గుజరాత్: పెళ్లి ఊరేగింపులో గుర్రం ఎక్కినందుకు దళితుల సామాజిక బహిష్కరణ
గుజరాత్‌లోని మెహసాణాలోని ఒక దళితుడు గుర్రం ఎక్కడంతో ఆ గ్రామంలో ఉన్న మొత్తం దళితులు సామాజిక బహిష్కరణ ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది.
దీంతో, సమస్యను పరిష్కరించడానికి గుజరాత్ ఉప ముఖ్యమంత్రి వినీత్ పటేల్ స్వయంగా మెహసాణా కడీ తాలూకాలోని లొహోర్ గ్రామం వెళ్లాల్సి వచ్చింది. కానీ ఇక్కడ చింతించాల్సిన విషయం ఒకటుంది. ఊరి ప్రజల మధ్య రాజీ కుదిరినట్లు ఆయన ప్రకటించే సమయానికి ముగ్గురు దళిత బాలికలకు అదే గ్రామంలోని పిండి మరలో పిండి ఇవ్వడం నిరాకరించారు. గుజరాత్‌లో నీటి కొరత పతాక శీర్షికల్లో నిలుస్తున్నా, గుజరాత్ ఉప ముఖ్యమంత్రి శుక్రవారం రోజంతా దళితులను బుజ్జగించడంలో మునిగిపోయారు. ఉప ముఖ్యమంత్రి రోజంతా ఆ గ్రామంలో గడపడం చూస్తుంటే, దేశంలో లోక్‌సభ ఎన్నికలపై ఈ ప్రభావం పడకుండా వారెంత జాగ్రత్తగా ఉన్నారనేది తెలుస్తోందని రాజకీయ నిపుణులు అంటున్నారు. పటేల్ మొదట గ్రామంలో ఉన్న అందరినీ కలిశారు, ఆ తర్వాత దళిత వాడలో పర్యటించారు. సాయంత్రం ఆయన రెండు పక్షాలనూ కూర్చోబెట్టి వారి మధ్య రాజీ కుదిరిందని ప్రకటించారు. అయితే, దళితుల హక్కుల కోసం పనిచేసే సామాజిక కార్యకర్త కౌశిక్ పర్మార్ మాత్రం భిన్నంగా స్పందించారు. "గ్రామంలో ఎలాంటి రాజీ కుదరలేదు. మేం దీనిపై పంచాయతీ పెట్టాలని డిమాండ్ చేశాం. మా డిమాండ్లు నెరవేరే వరకూ ఈ సమస్య పరిష్కారం కాదు" అని ఆయన బీబీసీతో అన్నారు. దళితుల డిమాండ్లేంటి "మా మొదటి డిమాండ్... గ్రామంలో దళిత సమాజంపై ఎలాంటి అంటరానితనం లేకుండా లిఖితపూర్వక హామీ ఇవ్వాలి. తర్వాత దళితులపై అబద్ధపు ఆరోపణలు చేయకూడదు" అని కౌశిక్ కోరారు. నితిన్ పటేల్ అక్కడికి వచ్చి వెళ్లిన తర్వాత వడ్గామ్ ఎమ్మెల్యే జిగ్నేశ్ మేవానీ కూడా బాధిత దళిత కుటుంబాన్ని కలవడానికి వెళ్లారు. "ఏ సమాజానికీ నష్టం కలగకుండా ప్రభుత్వం ఒక ఫార్ములా రూపొందించాలి" అని మీడియాతో మాట్లాడిన జిగ్నేశ్ మేవానీ చెప్పారు. దళిత కుటుంబంతో మాట్లాడుతున్న ఎమ్మెల్యే జిగ్నేష్ మేవాణీ అసలు విషయం ఏంటి 24 ఏళ్ల మేహుల్ పర్మార్ గత మూడేళ్ల నుంచీ అహ్మదాబాద్‌లో పనిచేస్తున్నారు. పెళ్లి నిశ్చయం కావడంతో ఆయన తన పెళ్లి వేడుకలో గుర్రం ఎక్కాలని ఆశపడ్డారు. అయితే, ఈ గ్రామంలో అంతకు ముందెప్పుడూ అలా జరగలేదు. గ్రామంలో దళితులు గుర్రంపై కూర్చోవడం నిషేధం. కానీ మిగతా వాళ్లు తమ పెళ్లిళ్లలో గుర్రాలపై కూర్చున్నప్పుడు తామెందుకు కూర్చోకూడదు అని మేహుల్ భావించారు. ఈ విషయం మీడియా, పోలీసుల వరకూ వెళ్లింది. 