ديدار ايران و پرتغال؛ مسابقه مرگ و زندگی
پس از تساوی مکزيک و آنگولا، کار ايران در ديدار روز شنبه با پرتغال به بازی مرگ و زندگی کشيده است؛ حتی اگر برانکو ايوانکوويچ جز اين بگويد.
شکست مقابل پرتغال، که حتی برانکو هم قبول دارد حريفی مقتدرتر از مکزيک است، همه شانسهای ايران برای صعود از گروهش را خواهد کشت. از آنسو اگر بازيکنان ايران که هميشه پيش بينی ناپذير هستند، بار ديگر با يکی از نمايشهای غيرمنتظره خود همه را غافلگير کنند و پرتغال را ببرند، چيزی که حتی خوش بينان هم احتمال آن را زياد نمی دانند، ايران به ميزان زيادی به صف رقابت برای صعود باز خواهد گشت. تساوی ايران و پرتغال، چيزی که احتمالا برانکوی محتاط به آن اميد بسته اما بر زبان نمی آورد، درهای مرحله گروهی را بر ايران نخواهد بست اما کار اين تيم را به همان جايی می کشاند که سالها در بازی های مقدماتی جامهای مختلف تجربه کرده است؛ سپردن سرنوشت خود به دست ديگران. يک تساوی از ميدان پرتغال، هرچند از درد هواداران رنجيده خواهد کاست اما شانس چندانی را برای صعود مقابل ايران قرار نمی دهد. در چنين حالتی، تساوی مکزيک و پرتغال در ديدار آخر، اين دو تيم را از دسترس حريفان آفريقايی و آسيايی شان دور می کند تا حتی پيروزی فرضی ايران بر آنگولا بی اثر شود و اين تيم برای سومين بار، جام جهانی را بدون صعود از مرحله گروهی، ترک کند. گذشته از اين، آنگولا هم که اکنون شانسی (هرچند اندک) برای صعود دارد، با توجه به دو بازی گذشته اش، آن حريف از پيش باخته و لقمه آماده ای نيست که در ايران تصور می شد. چنين است که حتی مربی برزيلی تبار و کارکشته پرتغالی ها، ايران را به دليل انگيزه اش، حريفی خطرناک تر از مکزيک توصيف می کند. او که قصد دارد پس از چهل سال ناکامی، پرتغال را از مرحله حذفی فراتر ببرد، دست به هيچ ريسکی نخواهد زد. پرتغال در سال ۱۹۶۶ همراه با اوزه بيوی افسانه ای در مرحله حذفی با کره شمالی روبرو شد و «توفان زرد آسيا» پيش از آنکه با چهار گل فرونشانده شود، سه گل در دروازه پرتغال قرار داد. حريف امروز پرتغال، باز هم تيمی آسيايی است که گرچه در اين روزها چندان «شير غرنده»ای نيست، اما زخم خورده و (مانند هميشه) پيشبينی ناپذير است. کاپيتان روی نيمکت؟ برانکو ايوانکوويچ در آستانه اقامت دو روزه تيمش در فرانکفورت به خبرنگاران گفت که دايی در ترکيب اصلی ايران مقابل پرتغال نيست تا «تيمی سرعتی تر» را روانه ميدان کند. گرچه او حاضر نشد همين گفته را در جلسه رسمی مطبوعاتی در ورزشگاه فرانکفورت تکرار کند، اما آخرين خبرها از اردوی تيم ملی چنين حکايت می کند که کاپيتان، دست کم نيمه اول را روی نيمکت خواهد نشست. در غياب دايی، برانکو می تواند به شيوه محبوب خود و بازی با تک مهاجم بازگردد که قهرمانی در بازی های آسيايی بوسان را برای او به ارمغان آورد. اگر چنين شود، وحيد هاشميان در مرکز خط حمله قرار خواهد گرفت و پشت سر او سه هافبک تهاجمی ايران چيده می شوند. جايگاه مهدی مهدوی کيا، حتی اگر به آمادگی کامل نرسيده باشد در جناح راست قطعی است. انتظار می رود که علی کريمی پشت سر مهاجم ايران قرار بگيرد و وظيفه بازی سازی را برعهده داشته باشد. ابهام اصلی ترکيب ايران، بال تهاجمی چپ اين تيم است که در ترکيب يازده نفره به جای علی دايی وارد خواهد شد. به نظر می رسد که گزينه برانکو برای اين پست از ميان مهرزاد معدنچی و فريدون زندی انتخاب خواهد شد. احتمال ديگر (و کمتر) حضور مسعود شجاعی، پديده سايپا در ليگ گذشته است که با حمايت رسانه ها به ترکيب تيم ملی راه يافت و بسياری از منتقدان، حتی به ميدان آوردن او را در ديدار با مکزيک راهگشا می دانستند. اگر شجاعی به ميدان بيايد، احتمالا در پشت هاشميان قرار خواهد گرفت و کريمی همچون بازی نخست مقابل مکزيک به جناح چپ می رود. اين دو بازيکن در حين بازی نيز می توانند جای خود را تغيير دهند. بخش ورزشی بی بی سی، در ترکيب احتمالی برای بازی روز شنبه از آرش برهانی، مهاجم نيمکت نشين پاس نام برده