ጀነራል ጻድቃን ብዛዕባ ወደብ ዓሰብ ዘለዎ መርገጺን ግብረመልሲ ሚኒስተር ዜና ኤርትራን
ኢትዮጵያዊ ሌ/ጀነራል ዳድቃን ገብረትንሳኤ፡ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መሕትት ብዛዕባ ዋንነት ወደብ ዓሰብን፡ ኣፍደገ ባሕርን ዝሃቦ መልሲ ኣዘራራቢ ኮይኑ'ሎ።
ኣብቲ ምስ 'ኢትዮፎረም' ዝተባህለ መደብ ተለቪዥን ትግራይ (ትግራይ ቲቪ) ብቋንቋ ኣምሓርኛ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት፡ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ (ኢታ ማጆር ሹም) ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ዝነበረሉ እዋን ኣትሒዙ ንልኡላዊ ግዝኣት ኤርትራ ዝኾነት ወደብ ዓሰብ ናይ ኢትዮጵያ ክትከውን ኣለዋ ዝብል መርገጺ ከም ዝነበሮን ሕጂ'ውን መርገጺኡ ከም ዘይቀየረን ኣነጺሩ። ቅድሚ ዶባዊ ኲናት ክልቲአን ሃገራት ምውልዑ፡ ኢትዮጵያ በኸመይ ኣፍደገ ባሕሪ ክህልዋ ከም ዝኽእልን፡ እቲ ምስ ኢጣልያ ብዛዕባ ወደብ ዓሰብ ዝተገብረ ስምምዕ ምስ ኢትዮጵያ ዝተገብረ ስለዝነበረ፡ "ዓለምለኻዊ ናይ ኢንቫይሮንመንት [ኣከባቢ] ውዕላት መሰረት ብምግባር" ከም ብሓድሽ ዝራኣየሉ መንገዲ የሰላስል ምንባሩ'ውን ጠቒሱ። "እዚ ኣብ ሓንጎለይ እናተመላለሰ እንከሎ ኤርትራ ወሪራ... ስለዚ፡ ነዚ ባዕሎም ዝጀመርዎ ኲናት መበገሲ ጌርና ብምሉኡ ነቲ [ምስ ኢጣልያ ዝተገብረ ዓለምለኻዊ] ስምምዕ ከም ብሓድሽ ክረአ ዝገብር ዕድል ፈጢሩልና ስለዘሎ፡ ነቲ ዕድል ንጠቐመሉ' ዝብል ኣረኣእያ ነይሩኒ" ይብል እቲ ጀነራል። "ስለዚ ኢትዮጵያ ናይ ቀይሕ ባሕሪ ሓይሊ ክትኮነሉ ዘኽእል ኩነታት፡ እንተ ተኻኢሉ ብሰላማዊ መንገዲ፡ ብስምምዕ ክመጽእ ኣለዎ። እዚ እንተ ዘይኮይኑ ግን፡ ናይ ግዜ ጉዳይ እንተ ዘይኮይኑ [ኩናት ምውልዑ] ኣይተርፎን'ዩ።" በዚ ዝተቖጥዐ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ሎሚ ብመንገዲ ትዊተር ኣብ ዝሃቦ ግብረመልሲ፡ "ዝሃውተተ ዘረባ ናይ ሓደ ጀነራል ህወሓት" ኢሉ ድሕሪ ምግላጹ፡ እቲ ጀነራልን መሰልቱን "ካብ ኮሮና-ቫይረስ ብዝሓየለ ሕማም ተታሒዞም ከይኮኑ" ክብል ሓጪጩ። ብዙሓት ኤርትራውያን ዘቖጠዐ ትምኒት ኣፍደገ ባሕሪ ገለ ኢትዮጵያውያን ኣብ መጀመርታ ናይዚ ዓመት፡ ታምራት ነገረ ፈይሳ ዝተባህለ ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛ ንብዙሓት ኤርትራውያን ዘቖጥዐ ቃለመሕትት ምግባሩ ኣብ መሕበራዊ ሜድያ ኣዘራራቢ ኮይኑ ነይሩ። መበገሲ ናይቲ ጉዳይ፡ እቲ ጋዜጠኛ ምስ ሓደ ሸገር ታይምስ ዝተባህለ ሜድያ ብዛዕባ ህሉው ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝገበሮ ናይ ቪድዮ ቃለ-መሕትት ዝሃቦ ርእይቶን ድሕሪኡ ኣብ ፈይስቡክ ዘውጽኦ ዝነበረ ጽሑፋትን'ዩ። ቀንዲ ትሕዝቶ ናይቲ ዝሃቦ ርእይቶ፡ ንሉኡላውነት ኤርትራ ዝጻረር ኮይኑ፡ ኤርትራ ተዳኺማ ስለዘላ ካብ ቁጽጽር ኢትዮጵያ ክትሓልፍ ዘይትኽእል ሃገር'ያ ብምባል'ዩ ዝምጉት። ቃል ብቓሉ፡ "ንኢትዮጵያ ስግኣት ዘይትኸውን ኤርትራ ክንሰርሕ ኣሎና፡ ዝኾነ ዓይነት ብረት ዘይብላ፡ ዝኾነ ዓይነት ኤምባሲ ዘይብላ፡ በትሪ እንተዘይኮይኑ ካልእ ዘይዓጥቕ ፖሊስ ፈጢርካ ኢኻ ትህቦም" ክብል ተዛሪቡ። ብኣገላልጻን መግለጺታትን ናይቲ ጋዜጠኛን ደገፍቱን ዝተቖጥዑ ኤርትራውያን፡ ኣብ ገጻት ፈይስቡክ፡ ትዊተርን ዩቱብን ተሪር ነቔፈታዊ ግብረመልሲ ምሃቦም ይዝከር። ሓያሎ ኢትዮጵያውያን'ውን፡ እቲ መግለጺ ምስቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሓድሽ ናይ ሰላም ሃዋሁ ዘይከይድ'ዩ ኢሎም ብምቅዋም፡ ንኤርትራውያን ይቐረታ ክሓቱ ተሰሚዖም። ከምዚ ዓይነት ርእይቶታት ካብ ውሑዳት ዘይኮኑ ኢትዮጵያውያን ምሁራትን፡ ሰበስልጣን ነበርን'ውን ምስማዕ ልሙድ'ዩ። እዚ ድማ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ህዝብታት ደበና ስግኣትን ምጥርጣራትን ዝፈጥር'ዩ ክብሉ ተንተንቲ ይዛረቡ። ዶባዊ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ ብኸመይ ከም ዝጀመረ እቲ ጀነራል ዝሃቦ ርእይቶ እቲ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ዝቐጸለ ዶባዊ ኲናት፡ ኢትዮጵያ ዝጀመረቶ ወራር'ዩ ብምባል'ያ ኤርትራ ትኸስስ። ነቲ ጉዳይ ንምጽራይ ዝቖመ ናጻን ዘይሻራውን ኮሚሽን ካሕሳ ኣብ ዝሃቦ ብይን፡ እቲ ኲናት ኤርትራ ከም ዝጀመረቶ ውሳነ ኣሕሊፉ ምንባሩ ይፍለጥ። ጀነራል ጻድቃን ኣብቲ ጉዳይ ኣብ ዝሃቦ ርእይቶ፡ ገለ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ፡ ኣቐዲሙ ተበጺሑ ዝነበረ ስምምዕ ብምጥሓስ ምስ ዕጥቆም ናብቲ ኢትዮጵያ ተመሓድሮ ዝነበረት ቦታታት ድሕሪ ምእታዎም "ተታዂሶም" ክብል ገሊጹ። "ኣቐዲምና ዝገበርናዮ ስምምዕ እንታይ'ዩ? ናይ ኤርትራ ሓይሊ ናብቲ ኢትዮጵያ እተመሓድሮ [ኣካታዒ ዝበሃል ቦታታት] ኣብ ዝኣትወሉ እዋን ዕጥቁ ኣቐሚጡ፡ ብዘይዕጥቂ'ዮም ዝኣትዉ፡ ናይ ኢትዮጵያ'ውን ከምኡ። እንተ ዘይኮይኑ፡ ንዘይተደልየ ግጭት ምኽንያት ክኸውን'ዩ ኢልና ተሰማሚዕና። "ሐራይ ተባሃሂልና እንከለና፡ ናቶም ወታሃደራት፡ ኣስታት 16 ዝኾኑ፡ ዕጥቆም ሒዞም ክኣትዉ ጀሚሮም። ንሕና፡ ነቶም ኣብኡ ዝነበሩ [ዕጡቓት] ሚሊሻ ነጊርናዮም ነይርና ኢና፡ ብዘይ ዕጥቂ እንተ ዘይኮኖም ምስ ዕጥቆም ኣይኣትዉን'ዮም ኢልና። "ደው በሉ፡ ዕጥቅኹም ኣውርዱ ኢሎሞም፡ ኣብዮም። ተታዂሶም። ብዙሓት ካብኦም ሞይቶም" ብምባል እቲ ዶባዊ ኲናት ብኸመይ ከም ዝተጀመረ ተዛሪቡ። ይኹን እምበር፡ እቲ ስምምዕ ከምኡ እንተ ነይሩ፡ ስለምንታይ እቶም ዝቐተሉ ኢትዮጵያውያን ምስ ዕጥቆም ከም ዝነበሩ፡ እቲ ጀነራል ኣየነጸረን፡ እቲ ጋዜጠኛ'ውን ኣይሓተተን። ድሕሪ'ዚ፡ ብዛዕባ'ቲ ዝተፈጥረ ኩነታት ብወገን ኤርትራ፡ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ብ/ጀነራል ኣብራሃ ካሳ፡ ሚኒስተር ምክልኻል ነበር ጀነራል ስብሓት ኤፍረምን፡ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ብረኣብን ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምኻድ፡ ምስኡን፡ ኣቶ ተወልደ ወልደማርያምን ሓላፊ ጸጥታ ዝነበረ ነፍሲሄር ክንፈ ገብረመድህንን ከም ዝተራኸቡ ጠቒሱ። ብወገን ኤርትራ'ውን፡ እቲ ናይ ፈለማ መበገሲ ዝኾነ ፍጻመ፡ መኮንናት ዝርከብዎም ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ምስቶም ናይቲ ከባቢ ሰብመዚ ክላዘቡ ምስ ኣተዉ፡ ሃንደበት ድሕሪ ምቕታሎም እቲ ኲናት ከም ዝተወለዐ'ዮም ሰበስልጣን ዝምጉቱ። ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፡ ነቲ ጀነራል ጻድቃን ብዛዕባ ዶባዊ ኲናት ንዝሃቦ ርእይቶ ግን መልሲ ኣይሃበሉን።