እስጢፋኖስ፡ ንንጉስ ኣይሰግድን ኢሉ ዝሓንገደ ትግራዋይ ፈላሲ
ቅድሚ ሽድሽተ ሚኢቲ ዓመት ኣቢሉ እዩ። ሓደ ፈላሲ፡ ካብ ትግራይ ንሸዋ ተበጊሱ፤ ዘይትረፍ መገሻ ኮይንዎ እምበር ክኸይድ'ኳ ድልየት ኣይነበሮን።
እቲ ጻውዒት ካብ ንጉስ እዩ ዝነበረ። ኣብ ልዕሊኡ ከኣ፡ እቲ ንጉስ ሽም ኣምላኽ ጸዊዑ እዩ "ከይደንጎኻ ምጸኒ" ኢልዎ። ንሸዋ ተጸዊዑ ክኸይድ ግን እዚ ናይ መጀመርትኡ ኣይነበረን፤ ቅድሚ ሕዚ'ውን ተኸሲሱ ኣብ መጋባእያ ንጉስ ይስሃቅ ውዒሉ እዩ። ንኸሰስቱ ረቲዑ፡ ኣብ ቅድሚ ንጉስ ኸኣ ሞገስ ረኺቡ እዩ ተመሊሱ። ሕዚ ድማ፡ ዘርኣያእቆብ ዝበሃል ሓዱሽ ንጉስ ነጊሱ። "እንዘራረበሉ ጉዳይ ኣሎ እሞ ምጸኒ" በሎ። ንጉስ ዘርኣያእቆብ፡ ኣለስልስ ኣቢሉ ደኣ ይጸውዓዮ'ምበር እቲ ፈላስስ ተኸሲሱ እዩ ናብ መጋባእያ ንጉስ ዘርኣያእቆብ ተጸዊዑ ዘሎ። ሓዱሽ ንጉስ፡ ሓድሽ ክሲ። እዚ እስጢፋኖስ ዝበሃል ፈላሲ፡ ካብ ትግራይ ተበጊሱ ናብታ ሕዚ ደብረ ብርሃን እትበሃል ከተማ ክበጽሕ ወርሒን ሰለስተ መዓልትን ወሲድሉ። ኣብኡ ምስበጽሐ'ውን፡ ንመዓልታት ንጉስ ኣየዛረቦን። ናብ መጋባእያ ንጉስ ግን፡ ምስ ካልኦት የቕርብዎ ነበሩ። መጋባእያ ንጉስ ክቡር እዩ። መኳንንትን ካህናትን ኣብ ቅድሚ ንጉስ ተደፊኦም ይሰግዱ። ናይ እስጢፋኖስ ከሰስቲ'ውን ኣብ ቅድሚ ዘርኣያእቆብ ጉምብሕ ጥልዕ ይብሉ። እስጢፋኖስ ግና፡ እዛ ክሳዱ እኳ ድንን እንተየበለ ብኣፉ ጥራይ እዩ ነቲ ንጉስ ሰላምታ ዝህቦ። ሓደ ካብ ዘኽሰስዎ ነገራት ከኣ ንሱ እዩ። ከሰስቱ "ንንጉስ ኣይሰግድን፡ ንንጉስ ኣየኽብርን" ይብልዎ። ነቲ ንጉስ ከኣ፡ ካብቲ ካልኦት ክስታት ንላዕሊ፡ ንሳ እያ ኣሕሚማቶ። ብኸመይ ንንጉስ ዘይሰግድ? ኩላ ኣብ ቅድሚ ንጉስ ክትድፋእ እንከላ፡ እዚ ፈላሲ ንምንታይ ሓንጊዱ? ንኸሰሰቱን ነቲ ንጉስን፡ እዚታት እዩ ደንጺዩዎም። ኣሸምባይዶ ቅድሚ ኣማኢት ዓመታትሲ፡ ኣብ ቀረባ ታሪኽ ኢትዮጵያ እኳ፡ ህዝቢ ንኽብሪ ንጉስ ተጠሊዑ እዩ ዝሰግድ። ካልእ ይትረፍ፡ እቲ ሕብረተሰብ ክብሪ ሰብ ንምግላጽ "ክንዲ እዝግን ንጉስን" እዩ ዝብል። ንኽብሪ እዝግን ንጉስን