است که در ديدار با مکزيک هم در دقايق پايانی جايگزين محمد نصرتی شد. برهانی جزو بازيکنان محبوب برانکو است اما احتمالا مربی محافظه کار ايران، بازی را محتاطانه تر آغاز خواهد کرد و اين مهره هجومی را برای زمانی که نتيجه را باخته باشد، حفظ می کند. نقاط ضعف ايران در حالی که جناح چپ ايران به نقطه ضعف و پاشنه آشيل اين تيم تبديل شده است، زندی يا معدنچی، هيچيک گزينه اطمينان بخشی برای بازی در پيشانی اين جناح نيستند. فريدون زندی در بازی های گذشته تيم ملی و همچنين برخی از بازی های باشگاه کايزرسلاترن که به عنوان هافبک چپ به کار گرفته شد، نشان داده است که در بازی کنار خط طولی زمين توانايی ندارد و قادر به گذشتن از يار مقابل خود نيست. مهرزاد معدنچی هم با وجود پايان درخشانش در بازی های اين فصل که با هفت گل در سه بازی پرسپوليس در جام حذفی همراه بود و همچنين گلزنی در بازی تيم ملی مقابل تايوان، زمانی موثرتر است که به وظايف هجومی بپردازد و بتواند از شوتهای پای چپش استفاده کند. معدنچی نمی تواند مانند مهدوی کيا به عقب بازگردد و دفاع پشت سر خود را حمايت کند. ضعف معدنچی در بازيهايی که به عنوان دفاع چپ برای پرسپوليس به ميدان رفت، سخن برانکو را کم اعتبار می کند که گفت در غياب ستار زارع، همين بازيکن جوان می تواند نيازهای ايران را برطرف کند و دليلی برای دعوت از يک دفاع چپ ديگر نبوده است. علاوه بر اين، او در بازی با مکزيک زمانی که در همان نخستين حرکت، برنامه آرام و باطمانينه يارانش برای حفظ توپ را با پاسی سراسيمه به هم ريخت نشان داد که هنوز تجربه بازی در چنين ميدانی را کسب نکرده است؛ چيزی که به عقيده منتقدان، ناشی از پافشاری برانکو برای به کار گرفتن ترکيبی ثابت در بازی های تدارکاتی بود. پشت سر هافبک چپ ايران، هر که باشد، محمد نصرتی بازی می کند که در سالهای گذشته هدف اعتراض هميشگی منتقدان برانکو بوده است. اين بازيکن راست پا با تخصص بازی در دفاع وسط، روز ديدار با مکزيک بارها جا ماند و مهاجمان حريف او را دور زدند. اگر آنگونه که اردوی پرتغال انتظار دارد، کريستيانو رونالدو به ديدار شنبه برسد، نصرتی روز بسيار سختی را خواهد داشت. قمار اعتبار در حالی که همه گمانه زنی ها برای پيش بينی ترکيب ايران بر اساس اين فرض بنا شده که دايی از دقيقه نخست به زمين نخواهد آمد، اما برانکو با وجود تاکتيکهای يکنواخت و روحيه محافظه کارش، بارها نشان داده که می تواند ناظران را غافلگير کند؛ گرچه اين غافلگيری ها الزاما کمکی به سرنوشت تيمش نکند. بخش ورزشی بی بی سی، هرچند که نام کاپيتان باسابقه ايران را در ترکيب احتمالی اين تيم نياورده اما از دايی نقل کرده که برای بازی آماده است و اين خبر را مايه افزايش اميدهای ايران دانسته است، همانگونه که خبرگزاری فرانسه هم خبر مصدوميت دايی را ضربه ای برای اردوی ايران ارزيابی کرده بود. دايی خود در مصاحبه با سايت فيفا از اين هم فراتر رفته و گفته است که بازنشستگی او از بازيهای ملی در پايان جام جهانی قطعی نيست. او به خبرنگار فيفا گفت: «تا زمانی که فوتبال ايران به او احتياج داشته باشد، به بازی در تيم ملی ادامه خواهم داد.» احتمال فراوان می رود که دايی در دقايق پايانی بازی (همچون سامی الجابر در بازی عربستان و تونس) به ميدان برود و فرصت يابد در برابر مدافعان خسته حريف از حيثيت خود دفاع کند. خستگی حريف شايد افت بدنی اين بازيکن ۳۷ ساله را تا حدودی جبران کند. اما اگر برانکو ناگهان تصميم بگيرد که برخلاف انتظار از همان آغاز بازی بازوبند را به بازوی دايی ببندد و او را به ميدان بفرستد، شکست احتمالی مقابل پرتغال کابوسی برای اين مربی و کاپيتانش خواهد شد و آنها را در مقابل سيل انتقاداتی که در طول سالها انباشته شده است، بی دفاع خواهد کرد. آيا بازيکن تيزهوشی که می گويد قصد دارد پس از دوران بازی به مربيگری بپردازد، اعتباری را به قمار خواهد گذاشت که در مدت سيزده سال، زير لگدهای صدها حريف و با گذشتن از مرزهای دست نيافتنی کسب کرده است؟ خدمات