خط لوله گاز ايران به پاکستان و هند؛ حاشيه نشينی افغانستان
پروز مشرف رييس جمهور پاکستان و پراناب موکرجی وزير خارجه هند، در روزهای اخير به ايران سفر کرده اند و در کنار مسايل حاد سياسی، در مورد خط لوله گاز ايران به پاکستان و هند به ارزش تقريبی هفت و نيم ميليارد دلار، با مقامات ايرانی به گفتگو پرداختند.
پروژه خط لوله گاز ايران به پاکستان و هند ( خط لوله IPI ) در صورتی که احداث شود- ضربه بزرگی به توسعه اقتصادی افغانستان از طريق متوقف ساختن طرح خط لوله گاز ترکمنستان- افغانستان- پاکستان تلقی می شود. خط لوله گاز ترکمنستان - افغانستان- پاکستان، اگر در صورت احداث ساليانه حدود ۴۰۰ ميليون دلار برای افغانستان درآمد خواهد داشت. البته شرکت نفتی آمريکايی يونيکال نيز از احداث خط لوله گاز ايران به هند متضرر خواهد شد. تداوم نا امنی ها در جنوب افغانستان - تا پيش از کشته شدن اکبر بوگتی رهبر بلوچ پاکستان در بلوچستان- علت اصلی کندی احداث خط لوله ترکمنستان- افغانستان- پاکستان بوده است. حاميان خط لوله افغانستان اما بعد از تبديل شدن آقای خليلزاد از افغانستان به عراق و کشته شدن جمعه محمدی، دولت افغانستان مجبور شد اين طرح را به بانک توسعه آسيايی بدهد. خرابتر شدن امنيت در امتداد مسير احتمالی خط لوله، (بادغيس، هرات، قندهار و منطقه سويی در بلوچستان پاکستان) در تعويق اين طرح نقش موثری داشته است. از طرف ديگر، امان الله خان جدون وزير نفت و منابع طبيعی پاکستان هفته قبل گفته بود که کار عملی احداث خط لوله گاز ايران- پاکستان امسال (۲۰۰۷) شروع می شود و مسايل قيمت و حقوق خريد و فروش بين ايران و پاکستان حل و فصل شده است. هر چند هنوز هند برای امضای توافقنامه سه جانبه – که شامل حق العبور سالانه پاکستان به ارزش نيم ميليارد دلار می شود- يک ماه ديگر مهلت خواسته است. مخالفت آمريکا با خط لوله ايران ايران بزرگترين صادر کنندگان نفت و در اوپک است و ذخاير گاز طبيعی اين کشور که ۸۱۲ تريليون فوت مکعب برآورد می شود، بعد از روسيه مقام دوم را در جهان دارد. خط لوله گاز ايران به طول ۲۷۰۰ کيلومتر است که احداث آن تا پاکستان توسط چند شرکت غير آمريکايی مانند شل، بريتيش گاز، پتروناس (مالزی)، يک شرکت خصوصی ايرانی در همکاری با مقامات نفت و گاز ايران و پاکستان انجام خواهد شد. چهار شرکت ديگر - بی اچ پی استراليا، شرکت ملی گاز ايران، پتروناس مالزی و توتال فرانسه - نيز برای توسعه اين خط لوله به هند مشغول مذاکره هستند. چالشها نگرانی امنيتی هند از سوء استفاده پاکستان از گاز انتقالی ايران به هند از خاک خودش بسيار عمده است. شرکت های بيمه هم قيمت های گزافی را بخاطر روابط متشنج بين هند و پاکستان و مناقشه اتمی آمريکا و ايران در نظر گرفته اند. شرکت های بيمه هاودن و ری، هزينه بيمه اين خط لوله را حدود سه و نيم ميليارد دلار برآورد کرده اند. مخالفت آمريکا با اين طرح يک مانع عمده ديگر است. طرح صادرات گاز ايران به آسيای جنوبی که از ۱۹۹۳ ميلادی مورد توجه مقامات دولت ايران بوده، اکنون با گذشت ۱۴ سال هر چند به مراحل نهايی قرار داد رسيده، اما هنوز با موانع زيادی روبرو است. خدمات