जागतिक पर्यावरण दिन : कोरोनाचं संकट निर्सगासाठी कसं ठरलं आहे लाभदायक?
कोरोनाशी लढणाऱ्या जगाने लॉकडाऊनचा पर्याय स्वीकारल्यानंतर आपल्या पृथ्वीने घेतलेला मोकळा श्वास वेगवेगळ्या माध्यमांनी टिपला.
कुठे ओझोनच्या थराला पडलेलं भोक भरून यायला लागलं, तर कुठे हवेतलं प्रदूषण निवळून वातावरण स्वच्छ झालं. जालंधरसारख्या शहरांना तर अनेक वर्षांनी हिमालयाचं दर्शन घडलं. एकीकडे हे होत असताना दुसरीकडे याच पर्यावरणातल्या एका घटकाकडून दुसऱ्याकडे आलेल्या एका विषाणूने जगभर थैमान घातलंय. पर्यावरणाचा आणि आपल्या आयुष्याचा किती जवळचा संबंध आहे, हे या जागतिक साथीदरम्यान सगळ्यांच्याच लक्षात आलं. दरवर्षी 5 जूनला जागतिक पर्यावरण दिन साजरा केला जातो. 1974 पासून संयुक्त राष्ट्रांनी हा दिवस साजरा करायला सुरुवात केली आणि त्यानंतर दरवर्षी एक थीम ठरवून जगभरातली सरकारं, उद्योग, विविध संस्था पर्यावरणाशी संबंधित त्या विषयासाठी प्रयत्न करत असतात. का साजरा करतात हा दिवस? जागतिक पर्यावरण दिनाच्या वेबसाईटवर लिहिलेलं आहे, "आपण खातो ते अन्न, श्वास घेतो ती हवा, पितो ते पाणी आणि हवामान या सगळ्या गोष्टींमुळे आपण या ग्रहावर राहू शकतो. या सगळ्या गोष्टी निसर्ग आपल्याला देतो आणि सध्याच्या या अभूतपूर्व परिस्थितीमध्ये निसर्ग आपल्याला एक संदेश देतोय - स्वतःची काळजी घेण्यासाठी आपण निसर्गाची काळजी घेणं गरजेचं आहे." पर्यावरणाशी संबंधित विविध विषय, घटक आणि समस्यांकडे लक्ष वेधून त्याबद्दल जागरूकता निर्माण करणं आणि महत्त्वाच्या बाबींविषयी तातडीने पावलं उचलणं असा हा दिवस साजरा करण्यामागचा हेतू आहे. जगभरातले अनेक देश आणि लाखो लोक दरवर्षी यात सहभागी होतात. दरवर्षी पर्यावरण दिनासाठी एक थीम ठरवली जाते आणि एक देश त्यासाठी 'होस्ट' अथवा यजमान असतो. यावर्षीची थीम काय आहे? 2020 वर्षासाठीची थीम आहे - बायोडाव्हर्सिटी (Biodiversity) म्हणजेच जैवविविधता. ब्राझील, अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियात पेटलेल्या वणव्यांपासून ते पूर्व आफ्रिका, आशियातल्या टोळधाडी, जगभरात सध्या पसरलेली कोरोनाची साथ या सगळ्यामधून मानवजात आणि ते अवलंबून असलेल्या जैवविविधतेचा एकमेकांचा संबंध दिसून आलाय. हे संतुलन राखण्यासाठी पावलं उचलण्याची गरज असल्याची जागरूकता पसरवण्यासाठी यावर्षी प्रयत्न केले जात आहेत. यावर्षी कोलंबिया आणि जर्मनी हे दोन देश मिळून यजमानपद भूषवत आहेत. आणि या पर्यावरण दिवसाच्या निमित्तानेच सध्या सोशल मीडियावर #ForNature हा हॅशटॅग पहायला मिळतोय. 2019 साली पर्यावरण दिनाची थीम होती हवेतलं प्रदूषण आणि यजमान देश होता चीन, तर 2018 साली भारत यजमान असताना साजरा करण्यात आलेल्या 45 व्या पर्यावरण दिनाचा विषय होता - प्लास्टिकच्या प्रदूषणावर मात (Beat Plastic Pollution) यावर्षीचं वेगळेपण काय? दरवर्षी पर्यावरण दिनानिमित्त जगभरात विविध कार्यक्रमांचं आयोजन करण्यात येतं. पण यावर्षी जगभरात कोव्हिडची साथ पसरली असल्याने अनेक कार्यक्रमांचं आयोजन ऑनलाईन करण्यात येतंय. शिवाय युनायटेड नेशन्स एन्व्हायर्नमेंट प्रोग्रामद्वारे आयोजित करण्यात येणारे कार्यक्रमही त्यांच्या वेबसाईटवर पाहता येतील. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)