‘ን17 ዓመታት መምህር'ኳ እንተነበርኩ ምጽሓፍን ምንባብን ግና ኣይክእልን'
ዕባይ ሃገረ ሜክሲኮ 1940ታትን 50ታትን ጆን ኮርኮራን፡ ናይ ካልኣይ ብርኪ ትምህርቱ ዛዚሙ ኣብ ካብ ዩኒቨርሲቲ ዲግሪ ዝረኸበ እንትኾን ፡ ኣብ 1960ታት ን17 ዓመታት ዘገልገለሉ መምህር ኮይኑ'ዩ። ንሱ ምስዚ ሞያ ፍልይ ዝበለ ምሽጢር ኣለዎ።
ቖልዓ እንከለኹ ስድራይ ኩል ግዘ ሰዓራይ ከምዝኾንኩ ይነግሩኒ ነይሮም። ንፈላሞት 6ተ ዓመታት እቲ ናተይ ዝብሎ ህይወተይ ስድራ ዝነግሩኒ ዘለዉ ጥራሕ ይመስለኒ ነይሩ። ኣብ ምዝራብ ዝንጉዕ'የ ነይረ። ከም ሓፍተይ ምንባብ ክለምድ ቐዳማይ ኽፍሊ ክመሃር ናብ ቤት ትምህርቲ ይኸይድ ነይረ። ኻልኣይ ክፍሊ ምስ በጻሕኹ ግና ምንባብ ክንመሃር ግዴታና ነይሩ። ንዓይ ግና ምንባብ ልክዕ ከም ጋዜጣ ቻይና ምቕላዕ'ዩ። እንታይ ከምዝብል ዘሎ ኣይርድኣንን። ከም ቖልዓ 6፣ 7፣ 8 ዓመት እቲ ጸገም እንታይ ከምዝኾነ ፈጺሙ ኣይርድኣንን ነይሩ። ኩል ግዘ ምሸት "ኣምላኸይ፡ ጽባሕ ኣብ ምንግሀይ ምንባብ ኽኢለ ክለዓል ሓግዘኒ" እናበልኩ ክጽሊ ይዝከረኒ። ገለ እዋን ዝኾነ ተኣምር እንተረኸብኹ እናበልኹ መብራህቲ ወሊዐ መጽሓፍ ይግንጽል ነይረ። ኮይኑ ግና እቲ ተኣምር ክረኽቦ ኣይኽኣልኩን። ትምህርተይ ምስ ኸማይ ዝበሉ ምንባብ ዝኣበዮም ህጻናት ተደሚረ ናይ መወዳእታ ኮይነ እየ ወዲአ። ከመይ ገይረ ካብዚ ጸገም ከምዝወጽእ ኣይፈልጥን። መምህር "ረድፊ ሰነፋት" ኢሉ'ኳ እንተዘይጸወዐካ ተምሃሮ ግና ኣለዉ ብዚ ሽም ዝጽዉዑኻ። ሽዑ ኢኻ ድርባይ ምዃንካ እትፈልጥ። ሓደ እዋን፤ ኣብ ናይ ወለዲ ኮንፈረንስ፡ መምህረይ "ወድኹም ንፉዕ ቖልዓ'ዩ" ኢሉ ንወለደይ ነጊሩዎም'ዩ። ድሓር ናብ ሳልሳይ ኽፍሊ ተሰጋጊረ። "ንፉዕ ቖልዓ'ዩ። ክዋጽኦ'ዩ" እናተብሃልኹ ናብ 4ይ፣ 5ይ ክፍሊ ይሰጋገር። እንተኾነ ግና ኹሉ ነገር ክኽእሎ ኣይኽኣልኩን። ሓምሻይ ክፍሊ ምስ በጻሕኹ ብምንባብ ተስፋ ቖሪጸ። ንጉሆ ተላዒለ፣ ኽዳነይ ተኸዲነ፣ ናብ ትምህትርን ኲናትን ይኸይድ። እቲ መምሃሪ ክፍሊ ጸሊአዮ። ከቢድ ሃዋህዉ ስለዝነበሮ ክጸንሐሉ ዝኽእል ኣጋጣሚ የናዲ ነይረ። ሻብዓይ ኽፍሊ ምስበጻሕኩ ኣብ ደገ ኣፍ ቤት ጽሕፈት ርእሰ መምህር ኮፍ እብል ጀሚረ። ትዕቢተኛ፣ ዳርጋ ናብ ኲናት ዝኣተኹ ዝመስለኒ ሰብ ስለዝነበርኹ ካብ ቤት ትምህርቲ ተሰጒገ። ኮይኑ ግና እዚ ባህርይ ዉሽጠይ ዝስመዐኒ፣ ክኾኖ ዝደልዮ ባህርይ ኣይነበረን። ኣነ ንፉዕ ተምሃራይ ክኸዉን ባህጊ'ኳ እንተነበረኒ ግና ኣይኽኣልኩን። 8ይ ክፍሊ እንትበጽሕ ንባዕለይን ስድራይን ምጭናቕ ኣጽሊኡኒ። ባህርየይ ከመሓይሽ ኣለኒ ኢለ ድማ ወሲነ። ናይ ኣትሌቲክስን ሒሳብን ክእለት ስለዝነበረኒ፡ ቅድሚ ናብ ትምህርቲ ምኻደይ ዓርሰይ ክልዉጥ ገንዘብ ድማ ክረክብ ስለዝክእል ኣትሌት ክኸዉን ደልየ። ማሕበራዊ ክእለት'ዉን ነይሩኒ። ምስ መተዓብይተይ ይጎይዪ ኔይረ። ኣብ እዋን ምረቓ ብልዑል ነጥቢ ዝምረቑ ተምሃሮ ዘረባ ብምስማዕ ንጉስ ኣነ'የ ነይረ። ዕዮ ገዛ ድማ ኣዋልድ ይሰርሓለይ ነይረን። ሽመይ ምጽሓፍ ይኽእል'የ። ገለ ቃላት ድማ ይዝክር። ሙሉእ ሓሳብ ግና ክጽሕፍ ኣይኽእልን። ምንባብ ከምዘይክእል ግና ንዝኾነ ሰብ ተዛሪበ ኣይፈልጥን። ኣብ እዋን ፈተና ናይ ዝኾነ ሰብ ናይ ፈተና ወረቐት ይወስድ፤ ወይ ከኣ ፈተናይ ንዝሰርሐለይ ሰብ ወረቐተይ ኣሕሊፈ ይህቦ። ኣብ ሞንጎ ናይ ኣትሌቲክስ ናጻ ዕድል ትምህርቲ ረኺበ ናብ ሓደ ኮሌጅ ከይደ። "ከመይ ኣቢለ'የ ብዚ ክሓልፍ" እብል ነይረ። ኣብ መምሃሪ ክፍሊ እንትመሃር ፈተና ከቕድሐኒ ዝኽእል ሰብ ኣብ ጎነይ ሒዘ'ዩ። ኣብ ሓደ ፈተና ሓደ ፕሮፌሰር ኣብቲ ሰሌዳ ኣርባዕተ ሕቶታት ኣቐሚጡ። ኣብ ድሕሪት እየ ኾፍ ኢለ ነይረ። እቶም ሕቶታት እንታይ ዝብሉ ከምዝነበሩ ዝፈልጦ ነገር ኣይነበረንን፡ ኮይኑ ግን ናብቲ ሒዘዮ ዝነበርኩ መጽሓፍ ገልቢጠዮም። እቶም ሕቶታት ክምልሰለይ ድማ ብደገ ኣብ ከባቢ መስኮት ንዘሎ መሓዛይ ድማ ኣቐቢለዮ። ኣነ ዝጽሕፍ ዘለኹ ዘምስለኒ ተመሳሳሊ ወረቐት ድማ ሒዘ ነይረ። ክወድቕ ስለዘይደሊ ትኽክለኛ መልሲ እቲ መሓዛይ ክሰርሐለይ እየ ዝደሊ። ሓደ ምሸት ፍርቂ ለይቲ ብናይቲ ፕሮፌሰር ቤት ጽህፈት ይሓልፍ። ንሱ ኣብ ዉሽጢ ስለዘይነበረ ካራ ገይረ እቲ መስኮት ከፊተ ከም ድሙ ንዉሽጢ ኣትየ። ኣብዚ ህሞት እቲ ፈተና ዝቐድሕ ተምሃራይ ዘይኮንኩስ፡ ገበነኛ'የ ነይረ። ዉሽጢ ኣትየ ፈተናታት ምርኣይ ጀሚረ። ክረክብ ግና ኣይክኣልኩን። ሓደ ሰነዳት ዝሓዘ ዝተቖለፈ መትሐዚ ሰነድ ግና ነይሩ። ንክልተ ሰለስተ ለይቲ ተመሳሳሊ ነገር ፈቲነ። ሓደ መዓልቲ ከባቢ ሰዓት ሓደ ናይ ወጋሕታ ግና ካልኦት ሰለስተ መሓዙተይ ሒዘ ናብቲ ቤት ጽሕፈት ከይደ። ኣብ ኣርባዕተ ተስሓቢ ዝነበሩ ሰነዳት ሒዝና ወጺእና። እቲ ዝወሰድኹዎ ሰነድ ዝኸፍተለይ ሰብ ድማ ቑልፊ ሂቡኒ፡ 40 ቅዳሕ ሓደ ፈተና ድማ ረኺበ። ናብ መደቀስየይ ወሲደ፡ ሓደ ንፉዕ ዝብሎ ተምሃራይ ነቲ ፈተና ክሰርሖ ሂበዮ። "ልኡኸይ ተሳኺዑ" እናበልኹ ጨሪሐ ነቶም ሰነዳት ዝሓዘ ኣቕሓ መሊሰ ኣቐሚጠዮ። ደስ ድማ ኢሉኒ። ኣነ ምንባብ ዝምህረኒ ሰብ ዘይምንባሩ ኣሚነ ተቐቢለ ምንባር ዝጀመርኹ ሰብ እየ ነይረ። እዚ ነይሩ ናተይ ምሽጢር። መምረሃራነይን ስድራይን ካብ ኮሌጅ ዲግሪ ዝረኸቡ ሰባት ዝሓሸ ስራሕ፣ ናብራን ካልኦትን ከምዝረኽቡ ስለዝነገሩኒ፡ ብዚ እየ ዝኣምን ነይረ። ናተይ ጉያ ወረቐት ንምርካብ'ዩ ነይሩ። ብጸሎት ድዩ ብዝኾነ ተኣምር ምንባብ ክመሃር'የ። ስለዝኾነ ካብ ኮሌጅ ተመሪቐ፡ ሕጽረት መምሃራን ስለዝነበረ ድማ መምህርነት ስራሕ ረኺበ። ዝተፈላለዩ ነገራት ድማ ምሂረ። ኣትሌቲክስ ኣሰልጢነ፣ ማሕበራዊ ሳይንስ፣ ጽሑፍ'ዉን ከይተረፈ ምሂረ። ኣብ ጸሊም ሰሌዳ ግና ጽሒፈ ኣይፈልጥን። ብጣዕሚ'የ ዝፈርሕ። ተምሃሮ ሽሞም ስለዘየንብቦ ከንብቡለይ'የ ዝገብር። ኩል ግዜ ባይቶም ዝተረፉ ተምሃሮ ሸዕም ዘንብቡለይ ክልተ ወይ ሰለስተ ተምሃሮ ድማ መዲበ። ናተይ ዓብዪ ስግኣት ዝነበረ ናይ ፋካሊቲ ኣኼባ'ዩ። ኣብ ሰሙን ሓደ ግዜ ኢና ንእከብ ነይርና። ሓደ መዓልቲ ኣብ እዋን ኣኼባ ጸዊዖም ኣብቲ ሰሌዳ ሓሳባት ከስፍር ከይገብሩ ኣብ ዉሽጢ ስግኣት ተዉሒጠ ይነብር ነይረ። ምኽንያት ዘየዳለኹ ግና ናብ ኣኼባ ኣትየ ኣይፈልጥን። ኣጋጣሚ ኮይኑ እንተድኣ ተጸዊዐ፡ ዝኾነ ምልክት ምሕማም ኣርእየ ኣብ መሬት ዘፍ'የ ዝብል ይብል ነይረ። ሓፍ እንተይሉ 911'ዮም ዝድዉሉ። ተረኺበ ግና ኣይፈልጥን። መምህር እናሃለኹ ሓዳር መስሪተ። ኣብ ሓዳር እሙን ክትኸዉን ስለዘለካ ንበዓልቲ ቤተይ ብዙሕ ግዜ እቲ ሓቃዊ መንነተይ ክዛረባ ኣብ ቅድሚ መስትያት ከይተረፈ ጠጠዉ ኢለ ፈቲነ። "ኬቲ ኣነ ምንባብ ኣይኽእልን" ክብላ። ሓደ ኣጋምሸት ብሓንሳብ ኾፍ ኢልና እናሃለና፡ "ኬቲ ምንባብ ኣይኽእልን" ኢለያ። ንሳ ግና እንታይ ይብል ከምዝለኹ ክርድኣ ኣይኽኣለን። ፍቕሪ ዕዉርን ጸማምን'ዩ። ኣብ ሞንጎ ቖልዓ ተፈጢሩ። ጓልና በብግደ ኢና ትምህርታ ነንብበላ ነይርና። ኣነ ግና ነቶም ዝፈልጦም ታሪካት ድራማታት እናወሰኽኹ'የ ዝነገራ እምበር ዘንብበላ ነገር ኣይነበረንን። ሓደ እዋን ጓለይ ዝሓዘቶ መጽሓፍ ልክዕ ከም ኣደይ ኣይኾንካን ተንብቦ ዘለኻ ኢላትኒ። በዓልቲ ገዛይ ብህጻን መጽሓፍ ንባብ ክላመድ ትሰምዐኒ። ንቤት ትምህተርቲ ዝኾኑ ነገራት ክትጸዕሕፈለይ ይሓታ ስለዝነበርኹ፡ ኣብ መወዳእታ ክንደየናይ ኸቢድ ከምዝነበረ ፈሊጣ። ንዝኾነ ሰብ ተዛሪበ ኣይፈልጥን። ተምሃሮይ ግና ኣብ ዝኾነ እዋን ሓቂ ክዛረቡ ይምህሮም ነይረ። ዕረፍቲ ዝረክብ ምንባብ ዝኸኣልኹላ መዓልቲ'ዩ። ኣብ ኻልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ካብ 1961 ክሳብ 1978 ምሂረ። ንሸሞንተ ዓመት መምህርነት ጠጠዉ ድሕሪ ምባል ሓደ ነገር ተቐይሩ። ወዲ 47 ዓመት ምስ ኮንኩ፡ ባርባራ ቡሽ (ካልአይቲ ቐዳመይቲ እመቤት ኣሜሪካ) ኣብ ቴሌቪዥን ብዛዕባ ትምህርቲ ንኣባጽሕ እናተዛረበት ይርእያ። ቅድሚኡ ዋላ ሓደ ሰብ ብዛዕባ ትምህርቲ ንኣባጽሕ ክዛረብ ሰሚዐ ኣይፈልጥን። ኣነ ጥራሕ ኣብ ከምቲ ዘለኹዎ ኩነታት ዝርከብ ሰብ ገይረ'የ ዝሓስብ ነይረ። ንሓደ ሰብ ተዛሪበ መፍትሒ ክረክብ ዘይደለኹሎም