"እቶም ንዶክመንታሪ ዝመስከሩ ሕጂ ይቕሬታ ይሓቱና ኣለው" ኮማንደር ኣስገለ ወልደስላሰ
መዓልቱ ዓርቢ 30 ጥቅምቲ 2011 ዓ.ም እዩ።
ኮማንደር ኣስገለ ን ሓደ ዓመትን ኣርባዕተ ወርሕን ዝተኣሰረ ኮይኑ፡ ኣብ ኮሚሽን ፖሊስ ኣዲስኣበባ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ብምእሳሩ፡ ኣእጋሩ ለሚሶም ሕጂ ክንቀሳቐስ ኣይኽእልን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ቂሊንጦን ቃሊቲን፡ ሓላፊ ብተና ኣድማ ኮይኑ ዝሰርሕ ዝነበረ ኮማንደር ኣስገለ ወልደጊዮርጊስ ንኣኼባ ከም ዝድለ ተነጊሩዎ። ካብ ሜቴክ፣ ቤት ህንጸት፣ ሃገራዊ ኤጀንሲ መረዳእታን ድሕነትን ዝመጽኡ ሰራሕተኛታትን መርመርቲ ፖሊስን ዝርከቡዎም ሰባት ድማ፡ ኣብታ ዕለት ኣብ ኮሚሽን ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ንዝተጸውዕሉ ኣኼባ ክሳተፉ ኣብ ሰዓቶም ተረኸቡ። ኮማንደር ኣስገለ ወልደጊዮርጊስ፡ ብቐረባ ምስ ዝፈልጦም መሳርሕቱ ሰላምታ ተለዋዊጡ ናብ መአከቢ ኣዳራሽ ኣምሪሖም፤ ኩሎም ቦትኦም ሓዙ። ርእሰ ጉዳይ እቲ ኣኼባ፡ "ብገበን ዝሕተት ሰብ ስለ ዘሎ ኣብዚ ኢኹም ክትጸንሑ" ዝብል ምዃኑ ሃንደበት እንትሕበረሎም፡ ነጠባ ኮይኑዎም። ትካል ጸጥታ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ 27 ዓመታት ብኣባላት ህወሓት ዝሰተዓብለለን፡ ኣብ ልዕሊ እሱራት ከቢድ ምግሃስ ሰባዊ መሰላት ፈጺሞም ዝብል ክስታት ይቐርበሉ ነይሩ'ዩ። "ኣብታ ዕለት ዝጻረ ነገር ኣሎ ተባሂልና ኣብ ፖሊስ ኮሚሽን ኣዲስ ኣበባ ክንጸንሕ ተገይሩ" ዝብል ኮማንደር ኣስገለ፡ ክሳብ ሰኑይ ድሕሪ ቐትሪ ከም ዝጸንሑ ይዛረብ። "ሰዓት 10፡00 ድሕሪ ቐትሪ ናብ ቤት ፍርዲ ቐሪብና፤ ድሕሪ ሰዓት ክልተ ናይ ምሸት ድማ ክህልው'ዮም ኢልና ብዘይገመትናዮም ዓጀብቲ ፖሊስ ፌደራልን ምክልኻልን ተሰኒና ናብ ቤት ፍርዲ ልደታ ተወሲድና ክሳብ ፍርቂ ለይቲ ኣብኡ ጸኒሕና። ድሕሪኡ ናይ 14 መዓልቲ ቖጸራ ተዋሂቡና ናብ ዝነበርናዮ ተመሊስና" ይብል። በዚ ኣጋጣሚ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣትዩ ክሳብ መንግስቲ ብምሕረት ዝፈትሖ ንሓደ ዓመትን ኣርባዕተ ወርሕን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝጸንሐ ኮማንደር ኣስገለ፡ ኣብ ፈላሞት 10 መዓልታት ዛሕሊ ኣብ ዘለዎ ክፍሊ ብምእሳሩ ንከቢድ ጸገም ጥዕና ተቓሊዑ ብሓገዝ ሕክምና እዩ ዝነብር ዘሎ። "እቲ ዝነበርኩሉ ቦታ ትሕቲ መሬት ኮይኑ ሓያል ቀዝሒ ዘለዎ ቦታ'ዩ። ብዙሕ ናይ ጥይት ውቃዕ ዘለኒ ሰብ ስለ ዝኾንኩ እቲ ዛሕሊ ኣይክእሎን ካብዚ ኣውጽኡኒ ኢለ ናብ ቤትፍርዲ ኣመልኪተ፤ ክሰምዐኒ ግን ኣይክኣለን። 10 መዓልቲ ምስ ጸናሕኹ ድማ ለሚሰ" ይብል። እዚ ቤት ማእሰርቲ ትሕቲ ምድሪ፡ ፖሊስ ኮሚሽን ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘስርሖ ሓድሽ ህንጻ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ምዃኑ፡ ካብ ኣንደበት እቲ ኮማንደር ሰሚዕና። ኣብዚ ቦታ፡ ዝተፈላለየ ሓደ ሰብ ጥራሕ ዝሕዛ ጸበብቲ፣ ብርሃን ጸሓይ ዘይኣትወን ክፍልታት እንትህልዋ፡ እቲ ቦታ ማይ ስለ ዝነትዕ ዛሕሊ ዝፈጥር ምዃኑ ኮማንደር ኣስገለ ገሊጹ። ቅድሚ ናብቲ 'ህይወተይ ዝቐየረ ሕሱም ቦታ' ዝብሎ ጸልማት ክፍሊ ምእታው፡ ንሰለስተ ወርሒ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ዝጸንሑ ካልኦት እሱራት ተኣሲሩ'ዩ። "ኣብ ፖሊስ ኮሚሽን ናብ ዝርከብ ግዚያዊ ቤት ማእሰርቲ ክንኣቱ ከለና፡ ካብ ሜቴክ፣ ብሄራዊ ኤጀንሲ መረዳእታን ድሕነትን ዝመጽኡ እሱራት'ዮም ዝብል ምስ ሰምዑ፡ ሆ! ኢሎም። እቲ ኩነታት እናሃድአ ንሕና'ውን ከም ሰብና ሰባት ምዃንና እናፈለጡ ምስ መጽኡ ድማ፡ ገለ ሰባት ተፈሊና ናብ ትሕቲ ምድሪ ተወሲድና" ክብል ነፍሲ ወከፍ ብዛዕባ ዘሕለፈን መዓልታት ብሓዘን የዘንቱ። ጸገም ጥዕና ገጢሙዎ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ቃሊቲ ናብ ዝርከብ ሕክምና ዝተወስደ ኮማንደር ኣስገለ፡ ኣብቲ ሕክምና እናተሓለወ ን 10 ኣዋርሕ ናብ ፍርዲ ቀሪቡ ከም ዘይፈልጥ ይዛረብ። "ካብ መዓንጣይ ንዓቐብ ኣይሰርሕን" መንግስቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ብዝተፈላለዩ ገበናት ዝተኸሰሱ፡ ኣብ ሓላፍነት ዘይነበሩ'ዮም ዝበሎም 63 ጥርጡራት ክሶም ኣቋሪጹ ብምሕረት ክሳብ ዝፈትሕ፡ ኮማንደር ኣስገለ ሕክምንኡ እናተኸታተለ ብሓይልታት ጸጥታ ክሕሎ ጸኒሑ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ካብቲ ሆስፒታል ክወጽእ ተነጊሩዎ ኣብ ገዝኡ ዝርከብ ኮይኑ፡ ክሱ'ውን ተቛሪጹ ኣሎ። "ስድራይ ቀትርን ለይትን ካብ ጎነይ ኣይፍለዩንን፤ ዳርጋ ልዕሊ ዓመት ምሳይ ተኣሲሮም'ዮም" ዝብል ኮማንደር ኣስገለ፡ ተኣሲሩ ሰብነቱ ምስ ለመሰ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ደብረብርሃን ዝመሃር ዝነበረ ወዱ፡ ትምህርቱ ኣቋሪፁ ከላዕሎ ከም ዝተገደደ ይገልፅ። ሸውዓተ ለካቲት 2011 ዓ.