Xaaf iyo Axmed Madoobe ma waxaa loo dagay xeelad siyaasadeed?
Iyadoo dad badan ay u arkaan in uu fashil ku dhammaaday shirkii madaxda maamul goboleedyada uga socday Magaalada Garoowe ayaa haddana waxaa xalay isla Garoowe ku shiray madaxda maamul goboleedyada Hirshabeele, Koonfur Galbeed iyo Puntland, kuwaas oo sheegay inay iska kaashanayaan arrima dhowr ah.
Xaaf iyo Axmed Madoobe ayaa isaga soo baxay shirkii Garoowe Arrinkan oo aan waayahan dambe looga baranin Madaxweynaha Puntland oo horay dowladda ugu dhaliilay arrimo dhowr ah ayaa keentay hadal heyn badan, taas oo ah in xeelad siyaasadeed loo degay Axmed Madoobe iyo Axmed Ducaale Geele Xaaf oo labaduba isaga baxay shirkii Garowe, doorashana ay kusoo fool leedahay. Shirkan ayaa waxaa ka maqnaa madaxweynayaasha Jubaland iyo Galmudug, kuwaa oo markii ay Garowe ka tageen dowladda federaalka ku eedeeyay in aysan heshiis diyaar u ahayn. Inkastoo aanan la garaneyn sababta rasmiga ee ay uga maqnaayeen shirka saddex geesoodka ee Garowe ayaa haddana dadka wax fallanqeeyay waxay ku doodayaan in saddexda maamul ay u muuqdaan kuwa la saftay dowladda federaalka. "Maamulada Hirshabelle iyo Koonfur Galbeed markii horaba waxaa lagu tirinayay inay dowladda la safan yihiin, hadda Puntland ayaa ku soo biirtay, qaabkaas ayayna Galmudug iyo Jubaland u fahmayaan", sidaas waxaa ku doodaya Cabdiwahaab Sheekh Cabdisamad oo ka faallooda arrimaha geeska Afrika. Dowladda federaalka oo looga baahan yahay inay la timaado qorshe siyaasadeed oo ku aaddan doorashada xigta ayaa u muuqda kuwa doonaya in ugu yaraan qanciyaan maamulada qaar, si loo helo aqlabiyadda maamul goboleedyada. "Waxaad moodaa in xukuumadda dhexe ay ku qancisay maamulka Puntland in si uun loo wadahadlo, maamullada isku harayna ay masiirka dalka ay ka naxaan, sidaas daraadeedna Madaxweyne Deni iyo saaxiibadiisna ay go'aansadeen in wadahadallo saddex geesood ah ay galaan", ayuu yiri Bursaliid. Wuxuu intaa raaciyay in shirkii Garoowe oo lagu kala tegay ay caddaadis ku ahayd Puntland oo marti gelisay shirka. Xaaf iyo Axmed Madoobe ayaa isaga soo baxay shitkii Garoowe In Axmed Madoobe iyo Xaaf ay isaga baxaan shirka Garowe ayuu sheegay in dulqaad yari ay ku keeni doonto dowladda, maadaama labaduba ay haatan doorasho kusoo fool leedahay. "Maamuladii isaga soo tegay shirka Garoowe waxay caddaadis kala kulmi doonaan beesha caalamka, xukuumadda dhexe oo aan wax badan u hambayn doonin, lagana yaaba inay si toos ah ugu dhar dhigato sidii nimankaas ay meesha uga saari lahayd", ayuu raaciyay Bursaliid. Madaxweynaha Galmudug oo khilaafka ka taagan maamulkiisa la isku dayay in looga hadlo shirka Garoowe, balse la isku mari waayay ayaa markii dambe sheegay in dowladda federaalka aysan daacad ka aheyn xallinta arrimaha taagan. "Khilaafka iyo wixii jiray in la dhameeyo ayanau diyaar u ahayn, laakiin nasiib darro