ኣየኖት ሃገራት'የን ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘለወን
ፈረንሳ፡ ንኩሎም ልዕሊ 16 ዝዕድሚኦም ፈረንሳውያን ሃገሮም ከገልግሉ ዘገድድ ሕጊ ዳግማይ ክትጅምሮ ኣብ ምውጣን ትርከብ። እቲ ኣገልግሎት፡ ሓደ ወርሒ ኣብ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ሰለስተ ወርሒ ከኣ ብወለንታዊ ዝግበር ኮይኑ፡ ኣብ ምክልኻልን ጸጥታን ሃገር ንከገልግሉ ዝሓትት እዩ።
ቃለ-መሓላ ዝፍጽሙ ኣብላት ሃገራዊ ኣገልግሎት እስራኤል እዚ ሓሳብ ብፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮ ኣብ እዋን ጎስጓስ ምረጹኒ ዝቐረበ ኮይኑ፡ ንሱ ዜጋታት ፈረንሳ " ኣብ ወተሃደራዊ ህይወት ቀጥታዊ ዝኾነ ተመክሮ ክህልዎም ኣለዎም" ብምባል እዩ ነዚ ሓሳብ ዘቕረበ። ቢቢሲ ከኣ "ኣብ ዓለም ሃገራዊ ኣግልግሎት ዘስገድዳ ሃገራት" ብምባል ነዘን ዝስዕባ ሃገራት ሰሪዑወን ኣሎ። ደቡብ ኮርያ ደቡብ ኮርያ ምስ ሰሜን ኮርያ ኣብ ምፍጣጥ ትርክብ ሃገር ኮይና፡ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ኣገልግሎት ጽኑዕ ዝኾነ ሕጊ ትኽተል። ኩሎም ብቑዓት ዝኾኑ ደቂ ተባዕትዮ ን23 ኣዋርሕ ኣብ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ኣብ ሓይሊ ባሕሪ ወይ ን24 ኣዋርሕ ኣብ ሓይሊ ኣየር ከገልግሉ ዘስገድድ ጥቡቕ ሕጊ ትኽተል። ከም ተወሳኺ ኣማራጺ'ውን ኣብ ፖሊስ፡ ምክልኻል ባሕራዊ ክልል፡ ኣግልግሎት መጥፋእቲ ሓውን ኣብ መንግስታዊ ቤት-ጽሕፈታት ከገልግሉ ይኽእሉ። እንተኾነ፡ ኣብ ስፖርታዊ ንጥፈታት ንዝሳተፉ፡ ኣብ ኦሎምፒክ ወይ ናይ መላእ ኤሽያ ውድድራት ወርቂ መዳልያ ንዝተሸለሙ ንከየገልግሉ ብመንግስቲ ሕድገት ይግበረሎም እዩ። ንኣብነት ደቡብ ኮርያ ካብ 31 ግንቦት ክሳብ 30 ሰነ 2002 ምስ ጃፓን ኮይና ንዋንጫ ዓለም ምስ አአንገደትን ናብ ፍርቂ ፍጻመ'ውን ምስ በጸሐትን፡ መንግስቲ ንኩሎም ኣባላት ሃገራዊት ጋንታን ኣካየድታን ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ነጻ ክኾኑ ኣዊጁ። ደቡብ ኮርያ ነቲ ናይ 2002 ዓወታ ክትደግሞ ኣይኽኣለትን፡ ስለዚ ኣጥቃዓይ ክለብ ቶቶንሃም ሶን ህዩንግ ሚን ንሃገራዊት ጋንታ ደቡብ ኮርያ ኣብ ውድድራት ዋንጫ ዓለምን ዋንጫ ሃገራት ኤስያን ዓቢ ዓወት ንክተመዝግብ እንተዘይሓጊዝዋ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከገልግል ክግደድ እዩ። መነሓንሕቲ ደቡብ ኮርያ ዝኾነት ሰሜን ኮርያ፡ ካብ ዓለም ዝነወሐ ግዱድ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘለዋ ኮይና፡ ደቂ ተባዕትዮ ን11 ዓመታት ደቀ ኣንስትዮ ከኣ ንሸውዓተ ዓመት ንሃገሮም ከገልግሉ ይግደዱ። ኤርትራ ደቂ ተባዕትዮን ዘይተመርዓዋ ደቂ ኣንስትዮን ን18 ኣዋርሕ ንሃገሮም ብወተሃደራዊ ኣገልግሎት ከገልግሉ ዝተደንገገ ሕጊ ኣሎ። ጸብጻብ ሁማን ራይትስ ዎች ከም ዝሕብሮ ግን ኣብ ኤርትራ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንዓመታት