درخواست از دولت بایدن برای مذاکره با ایران درباره زندانیان آمریکایی و دوتابعیتی
چند زندانی سابق آمریکایی در ایران از دولت جو بایدن خواستند تا در مذاکرات با دولت ایران، آزادی زندانیان آمریکایی داخل ایران را هم در اولویت مطالبات خود قرار دهد.
موضوع زندانیان آمریکایی در ایران در یک جلسه زنده اینترنتی باشگاه ملی مطبوعات آمریکا مطرح شد. باری روزن، دیپلمات آمریکایی که در جریان اشغال سفارت آمریکا در تهران گروگان گرفته شده بود، نزار زکا، شهروند لبنانی که چهار سال در ایران زندانی بود و ژیائو وانگ، محقق چینی تبار آمریکایی که به اتهام جاسوسی در ایران زندانی و بعدا در جریان مبادله با یک زندانی دیگر آزاد شد، در این جلسه شرکت داشتند. شرکت کنندگان در این نشست از دولت آقای بایدن خواستند که هنگام مذاکره درباره پرونده هسته ای، مسائل مربوط به حقوق بشر را هم مد نظر داشته باشند. نزار زکا گروگان‌گیری و زندانی کردن شهروندان آمریکایی و سایر کشورهای غربی را بخشی از "روش تجارت" حکومت ایران و "بخشی از سیاست خارجی این کشور" دانست و گفت که سپاه پاسداران و دستگاه‌های امنیتی ایران این آن را راهی برای دستیابی به قدرت نفوذ بر غرب می‌دانند. آقای زکا پس از آزادی در ایران بارها در مصاحبه‌هایی از وضعیت زندانیان دو تابعیتی در ایران گفته است. باری روزن نیز گفت مذاکره برای آزادی زندانیان درخواست بزرگی از دولت جدید است اما ایالات متحده وظیفه اخلاقی دارد تا حقوق بشر را هم به عنوان بخشی بنیادین در سیاست خارجی به شمار آورد. ژیائو وانگ که ۱۰ سال در ایران محکوم شده بود گفت: خردمندانه نیست که منتظر تغییر رفتار رهبران ایران باشیم. "با حکومت ایران نمی شود مماشات کرد". آذرماه امسال علی باقری‌کنی، دبیر ستاد حقوق بشر و معاون قوه قضائیه ایران، در دیدار با هانس اودو موتسل، سفیر آلمان در تهران گفت که "در میان میلیون­‌ها ایرانی که در خارج کشور زندگی می­‌کنند و تابعیت دوگانه دارند، حدود ۴۰ نفر طی چهار دهه گذشته با قوه قضاییه سر و کار داشته و مجرم شناخته شده و مجازات شده‌­اند". نهادهای حقوق بشری اما گزارش‌هایی متفاوت در این مورد منتشر کرده‌اند. تنها در مرداد ماه امسال، اطلس زندان‌های ایران در گزارشی با انتشار نام ۴۶ نفر از زندان بند چهارم از جمله زندانیان دو تابعیتی نوشت که آنها از نظر بهداشتی و درمانی در وضعیتی نامناسب نگهداری می‌شوند. در یک دهه گذشته بازداشت شهروندان خارجی یا دو تابعیتی در ایران بیش از پیش خبرساز شده بود. از میان شهروندان دو تابعیتی یا خارجی که در ایران بازداشت شدند، تا کنون تعدادی در تبادل با زندانیان دیگر آزاد و ایران را ترک کردند و برخی از آنها همچنان در زندان هستند. بزرگترین تبادل زندانی میان جمهوری اسلامی ایران با دیگر کشورها همزمان با اجرای برجام در دی ماه سال ۱۳۹۴ بود و زندانیان دو تابعیتی که در ایران دستگیر شده بودند با زندانیان دوتابعیتی که در آمریکا به دور زدن تحریم ها متهم شده بودند، مبادله شدند. برخی از ایرانیانی که از زندان های آمریکا آزاد شدند در این کشور ماندند و به ایران بازنگشتند. چند پیش نیز وزارت خارجه آلمان در وبسایت خود به شهروندان آلمانی و به ویژه شهروندان دو تابعیتی آلمانی- ایرانی هشدار داد که تا حد امکان از سفرهای غیرضروری به ایران خودداری کنند. برخی دیگر از کشورهای غربی نیز هشدارهایی مشابه به شهروندان خود داده‌اند. حکومت ایران تابعیت دوگانه را به رسمیت نمی‌شناسد. نهادهای ناظر بر وضعیت حقوق بشر ایران می‌گویند حکومت ایران از زندانیان دوتابعیتی‌ و خارجی برای تسویه حساب‌های سیاسی‌اش استفاده می‌کند. بسیاری از زندانیان دو تابعیتی در ایران با اتهام‌های سیاسی و امنیتی سنگین از جمله "جاسوسی" و "همکاری با دولت متخاصم" مواجه شده‌اند. زنان دوتابعیتی عمدتا در بند نسوان زندان اوین و مردان دو تابعیتی در بندهای هفتم و چهارم زندان اوین محبوس‌اند. در حال حاضر دست‌کم چهار ایرانی-آمریکایی در حال گذراندن محکومیت خود در ایران هستند: عماد ادوارد شرقی از حدود دو ماه و نیم پیش در زندان است و به اتهام "جاسوسی و جمع آوری اطلاعات نظامی" به ۱۰ سال حبس محکوم شده؛ سیامک نمازی نیز از سال ۲۰۱۵ زندانی است و پدرش باقر نمازی هم به دلیل وضعیت سلامتی در دوره مرخصی از زندان است. مراد طاهباز هم زندانی دیگری است که در پرونده فعالان محیط زیست دستگیر شد. باب لوینسون، مامور سابق پلیس فدرال آمریکا هم حدود چهارده سال پیش پس از سفر به جزیره کیش مفقود شد.