ኤርትራዊ ዮውሃንስ ዑቕቡ፡ ድሌትን ጻዕርን ዘይቅይሮ ነገር የሎን
ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ ማይ ተመናይ ተወሊዱ ዝዓበየ መንእሰይ ዮውሃንስ ዑቕቡ፡ ከም ኩሎም መዘናታቱ፡ ተማሂሩ ንነብሱ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ክርእያ እዩ ዝሓልም ነይሩ።
ኣብ መባእታ ፊደላት ኣጠናቒቑ፡ ኣብ ማእከላይ ደረጃ ፍልጠት ደሪቡ፡ ናብቲ ዝሓልሞ ዘነበረ ዝለዓለ መሳልል ፍልጠት ቅድሚ ምሕኳሩ ግን ሃገራዊ ግዴታ፡ ሃገራዊ ሕቶ ከቲሩዎ። ከም ኩሎም ኤርትራውያን ስድራ-ቤታት፡ ብዛዕባ ገድልን ተጋደልትን፡ ብዛዕባ ናጽነትን ዓወትን ካብ እተዕልል፡ ኣባላታ ናብ ቃልሲ ዘሳተፈት፡ "ኣሕዋትኩም፡ ሓደ መዓልቲ ባንዴራ ናጽነት ሒዞም ክጽምበሩና እዮም" እናተባህለ ስለዝዓበየ፡ ሰውራ ኤርትራ ናብ ከበሳታት ምስተቐልቀለን፡ ህዝባዊ ግንባር ዋላ እታ ዝነኣሰት ሃገራዊ ኣበርክቲ ዝጠልበላ ዝነበረ እዋን፡ ገና ዓቕሚ ኣዳም ከይመልአ እጃሙ ከበርክት ናብ ቃልሲ ተጸምቢሩ። ኣይደንጎየን ከኣ ኣብ ጽምብል ናጽነት ምስ መውጻእቲ ሓራ አሕዋቱ፡ ዘሊሉን ዓሊሉን። እቲ ግንባር ዓቕሚ ሰራዊቱ ክንኪ እንከሎ ከኣ ምስቶም ዝተፋነው ተጋደልቲ 90ታት ተፋንዩ ትምህርቲ ሙዚቃ ቀሲሙ፡ ስነ-ጥበባዊ ፍቕሩ ከዕግብ ፋሕተርተር እናበለ፡ ኩናት ዶባት 1998-2000 ኣጋጢሙ ኩሉ ብረት ዝፈልጥ ዘበለ ክኸትት ስለዝተሓተተ፡ ኣብ ዝፈተላለየ ዓውደ ውግኣት ተሳቲፉ ልዑላውነት ሃገር ንውሓስ ተወፍዩ። "ኣተኣላልያ ኩናት ዶባት ይገምገም፡ ኩናት ካብ ዓረፈ ብውሽጣዊ ጉዳያትና ንዛተ" ዝበሉ ላዕለዎት ሰበስልጣንን ካድራትን ኤርትራ ምስተኣስሩን፡ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትን ኣዳለውተንን ምስተቐየዱን ኣብ መወዳእታ 2001 ካብታ ዝዓበየላ ኣስመራ ብዘይሕጋዊ መገዲ ንሱዳን ኣትዩ፡ ካብኡ ብኣጻምእ ሰሃራ ንሊብያ ኣትዩ። ኣብ መገዲ ሰሃራ መኪና ስለዝተበላሸወቶም፡ ደሃይ ኣጥፊኦም ምስተቐብጹ፡ ድሕሪ ወርሒ ኣይምውታት ኣይሱሩራት ኮይኖም ንሊብያ ኣትዮም። ለይቲ ሰሃራ ክሳብ አዕጽምትኻ ዝዞሩቕ ቀዝሒ ከምዘለዎ ዝተማህረሉ ኣጋጣሚ እዩ። ሊብያ ናይ መወዳእታ መዓልቦ ስለዘይኮነ፡ ምስ ደቂ ገዛውቱ ባሕሪ ሜዲተራንያን ክሰግር እናተሸባሸቡ፡ ብጃልባ ዕንጨይቲ ኢና ንኸይድ ናይ ጎማ ጃልባ እባ ትሕሸና ተባሂሎም ተኸፋፊሎም። እቶም ብጃልባ ዕንጨይቲ ዝተበገሱ መማጽእቱ ናብ ማልታ ክኣትው እንከለው፡ ንሱን ብጾቱን ግን ድሕሪ መሪር ተጋድሎ ባሕሪ፡ ካብ ገፈፍቲ ዓሳ ቱኒዝያ ደገፍ ረኺቦም ብሓይሊ ባሕሪ ጥልያን ተሓጊዞም ንጥልያን ኣትዮም። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ከኣ ሓያሎ ካብቶም መተዓብይቱን መማጽእቱን ካብ ማልታ ብሓይሊ ተጠሪዞም ናብ ኤርትራ ተመሊሶም ኣደዳ ማእሰርትን ስቅያትን ኮይኖም። ዳሕራይ ግዳ ሓያሎ ካብኣቶም ተመሊሶም ንሱዳን ተሰዲዶም። ካናዳ ዑቕባ ስለዝሃበቶም ግን፡ ካብ ሱዳን ብውሑስ መገዲ ንካናዳ ኣትዮም ይነብሩ ኣለው። "ዕድል ድዩ ጽሕፍቶ ኣይርድኣንን እዩ" ይብል ዮውሃንስ ነቲ ኩነታት ክገልጾ እንከሎ። ብሓደ ዝነቐሉ መተዓብይቲ ብጃልባ ዕንጨይቲ ንኺድ፡ ኣይፋል ብጃልባ ጎማ ይሕሸና ተበሃሂሎም ተፈላልዮም ክሳብ ንህይወት ዝፍትን ከቢድ ሓደጋ ተፈታቲኑዎም። ዮውሃንስ፡ ናይ ጎማ ጃልባ እቲ ካላማደርያ እንተዘይነፊሱ፡ ዋላ ሞተር እንተ ተበላሸወ፡ ጸምበለል ስለእትብል፡ ጃልባ እንጨይቲ ግን ሞተር እንተጠፊኡ ስለትጉምቦ፡ ጃልባ ጎማ ከም ዝመረጸ የዘንቱ። ኣብ ጥልያን ምስ ኣተው ምንም ሓገዝ ስለዘይተገብረሎምን ናብ ዝማእመኦም ክኸዱ ስለዝተነግሮምን ዮውሃንስ ናብ ሃገረ ሆላንድ ኣትዩ ዑቕባ ሓቲቱ ክነብር ጀሚሩ። ህይወት ስደት ከመይ ገጢሙዎ? "ስደት፡ ከቢድ እዩ። ካብ ስድራኻ፡ ካብ መተዓብይትኻን ዝዓበኻሉ ከባብን ተፈሊኻ፡ ኣብ ዘይትፈልጦ ቋንቋን ባህልን ምንባር ስለዝኾነ ከቢድ ጸቕጢ ኣለዎ። ብሓፈሽኡ ስደት መሪር እዩ። ግን ከኣ ንምረቱ ተቐቢልና ነቲ ዘጋጥመና ዕድላት ብግቡእ እንተተጠቒምናሉ ስደት ዝፈጥሮ ዕድላትን ብልጫታትን እውን ኣሎ።" ይብል ዮውሃንስ ካብ ተመከሮኡ ብምንቃል። ኣብ ፈለማ ብዝነበሮ ፍቕሪ ሙዚቃ፡ ተመሳሳሊ ዝምባለ ምስ ዝነበሮም ብጾቱ ኣብ ዝተፈላለዩ ጽምብላትን ውራያትን ክጻወት ጀሚሩ እኳ እንተነበረ፡ ህይወቱ ክመርሕ ስዘለየኽኣሎ ካልእ ኣመራጺታት ክርኢ ጀሚሩ። ድርብ ጻዕሪ ብምክያድ ቋንቋ ዳች ኣጽኒዑ፡ ንዝኾነ ዘጋጠሞ ናይ ስራሕ ዕድላት ከይነዓቐን ከይተገበዘን ሰሪሑ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ንኣርባዕተ ዓመት፡ ቋንቋ ዓዶም ከም ልቦም ምስ ዝመልኩ፡ ተወለድቲ ዳች ጸዓዱ ተወዳዲሩ፡ ብክልሰ ሓሳብን ግብርን ተማሂሩ፡ ብዲፕሎም ተመሪቑ ዝሕጎሰሉ ሞያ ምልሓም ኣጥርዩ ይነባበር ኣሎ። ዮውሃንስ ኣብ ትምህርቲ ምስ ኣተወ፡ ከም ዝኾነ ስደተኛ ናይ ቋነቋ ሕጽረት ስለዝነበሮ፡ ሰዓት ንዝወስድ መጽናዕቲ ግዜ ድቃሱን ዕረፍቱን ነክዩ፡ ካልእ ሰዓት እናወሰኸ ስለዝጸዓረ ተዓዊቱ። ሕጂ፡ ብዙሕ ጥንቃቐን ክእለትን ዝሓትት፡ ከም በዓል ሼል፡ ሞቢል፡ ቶታልን ካልኦት ኩባንያታት ነዳድን ዝጥቀምሉ፡ ብራጂ (x-ray) ተመርሚሩ ብቕዓቱ ዝረጋገጽ ነዳዲ ዝመሓላለፈሉ ዓበይቲ ሻምብቆታት እዩ ዘልሕም። ሆላንዳውያን ሰራሕተኛታት ጉልበትን ሞያን ንከጥርዩ ቀደም ንሰብ ለሚኖም እዮም ዘምህሩ ነይሮም። ኣብቲ በዓል ዮውሃንስ ዝኣተውሉ ግዜ ግን ስደተኛታት ስለዝበዝሑን ቁጠባ ኤውሮጳ ስለዝተዳኸመን እቲ ዕድላት ኣየጸንሐን። ብዝተኻእሎም ወጻኢታቶም ክንክዩ ስለዝደለዩ እቲ ዝገብሩዎ ዝነበሩ ሓገዛት ኣጉዲሎምዎ። ትግሃትን ጻዕርን ዮውሃንስ ዝረኣየ ሓደ ናይ ቀረባ ሓላፊኡ ነበር፡ ሆላንዳዊ ግን ኣብዚ ዝሰልጠነሉ ትምህርቲ ንክኣቱ ፈቒዱሉ፡ ዮውሃንስ ከኣ ነቲ ዝረኸቦ ዕድል ብዝግባእ ተጠቒሙሉ። ዮውሃንስ፡ ንደቂ ዓዱ ስደተኛታት ምኽርን ሓሳባትን እንተለዎ ምስተሓተተ፡ ከምቲ ቅዱስ መጽሓፍ፡ " ለምኑ ክውሃበኩም፡ ኳሕኩሑ ክኽፈተልኩም" ዝብሎ እዩ ምኽሩ። "ከይተሓለልካ ምጽዓርን ምፍታንን እያ እታ ምስጢር" ይብል። ካልኦት ብዙሓት ኣብ ሆላንድ ዝነብሩ'ሞ ብዝተፈላለየ ሞያ ዝዓበዩ ኤርትራውያን እውን ተመሳሳሊ ምኽሪ እዩ ዘለዎም። ኣብ ዝኾነ ቦታ፡ ማዕጾ ትምህርትን ስልጠናን ምኹሕኳሕ ኣገዳሲ ምዃኑ የረድኡ። ንምሕደራን ኣነባብራን ሃገረ ሆላንድን፡ ኣብ ነዊሕ ዓመታት ንዝሃነጽዎ ዲሞክራስን ምሕደራን ኣድኒቑ ዘይጸግቦ ዮውሃንስ፡ ሓደ ባህጊ ኣለዎ- እቲ ኣብ ሃገረ ሆላንድ ዝደለቦ ፍልጠትን ክእለትን፡ ሓደ መዓልቲ ኣብ ህንጸት ሃገሩ ክሰርሓሉ ወትሩ ካብ ዝምነዮ ነገር እዩ። "ኣብ ዓለም ጸቢብ ምምሕዳር እምበር ጸቢብ መሬት የሎን" ንዝብል ብሂል ሆላንዳውያን ብምጥቃስ ከኣ፡ ኣብ ኤርትራ ሰላምን ቅሳነትን ሰፊኑ፡ እቲ ህዝቢ ዝጠልቦን ዝተቓለሰሉን ህዝባዊ ደሞክራሲያ ስርዓት ተተኺሉ፡ ልዕልና ሕጊ ምስ ነገሰ፡ ንሱን ፈቐድኡ ዝተሰዱን ኤርትራውያን ከክእለቶምን ፍልጠቶምን ሒዞም ተመሊሶም ነታ ካብ ሃገረ ሆላንድ ብሰለስተ ዕጽፊ እትዓቢ ኤርትራ ክሃንጽን ኣብ ራህዋ ህዝቢ ኤርትራ ከበርክትን ልዑል ባህጊ ኣለዎ።