ዝተናወሐን ኣብ ገለ እዋን'ውን መወዳእታ ዘይብሉን ምዃኑ ይሕበር። ጸብጻብ ኣምኒስት ኢንተርናሽናል ናይ 2015፡ "ኣብ ኤርትራ እቶም ኣብ ግዱድ ዕስክርና ዝርከቡ ዜጋታት ኣብ ሲቪላውን ወተሃደራውን ዕዮታት እዮም ዝዋፈሩ፡ ስለ ዝኾነ ድማ ምስ ግዱድ ዕዮ ተመዲቡ ክረአ ይክኣል" ይብል። ብመሰረት ጸብጻብ ሁማን ራይትስ ዎች፡ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ምኽንያታት ስደት መንእሰያት ኤርትራ ሃገራዊ ኣግልግሎት ምዃኑ እዩ ዝፍለጥ። ወተሃደር ስዊዘርላንድ ስዊዘርላንድ ኣብ ስዊዘርላንድ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ መንጎ 18ን 34ን ዘለዉ ስዊዘርላንዳውያን ደቂ ተባዕትዮ ግድነት እዩ። እታ ሃገር ኣንጻር እዚ ሕጊ ክቋረጽ ዝጽውዕ ኣብ 2013 ኣድሚጻ እያ፡ ኦስትርያ'ውን ተመሳሳሊ ምርጫ ወሲዳ እያ። እዚ ሕጊ እዚ ንሳልሳይ ግዜኡ እዩ ኣብ ህዝቢ ወሪዱ ረፈረንደም (ህዝበ ውሳነ) ተኻይድሉ። እቲ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናይ ስዊዘርላንድ ን21 ሳምንታት ዝካየድ ኮይኑ፡ ዓመታዊ ዝግበር ታዕሊም 'ውን፡ ኣካል ሃገራዊ ኣገልግሎት እዩ። ነዚ ሃገራዊ ኣግልግሎት ዘይሰማምዕሉ ምስ ዝህልዉ ግን፡ ኣብ ማሕበራዊ መዳያት ኣገልግሎት ንክህቡ ናብ መንግስቲ ጥርዓኖም ከቕርቡ ይፍቀደሎም። ደቂ ኣንስትዮ ብፍቓደን እንተዘይኮይኑ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክፍጽማ ዘገድድ ሕጊ የለን። ብራዚል ኣብ ብራዚል ሃገራዊ ኣገልግሎት ንኩሎም ደቂ 18 ዓመት ደቂ ተባዕትዮ ግድን እዩ። እዚ ሃገራዊ ኣገልግሎት ካብ 10 ክሳብ 12 ኣዋርሕ ኮይኑ፡ ኣካላዊ ብቕዓት ንዝጎድሎምን ናይ ጥዕና ጸገምን ንዘለዎም ኣይምልከቶምን። ብተወሳኺ ንተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ትምህርቶም ክሳብ ዝውድኡ ናይ ኣገልግሎት ግዜ ክናዋሓሎም ይኽእል እዩ። ዝበዝሐ ግዜ ኣብ ብራዚል፡ ካብቲ ምክልኻል ብራዚል ዝደልዮም ብዝሒ ንላዕሊ 18 ዝዕድመኦም መንእሰያት ስለዘለዉ፡ እቶም ከገለግሉ ዝደልዩ፡ ድሕሪ ዝተፈላለየ ጥዕናውን ኣካላውን መርመራታት እዮም ዝሓልፉ። ብራዚላውያን ሃገራዊ ኣግልግለቶም ከገልግሉ እንከለዉ፡ ውሑድ ደሞዝ፡ ናይ መግብን ናይ መነባብሮን ደገፍ ይግበረሎም እዩ። እዚ ከኣ ነቶም ድኻታት ብራዚላውያን ዘተባብዕ እዩ። እስራኤል ኣብ እስራኤል ሃገራዊ ኣገልግሎት ንደቂ ተባዕትዮን ንደቂ ኣንስትዮን ግድን እዩ። ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ሓይልታት ምክልኻል እስራኤል ንሰለስተ ዓመታት ከገልግሉ ደቂ ኣንስትዮ ከኣ ንክልተ ዓመታት ከገልግላ ይግደዳ። እዚ ንኩሎም እስራኤላውያን ኣብ ውሽጥን ኣብ ስደትን ዝርከቡ ክፍጽምዎ ዘገድድ ሕጊ እዩ። እዚ ሃገራዊ ኣገልግሎት እስራኤል፡ ጸገም ጥዕና ንዘለውዎም፡ ናብ እስራኤል ዝተመለሱ ሓደሽቲ እስራኤላውያንን ከምኡ'ውን፡ ንገለ ሃይማኖታውያን ጉጅለታትን ሕድገት ዝገብር እዩ። ብተወሳኺ ንስፖርተኛታት ንሕጽር ዝበለ ግዜ ጥራይ ከገልግሉ እውን