کارشناس اقتصاد به پرسش های شما پاسخ داد
در پی نوسانات قيمت سکه و ارز در ايران از شما خواسته بوديم تا پرسش های اقتصادی خود را برای مطرح شدن با علی رشيدی، استاد اقتصاد در ايران، بفرستيد. متن پرسش و پاسخ با آقای رشيدی را در زير بخوانيد:
آخرين خبر از بازار سکه چيست؟ تازه ترين خبر اينکه با عرضه سکه توسط بانک مرکزی قيمت سکه تقريبا ۱۵ تا ۲۰ هزار تومان پايين آمده و به ۱۵۰ تا ۱۶۰ هزار تومان رسيده است. محمد مهدی ناسوتی فرد از تهران: آيا اين افزايش ناگهانی قيمت سکه نشان دهنده حجم نقدينگی بالا در جامعه است؟ مسئله افزايش نقدينگی امری عادی در اقتصاد ايران است. پيش بينی رشد نقدينگی در سال گذشته ۳۰ درصد بوده و امسال هم تا ۴۰ درصد خواهد رسيد. اين يک امر تدريجی است که با فروش نفت بيشتر، وزارت دارايی دلار بيشتری به سيستم بانکی می فروشد و بانک مرکزی ريال بيشتری در اختيار دولت می گذارد. مردم موجودی های خود در بانک ها را خارج و به دارايی هايی منتقل می کنند که بازده بيشتری از نرخ تورم داشته باشد و چون مردم آلترناتيوهای (انتخاب های) زيادی (برای سرمايه گذاری) ندارند و می خواهند در کوتاه مدت دارايی هايشان را به دارايی ای که ريسک کمتری داشته باشد، منتقل کنند پس به خريد طلا هجوم می آورند. يکی از عوامل ديگر، عدم اقدام بانک مرکزی است... بانک مرکزی می توانست از مدتی پيش با زياد کردن عرضه سکه (هم اکنون ۳۹ تا ۴۰ هزار سکه در هفته از سوی بانک مرکزی عرضه می شود) جلوی افزايش شديد قيمت سکه را بگيرند. نازی از تهران: آيا قيمت سکه باز هم افزايش پيدا می کند؟ آيا الان زمان مناسبی برای فروش است؟ الان بازار متشنج است و اگر کسی می خواست سکه بفروشد، استفاده زيادی می کرد ولی من فکر می کنم، با اتفاقی که افتاد، بانک مرکزی عرضه را زياد می کند. در ايران قيمت سکه از قيمت محتوای طلای آن بيشتر است. پس بانک مرکزی می تواند خيلی آسان با فروش سکه حتی به قيمت ۱۴۰ هزار تومان مقدار زيادی سود ببرد، طلا هم به اندازه کافی دارد که می تواند به سکه تبديل و به مردم بدهد... در کوتاه مدت بانک مرکزی می تواند با اين روش قيمت سکه را حفظ کند. همچنين هر چه قيمت نفت بالا برود چون قيمت آن بر حسب دلار تعيين می شود، ارزش دلار پايين می آيد. پس بالا رفتن قيمت نفت و طلا (که آن روی سکه کاهش ارزش دلار است) می تواند فعل و انفعالاتی را از نظر سرمايه گذاری ها و دارايی های نقدی و شبه نقدی مردم ايجاد بکند. صبوری قزوينی از آبادان: چگونه است که با بالا و پائين رفتن طلا در دنيا مردم کشورها زندگی آرام خود را دارند، ولی در مملکت ما با گران شدن طلا يا بالا رفتن ارزش يه ارز خارجی زندگی مردم دچار اضطراب و بحران می شود حتی افراد کم در آمد جامعه و فقير اين را احساس می کنند.... سئوال بسيار خوبی است. در کشورهای صنعتی بازار سرمايه بسيار متنوع است و مردم دارايی هايشان را به شکل های مختلف نگه می دارند. مثلا اولين و مهمترين ثروت خانواده که حدود ۴۰ درصد دارايی آنها را تشکيل می دهد، مسکن است و بعد حساب های پس انداز، بيمه های عمر و غيره با ارزش های نسبتا ثابت و برای درازمدت به مردم فرصت می دهد که پورتفوليوی (مجموعه موجودی) خود را تضمين کنند. بنا بر اين مثلا يک بانک ممکن است ده نوع حساب سپرده برای مشتريان داشته باشد که هر کدام يک بازده ای داشته باشد. ولی در ايران چون سيستم بانکی و نرخ های بهره دستوری است و مردم انتخاب های متنوعی ندارند. مردم ممکن است يک روز سکه بخرند، يک روز دلار بخرند... ما بازار سرمايه سازمان يافته ای نداريم چون مکانيسم بازار وجود ندارد و همه چيز دولتی است و مردم هم به چند متغيری که در اختيارشان هست نگاه می کنند. مريم از تهران: به نظر شما اگر در اين شرايط کسی مقداری پول داشته باشد برای سود دهی بيشتر بهتر است که پولش را در چه کاری قرار بدهد؟ زمين بخرد يا در بانک بگذارد و... و آيا به نظر شما قيمت زمين با توجه به اينکه سود بانک ها کم شده چه تغييری می کند؟ عرضه زمين هميشه محدود است، به ويژه با رشد جمعيت در شهرها ارزش زمين روز به روز بيشتر می شود. بهترين انتخاب عليه تورم، (سرمايه گذاری روی) زمين است. در دراز مدت سرمايه گذاری در زمين بهتر از مسکن هم است چون مسکن مستهلک می شود ولی زمين خير. ولی در کوتاه مدت مردم برای اينکه نقدينگی خود را حفظ کنند. ممکن است دارايی هايشان را بين انواع ثروت تقسيم کنند تا بتوانند آن را در مواقع خطر و نياز تبديل به پول نقد کنند. جلال از تهران: آينده بازار ملک و مسکن را با توجه به تحولات اخير چگونه پيش بينی می کنيد؟ بازار مسکن به احتمال زياد رونق خواهد گرفت، مخصوصا اينکه دولت آقای احمدی نژاد بر واگذاری وام مسکن به طبقات پايين تر جامعه تاکيد دارد و از همين امروز اعطای وام های ده ميليونی و بيشتر شروع شده است. پس تقاضا برای واحدهای ارزان قيمت و متوسط افزايش پيدا می کند و اگر بازاری هم برای اوراق رهنی به وجود بيايد (که شما بتوانيد ملک خود را رهن بگذاريد و روی آن وام بگيريد و از اين طريق کارتان را توسعه دهيد) می توان انتظار داشت که بازار مسکن رونق بگيرد. افشين از کرج: چرا نمی توان تورم را در ايران کنترل کرد و اصولا" تورم چرا بوجود می آيد؟ تورم يا بالا رفتن قيمت ها ناشی از مقايسه بين مقدار پول و ميزان موجودی کالا يا خدمات است. در ايران علت اصلی تورم بودجه جاری دولت است و دولت ها به ويژه از سال ۱۳۶۸ به اين سو با استفاده -- يا سوء استفاده -- از نظام پولی و بانکی هر چه پول خواستند گرفتند و خرج کردند و برای دولت بدهی به وجود آوردند. چون بانک هم متعلق به دولت است، مسئله بازپرداخت هم وجود ندارد. شهرام از تهران: آينده بورس ايران را در طی سال جاری و سه سال پس از آن چگونه پيش بينی می کنيد؟ در اروپا و آمريکا بورس يک پديده مربوط به تکامل نظام اقتصادی و صنعتی دولت غرب است و همراه بورس صدها نوع آلات و ابزار نقل و انتقال سرمايه، خريد و فروش، سيستم حسابداری، سازمان نظارت و کنترل همراه آن بوده که از درون خود بازارهای بورس سردرآورده است ولی در ايران همه اينها دستوری است و ابزارهای لازم وجود ندارد. آنچه در چند سال اخير به وجود آمد، مصنوعی بود و عده ای سود برند. قانون جديدی که قانون بازار سرمايه است به تصويب رسيده ولی اجرای آن با مسئله مواجه هست چون ممکن است دولت جديد به اين موضوع اعتقادی نداشته باشد. پس کسانی که می خواهند در بورس سرمايه گذاری کنند بايد بسيار محتاطانه عمل کنند و سعی کنند بهترين اطلاعات ممکن را به دست آورند و دنبال ريسک زياد با سوددهی بالا نباشند. سينا از تورنتو: در صورت تحريم اقتصادی، نرخ ارز چه تغييری خواهد کرد؟ آيا حواله پول به خارج از کشور همچنان ممکن خواهد بود؟ آيا کارتهای اعتباری(visa) صادره از بانکهای ايران همچنان معتبر خواهد بود؟ اينها به نوع تحريم و مقرراتی که دولت ها تحت تاثير تصميمات شورای امنيت ملزم به اجرای آن هستند. اگر مثلا خريد نفت ايران قطع شود مسلما درآمدهای نفتی کاهش پيدا خودهد کرد و بانک مرکزی کنترل هايی روی فروش ارز خواهد گذاشت و ممکن است قيمت ارز بالاتر رود. در مورد کارت های اعتباری هم وضع به همين صورت است. اين يک امر سياسی است و بستگی به حدود تحريم دارد. زمان از تهران: فعاليت شرکت هايی مانند «گلدکوئست» را از نظر تاثيرشان بر اقتصاد خرد و کلان کشور چگونه ارزيابی می کنيد؟ اين نوع شرکت های هرمی نوعی قماربازی است و من هرگز آن را توصيه نمی کنم. در اين سيستم هر قربانی بايد چند قربانی ديگر را پيدا کند تا خودش سود ببرد. اين عمل صحيح و اقتصادی نيست. علی از کانادا: چرا دولت با چاپ يک پول جديد و مدرن وبرداشتن حداقل دو صفر از پولهای کنونی اعتماد به اقتصاد کشور را افزايش نمی دهد؟ تا کی بايد يک پول آسيب ديده از جنگ را استفاده کرد؟ من فکر می کنم در اين سئوال مسئله وضع اقتصادی با وضعيت پول و واحد پول مخلوط شده است. وضع اقتصادی همين است که می بينيم که برداشتن دو صفر از جلوی اقلام بستانکار و بدهکار حساب ها تنها از نظر حسابداری و دفترداری اثر دارد. اين کار ارزش يک واحد پول را بالا می برد که البته اثرات تورمی هم خواهد داشت، ولی در خوبی يا بدی وضع اقتصادی اثر ندارد مگر اينکه همراه با آن اقدامات اقتصادی ديگری انجام شود مثل کوچک کردن دولت يا مبارزه با فساد، انتقال تکنولوژی، روابط با دنيا و غيره .... خدمات