نارضايتی های حاشيه نشينان، تهديدی برای جامعه فرانسه
شورش جوانان در حومه پاریس نمایانگر نارضایتی بخش هایی از جمعیت مهاجر فرانسه است.
در سالهای دهه 80 میلادی، هنگامی که نادر دندون سنین کودکی را پشت سر می گذاشت، شهر لیل سن دونی در شمال پاریس، گونه گونی جمعیتی قابل قبولی داشت. آقای دندون که از نویسندگان شناخته شده در منطقه خود به شمار می رود، می گوید: "ما همه فقیر بودیم، اما در کنار سیاه پوستان و عرب ها، از اروپای شرقی و خود فرانسوی ها نیز بودند." با گذشت دو دهه از آن تاریخ، آرایش جمعیتی این منطقه تغيیر کرده است. آقای دندون می گوید: "در عکس های دوران مدرسه من، بیشتر از نصف بچه ها سفید پوست بودند. در عکس های امروز یکی یا دو تا بیشتر نیستند." لیل سن دونی از آن دسته حومه هایی است که مهاجرها، به ویژه از مستعمره های سابق فرانسه در شمال آفریقا، از دهه 60 میلادی در آن ها اسکان داده شده اند. در این "حاشیه-شهر" ها سطح کیفی مدارس پایین است و بیکاری معضلی است فراگیر. فرار از این شرایط برای ساکنین کار ساده ای نیست. فرزندان و حتی نوه های مهاجرها همچنان در این مناطق زندگی می کنند. اینها طبقه خشمگینی را تشکیل می دهند که بیش از پیش با هویت مذهبی تعریف می شود. ده سال پیش این جوانان با عنوان "عرب فرانسوی" شناخته می شدند. اینک، از آنها بیشتر از هر چیز به نام "مسلمان" یاد می شود و جالب آنکه این جمعیت نیز خود را بیش از پیش با همین صفت تعریف می کند. زنگ خطر این گونه تقسیم بندی های جغرافیایی بر اساس نژاد و مذهب در بسیاری کشورها دیده می شود، اما در فرانسه این واقعیت دست کم به سه دلیل اهمیت بیشتری می یابد. اول اینکه، در میان ملتی که خود را "گسست ناپذیر" می داند، اساسا قرار نیست چنین دسته بندی هایی وجود داشته باشد. به فرانسوی ها یاد داده شده که دسته بندی های قومی و مذهبی آفتی است که جوامع چند فرهنگی آنگلوساکسون به آن مبتلایند. دولت فرانسه آمارهای رسمی که بر مبنای شاخص های نژادی یا مذهبی تنظیم شده باشند، ممنوع کرده است. در نتیجه، هیچ کس از عدد دقیق مسلمانان ساکن این کشور با خبر نیست. بهترین آمار تقریبی، جمعیت مسلمان این کشور را دستکم پنج میلیون برآورد می کنند. محله های حاشیه ای "اقلیت نشین" یکی دیگر از پایه های هویت فرانسوی را نیز به خطر می اندازد: اصل سکولاریسم. در حالی که فرانسویان صدمین سالگرد جدایی دولت و کلیسا را گرامی می دارند، از دین اسلام به عنوان بزرگترین چالش پیش روی الگوی سکولار این کشور در طی صد سال گذشته یاد می شود. سومین خطر برای فرانسوی ها گسترش پیکارجویان اسلامگرا است. برای کشوری که بیشترین جمعیت مسلمان اروپای غربی را در خود جای داده، ترس از اینگونه حملات معنای ویژه ای می یابد. پلیس فرانسه به خوبی می داند که تعداد بالقوه "جهادی" ها در این کشور کم نیست. جسور شدن مسلمانان فرانسوی تهدیدی است نه فقط برای ارزش های جمهوری، بلکه برای امنیت این کشور. نگاهی متفاوت اما آیا این تهدیدها واقعی است؟ نظرات برخی ساکنین این "اقلیت نشین" ها، لزوم یک ارزیابی دقیق تر - و در نهایت خوشبینانه تر - را نشان می دهد. بعضی گروه ها از جدایی فرهنگی مسلمانان دفاع می کنند، اما این ها نماینده تعداد قلیلی هستند. نظر کسانی همچون نورالدین اسکیکر، کارگری جوان در نزدیکی پاریس، عمومیت بیشتری دارد. او می گوید: " من خود را یک فرانسوی تمام و کمال می دانم و هر کاری برای این کشور می کنم. این کشور مال من است." اين واقعيت که آقای اسکیکر مراکشی تبار است، برایش بسیار با ارزش است. اما همچون بسیاری جوانان حاشیه نشین، او نیز تناقضی میان هویت فرانسوی و ریشه های خارجی خود نمی بیند. به اعتقاد نادر دندون مشکل اینجاست که بسیاری از مردم فرانسه جور دیگری فکر می کنند. آقای دندون می گوید: " من چطور می توانم احساس فرانسوی بودن بکنم وقتی همیشه مرا "فرانسوی الجزايری تبار" می نامند. چند نسل طول می کشد تا به تبار من اشاره نشود؟" مناطق اقلیت نشین و حومه ها، پر از کسانی است که می خواهند جذب جامعه ای ورای جمعیت اقلیت خود بشوند. آقای دندون می گوید: "من حتی یک نفر در محله مان نمی شناسم که نخواهد اینجا را ترک کند." به بیان دیگر، "اقلیت نشین" های فرانسه نه کانون های جدایی طلبی اند و نه تهدیدی برای سکولاریسم. در واقع، بسیاری از مسلمان ها از اندیشه سکولاریسم حمایت می کنند. رییس اتحادیه سازمان های اسلامی فرانسه، لای تامی برز، می گوید: " ما هیچ مشکلی با سکولاریسم نداریم." به عقیده وی، بی طرفی دولت در امور دینی زمینه را برای شکوفایی همه ادیان آماده می کند. عزالدین گسی، ریاست شورای اسلامی منطقه ای در شهر لیون را بر عهده دارد. او می گوید که اسلام - از اندونزی تا سنگال - خود را با قوانین بومی هماهنگ کرده و در فرانسه نیز همین اتفاق خواهد افتاد. این تنها نظر رهبران جمعیت مسلمان نیست. یک نظرسنجی در سال 2004 نشان می داد که 68 درصد جمعیت فرانسه جدایی دین و دولت را "مهم" می دانند. در مورد اهمیت ارزش های جمهوری، این آمار به 93 درصد می رسد. ذهن های بدگمان همه ناظران بر این نکته اتفاق نظر دارند که "جهادی" ها خطری جدی برای کشور فرانسه به شمار می روند. واقعیت این است که پیکارجویان - چه در فرانسه و چه جاهای دیگر - اقلیت ناچیزی از جامعه مسلمین را تشکیل می دهند. اما این حقیقت، چیزی از جدی بودن این خطر نمی کاهد. از سوی دیگر، همانطور که الیور روی، کارشناس مسایل اسلام، اشاره می کند، بمب گذاران را نباید پیشگامان جوامع مسلمان دانست. "جهادی" ها هم در مقابل غرب طغیان کرده اند، هم در برابر جامعه خویش. یزید سابق، نویسنده، معتقد است که فرانسوی ها با اسلام و عرب ها "مشکل ریشه ای" دارند و آنها را با افراطی گری معادل می دانند. نگران کننده ترین وجه فاصله گرفتن مسلمانان فرانسه از بقیه جامعه، رشد بدگمانی در هر دو طرف است. رشید حمودی، مدیر مسجد شهر لیل در شمال فرانسه، می گوید: "ما باید به جوانان بگوییم که نمی خواهیم آنها را پایین نگاه داریم. باید اطمینان کسب کنیم که گروه های مختلف جامعه به کشورشان اعتماد دارند." او ادامه می دهد: "اگر بتوانی مرا بشناسی، به من اعتماد خواهی کرد. اگر من بتوانم تو را بشناسم، به تو اعتماد خواهم کرد." خدمات