Madaxweynaha iyo Ra'iisul wasaaraha diyaar uma ahayn in la heshiiyo ama ay cid la heshiiyaan", sidaas waxaa BBC-da u sheegay Madaxweyne Xaaf kadib shirkii Garoowe. Waxyaabaha ay isku mari waayeen Xaaf iyo dowladda federaalka ee shirkii Garoowe ayaa ahayd muddo xileedka maamulka hadda jira, oo waxaa uu Madaxweyne Xaaf uu ku doodayaa in mudo xileedkiisa laga soo bilaabayo heshiiskii Jabuuti, halka dowladda federaalkana ay dooneyso in bisha 7aad Galmudug ay ka dhacdo doorasho. Maamul goboleedyada wixii Xassan Sheekh ay ka heleen miyaya Farmaajo ka waayeen? Markii uu magaalada Kismaayo ku laabtay Madaxweyne Axmed Madoobe, wuxuu sheegay in la isla soo hadal qaaday arrimo ay kamid yihiin sidii loo soo celin lahaa iskaashigii maamul goboleedyada iyo dowladda federaalka. Madaxweynaha Jubaland ayaa Kismaayo ka sheegay in loo baahan yahay in wax la isku biiriyo, oo aragtida qof shakhsi ah aanan dalka looga talin karin. "Qoddobka koowaad wuxuu ahaa in la helo gole ama madal siyaasadeed oo dowlad goboleedyada iyo dowladda federaalka ay isku wareystaan oo xaaladda dalka uu maryo looga tashado, marwalbana looga tashado masiirka iyo siyaasadda", sidaas waxaa magaalada Kismayo ka sheegay Axmed Madoobe. Arrinka uu soo hadal qaaday Axmed Madoobe oo ah Madal qaran ayaa ah mid aan ku cusbayn dhagaha shaacbka Soomaalida oo waxay dad badan xusuustaan qaabkii loo maray doorahsadii ka dhacday Soomaaliya 2017-ka, taas oo qorshaheeda ay iska kaashadeen madaxda maamul goboleedyada iyo dowladdii Xassan Sheekh Maxamuud. Shirkan ayaa la shegay in wax heshiis ah uusan ka soo bixin Inkastoo qodobo kamid ah dastuurka ku meel gaarka ee Soomaaliya laga dheehan karaa in maamul goboleedyada ay sameysan karaan golle ay ku wada tashan karaan dhexdooda ama dowladda dhexe ay qeyb ka noqon karto ayaa haddana dad badan waxay ku doodayaan in taasi ay wiiqeyso howlihii loo igmaday barlamaanka. Golahan oo howshiisa aysan ahayn howlaha sharci dejinta iyo fulinta balse ay tahay heshiisyo siyaasadeed oo tilmaamaya sida la rabo inay u shaqeyaan hay'adaha sharci dejinta iyo fulinta. Qoddobada kala ah 51 ilaa iyo 52 ee dastuurka kumeel gaarka ayaa dhigaya sidatan: "Jiritaanka iyo joogtaynta xiriirro iskaashi iyo istaageerid labo-dhinacle ah oo ka dhexeeya Dawladaha xubnaha ka ah federaalka dhexdooda iyo dawladaha xubnaha ah iyo Xukuumadda Federaalka ah; Xukuumadda Federaalka ah iyo Xukuumadaha xubnaha ka ah waxaa waajib ku ah in madaxweyneyaasha Dawladaha xubinta ka ah Dawladda Federaalka Soomaaliya iyo Mas'uuliyiintooda sare yeeshaan kulammo joogto ama kaltan ay kaga wada xaajoodaan arrimaha degaammadooda wada saameeya oo ay ka mid yihiin: Maamul goboleedyada iyo xisbiyada siyaasadda ee Soomaaliya ayaa ku doodaya in dowladda federaalka ay soo saartay habka isu dheelitirnaanta ee doorashada, taasi oo ay shegeen in aanan laga arrinsanin.