ተደፊኡ ይሰግድ። ፈላሲ ኣብ ትግራይ እስጢፋኖስ ግን፡ ኣይከም ህዝቡን። መጻሕፍቲ ጠቒሱ "ስግደት ንኣምላኽ እምበር ንሰብ ኣይግባእን" ኢሉ ሓንጊዱ። ምትፍናን ዘርኣያዕቆብን እስጢፋኖስን ሓደ ኢሉ ጀሚሩ ዘርኣያእቆብ ነቲ ፈላሲ ገና ብቐጥታ ኣየዘራረቦን። ከምቲ ልሙድ ከኣ፡ እስጢፋኖስ ኣብ መጋባእያ ምስ ካልኦት ደው ኢሉ ኣሎ። ንጉስ ናይ ሓደ ሰብ ጉዳይ ይርእይ ነበረ'ሞ፡ ነቶም ኣብቲ መጋባእያ ዝነበሩ "በሉ ፍረዱ" ኢሉ ዕድል ሃቦም። መኳንንትን ካህናትን፡ ዋላ'ውን መነኮሳት ኣብ ልዕሊ እቲ ክሱስ፡ ፍርዲ ሞት ኣሕሊፎም። እስጢፋኖስ ጥራይ ጥርቅም በለ። ዘርኣያዕቆብ ከኣ "በልባ ናይ ፍርዲ ሓሳብካ ሃብ" ኢሉ ከምቶም ካልኦት ክፈርድ ዕድል ሃቦ። እስጢፋኖስ ግን "መነኮሳት ኣብ ስጋዊ ፍርዲ ክኣትዉ ክልኩል እዩ" ኢሉ፤ ንኸይዲ ኣወሀህባ እቲ ብይን እውን ተቓዊምዎ። ንጉስ በዚ ተቖጢዑ። ንሽዑ'ካ ገለ ኣይበል እምበር፡ ውዒሉ ሓዲሩ ግን እስጢፋኖስ ካብ ቁጥዐ እቲ ንጉስ ኣየምለጠን። ድሕሪ ሰለስተ ሰሙን፡ ጉዳይ እስጢፋኖስ ክረኣይ መጋባእያ ተጋብአ። "ንንጉስ ኣይሰግድን" ዝብል ሓዊሱ ካልኦት ክስታት ቀሪብዎ። ንሱ'ውን መጽሓፍ ጠቒሱ ተኻትዐ። ዘርኣያእቆብ ግን ነቶም ከሰስቱ ከሐጉሶም ደልዩ ነበረሞ "በሉ ንስኹም ፍረድሉ" በሎም። ንሶም ከኣ "ሰንበት ኣየኽብርን፡ ንንጉስ ኣይእዘዝን፡ ንኽብሪ ንጉስ እውን ኣይሰግድንሞ ሞት እዩ ዝግበኦ" ክብሉ ፈረድሉ። ዘርኣያእቆብ ነቲ ይሙት ዝብል ፍርዲ ገዲፉ፡ ብመግረፍቲ ክቕጻዕ ወሲኑ። እስጢፋኖስ ኢዱን እግሩን ተቖሪኑ፡ 47 ግዜ ተገሪፉ። እቲ ፈላሲ ንመግረፍቱ ብሓጎስ ከምዝተቐበሎ ምስረኣየ፡ ንጉስ ኣይተሓጎሰን። እስጢፋኖስ ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝተወሰነ መቕጻዕቲ ከም "ሰማእትነት" ምርኣዩ፡ ንዘርኣያእቆብ ኣቖጢዕዎ። "ሓዊ ዶ ደኣ የንድዱልካ ክትኣቱ?" ክብል ድማ ብቑጥዐ ሓተቶ። እስጢፋኖስ'ውን ንድሕሪት ኣይበለን። "ሓዊ ከተንድድ ኣይእዝዘካን፡ ዘምጻእካዮ ኩሉ ብሽም ኣምላኸይ ክቕበል ግን ድልው እየ" ክብል መለሰ። ኣብ መንጎ ዘርኣያዕቆብን እስጢፋኖስን ብኸምዚ ዝጀመረ ምትፍናን፡ ብቐሊሉ ዝዝሕል ኣይነበረን። እስጢፋኖስን ብጾቱን ገና ብዙሕ መግረፍቲ፣ ሞትን መከራን እዩ ዝጽበዮም ዘሎ። ቤተሰብ ናይዚ ፈላሲ፡ መወዳእትኡ እዚ ክኸውን እዩ ኢሎም ሓሲቦምዎ ኣይፈልጡን። ቆቢዕ ፈላሲ መሊሱ፡ ኢዱን እግሩን ተኣሲሩ ክግረፍ ዘይኮነስ፡ ከም ኣቡኡ ውሩይ ተዋጋኣይ --- ሕንጊድ ኣንበሳ ክኾነሎም እዩ ነይሩ ትምኒቶም። ነዚ ድማ እዮም 'ሓድጊ ኣምበሳ' ዝብል ሽም ኣውጺኦምሉ። ኣብ ጓጓ ጎቦታት ትግራይ ዝተወለደ 'ሓድጊ ኣምበሳ' 'እስጢፋኖስ' ስም ምንኩስንኡ እዩ። ስድርኡ ሓድጊ ኣምበሳ ኢሎም እዮም ሰምዮምዎ። ኣብ ትግራይ ከባቢ ዓጋመ፡ ስቡሓ ኣብ ዝበሃል ከባቢ ዝተወለደ ሓድገ'ምበስ፡ ንኣቡኡ ብኣካል ኣይፈልጦን። ገና ኣብ ከብዲ ኣዲኡ እንከሎ እዩ ወላዲኡ ሞይቱዎ። ኣቡኡ፡ ብርሃነ መስቀል ዝበሃል ውሩይ ተዋጋኣይ ምንባሩ ይዝንቶ። ድሕሪ ሞት ኣቡኡ፡ ሓድጊ'ምበስ ኣብ ዓጋመ ዝቓላይ ኣብ ዝበሃል ቦታ ኣብ እንዳ ሓው'ቦኡ እዩ ዓብዩ። እስጢፋኖስ እናጏሰየ ዝዓበየሉ ከባቢ ዝቓላይ ኣብዚ ብጎቦታት ዝተኸበበ ምድሪ ትግራይ፡ ኣባጊዑ ኮኪቡ እናጓሰየ ዓብዩ። ኣሕዋቱ፡ ከም ኣቡኡ 'ተዋጋእቲ' እዮም። ሓድጊ'ምበስ እውን ኲናት ወርዊሩ ዘይስሕት፡ ብጉራደ ዘጥቅዕ፡ ብዋልታ ዝምክት፡ ንዐኦም ዝመስል ጅግና ተዋጋኣይ ክኾን ይደልይዎ ነይሮም። ንሱ ግን፡ ኣብ ክንዲ ብኣሰር ኣያታቱ፡ ብናቱ መገዲ ክኸይድ ደኣ መረጸ። ኣብ ክንዲ ጎራደ፡ ዳዊት ክሕንገጥ ኣንቀለ። ዝንባልኡ ናብ መንፈሳዊ ትምህርትን ህይወትን ኮይኑ። ስድርኡ ግን ኣይተሓጎሱሉን። ስለዘቕበጸ ግን ገደፍዎ፡ ተማሂሩ ከኣ ድቁና ኣምጸአ። ልቡ ግን ሕዚ'ውን ኣይዓረፈን፡ ናብራ ዓለም ጠንጢኑ ክምንኩስ በሃገ። ኣብ ትግራይ ዝርከብ ቤተክርስትያን ኣዝማዱ ነዚ ናይ ልቡ ባህጊ ምስፈለጡ ግን ስቕ ኢሎም ክርእይዎ ኣይደለዩን። እኳደኣስ፡ ከይምንን ከም እሱር ክሕልውዎ ጀመሩ። ሓው'ቦኡ ድማ፡ ርስቲ ኣቡኡ ክህቦ፡ ብመርዓን ደርዓን ክኸብር ለመኖ። ኣሕዋቱን መሓዙትን፡ ጣዕሚ ናብራ ዓለም ከስተማቕር ተማሕጸንዎ፡ ኣዲኡ ብንብዓት