ምስ ኮሮናቫይረስ ተታሓሒዙ ኣብ ኣፍሪቃ ዝተዘርገሐ ግጉይ ሓበሬታ
ኮሮናቫይረስ ኣብ ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ዘስፋሕፋሓሉ፡ ንኣህጉር ኣፍሪቃ ምስ ኮሮረናቫይረስ ብምትሕሓዝ ዘይቅኑዓት ሓበሬታት ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ከዕለቅልቑ ይርኣዩ ኣለዉ።
ተምሃሮ ኣብ ማዳጋስካር ገለ ካብኦም እዞም ዝስዕቡ ዝስዕቡ እቶም ብብዝሒ ኣብ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ክቀባበለሎም ዝተራዩ ዘይቅኑዓት ሓበሬታታት እዮም 1. ኣፍሪቃ መድሃኒት ኮቪድ 19 ከይተፍሪ ሽርሕታት ተኣሊሙ ፕረዚደንት ማዳጋስካር ኣንድሪ ራጆሊና ነቲ ሃገሩ ተፍርዮ ዘላ መድሃኒት ኮቪድ 19 ስሚ ክውስኾሉ ብውድብ ጥዕና ዓለም ዘይተኣደነ ሰልዲ ተዋሂብዎ ካብ ዝብል 'ናይ ሓሶት' ዜና ክንጅምር። እዚ ዜና እዚ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ብብዝሒ ካብ ዝተነበበን ሰብ ብብዘሒ ካብ ዝተቐባበለሉን ጽሑፍ እዩ፡ ኣብቲ ጽሑፍ ውድብ ጥዕና ዓለም ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ነብሰን ተሞርኲሰን መድሃኒት ኮቪድ 19 ከማዕብላ ኣይደልየን'ዩ ዝብል'ውን ተወሲኽዎ ኣሎ። እዚ ጽሑፍ እዚ ኣብ 23 ሚያዝያ ኣብ ኣንጎላን ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎን ኮይኑ ካብ ዝጥቀም ተጠቃሚ ፌስቡክ እዩ ብቋንቋ ፈረንሳ ተጻሒፉ ንመጀመርታ ግዜ ወጺኡ። እቲ ጽሑፍ ድሒሩ'ውን ኣብ 14 ግንቦት ኣብ ታንዛንያ እትሕተም ጋዜጣ ኣብ ገጻታ ኣስፊራቶ፡ ኣብታ ኣብ ታንዛንያ ዝተሓተመት ጋዜጣ ድማ ፕረዚደንት ማዳጋስካር ነቲ ውድብ ጥዕና ዓለም ዘቕረበሉ መጠን ሰልዲ ከምዝተቐበለ ምስ ፍራንስ24 ኣብ ዝገብሮ ቃለ መሕተት ምግላጹ ኣብታ ጋዜጣ ሰፊሩ ይርከብ። እዚ ጽሑፍ እዚ'ውን ሰብ ብብዝሒ ክቀባበለሉ ተራእዩ። ፕረዚደንት ማዳጋስካር ኣንድሪ ራጆሊና ምስ ፈረንሳ 24 ኣብ 11 ግንቦት ቃለ መሕተረት ኣካይዱ ነይሩ እዩ እንተኾነ ካብ ውድብ ጥዕና ዓለም ገንዘብ ቀሪብለይ ተቐቢለ ኣይበለን፡ ከም ኣርእስቲ'ውን ኣብቲ ቃለ መሕተት ኣይተላዓለን። ውድብ ጥዕና ዓለም እዚ ዜና ሓሶት ምኳኑ ንቢቢሲ ከረጋግጽ ክኢሉ ኣሎ፡ መንግስቲ ማዳጋስካር'ውን እቲ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ዝዝርብ ዘሎ ነገር ካብ ሓቂ ዝርሓቀን ጠቐነን ምኳኑ ሓቢሩ። ማዳጋስካር ብውሽጣዊ ዓቕማ ዘማዕበለቶ መድሃኒት ዋላ ድኣ ብሓቂ ንኮቪድ 19 የሕዊ ድዩ እኹል መረጋገጺ ኣይሃሉ፡ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ግን ጠሊበን ይወስድኦ ኣለዋ። 2. 