ኩባንያታት ቴክኖሎጂ፡ ውሉፋት ምህርቲታቶም ክንከውን ይደልዩ ዶ?
ዓሰርተ ሻብ ዶ፡ ብዘይ ምኽንያት ሞባይልኩም ትተናኽፉ? ሽዑ ንሽዑ ዶ ናይ ማሕበራዊ ሚድያ ገጽኩም ትኸፍቱ? ነዚ እቶም ወነንቲ ማሕበራዊ ሚድያ ተሓተትቲ እዮም።
ክስቢ ንምርካብ ክብሉ፡ ኣዝዮም ወስወስትን ወልፊ ዘትሕዙን ገይሮም እዮም ሰሪሖምዎም። ሕጂ ግና፡ ከም ፌስቡክን ጉግልን ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጂ፡ ብዘይምኽንያት ኣብ ምትንኻፍ እነሕልፎ እዋን ብምቕናስ ናብ ዋኒንና ክነተኩር ዝገብሩ መስርሓት ኣብ ምትእትታው ይርከቡ። እቶም ለውጢታት እንታይ እዮም? መምህርን ኣማኻሪ ቴክኖሎጅን ዝኾነ ኒር ኢያል፡ ትካላት ቴክኖሎጂ ዓማዊሎም ምኽንያታዊ ኣብዘይኮነ ምትንኻፍ ምህርቲታቶም ዘሕልፍዎ ግዝ፡ ክቕንሱ ብምግባር እንተሓጊዞምዎም፡ ውዒሉ ሓዲሩ ንባዕሎም ተጠቀምቲ ከምዝኾኑ ይገልጽ። ናይ ነዊሕ እዋን ትልሚ ፍረይቲ መካይን ኣመሪካ ኣብ 1960ታት፡ ድልየት ዓማዊሎም ብምሕሳብ፡ ናይ ድሕንነት ቀበቶታት ዘለወን መኪናታት ሰሪሖም ምቕራብ ጀሚሮም። ድሕሪ 19 ዓመታት ድማ ኩለን መካይን ናይ ድሕንነት ቀበቶ ክህልወን ዝድንግግ ሕጊ ጸዲቑ። ኣብ ከይዲ ድማ፡ ድሕንነተን ዝተሓለዋ መካይን ዘፍርዩ ትካላት፡ ዘሐሸ ዕዳጋ ክረኽቡ ክኢሎም። ብተመሳሳሊ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሮም፡ ኣፍረይቲ ምህርቲታት ቴክኖሎጂ፡ ናይ ባዕሎም ጥቕሚ ጥራሕ ካብ ምሕላው ወጺኦም፡ ንዓማዊሎም ዝጠቕሙ ስጉምቲታት ተግባራዊ ምግባር ጀሚሮም እዮም። ጉግል ብዝተኣታተዎ ሓዱሽ ስርሓት ኣንድሮይድ፡ ዓማዊሉ ኣብ ታብሌትን ስማርት ፎንን፡ ኣብ ዝጥቀሙዎም መተግበሪታት (applications) ገደብ ኣቐሚጡ እዩ። ኩባናያ ኣፕል 'ውን ዓማዊሉ ኣብ ገጽ እቲ ምህርቲ ዘሕልፍዎ ግዘ ንምቆጽጻር ዘኽእሎ መስርሕ ኣተኣታትዩ እዩ። ብተወሳኺ ፌስቡክን ኢንስታግራምን 'ውን፡ ግዘ ንምቁጽጻርን መቐበሊ ሓበሬታ ዝግድብን መስርሕ ኣተኣታትዮም እዮም። ትካላት ትክኖሎጂ ስጉምቲ ንምውሳድ ንምንታይ ደንጉዮም? ናይ ኢኲቲ ሪሰርች ማኔጂንግ ዳይረክተር ዝኾነ ዳኒኤል ኣይቪስ፡ ትካላት ቴክኖሎጂ ለውጢ ንምግባር ምሕሳብ ዝጀመሩ ኣብ ዙርያ ወልፊ ምጥቃም ምህርቲታት ቴክኖሎጂ ዝለዓሉ ምጉታት ምውዕወዖም ስዒቡ ከም ዝኾነ ይገልጽ። '' ኣብ ዝሓለፉ 12 ክሳብ 18 ኣዋርሕ፡ ኣብ ገጻት እቶም ምህርቲታት ቴክኖሎጂ ዝጠፍእ ግዘ፡ ዘለዎ ኣሉታዊ ሳዕቤን ብስፍሓት ምልዓሉ ስዒቡ፡ እናወሰኸ ዝመጸ ጸቕጢታት እቶም ትካላት ቴክኖሎጂ ክሓስቡሉ ገይሩዎም እዩ።'' ብፍላይ ኣፍረይቲ ስማርት ፎናት፡ ምህርቲታቶም ኢንተርኔት ምንጥቃም ምቹዋት ምዃኖም ስዒቡ፡ ዋና ተወቀስቲ ኮይኖም እዮም። ተጽዕኖታት ቴክኖሎጂ ኩባንያ ኣፕል ከም ኣብነት፡ ብምኽንያት ኣብ ህጻናት ዝረአ ወልፊ ምጥቃም እቶም ሞባይላት፡ መፍትሒ ክፈጥር ካብ ሰብሃፍቲ ጻውዒት ቀሪቡሉ እዩ። እቲ ትካል ብወገኑ፡ ኣብ 2008 ቤተሰብ ኣይፎን ንምቁጽጻር ዘኽእል ዘተኣታተወ እንትኾን፡ ቤተሰብ ደቆም ዝጥቀሙዎም ትሕዝቶታት ክቆጻጸሩ ዘኽእሎም መስርሕ ንምፍጣር ጻዕሪ እናገበረ ከምዝጸንሐ ይገልጽ። ኣብ ቀረባ ዝወጹ ሓበሬታታት ከምዝሕብሩዎ፡ ልዕሊ ፍርቂ መናእሰይ ኣመሪካ፡ ናይ ሞባይል ሱስ ኣለና ኢሎም ከምዝሓስቡ ይገልጽ። እዚ ድማ ብዙሕ ተጠቀምቲ እቶም ምህርቲታት ዘብጽሕዎ ጉድኣት ስለዝርድኡ፡ እቶም ሰብሃፍቲ እቲ ትካል ክጭነቑ ገይሩዎም እዩ። ብኻሊእ ወገን ትካላት ማሕበራዊ ሚድያ ብናይ መረዳእታን ምስጢር ኣሕሊፍካ ምሃብን ቅሌት ይሕመሳ እየን ዘለዋ። ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጂ ድማ ኣብ ቁጽጽር አዐርየን ክሰርሓ ከምዘለወን ኣይቪስ ይሕብር። ፌስቡክ፡ኣማዊሉ ክንደይ ዝኣክል ግዘ ኣብ መረብኡ ከሕልፉ ከምዘለዎም ኣብ ምፍላጥ ክሕግዝ ሓላፍቱ ከምዝኾነ እንተገልጽ፡ ትዊተር ግን ኣብዚ ጉዳይ ስቕታ እዩ መሪጹ። ተጽዕኖታት ቴክኖሎጂ ካብ ወልፊ ናይ ምንጋፍ ጽንሰ ሓሳብ ውጽኢት ቴክኖሎጂ ዝኾኑ ነገራት፡ ምጥቃም ከቋርጽ ኣለኒ ኢልኩም ዶ ሓሲብኩም ትፈልጡ? ቁጽሪ ውጽኢታት ቴክኖሎጂ ምጥቃም፡ ከቋርጹ ዝደልዩ ሰባት እናወሰኸ እዩ። እዚ ድማ ትካላት ቴክኖሎጂ ውዒሉ ሓዲሩ ከምዝጎድኦም ይፈልጡ እዮም። '' እዞም ትካላት ቴክኖሎጂ ፡ናይ ምህርቲታቶም ውሉፍ ክትከውን ኣይደልዩን'' ይብል ኒር። ወልፊ፡ ጉድኣት ከስዕብ ዝኽእል ቀያዳይ ባህሪ ስለዝኾነ። ''ብኣንጻሩ፡ ጥዑይ ብዝኾነ ኣገባብ፡ ኩሉሻብ ተጠቃሚ ምህርቶም ክትከውን እዮም ዝደልዩኻ፡ እዚ ድማ ምህርቶም ምስ እትፈትዎ እዩ ።'' ክብል፡ ኒል ንቢቢሲ ሓቢሩ። መብዛሕተኦም ሰባት እንተወሓደ ኣብ መዓልቲ፡ መብዛሕቲኡ ማሕበራዊ ሚድያ ብምጥቃም፡ ንክልተ ሰዓታት ኣብ ቴሌፎኖም የሕልፉ። ገለገለ ሰባት ድማ ልዕሊ ሽዱሽተ ሰዓታት፡ ኢንተርኔት ኣብ ምጥቃም የሕልፉ። እዚ ልክዕ ዝሰኣነ ኣጠቓቐማ ድማ፡ብፍላይ ኣብ መናእሰይ ጠንቂ ጥዕና ኣእምሮ እዩ። ተጽዕኖታት ቴክኖሎጂ '' ሰባት እቲ ዝገዝእዎ ንብረት ጉድኣት የብጽሐለይ እዩ፡ ኢሎም ዝሓስቡ እንተኾይኖም፡ እቲ ስራሕ ሕማቕ እዩ ማለት እዩ'' ይብል ኮምፒዩተር ሳይንቲስት ፕሮፌሰር ማት ጆንስ። ስለዚ ትካላት ቀልጡፍ ስጉምቲ ክወስዱ ይግባእ። እቶም ዝተወሰዱ ስጉምቲታት ባዛዕባ ኣብ ኣጠቓቐማ ኢንተርኔትን ማሕበራዊ ሚድያን ዘምጽእዎ ለውጢ ንምግምጋም ገና እኳ እንተኾነ፤ ኒር ኢያል ግን ባህሪና ክንቅይር ይግባእ በሃሊ እዩ። '' እቶም ትካላት ምህርቲታቶም ሰሓብቲ ምግባሮም ለውጢ እምበር ጸገም ኣይኮነን። ኣብ ቀረባ ጠጠው ከብልዎ ዝኽእሉ ነገር እውን ኣይኮነን።''