'నో' అని చెబుతూనే నొప్పించకుండా మెప్పించడం ఎలా?
ఆఫీసులో, పని చేసే దగ్గర బాసులు, సహోద్యోగులు, క్లయింట్లు, ఇతరులు చేసే డిమాండ్లన్నిటికీ మీరు ఎల్లప్పుడూ ‘ఎస్’ చెబుతున్నట్లయితే.. బహుశా మీరు చాలా ముఖ్యమైన వ్యక్తినని, మీ స్థానాన్ని మరెవరూ భర్తీ చేయలేరని భావిస్తుండవచ్చు.
సమస్య ఏమిటంటే... మీ మీద బాధ్యతల భారం పెరిగిపోవడానికి అది కారణం కావచ్చు. పైగా మీ లక్ష్యాలను సాధించటానికి బదులుగా నిరాశకు గురిచేయవచ్చు. అది మీ వృత్తినైపుణ్య ప్రతిష్ట మీద, మీ కెరీర్ అవకాశాల మీద ప్రభావం చూపవచ్చు. ఈ మాట చెప్తున్నది బ్రూస్ టుల్గాన్. రెయిన్‌మేకర్ థింకింగ్ అనే అమెరికా సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు ఆయన. బిజినెస్ మేనేజర్లకు ప్రొఫెషనల్ శిక్షణనిచ్చే సంస్థ అది. ఆయన ‘ద అర్ట్ ఆఫ్ మేకింగ్ యువర్‌సెల్ఫ్ ఇన్‌డిస్పెన్సబుల్ ఎట్ వర్క్’ వంటి పుస్తకాల రచయిత కూడా. ‘‘విజయవంతంగా ముందుకు సాగటానికి ఏకైక మార్గం ‘నో’ చెప్పటం ఎలాగో నేర్చుకోవటం.. ఇతరులు తమకు గౌరవం దక్కుతోందని భావించేలా చేయటం’’ అని బీబీసీతో చెప్పారు టుల్గాన్. 'ది ఆర్ట్ ఆఫ్ మేకింగ్ యువర్‌సెల్ఫ్ ఇండిస్పెన్సిబుల్' పుస్తక రచయిత బ్రూస్ టుల్గాన్ పని అనేది సాధారణంగా చాలా ఒత్తిడితో కూడుకుని ఉండటమే కాక.. తీవ్ర పోటీతత్వంతో కూడుకున్నది. అందువల్ల నో చెప్పటం.. అదే సమయంలో గౌరవం దక్కుతోందని భావించేలా చేయటం సంక్లిష్టమైన సమస్యే. మీరు ప్రొఫెషనల్‌గా అద్భుతంగా రాణించాలనే ఆలోచనతో ఎల్లప్పుడూ ‘ఎస్’ చెప్తున్నట్లయితే.. చివరికి మీ సమయం, శక్తి, డబ్బు కూడా వృధా కావచ్చునని.. పైగా అసలైన ముఖ్యాంశాల నుంచి మీ దృష్టి మరలవచ్చునని టుల్గాన్ వివరిస్తున్నారు. అందుకే.. మీ ప్రతిష్టను మెరుగుపరచుకోవటానికి, నమ్మకమైన వృత్తి సంబంధాలను నిర్మించుకోవటానికి.. ఎప్పుడు, ఎలా ‘నో’ చెప్పాలో నేర్చుకోవటం అవసరమంటారీ నిపుణుడు. ‘‘నో’ చెప్పటం ద్వారా సానుకూల ప్రభావం ఉండేలా చూసుకోవటం మీ లక్ష్యం’’ అని పేర్కొన్నారు. పనిలో ‘నో’ చెప్పటానికి బ్రూస్ టుల్గాన్ సూచిస్తున్న నాలుగు వ్యూహాలివీ... 