2019 మే 7న మేహుల్ తన బారాత్‌లో గుర్రంపై బయల్దేరారు. కానీ తర్వాత రోజు నుంచే గ్రామంలో ఉన్న దళితులందరూ సామాజిక బహిష్కరణ ఎదుర్కున్నారు. మే 8న ఉదయం దళితులకు ఏ షాపుల వారూ ఏ సరుకులూ ఇవ్వలేదు, కనీసం పాలు కూడా అమ్మేది లేదని చెప్పేశారు. దళితులు పిండి మిల్లులో గోధుమలు ఆడించుకోడానికి కూడా అనుమతించలేదు. ఊళ్లో వారు దళితులతో మాట్లాడ్డమే మానేశారు. దాంతో, గ్రామంలో సామాజిక బహిష్కరణపై మనుభాయ్ పర్మార్ పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేశారు. వారు సర్పంచ్, ఉప సర్పంచ్ సహా గ్రామంలోని ఐదుగురిని అరెస్టు చేశారు. అందరినీ కోర్టులో హాజరు పరిచిన తర్వాత జైలుకు పంపించారు. వారిపై ఎస్సీ-ఎస్టీ యాక్ట్ సెక్షన్ 3 (1), 3 (2) 5 ఎ, ఐపీసీ సెక్షన్ 143, 504, 506 కింద కేసులు నమోదయ్యాయి. 2500 మంది ఉండే ఈ గ్రామంలో ఠాకూర్, ముస్లిం, రబారీ, బ్రాహ్మణ, దళిత సమాజాలు ఉన్నాయి. దళితులను బహిష్కరించాక గ్రామంలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి. దళిత కార్యకర్త మార్టిన్ మాక్రాన్ "డాక్టర్ భీంరావ్ అంబేడ్కర్ ఆలోచనల ప్రకారం దళితులు ఇప్పుడు చాలా నేర్చుకున్నారు. ఆయన మా జీవితాలను మెరుగుపరిచారు. ఇప్పుడు దళితులు చట్టాలను బాగా అర్థం చేసుకుని, ఉపయోగించాలి" అని దళిత కార్యకర్త మార్టిన్ మాక్వాన్ తెలిపారు. "ఇలాంటి వాటి వల్ల మిగతా సమాజం వారు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. దేశవ్యాప్తంగా దళితులు ఇక అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా గళమెత్తాలి" అన్నారు. గ్రామంలోకి అడుగుపెట్టగానే, అక్కడ ఉద్రిక్తతలు తెలుస్తున్నాయి. ఊళ్లోకి వెళ్లే చోట ఓ పెద్ద ఆలయం ఉంది. అక్కడ భక్తుల బదులు ఎస్ఆర్పీ జవాన్లు కనిపించారు. గ్రామంలో దాదాపు ప్రతి చోటా సాయుధ పోలీసులు, వారి వాహనాలు కనిపించాయి. పంచాయతీ కార్యాలయం బయట పోలీసులను భారీగా మోహరించారు. ఈ గ్రామంలో ట్రాక్టర్ల కంటే పోలీసుల వాహనాలే ఎక్కువ కనిపించాయి. ఊరంతా పోలీసులే బీబీసీతో మాట్లాడిన మెహసాణా ఎస్పీ మంజితా వంజారా "ఎస్ఆర్పీ (సుమారు 90 మంది పోలీసులు) ఒక టీమ్, స్థానిక పోలీసులను గ్రామంలో మోహరించాం" అని చెప్పారు. "గ్రామంలో పరిస్థితి అదుపులో ఉంది, ఉద్రిక్తతలు పూర్తిగా చల్లారేవరకూ పోలీసులను తొలగించడం ఉండదు" అని ఆమె చెప్పారు. అయితే క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితులు భిన్నంగా ఉన్నాయి. ఒక వైపు దళితులు బహిరంగంగా తమ ఆక్రోశం వ్యక్తం చేస్తున్నారు, మీడియా ప్రతినిధులతో తమ పట్ల చూపిస్తున్న వివక్ష గురించి మాట్లాడుతున్నారు. గ్రామంలోని దళితులు తమ ఊరికే చెడ్డపేరు తెస్తున్నారని ఇతర కులాల వారు భావిస్తున్నారు. ఉప ముఖ్యమంత్రి పర్యటన ఎమ్మెల్యే జిగ్నేశ్ మేవానీ లొహోర్ గ్రామంలోని దళితులను కలవడానికి వెళ్తున్నట్టు మీడియా ప్రతినిధులకు శుక్రవారం ఉదయం తెలిసింది. అయితే జిగ్నేశ్ అక్కడికి వెళ్లడానికి ముందే నితిన్ పటేల్ బాధిత కుటుంబంతో చర్చలు జరపడానికి అక్కడికి చేరుకున్నారు. ఆయనే కాదు, కాంగ్రెస్ నేత నౌషాద్ సోలంకీ కూడా ఆ గ్రామానికి వచ్చారు. ఉదయం గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయానికి బీబీసీ చేరుకున్నప్పుడు, అక్కడి సిబ్బంది ఏర్పాట్లలో ఉన్నారు. డిప్యూటీ సీఎం నితిన్ భాయ్ దళితులను కలవడానికి గ్రామంలో ఉదయం నుంచీ పూర్తి స్థాయి ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయి. పెద్దవి చేసి చూపిస్తుంటారు: నితిన్ పటేల్ సుమారు 11.30కు ఆయన అక్కడకు చేరుకున్నారు. 