صادرات گاز آذربايجان به ايران
ايران با آذربايجان در زمينه واردات گاز به توافقی دست يافته که بر اساس آن جمهوری آذربايجان در ازای دريافت سوخت در جمهوری خود مختار نخجوان، به ايران گاز صادر خواهد کرد.
به گزارش تلويزيون دولتی ايران، توافق اوليه در اين زمينه بين دو کشور حاصل شده و ايران بخشی از نيازهای نواحی شمالی و غربی کشور را از طريق گاز صادراتی آذربايجان تامين خواهد کرد. جمهوری نخجوان به دليل جنگ طولانی در منطقه قره باغ به منابع تامين انرژی ديگری دسترسی ندارد و ايران در اين زمينه به نخجوان کمک کرده است. قرار است گاز از طريق خط لوله ای که برای صادرات گاز ايران به شوروی سابق در دهه چهل ساخته شده به ايران صادر شود. اين خط لوله بعد از فروپاشی اتحاد جماهير شوروی در سال ۱۹۹۱ به دليل عدم توافق بر سر قيمت گاز بدون استفاده مانده است. با اجرايی شدن اين توافق نامه، آذربايجان پس از ترکمنستان دومين کشور صادرکننده گاز به ايران خواهد بود. واردات گاز از ترکمنستان در سال ۱۳۷۶ آغاز شده و ايران سالانه حدود ۵ ميليارد متر مکعب از آن کشور گاز وارد می کند. قرارداد با شوروی بر اساس توافقنامه ای که در سال ۱۳۴۴ شمسی (۱۹۶۵ ميلادی) بين ايران و اتحاد جماهير شوروی به امضا رسيد ايران در مقابل ساخت کارخانه ذوب آهن اصفهان و ماشين سازی اراک توسط شوروی، تعهد کرد به آن کشور گاز صادر کند. اجرايی شدن اين پروتکل به ايجاد شرکت ملی گاز ايران در همان سال منجر شد و قرارداد فروش سالانه ده ميليارد متر مکعب گاز به شوروی در سال ۱۳۴۹ به امضا طرفين رسيد و صدور گاز آغاز شد. بعد از انقلاب اسلامی، در سال ۱۳۵۸ به دليل عدم توافق ايران و شوروی بر سر قيمت، صادرات گاز قطع شد . بر اساس گزارش ها، در مدت اجرای قرارداد ۷۱ ميليارد متر مکعب گاز طبيعی به شوروی صادر شده بود. بعد از يک وقفه طولانی و توافق بر سر قيمت، دو کشور در سال ۱۳۶۹ قراردادی پانزده ساله برای صادرات گاز امضا کردند و صادرات گاز به آن کشور دوباره از سر گرفته شد و تا زمان فروپاشی اتحاد جماهير شوروی در سال ۱۹۹۱ ادامه يافت اما از آن زمان اين خط لوله بدون استفاده مانده است. نخستين پالايشگاه گاز ايران در بيدبلند برای تهيه گاز صاداتی به شوروی ساخته شد و اولين خط لوله سراسری گاز به طول۱۱۰۰ کيلومتر نيز به همين منظور احداث شد تا گاز پالايشگاه بيد بلند را به آستارا در مرز آن کشور برساند. گاز توليدی اين پالايشگاه اکنون در داخل مصرف می شود و شرکت گاز با تمهيداتی خط لوله گاز صادراتی را برای انتقال گاز به مناطق غربی به کار گرفته است. ايران با داشتن۲۸ تريليون متر مکعب، ۱۸ درصد ذخيره ثابت شده گاز جهان را پس از روسيه در اختيار دارد. گاز نيمی از مصرف انرژی ايران را تشکيل می‌دهد و دولت برای بالا بردن اين سهم ، سرمايه‌ گذاری هنگفتی را در ميدان گاز پارس جنوبی در خليج فارس انجام داده است. خدمات