ኡጓንዳ፡ ሲነማ ኣዝመራ ኣብ ካባላጋላ
ሲነማ ኣዝመራ ሓንቲ ካብተን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ጥንታውያን ሲነማታት ኮይና፡ ከም ንኡስ ቤት ጽሕፈት ባህላዊ ጉዳያት ኮይና'ውንያ ተገልግል፡ ኣብዛ ሲነማ ካብ ዝዓበዩ ክሳብ ዝነኣሱ ተዋሳእቲ ኤርትራ ክትኣኻኸቡ ምርኣይ ከኣ ንቡር እዩ። ኣብ ካምፓላ ግን መን ይሓስቦ?
ደራስን ኣላዪ ፊልምን መብራህቱ ግርማይ ምስ ካብ ሆይስተን ፊልም ፌስቲቫል ጎልደን ራሚ ኣዋርድስ ዝተቐበሎ ሽልማት ካምፓላ፡ ኤርትራውያን ብብዝሒ ዝነብርዋ ርእሰ ከተማ ኡጓንዳ እያ፡ ኣብታ ከተማ ከኣ እልቢ ዘይብሎም ስነ-ጥበባውያን ይርከቡ። ምስዚ ኣብዚ ዓዲ ዘሎ ብዝሒ ኤርትራዊ ብሬሾ ምስ እንርእዮ "ኣብዚ ዓዲ፡ ብዙሓት ስነ-ጥበባውያን ክንህሉ ንቡር'ዩ" ይብል፡ ብ'ዕጫ'ዶ ምርጫ' ብእትብል ፊልሙ ኣብ ሆይስተን ወርቂ ዝተሸለመ ደራስን ኣላዪ ፊልምን መብራህቱ ግርማይ። ኣብ ካምፓላ፡ ኣብ ኤርትራ ጉሉሕ ስም ዘጥረዩን፡ ናይ ስነ-ጥበብ ክእለቶም ኣብ ካምፓላ ዘላለዩን ተዋሳእቲ ይርከቡ። ናብ ተዓዘብቲ ዝቐረባ ተኸታተልቲ ፊልምታት 'ካምፓላ' 'ካምብያ' ከምኡ'ውን 'ዘይተወደአት ሽጋራ' ዘርእስታ ሓጻር ፊልም፡ ኣብ ካምፓላ ብዝርከቡ ኤርትራውያን ተዋሳእትን ደረስትን ኣለይትን ፈርየን። ብዙሓት ፊልምታት እውን ተወዲአን ንክዝርጋሓ ዝተዳለዋን፡ ካልእ ከኣ ገና ኣብ ምስንዳእን ይርከባ። "ኣብ ስደት ኮንካ እሞ ከኣ ኣብ ከም ብዓል ካምፓላ ተኸታታሊ ፊልም ክተፍሪ ከቢድ'ዩ" ይብል መብራህቱ ግርማይ። ህድሞ ኣበይ'ሞ ይረኸብ? ስደት ነብሱ ዝኽኣለ ብድሆ ኣለዎ፡ "ኣብ ገጠር ናይ ኤርትራ ክትስራሕ ዝግባኣ 'ሲን' ኣብዚ ዓዲ ኮንካ ክትሰርሓ ህድሞ ካበይ ኢኻ ክተምጽኦ?" ክብል ኣብ ልዕሊ እቲ ፋይናንስያዊ ብድሆታቱ፡ እቲ ኣብ ምከና ዘጋጥም ብድሆታቱ'ውን ካልእ ዝዓበየ ጸገም ምዃኑ የብርህ። መብራህቱ ግርማይ ኣብዚ ሕጂ እዋን ሓደ ካብ ቀንዲ ማሕለኻታት ፊልም ኤርትራ ኮይኑ ዘሎ፡ መዋሊ ስለ ዘይርከብ'ዩ ይብል። "ኣብ ፊልም ናይ ኤርትራ ኣብ ምወላን፡ ድሕሪ ምውደኡ ዘሎ ናይ ምዝርጋሕ ሽግር (post production) ጸገማት ኣሎ" ድሕሪ ምባል። ፍታሕ የምጽእ'ዩ ዝበሎ ሓሳብ ወስ የብል "ሕብረተሰብን መንግስትን ወፈሪ ክገብረሉን ክድግፎን ኣለዎ"። "ውሕስነት ተሰሚዑካ ኣይትሰርሕን ኢኻ፡ ስደተኛ ኢኻ ሓደ ፖሊስ መጺኡ ካሜራኻ ኣሕዲጉ ክኣስረካ'ውን