መዓልታት የለዉን። ሓደ መዓልቲ ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ብዛዕባ ምንባብ ክለምዱ ናብ ቤተ ንባብ ዝኸዱ ዓበይቲ ኣሕዋተን እናስሓቓ ከዋግዓ ይሰምዕ። ክኣምን ኣይክኣልኩን። ሓደ ዓርቢ ኣጋምሸት ናብ ሓደ ቤተ ንባብ ከይደ፡ ነታ ዳይሬክተር ፕሮግራም ምጥፋእ መሃይምነት ምንባብ ከምዘይኽእል ነጊረያ። ንሳ ነይራ ኣብ ኣጋ ዕብየተይ ብዛዕባ ጸገመይ ዝተዛረብኹዋ ካልኣይቲ ሰብ እያ። መምህር ዘይኮነት ምንባብ እትፈቱ፡ ሓደ ሰብ ድማ ከመይ ከምዘንብብ ከይፈለጠ ክሓልፍ የብሉን እትብል፡ ጓል 65 ዓመት መምህር ነይራትኒ። ፈላሞት መዓልታት ጽሕፈት ክፍትን ትነግረኒ። ብዛዕባ ስምዒታተይ እትዛረብ ግጥሚ ድማ ንፈለማ እዋን ዝጸሓፍኹዋ ነይራ። ክሳብ ሻድሻይ ክፍሊ ምንባብ ምሂራትኒ። ሞይተ ናብ ገነት ዝኣተኹ መሲሉ ተሰሚዑኒ። ዘይተምሃርኹ ሰብ ምንባረይ እናተሰምዐኒ ግና ሸዉዓተ ዓመት ወሲዱለይ። ምንባብ ድሕሪ ምጅማረይ ግና በኽየ፣ በኽየ በኽየ.....ኮይኑ ግና ሓደ ዓብዪ ክፍተት ኣብ ህይወተይ መሊአ። ምንባብ ዘይኽእሉ ኣባጽሕ ኣብ እዋን ቁልዕነቶም ብስነ ልቦና፣ መንፈሳዉን ዓለማዊ ትምህርትን ዝተገለሉ'ዮም። ትምህርቲ ንምጥንኻር ታሪኸይ ክዛረብ ከምዘለኒ ብመምህረይ ተነጊሩኒ። ኣነ ግና "ኣይኸዉንን። ኣብዚ ማሕበረሰብ ን17 ዓመታት ነቢረ'የ። ደቀይን ሰበይተይን ኣብዚ'ዮም ዘለዉ። ኣነ እዚ ታሪክ ኣይዛረብን" ኢለ። ድሓር ግና ክገብሮ ከምዘለኒ ወሲነ። ብጣዕሚ ዘጨንቕ ምሽጢር'ዩ ነይሩ። ኣብ መላእ ኣሜሪካ ታሪኸይ ተዛሪበ። ንዓመታት ሓቢአዮ ዝነበርኹ ምሽጢረይ ንመላእ ዓለም ተነሲሀ። ኣብ ምድላዋት ላሪ ኪንግ፣ ኤቢሲ፣ ኦፕራ ተዓዲመ። ንብዙሓት ታሪኽ ምንባብ ዘይኽእል መምህር ምስማዕ ዘሐጉስ ኣይነበረን። ሰባት ግና ተስፋ እንተሃልዩ መፍትሒ ኣሎ'ዩ ዝብል ነገር ክፈልጡ'የ ዝደሊ ነይረ። ን48 ዓመታት ኣብ ጸልማት'የ ነይረ። ኣብ መወዳእታ ግና ኣብ እንግድዓይ ተሓዚሉ ዝነበረ መንፈስ ምቕባር ኽኢለ'የ።