45 నిమిషాలు ఉద్యోగులతో మాట్లాడిన తర్వాత "ఇక దళిత వాడకు వెళ్దాం" అన్నారు. గుర్రం ఎక్కడం వల్ల సామాజిక బహిష్కరణ జరిగిందనే విషయం తప్ప ఆయనకు గ్రామంలో ఉన్న మిగతా సమస్యల గురించి తెలీదు. గ్రామస్థులు చాలా మంది తాగునీరు, రహదారి సమస్యల గురించి ఆయనకు చెప్పారు. కానీ ఆయన వాటిని పట్టించుకోలేదు. సామాజిక బహిష్కరణ చేసినవారిని జైలుకు పంపిస్తామని మాత్రం చెప్పారు. "గుజరాత్‌లో దళితుల పరిస్థితి మిగతా రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే చాలా మెరుగ్గా ఉంది. ఇలాంటి ఘటనలు చాలా తక్కువ, కానీ వాటిని పెద్దవి చేసి చూపిస్తుంటారు" అని నితిన్ పటేల్ అన్నారు. అయితే, దళిత కార్యకర్త మార్టిన్ మాక్వాన్ మాత్రం "దేశవ్యాప్తంగా దళితులపై వేధింపులు పెరుగుతున్న ఐదు రాష్ట్రాల్లో గుజరాత్ కూడా ఉంది" అన్నారు. "ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం 2013 నుంచి 2017 వరకూ రాష్ట్రంలో దళితులపై 32 శాతం వేధింపులు పెరిగాయి" అని చెప్పారు. సామాజిక కార్యకర్త కాంతిలాల్ పర్మార్ గుజరాత్ పోలీసుల గణాంకాల గురించి చెబుతూ "2011 జులై నుంచి 2016 జులై వరకూ రాష్ట్రంలో దళితులపై వేధింపులకు సంబంధించి 6 వేలకు పైగా కేసులు నమోదయ్యాయి. వీటిలో 131 హత్యలు, 346 అత్యాచారాలు ఉన్నాయి" అన్నారు. ఈ గ్రామంలో ఉంటున్న దాదాపు 200 మంది దళితులు ప్రతిరోజూ అంటరానితనానికి సంబంధించి ఏదో ఒక సమస్యను ఎదుర్కొంటున్నారు. చేతులతోనే నీళ్లు తాగాలి మేం అక్కడి మహిళలతో మాట్లాడ్డానికి ప్రయత్నించినపుడు, వారు పెద్దగా మాట్లాడ్డానికి ఇష్టపడలేదు. సీమా పర్మార్ అనే ఒక యువతి "నవరాత్రి సమయంలో నన్ను గర్భా ఆడ్డానికే కాదు, కనీసం చూడ్డానికి కూడా అనుమతించరు" అని చెప్పారు. కూలి పనులు చేసుకునే ఒక మహిళ "నీళ్లు తాగడానికి కూడా మేం ఇంటి నుంచి గ్లాసు తెచ్చుకోవాల్సి ఉంటుంది" అన్నారు. "మేం గ్లాస్ తీసుకుని రాకపోతే, నీళ్లు మా చేతుల్లోనే పోస్తారు, మేం వాటిని అలాగే తాగాల్సి ఉంటుంది" అని వీణా బెన్ పర్మార్ చెప్పారు. భరత్ పర్మార్ దళితుడు, ఆయన రిక్షా నడుపుతారు. గ్రామంలో ఎవరూ తనకు కటింగ్ చేయరని చెప్పారు. దానికోసం పక్కనే ఉన్న పట్టణానికి వెళ్తానని చెప్పారు. "జుట్టు కత్తిరించుకోడానికంటే బస్సు చార్జీలే ఎక్కువవుతాయి" అన్నారు భరత్. "2010లో మా పరిశోధన ప్రకారం గుజరాత్ గ్రామాల్లో 98 రకాల అంటరాని పద్ధతులు ఉన్నట్లు తెలిసింది" అని మార్టిన్ మాక్వాన్ చెప్పారు. గుజరాత్ ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ మాటలను కొట్టిపారేస్తోంది. ఇవి కూడా చదవండి (బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)