गणपती : कोरोना काळात गणेशोत्सव साजरा करण्यासाठीची नियमावली नेमकी काय आहे?
कोरोनाच्या काळात यावर्षी राज्य शासनाच्या आणि विविध महापालिकांनी दिलेल्या सूचनांचं पालन करून घरगुती आणि सार्वजनिक गणेशोत्सव साजरा करायचा आहे. गणेशोत्सवासाठीच्या काही विशेष सूचना मुंबई आणि पुणे महापालिकेने दिल्या आहेत.
येत्या 22 ऑगस्टला गणेश चतुर्थी आहे. घरगुती गणेश मूर्ती या बहुतेकदा आदल्या रात्री किंवा प्रतिष्ठापनेच्या दिवशी सकाळी घरी नेल्या जातात. पण यावर्षी कोव्हिड 19च्या साथीमुळे गर्दी टाळणे आवश्यक असल्याने गणेश मूर्ती चतुर्थीच्या 3 ते 4 दिवस आधीच नेण्याचं आवाहन मुंबई महापालिकेने केलं आहे. याशिवाय गर्दी टाळून विसर्जन करण्यासाठी मुंबई महापालिकेने विशेष नियम केले आहेत. गणपती विसर्जनासाठी मुंबई महापालिकेचे नियम मुंबई महापालिका प्रशासनाने घेतलेल्या या निर्णयांबद्दल नगरसेवकांमध्ये दुमत असल्याने मंगळवारी दुपारी पुन्हा काही मुद्द्यांबाबत बैठक होणार आहे. गणपतीसाठी पुणे महापालिकेच्या सूचना कोव्हिड 19ची साथ लक्षात घेत नागरिकांनी घरीच गणेशमूर्तीचं विसर्जन करावं, असं आवाहन पुण्याचे महापौर मुरलीधर मोहोळ यांनी केलं होतं. घरच्या घरी विसर्जन करणं सोपं जावं यासाठी शाडूच्या मातीच्या मूर्तींना प्राधान्य द्यावं असंही पुणे महापालिकेने म्हटलं होतं. घरच्या घरी गणेशमूर्तींचं विसर्जन करण्यासाठी पुणे महापालिकेकडून सोडियम बायकार्बोनेट मोफत पुरवण्यात येणार आहे. मूर्ती विक्रेते, प्रभागातील आरोग्य केंद्र व क्षेत्रीय कार्यालयाचे ठिकाणी सोडीयम बायकार्बोनेट उपलब्ध करून देण्याची व्यवस्था केली जाणार पुण्याच्या महापौरांनी सांगितलंय. याशिवाय ज्या नागरिकांना मूर्तीचं दान करायचं असेल त्यांच्यासाठी पुणे महानगरपालिका व स्वयंसेवी संस्था यांच्या मदतीने प्रत्येक क्षेत्रीय कार्यालयात व्यवस्था करण्यात येणार आहे. ज्या नागरिकांना घरी विसर्जन करणे गैरसोयीचे आहे अशा नागरिकांसाठी प्रत्येक विभागात एका फिरत्या विसर्जन हौदाची व्यवस्था करण्यात येणार आहे. सार्वजनिक गणपतींच्या विसर्जनासाठी यावर्षी मिरवणूक काढता येणार नाही. मंडळांनी त्यांच्या मंडपाशेजारीच कृत्रिम हौदाची निर्मिती करून त्यात गणपतीचं विसर्जन करावं. याशिवाय सार्वजनिक गणपतीच्या आगमनाच्या वेळी मिरवणूक काढता येणार नाही, ज्या सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांची मंदिरे आहेत, त्यांनी यावर्षी गणपतीची प्रतिष्ठापना मंदीरात करावी. गणपतीची पूजा आणि आरतीसाठी जास्तीत जास्त 5 व्यक्तींनाच हजर राहता येईल, आणि या गणपतीचं ऑनलाईन, केबल नेटवर्क, फेसबुक वा वेबसाईटवरून दर्शन देण्याची सोय सार्वजनिक मंडळांनी उपलब्ध करून द्यावी असं पुणे महापालिकेने सांगितलं आहे. कोकणात गणपतीला कसं जाता येईल? कोकणामध्ये जाणाऱ्या चाकरमान्यांसाठी सरकारने काही नियम जाहीर केले आहेत. याशिवाय एसटी आणि मध्य आणि पश्चिम रेल्वे सोडत असलेल्या विशेष गाड्यांनीही भाविकांना कोकणात जाता येणार आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस आणि लोकमान्य टिळक टर्मिनस इथून सुटणाऱ्या या गाड्या सावंतवाडी रोड, कुडाळ, रत्नागिरीपर्यंत धावतील. या गाड्या संपूर्णपणे आरक्षित असतील. मध्य रेल्वेच्या या गणपती विशेष गाड्यांचं वेळापत्रक इथे पाहता येईल. या रेल्वेने प्रवास करण्यासाठी प्रवासाचे सर्व नियम पाळावे लागणार असल्याचं मध्य रेल्वेने स्पष्ट केलंय. कोकणात जाण्यासंदर्भात सरकारने सात नियम घालून दिले आहेत. त्याची माहीती आपल्याला पुढील बातमीतून मिळेल. राज्य शासनाने मुर्तीचा आकार, विसर्जन कुठे करायचं?, मंडप रचना यांसह इतर अनेक मुद्द्यांवर मार्गदर्शक सूचना प्रसिद्ध केल्या आहेत. त्या आपण आता पाहुयात. घरगुती गणपतींसाठी कोणते नियम? सार्वजनिक गणेशोत्सवासाठी कोणते नियम? हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)