پرسش و پاسخ: مواد منفجره مايع
اسکاتلند يارد گفته است که توطئه ای برای منفجر کردن هواپيماهای برخاسته از بريتانيا به مقصد آمريکا با هدف "کشتار جمعی در ابعاد غيرقابل تصور" را خنثی کرده است.
تصور می شود که هدف طراحان اين توطئه اين بوده است که وسايل انفجاری را در کيف ها و ساک های دستی به داخل چندين هواپيما منتقل کرده و منفجر کنند. گوردون کوررا، خبرنگار بی بی سی در امور امنيتی، می گويد که اين طرح قرار بود به کمک نوعی مواد انفجاری مايع انجام شود. براساس يک فرضيه، قرار بوده که مواد منفجره به صورت مايع در بطری های نوشيدنی وارد هواپيماها شود. دکتر کليفورد جونز، کارشناس مواد منفجره از دانشگاه آبردين، می گويد حتی مقدار کوچکی از مواد منفجره مايع در داخل يک هواپيما، می تواند به انفجاری فاجعه بار منجر شود. مواد منفجره مايع چيست؟ مواد منفجره می توانند جامد يا مايع باشند. البته معروف ترين آنها جامد هستند مثل "تی ان تی" و ديناميت. يکی از انواع مواد منفجره مايع پر مصرف که دارای کاربردهای عمومی است، در کارهای حفاری به کار گرفته می شود. با اين حال من تعجب نمی کنم اگر امکان تبديل مواد منفجره جامد به شکل مايع وجود داشته باشد. مواد منفجره مايع چطور کار می کنند؟ معمولا وقتی چيزی به طور عادی می سوزد، صدايی از آن بلند نمی شود و تاثير قابل توجهی بر فشار اطراف خود هم ندارد. در مورد مواد منفجره، سرعت سوختن بسيار شديد است و از سرعت صوت فراتر می رود. در نتيجه، پديده ای موسوم به "فشار زائد" روی می دهد - يعنی فشاری که از فشار اتمسفر اطراف بيشتر است. برای ايجاد خسارت مادی لازم نيست که ميزان "فشار زائد" عظيم باشد. هر فشار زائدی بيش از يک درصد می تواند شيشه ها را بشکند، و اگر از 10 درصد بالاتر برود می تواند به مردم آسيب بزند يا باعث مرگ شود و باعث صدمه ديدن بناها شود. فشار زائدی بيش از 2 درصد می تواند پنجره هواپيما را بشکند و فشار زائد 10 درصد هواپيما را تخريب می کند و احتمالا پيش از رسيدن آن به زمين باعث مرگ مسافران می شود. مواد منفجره مايع چطور ساخته می شوند؟ برخی از مواد منفجره مايع وجود دارند که درست مانند انواع جامد آن، از جمله تی ان تی عمل می کنند. اما همچنين مواد منفجره ای وجود دارد که از مخلوط کردن يک ماده جامد با يک ماده مايع درست می شود که يکی نقش اکسيدان را بازی می کند و ديگری نقش سوخت را. برخلاف اکثر مواد منفجره معمول، اين مواد در يک ملکول واحد حاوی سوخت و اکسيدان نيستند، در نتيجه مخلوط کردن دقيق اين مواد می تواند باعث انفجار شود. آيا به دست آوردن عناصر آن دشوار است؟ نه، خيلی آسان است. می توان از مواد عادی که در خانه کاربرد دارد استفاده کرد. برای ساختن آن به دانش و تجهيزات خاص نياز است؟ تبديل يک ماده منفجره جامد به مايع برای يک متخصص شيمی دشوار نخواهد بود. اما اگر کسی بخواهد از يک آزمايشگاه خانگی استفاده کند احتمال آنکه بخواهد آن را با دو عنصر درست کند بيشتر است. نظر شخصی من اين است که بايد از بازی با اين مواد پرهيز کرد. قبلا ديده ايم که پسربچه ها از مدرسه می روند و آن را در خانه امتحان می کنند و ساختمان را به آتش می کشند. آيا می توان يک وسيله انفجاری را پنهانی داخل هواپيما برد؟ مواد منفجره ای که در يک کيف آرايش جا می گيرد مسلما برای رفع نيازهای کسی که توطئه انفجار يک هواپيما را در سر پرورانده باشد کافی است. رديابی اين مواد خيلی دشوار است زيرا فکر نمی کنم هيچ کدام از موادی که ذکر کرديم به اشعه ايکس واکنش نشان دهد. برای مثال، سوخت هيدروکربن به صورت مايع را می توان به عنوان آب معدنی رد کرد. سوال اين است که که چگونه چيزی را در يک کيف بسته بندی می کنيد که سوء ظن برانگيز نباشد؟ دکتر کليفورد جونز استاديار دانشکده مهندسی دانشگاه آبردين است خدمات