دیدار کارتر با مشعل؛ ابتکاری به نفع کدام طرف منازعه؟
جیمی کارتر، رئیس جمهور سابق آمریکا، که به گفته نزدیکانش برای یک "سفر مطالعاتی" به خاورمیانه سفر کرده است، از دیدار احتمالی خود با خالد مشعل رئیس دفتر سیاسی حماس دفاع کرد.
آقای کارتر که روز یکشنبه وارد اسرائیل شد قرار است از کرانه باختری رود اردن، مصر، سوریه، عربستان سعودی و اردن نیز دیدار کند. جیمی کارتر برنامه سفر خود به سوریه را هنوز قطعی ندانسته، اما تاکید کرده است که در صورت انجام این سفر احتمالا با آقای مشعل دیدار خواهد کرد. کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا، دیدار احتمالی جیمی کارتر با آقای مشعل را تقبیح کرده و گفته است که دو بار به آقای کارتر توصیه کرده که با رئیس دفتر سیاسی حماس دیدار نکند. با این حال، آقای کارتر در گفتگو با روزنامه اسرائیلی هاآرتص تاکید کرده است که برای دیدار با خالد مشعل مخالفتی از سوی مقام های آمریکایی مشاهده نکرده است. به گفته آقای کارتر وی پیش از سفر به خاورمیانه سعی کرده است تا با کاندولیزا رایس تلفنی گفتگو کند اما به دلیل عدم حضور خانم رایس در آمریکا وی با دیوید ولش معاون وزیر خارجه آمریکا صحبت کرده و مخالفتی از جانب او ندیده است. افزون بر دولت آمریکا، رهبران اسرائیل نیز برخورد بسیار سردی با آقای کارتر در پیش گرفته اند. اهود اولمرت نخست وزیر اسرائیل به دلیل آنچه دفترش "مشغله کاری" نامیده از برنامه ریزی برای دیدار با آقای کارتر خودداری کرده است. وزیران خارجه و دفاع اسرائیل نیز قرار دیدار با رئیس جمهور سابق آمریکا ندارند. در این میان تنها شیمون پرز، رئیس جمهور اسرائیل، که دارای مقامی تشریفاتی است با جیمی کارتر دیدار کرده است. اما آقای پرز نیز در دیدار با آقای کارتر اظهار نظرهای اخیر او را درباره اسرائیل به زیان صلح دانسته است. جیمی کارتر با انتشار کتابی به نام "فلسطین: صلح، نه تبعیض نژادی" خشم محافل اسرائیلی و گروه های یهودی را علیه خود برانگیخته است. پس از انتشار کتاب که حاوی جزئیاتی از رفتار خشونت آمیز دولت اسرائیل با فلسطینی های ساکن کرانه باختری است، آقای کارتر از محتوای کتاب خود دفاع کرد و گفت: "هنگامی که اسرائیل عمق کرانه باختری را اشغال می کند و بیش از دویست شهرک نشین یهودی را با ساخت جاده به همدیگر متصل می کند و فلسطینی ها اجازه عبور از این جاده را نمی یابند، این آپارتاید است، آپارتایدی سخت تر از رژیم سابق آفریقای جنوبی." در واقع مقایسه اسرائیل با رژیم آپارتاید آفریقای جنوبی بیش از دیدار احتمالی آقای کارتر با خالد مشعل، سبب خشم رهبران اسرائیل از وی شده است. در بین رهبران اسرائیل، تنها آموس جیلاد از مقام های بلندپایه وزارت دفاع این کشور دیدار آقای کارتر با رهبر در تبعید حماس را اقدامی شرم آور دانسته است. دیگر کسانی که در این باره اظهار نظر کرده اند، توصیف های آقای کارتر از رفتار با فلسطینی ها را به باد انتقاد گرفته اند. با آن که مقام های اسرائیلی تاکید کرده اند که لازم است احترام آقای کارتر به عنوان رئیس جمهور سابق آمریکا حفظ شود، اما خبرگزاری ها از عدم همکاری نیروهای امنیتی اسرائیل با گارد محافظ آقای کارتر خبر داده اند. این نوع رفتارمقام های اسرائیلی با آقای کارتر سبب شده است تا پدر گلعاد شالیط، سرجوخه ربوده شده اسرائیلی، نسبت به تلاش های وی برای آزادی پسرش اظهار خوش بینی کند. پدر آقای شالیط که با جیمی کارتر دیدار کرده است، عدم اشتهار آقای کارتر به دفاع از اسرائیل را دلیلی برای موفقیت وی در جهت آزادی فرزندش از اسارت گروه حماس دانسته است. به هر حال، مقام های اسرائیلی در حالی آقای کارتر را به باد انتقاد قرار گرفته اند که دستور مذاکرات وی با خالد مشعل عموما مربوط به نگرانی های دولت اسرائیل است. آقای کارتر تاکید کرده است که در دیدار با خالد مشعل تلاش خواهد کرد تا نظر حماس را درباره ابتکار صلح عربی کشف کند، از دو سرباز اسیر اسرائیلی در نزد حزب الله لبنان خبری به دست آورد، زمینه مبادله گلعاد شالیط با زندانیان فلسطینی در بند اسرائیل را فراهم کند و حماس را به عدم شلیک موشک به شهرک های اسرائیلی بویژه شهرک سدروت از نوار غزه متقاعد کند. آقای کارتر در دیدار روز دوشنبه خود از شهرک سدروت، پرتاب موشک به این شهرک را "جنایت پست" نامید و بر طرح این مساله در ملاقات با آقای مشعل تاکید کرد. با این حال، به نظر می رسد مقام های آمریکایی و اسرائیلی نگران آنند که دیدار آقای کارتر با رهبر تبعیدی حماس، تحریم دیدار با سران این گروه را در جامعه بین المللی بشکند و سایر شخصیت های جهانی را نیز به دیدار با آنان ترغیب کند. از آنجا که سیاست آمریکا و اسرائیل بر انزوای روز افزون حماس استوار است، قاعدتا ابتکار جیمی کارتر برای دیدار با آقای مشعل گامی در جهت خنثی سازی این سیاست است. این در حالی است که به نظر می رسد نتیجه مذاکرات احتمالی آقای کارتر با خالد مشعل به نفع اسرائیل تمام شود. چرا که اگر آقای مشعل در مواضع سنتی خود در برابر اسرائیل نرمش نشان دهد، موفقیتی برای دولت اسرائیل خواهد بود و اگر بر سرسختی خود اصرار ورزد در آن صورت ممکن است با انتقاد علنی جیمی کارتر و یا اقرار او به بی نتیجه بودن مذاکره با حماس روبرو شود که این نیز به زیان وجهه بین المللی حماس خواهد بود. اگر آقای خالد مشعل برای نشان دادن نرمش های مشخصی در برابر اسرائیل آمادگی نداشته باشد، به سختی می توان نفعی در مذاکره وی با آقای کارتر برای حماس متصور شد، اما اگر این آمادگی وجود داشته باشد، جیمی کارتر ۸۳ ساله می تواند برای دومین بار در طول حیات خود در جهت استقرار صلح در خاورمیانه گام بردارد. خدمات