భారత్: కరోనా వైరస్ సంక్షోభం తరువాత ప్రపంచ ఆర్థిక రంగానికి నాయకత్వం వహిస్తుందా
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను అతలాకుతలం చేస్తున్న, కోట్లాది మందిని కటిక పేదరికంలోకి నెట్టేస్తున్న అత్యంత తీవ్రమైన మహమ్మారి కరోనా అని ఆర్థికవేత్తలు అంగీకరిస్తున్నారు.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఈ ఏడాది 5.2 శాతం కుదించుకుపోతుందని.. గత 150 ఏళ్లలో ఎన్నడూ చూడనంతగా పతనమవుతుందని ప్రపంచ బ్యాంకు జోస్యం చెప్పింది. ఆ నివేదిక ప్రకారం.. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు దశాబ్దాలు శ్రమించి సాధించిన పురోగతిని కరోనావైరస్ కాలరాస్తోంది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాల ఆర్థికవ్యవస్థలను మాంద్యంలోకి పడదోస్తోంది. పరస్పర సహకారం, ఉమ్మడి కృషి అదృశ్యమవుతున్నాయి. ఆ స్థానంలో ప్రభావిత దేశాలు తమ దృష్టిని అంతర్గతంగా కేంద్రీకరిస్తున్నాయి. ఆర్థిక విధ్వంసాన్ని ఎదుర్కోవటానికి దేశీయ ఉత్పత్తి సాధనాలను బలోపేతం చేయటం గురించి మాట్లాడుతున్నాయి. ఇప్పుడు మనకు తెలిసిన అంతర్జాతీయ క్రమం కుప్పకూలే దశలో ఉందని కొందరు మేధావులు భయపడుతున్నారు. ఈ భారీ ఆందోళనలు ఒక పెను ప్రశ్నను ముందుకు తెచ్చాయి: మహమ్మారి దెబ్బతో కుదేలైన ప్రపంచ ఆర్థికవ్యవస్థను ఈ విధ్వంసం నుంచి గట్టెక్కించేది ఎవరు? ఇందుకు పెద్ద అవకాశాలు లేవని వ్యాఖ్యాతలు చెబుతున్నారు. అందరి ఆలోచనల్లోకి ముందుగా వచ్చే పేర్లు ప్రపంచంలో అతి పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ అయిన అమెరికా, ఆ తర్వాతి స్థానంలో ఉన్నా చైనా. ప్రపంచ ఆర్థిక పునరుజ్జీవంలో భారతదేశానికి ‘పరిమిత పాత్ర’ పోషించే అవకాశం ఈ కరోనా సంక్షోభం కల్పించిందని భారత పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు. మరి ప్రపంచంలో ఐదో అతి పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ అయిన భారత్.. స్వయంగా తీవ్ర ఆర్థిక సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్న తరుణంలో తన సామర్థ్యానికి మించి ప్రభావం చూపగలదా? యూరోపియన్ యూనియన్ మరో బలమైన ఆర్థిక కేంద్రం. కానీ ఈయూ ఉమ్మడి పునాదులను బ్రెక్జిట్ దెబ్బతీసింది. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఉన్న అవకాశాలను మరింత లోతుగా పరిశీలిద్దాం. కరోనావైరస్:అమెరికా-చైనా దేశాల మధ్య వాణిజ్య పోరు అమెరికా రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో శిథిలమైన యూరప్, జపాన్‌లు తిరిగి కోలుకుని అభివృద్ధిలో పరుగులు తీయటానికి సాయపడింది అమెరికానే. కానీ.. ఆ దేశానికి గల నంబర్ వన్ సూపర్‌పవర్ హోదా ఇప్పుడు ప్రమాదంలో పడింది. ఈ పరిస్థితి చాలా వరకూ స్వయంకృతమేనని.. