اشارات 'سرنوشت ساز' رهبر ایران
تحلیلگران موافق و منتقد رهبر ایران، در اهمیت "نشانه"های مستتر در اظهارات آیت الله خامنه ای تردید ندارند. نشانه هایی که تجربه ثابت کرده خبر از بروز تحولاتی مهم در آینده می دهند.
"پیش بینی می کنم به فضل الهی حضور مردم در این انتخابات یک حضور دشمن شکن خواهد بود." (آیت الله خامنه ای) به نظر می رسد که سخنرانی ۱۹ دی آقای خامنه ای در مورد انتخابات ۱۲ اسفند را بتوان حاوی یکی از همین اشارات تعیین کننده تلقی کرد. رهبر جمهوری اسلامی گفت: "با تجربه ای که از رفتار مردم و اعتمادی که به لطف الهی دارم، پیش بینی می کنم به فضل الهی حضور مردم در این انتخابات یک حضور دشمن شکن خواهد بود." این اظهارات در شرایطی بیان شده که محافظه کاران حاکم بر ایران، از هفته ها پیش تاکید کرده اند که تحولاتی چون نارضایتی منتقدان حکومت از نحوه برگزاری انتخابات ریاست جمهوری دهم یا کنار کشیدن اصلاح طلبان از مشارکت در انتخابات مجلس نهم، باعث از رونق افتادن آن نخواهد شد. با توجه به اظهارات رهبر جمهوری اسلامی، برای پیش بینی شیوه خبررسانی نهادهای رسمی حکومت ایران از نتایج انتخابات مجلس نهم، به چه گزینه هایی می توان فکر کرد؟ به لحاظ احتمالات ریاضی، یکی از گزینه های محتمل می تواند این باشد که در ۱۳ یا ۱۴ اسفند، تلویزیون حکومتی ایران خبر از مشارکت انتخاباتی پایین مردم در مقایسه با انتخابات قبلی مجلس در ایران بدهد. گزینه ای که وقوع فرضی آن، مشخص خواهد کرد که پیش بینی آیت الله خامنه ای، شناخت او از رفتار مردم و نگرش او به "لطف الهی"، یکسره غلط بوده اند. وقوع چنین گزینه ای در عمل تا چه حد محتمل است؟ آیا می توان تصور کرد که شخصیت ها و نهادهای تصمیم گیر حکومت ایران، این تمایل یا قدرت را داشته باشند که نسبت به تحقق یا عدم تحقق پیش بینی مقامی که در آن واحد ولی فقیه، مرجع تقلید، فرمانده کل قوا، رهبر سیاسی و نایب امام غایب شیعیان تلقی می شود، بی تفاوت بمانند؟ سوال مشخص تر این است: در صورتی که میزان واقعی مشارکت در انتخابات - فرضا- باعث بی اعتبار شدن سخنان آیت الله خامنه ای، آن هم در بحبوجه درگیری سرنوشت ساز وی با دشمنان داخلی و خارجی حکومت بشود، آیا مریدان، مقلدان و کارگزارانش به لحاظ سیاسی، امنیتی و مذهبی مجاز خواهند بود که برای جلوگیری از این واقعه در انتخابات دخالت "نکنند"؟ احتمالا بسیاری از مخالفان و مدافعان رهبر جمهوری اسلامی، به این پرسش پاسخ منفی می دهند. تجربه انتخابات گذشته انتخابات قبلی ایران در خرداد ماه ۱۳۸۸ را می توان از شاخص ترین نمونه های تاثیرپذیری وقایع سیاسی – امنیتی ایران از اشارات سرنوشت ساز رهبر این کشور تلقی کرد. بعد از این انتخابات، در زمانی که صدها هزار معترض خیابانی، حکومت را به بزرگترین تقلب انتخاباتی بعد از تاسیس جمهوری اسلامی متهم کرده بودند، آیت الله خامنه ای به بیان سخنی مهم در خطبه های نماز جمعه تهران پرداخت. وی با اشاره به یازده میلیون تفاوت میان آرای اعلام شده از سوی دولت برای محمود احمدی نژاد و میرحسین موسوی گفت: "ساز و کارهای قانونی انتخابات در کشور ما اجازه تقلب نمی دهد... آن هم در حد یازده میلیون تفاوت. یک وقت اختلاف بین دو رای، صدهزار است، پانصدهزار است، یک میلیون است، حالاممکن است آدم بگوید یک جوری تقلب کردند، جابه جا کردند؛ اما یازده میلیون را چه جور می شود تقلب کرد." این سخن در شرایطی بیان شد که شورای نگهبان، که وظیفه رسیدگی به تخلفات انتخاباتی را بر عهده دارد، اعلام کرده بود که به ادعاهای تقلب در انتخابات رسیدگی خواهد کرد. اعضای شورای نگهبان، البته همگی از طرفداران سرسخت حکومت و رهبر جمهوری اسلامی بودند و به سختی می شد تصور کرد که نتایج انتخابات را نامعتبر اعلام کنند. با وجود این بعد از انتشار اظهارات سرنوشت ساز رهبر، سوالی مهم پیش روی تحلیل گران قرار گرفت: حتی اگر این امکان وجود داشت که برخی اعضای شورای نگهبان، مثلا تحت تاثیر فشار افکارعمومی، انگیزه زیر سوال بردن عملکرد مجریان انتخابات را داشته باشند، چه می توانستند بکنند؟ آیا بیان چنین تردیدی از سوی آنان اساسا عملی بود؟ به عبارت دیگر، بعد از غیرممکن اعلام شدن تغییر نتایج انتخابات از سوی آیت الله خامنه ای، تا چه حد قابل تصور بود که فرضا شورای نگهبان چند هفته بعد بیانیه ای دهد و اعلام کند که بر خلاف اظهارات شخص اول حکومت، در انتخابات تقلب شده است؟ پرونده قتل های زنجیره ای در میان موارد متعدد تعیین تکلیف پرونده های حساس توسط رهبر جمهوری اسلامی، شاید خبرسازترین پرونده در سال های گذشته، پرونده قتل های زنجیره ای باشد. در سال ۱۳۷۷، به دنبال فشار دولت و مطبوعات اصلاح طلب در مورد پی گیری قتل های زنجیره ای دگراندیشان، آیت الله خامنه ای، هم در یک سخنرانی عمومی و هم در جلسه خصوصی سران قوا، موافقت خود را با پی گیری پرونده قتل ها اعلام کرد. اما سه روز بعد از اعلام رسمی دست داشتن ماموران وزارت اطلاعات ایران در قتل ها در ۱۵ دی ۱۳۷۷، رهبر ایران جمله ای سرنوشت ساز را بر زبان راند: "من نمی‌توانم باور و قبول بکنم که این قتل‌هایی که اتفاق افتاده، بدون یک سناریوی خارجی باشد، چنین چیزی ممکن نیست." در هفته ها و ماه های بعد از اعلام موضع آقای خامنه ای، نشریات حکومتی و در مواردی مسئولان پرونده قتل های زنجیره ای، "افشاگری هایی" پی در پی را در زمینه ارتباطات عاملان قتل ها با دستگاه های جاسوسی خارجی یا انحرافات اخلاقی آنها منتشر کردند. این روند تا زمانی ادامه پیدا کرد که فیلمی تکان دهنده از نحوه اعتراف گیری از فاطمه دری نوگورانی به بیرون از زندان راه یافت. او همسر سعید امامی با نام مستعار "سعید اسلامی" از مسئولان سابق وزارت اطلاعات بود که مسئول عملیاتی قتل های زنجیره ای به حساب می آمد. این فیلم مشخص می کرد که تیم بازجویی از ‏متهمان پرونده، به چه طرز شگفت انگیزی زندانیان خود را برای اعتراف به "فساد اخلاقی" و "همکاری ‏با سیا و موساد" تا سر حد مرگ شکنجه کرده است. علنی شدن این نحوه بازجویی از متهمان که نتیجه آن، ‏انحراف پرونده بر مبنای صدها صفحه اعتراف دروغ بود، به نوبه خود با پیگیری های بعدی رئیس جمهور وقت محمد ‏خاتمی منجر به دستگیری اعضای تیم بازجویی و سر تیم آنها به نام جواد عباسی کنگوری معروف به "جواد آزاده" (یا "آملی") شد. به گفته یک مقام آگاه از پرونده قتل ها، در جریان بازجویی از بازجویان، جواد آزاده به این پرسش که چرا زندانیان خود را برای کسب اعتراف دروغ ‏شکنجه کرده، پاسخی تامل انگیز داد. وی گفت وقتی رهبر گفته است که ممکن نیست قتل ها به خارج وابسته نباشد، ‏برای بازجویان تکلیف ایجاد شده تا از زندانیان اعتراف بگیرند که عامل بیگانه اند و کسب اعتراف دیگری قابل تصور نبوده است. به راستی هم، آیا می شد تصور کرد که بازجویانی وفادار به رهبری، بعد از چند ماه بازجویی از دستگیرشدگان، رسما از اشتباه بودن فرضی خبر بدهند که شخص اول حکومت بر آن تاکید کرده است؟ الزام عملیاتی بازخوانی این قبیل تجربیات، به وضوح نشان دهنده نوع تاثیرگذاری اشارات تعیین کننده آیت الله خامنه ای در ارتباط با پرونده های حساس است. اشاراتی که بعد از بیان، نوعی "الزام عملیاتی" برای دست اندرکاران این گونه پرونده ها ایجاد می کند که نادیده گرفتن آن، در چهارچوب نظام حکومتی ایران عملا غیرممکن است. تاکید بر این واقعیت به آن معنا نیست که هرآنچه رهبر ایران بگوید به طور مطلق اطاعت و اجرا می شود؛ چرا که آقای خامنه ای معمولا از نحوه پیشبرد برخی از امور در حکومت ایران راضی نبوده است. اما به نظر می رسد وقتی پای پرونده های بسیار حساس حکومتی، به ویژه در حیطه امنیت، در میان باشد، در تاثیرگذاری جملات "سرنوشت ساز" رهبر ایران بر این پرونده ها تردید نمی توان داشت. به ویژه اگر این پرونده، انتخاباتی باشد که از سوی رهبر جمهوری اسلامی "چالشی امنیتی" معرفی شده، و وزیر اطلاعات آن را "حساس ترین انتخابات" در تاریخ جمهوری اسلامی توصیف کرده است.