تلاش کشورهای ثروتمند برای جلب کارگران ماهر
کشورهای ثروتمند جهان برای جبران کمبود نيروی کار در صنايع کليدی خود، مانند فن آوری های اطلاعاتی (آی تی)، بيش از پيش برای جلب مهاجرانی که از مهارت های ويژه برخوردارند رقابت می کنند. اما آيا اين روند به ضرر کشورهای فقير تمام می شود؟
در کشورهای صنعتی، به خصوص در بريتانيا، توجه زيادی به مساله جنجال آفرين پناهجويان نشان داده می شود. با اين حال به جنبه ديگر اين پديده، يعنی شمار روزافزون مهاجران بسيار ماهر که به کشورهای خارجی می روند، توجه بسيار کمتری نشان داده شده است. بسياری از کشورها سعی دارند شمار پناهجويانی را که به طور دائمی در کشورهايشان اقامت می گزينند محدود کنند، اما اين کشورها در عين حال می کوشند تعداد روزافزونی از افراد دارای مهارت های ويژه و تحصيلات عالی را به اقامت در خاک خود تشويق کنند. برای مثال در بريتانيا حدود دو سوم از کارگرانی که در سال 2002 وارد اين کشور شدند (103 هزار نفر از 160 هزار نفر) در طبقه مشاغل حرفه ای يا مديريتی دسته بندی می شوند که افزايش چشمگيری در مقايسه با 10 سال قبل نشان می دهد. و درحالی که برداشت ها نسبت به تعريف عبارت "مهارت بالا" متفاوت است، اما اگر آن را داشتن هرگونه مدرک دانشگاهی فرض کنيم، شمار روزافزونی از فارغ التحصيلان دانشگاه ها از کشورهای درحال توسعه روانه کشورهای توسعه يافته می شوند. به گفته پروفسور ريچارد بلک از مرکز تحقيقات مهاجرت در دانشگاه ساسکس، درصد قابل توجهی از فارغ التحصيلان دانشگاه های آفريقا اکنون در خارج از اين قاره اقامت دارند. يک تخمين حاکيست که 60 درصد فارغ التحصيلان دانشگاه های گامبيا، 25 درصد فارغ التحصيلان سيرالئون و 10 درصد آنها از کنيا، اکنون مقيم آمريکا هستند. در اين ميان صنايع دست اندرکار فن آوری های اطلاعاتی، به خصوص در منطقه موسوم به "سيليکون ولی" در آمريکا، بيش از پيش به مهندسان نرم افزار از هند و چين متکی شده اند. هم اکنون يک سوم شرکت های نوپای کاليفرنيايی توسط مهاجران اداره می شود. هند علاوه بر صدور کارگر به خارج، اکنون به طور فزاينده ای با اتکا به مهارت هايی که همين کارگران در غرب فراگرفته اند، به ايجاد شرکت هايی که به شرکت های غربی، به خصوص آمريکايی، خدمات می دهند پرداخته است. اين پديده که در آمريکا برای سياستمداران دردسرآفرين شده است، منبع درآمد خوبی برای هند فراهم کرده است. ديگر آنکه، کمبود افراد حرفه ای در بخش های کليدی خدمات عمومی، به افزايش شديد استخدام پزشکان، پرستاران و آموزگاران منجر شده است و در اين زمينه بريتانيا نه تنها در اروپا بلکه احتمالا در جهان اول است. رقابت برای جلب افراد ماهر به گفته دکتر جان سالت از واحد تحقيقات مهاجرت "يونيورسيتی کالج" وابسته به دانشگاه لندن، رقابت در ميان کشورهای صنعتی برای جلب مهاجران ماهر تشديد شده است. آمريکا و بريتانيا با ايجاد برنامه های ويژه مهاجرت به جلب افراد ماهر اقدام کرده اند. اين برنامه ها رقيب طرح هايی است که از چندين سال قبل در کشورهای استراليا، کانادا و زلاندنو وجود داشت. اين برنامه ها متضمن همکاری نزديک دولت ها با موسسات خصوصی به منظور شناسايی کمبودها در زمينه نيروی کار و تسهيل و تسريع صدور مجوز ورود برای کارگران خارجی به طور موقتی است. برای مثال کارفرمايان فن آوری های اطلاعاتی در کاليفرنيا برای گسترش برنامه صدور ويزای موقت "اچ 1 بی" به سياستمداران فشار آوردند. اين برنامه در اوج رونق خود به انتقال سالانه 193 هزار نيروی کار خارجی به آمريکا منجر شد. زيان ناشی از فرار مغزها؟ کشورهای درحال توسعه نگرانند که نقل مکان بسياری از کارگران ماهر به خارج، هزينه سنگينی برايشان به همراه دارد. آنها استدلال می کنند که پولی که صرف تحصيلات عالی جوانان خود کرده اند با خروج آنها از کشور هدر می رود و به علاوه ممکن است طبقه سرمايه گذار و توليدکننده را نيز از دست بدهند. اما اکثر مطالعات نشان می دهد که مهاجرت بخش های تحصيل کرده و ماهر در دراز مدت بيش از آنکه به ضرر اين کشورها باشد به نفع آنهاست. برای مثال پولی که کارگران مهاجر برای خانواده های خود بازپس می فرستند به اقتصاد اين کشورها کمک می کند. و زمانی که مهاجران نهايتا به کشورهای خود بازگردند، چنانچه بسياری چنين می کنند، مهارت های تازه ای که کسب کرده اند می تواند به بهبود استانداردهای زندگی در آن کشورها کمک کند. خدمات