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో ప్రపంచానికి సారథ్యం వహించే తన బాధ్యతలను వదిలివేయటమే దీనికి కారణమని చాలా మంది పరిశీలకులు అంటారు. అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనల్డ్ ట్రంప్ చైనా మీద చేస్తున్న వాణిజ్యం యుద్ధం కానీ, ఈ మహమ్మారి వ్యాప్తి విషయంలో చైనా మీద ఆయన చేస్తున్న ఆరోపణలు కానీ వచ్చే నవంబర్‌లో జరిగే అధ్యక్ష ఎన్నికలను దృష్టిలో పెట్టుకుని చేస్తున్న రాజకీయ ప్రసంగాలు తప్ప మరేమీ కాదని ముంబైకి చెందిన ఆర్థికవేత్త వివేక్ కౌల్ భావిస్తున్నారు. అయితే.. ట్రంప్ తన ‘అమెరికా ఫస్ట్’ విధానంతో అమెరికా సంస్థలు చైనాను విడిచిపెట్టి స్వదేశం నుంచే పనిచేసేలా ఒత్తిడి చేస్తున్నారు. తద్వారా అమెరికాను తయారీ కేంద్రంగా మార్చి లక్షలాది ఉద్యోగాలు కల్పించవచ్చునన్నది ఆయన ఆలోచన. మరోవైపు.. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ, వాతావరణ మార్పు ఒప్పందాల నుంచి ట్రంప్ అమెరికాను బయటకు తీసుకొచ్చారు. స్వేచ్ఛా వాణిజ్యం, ప్రపంచీకరణలకు స్వయం ప్రకటిత వ్యతిరేకి ట్రంప్. ఇప్పుడు బాగా వినిపిస్తున్న పదాలు ‘డీకపులింగ్’ (అంటే అమెరికా – చైనా ఆర్థిక వ్యవస్థలను వేరుచేయటం), ‘గ్రేట్ పవర్ కాంపిటిషన్’ (అంటే ఆధిపత్యం కోసం గొప్ప పోటీ). కానీ వాస్తవం ఏమిటంటే చైనాకు అమెరికా ఎంత అవసరమో.. అమెరికాకు చైనా కూడా అంతే అవసరం. అయితే ఏళ్ల తరబడి ఈ డీకపులింగ్ సాధ్యం కాదంటున్నారు వివేక్ కౌల్. ఎందుకంటే అమెరికా-చైనా ఆర్థిక వ్యవస్థలు రెండూ ఒకదానికొకటి పెనవేసుకుపోయాయి. “ అమెరికా-చైనా ఆర్థిక వ్యవస్థలు రెండింటి మధ్య క్విడ్ ప్రొ క్రో సంబంధం ఉంది. చైనా అమెరికాకు ఎగుమతి చేసే వస్తువులు నాణ్యమైనవిగా, తమ డబ్బుకు తగిన విలువ ఉన్నవిగా భావిస్తారు అమెరికాకు చెందిన వినియోగదారులు. వాళ్లు డాలర్ల రూపంలో చెల్లిస్తారు. ఆ డాలర్లను స్థానిక కరెన్సీ యెన్ రూపంలో మార్చుకొని పీపుల్స్ బ్యాంక్ ఆఫ్ చైనాలో డిపాజిట్ చేస్తారు. ఆ సొమ్ముని తిరిగి అమెరికన్ బాండ్లను కొనేందుకు వినియోగిస్తుంది పీపుల్స్ బ్యాంక్. అమెరికన్ బాండ్ల ద్వారా అతి తక్కువ వడ్డీ రేట్లకు డబ్బును సేకరించేందుకు యూఎస్ ప్రభుత్వం అంగీకరిస్తుంది. తరచు రుణాలు తీసుకునే అమెరికా వినియోగదారులకు ఇది సరిగ్గా సరిపోతుంది. ఒ రకంగా ఇది ఓ గొలుసుకట్టు విధానం. ఈ పరిస్థితుల్లో మీరు ఒక్క లింక్‌ను తీసేయాలని అనుకున్నా మొత్తం వ్యవస్థే కుప్పకూలుతుంది. వివేక్ కౌల్ వాదన అమెరికా-చైనా దేశాల మధ్య జరిగే ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య గణాంకాల్లో