گذری بر بازار كتاب و مطبوعات سينمايی در نمايشگاه كتاب تهران
بعد از رخوت كشدار بهاره، در پی تعطيلات طولانی نوروز ايران، دو رويداد درخور توجه در ميانه ارديبهشت ماه، نويد بيداری عرصه فرهنگ در سال 1385 را می دهد.
پس از برگزاری پرشور هفته جشن های تئاتر در سراسر ايران، برپايی نمايشگاه بين المللی كتاب، نشان ديگری از آغاز حركت اهل فرهنگ دارد. رويدادی كه سالهاست تكرار می شود و همچنان و هنوز مردم ايران، در نوزدهمين دوره، با شور و نشاط از آن استقبال می كنند و در اين ميان عرضه كتاب های سينمايی نيز، فرصتی برای آغاز حركت سالانه اهالی سينما فراهم ساخته است. هرچند در اين دوره استقبال مردم از نمايشگاه چندان كاستی نيافته، اما حال و هوای نمايشگاه با توجه به آثار فارسی عرضه شده، به ويژه در عرصه سينمايی، خموده تر از سال های پيش است. آثار عرضه شده در نمايشگاه امسال، از جمله كتاب های سينمايی نشر اول، بسيار کم شمار است. به نظر مي رسد اين موضوع نه تنها به رخوت فضای حاكم بر نشر ايران بر می گردد، بلكه احتياط و انفعال حاصل از شرايط فرهنگی موجود نيز به اين امر دامن زده است. با اين همه گفته مي شود كه بسياری از كتاب ها هنوز فرصت نيافته اند كه از سد مميزی بگذرند و همچنان در صف طولانی دريافت مجوز، انتظار مي كشند. از اين رو، برخلاف سال های قبل كه همزمان با نمايشگاه، تعداد قابل توجهی از كتاب های تازه سينمايی ارائه می شد، امسال اين حوزه غنای چندانی ندارد. از جمله كتاب های معدود چاپ اول عرضه شده در نمايشگاه، می توان به "نوشتن برای سينما"، "از ادبيات تا سينما"، "نگاهی به سينمای معناگرای ايران"، از انتشارات بنياد سينمايی فارابی و "گشت و گذار مارتين اسكورسيسی در سينمای آمريكا"، از انتشارات اختران اشاره كرد. بيشتر اين کتاب ها در فاصله ميان نمايشگاه دوره پيش تا امسال به بازار آمده اند و حضور در نمايشگاه، اولين عرضه آنها نيست. بازگشت به اقتباس ادبی در سينمای ايران پس از نمايشگاه كتاب سال گذشته، و شايد بازتاب برخی نقدها درباره كم شدن چشمگير گرايش به ادبيات و اقتباس ادبی در آثار سينمايی پس از انقلاب، مديريت سينمايی كشور سعی در آشتی دوباره ادبيات با سينمای ايران داشته است. از اين رو، در همايش ها و جشنواره های مختلف، تاكيد ويژه ای بر مقوله اقتباس ادبی در سينما صورت گرفته و نشست ها و همايش های گوناگونی نيز در اين موضوع برپا شده است. با اين همه، هنوز زود است كه در مورد تاثير و نفوذ اين تلاش ها بر سينمای ايران داوری صورت گيرد. از طرفی با توجه به اينكه هنوز قانون محكم و قابل اجرا و اتكايی در زمينه حق مؤلف (كپی رايت) در ايران پا نگرفته، حركت در اين حوزه همچنان با ناهمواری و آشفتگی همراه خواهد بود. تعطيلی چادر سينما از ديگر نشانه های افت شور و حال فضای نمايشگاه اين دوره نسبت به سال گذشته، برپا نشدن چادر سينما است. سال پيش توجه مطلوبی نسبت به مقوله سينما شكل گرفته بود و از جمله مكان خاصی تحت عنوان چادر سينما توجه بازديدكنندگان را به اين عرصه جلب می كرد، اما امسال از چنين چادری خبری نيست. از ديگر جلوه های سينمايی در نمايشگاه امسال برپايی يكی دو نشست تخصصی در اين حوزه بود. برخلاف سال گذشته، كه به ويژه در چادر سينما بحث ها و نشست های تخصصی متعددی در موضوع سينما در نمايشگاه در می گرفت، امسال اين عرصه نيز رونق چندانی نداشت. ازجمله نشست های امسال می توان به "ظرفيت های سينمای مستند در تبيين سجايای پيامبر اعظم" و "تصوير پيامبران الهی در سينمای غرب" اشاره كرد، كه با حضور مستندسازان و محققانی چون محمد رضا اصلانی، نادر طالب زاده و حسن بلخاری برگزار شد. از طرفی حضور گهگاهی ستارگان و چهره های شاخص سينما، كه موجب رونق مقطعی بخش هايی از نمايشگاه می شود، جلوه ای ديگر از حضور سينما و سينماگران در نمايشگاه است. نمايشگاه مطبوعات همچون ساليان گذشته، نمايشگاه مطبوعات، همزمان و همراه با نمايشگاه كتاب، در جوار آن برپاست. د و سه سالي است كه ديگر آن شور سال های آخر دهه هفتاد از مطبوعات و نمايشگاه آن رخت بربسته است؛ با اين همه هنوز نشريات سينمايی در ميان غرفه های متعدد مطبوعات، جلوه ويژه ای دارند. علی رغم آمار نه چندان مطلوب كمی و كيفی مطبوعات ايران، نشريات سينمايی در اين ميان جايگاه ويژه ای دارند. نه تنها اغلب نشريات هنری و عمومی، بخش ويژه ای را به هنر هفتم اختصاص می دهند، بلكه تعداد قابل توجهی نشريه تخصصی نيز در اين زمينه به صورت فصلی، ماهانه، هفتگی و يا حتی روزانه منتشر می شود. از جمله نشريات سينمايی موجود می توان به روزنامه "بانی فيلم"، هفته نامه "سينما"، دوهفته نامه "فيلم و سينما"، ماهنامه های "فيلم"، "بازيگری"، "هفت"، "نقش آفرينان"، "فرهنگ و سينما"، "سينما تئاتر"، "فيلم نگار"، "سينما و ادبيات"، "صنعت سينما" و فصلنامه "فارابی" اشاره كرد. با اين همه، اغلب اين نشريات، همچون ساير مطبوعات ايران، از كيفيت چندان درخوری برخوردار نيستند. به جز موانع مميزی، محدوديت های اقتصادی نيز از ديگر مواردی است كه موجب افت كيفی اين نشريات می شود. خدمات