1. సరైన ప్రశ్నలు అడిగి, నోట్ చేసుకోవాలి మిమ్మల్ని ఏదైనా చేయాలని చెప్పినపుడు మొదటిగా చేయాల్సిన పని సరైన ప్రశ్నలు అడగటం, వారు చెప్పే సమాధానాలను మీరు నమోదు చేసుకుంటున్నట్లుగా వారికి చూపటం. మీరు ఆ పని చేసినట్లయితే, మీరు ఆ వ్యక్తి మీద మాత్రమే కాదు, ఆ వ్యక్తి కోరిన దాని మీద కూడా గౌరవం చూపుతున్నట్లు అవుతుంది. మీరు ‘నో’ చెప్పాల్సిన వ్యక్తి మీ బాస్ కాదని అనుకుందాం. వారు మీకు అప్పగించాలని భావిస్తున్న పని గురించి మీరు ఎన్ని ప్రశ్నలు అడిగితే, ఎంత ఆసక్తి కనబరిస్తే.. ‘నో’ చెప్పటం అంత సులభమవుతుంది. మీరు గనుక మంచి ప్రశ్నలు అడిగినట్లయితే.. సంబంధిత అంశం విషయంలో మీ నైపుణ్యాన్ని, విజ్ఞాన్ని ప్రదర్శించటానికి అది ఒక అవకాశమవుతుంది. నిజానికి, సరైన ప్రశ్నలు అడగటం.. ఆ పని చేయటానికి ఎంత ఎక్కువ శ్రమ అవసరమో, సంస్థ ప్రాధాన్యాల్లో ఆ పని ఎంత ముఖ్యమో ఎదుటి వ్యక్తికి అర్ధమయ్యేలా చేయగలదు. నో చెప్పే ముందు అవతలివాళ్ళు చెప్పేది శ్రద్ధగా విని సరైన ప్రశ్న అడగాలి 2. ‘నో’ చెప్పటానికి మంచి కారణాలు ఇవ్వటం మీరు ప్రతిస్పందించే తీరులోనే అసలు కిటుకు ఉంది. ఒకవేళ మీరు ‘నో’ చెప్పబోతున్నట్లయితే ప్రత్యామ్నాయాలు ప్రతిపాదించటం ముఖ్యం. వ్యతిరేక సమాధానం న్యాయమైనదేనని చూపటానికి అలా ఎందుకో వివరించాల్సి ఉంటుంది. మీరు వేరే పనులు చేస్తున్నారనేది సాధారణంగా చెప్పే కారణం. అదే పరిస్థితి అయితే.. మీకు ఉన్న ఇతర బాధ్యతల గురంచి సవివరంగా, విస్పష్టంగా వివరించటం మంచిది. ‘‘ఐ యామ్ సారీ, నేను వేరే పనులు చేయాల్సి ఉంది’’ అని మాత్రమే చెప్తే సరిపోదు. మరైతే మరింత సమర్థవంతమైన స్పందనలు ఏమిటి? ‘‘ఇప్పుడే కాదు.. నాకు ఇంకొన్ని వివరాలు అవసరం’’ అని చెప్పటం. ‘‘నేను ఫలానా పని చేస్తున్నాను’’ అని ఆ పనులు ఏమిటో స్పష్టంగా వివరించటం. అవసరమైన వివరాలన్నీ అందించటం. దానివల్ల మీరు చెప్పే సమాధానం ఏదో సాకు లాగా కనిపించదు. ఒకవేళ మీ బాస్ కానీ, మీ కన్నా ఎక్కువ అధికారం గల వ్యక్తి కానీ అడిగినట్లయితే.. మీకు కొత్తగా మరో పని అప్పగించటానికి బదులుగా, మీ ప్రాధాన్యతలను మార్చటానికి వారికి అవకాశం ఇవ్వొచ్చు. అదే సమయంలో.. మీ సమయాన్ని ఎంత నిర్దిష్టంగా కేటాయిస్తున్నారో వారికి అర్ధమయ్యేలా వివరించాలి. తద్వారా మీరు వారు చెప్పిన పనిని తప్పించుకోవాలని చూస్తున్నారనో, మీ సమయాన్ని