ዘይሕጋዊ ጉዕዞ ስደት ናብ ሃገራት ዓረብ በዚ ሓድሽ ኣዋጅ ይግታእ'ዶ ይኸውን?
ናይ ገዛ ሰራሕተኛ ብዝብል ናብ ሃገራት ዓረብ ኣብ ልዕሊ ዝኸዳ ኢትዮጵያውያን ዝበፅሕ ጉድኣት ኣካል፣ ስቓይን ምክልባትን፡ ንዓመታት ቃንዛ ህዝቢ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ።
ብኣስራሕተን ምውቃዕ፣ ምዕማፅ፣ ምዝመዛ ጉልበት፣ ክፍሊት ምኽልካልን ካልኦት ብድዐታትን ዕጫ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ኮይኑ ፀኒሑ እዩ። ስቓይ ኢትየጵያውያን ዘርእዩ ቪድዮታት ኣብ ማሕበራዊ ድሕረ ገፃት እንትፍነዉ ድማ ጣዕሳን ቁጠዐን ማሕበረሰብ ይዛይድ ነይሩ። ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ስዑድ ዓረብ ዘይሕጋውያን ዝበለቶም ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ኢትዮጵያውያን ድሕሪ ምብራራ፡ መንግስቲ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓረብ ንዝግበር ጉዕዞ ኣጊዱ። ቅድሚ ሓደ ዓመትን ፈረቓን ድማ፡ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ፡ ሓድሽ ኣዋጅ ስራሕ 923/2008 ኣፅዲቑ። እዚ ኣዋጅ፡ ዜጋታት መሰሎምን ድሕንቶምን ተሓልዩን ተረጋጊፁን፡ ኣብ ሃገራት ወፃኢ ንስራሕ ንክዋፈሩ ኣብ ዘኽእሉ ኩነታት እውን ዝርዝር ኩነታት የቕምጥ። እቲ ኣዋጅ እንታይ ይብል? እቲ ኣዋጅ መን ክኸድ ይኸእል? እንታይ ዓይነት ስልጠናን ረቛሕታትን ኣማሊኡ? ግቡእን ሓላፍንትን ኣስራሕትን ኤጀንሲታትን'ከ እንታይ እዩ? ዝብሉ ዛዕባታት ይዝርዝር። እዚ ሓድሽ ኣዋጅ ካብ ዘቐምጦም ቀንዲ ረቛሒታት፡ እቶም ሰባት ንስራሕ ዝልእኹ ኤጀንሲታት ብግሊ እንተድኣ ኮይኖም 1 ሚልየን ብር፣ ብጉጅለ ድማ ክሳብ 5 ሚልየን ብር ካፒታል ንክህልዎምን 100 ሽሕ ዶላር ንከቐምጡን ይድንግግ። ካብዚ ብተወሳኺ መድሕን ንክጣየሽን፡ ኤጀንሲታት ናብ ሃገራት ዓረብ ብዝልእኽዎም ብዝሒ ሰባት፡ ነቲ መድሕን ከዋፅኡ ከምዝግባእ ይገልፅ። እዚ ኣዋጅ ኤጀንሲታት ልዑል ገንዘብ ንከቐምጡ ከም ረቛሒ ምቕማጡ፡ ንብዙሓት ካብዚ ዓውዲ'ዚ ከውፅኦም ይኽእል እዩ ዝብል ስግኣት ኣሎ። ናብ ሃገራት ዓረብ ዝኸይድ ዝኾነ ይኹን ሰራሕተኛ፡ እንተወሓደ ሻምናይ ክፍሊ ዝወድአን ብመረጋገፂ ብቕዓት ዝተመስከረሉ ስልጠና ክወስድ ከምዝግባእ እውን እዚ ሓድሽ ኣዋጅ የገድድ። ኣስራሕቲ ዘቐምጥዎ ረቛሒ ከማልኡ ከምዝግባእ እውን ይሕብር። ዝበዝሓ ናብ ሃገራት ዓረብ ዝስደዳ ካብ ከባብታት ገጠር ኢትዮጵያን ዝመፅኣን ብትምህርተን ካብ ሳልሳይን ራብዓይን ክፍሊ ዘይሓልፋ ብምዃነን፡ እዚ ኣዋጅ እዚ ንድሌት ብዙሓት ናብ ሃገራት ዓረብ ክኸዳ ዝደልያ ደቂ ኣንስትዮ ክድርተን እዩ ዝብሉ ሰባት ኣለዉ። እዚ እገዳ እንታይ ለውጢ ኣምፂኡ? ኣብ ዝሓለፉ ኣርባዕተ ዓመታት ናብ ሃገራት ዓረብ ጉዕዞ ንከይህሉ ተኣጊዱ እኳ እንተፀንሐ ብዙሓት ሰባት ናብ ሃገራት ዓረብ ይኸዱ ከምዝነበሩ ሓበሬታት የመላኽቱ። ከይዲ እቲ ስደት ብሃገራት ሱዳንን ኬንያን ብደለልቲ እናተኻየደ ዝፀንሐ እንትኸውን፤ ብናይ ቱሪስት ቪዛ ካብ መዕርፎ ነፈርቶ ቦሌ ተበጊሶም ኣብ ዝዓርፉለን ሃገራት ብደለልትን ኤጀንስታትን፡ ስራሕን ፍቓድ ስራሕን ረኺቦም ኣብኡ ዝተረፉ እውን ብዙሓት እዮም። ኣብ ሓደ እዋን በዚ መገዲ'ዚ ብመገዲ ኣየር ዱባይ፡ ብሓደ ጉዕዞ ብምኻድ ኣብ ዱባይ ክተርፉ ዝፈተኑ 30 ኢትዮጵያውያን፡ ብኢምግሬሽን እቲ መገዲ ኣየር ተታሒዞም፡ ናብ ኢትዮጵያ ምምላሶም ነቲ ተግባር ዘረጋግጽ ናይ ቀረባ ግዘ ተዘክሮ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን እውን ጋዜጠኛ ቢቢሲ፡ በዚ ዝተገለፀ መገዲ ናብ ዱባይ ከይደን ስለዘይተሳኽዐለን በቲ መገዲ ኣየር ናብ ኢትዮጵያ ዝምለሳ ዝነበራ 10 ኢትዮጵያውያን ኣዘራሪቡ ነይሩ። ወይዘሮ ጥሩ ብርሃን ጌትነት ብናይ ገዛ ሰራሕተኛ ናብ ሃገራት ዓረብ ተሰዲደን፡ ግና እንከይተሳኽዐለን ኣእምራውን ኣካላውን ጉድኣት በፂሕወን፡ ንዝምለሳ ኢትዮጵያውያን ናይ ዘዕቑብን ዝሕግዝን ሕልናዊ ትካል 'ጉድ ሳማሪታን' ዋና ዳይሬክተር እየን። መንግስቲ ኣብ ዝኸልከሉ ግዜ እውን ብዙሓት ናብ ሃገራት ዓረብ ይስደዱ ከምዝነበሩ ይዛረባ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ፡ ትካል 'ጉድ ሳማሪታን' ኣብ ሃገራት ዓረብ ጉድኣት በፂሕዎም ዝተመለሱ ልዕሊ 120 ስደተኛታት ከምዝተቐበለ ገሊፀን። "ዋላ እኳ መንግስቲ እገዳ እንተንበረ፡ ዝተቛረፀ ነገር ግና የለን። ምናልባት ቁፅሪ ደለልቲ ነክዩ ይኸውን" ዝብላ ወይዘሮ ጥሩ ብርሃን፡ ጉድኣት በፂሕወን ዝምለሳ ደቂ ኣንስትዮ፡ ብዘይሕጋውያን ደልልቲ ብሱዳን፣ ጅቡቲን የመንን ናብ ሃገራት ዓረብ ከይደን ዝነበራ ከምዝኾና ይሕብራ። ብደለልቲ ፡ ብነፋሪት እንከይተረፈ ብቀጥታ ዝኸዳ ከምዘለዋ ዝገልፃ ወይዘሮ ጥሩ ብርሃን፡ ዋላ እኳ መንግስቲ እንተዓፀዎ፡ ጉዕዞ ስደት ግና ብዝተፈላለዩ መገድታት ብተሳትፎ ደለልቲ ኽካየድ ጸኒሑ እዩ ይብላ። ጉድኣት በፂሕዎም ናብ 'ጉድ ሳማሪታን' ዝኸዱ መብዛሕትኦም ካብ በይሩት ኣብ ሳልሳይ ወርሖም ዝምለሱ እዮም። እዞም ረቛሕታት ምስ ነባራዊ ኩነታት ብኸመይ ይረኣዩ? ፕረዚደንት ማሕበር፡ ኤጀንሲታት ግልጋሎት ምውፋር ስራሕ ወፃኢ ሃገራት ኢትዮጵያ ኣይተ መዝገቡ ኣሰፋ፡ ኣብ ጉዳይ ኤጀንሲታት ኣስታት 12 ረቛሕታት ከምዝተቐመጡ ይገልፁ። ሓደ ሓደ ረቛሕታት ስነ-ምግባር ብዘይሓለወ መገዲ ንዝሰርሑን፡ ብዘይ ቅድመ ምድላው ናብ ስራሕ ንዝኣትዉ ኤጀንሲታት ንክትግብርዎ ዝኸብድ ከምዝኸውን ኣይተ መዝገቡ ይገልፁ። ከም ኣገላልፃ ኣይተ መዝገቡ ሓደ ኤጀንሲ 100 ሽሕ ዶላር ንከትሕዝ ከቢድ እዩ። ብኻልእ ገፅ ድማ፡ መሰል ዜጋታት ኣብ ምንታይ እዩ ንዝብል ብትኹረት ምርኣይ የድሊ። ኣብቲ ኣዋጅ ዝተቐመጡ ነገራት ጥራሕ እንተይኮነስ፤ ኣብ ተቐበልቲ ሃገራት ብተግባር ክረኣዩ ዝግበኦም ነገራት እውን ኣለዉ። "ኣብ ተቐበልቲ ሃገራት፡ ተጓዓዝቲ ፀገም እንተጋጥሞም፡ መን እዩ ክበፅሐሎም ዝኽእል? ምስ ኤምባሲ ዘለዎም ርክብ ኸ ከመይ ክኸውን ኣለዎ? ዝብሉን ካልኦትን ጉዳያት ብጥንቓቐ ክረኣዩ ይግባእ። እዚ ጉዳይ ንኤጀንሲታት ጥራሕ ዝግደፍ ኣይኮነን" ይብሉ። ሚኒስትር ጉዳይ ሰራሕተኛ ግና፡ ብገንዘብ ተቐሚጡ ዘሎ ረቛሒ ፀገም ከምዘይኾኖምን፤ ዛጊድ 980 ኤጀንሲታት ረቛሒ ብምውሳድ ቅጥዒ ከምዘእተዉ ኣፍሊጡ። ኣብቲ ሚኒስትር ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ስምሪት ስራሕ ወፃኢ ሃገራት ዝኾኑ ኣይተ ብርሃኑ ኣበራ፡ ነዚ ረቛሒ ዘማልኡ 20 ኤጀንሲታት፡ መረጋገፂ ብቕዓት ከምዝረኸቡ ተዛሪቦም። ክሳብ ሕዚ ካብ 980 ኤጀንሲታት 20 ጥራሕ ፍቓድ ምርካቦም ግና ዝሕብሮ ነገር ከምዘሎ ኣየጠራጥርን። ተበፃሕነት ትምህርቲ ቀዳማይ ብርኪ እታ ሃገር፡ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ደረጃ ትምህርቲ ተጓዓዝቲ ዝጥምት ረቛሒ እውን ፀገም ክኸውን ከምዘይኽእል ኣይተ ብርሃኑ ሓቢሮም። ይኹን እንበር ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ናብ ሃገራት ዓረብ ዝውሕዛ ዝነበራ ደቂ ኣንስትዯ፡ ምንባብ እኳ ዘይኽእላ ምዃነን ድማ ምስዚ ዝፃረር ሓቂ እዩ። እገዳ እንተወፅአ እውን ስደት ይቕፅል ነይሩ'ዩ። ኤጀንሲታትን ተጓዓዝትን እዚ ረቛሕታት ሓድሽ ኣዋጅ ስምሪት ስራሕ ወፃኢ ሃገራት ምምላእ እንተዘይኽኢሎም፡ ዘይሕጋዊ ጉዕዞ ተጠናኺሩ ክቕፅል እዩ ዝብል ስግኣት ብዙሓት ኮይኑ ኣሎ።