ሕብረት ኤውሮጳ ደሕንነት ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ከውሕስ ኤርትራውያን ሓቲቶም
ዝሓለፈ ቐዳም 15 ታሕሳስ 2018፡ ልዕሊ 200 ኤርትራውያን ዲያስፖራ ኣብ ብራስለስ ተራኺቦም።
እቶም ኤርትራውያን ንጉዳይ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ሊብያን፡ ሕብረት ኤውሮጳ ክገብሮ ዝኽእል ስጉምትታትን ብሰፊሑ ዘትዮምሉ። ሕብረት ኤውሮጳ፡ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ማእኸላት ግዝያዊ መዕቆቢ ስደተኛታት ንዝሳቐዩ ዘለው ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ክከላኸልን ግቡኡ ክፍጽምን ድማ ጸዊዖም። እዞም ካብ ኤውሮጳ፣ ኣፍሪቃን ሰሜን ኣሜሪካን ዝተኣኻኸቡ ኤርትራውያን፡ ኣብ ሊብያ ተቐርቂሮም ዝርከቡ ስደተኛታት፡ ዝወጽእሉ፣ ደሕንነቶም ዝሕለወሉን ዝጣየስሉን ትኽክለኛ ኣንፈት ክቕመጥ ከም ዘለዎ'ውን ኣመላኺቶም። ኣብዚ ድማ ሕብረት ኤዉሮጳ ፍትሓዊ ብጽሒቱ ክወስድ ከም ዝግባእ ገሊጾም። ፖለቲካውን ቑጠባውን ጸገማት፣ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ካልኦት ተዛመድቲ ጉዳያትን ድማ፡ ዜጋታት ኣፍደገ ማይን ጸባን ዝብሉላ መረበቶም ንድሕሪት ዓጽዮን ክስደዱ ምኽንያት ዝኾኑ ዘለው ማሕለኻታት ተባሂሎም ይጥቀሱ። እዞም ስደተኛታት ግን፡ ግዳያት ዘይሕጋዊ ሰምሰርቲ፣ ማእሰርቲ፣ ጾታዊ ግህሰትን ካልኦትን ክኾኑ እንከለው፡ ህጻናትን ኣደታትን ድማ ንዝተፈላለዩ ጽልዋታት ተቓላዕቲ ይኾኑ። እዚ ጉዳይ ፍታሕ ክግበረሉ ኣለዎ ኣብ ዝተብሃለሉ መድረኽ ካብ ሞንጎ ዝተረኸቡ ሓደ፡ ፍሉጥ ተቓላሲ ሰብኣዊ መሰላትን ሕጹይ ሽልማት ኖቤልን፡ ኣባ ሙሴ ዘርኣይ ይርከቡ። ንሶም፡ "ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ሰሜንን ምብራቕን ኣፍሪቃ ንዘለው ምስ ዘይሕጋውያን ሰምሰርቲ ርክብ ንዘለዎም ኣካላት ዝገብሮ ፋይናንሳዉን ፖለቲካውን ሓገዝ ጠጠው ከብል ኣለዎ" ኢሎም። ሕብረት ኤውሮጳ ብፍላይ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ፡ ኣብ ሊቢያ ዝርከባ ማእኸላት ግዚያዊ መጽንሒ ስደተኛታት ንዋታዊ ምልኣት ክረኽባን፡ ዝተሓዙ ስደተኛታት መሰረታዊ ጠለባት ክቐርበሎምን ብዝብል ፋይናንሳዊ ሓገዝ ይገብር'ዩ ተባሂሉ ይንቀፍ'ዩ። እዚ'ውን ኮይኑ ግን ይብሉ እቶም ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት፡ እቲ ሕብረት ኣብ ሊብያ ምስ ዘለው ዝተፈላለዩ ኣመሓደርትን ዓለምለኻዊ ተቐባልነት ምስ ዘለዎ መንግስቲ'ታ ሃገርን ዘለዎ ርክብ ተጠቒሙ፡ ነተን ኣብያተ ማእሰርቲ ዝቆጻጸሩ ሰባት ክረክብን ስደተኛታት ደሕንነቶም ከውሕስን ከም ዝግባእ ይዛረቡ። ብካልእ ወገን፡ እቶም ስደተኛታት ካብ መጭወይትን ሸቐጥን ንክድሕኑ፡ ብዝተፈላለዩ ሓገዝ ወሃብቲ ማሕበራት ክበጽሖም ኣለዎ ይብሉ። "ሓተትቲ ዕቑባ ኣብ ሊቢያ የጋጥሞም ካብ ዘሎ ማህረምትን ጥምየትን ወጺኦም ናብ ውሑስ ቦታ ዝሰጋገርሉ ኩነታት ክፍጠር፡ ሕብረት ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ብሓበር ክሰርሑ ንጠልብ" ዝበሉ ኣባ ሙሴ፡ ኣብዚ ሰዓት ድሕሪ እቲ ናይ ሰላም ምፍርራም ከም ሓተትቲ ዕቑባ ኣይንቕበለኩምን ዝብላ ሃገራት፡ ግዝኡ ከም ዘይኮነ ክግንዘባ መልእኽቲ ንምሕላፍ'ዩ ኢሎም። "እቲ ውሽጣዊ ኩነታት ሃገር ዝተመቻችአ ኣይኮነን ዘሎ፡ ክመሓየሹ ዝግብኦም ነገራት ስለ ዘለው እዚ ሓሳብ እዚ ጠጠው ከብልኦ ይግባእ" ይብል። ናብ ኒጀር ምስግጋር ዝተጀመረ'ኳ እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ግና ብዙሓት ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ተቐርቂሮም ይርከቡ። ኣብ ፈላማይ ሰሙን ወርሒ ታሕሳስ፡ ኤርትራውያን፡ ሱዳናውያንን ሶርያውያንን ዝርከቡዎም 114 ስደተኛታት፡ ኣብ ኖርወይን ካናዳን ክጣየሱ ብሰለስተ በረራታት ካብ ሊቢያ ክወጽኡ ከም ዝተገበረ ትካል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓቢሩ። እቶም ናብ ኖርዌይ ዝጣየሱ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ሮማኒያ ዝተወሰዱ ክኾኑ እንከለው፡ ጸኒሖም ናብ ኖርዌይ ክቕጽሉ እዮም ድማ ተባሂሉ። ለውጢ ኣብ ኤርትራን ቀጠና ኣፍሪቃን እቲ ብቐዳም ኣብ ብራስለስ ዝተኻየደ ኮንፈረንስ፡ ኣብ ሊብያ ንዝርከቡ ህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ሓለዋ ይገበረለን፣ ሕግታት ስደትን ስደተኛታት ብኣግባቡ ግብራዊ ይኹኑ ዝብሉን ካልኦትን ነጥቢታት ኣስፊሩ'ዩ። ካብዚ ሓሊፉ ግና፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ለውጢ ንክመጽእ ሕብረት ኤውሮጳ ጸቕጢ ክገብር ኣለዎ ክብል'ውን ጠቒሱ ኣሎ። ተቓላሲ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ኣባ ሙሴ ዘርኣይ፡ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝወሰድዎ መገዲ ሰላም ዝመጽኡ ዘለው ምዕባለታት ብምንኣድ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ክምለሱ ዝግብኦም ሕቶታት ስለ ዘለው ግን፡ ጌና ክስርሐሉ ይግባእ ይብሉ። ነዚ ድማ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ምስ ኤርትራ ኣብ ዝገብርኦ ንግዳዊ፣ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ርክባት፡ እታ ሃገር ለውጢ ክትገብር ክሕግዙን ክደፍኡን ኣለዎም ኢሎም። "እቲ መጺኡ ዘሎ ሰላም ኣብ ህይወት እቲ ሕብረተሰብ፡ ናጽነትን መሰልን ንኸምጽእ ህዝቢ'ውን መሰሉን ግቡኡን ፈሊጡ ብሰላም ክነብር ዝገብር ለውጢ ክመጽእ ክሕግዛ ኢና ንጽውዕ፡ እምበር ብናይ ደገ ሓይሊ ለውጢ ክመጽኣልና ንጠልብ ማለት ኣይኮነን"። "ሰላም እንተሎ ናጽነት፣ መሰልን ክብረትን ብሓባር ክመጽእ'ዩ፤ እቲ መሬት ሒዙዎ ዘሎ ሃብቲ ድማ ንረብሓ ውሑዳት ዘይኮነ ህዝቢታት እቲ ዞባ ዝውዕለሉ ኩነታት ንምፍጣር፡ ኣብ ደገን ውሽጥን ዘሎ ብሓባር ዝሰርሐሉ መድረኽ'ውን ክፍጠር ኣለዎ" ኢሎም።