چرا بازار نفت به یک 'توافق تاریخی' واکنشی سرد نشان داد؟
پایان چانه‌زنی‌های عربستان سعودی و مکزیک پس از چهار روز هم نتوانست برای بازار نفت چاره‌ساز باشد. این‌بار پس از روسیه، نوبت مکزیک بود تا با نواختن سازی مخالف در نشست اوپک پلاس، بر سر آینده معاملات نفت در بازارهای جهانی، سایه تردید را تمدید کند.
مکزیک سرانجام سهم ۴۰۰ هزار بشکه‌ای خود را برای کاستن از تولید نپذیرفت و آن را بر دوش همسایه شمالی انداخت. مکزیک از ابتدای دور تازه گفت‌وگو‌ها تاکید کرد که حداکثر قادر است تا ۱۰۰ هزار بشکه از تولید نفت بکاهد. همزمان رئیس جمهوری آمریکا به نیابت از تولیدکنندگان بخش خصوصی وعده داد تا به کمک اوپک پلاس برای کاستن از تولید و در نهایت افزایش قیمت‌ها بیاید. وعده‌ای که مشخص نیست تولیدکنندگان بزرگ آمریکایی تا چه اندازه با آن موافق باشند. اعلام توافق بر سر کاهش تولید روزانه ۹ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه، پس از قهر و آشتی روس‌ها بی‌تردید رویدادی تاریخی است. واکنش سرد بازار اما از شگفتی این تصمیم جمعی کاسته است. واقعیت آن است که پنج هفته پس از مخالفت روسیه با کاهش تولید که منجر به شکست نشست اوپک پلاس شد و چهار روز پس از کارشکنی‌ مکزیک، نفت شیرین و سبک تگزاس بی‌توجه به وعده کاهش تولید در ماه مه میلادی، حدود ۲۰ دلار معامله شد و این رقمی بی‌سابقه در دو دهه اخیر است. کارشناسان بازار نفت بر این باورند کاهش ۹ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه‌ای تولید، برای بازگرداندن قیمت‌ها به سطحی که منفعت تولیدکنندگان را در پی داشته باشد، کافی نیست. آمارها نشان می‌دهد که تا پیش از شیوع جهانی کرونا، روزانه ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام در بازارها عرضه می‌شده است. بنا بر این، تصمیم اعضای اوپک و دوستان غیر عضو این سازمان زیر نام اوپک پلاس تنها حدود ۱۰ درصد از این رقم می‌کاهد. این در حالی است که بازار با ۳۵ درصد کاهش تقاضا رو به روست. آنچه سبب شد تا تصمیم تاریخی ۱۲ آوریل اثری بر بازار نگذارد، واقع بینی بر سر همین ۲۵ درصد مازاد تولید است. همچنین نباید نفت ذخیره شده آرامکو سعودی را در انبارهای مصر از یاد برد. از این رو، بسیاری بعید می‌دانند که در بهترین حالت، بهای نفت در آینده قابل پیش‌بینی از ۴۰ دلار فراتر رود. تلاش ترامپ برای تنظیم بازار نفت رئیس جمهوری آمریکا نقش به‌سزایی در بازگرداندن روس‌ها به جمع اوپک پلاس ایفا کرد. تلاش برای آشتی ریاض و مسکو به قصد تنطیم بازار نفت، آنجایی معنی می‌یابد که در توئیتی با ابراز خرسندی درباره نتیجه میانجی‌گری‌اش از "حفظ صدها هزار شغل در ایالات متحده" سخن می‌گوید. دونالد ترامپ در حالی برای دومین دور رقابت بر سر مقام ریاست جمهوری ایالات متحده آماده می‌شود که تولیدکنندگان نفت شیل در این کشور روزهای سختی را پشت سر می‌گذرانند. کاهش قیمت نفت سبب شده تا تولید نفت شیل به صرفه نباشد. با این همه، اعلام آمادگی برای همکاری با اوپک‌ پلاس در راستای کاهش تولید نفت از سوی رئیس جمهوری آمریکا اقدامی حیرت انگیز است؛ چه، تولید نفت در آمریکا برخلاف روسیه و عربستان سعودی در دست دولت نیست. او روز جمعه (دهم آوریل) کاهش تولید روزانه ۲۵۰ هزار بشکه نفت را وعده داد. اگرچه وزارت انرژی آمریکا پیش‌بینی کرده که تولید نفت در این کشور تا پایان سال‌جاری میلادی، دست‌کم دو میلیون بشکه در روز کاهش می‌یابد اما به نظر می‌رسد که شرکت‌ها برای شوکی تازه آماده شده‌اند؛ اتفاقی که یادآور سال ۲۰۱۴ میلادی و رقابت سخت ریاض و دیگر اعضای اوپک برای کاستن از قیمت‌ها است. در آن سال افزایش عرضه سبب شد تا خسارت قابل توجهی به شرکت‌های آمریکایی وارد شود و به روایتی ۱۷۰ هزار شغل از دست برود. اقتصاد آمریکا پس از آن ضربه سخت باز هم سربلند کرد و تولید نفت شیل ادامه یافت. دولت آمریکا این‌بار برای جلوگیری از سفوط قیمت‌ها باید توافق تولیدکنندگانی مثل شورون و اگزون موبیل را به دست آورد و دامنه دخالتش در تنظیم بازار را به رایزنی با دولت‌های کانادا، برزیل و نروژ توسعه دهد. اوپکی‌ها و متحدانشان در غیاب نهادی ناظر بر رعایت تعهد ۱۲ آوریل، به کاهش داوطلبانه ۵ میلیون بشکه از تولید دیگر کشورها امیدوار هستند. در این مرحله اما دست‌کم رئیس جمهوری آمریکا توانسته از تحقق گمانه نفت تک رقمی جلوگیری کند. باید دید که پاسخ تولیدکنندگان در تگزاس و اوکلاهما و داکوتای شمالی به او چیست.