تلاش ايرانی ها برای حل مشکل فزاينده چاقی
عليرغم همه شعارهای ضدآمريکايی که در ايران سرداده می شود، بسياری از ايرانی ها حداقل يکی از جنبه های فرهنگ آمريکايی را جذب کرده اند: خوردن غذاهای فوری مثل برگر.
مردم کشوری که از قديم به خاطر چلوکباب و پلوخورشت های خانگی معروف است، بيش از پيش به مصرف چيزبرگر، چيپس و پيتزا عادت کرده اند. اين پديده ممکن است توضيح دهد چرا مشکل چاقی در اين کشور رو به افزايش است و بيماری های قلبی و سکته مغزی اکنون علل اصلی مرگ و مير به شمار می روند. اکنون يک گروه ايرانی برنامه ای برای بالا بردن سطح سلامت مردم تدارک ديده است. "برنامه قلب سالم اصفهان" برای تشويق مردم به عادات سالم، با مدارس، رستوران ها، شرکت ها و کارشناسان بهداشتی همکاری می کند. خانم دکتر نضال صراف زادگان که اين گروه را پنج سال قبل با کمک دولت بنيان گذاشت می گويد: "20 سال قبل مردم عادت نداشتند غذاهای ناسالم را ترجيح دهند." او پس از مشاهده مستقيم پيامدهای اپيدمی روبه گسترش چاقی در موسسه اش به نام "مرکز تحقيقات قلب و عروق" در شهر اصفهان به صرافت افتاد برای حل اين مشکل کاری کند. او می گويد: "بيماری فشار خون، ديابت، کشيدن سيگار و کلسترول بالا در ايران بسيار شايع است." "به نظر ما اين مشکل زندگی به سبک غربی است که گريبانگير بسياری از کشورهای درحال توسعه در آسيا، آمريکای لاتين و ساير نقاط شده و متاسفانه به کودکان بيش از بزرگسالان آسيب می رساند." "ممکن است برخی عوامل ژنتيکی وجود داشته باشد، اما ما عوامل زيست محيطی را جدی تر می گيريم." دکتر صراف زادگان می گويد تغيير در عادات تغذيه با ساير عادات ناسالم آميخته شده است. زندگی کم تحرک بچه های ايرانی اکنون به طور متوسط روزانه چهار ساعت تلويزيون تماشا می کنند و بزرگسالان بيش از پيش به اتومبيل متکی هستند و کمتر ورزش می کنند. خانم صراف زادگان می گويد بيش از 50 درصد بزرگسالان اکنون اضافه وزن دارند يا دچار چاقی مفرط هستند. برای مبارزه با اين مشکلات برنامه قلب سالم اصفهان کوشيده است تمامی بخش های جامعه را بسيج کند. اين برنامه در حدود 40 رستوران در اصفهان را قانع کرده است علاوه بر منوی معمول خود، غذاهای کم چربی و کم کالری عرضه کنند. برچسب های برنامه قلب سالم اکنون منظره ای عادی در پشت پنجره رستوان های شهر اصفهان است. دکتر صراف زادگان می گويد: "از آنها خواستيم سبزيجات بيشتری برای درست کردن غذاها مصرف کنند و سس سالاد را سالم تر کنند، به همين دليل اکنون مايونز کمتری مصرف می کنند. از آنها خواستيم نمکدان را از روی ميزها بردارند مگر آنکه کسی آن را بخواهد." برخی شرکت ها در اصفهان نيز در اين برنامه شرکت جسته اند. بسياری از آنها اکنون نهاری سالم تر به کارمندان عرضه می کنند و معاينات منظم پزشکی ارائه می کنند. مساجد، آموزش بهداشتی ارائه می کنند و کلاس های ورزش محبوبيت بيشتری يافته است. شهرداری اصفهان نيز موافقت کرده است تردد خودروهای خصوصی را در بعضی روزهای معين در قسمت های مشخصی از شهر منع کند تا مردم به پياده روی يا استفاده از شبکه حمل و نقل عمومی ترغيب شوند. آموزش بهداشتی نيز از قبل بخشی از کلاس های اجباری پيش از ازدواج بوده است. اما اکنون، علاوه بر آموختن راه های تنظيم جمعيت خانواده و بيماری های واگيردار جنسی، مردان و زنان جوان در اصفهان بايد همچنين چگونگی پختن غذاهای کم چرب و حفظ سلامتی را بياموزند. زهره 25 ساله که در اين کلاس ها شرکت می کند گفت: "در فرهنگ ما ايرانی ها، زنان اغلب در خانه می مانند که باعث می شود وزن اضافه کنند. مردها هم در محيط کار تحت فشار هستند برای همين ناراحتی قلبی پيدا می کنند." او افزود: "در جامعه ما مردها و زن ها هر دو در معرض عادات ناسالم هستند. در اين کلاس ها به ما گفتند غذاهايمان بايد پر از سبزيجات و ويتامين باشد و بايد کمتر غذاها را سرخ کنيم." ا لگو دکتر صراف زادگان می گويد برنامه قلب سالم او موثر واقع شده است. نتايج اوليه نشان می دهد که ساکنان اصفهان کمتر از قبل سيگار می کشند. آنها همچنين کمتر از ساير نواحی ايران غذاهای سرخ کرده می خورند - دو بار در هفته به جای سه بار. دانش آموزان اصفهانی در مقايسه با گذشته تنقلات شور و چرب بيشتری مصرف می کنند اما در مقايسه با ساير نواحی کشور کمتر از اين خوراکی ها می خورند. در دبستان پسرانه هراتی، گروهی از بچه ها که پيش از کلاس درس توپ بازی می کنند نشان های برنامه قلب سالم را به سينه سنجاق کرده اند. يکی از آنها، محمد 10 ساله، طی چند ماه گذشته 9 کيلوگرم وزن کم کرده و اکنون سرمشق همکلاسی هايش شده است. او می گويد: "ما بايد ورزش کنيم. نبايد سيگار بکشيم يا زياد پلو بخوريم. بايد مواد پروتئينی و سبزيجات بخوريم. به بقيه بچه ها می گويم چيپس نخورند و در عوض ماست و ميوه بخورند." حالا که شهر اصفهان نشان داده می توان عادات سالم را به مردم آموزش داد، خانم صراف زادگان و همکاران او در مرکز بهداشتی استان اصفهان و سازمان بهداشت جهانی اميدوارند اين برنامه را به سراسر کشور تعميم دهند. آنها همچنين مايلند ببينند تلاش هايشان در ساير بخش های خاورميانه که ممکن است گرفتار سبک زندگی غربی باشند تکرار شود. خدمات