ፍሊፖ ግራንዲ፡ ባንኪ ዓለምን ትካላት ገበርቲ ሰናይን ህጹጽ ሓገዝ ክገብሩ ሓቲቶም
ኣብ 2009 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን "ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዉልቀ መላኺ ስርዓት የሕድሮ ብዘሎ ወጽዓ ካብ ሃገረይ ወጺአ" ትብል፡ ምስ ሰለስተ ደቃን በዓል ገዝኣን ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዳዳብ ትነብር ዘላ ፍረወይኒ ወልደ ገርግሽ ።
ህይወት ስደት ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ከቢድ ከምዝኾነ ትገልጽ ፍረወይኒ፡ ብማሕበረሰብ እቲ ከባብን ካብ ካልኦት ሃገራት ብዝመጹ ስደተኛታትን ዝተፈላለዩ ጽዕንቶታት ከምዝሓድሮም ትዛረብ። "ናብ ኢትዮጵያ ክንምለስ ኣይንደልን" መንግስቲ ኬኒያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ሕዳር "እቲ መዕቖቢ ስደተኛታት ክዓጽዎ'የ" ክብል ገሊጹ ምንባሩ ይዝከር። እዚ ዓብዪ ሕማም ርእሲ እቶም ስደተኛታት ኮይኑ ከምዝፀንሐ ድማ እታ ኤርትራዊት ስደተኛ ትዛረብ። "ናብዚ ምስ መጻእኹ ሰለስተ ቖልዑ ወሊደ። ኣቦኦም ድማ፡ ኣብዚ መዓስከር ሓዳር ዝገበርኹሉ ኢትዮጵያዊ'ዩ። ክዕጾ'ዩ ዝብል ወረ ምስተሰምዐ ሚሒር ተጨኒቕና፡ ናብ ንኸዶ ስለዘይብልና ከቢድ ስግኣት'ዩ ሓዲሩና" ትብል። ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዳዳብ ዝነብሩ ፍረወይኒ ወልደ ገርግሽን ኣለማየሁ ሆርዶፋን። ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝመጹ ስደተኛታት ይርከቡ። ኣይተ ኣለማየሁ ሆርዶፋ ብ1997 ዓ/ም ብፖለቲካዊ ጉዳይ ካብ ኢትዮጵያ ዝተሰደዱ እንትኾን፡ ኣብቲ መዓስከር ካብ ምንባር ወጻእ ካልእ ኣማራጺ ከምዘይብሎም ይዛረቡ። "ናብራና፡ ኣብ ዉሽጢ ሓዊ ኣብ ደገ ሓዊ'ዩ። ካብ ቀረባ እዋናት ናብዚ ሶማሊያዉያን ናብ ኪስማዩ ምምላስ'ኳ እንተጀመሩ፡ ንሕና ግና ቐሲንና ንኸደሉ ሃገር የብንናን" ይብሉ ኣብ ኢትዮጵያ ኣሎ ዝበሉዎ ግጉይ ፖለቲካዊ ምሕደራን ምንግልታዕን ብምንቃፍ። ዕጫ መዓስከር ስደተኛታት ዳዳብ ኮሚሽነር ፍሊፖ ግራንዲ መነባብሮ እቶም ስደተኛታት ንምዕዛብ ዑደት ዘካየዱ ኮሚሽነር ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ዉድብ ሕቡራት ሃገራት (ዩኤንኤችሲኣር)፡ፍሊፖ ግራንዲ ኣብቲ መዓስከር ዘጋጠመ ጸገምን ሕጽረት ቀረብ ሓገዝን፡ ብምኽንያት ሕፅረት በጀት ከምዝተፈጠረን፡ እቲ ሕጽረት ሓገዝ የቕርባ ዝነበራ ትካላት ገበርቲ ሰናይ ዝህብኦ ሓገዝ ብምቁራጸን ከምዘጋጠመ ይገልፁ። ኮሚሽነር