ప్రతిబింబిస్తుంది. అమెరికా వాణిజ్య విభాగానికి చెందిన తాజా నివేదికల ప్రకారం 2018లో రెండు దేశాల మధ్య జరిగిన వాణిజ్యం విలువ సుమారు 737.1 బిలియన్ డాలర్లు. అందులో ఎగుమతుల విలువ 179.3 బిలియన్లు కాగా, దిగుమతుల విలువ 557.9 బిలియన్లు. అయితే చైనాపై ఆధారపడటం తగ్గించాలన్న అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ప్రయత్నాలు ఎంతో కొంత ఫలించాయనే చెప్పవచ్చు. 2020 మొదటి నాలుగు నెలల గణాంకాలను పరిశీలిస్తే ఆ విషయం స్పష్టమవుతుంది. రెండు దేశాల మధ్య వాణిజ్యం కాస్త తగ్గుముఖం పట్టింది. అయినప్పటికీ ఇప్పటికీ ప్రపంచంలోనే అత్యంత బలమైన వాణిజ్యం సంబంధాలున్న దేశాల్లో ఆ రెండూ ఉన్నాయి. ఒక వేళ అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ చైనా రావాలనుకున్నప్పటికీ ఆసియా పెద్దన్న చైనా ఇకపై ఆ దేశాన్ని పెద్దగా పట్టించుకోకపోవచ్చు. పారిశ్రామికంగా, సాంకేతికంగా చైనా పూర్తి స్థాయిలో అభివృద్ధి చెందిందని ఇక ఏ మాత్రం అమెరికా అవసరం తమకు లేదని చైనాలో ట్రంప్ మొదటిసారిగా పర్యటించిన సందర్భంలో ఆ దేశ ప్రధాని నామ మాత్రపు అధికారం ఉన్న లి కెక్వైంగ్ వ్యాఖ్యానించారు. అనుచిత వాణిజ్య విధానాలు, ఆర్థిక విధానాలపై అమెరికా ఆందోళనల్ని ఆయన తోసిపుచ్చారు. భవిష్యత్తు ప్రపంచ ఆర్థిక ముఖ చిత్రంలో అమెరికా పాత్ర కేవలం చైనాకు ముడి సరుకులను, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను సమకూర్చడానికి మాత్రమే పరిమితమవుతుందని చెప్పుకొచ్చారు. కరోనావైరస్:ఈ సంక్షోభ సమయంలో ప్రపంచాన్ని శక్తి అమెరికా-చైనా దేశాల్లో ఎవరికి ఉంది? మొట్ట మొదటిగా లాక్ డౌన్ నుంచి బయటకు వచ్చిన దేశం చైనా అమెరికాను ఇప్పుడు తీవ్రంగా భయపెడుతున్న శక్తి చైనా. అగ్ర దేశంతో సరితూగే స్థాయికి ఆ దేశం చేరుకుంటోంది. దీంతో తమ ఆధిపత్యానికి చైనా ఎక్కడ పక్కనపెడుతుందోనని ఇప్పుడు చాలా మంది అమెరికన్ మేథావులు ఆందోళన చెందుతున్నారు. ఇక కరోనావైరస్ విషయానికి వస్తే మొట్ట మొదట ఆ వైరస్ బారిన పడ్డ దేశం చైనా, అలాగే వ్యాధి నుంచి దాదాపు విముక్తి పొందిన దేశం కూడా చైనాయే. దీంతో ఆ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ మళ్లీ తన వేగాన్ని పెంచగా, మరోవైపు అగ్రదేశం అమెరికా మాత్రం ఇంకా కోవిడ్ దెబ్బ నుంచి బయట పడేందుకు నానాపాట్లు పడుతోంది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ తిరిగి కోలుకోవడానికి చైనా తప్పనిసరిగా నాయకత్వం వహించి తీరుతుందని అంటున్నారు దిల్లీలోని ఫోర్ స్కూల్ మేనేజ్మెంట్‌కి చెందిన చైనా వ్యవహారాల నిపుణులు డాక్టర్ ఫైసల్ అహమ్మద్. “కచ్చితంగా రాబోయే రోజులు చైనాకే అనుకూలంగా ఉంటాయి. ఓ వైపు ఇప్పటికే ఆ దేశాన్ని అమెరికా తన విరోధిగా చూస్తుంటే మరోవైపు యూరోపియన్ యూనియన్ చైనా కచ్చితంగా తమ ప్రత్యర్థేనని తేల్చి చెబుతోంది. అయితే ఐఎంఎఫ్ మాత్రం 2021 ఆర్థిక సంవత్సరానికి చైనా వృద్ధి రేటు 9.2శాతం ఉంటుందని అంచనా వేస్తోంది” అని వివరించారు. చైనాకు చెందిన మేథావులు, వ్యాపార వర్గాలు మాత్రం కోవిడ్ తర్వాత తమ దేశం విషయంలో ప్రపంచ దేశాల వ్యవహారశైలికి ఆందోళన చెందుతున్నారని బెంగళూరుకు చెందిన చైనా వ్యాపారవేత్త, భారత-చైనా దేశాల ఆవిష్కరణలకు అనుసంధానకర్తగా వ్యవహరిస్తున్న జైన్లాంగ్ హూ వ్యాఖ్యానించారు. ప్రస్తుతం కోవిడ్-19 విషయంలో ప్రపంచం నుంచి చైనా ఎదుర్కొంటున్న విమర్శలపై చాలా ఆందోళన చెందుతోందని ఆయన అన్నారు. కొందరు సీనియర్ దౌత్య వేత్తలు కూడా ఇదే అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేశారు. అదే సమయంలో అమెరికా, సహా పశ్చిమ దేశాల్లో కరోనావైరస్ వ్యాప్తిని అడ్డుకోవడంలో ఎలా విఫలమయ్యాయో తెలిపే నివేదిక కోసం చైనా ప్రభుత్వం ఎదురు చూస్తోంది. అంతేకాదు ఇదే అదనుగా అంతర్జాతీయ సంస్థల్లో ఆర్థికంగా తన భాగస్వామ్యాన్ని వీలైనంతగా పెంచుకోవడం ద్వారా కీలక పాత్ర పోషించాలని భావిస్తోంది. కొద్ది కాలంగా చైనా దౌత్యవేత్తలు, మంత్రులు సామాజిక మాధ్యమాల్లో ఎదురుదాడికి దిగుతున్నారు. గతంలో ఇలా ఉండేది కాదని వాషింగ్టన్‌లోని బీబీసీ చైనా సర్వీస్ కరస్పాండెంట్ జోయిన్ ఫెంగ్ అభిప్రాయపడ్డారు. అయితే నిజంగా చైనాకు అనుకున్న ఫలితాల్ని సాధించే సత్తా ఉందా? ప్రస్తుతానికి ఇతర దేశాలతో ఉన్న వాణిజ్య సంబంధాలను బలపరుచుకోవడంపైనే చైనా దృష్టి పెడుతోందని జోయిన్ ఫెంగ్ అన్నారు. “ ప్రస్తుతానికి అంతర్జాతీయ సంస్థల్లో అమెరికా స్థానాన్ని ఆక్రమించాలని చైనా భావిస్తోందని నేను అనుకోవడం లేదు. దాని కన్నా అమెరికాతో సానుకూల సంబంధాలు నెరపాలని చూస్తోంది. అంతేకాదు జర్మనీ, జపాన్ వంటి శక్తిమంతమైన దేశాలతో సబంధాలు నెరపడంలో చాలా కృషి చేస్తోంది. ప్రస్తుతానికైతే చైనా ఉద్ధేశం అంతర్జాతీయ సంస్థల్లో తన పాత్రను పెంచుకోవడం కాదు. కీలక దేశాలతో తన వాణిజ్య సంబంధాలను మరింత పెంచుకోవడంపైనే డ్రాగన్ దృష్టి పెట్టింది” అని ఫెంగ్ తన అభిప్రాయాన్ని చెప్పుకొచ్చారు. ప్రపంచ పెద్దన్నగా ఎదగాలన్న ఆశయం చైనాకి ఉన్నప్పటికీ అదే సమయంలో అనేక అంతర్గత సమస్యలు కూడా ఆ దేశాన్ని పట్టి పీడిస్తున్నాయని ఫెంగ్ వ్యాఖ్యానించారు. ఆర్థిక అసమానతలు, పేదరికం, కార్మికులకు పనికి సరిపడా వేతనం లేకపోవడం ఇవన్నీ చైనా ఎదుర్కొంటున్న అతి పెద్ద సమస్యలని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు. అయితే డాక్టర్ పైసల్ అహ్మద్ మాత్రం ప్రపంచ ఆర్థిక రంగంలో కీలక పాత్ర పోషించే సత్తా చైనాకు ఉందని అంటున్నారు. “కోవిడ్-19 తర్వాత ప్రపంచ ఆర్థిక రంగానికి ముఖ్యంగా మూడు రకాలుగా సాయం అవసరం. వాటిలో .. 