'ሚኒሰትር ጥዕና ታንዛንያ ብኮሮናቫይረስ ተለኺፋ' ሚኒሰትር ጥዕና ታንዛንያ ኡሚ ምዋሊሙ ብኮሮናቫይረስ ተለኺፋ ዝብል ዜና ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ብብዝሑ ሰብ ክቀባበለሉ ዝተራኣየ ዜና እዩ። እዚ'ውን እንተኾነ ውጽእ ሓሶት እዬኡ። እቲ ነዚ ዜና ዝሰርሐ ውልቀሰብ፡ እታ ሚኒስተር ኣብ ትዊተር ጽሒፋቶ ዝበሎ ብምስኣል (ስክሪን ሾት) እዩ ነቲ ዜና ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ለጢፍዎ። እቲ ብቋንቋ ስዋህሊ ዝተጸሓፈ ጽሑፍ " ኣጋጣሚ ኮይኑ ብኮሮናቫይረስ ተለኺፈ ኣለኹ፡ እንተኾነ ኣብ ቅድመ ግንባር ኮይነ ንሃገረይ ካብ ምግልጋል ኣይክዓግተንን'ዩ" ዝብል እዩ። እንተኾነ እዚ ጽሑፍ እዚ ኣብ ትዊተር ናይታ ሚኒሰትር ከም ዝተጻሓፈ ድኣ ይገለጽ'ምብር ኣብቲ ናይታ ሚኒሰትር ናይ ትዊትር ገጽ ከምዚ ዓይነት ጽሑፍ ኣይተጻሕፈን። ሚኒሰትር ኡሚ ምዋሊሙን ሚኒስትሪኣን'ውን እዚ ዜና እዚ ስኑዕ ምኳኑ ንቢቢሲ ከረጋግጹ ክኢሎም እዮም። 3. ሓለፍቲ ደቡብ ሱዳን መከላኸሊ ኮሮናቫይረስ ተባሂሉ 'ካርድ' ተዓዲልዎም ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳላቫ ኬርን ላዕለዎት ሓለፍቲ እታ ሃገርን መከላኸሊ ዝኾነ ዓይነት ቫይረስ እዩ ተባሂሉ ናይ ሓሶት ካርድ ከምዝተውሃቦም ዝገለጽ ጽሑፍ'ውን ካብቲ ሰብ ብብዝሒ ዘንበቦ ጽሑፍ እዩ። እቲ ኣብ ፌስቡክ ዝተለጠፈ ብስእሊ ዝተሰነየ ጽሑፍ ፕረዚደንት ሳልቫኬርን ካልኦት ላዕለዎት ሓለፍቲ እታ ሃገርን ነቲ ካርድ ከመይ ገይሮም ከምዝጥቀምሉ እናተዓዘቡ ዝብል ጽሑፍ መብርሂ ዝተገበረሉ ስእሊ ተሰንዩ እዩ ወጺኡ። እንተኮነ እዚ ካርድ ናይ ብሓቂ ንቫይረሳት ናይ ምክልኻል ዓቐሚ ኣለወ ድዩ ዝተገለጸ ነገር የለን። ውሃቢ ቃል መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ እቲ ንብረት ሰብ ካብ መንግስቲ ጃፖን ዝተለገሰ እዩ ኢሉ ከምዘምጽኣሎምን እንተኾነ እቲ መከላኸሊ ዝተብሃለ ካብ ውድብ ጥዕና ዓለም ዝኾነ ኣፍልጦ ከምዘይተውሃቦ ምስ ኣረጋገጹ ካብ ምጥቃም ደው ከምዘበሉ ሓቢሩ። ኢምባሲ ጃፓን ኣብ ደቡብ ሱዳን ሃገሩ ምስዚ ዝብሃል ዘሎ ዛዕባ ዝኾነ ዓይነት ምትእስሳር ከምዘይብላን፡ ካብ ጃፓን ናብ ደቡብ ሱዳን ዝውሃብ ዝኾነ ዓይነት ሓገዛት ብመንገዱ ክኸውን ይኽእል ከምዝነበረ ሓቢሩ። እዚ ከምዚ ዓይነት መሳርሒ ኣብ ካልእ ሃገራት'ውን መከላኸሊ ኮሮናቫይረስ እናተባሃለ ክሽየጥ ተራእዩ እዩ፡ ኣባላት ባይቶ ሩስያ'ውን ክጥቀምሉ ተራእዮም እዮም። 4. ፕረዚደንት ታንዛንያ ሰባት ማስክ ከይገብሩ ከልኪሉ ፕረዚደንት ታንዛንያ ጆን ማጉፉሊ ህዝቢ መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጨ ከይገብር ኣዚዙ ዝብል ዜና'ውን ኣብ ማሕባራዊ ሚድያ ብብዝሑ ሰብ ካብ ዝተቀባበለሉ ናይ ሓሶት ዜና እዩ። ኣብቲ ዜና እቲ ፕረዚደንት ማስክ ምግባር ኣብ ሰብ ፍርሒ ከምዘስርጽን ዓለምለኻዊ በረራታት ምስ ጀመረ ንበጻሕቲ ሃገር ግጉይ ምስሊ ብምገፍጣር ከጉድሎም ከምዝኽል ኢሉ ዝብል'ውን ይርከቦ። እዚ ፕረዚደንት ጆን ማጉፉሉ ኢልዎ ዝተባሃለ ግን ሓሶት እዩ። ውሃቢ ቃል እቲ ፕረዚደንት ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ህዝቢ ነቲ ብሽም ፕረዚደንት እታ ሃገር ዝተሰነዐ ዜና ግጉይ ምኳኑ ክርዳእ ብምምሕጻን፡ መንግስቲ ታንዛንያ ህዝቢ ኣብ ህዝባዊ ቦታታት መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ክገብርን ኣካላዊ ምርሕሓቅ ከተግብርን ከምዝምዕድ ሓቢሩ። እንተኾነ ብዙሓት ታንዛንያውያን መንግስቶም ብዛዕባ ኮሮናቫይረስን ብዝሒ ዝተለኸፉን እኹል ሓበሬታ ይህብ ከምዘየሎ'ዮም ዝገልጹ።