بازار نفت به نقطه جوش رسيد
قيمت نفت که در معاملات اوليه پنج شنبه به ۶۵ دلار و ۳۰ سنت رسيده، به زير ۶۵ دلار افت کرد ولی تحليلگران می ترسند اين بازار به سرعت سرد نشود.
علت عمده اين افت گزارش آژانس بين المللی انرژی است که پيش بينی کرد رشد تقاضا در ماه های باقيمانده از سال جاری ميلادی کند خواهد شد. اين موسسه در گزارش ماهيانه خود اعلام کرد که امسال تقاضای نفت ۱۵۰ هزار بشکه در روز کمتر از پيش بينی اوليه خواهد بود، زيرا تقاضای چين درحال کاهش است. با اين وجود، تقاضای جهانی نفت امسال يک ميليون و ۶۰۰ هزار بشکه رشد خواهد داشت و به ۸۳ ميليون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز خواهد رسيد. قيمت نفت خام سبک شيرين در معاملات الکترونيکی بازار نيويورک ۶۴ دلار و ۷۷ سنت است. نفت خام برنت برای تحويل در ماه سپتامبر نيز با يک سنت کاهش به ۶۳ دلار و ۹۸ سنت رسيد. آژانس بين المللی انرژی همچنين هشدار داد برغم رشد ذخاير نفت در سال جاری ميلادی، به ذخاير بيشتری نياز هست. قيمت نفت در بازارهای کاغذی ظرف سه هفته اخير ۱۳ درصد رشد داشته و هنوز نشانه ای از کاهش ديده نمی شود. جورج اورول، تحليلگر انرژی، اعلام کرد: "صندوقهای سرمايه گذاری مرتبا به خريد نفت برای سپتامبر تا اکتبر اقدام می کنند و بسياری از کارشناسان پيش بينی می کنند قيمتها به ۶۵ تا ۷۰ دلار برسد." تکاپوی اقتصاد در يک سال اخير اقتصاد جهان ياد گرفته که با قيمتهای بالای نفت کنار بيايد، ولی چقدر ديگر می تواند افزايش قيمت نفت را تاب بياورد؟ در حالی که قيمتها هر روز رکورد تازه ای به ثبت می رسانند، تاثير احتمالی نفت گران بر رشد اقتصادی جهان به مساله ای مبرم بدل شده است. قيمت نفت خام به بشکه ای ۶۵ دلار رسيده که ۴۰ درصد بيشتر از سال گذشته است. با اين وجود کمتر کارشناسی را می توان يافت که رشد بيشتر قيمت نفت را منتفی بداند، زيرا آميزه تقاضای بالا، محدوديت اضافه ظرفيت توليد و تهديدهای چندگانه برای سيستم عرضه بقدری قوی است که بازار نفت را داغ نگه داشته است. احساس خطر در حقيقت، بانک سرمايه گذاری گلدمن ساش چشم انداز رسيدن قيمت به بشکه ای صد دلار در صورت اختلال مدوام توليد نفت در يک کشور بزرگ توليد کننده را پررنگ تر جلوه داده است. مصرف کنندگان نيز مرتبا فشار گرانی نفت را حس می کنند. قيمت بنزين هم در آمريکا و هم در بريتانيا به رکوردی تازه رسيده و انتظار می رود هزينه گاز و برق نيز در ماه های آتی افزايش شديدی داشته باشد. فشار بيشتر بر هزينه خانوارها اين نگرانی را برانگيخته است که اعتماد مصرف کنندگان که همين حالا شکننده است، بيشتر لطمه ببيند. شرکتها نيز بايد هزينه بيشتری را برای سوخت خود متقبل شوند. سال گذشته قيمت مواد خام در بريتانيا، عمدتا به دليل گرانی نفت، ۱۳ درصد رشد داشته که شديدترين رشد ساليانه در ۲۰ سال اخير است. کاهش سود شرکتهای چند مليتی از جمله بسياری از شرکتهای هواپيمايی بزرگ مانند بريتيش ايرويز ناگزيرند هزينه سوخت خود را به گردن مصرف کنندگان بياندازند. اما اين کار برای بسياری از کسب و کارهای کوچک، سخت و تاثير