కరోనావైరస్ నుంచి ఎలా కాపాడుకోవాలి... లాక్‌డౌన్ ఒత్తిడి నుంచి ఎలా బయటపడాలి?
కరోనా వైరస్ నుంచి రక్షించుకోవడానికి ఇబ్బడి ముబ్బడిగా అనేక చోట్ల నుంచి సలహాలు వస్తున్నాయి. అయితే, మనల్ని మనం రక్షించుకోవడానికి పాటించాల్సిన సూచనలు ఏమిటి?
కరోనావైరస్ నుంచి రక్షించుకోవడానికి ముందుగా పాటించాల్సింది పరిశుభ్రత అని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ తెలిపింది. చేతుల్ని, సబ్బు నీరు ఉపయోగించి తరచుగా కడుక్కోవడం, లేదా శానిటైజేర్ వాడి శుభ్రం చేసుకోవడం చెయ్యాలి. ఇది చేతుల మీద వైరస్ ని హరిస్తుంది. మీ చేతులతో కళ్ళు, ముక్కు, నోరు ముట్టుకోవడం మానెయ్యాలి. చేతుల నుంచే వైరస్ శరీరంలోకి వెళ్లే ప్రమాదం ఉంది. వైరస్ వ్యాప్తి చేయకుండా చూడటం ఎలా? దగ్గినప్పుడు కానీ, తుమ్మినప్పుడు కానీ టిష్యూ ని అడ్డం పెట్టుకోవాలి. టిష్యూ చేతిలో లేని పక్షంలో మోచేతిని అడ్డం పెట్టుకోవాలి. ఒక్కసారి వాడిన టిష్యూలని వెంటనే పడేయాలి. దీంతో మరొకరికి వ్యాపించే అవకాశం తగ్గుతుంది. ఒక వ్యక్తి నుంచి ఇంకొకరు కనీసం 2 మీటర్ల దూరం పాటించాలి. చాలా దేశాలలో ప్రజల్ని ఇంటి వద్దనే ఉండి, అవసరమైతేనే బయటకి వెళ్ళమని సూచిస్తున్నారు. అలాగే, ఎవరినైనా కలిసినప్పుడు షేక్ హ్యాండ్ మానేసి, తల వంచి, చేయి ఊపి కానీ పలకరించుకోవచ్చని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ సూచించింది. మాస్క్లు, గ్లోవ్స్ పని చేస్తాయా? సూపర్ మార్కెట్ లలో దొరికే మాస్క్లు ఇన్ఫెక్షన్ నుంచి రక్షించలేవు. అవి కళ్ళని కప్పి ఎక్కువ సేపు వేసుకునేందుకు వీలుగా ఉండవు. అయితే, ఇన్ఫెక్షన్ సోకిన వారి నుంచి దగ్గు, జలుబు తుంపరలు దగ్గరకి రాకుండా అడ్డుకోగలవు. కోవిడ్-19 సోకని వ్యక్తుల దగ్గర ఉన్నప్పుడు అవి వేసుకోవడంలో నష్టం లేదు. గ్లోవ్స్ వాడినప్పటికీ కోవిడ్ 19 నుంచి పూర్తిగా రక్షించలేవు. గ్లోవ్స్ ధరించడం కన్నా తరచుగా సబ్బు, నీటితో చేతులు కడుక్కోవడం ద్వారా ఇన్ఫెక్షన్ బారి నుంచి కాపాడుకోగలమని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ చెప్పింది. కోవిడ్ 19 లక్షణాలు సోకినట్లు నాకెలా తెలుస్తుంది? కరోనా వైరస్ ప్రధాన లక్షణాలు పొడి దగ్గు, జ్వరంతో మొదలవుతాయి. గొంతు నొప్పి, తలనొప్పి, డైయేరియా కూడా కొంత మందిలో కనిపించాయి. కొంత మందికి రుచి, వాసన కోల్పోయిన లక్షణాలు కూడా కనిపించాయని అనుమానాలు ఉన్నాయి. ఈ లక్షణాలు ఉంటే ఏమి చెయ్యాలి? ఆరోగ్యం బాలేదని అనిపించగానే ఇంటి దగ్గరే ఉండాలని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ సూచిస్తోంది. తేలికపాటి దగ్గు, జలుబు ఉన్నప్పటికీ అవి తగ్గే వరకు ఇంటి వద్దనే ఉండమని సూచిస్తోంది. 80 శాతం కోవిడ్ 19 కేసు లలో అది తేలికపాటి ఇన్ఫెక్షన్ తోనే మొదలవుతోంది. ఆ సమయంలో ఎవరినీ కలవకుండా ఉండటం మంచిది/ జ్వరం వచ్చి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది వస్తే వెంటనే వైద్యులని సంప్రదించాలి. హాస్పిటల్ కి వెళ్లక ముందే డాక్టర్ కి కాల్ చేసి వైద్య సలహా తీసుకోవడం మంచిది. కోవిడ్ 19 ఎంత ప్రమాదకరం? కోవిడ్ 19 బారిన పడిన వారిలో 0.66 శాతం మంది మరణిస్తున్నట్లు లాన్సెట్ జర్నల్ లో ప్రచురించిన ఒక అధ్యయనం పేర్కొంది. ఇది ఫ్లూ సోకి చనిపోయేవారి శాతం కంటే చాలా ఎక్కువ ఈ మహమ్మారి సమయంలో మరణాల రేటుని అంచనా వేయడం కూడా కష్టమే. సాధారణ పరిస్థితుల్లో కంటే 80 సంవత్సరాలు పైబడినవారిలో ఇప్పుడు సంభవిస్తున్న మరణాల రేటు 10 రేట్లు ఎక్కువుందని ఇంపెరియల్ కాలేజీ లండన్ తెలిపింది. చైనా లో అధ్యయనం చేసిన 44 వేల కేసులలో డయాబెటిస్, బ్లడ్ ప్రెషర్ , ఇతర గుండె, శ్వాస సంబంధ సమస్యలున్న వారిలో మరణాల రేటు ఐదు రేట్లు ఎక్కువుందని తేలింది. దీనికి మందు ఉందా? ఈ వైరస్ కి ప్రత్యేకంగా మందు కానీ, వాక్సిన్ కానీ అందుబాటులో లేవు. దీనికి ఆంటీ బయో టిక్స్ పని చేయటం లేదు. కొన్ని చికిత్సా విధానాలు ఉన్నాయి, కానీ చాలా వరకు రోగులు వారంతట వారే కోలుకుంటున్నారు. ఈ వైరస్ కి వాక్సిన్ ని కనిపెట్టడానికి ప్రపంచంలోని శాస్త్రవేత్తలంతా కలిసి కృషి చేస్తున్నారు. అయితే, ఇది అందుబాటులోకి తేవడానికి ముందు చాలా పరీక్షలు నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. ఈ సమయంలో మానసిక ఆరోగ్యం కాపాడుకోవడం ఎలా? ఇదొక విచిత్రమైన పరిస్థితి. ఈ సమయంలో ఆందోళన, ఒత్తిడి, విచారం కలగడం చాలా సహజం. మానసిక ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి బ్రిటిష్ నేషనల్ హెల్త్ సర్వీస్ 10 సూచనలు చేస్తోంది. కరోనావైరస్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్లు: కేంద్ర ప్రభుత్వం - 01123978046, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ - 104 ఇవి కూడా చదవండి: (బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)