توضیح رئیس بانک مرکزی ایران درباره افزایش نرخ ارز؛ از 'گرانی بنزین تا لایحه بودجه'
با افزایش نرخ ارز در ایران، عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی در توضیحاتی به دلایل این گرانی پرداخته است.
آقای همتی در گفتگویی با صداوسیما از جمله دلایل جهش قیمت ارز در بازار ایران را "شوک قیمتی بنزین" و فضای روانی حاکم بر اقتصاد این کشور دانسته؛ او همچنین به "فضاسازی درباره لایحه بودجه سال آینده" اشاره کرده است. رئیس بانک مرکزی همچنین گفته: "بر اساس اطلاعات ما شبکه‌هایی در خارج از کشور نیز برای افزایش نرخ ارز تلاش می‌کنند." او همچنین به "بی‌ثباتی در عراق" به عنوان یکی از عوامل مخل صادرات ایران اشاره کرده و گفته: "با موضوع نرخ ارز و نوسانات آن هیجانی برخورد نمی‌کنیم و ثبات را به بازار ارز برمی گردانیم." اظهارات رئیس بانک مرکزی ایران در حالیست که قیمت دلار در معاملات امروز از نیمه کانال سیزده هزار تومانی هم عبور کرد و نرخ فروش این ارز به ۱۳ هزار و ۵۵۰ تومان رسید؛ این رقم در مقایسه با دیروز ۶۰۰ تومان افزایش داشت. این بالاترین نرخ دلار از خرداد ماه امسال تا کنون بوده است. قیمت ارز در سامانه نرخ ارز در معاملات امروز افزایش قیمت ارز، چند روز پس از آغاز ناآرامی‌های خیابانی در ایران کلید خورد؛ این در حالی بود که اوایل آبان نرخ دلار تا کمی بیش از ۱۱ هزار تومان هم کاهش یافته بود. اعتراضات به افزایش قیمت بنزین در ایران از جمعه ۲۴ آبان آغاز شد؛ قیمت دلار یک روز پس از شروع ناآرامی‌ها (۲۵ آبان) در صرافی‌های مجاز حدود ۱۱ هزار و ۶۳۰ تومان بود که ۲۷ آبان به بالای ۱۲۱۰۰ تومان هم رسید. افزایش ۶۰۰ تومانی نرخ دلار ظرف یک روز در یک سال اخیر بی‌سابقه بوده است. از زمان جهش نرخ ارز، عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی چندین بار وعده داده آرامش به بازار بازخواهد گشت. برای افزایش اخیر قیمت ارز در بازار ایران دلایل مختلفی ارائه شده است. عده‌ای انتظارات تورمی و کاهش احتمالی ارزش ریال در پی افزایش قیمت بنزین را از دلایل اصلی این جهش دانسته‌اند؛ مرکز آمار ایران نرخ تورم دوازده ماه منتهی به آبان ماه را ۴۱/۱ درصد اعلام کرد و بسیاری معتقدند با افزایش قیمت بنزین روند گرانی بسیاری از کالاها در ماههای آتی ادامه خواهد یافت و به کاهش بیشتر ارزش پول ملی دامن خواهد زد. بعضی دیگر البته تسویه‌ حساب تجار با شرکت‌های خارجی را علت افزایش تقاضا برشمرده‌اند؛ به گفته آنها با پایان سال جاری میلادی (۲۰۱۹) بعضی افراد حقیقی و حقوقی در پی تسویه با شرکای خارجی خود هستند. بعضی دیگر هم افزایش قیمت‌ها را تعمدی خوانده‌اند؛ البته در موارد قبلی دولت حسن روحانی افزایش قیمت ارز برای کسب درآمد را رد کرده بود. مهر ماه دو سال پیش (۱۳۹۷) با افزایش نگرانی‌ها درباره تحریم‌های یکجانبه علیه ایران، قیمت ارز در بازار غیررسمی ایران با جهشی تاریخی به شدت بالا رفت و قیمت دلار به حدود بیست هزار تومان هم رسید؛ از آن زمان نرخ دلار رو به کاهش گذاشت. در مقطعی نرخ دلار روزانه ۱۰۰۰ تومان افزایش می‌یافت؛ جهش ۶۰۰ تومانی اخیر طی یک روز از آن زمان بی سابقه بوده است. اتفاقات بازار ارز در حالیست که هفته پیش کانون صرافان ایران افزایش قیمت‌ها را به "هیجانات نیمه دوم سال" نسبت داد و از حذف سقف فروش ارز در صرافی‌ها خبر داد. هم اکنون سقف خرید ارز برای هر کد ملی در سال فقط یک بار و تا سقف ۲۲۰۰ دلار است. افزایش قیمت ارز در بازار ایران در حالیست که با گذشت نه ماه از اعلام راه‌اندازی "بازار متشکل ارزی" این بازار هنوز کار خود را شروع نکرده؛ این بازار قرار بود در آغاز سال جاری شروع به کار کند که این اتفاق نیافتاد. آنگونه که گفته شده بازیگران اصلی این بازار صرافی‌های مجاز، بانک‌ها و بانک مرکزی هستند و قرار است معاملات آن (در صورت راه‌اندازی) بر اساس ثبت سفارش و بصورت آنلاین انجام ‌شود. در سال‌های اخیر تحولات سیاسی در ایران به فرار بخشی از سرمایه منجر شده. در همین راستا، خرید خانه توسط شهروندان ایرانی در کشورهای همسایه از جمله ترکیه افزایش یافته است.