گرانی نفت برای آنها وخيم تر است. ريچارد دانبار، تحليلگر مالی، می گويد: "شرکتها فقط می توانند سود کارآمدی خود را ببرند. اگر قيمت نفت بالا برود، خواه ناخواه سودشان تاثير منفی خواهد داشت." اگرچه سياستگذاران تهديد ناشی از گرانی شديد نفت را تشخيص داده، ولی تاکنون کوشيده اند شدت تاثير اقتصادی آن را کم اهميت جلوه دهند. ضربه اقتصادی آلن گرينسپن، رييس بانک مرکزی آمريکا با اذعان به بی ثباتی بازار، مکررا به مردم يادآوری کرده است که قيمتهای کنونی، به صورت نسبی، هنوز خيلی کمتر از نرخ سالهای ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۹است. اما گواه محکمی هست که امسال گرانی نفت بر رشد اقتصادی جهان فشار خواهد آورد. صندوق بين المللی پول تخمين زده است که قيمتهای نفت احتمالا امسال به کاهش هشت دهم درصدی رشد اقتصادی می انجامد و شايد ترمز رشد در سالهای آينده را بکشد. وارد کنندگان نفت، بخصوص درکشورهای در حال توسعه، احتمالا بيشترين آسيب را خواهند ديد زيرا گرانی نفت بر ذخيره محدود ارزی آنها فشار خواهد آورد و از بودجه دولت خواهد کاست.اما در عين حال صادرکنندگان نفت نيز از کسادی تجارت جهانی که ممکن است از گرانی نفت ناشی شود، ضربه خواهند خورد. تقاضای بالا بنا به اعلام بانک توسعه آسيا، گرانی نفت از شتاب صادرات در شرق آسيا کاسته و احتمالا امسال رشد اقتصادی را در سراسر اين منطقه کند می کند. حتی چين که اقتصاد شکوفای اين کشور به گرانی قيمت نفت دامن زده، شايد با کاهش رشد مواجه شود. پرادومنا رانا، از اقتصاددانان اين بانک به بی بی سی گفته است: "برغم افزايش مرتب قيمت نفت به سطوحی تازه، تاثير آن بر رشد اقتصادی در اکثر کشورهای شرق آسيا تاکنون محدود بوده است. اما افزايشهای بيشتر قيمت نفت، می تواند از رشد شرق آسيا به ميزان قابل ملاحظه ای بکاهد." البته گرانی نفت ضرورتا برای همه بخشهای اقتصاد رويداد بديمنی نيست. بالا بودن قيمت، سرمايه گذاری بيشتر در اين بخش را که هشت درصد تجارت جهان را تشکيل می دهد، ترغيب می کند. تقريبا ۲۰ درصد شرکتهای بورس لندن مستقيما از گرانی نفت سود می برند و همچنين اهميت شرکتهای نفتی در برخی جاها مانند هند و روسيه سبب شده است شاخصهای سهام در روزهای اخير در اين کشورها رشد کند. هراس از رکود اما اگر قيمتها افزايشی لجام گسيخته داشته باشد، هراس از رکود اقتصادی، مشابه آنچه در اواسط دهه ۱۹۷۰ ديده شد، خواه ناخواه نمايان خواهد شد. يکی از کارشناسان می گويد که تکرار آن دوره نامحتمل است، زيرا سياستگذاران نسبت به ۳۰ سال گذشته توانايی بيشتری برای مقابله با بحرانهای اقتصادی دارند. استفن بل، اقتصاددان ارشد در موسسه مديريت دارايی دويچ، به بی بی سی گفته است: "احتمال رکود بسيار نازل است زيرا اين روزها بانکهای مرکزی اين انعطاف پذيری را دارند که نرخ بهره را پايين بياورند." آقای بل می گويد که قيمتها نهايتا افت خواهد کرد زيرا تقاضا کاهش خواهد يافت، ولی وی می افزايد: "در حال حاضر بازار بقدری داغ است و آنقدر گمانه زنی صورت می گيرد که دشوار می توان گفت قيمتها بالا نخواهد رفت." خدمات