بانک مرکزی ایران: نقدینگی در یک سال بیست درصد افزایش یافته
بانک مرکزی ایران در گزارشی که امروز دوشنبه (۱۹ شهریور) منتشر کرد از افزایش بیست درصدی حجم نقدینگی در یک سال گذشته در ایران خبر داده است.
این آمار شاخص‌های اقتصادی تیر ماه امسال (۱۳۹۷) را در بر می‌گیرد. بر اساس این گزارش، حجم نقدینگی در پایان تیرماه امسال به حدود ۱۶۰۲ هزار میلیارد تومان رسیده که از تیر ماه سال قبل (۱۳۹۶) بیش از بیست درصد افزایش داشته است. بر همین اساس از اسفندماه پارسال (۱۳۹۶) تا تیر ماه امسال نقدینگی چهار و هفت دهم درصد افزایش داشته است. این آمار در حالی منتشر شده که بسیاری از کارشناسان اقتصادی و مسئولان جمهوری اسلامی افزایش نقدینگی در این کشور را به عنوان یکی از عوامل اصلی جهش قیمت ارز معرفی کرده‌اند. بعضی از آنها می‌گویند نبود مجرای مطمئن برای سرمایه‌گذاری، پول‌های سرگردان را روانه بازار ارز و سکه کرده است. بعضی از کارشناسان دخالت دولت در اقتصاد را عامل افزایش حجم نقدینگی می‌دانند نقدینگی نقدینگی به مجموع پول، سکه‌های با ارزش و شبه پول (نظیر سپرده‌های سرمایه‌گذاری مدت‌دار) گفته می‌شود. رشد بی‌رویه نقدینگی، باعث افزایش سریع تقاضا برای کالاها و خدمات می‌شود و به تورم دامن می‌زند اما کنترل نقدینگی زمینه‌ساز اهداف کلان اقتصادی مانند رشد تولید، کنترل تورم و اشتغالزایی است. بعضی از کارشناسان دخالت دولت در اقتصاد را عامل افزایش حجم نقدینگی می‌دانند. عبدالناصر همتی، رئیس جدید بانک مرکزی ایران وضعیت کنونی بازار ارز را ناشی از این دانست که شبکه بانکی در هدایت نقدینگی بی‌ضابطه کنترلی ندارد. مسعود نیلی، مشاور اقتصادی رئیس جمهوری ایران هم بالا رفتن دائمی حجم نقدینگی را "خطر اصلی اقتصاد ایران" خوانده است. حدود یک ماه پیش آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران از دولت خواسته بود کارگروهی را برای بررسی 'مشکل' بانک‌ها و نقدینگی تشکیل دهد. او گفت: "اگر چنانچه ما می‌توانستیم با هنر هدایت این نقدینگی به کارهای سازنده و مفید، کشور را پیش میبردیم، این نقدینگی نعمت بزرگی بود؛ الان یک بلای بزرگی است؛ واقعاً یک چیز خیلی خطرناکی است." در ماه‌های اخیر نرخ ارز‌های خارجی همزمان با قیمت سکه طلا افزایش یافت. از روز شنبه تا چهارشنبه هفته پیش قیمت دلار روزانه بطور متوسط هزار تومان رشد داشت و به ۱۵ هزار تومان هم رسید که بعدا فروکش کرد. یکی از دلایل افزایش تقاضا برای خرید سکه و ارز در ماه‌های اخیر نگرانی شهروندان ایرانی از کاهش ارزش ریال و تلاش برای حفط دارایی‌هاست که پس از خروج آمریکا از برجام و نزدیک شدن تحریم‌های نفتی (نیمه آبان) شدت یافته است. به غیر از سکه و ارز، تقاضا برای سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی مانند خودرو هم افزایش یافته است. هفته پیش هزاران شهروند ایرانی برای خرید ۵۰ هزار خودروی شرکت سایپا ثبت نام کردند؛ که البته تعداد متقاضیان بیشتر از خودروها بود. در حالی که قیمت پراید در بازار آزاد به حدود چهل میلیون تومان رسیده است، بنظر می‌رسد بیشتر ثبت نام کنندگان در این طرح به دنبال حفظ ارزش دارایی‌هایی خود با توجه به کاهش ارزش ریال هستند. در سال‌های اخیر بخشی از سرمایه‌های سرگردان ایران در کشورهای خارجی نظیر گرجستان و ترکیه سرمایه‌گذاری شده است. حدود یک ماه پیش رئیس اتاق بازرگانی ایران و ترکیه با استناد به "آمار غیررسمی" گفت شهروندان ایرانی از ابتدای امسال هزار خانه مسکونی در شهرهای مختلف ترکیه خریده‌اند. متوسط قیمت این خانه‌ها ۱۶۰ هزار دلار اعلام شد.