ኣብ ሸገር ዝነገሰ ሽሮ
ምስቲ ብቐሊሉ ክርከብ ምኸኣሉ ተኣሳሲሩ ሕድሕድ ኢትዮጵያዊ ገዛ፤ ገዝኡ እዩ እንተተብሃለ ምግናን ኣይኸውንን። ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ትግራይን ኣብ ኤርትራን ድማ ፍልይ ብዝበለ ኣሰራረሓን መዓዛን ክቐርብ ይስትውዓል።
በዓላልቲ አዴታት ተጋሩ ስመን ጎሊሁ ካብ ዝለዓለሉ ውሕልና ሓደ እንትኸውን፥ ብዙሕ ብኣወንታን ብፍቕርን የልዕሎ። "ሽሮ ናይ ድኻ ምግቢ ኣይኮነን" ቀያሕን ምልክዕትን ሳምራዊት ሞላ ምስ ሰለስተ መሓዙታ ኾይና ኣብ መኣዲ ተቐሪባ ረኺብናያ። ብካልኦት ዓይነታት ምግቢ ተዓጂቡ ይምፃእ 'ምበር እቲ መኣዲ ግን ብቐንዱ መኣዲ ሽሮ እዩ። እዚ ሰሓቕን ፀዋታን ዘዓሰሎ መኣዲ፥ ንዝምልከት ሰብ መንፈሳዊ ቅንኢ ይፈጥረሉ። ብዙሕ ግዜ ናብዚ ገዛ እትመፅእ ሽሮ ንምብላዕ ምዃኑ ትዛረብ ሳምራዊት፥ "ሽሮ ብጣዕሚ እየ ዝፎቲ" ትብል ፍሽኽታ ብዝተመልኦ ገፅታ። በዓል ሳምራዊት ዝረኸብናዮም ኣብ ጥቓ ቦሌ መድሃኔኣለም ዝርከብ ፅገ ሽሮ ቁፅሪ ክልተ እዩ። ብፍላይ ኣብ ሰዓት ምሳሕን ድራርን ኣብዚ ገዛ ከም ልብኻ ቦታ ምርካብ ዝኸብድ ይመስል። ፅቕቕጥን ጃዕጃዕን ይበዝሖ። እቲ ገዛ ፀቢብ ከይበሃል ድማ ስፍሕ ስፍሕ ዝበሉ ሰለስተ ኣዳራሻት ዘለውዎ እዩ። ካብዚ ከባቢ ንእሽተይ ፈንተት ኢሉ ዝርከብ ኣዝመራ ሽሮ'ውን ብተመሳሳሊ ከምኡ ብዙሕ ተጠቃሚ ዝረአየሉ ሰዓት እዩ። ጦቕ ዝበለ ሽሮ ኣብዞም ቤተ-ሽሮተታት ዝቐርብ ሽሮ ብጣዕሚ ሕሳር እንተዘይኮነኳ ብንፅፅር ማእኸላይ ዝበሃል ዋጋ ምዃኑ ተዓዚብና። ሓደ ሽሮ ክሳዕ 70 ብር ይኽፈሎ። ብልሙድ ፀብሒ ሽሮ ኣብ ገዛ ዘተለመደን መብዛሕትኡ ቀለብ ኣብ ትሑት መነባብሮ ዝርከብ ክፋል ማሕበረሰብ ተገይሩ እዩ ዝውሰድ ነይሩ። ሳምራዊት ግን፥ "መዕበይና ስለዝኾነ እዩ እምበር፥ ሽሮ ናይ ድኻ ምግቢ ኣይኮነን፥ ተሰሓሒትኩም" ክትብል ሽምጣ ገቲራ ኣብ ጎኒ ሽሮ ኾይና ትጣበቕ። መባልዕቲን መኻይድን እቲ ፍትው እንጀራ ዝኾነ ፀብሒ ሽሮ፥ ቅድም ክብል ንዕዳጋ እንተቐረበ 'ኳ ብሕሳርን ብሓፈሻ አብ ትሕቲ ፅላል "ቤት ብልዒ" ወይከዓ ቤት ምግቢ 'ምበር ዓርሱ ክኢሉ ጠጠው ዝበለሉ ግዜ ናይ ነዊሕ እዋን ተዘክሮ ኣይኮነን። ሎሚ ግን ግርምቢጥ እቲ ገዛኢ ብልዒ ፀብሒ ሽሮ ኮይኑ፡ ብፍላይ ኣብ ዝተፈላለየዩ ከባብታት ትግራይ ብስፍሓት ንምግብነት ዝውዕሉ ከም ደቐቖ፥ እንጣጢዕን ሕልበትን እውን ብበዝሒ ሓቢሮም ይቐርቡ እዮም። ኣብ እንዳ ሽሮ ክምገቡ ካብ መንጎ ዝረኸብናዮም ሄቨን ታደሰ ምስ ስድራኣ ሓንቲ እያ። መነባብሮኣ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ እንትኸውን፡ ካብ ዓዳ ወፃኢ ብምዃና ካብ ልቢ እትሃርፎን እትናፍቖን ሓደ ሽሮ ምዃኑ ትዛረብ። "ንዓደይ ንዕረፍቲ እንትመፅእ ሓደ ቀዲሙ ውን ዝብለኒ ነገር እንተሃለወ ሽሮ እዩ" ትብል፥ ኣብ ሰሙን እንተነኣሰ ሰለስተ ግዜ መፂኣ ሽሮ ከምትምሳሕ ብምግላፅ። ጃለሌ ኣሰፋ ድማ ካልእ ሽሮ ዓፍቓሪት ዓሚል እያ። ሽሮ ካብ ልባ ከም ትፎቲ ነጊራትና። ንምዃኑ ሽሮ ካብ ውሻጠ መን ኣውፀኦ? ሎሚ ሎሚ ብፍላይ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ንፅጌ ሽሮን ኣዝመራ ሽሮን ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ ብስም ሽሮ ዝፅውዑ ቤተ ብልዒታት ምርኣይ ልሙድ እዩ። ሽሮ ምስ ካልኦት ምግብታት ሓቢሩ ይቕርብ ሓደ ሓዲአን ወሓላሉ ኣብ ሓፂር እዋን ብኡ ኣቢለን መነባብሮአን ዝቐየራ እንትኾና፡ ንኣባላት ስድረአን ሓዊሱ ንብዙሓት ሰባት ድማ ፍልፍል ስራሕ ኮይነን ይርከባ። ብፅቡቕ ውሕልነአን ብዙሓት ዓሚላት ኣጥሪየን ድማ ኣብ ዘየፍርሕ ደረጃ ዕቤት ክብ ዝበላ ውሑዳት ኣይኮናንን። ፅገ ሃይሉ ካብዚአን ሓንቲ እያ። ቅድሚ ሓሙሸተ ዓመት ሓምለ 2004 ዓመተ ምህረት ኣቢሉ እዩ። ኣብ ዓዲግራት "መናፈሻ ሆቴል" ብዝብል ዝፍለጥ ናይ ስድራኣ ሆቴል ብዕረፍቲ ግዜኣ ትሕግዝን ትሰርሕን ምንባራ ትዛረብ። ሽዑ ተመሃሪት ዝነበረት ፅገ፥ ከም መብዛሕትአን ደቂ ዓጋመ ጥሕሎ ምስራሕ ትፎቱ ነይራ። ፈለማ ንዓባይ ሓፍታ ዘማኸረታ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ቤተ-ጥሕሎ ንምኽፋት ነይሩ። ካብኡ ግና ካልእ ሓሳብ ብልጭ ከምዝበላ ትዛረብ እሞ፡ ናብ ኣዲስ ኣበባ መፂኣ ንመጀመርታ ግዜ ብስም ሽሮ ቤት ብልዒ ካብ ዝኸፈታ ፈለምቲ ሓንቲ ኮይና። ብልሙድ 'ሃያ ሁለት' እናተበሃለ ኣብ ዝፅዋዕ ክፋል እቲ ከተማን ተጋሩ ብበዝሒ ዝርከብሉን ከባቢ "ፅጌ ሽሮ" ብዝብል ብስማ ኣብ ዝተስየመት ንእሽተይ ገዛ እያ ሽሮ ምሻጥ ዝጀመረት ። ፀብሒ ሽሮ ንምጅማር ዘለዓዐዓላ ምኽንያት እንትዛረብ፥ "እዚ ናይ ዓደይ ሽሮ ኣበ ኣዲስ ኣበባ እንተጀምረኩ ከመይ ይኸውን? ህዝቢ ኢትዮጵያ ይፎትዎዶ ይኸውን ?" ዝብሉ ሕቶታት ኣብ ርእሳ ክመላለሱ ምፅነሖም ትዝክር። እቲ ስራሕ ምስ ጀመረቶ ሰብ ብጣዕሚ ፅቡቕ ከምዝተቐብሎን ከምዝፈተዎን ትዛረብ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ብፍላይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብርክት ዝበሉ ቤተ-ሽሮታት ዝተኸፍቱ እንትኸውን፥ ካብ ሞንጎኦም ኣዝመራ ሽሮ ዝጥቀስ እዩ። ፅገ ድማ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ዘሐጉሳ እዚ ናይ ሽሮ ምስፍሕፋሕ ምዃኑ ትኣምን። ፈታዊት ሽሮ ጃለሌ አሰፋ ምስ መሓዛኣ እዚ ዝበሃል ኣታዊ ዘይነበራ ፅገ፥ ሎሚ ማዕረ ሸሞንተ ጨንፈራት ቤተ-ሽሮ ወናኒት ኮይና። ብሓፈሻ 200 ንዝኾኑ ስራሕኛታት ናይ ስራሕ ዕድል ፈጢራ። ንሳ ከምትብሎ፥ እቲ ስራሕ መስቲ እናሰፍሐ ምምፅኡ ተተሓሒዙ ካልኦት ኣብ ስራሕ መንግሰቲ ዝነበሩ ኣሕዋታ'ውን ምሳኣ ሓቢሮም ክስርሑ ገይራ እያ። ኣብ ትግራይ ተኸሺኑ ኣብ ሸገር ይፅባሕ ፀብሒ ሽሮ እቲ ሑሩጩ ብዙሕ ግዜ ካብ ሽምብራን ዓተርን ምድላውን ምቅማምን ጀሚሩ ክሳዕ ምብሳሉ ንውሕ ዝበለ ከይዲ ዘድልዮ እንትኸውን፥ ውሕልና 'ውን ይሓትት እዩ። ስለዝኾነ ድማ፥ ፅገ እዚ ስራሕ ካብ እትጅምር ጀሚሩ፥ኣብ ዓዲግራት ዝርከባ ወላዲታ ሕሩጭ ሽሮ ኣዳልየንን ከሺነን ይሰዳላ ከምዝነበራ ትዛረብ። ኣብዚ ሐዚ እዋን ግና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስፍሕ ዝበለ ቦታ ተኻርያ ምስ ኣሕዋታ ኾይና ዓርሳ'ውን ምድላው ምጅማራ ትገልፅ። ዝርዝር ሓሳባ ማለት ኣበይን መዓዝን ከምዘኸውን ኣይትግለፅ 'ምበር፥ ሽሮ ውን ከም እንጀራ ካብ ዓዲ ወፃኢ ንምሻጥን ምስፍሕፋሕን ትልሚ ከምዝሓዘት ትዛረብ። ኣብ 'ሃያ ሁለት' ፅቡቕ ስም ካብ ዘለዎም ካልኦት ቤተ-ሽሮታት ወናኒት ወይዘሮ ፍረወይኒ ኣባይ ሓንቲ እያ። ኣብ ውሽጢ ፍረ ሽሮ፥ ፀብሒ ሽሮ ጥራሕ ኣይኮነን ዝሽየጥ። ዝተፈላለየ ሕብሪ ዘለዎ ሕሩጭ ሽሮ ዝሽየጠሉ እንዳ ውሕልና'ውን አለዋ። "ሽሮ ካብ ስጋ ንላዕሊ ዝምረፀሉ ጊዜ በፂሕና" እትብል ወ/ሮ ፍረ፥ ብሓደን ሓሙሽተን ኪሎ ዓሺጋ ንዝተፈላለዩ ኣብያተ-ብልዒታት ከምእተቕርብ ድማ ትዛረብ። ሽሮ ብዙሕ ቀመማ ቀመም ከምዝኣትዎን፥ ተኣርዩን ተሓፂቡን ክሳዕ ምድላው ዘሎ ከይዲ መድከሚ ስራሕ ምዃኑ ድማ ትዛረብ። ''ሽሮ ናይ ድኻ መግቢ ኣይኮነን''