Igihembo cy'amahoro cya Nobel cyahawe WFP kubera 'kurwanya inzara'
Igihembo cy'amahoro cyiritiwe Nobel cya 2020 kimaze guhabwa ishami ry'umuryango w'abibumbye ryita ku biribwa ku isi WFP cyangwa PAM, kubera umuhate waryo mu kurwanya inzara ku isi.
WFP ivuga ko umwaka ushize yafashishije ibiribwa abantu bagera kuri miliyoni 100 Komite itanga ibi bihembo byitiriwe Nobel ivuga ko PAM yabaye "ingenzi mu muhate wo kurwanya gukoresha inzara nk'intwaro y'intambara n'amakimbirane". Iki gihembo gifite agaciro ka miliyoni imwe y'amadorari (ni hafi miliyari imwe mu mafaranga y'u Rwanda). Ku nshuro ya 101, uwegukanye iki gihembo yatangajwe na Norwegian Nobel Institute i Oslo. Umuvugizi wa WFP yavuze ko iki ari "ikintu giteye ishema". WFP igereranya ko ifasha abantu miliyoni 97 buri mwaka mu bihugu 88. Abantu 211 n'imiryango 107 bari baratanzwe nk'abakandida bahabwa iki gihembo uyu mwaka. Amategeko ya Nobel Foundation avuga ko urutonde rwa nyuma rw'abatoranywamo ugihabwa rudashobora gutangazwa mu gihe cy'imyaka 50. Uwo muryango uvuga ko ibihuha byose byavugwa mbere yo gutangaza uwacyegukanye "ari ugukekeranya kudafite ishingiro". Ishami ry'umuryango w'abibumbye ryita ku buzima OMS/WHO hamwe n'impirimbanyi yo kurengera ibidukikije Greta Thunberg bari mu bahabwaga amahirwe yo kugihabwa uyu mwaka. Ni bande batsindiye iki gihembo mbere? Umwaka ushize cyegukanywe na Minisitiri w'intebe wa Ethiopia Abiy Ahmed wafashije kunga igihugu cye na Eritrea nyuma y'imyaka 20 bitumvikana. Mu 2018, Dr Denis Mukwege wo muri DR Congo uvura indwara z'abagore, yahawe iki gihembo agisangira na Nadia Murad, umu-Yazid uharanira uburenganzira bwa muntu. Dr Mukwege yahawe icyo gihembo kubera ibikorwa byo kurwanya ifatwa ku ngufu ry'abagore rikoreshwa nk'igikoresho cyo mu ntambara. Barack Obama wahoze ari Perezida wa Amerika, nawe yatsindiye iki gihembo mu 2009 kubera "umuhate udasanzwe mu gukomeza ububanyi bw'amahanga y'isi n'imikoranire y'abantu". Abandi bazwi cyane bagihawe barimo uwahoze ari Perezida wa Amerika Jimmy Carter (2002), impirimbanyi y'uburenganzira bw'abana Malala Yousafzai (2014, gisangiwe), umuryango w'ubumwe bw'Uburayi (2012), uhoze ari umunyamabanga mukuru wa ONU, Kofi Annan (2001, gisangiwe) na mutagatifu Tereza w'i Calcutta (1979). Igihembo gikomeye Ibihembo byitiriwe Nobel ni bimwe mu mashimwe akomeye cyane atangwa ku isi. Ibi bihembo byatangiye gutangwa ku cyifuzo cy'umuvumbuzi Alfred Nobel wo muri Sweden, byatanzwe bwa mbere mu 1901. Bihabwa abantu bo mu byiciro bitandukanye "babaye ingenzi cyane mu buzima bw'abantu" mu mezi 12 ashize. Uwabonye igihembo cyitiriwe Nobel ahabwa ibintu bitatu: Hari imyaka imwe ibi bihembo bitigeze bitangwa - cyane cyane mu ntambara ebyiri z'isi. Ishyirahamwe Nobel Foundation rivuga ko iyo risanze muri uwo mwaka nta muntu ukwiye igihembo mu cyiciro runaka, kibikirwa umwaka utaha.