1.శక్తిమంతమైన సరఫరా వ్యవస్థ, ఈ విషయంలో ఇప్పటికే అనేక సంస్థలు చైనా నుంచి తమ స్థావరాలను మార్చాలనుకుంటున్నప్పటికీ, ఇప్పటికే అక్కడ భారీ ఎత్తున కార్యకలాపాలను నిర్వహిస్తూ ఉండటం, అలాగే అక్కడ నుంచి తరలించేందుకు అయ్యే ఖర్చులను దృష్టిలో పెట్టుకొని అక్కడే కొనసాగనున్నాయి. 2.తక్షణం భారీ ఎత్తున తయారీ, మౌలిక సదుపాయాలపై, పెట్టుబడులను చైనా మాత్రమే పెట్టేందుకు సిద్ధంగా ఉంటుంది. 3.భారీ ఎత్తున ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటిలిజెన్స్ వినియోగం. దీని ద్వారా తయారీ, వైద్య రంగాలు సహా అనేక ఇతర రంగాలకు సంబంధించి తక్షణ అవసరాలను గుర్తించడం మాత్రమే కాదు, ఉత్పత్తి వ్యయాన్ని కూడా తగ్గించవచ్చు. ఎవరు అవునన్నా, కాదన్నా ఈ మూడు విషయాల్లో చైనా మాత్రమే సహకారం అందించగలదు” అని అన్నారు. ప్రపంచ నెంబర్ వన్‌గా ఎదగాలనుకుంటున్న చైనా ప్రస్తుతం ఆర్థిక, శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాలపై దృష్టి పెడుతోంది. అందులో భాగంగా భవిష్యత్తులో ఉపయోగపడతాయనుకునే మేథో సంపత్తిపై పెటెంట్లను, హక్కుల్ని తీసుకుంటోంది. ఒకప్పుడు అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థను ఇవే బలోపేతం చేశాయి. అయితే జోయిన్ ఫెంగ్, జైన్లాంగ్ హు మాత్రం శాస్త్ర-సాంకేతిక రంగంలో చైనా శక్తిని మరీ ఎక్కువ చేసి చూపిస్తున్నారని విమర్శించారు. మిషన్ మేడిన్ చైనా 2025 అధ్యక్షుడు షీ జిన్‌పింగ్ నేతృత్వంలో శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాలలో స్వయం శక్తిగా నిలవాలన్న ఉద్ధేశంతో ‘మేడిన్ చైనా 2025’ మిషన్‌ను ప్రారంభించింది చైనా. ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించడంలో భాగంగా భారీ ఎత్తున హైటెక్ సంస్థలను ఏర్పాటు చేయడమే కాదు ప్రైవేటు పెట్టుబడుదారులకు కూడా ఈ మిషన్‌లో అవకాశం ఇచ్చింది. పరిశోధనలు, పెటెంట్ హక్కుల రిజిస్ట్రేషన్ విషయంలో వాళ్లు వందల కోట్ల డాలర్లను కుమ్మరిస్తున్నారు. అదే సమయంలో ప్రపంచంలోనే అతి పెద్దదైన చైనా మార్కెట్లో అడుగుపెట్టాలనుకునే విదేశీ కంపెనీలు తమ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని బదిలీ చేయాలని ఆ దేశం డిమాండ్ చేస్తోందన్న ఆరోపణలు కూడా వస్తున్నాయి. బీజీంగ్ దీన్ని న్యాయబద్ధమైన వ్యాపారం అని చెబుతుండగా, అమెరికా మాత్రం ముమ్మాటికీ ఇది మేథో సంపత్తిని చౌర్యం చేయడమేనని ఆరోపిస్తోంది. మరోవైపు కోవిడ్-19 వ్యాప్తి విషయంలో చైనా వ్యవహారశైలిపై పశ్చిమ దేశాలు తీవ్ర ఆగ్రహంగా ఉండటంతో ఆ దేశంపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. వ్యాధి మొదట్లోనే సమాచారం ఇవ్వకుండా దాచి పెట్టిందంటూ ట్రంప్ నేతృత్వంలోని ఇతర పాశ్చాత్య దేశాలన్నీ చైనాను తీవ్రంగా విమర్శిస్తున్నాయి. చైనా నిర్లక్ష్యం కారణంగా ఈ వైరస్ ప్రపంచాన్ని పట్టి పీడిస్తోందని, ఒక్క అమెరికాలోనే లక్ష మందికిపైగా ప్రాణాలు కోల్పోగా ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 4 లక్షల మందికిపైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారని, కోట్లాది మంది ఉద్యోగాలు కోల్పోగా, ప్రపంచం ఆర్థిక మాంద్యంలో కూరుకుపోయిందని ఆయా దేశాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. అయితే ఈ ఏడాది జనవరి 4నే అమెరికాకు సమాచారం ఇచ్చామని చైనా చెబుతోంది. పూర్తి స్థాయిలో స్పష్టత లేకపోయినప్పటికీ ఇప్పటికీ ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చాలా దేశాలు వైరస్ వ్యాప్తికి చైనాయే కారణమని భావిస్తున్నారు. చైనా ల్యాబ్‌లోనే వైరస్ పుట్టిందన్న వాదనను శాస్త్రవేత్తలు కొట్టివేస్తున్నప్పటికీ సామాన్యుల్లో ఆ వాదన కూడా కొనసాగుతోంది. ట్రంప్ సహా ఆయన మద్దతుదారులైన మేథావి వర్గాలు కోవిడ్-19ను చైనా వైరస్ అని అంటున్నారు. ప్రముఖ కన్జర్వేటివ్(సంప్రదాయవాదుల) మ్యాగ్జైన్ నేషనల్ రివ్యూ కూడా గతం వారం “కోవిడ్-19 మహమ్మారి చైనాలోనే తయారయ్యింది. దీని వెనుక చైనా కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ సీపీపీ హస్తం ఉంది” అని పేర్కొంది. భారత్‌కు ఎలాంటి అవకాశాలున్నాయి ? భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ పూర్తిగా లాక్ డౌన్‌లో ఉన్నప్పటికీ దేశంలోనే అది పెద్ద గ్రూప్ రిలియన్స్‌లోకి విదేశీ పెట్టుబడులు వెల్లువెత్తాయి. జియో మొబైల్ నెట్ వర్క్‌లో ఏకంగా రూ.87వేల కోట్ల రూపాయల వాటను విదేశీ సంస్థలు కొనుగోలు చేశాయి. ఈ పెట్టుబడుల ద్వారా రెండు విషయాలను మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఇప్పటి విదేశీ మదుపరులు భారత్‌ను తమ పెట్టుబడులకు అత్యంత అనుకూలమైన స్థానంగా చూస్తున్నారు. అలాగే కరోనావైరస్ తర్వాత డిజిటల్ ప్లాట్ ఫాం, సాంకేతికత రెండూ ఆర్థిక వ్యవస్థను ముందుకు నడిపిస్తాయని వారు బలంగా నమ్ముతున్నారు. కోవిడ్-19 మహమ్మారి తర్వాత ప్రపంచ ఆర్థిక రంగానికి భారత్ నాయకత్వం వహిస్తుందా లేదా అన్న విషయాన్ని చెప్పలేమని వివేక్ కౌల్ అభిప్రాయపడ్డారు. అయితే కొన్ని చర్యలను తీసుకుంటే భారత్‌కి ఆ సత్తా ఉండవచ్చని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. “ఒకటి వాణిజ్య వేత్తలను చైనా నుంచి బయటకు వచ్చి