Fahamu kwanini Nigeria, Mali, Burkina faso ,Niger, Chad na Cameroon zinalemewa na makundi yaliyojihami
Mataifa kadhaa ya eneo la Sahel - sehemu ya mataifa kadhaa ya afrika ya kati na magharibi yaliyo jangwani yapo mashakani kwa sababu ya tishio la usalama kutoka kwa makundi mbali mbali yaliyojihami .
Hali hiyo imesababisha maeneo hayo kuwa katika hatari ya kukosa kabisa uthabiti na amani na maelfu ya watu katika nchi kama vile Nigeria , Mali,Chad ,Burkina Faso na Niger wameachwa bila makao . Ufaransa ambayo imekuwa mstari wa mbele kuzisaidia nchi hizo kukabiliana na makundi mbali mbali ya wapiganaji pia imeonekana kushindwa katika kuleta utulivu katika eneo hilo . Hali huenda ikawa mbaya zaidi kwa sababu ya kifo cha aliyekuwa rais wa Chad Idriss Deby ambaye alikuwa mojawapo ya viongozi wanaotegemewa kupambana na kundi la Boko Haram ambalo limekuwa likizihangaisha nchi za Nigeria , Chad ,Niger na Burkina faso . Mashambulizi yalianza lini? Mashambulio dhidi ya jeshi na raia katika eneo lote yanatokea kila mara na yameongezeka licha ya uwepo wa maelfu ya wanajeshi kutoka nchi zote zilizoathiriwa pamoja na Ufaransa. Mwaka wa 2019 kulikuwa na idadi kubwa zaidi ya vifo vya kila mwaka kutokana na mzozo wa silaha katika eneo la Sahel tangu 2012. Hali imezidi kuwa mbaya na hata kuanza kuyaathiri mataifa ya Afrika magharibi ambayo hapo awali yalionekana kuwa salama . Silaha zinatoka wapi? Kuendelea kwa mapigano nchini Libya kumesababisha kutokuwepo kwa serikali thabiti kumudu mipaka ya nchi hiyo na maeneo ya Sahel na hivyo basi silaha hatari zimezidi kupatikana katika mikono ya makundi mbalimbali ya wapiganaji . Kundi la Boko Haram limejiingiza katika ushirikiano na mitandao ya kimataifa ya ugaidi na kuendelea kufanya mashambulizi nje na ndani ya Nigeria huku serikali ya taifa hilo ikionekana kushindwa kuchukua hatua madhubuti za kuwahakikishia raia wake usalama . Katika shambulizi moja lililosababisha vifo vya wanajeshi 89 wa Niger mwaka wa 2019 ,Ufaransa pia ilijipata ikisajili maafa ya wanajeshi wake baada ya helikopta ya kijeshi kuanguka nchini Mali mwezi Novemba mwaka huo . Katika maeneo ya taifa la Mauritania makundi yenye silaha kali yameendelea kufanya mshambulizi dhidi ya maafisa wa usalama na hata kushikilia miji na sehemu zenye barabara muhimu katika maeneo ya mipakani . Tatizo hilo lilianza mwaka wa 2012 wakati makundi ya wapiganaji waliokuwa na silaha walipoungana na kuchukua sehemu ya kaskazini mwa Mali na kuifanya Ufaransa kutuma vikosi vyake ili kuwazuia kufika mji mkuu Bamako . Mkataba wa amani ulitiwa saoni lakini utulivu haukurejea kabisa na makundi mengine mapya yalichipuka katika nchi jirani za Mali, Burkina Faso na Niger. Idadi ya watu wanaofariki kutokana na mashambulizi ya a makundi hayo imeongezeka mara tano tangu mwaka wa 2016 na mwaka wa 209 zaidi ya watu 4000 waliripotiwa kuawa katika ,mashambulizi ya wapiganaji wa makundi mbalimbali. Ni makundi yapi yanayotekeleza mashambulizi? Makundi yaliyojihami na mengine yanayohusishwa na Al Qaeda na Islamic State yamekuwa yakiendeleza shughuli zake katika eneo la Sahel na Afrika magharibi . Sababu za makundi hayo kufika maeneo ya nchi hizo ni pamoja na ; Kando na nchi hizo za Sahel kwa jina G5 sahel kuunda kikosi cha pamoja ili kupambana na makundi ya wapiganaji ,Ufaransa imekuwa ikivituma vikosi vyake kuvipiga jeki katika kampeni hizo lakini bila mafanikio ya kutosha . kufikia mwisho wa mwaka wa 2020 ,Ufaransa ilikuwa na takriban wanajeshi 5000 katika sehemu hiyo . Umoja wa mataifa pia una zaidi ya wanajeshi 12,000 nchini Mali ilhali Marekani ina kambi mbili za droni nchini Niger . Katika nchi za Mali na Burkina Faso makundi hayo yamehusika na mauaji ya kila mara ya raia na vikosi vya usalama . Makundi hayo huwa hayakiri kutekeleza mashambulizi dhidi ya raia lakini makubwa yanayotekeleza mashambulio hayo huko Sahel ni ; Hadi kufikia sasa serikali za nchi hizo bado hazijaweza kupata suluhisho la tatizo la usalama katika mataifa hayo. Changamoto kuhusu hali ya kiuchumi na maisha katika jamii nyingi za maeneo yenye mizozo hiyo zimechanganyika na maslahi ya kidini ,kikabila na kuzua mseto wa mambo mengi ambayo hayatoweza kusuluhishwa katika siku za hivi karibuni . Iwapo hapatakuwa na serikali thabiti katika mataifa yanayohusika na mizozo kama vile Libya ambako silaha nyingi zinatokea ,itakua vigumu kumaliza kikamilifu matatizo ya ukosefu wa usalama katika eneo la Sahel na afrika magharibi .