ይኽእል'ዩ" ዝበለ መብራህቱ፡ ካብዚ ከምዚ ዓይነት ምውጣጥ ንምድሓን ዝበዝሕ ስእሊ ናይ ፊልም 'ካምብያ' ኣብ ውሽጢ ገዛ ንክስኣል ከም ዝተገደደ የረድእ። ኣብ ካምፓላ ካብ ትመጽእ ትሽዓተ ዓመት ዝገበረትን፡ ኣብዘን ኣብ ከተማ ካምፓላ ተሰሪሐን ናብ ህዝቢ ዝቐረባ ፊልምታት 'ካምፓላ' 'ካምብያ' ከምኡ'ውን 'ዘይተወደአት ሽጋራ' ዝተዋስአት ሰምሃር ዛርየሉ "ምውሳእ ኣብዚ ዓዲ'የ ጀሚረ" ድሕሪ ምባል፡ ኣብ 'ቪድዮ ክሊፕ' ሀ ኢላ ናብ ህዝቢ ከም ዝቐረበት ትዛረብ። ኣብ ናይ ተመስገን ያረድ 'ውነሸይ' 'እትብል ቪድፕ' ምስ ሰረሐት ከኣ ምስ ኣብ ካምፓላ ዘለዉ ኤርትራውያን ሰራሕቲ ፊልም ንኽትላለ ዕድል ፈጢሩላ። "ምውሳእ ከምቲ ብደገ ኮይንካ ትሓስቦ ኣይኮነን፡ ናብራ ስደት ምስ ተወሰኾ ከኣ ዝያዳ ይኸብድ" ትብል። "ኩልና ኣብ ስደት ምስ ምህላውና፡ ንዕግበት'ምበር ናብራኻ ዝቕይር ኣታዊ ዝርከቦ ኣይኮነን" ብምባል እዚ ሕጂ ትኽፍሎ ዘላ መስዋእቲ ሓደ መዓልቲ ናብ ዝበረኸ ዓወት ከሕኩራ ትትስፎ። ሰምሃር ዛርየሉ ፊልም ካምብያ ን20 ክፋላት ዝቐጸለት ተኸታታሊት ፊልም ኮይና፡ ኣብ ውሽጣ ብተመሓላለፎ ዝነበረት መልእኽትታት ካብ ብዙሓት ናእዳ ኣትሪፋ'ያ። "እንታይ ኮንካ'ታ!? እዚ ሕቶስ ነቶም ንጥበብ ዝበለዩሉ'ዩ ዝምልከት" "ካብዞም ኣብዛ ፊልም ዝተዋስኡ ከም በዓል መርሃዊ ኣፈወርቂ፡ ኣሌክን ሲራክን ኣቐዲሞም ኣብ ፊልምታት ናይ ኤርትራ ኣብ ምውሳእ፡ምድራስን ምእላይን ዓቢ ስም ዝጸንሖም'ዮም፡ ዝተረፉ ግን ኣብዚ ካምፓላ ምስ መጽኡ ናይ ምውሳእ ክእለቶም ዘላለዩን ዘርኣዩን'ዮም" ይብል መብራህቱ ግርማይ። ዊንታ ሃብተሚካኤል ኣብታ ብተመስገን ዝተደረሰትን ዝተኣለየትን ፊልም ካምፓላ "ቅርጣሽ" ዝብል ገጸ ባህሪ ሒዛ ዝተዋስአት ኮይና፡ ቅድሚ ናብ ስደት ምምራሓ ኣብ ናይ በዓላት ዝካየድ ሃገራዊ መደባት፡ ሳዕሳዒት እያ ነይራ። "እቲ ስነ ጥበብ ኣብ ወሽጠይ ስለ ዘሎ'ምበር" ድሕሪ ምባል "ተዋሲእካ ክትልወጥ ኣይኮነን፡ ፊልም ካምፓላ እናሰራሕና እንከለና ሓሚመ፡ መሐከሚ ስዝኣንክሉ ግዜ ነይሩ'ዩ" ድሐዕሪ ምባል። "ንመዋስኢ ዝኸውን ክዳን ደልየ ገጽ ብዙሓት'የ ዝርኢ ነይረ" ትብል ዊንታ። ዊንታ ሃብተሚካኤል ኣብ ፊልም 'ካምፓላ' ንመጀመርታ ዝተዋስአ ኣቤል ዑቕባይ፡ ኣብ ፊልም 'ካምብያ'ውን ራስታ ዝብል ገጸ ባህሪ ሒዙ ብምምጻእ፡ ብኽእለት ኣዋሳስእኡ ንብዙሓት ዝመስጠ'ዩ፡ ኣብዛ ፊልም ክዋሳእ ንዝርኣዮ ከኣ ዕቁር