ተሓጺባ ለሚናቶ፡ ኣይሰምዐን። ባህጊ ልቡ ክመልእ፡ መገዲ ሓሙሽተ መዓልቲ ተጓዒዙ ናብ ሽረ ገዳም ቆየጻ ከደ። ኣዝማዱ እግሪ እግሩ ስዒቦምዎ ከመልስዎ ነቒሎም፡ ግን ኣይሰመረሎምን። ሓድገ'ምበስ መንኩሱ፡ ኣባ እስጢፋኖስ ተሰመየ። ብብሕትውና መጻሕፍቲ መርሚሩ፡ ኣስተንቲኑ፡ ብዙሕ ተማሂሩ። ብግድኡ ከኣ ክምህር ጀሚሩ። ብዙሓት ኣብ እግሩ ኮይኖም ንኣስተምህሮታቱ ክቐስሙን ክስዕብዎን ጀሚሮም። ካልኦት ግን ንዕኡን ንኣስተምህሮታቱን ጸልእዎ። ለይትን ቀትርን ክጻብእዎን ከንከላብትዎን ድማ ጀመሩ። ገና ቅድሚ ናብ ንጉስ ምኽሳሶም፡ ንዕኡን ንሰዓብቱን ብዙሕ የሳቕዩዎም ነበሩ። ንእስጢፋኖስ ካብ ገዳሙ ይሰጉዎ፡ መሊሶም ይጽውዕዎ፡ ይኣስርዎን የጋፍዕዎን። ንሱ'ግን ኣብ መርገጺኡ ጸንዐ። ኣስተምህሮ እስጢፋኖስ እንታይ ነይሩ? መነኮሳት ዓለማዊ ዝመስል ናብራ ምንባሮም ንእስጢፋኖስ ኣይወሓጠሉን። ኣዝዩ እዩ ዝነቕፎ ነይሩ። ኣብ ዩንቨርሲቲ መቐለ መምህርን ኣብ ማእከል መጽናዕትታት ጥንታዊ ስነጽሑፍን ብራናን ቅዱስ ያሬድ ድማ ኣተሓባባሪ ዝኾነ ዶክተር ተወልደብርሃን መዝገበ "ብፍላይ ከኣ፡ ነቲ 'ሲሶ ንሓራሲ፡ ሲሶ ንቐዳሲ፡ ሲሶ ንነጋሲ…' እናተብሃለ ካብ እቶት ገባር ዝውሰድ ዝነበረ ብትሪ ይነቕፎ ነይሩ" ይብል። 'ንሕና'ውን ከምቲ መጽሓፍ ዝእዝዞ፡ ሓሪስናን ዓጺድናን ብረሃጽና ክንነብር ኣለና' እዩ ዝብል ነይሩ። እዚ ከኣ፡ ረብሓ ብዙሓት ዝትንክፍ እዩ ዝነበረ'ሞ፡ ኣብ ዓይኒ ክኣቱ ገበሮ። ንሱ ጥራይ ኣይኮነን፡ መንግስትን ሃይማኖትን ክተሓዋወሱ ከምዘይብሎም እውን ይምህር ነይሩ። ንዕኡ እዩ ከኣ ዘርኣያዕቆብ "ፍርዲ ሃብ" ክብሎ እንከሎ "ኣይፋል" ዝበለ። እቲ ዘበን ንሱ ድማ፡ ቤተክህነትን ቤተመንግስትን ዳርጋ ሓደ ዝኾናሉ ዘበን እዩ ነይሩ። ዘመነ መንግስቲ ዘርኣያእቆብ ብኸምኡ እዩ ዝልለ። ነዚ ድማ እዩ እስጢፋኖስ ንዘርኣያእቆብ ርእሲ ሕማም ኮይንዎ። ኣብ ርእሲኡ ከኣ፡ እስጢፋኖስን ብጾቱን ንንጉስ ኣይሰግዱን። ስም ንጉስ ወይ ከኣ ንጉስ ዝብል ቃል ብዝተጸወዐ ቁጽሪ ስግዳን ግድን ኣብ ዝነበረሉ ዘበን፡ እስጢፋኖስ "ስግዳን ንስላሴ ጥራይ እዩ ዝግባእ" በለ። ብጾቱ'ውን "ንስላሴ ራብዓይ ኣካል ኣይንውስኽን" ኢሎም፡ ንንጉስ ስግዳን ከልእዎ። እዚ ድማ፡ ንንጉስ ከምዘይምምእዛዝ ተቖጸረ። ካልኦት እውን፡ ኣሰሮም ስዒቦም ንንጉስ ኣይንምእዘዝን ከይብሉ ስግኣት ፈጠረ። ካልኦት ከም ፍልልይ ዝለዓሉ ሃይማኖታዊ ክትዓት ኣለዉ'ዮም። ኣብዚ ዛንታ ግን፡ ኣብቶም ፖለቲካውን ማሕበራውን ትሕዝቶ ዘለዎም ፍልልያት ኣድሂብና ክንቅጽል። ኣብ ትግራይ ምንኩስና ሕዚ'ውን ልሙድ እዩ። እስጢፋኖስ ኣብ መጋባእያ ዘርኣያእቆብ ኣባ እስጢፋኖስ ኣብ መጋባእያ ንጉስ ዘርኣያእቆብ ሓደ ግዜ ጥራይ ኣይኮነን ቀሪቡ፤ ክልተ ሰለስተ ግዜ'ምበር። ኣብታ ናይ መጀመርያ መጋብእያ፡ ብመግረፍቲ ምስተቐጽዐ፡ ዘርኣያእቆብ ነቶም ከስስቲ ኣፋንዩ ንእስጢፋኖስ ግን ንኣስታት ክልተ ወርሒ ኣጸበዮ። ትጽቢት ዝበዝሖ እስጢፋኖስ ከኣ "ወይ ኣሰናብተና፡ ካልእ ዝሓሰብካዮ እንተልዩ'ውን ሕዚ ፈጽመልና" ክብል ናብቲ ንጉስ መልእኽቲ ለኣኸ። ንጉስ ከኣ "ብኢደይ ናይ ሰማእት ሞት ክመውት እዩ ዝደሊ ዘሎ፡ ናብ ደብሩ ደኣ ለኣኽዎ" ኢሉ ናብ ዓዱ ክፋኖ ፈቐደሉ። ድሕሪ'ዚ እስጢፋኖስን ተኸተልቱን በዝሑ። ገዳማቶም እውን ሰሰና። ከሰስቱ ግን ኣይደቀሱን፡ ሕዚ'ውን ተኸሲሱ ናብታ ናይ ንጉስ ከተማ ክበጽሕ ንዕስራ መዓልቲ ምስ ብጾቱ ዘጓሕ በለ። ምስበጽሑ'ውን እኽለ ማይ ከሊኦም፡ ናብ ንጉስ እንተየቕረቡ እዮም ዘቐነዩዎም። ድሕሪ 17 መዓልቲ ትጽቢት፡ ዘርኣያእቆብ ብመልእኽተኛ ንእስጢፋኖስ ከዛርቦ ጀመረ። ሃይማኖታዊ ጉዳያት እናልዓለ ብመልእኸተኛ ክምርምሮም ጀሚሩ። እስጢፋኖስ እውን እምነቱን መርገጺኡን እናዘርዘረ ነቶም መልእኽተኛታት ይነግሮም። ድሕሪ 500 ዓመት ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ዝተኸፈተ ማርያም ደንገላት ዝተረኸበ ስእሊ ኣባ እስጢፋኖስ ድሕሪ ትጽቢት፡ ንጉስ ናብ ቅድሚኡ ኣቕረቦም። ኣብ ቅድሚኡ ክቐርብ ከለዉ ከኣ "ሰላም ንዓኻ ይኹን" ጥራይ ይብልዎ እምበር ኣይሰግድሉን። ዓስከራቱ "ስገዱ ስገዱ" እናበሉ የፈራርሕዎም እኳ እንተነበሩ፡ ንሶም ግን