረብ። ውድብ/ሰልፊ ህወሓት ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሰልፍታት ልዕልና ከምዝነበሮን ሕዚ ግን ከምዝተመንዘዐ ብምግላፅ "እቲ ሕዚ ናብ ስልጣን ዝመፀ ኣካል ካብ ብሄር ኦሮሞ ስለዝኾነ ዓብላልነት እቲ ኦሮሞ ክህሉ ኣይኽእልን እንተሃልዩ ድማ ጌጋ'ዩ" ይብል። ናይ ሓደ ሰልፊ ልዕልና ግን ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሰልፍታት ክረኣይ ከምዝኽእል ይሕብር። መሓሪ ዮሃንስ እቲ ሕዚ ዝመፀ ለውጢ ኣመራርሓ እቲ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዝተልዓለ ናዕብታት ዓብዪ ፅልዋ ከምዝነበሮ ይኣምን። "ኣብ ክልል ኦሮሚያ ይለዓሉ ካብ ሞንጎ ዝነበሩ ዝተፈላለዩ ሕቶታት ነቲ ናብ ስልጣን ናይ ምምፃእ ሕቶ ዝምልስ ሹመት'ዩ" ዝብል መሓሪ ብወገኑ ካልኦት ሕቶታት ግን ንፖሊሲን ኣፈፃፅማን እቲ ገዛኢ ግምባር ዝውሰን ከምዝኾነ ይዛረብ። ርእይቶ ዜጋታት ኣይተ ኣቶምሳ ዋሪ ካብ ክልል ጋምቤላ "እዚ ሓድሽ ኣመራርሓ ቅድሚ ሕዚ ኣብዛ ሃገር ዝነበረ ምፍሳስ ደም ሰላም ከስፍን ንጠልብ" ክብሉ ርእይትኦም ይህቡ። ካብ ክልል ኦሮምያ ዘዘራረብናዮም ወሃቢ ርእይቶ ብወገኖም "ብዙሕ ግዜ ኦሮሞ ምስ ካልእ ህዝቢ ኣይነብሩን'ዮም፤ ፀበብቲ'ዮም ይበሃል። ንሕና ግና ንነዊሕ ዓመታት ምስ ካልእ ክንነብር ንኽእል ኢና።" ድሕሪ ምባል ዶክተር ኣብዪ ኣሕመድ ነቲ ህዝቢ ዝተቓለሰሉን ደሙ ዘፍሰሰሉን ዕላማ ኣብ ሸትኡ ከብፅሖ ከምዝግባእ ሓቢሮም። ወይዘሮ ኣለም ገብረስላሴ ካብ ክልል ትግራይ ኣብ ዝሃብኦ ሓሳብ "ሃገር ንሰለስተ ዓመታት ዝኣክል ኣብ ከቢድ ቅልውላው ፀኒሓ'ያ፤ ስለዝኾነ እዚ ሓድሽ ተመራፂ ብኣግባቡ መሪሑ ህዝቡ ክሓቁፍ ኣለዎ" ክብላ ገሊፀን።