నిరుత్పాదకంగా వెచ్చిస్తున్నారనో వారు భావించే వీలుండదు. కొంత మంది.. ఎవరైనా ఏదైనా పని చెప్పినపుడు ‘అది నా పని కాదు’ అని బదులిస్తుంటారు. కానీ ఆ మాటకు అనేక ప్రతికూల అర్థాలుంటాయి. అవి ఘర్షణకు దారితీస్తాయి. మీరు అలా బదులిస్తే.. ‘నువ్వు నా బాస్‌వి కాదు’, ‘నువ్వు నాకు ఆ పని చెప్పజాలవు’ అనే అర్థంలో మీరు మాట్లాడుతున్నారని ఎదుటి వ్యక్తి భాష్యం చెప్పుకోవచ్చు. ‘నో చెప్పటానికి మరో పద్ధతి.. వారి వినతికి మీరు వేగంగా స్పందించే పరిస్థితిలో లేరని వివరించటం. అంటే.. ఆ రంగంలో మీరు నిపుణులు కాదని, ఆ పని చేయాలంటే అది ఎలా చేయాలో అధ్యయనం చేయటానికి కొంత సమయం వెచ్చించాల్సి ఉంటుందని మీరు చెప్తున్నారన్న మాట. మీరు ఇలా కూడా బదులివ్వవచ్చు: ‘‘ఈ అవకాశం కల్పించినందుకు థాంక్స్. నన్ను చేయమంటే నాకేం అభ్యంతరం లేదు. కానీ ముందు నేను నేర్చుకోవాలి.’’ 3. పని పూర్తయ్యే ఏర్పాటు చేయటం ఎదుటి వ్యక్తి చెప్పిన పని పూర్తి చేయటానికి మీరు ఏర్పాటు చేయవచ్చు. ‘‘ఈ విషయంలో నేను చేయగల సాయం ఇది’’ అని చెప్పొచ్చు. లేదంటే ‘‘ఇంకెవరైనా చేస్తారేమో కనుక్కోవడానికి సాయం చేయమంటారా?’’ అని అడగొచ్చు. ఒకవేళ వారు అడిగిన పని అర్జంట్ కాకపోతే.. ‘‘నేను హెల్ప్ చేస్తాను.. కానీ రెండు వారాలు పడుతుంది’’ అని మీరు చెప్పొచ్చు. ఒకవేళ వారు అడుగుతున్న పని మీరు చేసే దారే లేదని మీరు నిజంగా భావించినట్లయితే.. ‘‘చూడండి.. ఆ పని నేను చేయలేను. కానీ ఈ రకంగా మీకు హెల్ప్ చేయగలను’’ అని చెప్పవచ్చు. మీ ప్రొఫెషనలిజాన్ని, సాయం చేయటానికి మీ సన్నద్ధతను చాటటానికి ఇదొక పద్ధతి. 4. ఆ పని ఎంత వరకూ వచ్చిందో తెలుసుకోవటం మీకు ఇంతకుముందు ఆ పని చెప్పిన వ్యక్తిని కలిసి, ఆ పని ఎంత వరకూ వచ్చింది? ఎలా జరిగింది? పూర్తయిందా? పరిష్కారమయిందా? సరైన వ్యక్తి దొరికారా? అని అడిగి తెలుసుకోవాలి. ‘‘మీకు ఫలానా పనులు అవసరమైతే అవి నేను బాగా చేయగలను.. గుర్తుపెట్టుకోండి’’ అని కూడా చెప్పవచ్చు. మీరు చెప్పిన సమాధానం వ్యతిరేకంగా ఉన్నా కూడా.. మంచి సంబంధాలను నిర్మించుకోవటం, విశ్వాసాన్ని బలోపేతం చేసుకోవటం కొనసాగించటం ముఖ్యం. ఇవి కూడా చదవండి: (బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)