Snowden được ai giúp rời Hong Kong?
Luật sư của ông Edward Snowden ở Hong Kong kể với BBC chi tiết chuyện cựu nhân viên CIA bay khỏi đây để sang Nga với sự ‘im lặng đồng tình’ của Trung Quốc.
Hình Snowden trên TV tại sân bay Moscow nhưng không rõ ông có ở gần đó không Albert Ho, người được ông Snowden mời làm luật sư hai tuần trước ngay sau khi bay từ Hawaii tới Hong Kong, cho phóng viên BBC Juliana Liu biết thêm chi tiết vụ người Mỹ ‘đang bị truy đuổi’ rời vùng lãnh thổ thuộc Trung Quốc. Sau khi đồng ý nhận bảo vệ cho ông Snowden, đồng nghiệp cấp dưới của luật sư Albert Ho là Jonathan Man đã hộ tống ông Edward Snowden rời khách sạn Mira để tránh con mắt của giới báo chí và đến một chỗ ở trọ bí mật. Cùng thời gian, ông Snowden nhờ các luật sư của mình đánh tiếng và tìm hiểu xem phản ứng của chính quyền Hong Kong về các hoạt động của ông ra sao. Theo ông Ho, ông Snowden từng nghĩ ông có thể ở lại Hong Kong lâu dài sau khi công bố các tài liệu mật vạch ra các hoạt động nghe lén của an ninh Hoa Kỳ trên thế giới. Nhưng các luật sư cho ông hay ông có thể sẽ phải “chờ đợi trong tù” rất lâu cho thời gian giải quyết các thủ tục pháp lý, và trong khi ở Hong Kong, hoạt động tự do của ông Snowden sẽ bị hạn chế. Trả lời báo chí, ông Snowden từng nói ông tin rằng ông đến Hong Kong là một nơi lý tưởng để “bảo vệ tự do ngôn luận”. Nhưng thực tế không phải như vậy, và có khả năng ông sẽ phải chống lại yêu cầu dẫn độ của Hoa Kỳ. Luật sư Albert Ho, theo yêu cầu của thân chủ đã tìm hiểu quan điểm của chính quyền Hong Kong nhưng không nhận được câu trả lời. Cùng lúc, một ai đó, có vẻ muốn tỏ ra là người mang chức danh của chính phủ, đã nhắn tin qua số người ủng hộ ông Snowden rằng nếu ông Snowden muốn đi khỏi Hong Kong, ông sẽ không bị bắt lúc rời nơi trú ẩn kín đáo. Không rõ người nhắn tin là ai, ông Snowden nhờ luật sư Ho kiểm chứng với chính quyền Hong Kong nhưng ông Ho không nhận được trả lời dù đã hỏi qua điện thoại. Với sức ép lên cao từ Hoa Kỳ đòi dẫn độ ông, Edward Snowden đã quyết định rời Hong Kong. Hôm Chủ Nhật 23/6 vừa qua, ông ra sân bay trong tâm trạng lo ngại nhưng đã làm thủ tục xuất cảnh và lên máy bay như mọi hành khách khác mà không hề có vấn đề gì, luật sư Albert Ho nói với phóng viên BBC. Nay ông Ho tin rằng thông điệp gửi đến cho ông Snowden đề nghị ông yên lặng ra đi đã đến từ chính phủ Bắc Kinh. BBC không nhận được bình luận về chuyện này từ chính quyền Hong Kong. Theo luật sư Ho, nhân vật thuộc phe dân chủ, ứng viên vào chức chủ tịch hành chính Hong Kong năm ngoái cho rằng quá trình tranh tụng về thủ tục dẫn độ ông nếu còn ở Hong Kong sẽ "kéo dài và gây hại cho quan hệ Trung - Mỹ và làm Trung Quốc xấu hổ". Mặt khác, Bắc Kinh có lợi trong việc để ông Snowden tự do và tiếp tục rò rỉ các bí mật của chính phủ Mỹ. Tin mớ́i nhất từ BBC Tiếng Trung tại Hong Kong cho hay, cơ quan Di trú Hong Kong xác nhận họ mới chỉ "nhận được thông báo từ Chính phủ Hoa Kỳ hôm nay 27/6/2013 rằng hộ chiếu của ông Snowden đã bị Hoa Kỳ hủy". Chính quyền Hong Kong cũng nói rõ họ không muốn ông Edward Snowden lên bất cứ chuyến bay nào bay trở lại Hong Kong. Không rõ ở đâu Nhiều nhà báo đã chưng hửng vì ghế của ông Snowden trong chuyến bay Aeroflot đi Cuba không có ai Sang ngày 27/6/2013, theo BBC Tiếng Nga từ Moscow, câu chuyện ông Edward Snowden vẫn tiếp tục "là điều bí ấn" cho dư luận nước này. Tin tức nói ông hạ cánh xuống sân bay Sheremetyevo ở Moscow nói ông Snowden đến Moscow chiều Chủ nhật và lẽ ra hôm sau sẽ bay tới Cuba hoặc Venezuela nhưng rốt cuộc cũng không đi. Chính giới Nga nói ông Snowden "chưa hề vào lãnh thổ Nga", làm nảy sinh gợi ý rằng ông còn ở khu vực quá cảnh. Tuy nhiên, các phóng viên của BBC Tiếng Nga cho hay khu vực này thực ra rất nhỏ, không khép kín và sau nhiều lần tìm hiểu, họ không thấy ông Snowden tại đó. Có tin ông đang ở một khách sạn thuộc dạng cho khách đi máy bay chờ chuyến, nhưng vẫn thuộc khu vực quá cảnh. Chính quyền Ecuador, nước mà ông Snowden xin tỵ nạn nay cho hay họ còn phải mất nhiều tuần xem xét thủ tục này, theo lời Bộ trưởng Ngoại giao Ricardo Patino. Ông Patino cũng xác nhận rằng Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ liên lạc với Bộ của ông để yêu cầu Ecuador không chấp nhận Snowden. Nước này hiện đã cho ông Julian Assange, đồng sáng lập mạng Wikileaks, cư trụ trong Đại sứ quán của họ ở London từ một năm qua. Hôm qua 26/6, có tin giới kinh doanh Ecuador lo ngại chống lại Hoa Kỳ trong vụ Snowden có thể gây hại cho thương mại hai bên. Ngoại trưởng Patino xác nhận Hoa Kỳ đã yêu cầu Ecuador không nhận ông Snowden Ông Roberto Aspiazu, Chủ tịch Ủy hội Thương mại Ecuador được AFP trích lời nói: "Chúng ta sẽ được lợi gì nếu cho Snowden tỵ nạn chính trị - để rồi xác nhận vị thế của Ecuador là nước chống đế quốc? Tôi nghĩ là chúng ta không cần điều đó." Hoa Kỳ là bạn hàng lớn của Ecuador, mua 40% hàng xuất khẩu của nước này, trị giá 9 tỷ USD vào năm ngoái. Cùng thời gian, trang WikiLeaks cho hay ông Edward Snowden "vẫn an toàn, mạnh khoẻ". Nhưng trang web này không nói ông ở đâu, điều không chỉ quan chức Mỹ mà nhiều người khác cũng muốn biết.