ም ሕማም ከም ዝጀመሮ ዝዛረብ እቲ ኮማንደር፡ ሓሚሙ መርፍእ ድሕሪ ምውግኡ ከም ዝለመሱ'ዩ ዝዛረብ። ሕጂ ብዛዕባ ዝርከበሉ ኩነታት ጥዕና ዝሓተትናዮ ኮማንደር ኣስገለ፡ ነብሱ ክኢሉ ክሸይን፣ ፍታን ክፍትን ኮነ ደው ክብል ከም ዘይኽእል ኣውጊዑና። "ካብ ከብደይ ሰገራ ኣይወጽአለይን፣ ሽንቲ'ውን ኣይሸይንን። ዓመት ዝኣክል ብመሳርሒ ሕክምና እየ ዝሸይን ዘለኹ። ሓካይም ከም ዝበሉዎ ካብ መዓንጣይ ንዕቅብ ኣይሰርሕን፤ ናይ ነርቭ ጸገም መዓንጣይ ጨቢጡ ሒዙኒ ስለ ዘሎ ተገዲመ'የ ዝውዕል"። መራሒ ሽድሽተ ስድራ ኮማንደር ኣስገለ ወልደጊዮርጊስ፡ ኣብ ከባቢ 1980 [ኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ]፡ ስርዓት ደርግ ንምድምሳስ ይካየድ ናብ ዝነበረ ቃልሲ ተጸምቢሩ። ኣብቲ እዋን፡ ማህረምቲ ጥይት ኣጋጢሙዎ'ዩ። ብሃንደበታዊ ማእሰርቱ ስድርኡ ንጥዕናውን ቁጠባውን ቅልውላው ከም ዝተቃልዑ ዝዛረብ ኮማንደር ኣስገለ፡ "በዓልቲ ቤተይ ሓሚማ ጸቕጢ ደም ሒዙዋ ናብ ሕክምና ትመላለስ እያ ዘላ፤ ኣላዪ ስድራ ኣነ ስለ ዝነበርኹ ዓብዪ ማሕበራዊ ቅልውላው'ዩ ወሪዱኒ። ሕጂ ጥሮታ ኣኽቢሮምለይ ኣለው፤ ግን ሰብ እናዋጽአ ናብራ ይሕግዘኒ ኣሎ" ኢሉ። "ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ብጸርፊ'የ ኣሕሊፈዮ" ፖለቲከኛታትን ጋዜጠኛታትን እሱራት ብምፍታሕ ስርሑ ዝጀመረ መንግስቲ ቐዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ብርክት ዝበሉ ኣብያተ ህንጸት እታ ሃገር ማእለያ ዘይብሉ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝፍጸሞም፣ ሰባት ኣካሎም ዝጎድለሎም ምንባሮም ገሊጹ። 'ማእከላዊ' እናተባህለ ዝፍለጥ ቤት ማእሰርቲ፡ ሓደ ካብቶም ኣብ ልዕሊ እሱራት 'ብዙሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት' ዝፍጸመሉ ዝነበረ ምዃኑ ተገሊጹ፤ ድሓር ክዕጾን ንበጻሕቲ ክፉት ክኸውንን ተገይሩ ነይሩ። ክፍልታት ቤት ማእሰርቲ 'ማእከላዊ' መንግስቲ፡ ኣብታ ሃገር ሰፊሕ ገበን ግዕዝይናን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ይፍጸም ምንባሩ እንትኣምን፡ ቀንዲ ፈጸምቲ እዚ ገበን ዝበሎም ድማ፡ ትካላት ኤጀንሲ መረዳእታን ድሕነትን፣ ቤት ህንጸትን ሜቴክን'ዮም። ኣብዞም ትካላት ዝሰርሑ ዝነበሩ ብርክት ዝበሉ ጥጡራት ብሕጊ ክሕተቱ እንትግበር፡ ብማዕኸናት ዜና እታ ሃገር ዝቐርቡ ሰነዳዊ ምድላዋት [ዶክመንታሪታት] ኣሰንዮምዎ'ዮም። ኣብ ቤት ህንጸት ተፈጺሞም ንዝተብሃሉ ገበናት ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዘቃልዕ ተባሂሉ ኣብ ዝቐረበ ምድላው፡ እሱራት "ጽፍሮም ይንቀል፣ ማይ ዝመልኣ ጎማ ኣብ ፍረነብሶም ይንጥልጠል" ምንባሩ ተዘንትዩ። እዚኦም፡ "ትግርኛ ብዝዛረቡ ሓለውትን ኣመሓደርትን እቲ ቤትማእሰርቲ" ተፈጺሞም ክብሉ ሰብ ታሪኽ ኮይኖም ዝቐረቡ ሰባት ተዛሪቦም። ኮማንደር ኣስገለ ወልደስላሰ፡ ኣብ ቤት ህንጸት ቂሊንጦን ቃሊቲን ኣብ ዝሰርሓሉ ዝነበረ እዋን፡ ኣብ ከምኡ ዓይነት ስራሕ ኢድ ከም ዘይነበሮ ይምጉት። ዘኽሰሶምን ዘእሰሮምን ድኣ እንታይ'ዩ? "ትሸዓተ ኮይንና ተኣሲርና፡ ደሓር ሸሞንተ ኮይንና፤ ንዓና ድማ 400 ዝኾኑ እሱራት ቤት ማእሰርቲ ቂሊንጦ ኣቃጺሎም ኢልኩም ኣሲርኩም ካብ ቅሊንጦ ናብ ሸዋሮቢት ወሲድኩም ንፖሊስ ፌደራል ሂብኩም፤ ስልጣን ብዘይኣግባብ ተጠቒምኩም እትብል ሓደ ዓይነት ክሲ'ያ ቐሪባትልና" ኢሉ ኮማንደር ኣስገለ። ብሓምለ 13 2018 ኣብ ቤት ማእሰርቲ ቂሊንጦ ኣብ ዝተፈጥረ ዕግርግር፡ እሱራት "ክንፍታሕ እናተገበአና ኣይተፈታሕናን፡ ስለዚ ካብዚ ኣይንወፅእን መግቢ'ውን ኣይንበልዕን" ኢሎም ከም ዝኣደሙን ሓደጋ ቓጸሎ ሓዊ ከም ዘጋጠመን ኣብቲ እዋን ተገሊጹ ነይሩ። "ካብኡ ንደሓር ኣብቲ ቀፅሪ፡ መንብዒ ትኪ ተሰዲዱ። መካይን መጥፋእቲ ባርዕ ሓዊ ኣትየን። በተንቲ ኣድማ ድማ ናብቲ ውሸጢ ክኣትዩ ሪእና" ክብል ኣብቲ እዋን ብግብረ ራዕዲ ተጠርጢሮም ተኣሲሮም ካብ ዝነበሩን ጸኒሖም ካብ ቤት ማእሰርቲ ካብ ዝወጽኡን ሓደ ዝኾነ ፍቕረ ማርያም ኣስማማው ገሊጹ ነይሩ። እዚ ኩነታት እንትፍጠር ኣብቲ ቦታ ከም ዘይነበረ ዝገልጽ ኮማንደር ኣስገለ፡ "ተጋሩ ዝኾንና ተመሪጽና ኢና ተኣሲርና" ኢሉ ይኣምን። እቲ ኮማንደር ዝርከቦም ኣብ ዝዋይ፣ ሸዋሮቢት፣ ቅሊንጦ፣ ቃሊቲ ዝነበሩ ሰራሕተኛታት ቤትህንጸት ብሓደ ዓይነት ክሲ ከም ዝተኣሰሩ'ውን ኣውጊዑና። "ኮነ ተባሂሉ ነባር ተጋደልቲ ስለ ዝኾንና፤ ተጋሩ ስለ ዝኾንና ኢና ተኣሲርና ኢለ እየ ዝኣምን፤ እዚ ብተግባር ርኢናዮ ኢና። ነቲ እሱር ኣኪብካ እንተዝንገር ነይሩ'ውን እገለ በዲሉኒ ዝብል ኣይትረኽብን። ሕዚ እኮ መጺኦም ይቕሬታ ይብሉና ኣለው። ኣሰርትና'ውን ሓስዮም ክሰዱና እምበር ተፈሪዱና ብትኽክል ክንእሰር ኢና ዝብል ግምት ኣይነበረናን" ሕጂ መንግስቲ ብፖለቲካዊ ውሳኔ ከም ዝፈትሖም ዝገልጽ ኮማንደር ኣስገለ፡ ህዝቢ ተቓሊሱ ግን ስርዓት ክመልስ፣ ትካላት ፍርዲ ካብ ጸቅጢ መንግስቲ ናጻ ክኾና ክጽዕር ኣለዎ ኢሉ። "ኣነ ሃገር ብሓሶት ከም እትምራሕ፣ ሰባት ብቐሊሉ ክተጥቅዕ ከም እትኽእል ተረዲአ እየ፤ ከምኡ ኢሉ ይነብር'ዶ ኣይነብርን ካልእ ነገር ኮይኑ እዚ ግን ህዝቢ'ውን ይርድኦ ኣሎ ኢልና ተስፋ ንገርብር" ኢሉ።