ክእለት ከም ዘለዎ ኣመስኪሩ'ዩ። "ኣቤልን ራስታን ዘመሳስልን ዝፈላልን መሊእዎም'ዩ፡ እቲ ንራስታ ዘሕምሞን ዘሳቕዮን ንኣቤል'ውን የሕምሞን የሳቕዮን'ዩ" ድሕሪ ምባል፡ ማዕረ እቲ ዘጥርዮ ዘሎ ህቡቡነት ኣብ ስደት ኮይንካ ፊልም ሰሪሕካ ናብራኻ ክትቅይረሉ ዘኽእል ዕድል ኣለዎ ድዩ ንዝብል ሕቶ፡ "እንታይ ኮንካ'ታ!? ንሕና ደኣ ኣበይ በጺሕናዩ፡ እዚ ሕቶስ ነቶም ንጥበብ ዝበለዩሉ'ዩ ዝምልከት" ብምባል ብስሓቕ'ዩ መሊሱ። መብራህቱ ግርማይ ብወገኑ " ድሌት ስለ ዘሎ እንተዘይኮይኑ፡ ይኽፈሉ እዮም ክብሃል ኣይክእልን'ዩ፡ ሓቢርና ኢና ንቃለስ ዘለና" ይብል። ኣቤል ዑቕባይ (ራስታ) ምስ መብራህቱ ግርማይ ኣቤል ዑቐባይ፡ ነቲ ኣብ ፊልም ዝተዋህቦ ጽሑፋት ክሳብ ሕጂ ሰጋእ እንከይበለ'ዩ ብቃሉ ዝወጽኦ፡ ኣቤል ነይሩ ራስታ ክቕየር ደቒቕ ኣይወስደሉን፡ ናብ ኣቤል ተመሊሱ ዕላሉ ክቅጽል'ውን ኣይእግሞን። "ኣብ ዓዱ ዝነብር እምበር፡ ካብ ዓዱ ዝሃድም ወለዶ ንኸይፈሪ ክጽዕር እየ" "ፖለቲካ ኩሉ ዝጻወቶ ሜዳ ኾይኑ ኣመና ሓሲሩ!! ኣብ ዓድና በጺሑ ስነ ስርዓት ሲኢኑ። ብስነ ሓሳብ፡ ብስትራተጂ ብፖሊሲ ክትካታዕ ዝተፈላለየ ኣራእያ ክህልወካ ምርቓ'ዩ ። ንዝተጻረፈ ተቓዋሚ ኢልኩም፡ ስለ ዝተቓወመ። እቲ ዝዉድስ'ዉን፡ ሰብ ሙኻኑ ይዝንግዕ ሓቂ ምሳያ ዘላ ይብል" ኩሎም ሓቂ ምስኦም ከም ዘላ እዮም ዝዛረቡ!! ….ወዲ ሰብ ምስ ፍልልያቱ ተደጋጊፉ ጠጠዉ ዝብለላ መዓስ ኢያ ?" ብምባል እዩ ንኹሉ ኤርትራዊ ሕቶ ዘቕርብ። ራስታ፡ ንተጠቀምቲ ማሕበራዊ ሚድያ ብፍላይ ከኣ 'ፌስኩክ' ፓፓጋሎ ኢሉ'ዩ ዝጸርፎም። ኣቤል ምስዚ ሓሳብ ናይ ራስታ ዝሰማማዕ እንተ ኾይኑ ኣብ ምስተሓተተ"ማሕበራዊ ሚድያ፡ ይኣኻኽበና ኣሎ ኢልና ንሓስብ ንኸውን፡ ንመኽረሉ፡ ንምዕደሉ ኣለና፡ ኢልና ክንዛረብ ግን ኣይከኣልን እዩ፡ ዘዘርከበ ሕመቑ ዘምልሰሉ እዩ ኮይኑ ዘሎ" ይብል። ኣብ ፊልም ካምብያ ራስታ ገጸ ባህራያት ሒዙ ዝዋሳእ፡ ኣብ መወዳእታ ናብ ኣስመራ እዩ ዝምለስ፡ ናብ ኣስመራ ዝመለሶ ዕላማ ከኣ በዚ ዝስዕብ ይገለጾ። "ካብ ኣስመራ ዉጽእ ኢለ ሓንቲ ኣጉዶ ክሰርሕ እየ። ንቆልዑት እቲ ከባቢ ኣኻኺበ ጽዉጽዋይ ክነግሮም እየ። ታሪኽ ኤርትራ ከዘንትወሎም እየ። ኤርትራዊ ሙኻን ከስተምህሮም እየ። ኣብ ዓዱ ዝነብር እምበር፥ ካብ ዓዱ ዝሃድም ወለዶ ንኸይፈሪ ክጽዕር እየ። ሽዑ ክመዉት'የ ኣይክህሉን እየ!!" ይብል። "ደራፋይ ከም ዒዋላ'ዩ ዝቑጸር ነይሩ"