ኮቪድ-19፡ ኮሮናቫይረስ ንምክልኻል ንገብሮም ጥንቃቐታት ብሓደ ጊዜ ዘማልእ ምህዞ ኢትዮጵያዊ
ተክለወልድ ወልደየሱስ ዋና ናይቲ ምህዞ እዩ። ምህዝኡ ድማ ንሶል (ጉዝጓዝ) ጫማ የጽሪ፤ ሰባት ዝተኸደንዎ ክዳን ብጸረ-ተህዋስ ይሓጽብ፤ ረስኒ ሰብነት ይዕቅን፤ ጸገም ጥዕና ንዘጋጠሞ ሰብ ፈልዩ ናብ ትካል ጥዕና ንክኸይድ ብጽሑፍን ድምጽን ሓበሬታ ይህብ።
ለብዒ ኮሮናቫይረስ ንምክልኻል ክማልኡ ዘለዎም ቅድመ ኩነት ከይፈጸመ እቲ ማሽን ናብ ዝተገጠመሉ ቦታ ወይ ትካል ክኣትው ንዝፍትኑ ሰባት እውን መገዲ ብምዕጻው ከይኣትዉ ይከላኸል። ረስኒ ሰብነቶም ዝወሰኸ ሰባት እንተሃልዮም እውን ብተመሳሳሊ ፈልዩ ምልክት ከምዝህብ መሃዚ ተክለወልድ ወልደየሱስ ይዛረብ። ቀንዲ ስራሕ'ቲ ማሽን ኮሮናቫይረስ ብምትንኻፍ ዝመሓላለፍ ብምዃኑ ሰባት ካብ ምትንኻፍ ነጻ ክኾኑ ምግባር'ዩ። ብዘይካ'ዚ መንበሪ ገዛ ኾነ ናይ ስራሕ ቦታ ካብ ባክቴሪያን ቫይረስን ነጻ ንምግባር ዓሊሙ ዝተሰርሐ እዩ። ናብ ካልኦት ንጥፈታት ቅድሚ ምእታዉ፡ ሰባት ኣእዳዎም ንኽሕጸቡ ብጽሑፍን ድምጽን መልእኽቲ የሕልፍ። እቲ መልእኽቲ ብቋንቋ እንግሊዝኛ ይዳሎ ከምዘሎ ዝሓበረ መሃዛይ ተክለወልድ ብኻልኦት ኣብ ኢትዮጵያ ዝዝረቡ ቋንቋታት'ውን ንኽስራሕ ሓሳብ ከምዘለዎ ንቢቢሲ ተዛሪቡ። ንሱ ከምዝበሎ፡ ምህዝኡ ኣብ መእተዊ ዝኾነ ይኹን ቤት ዕዮን መንበሪ ገዛን ብቐሊሉ ተገጢሙ ኣገልግሎት ክህብ ዝኽእል'ዩ። ክዳን ብዘይራሕሲ ብኬሚካል ምንጻግ? መብዛሕቲኦም ጸረ-ህዋሳት ዝኾኑ ኬሚካላት ብመልክዕ ፋሳሲ ዝዳለዉ ወይ ራሕሲ ዘለዎም እዮም። ተክለወልድ ግን ምህዝኡ ካብዚ ዝተፈለየ ከምዝኾነ ይዛረብ። ካብታ ማሽኑ ዝንጸግ ኬሚካል ኣብ ልዕሊ ክዳን ሰባት ዝኾነ ዓይነት ራሕሲ ከይፈጠረ'ዩ ዘጽርይ። ነዚ ንምግባር ከኣ ክልተ ነገራት ይጥቀም። እቲ ቐዳማይ ልዑል መጠን ሙቐት ክኸውን ከሎ፤ እቲ ኬሚካል ኣብ ክዳን ሰባት ራሕሲ ከይፈጠረ ክብተን ይገብሮ። እቲ ካልእ መገዲ ድማ 'ኣውቶማይዜሽን' [ ፈሳሲ ናብ ኣዝዮም ደቀቕቲ ደረቕ ነገራት ናይ ምቕያር መስርሕ] ይበሃል። 'ኣልትራሶኒክ ኦውቶማይዘር' ዝበሃል መሳርሒ ብምግጣም ይፍጸም። እዚ መሳርሒ ነቲ ኬሚካል ናብ ትኪ ወይ ደበና ዝመስል ነገር ብምቕያር'ዩ ናይ ምጽራይ ስርሑ ዝሰርሕ። ጫማ ንምጽራይ ድማ ነቲ ጫማ ምውጻእ ወይ ምግልባጥ ኣድላዪ ኣይኮነን። ሰባት ደው ኣብ ዝበሉሉ ቦታ'ዩ ኩሉ ነገር ዝውዳእ። መበገሲ ምህዞ "እቲ ቫይረስ ኣብ ሓጺን ክሳብ ክንድዚ ሰዓታት፤ ኣብ ፕላስቲክ ክንድዚ፤ ኣብ ኣየር ድማ ክሳብ ክንድዚ እናተበሃለ ይግለጽ። ስለዚ እቲ ቫይረስ መዓዝን ብኸመይን ክረኽበካ ከምዝኽእል ስለዘይፍለጥ ናብ ገዛን ናይ ስራሕ ቦታን ክንኸይድ ከለና ስግኣታት ይሓድረና" ይብል ተክለወልድ። "ኢድና'ኳ ጽሩይ እንተኾይኑ ብዝተፈላለዩ ኣቑሑ ወይ ከኣ ኣብ ክዳንንና ነቲ ቫይረስ ክነጽንሖ ንኽእል ኢና" ዝብል ስክፍታ ከምዝህሉ'ውን የረድእ። ስለዚ እቲ ማሽን ንኢድ፣ እግርን ክዳንን ስለዘጽርይ ከምኡ'ውን ረስኒ ሰብነት ስለዝዕቅን ነቲ ስክፍታትትን ስግኣትን ከምዝንክይ የረድእ። ብሰንኪ ስግረኣት ናብ ናይ ስራሕ ቦታ ናይ ዘይምኽዳ ድልየት'ውን ክንክይ ይገብር። ተክለወልድ ነቲ ማሽን ንምስራሕ ዘድልይዎ ገሊኦም ናውቲ ካብ ደገ'ዩ ገዚኡ ዘምጽኦም። ክሳብ ሕዚ ድማ ኣስታት 50 ሽሕ ብር ወጻኢ ከምዝገበረ ድማ ይዛረብ። እቲ ማሽን ንኽሰርሕ ዝገብር 'ሶፍትዌር' ባዓሉ ዘዳለዎ ኮይኑ መሓዙቱ'ውን ቴክኒካዊ ሓገዛት ገይሮምሉ።