ይፈቅድ። ሶርያ ኣብ ሶርያ፡ ሃገራዊ ኣግልግሎት ንኩሎም ሶርያውያን ደቂ ተባዕትዮ ግድን እዩ። ፕረዚደንት በሽር ኣል ዓሳድ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ካብ 21 ኣዋርሕ ናብ 18 ኣዋርሕ ንክሓጽር ኣብ መጋቢት 2011 ድሕሪ ምእዋጅ ክሳብ ሕጂ ብከምኡ እዩ ዝቕጽል ዘሎ። ኣብ ሶርያ ነዚ ዝጎስዩ ሰራሕተኛታት መንግስቲ፡ ካብ ስራሕ ክስጎጉ ይኽእሉ እዮም። ጸብጸብ ኣምነስት ኢንተርናሽናል'ውን ካብ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ዝሃደሙ ክሳብ 15 ዓመታት ዝተኣሰሩ ከም ዘለዉ እዩ ዝሕብር። ዕስክርና ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት ብዙሓት ሃገራት ናብ ውትህድርናን ወተሃደራዊ ኣግልግሎትን ምኽታብ ዳግማይ ክጅምረኦ ተራእየን እየን። ኣብ 2017 ሚኒስተር ምክልካል ጆርጅያ ሃገራዊ ኣግልግሎት ክቋረጽ ኣዚዙ ከብቅዕ፡ እንደገና ድሕሪ ሸሞንተ ኣዋርሕ ዳግማይ ንኽጅመር ኣዚዙ። እዚ ሓዲሽ ዘውጸኦ ኣዋጅ፡ ሰለስተ ወርሒ ስልታዊ ወተሃደራዊ ታዕሊምን ነቶም ቀወምቲ ሰራዊት ንትሽዓተ ኣዋርሕ ተሓጋገዝቲ ኮይኖም ክሰርሑ ዘገድድን እዩ። ሊትዋንያ'ውን፡ ኣብ 2008 ንዘቋረጸቶ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ 2016 ዳግማይ ጀሚራቶ። ሕጊ ሊትዋንያ ካብ 18 ክሳብ 26 ዝዕድሚኦም ደቂ ተባዕትዮ ንሓደ ዓመት ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ክህቡ ዘገድድ ኮይኑ፡ ንተማሃሮ ዩኒቨርስትን፡ ኣንስቶም ንዝሞተኦም ደቂ ተባዕትዮን ግን ሕድገት ይገብር። ስዊድን ብወገና ነቲ ንኣስታት 100 ዓመት ዝተኻየደትሉ ሕጊ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ኣብ 2010 ደው ድሕሪ ምባላ ኣብ 2017 ዳግማይ ጀሚራቶ። በቲ ሕጊ መሰረት ካብቶም ኣብ 1999 ዝተወለዱ፡ ካብ 13000 ዝተመረጹ ኣስታት 4000 ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮ ጻውዒት ሃገራዊ ኣገልግሎት ቀሪቡሎም። እዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ ሃገራት ጥራይ ዘይኮና፡ ካልኦት ሃገራት'ውን ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዕስክርናን ዘለወን ሃገራት ኣለዋ። ቱርኪ፡ - ሃገራዊ ኣገልግሎት ንኩሎም ዕስራ ዝዕድሚኦም ዝምልከት ኮይኑ፡ካብ ሽዱሽተ ክሳብ ዓሰርተ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ከገልግሉ ይሕተቱ። ግሪኽ - 19 ዝዕድሚኦም ደቂ ተባዕትዮ ንትሽዓተ ኣዋርሕ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክገብሩ ዘስገድድ ሕጊ ኣለዋ። ኢራን - ካብ ደቂ 18 ዓመት ንላዕሊ ደቂ ተባዕትዮ ን24 ኣዋርሕ ሃገራዊ ኣግልግሎት ክፍጽሙ ዘስገድድ ሕጊ ኣለዋ። ኵባ - ካብ 17 ክሳብ 18 ዕድሚኦም ደቂ ተባዕትዮ ንክልተ ዓመታት ከገልግሉ ዘገድድ ሕጊ ትኽተል። ''ጀጋኑ ኤርትራ ኣብ ጎዳጉዲ'ዮም ዘለዉ''