'کويريات پر طرفدارتر از اسلاميات'
احسان، تنها پسر دکتر علی شريعتی است، او که در سالهای پس از انقلاب ايران مدتی نيز به فعاليت سياسی در خارج از ايران پرداخت، اکنون در پاريس سکونت دارد و به کارهای پژوهشی و فرهنگی می پردازد:
قرائتهای مختلفی از شريعتی شده است و می شود که با هم متفاوت است. نسل جوان پيش از انقلاب نيازها و شخصيت و برداشت ديگری داشت اما نسل جوان امروز با تغييری که در نيازها و تغيير فضای ذهنی و ظرفيتش پديد آمده است برداشتهای ديگری می کند و بخشهای ديگری از آثار شريعتی می تواند برايش مورد توجه و علاقه باشد. مثلاً کويريات شريعتی الآن بيشتر از اسلاميات او مورد توجه نسل جوان است. يعنی آن قسمتهايی که آثار شريعتی از نظر انسان شناسی، عرفانی و ادبی، "خود" واقعی او را نشان می دهد، بيشتر از آن قسمتهای که نظريه هايی در حوزه های اجتماعی و اعتقادی بيان کرده مورد توجه نسل جديدی است که دچار بحران اعتقادی و اجتماعی و روحی است. شريعتی در اين بخش از آثارش در واقع در جستجوی"من" حقيقی انسانی صميمی خود از بين "من"ها و خودآگاهيهای مختلفی است که در حوزه های اجتماعی، اعتقادی، فرهنگی، تاريخی، مذهبی و غيره از خود می شناساند. اين جستجو و سيروسلوک عرفانی يا روانی طی سفری روحانی در مقاله معبد نشان داده شده است که عميقترين اثر او به شمار می رود و در کتاب کوير چاپ شده است. اين جستجو که شخصيت خود شريعتی را نشان می دهد برای نسل جوان امروز جالب است اما برای نسل جوان انقلابی و متعهد پيش از انقلاب، بيشتر تفاسير و نگاههای اجتماعی يا اسلامی شريعتی مورد توجه بود. حتی اگر به تصويرها و نقاشيها و پوسترها و مجسمه هايی که آن زمان از شريعتی ساخته شده است نگاه کنيم اين تفاوت را می بينيم. در آن زمان سعی می شد شريعتی در آن قالبی فهميده شود که مطلوب و ايده آل آن نسل بود، در حالی که الآن شريعتی معما و سؤالی است نسل جوان با رجوع به بخشی از آثار او به دنبال خوديابی و بازيابی انسانی است. تجربه معنوی و انسانی شريعتی می تواند حتی برای نسل جوان، صرف نظر از اينکه چه نوع اعتقاد دينی و ايدئولوژيکی داشته باشند جالب باشد. واکنش نسل جوان ديروز به مقتضيات زمان و اجتماع و نظام و کلام حاکم بر جهان با واکنش و بازتاب نسل جوان امروز متفاوت است. آن زمان رژيمی سکولار و وابسته بر ايران حاکم بود و الآن، حکومتی مذهبی. علاوه بر آثاری مانند هبوط در کوير، بخشی ديگر از آثار شريعتی که مورد توجه نسل جوان است، نوشته های او در نقد روحانيت و دين يا جنبه های آزاديخواهانه و نفی سلطه و قدرت در آثار اوست. در پاسخ به آقای آزادی بايد گفت که اکنون زمانه با ۲۵ سال قبل خيلی فرق ميکند و امروزه شاهد هستيم که حکومت اسلامی، در اسلامی کردن جامعه اصلاٌ موفق نبوده بلکه بيشتر همه را از اسلام زده کرده است. من بعنوان شخصی کاملاٌ معتقد به اسلام می گويم که موفق ترين راه برای جلب جوانان تنها گرايش عرفانی به مذهب است. پريسا مهرورز - تهران شريعتی در همه نوشته هايش دردی داشت، که درد من و نسل امروز است. امير - تهران شناخت شريعتی به نوعی شناخت خويش و آن من راستِن است که در من های دروغين دفن شده و از چشم همه پنهان است و از چشم خويش نيز. در گام اول شريعتی نمادی از شکستن همه حصارها و باورها و انديشه های کهنه است که هر که بدان سو نزديک شد به نوعی شريعتی در رفتار و افکار او بروز پيدا می کند. رضا شريعتی اینکه اقبال به کويریات بیشتر است علاوه بر دلیلی که آورده ای و از خودبیگانگی نسل جوان ما، ناشی از سمپاشیهای حضراتی است که دم از پاستوریزاسیون اندیشه شریعتی می زنند و می گویند که اجتماعیات و اسلامیات شریعتی امروز به درد نمی خورد و تنها کویریات بخوانید. این سخنان و شعارهای حضرات طرفدار پایان عصر ایدئولوژی است که یکی از موجبات این اقبال غیرعادی به کویریات است. بر ماست که به عنوان فرزندان شریعتی شهید، اسلامیات و اجتماعیات او را همیشه زنده و جاری نگاه داریم. علی آزادی - تهران خدمات