Paul Rusesabagina: Inteko y’Uburayi irasaba u Rwanda gusobanura uko yagejejwe i Kigali
Inteko ishingamategeko y'Umuryango w'ubumwe bw'Uburayi (EU) yasohoye inyandiko irimo ko abagize iyi nteko bamaganye 'ishimutwa n'iyoherezwa' mu Rwanda ridakurikije amategeko rya Paul Rusesabagina.
Rusesabagina, aregwa ibyaha by'iterabwoba, urubanza rwe mu mizi ruteganyijwe gutangira kuwa gatatu w'icyumweru gitaha. Ejo kuwa kane, inteko ya EU yemeje imyanzuro itatu ivuga ku buryo uburenganzira bwa muntu bwifashe muri Kazakhstan, u Rwanda na Uganda. Mu mwanzuro wabo ku Rwanda, abagize iyo nteko bamaganye "ishimutwa, iyoherezwa ridakurikije amategeko n'ifunga ritamenyeshejwe" rya Paul Rusesabagina, wabuze kuva tariki 27/08/2020 ari i Dubai, akerekanwa tariki 31 z'uko kwezi afungiwe i Kigali. BBC yabajije uruhande rw'u Rwanda icyo ruvuga ku byatangajwe n'inteko ishingamategeko ya EU, ntirabona igisubizo. Iyi nteko, ivuga ko mu gihe cyashize habonetse amayeri yo guhungabanya abatavugarumwe na leta y'u Rwanda nko kubatera ubwoba, gukoresha ikoranabuhanga mu kubaneka, gutera ubwoba no kwibasira abo mu miryango yabo, gushimuta no kwica... ivuga ko ibi byakozwe mu bihugu byinshi. Bashingiye no ku bindi binyuranye birimo uwo Rusesabagina ari we, uko yafashwe n'uko afunze, abagize iyi nteko bavuze ko "gushimutwa kwa Rusesabagina kunyuranyije n'ibyo u Rwanda rwemeye" mu masezerano mpuzamahanga anyuranye yo kubahiriza uburenganzira bwa muntu. Rusesabagina aregwa ibyaha bishingiye ku bitero ku Rwanda by'inyeshyamba za FLN z'impuzamashyaka MRCD yari abereye umukuru wungirije, ibitero byiciwemo abantu mu 2018 na 2019. Mu majwi n'amashusho anyuranye yakwirakwiriye ku mbuga nkoranyambaga mbere y'ifatwa rye, Rusesabagina yemeje ubufatanye bwa MRCD na FLN. Umwaka ushize Perezida Paul Kagame avuga ku ifatwa rya Rusesabagina yagize ati: "... Ariko uwanabwira n'abantu ko ari we wanizanye, ubwo urubanza rwaba ruri hehe? Rwaba ruri kuri nde?" Abagize inteko ya EU basabye abategetsi b'u Rwanda kugaragaza birambuye kandi bigenzuwe n'abandi "uko Rusesabagina yafashwe akoherezwa i Kigali". Banasaba "iperereza mpuzamahanga, ryigenga, kandi ryizewe ry'uburyo Rusesabagina yafashwe akoherezwa". Abagize iyi nteko basabye EU "kugira icyo ihita ikora mu kureba niba ifatwa n'urubanza bya Rusesabagina bikurikije amategeko, n'iyubahirizwa ry'uburenganzira bwe nk'umuturage wa EU". Mu mwanzuro wabo, aba badepite bamaganye kandi imanza zifite imvo za politiki mu Rwanda, kwibasira abatavugarumwe n'ubutegetsi, no guhamya ibyaha abantu mbere y'urubanza mu nkiko. Aba badepite bategetse ubakuriye guha inyandiko y'umwanzuro wabo perezida hamwe n'inteko ishingamategeko y'u Rwanda, abakuriye EU, ibihugu bigize EU, Umuryango w'abibumbye, Umuryango w'ubumwe bwa Africa, umuryango wa EAC n'abandi.