ምሰሕሓብ ቻይናን ህንድን ብጉዳይ ማይ
ቻይናን ህንድን ዋላኳ ነቲ ናብ ዶባዊ ግጭት ከምርሕ ዝኽእል፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ተፈጢሩ ዝነበረ ወጥሪ ክህደአኦ እንተኽኣላ፡ እቲ ምትፍናን ብጉዳይ ማይ፡ ናብ ካልእ ኣከራኻሪ ምስሕሓብ ኣምሪሑ ኣሎ።
ኣብ ወቕተ መንሱን ኣብ ሰሜን ህንድን ባንግላዴሽን ዘዕለቕልቕ ሩባ ደልሂ ብመሰረት ቅድሚ ሕጂ ዝተገብረ ስምምዕ፡ ካብታ ኣብ ምንጪ ፈለግ ብርሃማፑትራ እትርከብ ቻይና፡ ዓቐንን ዓይነትን ምንቅስቓስ ሃይድሮሎጂካዊ (ማያዊ) ሓበሬታ ከምዘይተቐበለት ትግልጽ። እቲ ሓደ ካብ ዓበይቲቲ ኣፍላጋት ኤስያ ዝኾነ ብርሃማፑትራ፡ ካብ ቲበት (ቻይና) ተበጊሱ፡ ቅድሚ ምስ ፈለግ ጋንጀስ ተሓዊሱ ናብ ሰላጠ ባንግላድሽ ምፍሳሱ፡ ብህንዲ ኣቢሉ'ዩ ዝሓልፍ። ብህንዲ ገይሩ ናብ ባንግላዴሽ ዝውሕዝ ሩባ በጂንግ ብወገና ሃይድሮሎጂካዊ ነቑጥታታ ኣብ ምሕዳስ ስለእትርከብ ነቲ ሓበሬታ ከተማሓላልፎ ከምዘይከኣለት ትገልጽ። እንተኾነ ግን ቻይና፡ ሓበሬታ እቲ ፈለግ ነታ ኣብ መወዳእታ ናይቲ ፈለግ እትርከብ ባንግላደሽ ከምዝሃበታ ቢቢሲ ኣረጋጊጹ። እዚ ብጉዳይ ሓበሬታ ናይቲ ፈለግ ዝተላዕለ ምትፍናን፡ ድሕሪ'ቲ ንክልተ ወርሒ ኣብ ከባቢ ሂማልያ ዝቐጸለ ዶባዊ ምስሕሓብ ዝሰዓበ ወጥሪ'ዩ። ዘይርጉእ ኩነታት ሚኒስተር ሃብቲ ማይ ባንግላደሽ ንቢቢሲ ከምዘረጋገጾ፡ ሃገሩ ነቲ ሃይድሮሎካዊ ሓበሬታ ካብ ቻይና ከምዝተቐበለት ይሕብር። እንተኾነ ግን ቻይና እቲ ሓበሬታ ንህንዲ ክትህባ ድያ ኣይክትህባን ንጹር ኣይኮነን ዘሎ። "ምሃብ ናይቲ ኣገዳሲ ሃይድሮሎጂካዊ ሓበሬታ፡ ኣብ ኩነታት እቲ ዝጥቀስ ስራሕ እዩ ዝምርኮስ" ይብል ኣፈኛ ገንግ ሽዋን። ህንዲ፡ ኣብዚ ዝሓለፍ ቀረባ እዋን'ያ ንመጀምርታ እዋን ካብ ቻይና ሓበሬታ ክትቅበል ዘኽእላ ስምምዕ ዘረጋግጸት። ብህንዲ ገይሩ ናብ ባንግላዴሽ ዝውሕዝ ሩባ ብተወሳኺ፡ ደልሂ፡ ካብ ናይ ሞንሱን ወርሓት ወጻኢ ሓበሬታ ናይቲ ፈለግ ክዋሃባ ሓቲታ'ላ። ምንኽንያት ናይዚ ድማ፡ ቻይና፡ ነቲ ማይ ናይ ፈለግ ብርሃማፑትራ ናብቲ ጽሙእ ከባቢታታ ከይተላግሶ ጥርጣረታት ስለዘለዋ'ዩ። ቤጂን፡ ሓያሎ ጸዓት ዘመንጭዉ ዲጋታት ኣብቲ ፈልግ ሃኒጻ'ላ። እታ ሃገር ከምትብሎ፡ እቶም ዲጋታት ማይ ኣየዕቁሩን ወይ ኣየግልሱን እዮም። ስለዚ ኣንጻር ረብሓ ተፋሰስ ሃገራት ኣይክኾኑን'ዮም። እንተኾነ ግን፡ ብፍላይ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ህንዲ ተፈጢሩ ስግኣት፡ ሃንደበት ቻይና ብዙሕ ዓቐን ዘለዎ ማይ ንታሕቲ ከምዝፈስስ ከይትገብር'ዩ። ነበርቲ እታ ኣብ ዝገፍሐ ክፋል ፈለግ ብርሃማፑትራ ተደኩና ዘላ ኣብ ኣውራጃ ኣሳም እትርከብ ከተማ ዲብሩጋርህ ክምዝብልዎ፡ ማይ ናይቲ ፈለግ ኣብዚ ሓጺር እዋን ቀልጢፉ ከምዝለዓለ ክዕዘቡ ኪኢሎም ኣለዉ።