दुर्मिळ फोटो - जेव्हा पोखरण अणू चाचणीने जगभरात खळबळ माजली...
11 मे 1998चा तो दिवस. राजस्थानच्या जैसलमेर जिल्ह्यातल्या पोखरण शहरात भारताने अणुचाचण्या केल्या, आणि संपूर्ण जगात खळबळ माजली. पाहा 20 वर्षांपूर्वीच्या ऐतिहासिक क्षणांची दुर्मिळ छायाचित्रं.
इंदिरा गांधी यांनी प्रथम 1974 साली अणुचाचणी घेण्याचा निर्णय घेतला होता. या फाईल फोटोमध्ये 1974 ची चाचणी झाली ते थार वाळवंटातलं ठिकाण दिसतंय. चाचणीमुळे तिथे एक मोठा खड्डा तयार झाला होता. अणुचाचणीची साईट 1998 साली भारताने एकूण पाच चाचण्या केल्या होत्या. 11 मे रोजी पोखरणमध्ये तीन अणू चाचण्या झाल्या. सगळ्या जगाला आश्चर्याचा धक्काच बसला. मग दोन दिवसांनी 13 मे राजी आणखी दोन चाचण्या केल्या. सरकारने उपलब्ध करून दिलेल्या छायाचित्रांमध्ये थार इथे झालेल्या एका चाचणीचा फोटो आहे. लष्करी गणवेशात BARC चे शास्त्रज्ञ चाचण्यांच्या काही दिवसांनंतर भारत सरकारने 17 मे 1998 ला काही व्हीडिओ प्रसिद्धा केले होते. जेव्हा गुप्तपणे परीक्षण केलं गेलं तेव्हाची ही काही छायाचित्रं आहेत. ही छायाचित्रं दिल्लीत घेतलेल्या एका पत्रकार परिषदेत दाखवली गेली होती. अणूचाचण्या करणारी शास्त्रज्ञ मंडळी - BARCचे तत्कालीन संचालक संथानम, अणूउर्जा विभागाचे अध्यक्ष आर.चिदंबरम आणि पंतप्रधानांचे तत्कालीन वैज्ञानिक सल्लागार ए.पी.जे अब्दुल कलाम. चाचण्यानंतर पत्रकार परिषदेत व्हिक्टरी म्हणजेच विजयी भावमुद्रा दाखवताना भाभा अटोमिक रिसर्च सेंटरचे (BARC) तत्कालीन संचालक संथानम, अणूउर्जा विभागाचे अध्यक्ष आर.चिदंबरम आणि पंतप्रधानांचे तत्कालीन वैज्ञानिक सल्लागार ए.पी.जे अब्दुल कलाम. आर.चिदंबरम आणि कलाम. पोखरण अणू चाचण्यांनंतर आर. चिदंबरम आणि कलाम यांनी 17 मे 1998 ला झालेल्या एका पत्रकार परिषदेत या चाचण्यांची माहिती दिली. भारताने केलेल्या अणुचाचण्यांच्या बातम्या दुसऱ्या दिवशी सगळीकडे पहिल्या पानावर होत्या. नवी दिल्लीतील एक गृहस्थ हीच बातमी वाचताना. या अणू चाचण्यांनंतर तत्कालीन पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांनी 20 मे ला पोखरणला भेट दिली होती. त्यांच्या येण्याआधी उपकरणांची तपासणी करताना भारतीय सैनिक. या अणुचाचण्यांसाठी भारतावर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर टीका झाली होती. पण अणू चाचण्यांमुळे तिथल्या इमारतींना तडे गेले होते. वाजपेयी पोखरण दौऱ्यावर असताना स्थानिकांनी योग्य नुकसानभरपाई न दिल्याबद्दल निदर्शनं केली. आता तिथे रुग्णालय तयार व्हावी, अशी मागणी स्थानिकांची होती. आज त्या पहिल्या पोखरण चाचणीला 20 वर्षं पूर्ण झाली. त्यानिमित्त संरक्षण मंत्री निर्मला सीतारमण यांनी शेअर केलेला हा आर्काईव्ह फोटो - पोखरण चाचणीनंतर त्या साईटवर असा खड्डा पडला. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)