ፍሊፖ ግራንዲ፡ ኣብ ዳዳብ ዘሎ ጸገም ንምፍታሕ ምስ መንግስቲ ኬንያን ሶማሊያን ተቐራሪቦም ይስራሑ ምህላዉ'ዮም ዝገልጹ። "ክሳብ ሐዚ 32 ሽሕ ሶማሊያዉያን ስደተኛታት ዉሱን ሓገዝ ተገይሩሎም ናብ ኪስማዮ ተመሊሰም'ዮም። ሕዚ ድማ፡ 20 መራሕቲ ስድራ ዝርከቡዎም፡ ሶማሊያዉያን ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ናብ ሃገሮም ክምለሱ'ዮም" ይብሉ። ኬንያዉያን፡ እቲ መዕቖቢ ክቕጽል'ኳ እንተዘይደለዩ፡ ምስ መንግስቲ እታ ሃገር ምርድዳእ ተገይሩ'ዩ ዝብሉ ግራንዲ፡ ጸገም እቲ መዓስከር ንምፍታሕ ትካል ባንኪ ዓለምን ካልኦት ገበርቲ ሰናይን መሰረተ ልምዓት ከማልኡን ጸገም ክፈትሑን ሓቲቶም። "ስድራይ ምምራሕ ኣይኸኣልኩን" ኣብ ሃገሮም ዘሎ ማሕበራዉን ፖለቲካዉን ቅልዉላዉ ክስደዱ ምኽንያት ዝኾኖም ዜጋታት ጎረባብቲ ሃገራት ኬንያ፡ ናብቲ መዓስከር ኣትዮም ካብ ዝቐርበሎም ሓገዝ መግብን መጽለልን ብተወሳኺ ዓቕሞም ከዕብዩ'ዉን ይሕገዙ'ዮም። ኣብ ዳዳብ፡ ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ብኣብዝሓ ዝርከቡ እንትኾኑ፡ ብፍሉይ ጾታዊ ጥቕዓት በጺሑወን ዝተሰደዳ ደቂ ኣንስትዮ፡ ካብ ዝወሃበን ኣገልግሎት ምኽሪ ብዝዘለለ ሞያ ክለምዳ ይግበር ኣሎ። ደቂ ኣንስትዮ ስራሕቲ ቅድን ስፌትን ክዳን፣ ጸጉርን ካልኦት ናይ ኢድ ሞያታትን ስልጠና እንትወሃበን፡ ደቂ ተባዕትዮ ድማ፡ ኣብ ስራሕቲ ጽገና ማይ፣ ብየዳን ካልኦትን ክሰርሑ ዘኽእሎም ስልጠና ብኮሚሽን ስደተኛታት ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ጨንፈር ኬንያ፡ ይቐርበሎም። ኣደ ትሸዓተ ቖልዑ ሶማሊያዊት ስደተኛ ሓቢባ ዓብደልቃድር ዓብዲ፡ ኣብ ሃገራ ዝሰኣነቶ ዉሕስና ሰላም፡ ኣብ 2008 ተሰዲዳ፡ ደዳብ ኣትያ። ሓቢባ ዓብደልቃድር ኣብዚ፡ ቅድም ክብል ዝተፈላለዩ ስልጠናታት ምዉሳዶም ብእወንታ'ኳ እንተወሰደቶ፡ ዝወሃቦም ዝነበረ ሓገዝ መግብን ገንዘብን ብምንካዩ ግና ኣብ ጸገም ከምዝርከቡ ኣምሪራ ትዛረብ። "ኣብ ዳዳብ ዘለና ስደተኛታት ተረሲዕና ኢና። ሕጽረት መግቢ ኣለና፤ ፅሬት የለን ብዝወሃበና ኣብዚ እቶ ዘይበሃል ገንዘብ፡ ስድራይ ምምራሕ ኣይከኣልኩን። እዚ ንምስዓር፡ ብ200 ሽሊንግ ክዳዉንቲ እናሓጸብኹ ናብራ እቲ መዓስከር ይደፍእ ኣለኹ"። ሓቢባ፡ ዋላ'ኳ ጸገም ኣሎ እንተበለት፡ ህልዊ ኩነታት ሰላም ሶማሊያ ህድኣት የብሉን ዝብል እምነት ስለዘለዋ ናብ ሶማሊያ ክትምለስ ድሌት የብላን። ንልዕሊ 26 ዓመታት ዝቐጸለ ደዳብ፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ንልዕሊ 200 ሽሕ ስደተኛታት ሶማሊያ፣ ኢትዮጵያ፣ ኤርትራን ካልኦት ሃገራትን ሒዙ ኣሎ።