सुवेझ कालवा बंद झाल्याचा परिणाम तुमच्या खिशावर होईल? जाणून घ्या 4 कारणं
सुवेझ कालवा सागरी मालवाहतुकीचा कणा समजला आतो. सुवेझ कालव्यामुळे आशिया आणि युरोप खंडातील जलवाहतूक शक्य झाली. जगभरातील व्यापाराच्या दृष्टीने हा कालवा अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
जगभरातील व्यापाराच्या 12 टक्के मालाची सुवेझ कालव्यातून केली जाते. मंगळवारी (23 मार्च) चीनहून नेदरलॅंडला जाणारं मालवाहू जहाज सुवेझ कालव्यात अडकलं. हे जहाज बाहेर काढण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. पण जहाज अडकल्याने जगभरातील व्यापारावर याचा मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. डेन्मार्कच्या सी-इंटेलिजन्स या कल्सल्टंसी फर्ममध्ये प्रॉडक्ट आणि ऑपरेशन उपाध्यक्ष नील्स मैडसेन यांच्या माहितीप्रमाणे, हे जहाज येत्या 48 तास अडकून राहिलं तर फार मोठे परिणाम भोगावे लागतील. न्यूज एजेंसी रॉयटर्सशी बोलताना ते म्हणतात, "पुढील तीन ते पाच दिवस अशीच परिस्थिती राहिली तर जगभरातील व्यापारावर याचा मोठा परिणाम होण्यास सुरूवात होईल. मालाची ने-आण थांबल्याने महागाई वाढण्याची शक्यता आहे." सुवेझ कालवा बंद झाल्याने बुधवारी (24 मार्च) तेलाच्या किमती सहा टक्क्यांनी वाढल्या होत्या. सुवेझ कालवा म्हत्त्वाचा का आहे? हे आपण सविस्तर जाणून घेऊया... 1) पूर्व आणि पश्चिमेला जोडणारा महत्त्वाचा दूवा इजिप्तमध्ये असलेला सुवेझ कालवा भूमध्य समुद्राला लाल समुद्राशी जोडतो. हा कालवा 193 किलोमीटर लांब आहे. आशिया आणि युरोप यांच्यातील हा कालवा सर्वात छोटी लिंक आहे. सुवेझ कालवा मालवाहतुकीसाठी 1869 मध्ये सुरू करण्यात आला. सुवेझ कालवा सुरू होण्याच्या अगोदर पूर्व आणि पश्चिमेच्या देशातून ये-जा करणारी मालवाहतूक करणारी जहाजं दक्षिण अफ्रिकेच्या केप-ऑफ-गुड होपला वळसा घालून प्रवास करत. जागतिक समुद्र परिवहन परिषदेच्या माहितीनुसार, सुवेझ कालव्यामुळे आशिया आणि युरोपातील मालवाहू जहाजांचं नौ हजार किलोमीटरचं अंतर कमी झालं. 2) दैनंदिन दळणवळण 9.5 अब्ज कन्सल्टन्सी फर्म लॉईट्स लिस्टच्या माहितीनुसार, बुधवारी 40 मालवाहू जहाज आणि 24 टॅंकर्स सुवेझ कालवा पार करण्यासाठी वाट पहात होते. या जहाजांवर अन्न, सीमेंट तर, टॅंकर्समध्ये पेट्रोलियम पदार्थ आहेत. न्यूज एजेंन्सी ब्लुमबर्गच्या माहितीनुसार, जनावरांचा चारा आणि पाणी नेणारे टॅंकर्सही अडकून पडले आहेत. सुवेझ कालव्याची भौगोलिक परिस्थिती पहाता, याला 'चोक पॉइंट' म्हणून ओळखलं जातं. एका अंदाजानुसार, सुवेझ कालव्यातून दरवर्षी 19 हजार जहाजातून 120 कोटी टन मालाची ने-आण केली जाते. लॉईट्स लिस्टच्या माहितीनुसार, सुवेझ कालव्यातून दररोज 9.5 अब्ज मूल्य असलेली जहाजं ये-जा करतात. 3) सप्लाय चेनसाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण जाणकारांच्या माहितीनुसार, सुवेझ कालवा जगभरातील मालाची ने-आण करण्यासाठी फार महत्त्वाचा आहे. सी इंटेलिजन्सतज्ज्ञ लार्स जेन्सेन सांगतात, "पहिली समस्या पोर्ट कंजेशन (बंदरात जहाजांची गर्दी) होण्याची शक्यता आहे." "अंदाज करूया की सर्व जहाजांवर माल भरलेला आहे. या परिस्थितीत 55 हजार टीयूई (कंटेनर क्षमता) मालाच्या हिशोबाने दोन दिवसात आशियाहून युरोपला जाणारा 110 टीयूई माल अडकून पडलाय. सुवेझ कालवा परत सुरू झाल्यानंतर ही जहाजं एकत्र युरोपातील बंदरात पोहोचतील. ज्यामुळे बंदरात गर्दी होईल." असं ते म्हणतात. याचा थेट परिणाम बाजारावर पडेल असं लार्स म्हणतात. "बाजारात विकला जाणारा माल, पुरवठा आणि किंमतीवर याचा परिणाम होईल." 4) महागाई वाढण्याची भीती अमेरिकेच्या नॉर्थ कॅरोलिनातील कॅम्बेल विद्यापिठात सागरी विषयाचे जाणकार सल्वाटोर मर्कोग्लियानो, सुवेझ कालवा बंद झाल्याचे गंभीर परिणाम जगभरात पहायला मिळू शकतात असं मत व्यक्त करतात. "सुवेझ कालवा बंद झाल्याने मालवाहू जहाजं आणि तेलाचे टॅंकर युरोपमध्ये जेवण, इंधन आणि तयार माल पोहोचवू शकले नाहीत," असं ते बीबीसीशी बोलताना म्हणतात. बीबीसीचे आर्थिक विषयांचे रिपोर्टर थियो लेगट्ट सांगतात, "सुवेझ कालवा पेट्रोलियम आणि नॅचरल गॅसची ने-आण करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा आहे. याचं कारण, मध्यपूर्वेच्या देशातून युरोपात इंधन आणलं जातं." लॉईट्स लिस्ट इंटेलिजन्सच्या माहितीनुसार, गेल्यावर्षी सुवेझ कालव्यातून 5163 टॅंकरची वाहतूक झाली होती. अमेरिकेच्या ईआयएच्या माहितीनुसार, सुवेझ कालवा आणि सुमेड पाईपलाईनच्या माध्यमातून सागरी मार्गाने होणाऱ्या तेलाच्या व्यवहारातील नऊ टक्के आणि आठ टक्के नॅचरल गॅसची ने-आण होते. सुवेझ कालवा बंद झाल्याने बुधवारी सहा टक्क्यांनी वाढलेल्या तेलाच्या किमती गुरूवारी काही कमी झाल्या. रिस्ताद कॅबिनेटच्या ब्योनार टोनहुगेनने न्यूज एजेंन्सी एएफपीला सांगितलं, "या समस्येचा परिणाम काही कालावधीसाठी दिसून येईल. पण, सुवेझ कालवा जास्त दिवस बंद राहिला तर, महागाई वाढेल. याचा परिणाम जास्त दिवस दिसून येईल." इतर वस्तूंवर परिणाम लंडनच्या 'क्लाइड एंड को' मधील सागरी वाहतूकीचे तज्ज्ञ वकील इयान वुड्स एनबीसीशी बोलताना म्हणतात, "जहाजांवर लाखो डॉलर्सचं सामान आहे. सुवेझ कालवा सुरू झाला नाही तर, जहाजांना दुसऱ्या रस्त्याने जावं लागेल. याचा अर्थ, जास्त वेळ आणि किंमत मोजावी लागणार. वाढलेली किंमत सामान्यांकडून वसूल करण्यात येईल." 2015 मध्ये सुवेझ कालव्याला रुंद करण्यात आलं. पण, या कालव्यातून वाहतूक मोठी आव्हानात्मक आहे. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)