భారత్‌లో వారు తమ కంపెనీలను ఏర్పాటు చేసేలా తగిన ప్రోత్సహించాలి. ఈ విషయంలో రాజకీయ నాయకులే చొరవ తీసుకోవాలి. అయితే గత నాలుగేళ్లుగా వివిధ వ్యాపారాలు క్రమంగా చైనాను వీడి వెళ్లిపోతున్నాయన్న విషయం చాలా మందికి గుర్తించడం లేదు. కారణం తగిన కార్మిక శక్తి లేకపోవడం. ఆ వ్యాపారాలన్ని వియత్నాం, బంగ్లాదేశ్ దేశాలకు తరలిపోయాయి. ఇప్పుడు ఈ సమయంలో మనం ఆ స్థానాన్ని ఆక్రమించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాలంటే ఆయా కంపెనీలకు అవసరమైన తగిన మౌలిక సదుపాయాలను కల్పించాలి. అయితే ఓ వైపు జీడీపీకి పెట్టుబడులు తగ్గిపోతున్నాయి. దానర్థం భారతీయులు కూడా దేశంలో పెట్టుబడులు పెట్టడం లేదని. అలాంటప్పుడు విదేశీయుల్ని వచ్చి ఈ దేశంలో పెట్టుబడులు పెడతారని ఎలా ఆశిస్తాం”. అని వివేక్ అన్నారు. మరోవైపు అమెరికా-చైనాల మధ్య వైరం భారత్‌ను మరింత ప్రమాదకర పరిస్థితిలోకి నెట్టేస్తోంది. రెండు దేశాలతోనూ కొనసాగుతున్న ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం విలువ సుమారు 100 బిలియన్ డాలర్లు. భారత్‌కు సరిహద్దు దేశమైన చైనాతో ప్రస్తుతం సరిహద్దుల్లో వివాదం కొనసాగుతోంది. ఇది నిజంగా ఇండియాను చైనాకు వ్యతిరేకంగా అమెరికా ఉచ్చులో పడేలా ప్రలోభపెట్టే పరిస్థితే. కానీ చైనా విషయంలో భారత్‌కు స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానం ఉంది. ఇప్పట్లో ఆ విధానాన్ని మార్చుకునే ఆలోచనలో భారత్ లేదు. గతంలోనూ సరిహద్దు వివాదాలు తలెత్తాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో భారత్ విజయంతమైన సింగపూర్ విధానాన్ని అనుసరించాలని, రెండు ఆర్థిక దిగ్గజాల విషయంలోనూ సమదూరం పాటిస్తూ సత్సంబంధాలు కొనసాగించాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. యూరోపియన్ దేశాల సంగంతేంటి? ప్రపంచ సహకార, భాగస్వామ్య రంగాల్లో రాజకీయంగా, ఆర్థికంగా యూరోపియన్ యూనియన్‌ది ఇప్పటికీ కీలక పాత్రేనని భావిస్తున్నారు. అయితే బ్రెక్సిట్ పుణ్యమా అని ఈయూ స్థాయి కాస్త తగ్గింది. జర్మనీ-ఫ్రాన్స్ దేశాల అధినేతలకు ప్రపంచ ఆర్థిక రంగాన్ని నడిపించే సత్తా ఉన్నప్పటికీ అందుకు అమెరికా తప్ప మిగిలిన దేశాలు అంగీకరిస్తాయన్న నమ్మకం లేదు. ఇప్పుడున్న ఈ విపత్కర పరిస్థితి నుంచి ప్రపంచం బయటపడాలంటే ప్రపంచ దేశాల మధ్య ఉమ్మడి కృషి, పరస్పర సహకారం తప్పనిసరి అని అనేక దేశాలు భావిస్తున్నాయి. అయితే చైనా సహా ఇతర ప్రత్యర్థులకు అభ్యంతరాలు ఉన్నప్పటికీ ఈ భాగస్వామ్యానికి అమెరికాయే నాయకత్వం వహించాలని వివేక్ కౌల్ బలంగా నమ్ముతున్నారు. ఇవి కూడా చదవండి (బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)