عراق، ايران و آمريکا را گرد هم آورد
با آغاز نشستی بين المللی در بغداد که به منظور تلاش برای برقراری ثبات و امنيت در عراق برگزار شده، نمايندگان ايران و آمريکا سرانجام گرد ميز مذاکره نشستند.
اين نشست به دعوت دولت عراق و با شرکت نمايندگان سيزده دولت و دو سازمان بين المللی در محل وزارت امورخارجه عراق برگزار شده است و رياست آن را نوری مالکی، نخست وزير عراق به عهده دارد. شرکت کنندگان نشست عبارتند از آمريکا، بريتانيا، روسيه، فرانسه و چين به عنوان اعضای دائم شورای امنيت سازمان ملل متحد، ايران، ترکيه، سوريه، اردن، عربستان سعودی و کويت به عنوان همسايگان عراق، همراه با مصر و بحرين و همچنين نمايندگان اتحاديه عرب و سازمان کنفرانس اسلامی. ايران، سوريه و عربستان سعودی در سطح معاون وزيرخارجه و ديگر دولتهای شرکت کننده در اجلاس در سطح سفير در اين اجلاس شرکت دارند. نماينده ايران در اين نشست، عباس عراقچی، معاون حقوقی و اموربين الملل وزارت امورخارجه است و نمايندگی آمريکا را زلمی خليلزاد سفير اين کشور در عراق به عهده دارد. گزارشها حاکی از اين است که سفير آمريکا هيئت ايرانی را مورد استقبال و برخوردی دوستانه قرار داده است. سخنان معاون وزير امورخارجه ايران در نشست نيز تکرار موضع کشورش مبنی بر مخالفت با حضور ارتشهای بيگانه در عراق بوده است. وی در عين حال آمادگی ایران را برای کمک در زمینه‌ های حسن همجواری میان دو کشور ایران و عراق اعلام کرده است. برگزاری چنين نشستی در بغداد بی سابقه است و آگاهان معتقدند که هدف اصلی دولت عراق از آن، جلب حمايت برای خود است، اما تضاد منافع ميان همسايگان عراق چنين امری را دشوار می سازد. با اين حال، به نظر می رسد کليه شرکت کنندگان در نشست بغداد دست کم در اين زمينه همعقيده باشند که عراق نبايد تجزيه شود و جنگ داخلی در آن بايد به پايان برسد. همسايگان عراق هر کدام از جناحها و گروههای متفاوتی در عراق حمايت می کنند و دولت عراق با گردآوردن آنان در نشستی واحد می کوشد آنان را متقاعد کند که حمايت خود را به جای گروهها و فرقه های قومی و مذهبی متوجه دولت مرکزی کنند. با توجه به نفوذی که ايران از طريق حمايت ديرينه اش از برخی گروههای سياسی و همچنين اشتراک مذهبی با اکثريت مردم عراق در اين کشور دارد، صاحبنظران معتقدند که يکی از اصلی ترين عوامل تأثيرگذار بر ثبات و امنيت در عراق، رابطه ايران با آمريکاست که در حال حاضر، عراق را تحت تسلط نظامی خود دارد. کريم سجادپور از مؤسسه پژوهشی کارنگی در آمريکا، سياست ايران را در عراق، "بحران تحت کنترل" توصيف می کند و می گويد: "ايران از سويی می خواهد آمريکا بهای سنگينی برای بهای اشغال عراق بپردازد و از آن درس بگيرد، از سوی ديگر به هيچ وجه نمی خواهد عراق تجزيه شود". به گفته آقای سجادپور، اگر رفتار آمريکا با ايران عوض شود، رويکرد ايران نيز نسبت به عراق تغيير پيدا می کند. بارها تلاشهايی صورت گرفته که ايران و آمريکا در مورد عراق به مذاکره بنشينند اما چنين اتفاقی رخ نداد تا اينکه سرانجام، مقامات آمريکايی طی هفته های اخير حتی با وجود توصيه کارشناسان و سياستمداران پيوسته اعلام می کردند. از اين رو، عده ای از آگاهان حضور آمريکا را در نشست مشترکی همراه با ايران نشانه نرمش سياست آمريکا نسبت به ايران ارزيابی می کنند، در حالی که عده ديگر معتقدند آمريکا با شرکت در اين نشست تنها می خواهد نشان دهد به حرف آنهايی که مذاکره با ايران را توصيه می کنند عمل کرده است. رابرت اسپرينگبورگ، رئيس مؤسسه خاورميانه در لندن می گويد: "دولت بوش می خواهد به منتقدانش نشان دهد که ايرانيها و سوريه ايها تمايلی به همکاری ندارند، به عبارت ديگر آمريکاييها صرفاً به اين دليل در نشست بغداد شرکت می کنند که انتظار دارند، از ايران و سوريه چيزی در اين نشست عايد نشود و آنها بتوانند بگويند: بله، ما به شما می گفتيم که اينها خرابکارند و قصد سازندگی ندارند". اقدامات اخير آمريکا در بازداشت شماری از مأموران دولتی ايران در عراق و اعزام ناوهواپيمابر تازه ای به خليج فارس نيز نشانی از نرمش آمريکا ندارد. صاحبنظران وجه اشتراک ايران و آمريکا را در اين می دانند که نه ميان سياستمداران آمريکا درباره نحوه برخورد با ايران اتفاق نظر وجود دارد و نه سياستمداران ايرانی در ارتباط با آمريکا نظر واحدی دارند. آگاهان در مجموع بر اين باورند که نبايد انتظار نتيجه چندان چشمگيری از نشست بغداد داشت و بايد به انتظار نتيجه گفتگوهای ديگری نشست که نشست بغداد می تواند آغازگر آنها باشد. دولتهای شرکت کننده در نشست بغداد قرار است يک ماه بعد نشست ديگری با حضور وزيران خارجه خود در مورد عراق برگزار کنند که طی آن، وزيران خارجه هشت کشور بزرگ صنعتی جهان نيز قرار است شرکت داشته باشند. خدمات