ሰላምታ ጥራይ ሂቦም ኣብ ቅድሚ እቲ ንጉስ ብዘይ ፍርሒ ይግተሩ። እኳ ደኣስ፡ እስጢፋኖስ ኣብ ቅድሚ ጳጳሳቱ፡ ኣብ መጋባእይኡ ንንጉስ ከምዚ ክብል ነቐፎ። "ንምንታይ ኢኻ ካብ ዓድና ብግዲ ኣጸዊዕካና? ኣብዚ ምስበጻሕናኸ ንምንታይ ማይን እኽልን ከሊእካና? ሰሪሕና ክንነብር እውን ኣይፈቐድካልናን" ኢሉ ብድፍረት ሞጎቶ። ንጉስ ተቖጠዐ። "ከምዚ ብድፍረት ክተዛርበኒ ንስኻ ደረጃኻ እንታይ እዩ? ጳጳስ ዲኻስ ዋላ ኤጲስ ቆጶስ? … ትዕቢትካ ክንዲ ሰማይን ምድርን እያ" ኢሉ ንእስጢፋኖስ ኣናአሶ። ኣብ መንጎ ንጉስን እስጢፋኖስን፡ እንካ ሃባ ቀጸለ። "ክዛረበካ ዘይትፈቅድ እንተኾይንካ፡ ንምንታይ ደኣ ናብዚ ኣጸዊዕካኒ? … ሓቂ ዘይዛረብ እንተኾይነ፡ ኣነ'ውን ናብዚ ኣይምመጸእኩን" "ኣይመጽእን እንተትብል፡ ክሳድካ ኣሕኒቐ ዶ ከምጸኣካ ኣይከኣለንን እዩ?" ብኸምዚ ነገራት እናረሰኑ ከዱ። ንጉስ ዘርኣያእቆብ፡ ብግልጺ 'ንምንታይ ኢኻ ዘይትሰግደለይ?' ኢሉ ሓተቶ። እስጢፋኖስ ድማ 'ስግደት ንኣምላኽ እዩ፡ ንዓኻ ጸሎትን ቡራኬን ይኣኽለካ' በሎ። ንጉስ ካልእ ሕቶ ድማ ኣልዓለ። "ንምንታይከ ኢኻ ኩልሻብ 'ኣንታ' እናበልካ እትጽወዓኒ?" እስጢፋኖስ ከኣ መለሰ። "ንምንታይከ እየ ኣንታ ዘይብለካ? ንስኻ ሓደ ሰብ ዶ ኣይኾንካን ኢኻ? … ናይ ሰብ እሞ ግደፎ፡ ንኣምላኽ እኳስ ኣንታ ኢና እንብሎ" ንጉስ ሓዊ ኾይኑ። ኣየወደኦን። ኣፋ ክወቕዕዎ ንዓሳኽሩ ኣዘዘ። ጭፍራ ናይቲ ንጉስ ኣየሐንደዉሉን፡ ከቢቦም ብደም ክሳብ ዝሽፈን ንእስጢፋኖስ ዘበጥዎ። ዓይኑ ደም ክሳብ ዝቛጽር፡ ብመውቃዕቲ ገጹ ተሓዋወሰ። ሰዓብቱ'ውን ካብዚ ግፍዒ ኣየምለጡን። ብትእዛዝ ንጉስ፡ ተጸፍዑ። ድሕሪ'ዚ መውቃዕቲ፡ ኣባ እስጢፋኖስ ክንቀሳቐስ ከምዘይክእል ኮይኑ ሓሚሙ ነበረ። እቲ ንጉስ፡ ንእስጢፋኖስን ብጾቱን ንሓደ ዓመት ሒዙ ድሕሪ ምጽናሕ "ናብ ደብርኹም ኪዱ" ኢሉ ከኣ ኣፋነዎም። እስጢፋኖስ፡ ድሕሪ እቲ ዝበጽሖ ማህሰይቲ ነዊሕ መገዲ ክጓዓዝ ኣይክእልን ዝነበረሞ፡ ብቃሬዛ ተሸኪሞምዎ ንዓዶም ተመለሱ። ሓድሽ ክሲ፡ ሓድሽ መከራ ከሰስቶም ሕዚ'ውን ኣይደቀሱን። ንንጉስ "ነዚኦም ከምዚ ናጻ እንተሰዲድካዮም፡ ሰብ ኩሉ ኣሰሮም ክስዕብ እዩ፡ ንመንግስትኻን ንስልጣንካን ከኣ ዝሰግድ አይህሉን" በልዎ። ንጉስ እውን፡ ቀሲኖም ከይነብሩ ፎቖድኡ ከባርርዎም፣ ክኣስርዎምን ክገፍዎምን ይእዘዝ ነበረ። እስጢፋኖስን ሰዓብቱን ንዓዶም ምስተመለሱ'ውን ኣይቀሰነኑን። ብትእዛዝ ንጉስ፡ ኣብ ትሕቲ ገዛእትን ሽመኛታትን ብዙሕ ተንከላበቱ። ንንጉስ ስገዱ እናተባህሉ ንዓመታት ተኣሰሩ፡ ተወቕዑ ተገረፉ። ከምኡ ኮይኑ'ውን ግን ይበዝሑን ይስስኑን ደኣ ነበሩ። ንሳልሳይ እዋን፡ እስጢፋኖስን እቶም ብ 'ደቂቀ እስጢፋኖስ' ዝፍለጡ ሰዓብቱን ናብቲ ናይ ንጉስ ከተማ ተወሰዱ። ሕዚ'ውን ንእስጢፋኖስ "ንምንታይ ኢኻ ዘይትሰግድ? ንምንታይ ኢኻ እትዕበ" እናበለ ነቲ ዝተለመደ ሕቶ ኣቕረበሉ። እስጢፋኖስ እው ንከም ቀደሙ መለሰ። በዚ ዝተቖጠዐ ንጉስ ዘርኣያእቆብ ከኣ "ኣገልጋሊኻ ኣይኮንኩን ኢሉኒ እዩሞ፡ ጎይትኡ ምዃነይ ኣርእዮ" ኢሉ ንዓስከሩ ኣዘዘ። ብትእዛዝ ንጉስ፡ እስጢፋኖስን ሰዓብቱን ብላማ ተተልተሉ። ንዕኡን ንሰዓብቱን ከኣ ፈላለዩዎም። ንሰዓብቱ ናብ 'ኢፋት'፡ ንእስጢፋኖስ ድማ "ጓትር" ናብ ዝበሃል ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ናብ ዝርከብ ቦታ ኣሲሮም ኣግዓዝዎ። ኣብ ጸልማት ገዛ ተሓየረ። ድሕሪ ናይ ሸውዓተ ወርሒ ማእሰርቲ፡ ኣባ እስጢፋኖስ ታሕሳስ 18 መዓልቲ ዓሪፉ። እቲ መከራ ግን ኣይዛረየን። ደቂቀ እስጢፋኖስ ማእለያ ዘይብሉ ግፍዒ ወረዶም። ብዘስካሕክሕ ኩነት ተገሪፎምን ተቐቲሎምን፡ ገሊኦም ድማ ክሳብ ግብጽን ሶርያን ተሰደቱ። እስጢፋኖሳውያን ዝገደምዎ ገዳም ጉንዳጉንዶ ማርያም ግን፡ ሕዚ'ውን ታሪኾም ሓቑፉ ኣብ ትግራይ ኣሎ። ነዚ ዛንታ ንምድላው ዝተጠቐምናሎም መወከሲታት፡ - ቃለ መሕተት ምስ ዶክተር ተወልደብርሃን መዝገበ፡ ኣብ ዩንቨርሲቲ መቐለ መምህርን ኣተሓባበሪ 'ማእከል መጽናዕትታት ጥንታዊ ስነጽሑፍን ብራናን ቅዱስ ያሬድ' - መጽሓፍ 'ገድለ እስጢፋኖስ ዘጉንዳጉንዶ' - መጽሓፍ 'ደቂቀ እስጢፋኖስ፣ በህግ አምላክ' ብፕሮፌሰር ጌታቸው ሃይሌ