Balan dùng truyền thống khép quá khứ?
Tại Balan, kết quả điểm phiếu sơ bộ 24.10 cho thấy ứng viên cánh hữu Lech Kaczynski đã thắng và sẽ làm tổng thống đất nước 38 triệu dân này.
Phe hữu Balan có cả Phủ Tổng thống, có cả đa số trong Hạ viện như đang muốn phá bỏ thế cờ chính trị từ 1989. Báo Anh Financial Times 24.10 viết ông Lech tin rằng những gì phe Cộng sản cải tổ và Công đoàn Đoàn kết (CĐĐK) bàn thảo và đồng ý với nhau tại Hội nghị Bàn tròn 1989 là không tốt. Báo cánh hữu Balan Nasz Dziennik thì hồ hởi chạy tựa 'Tổng thống của Balan' và nói ông Kaczynski đã thắng lớn, bất chấp 'tuyên truyền xấu của nhiều cơ quan truyền thông'. Nền Cộng hòa thứ tư? Theo ông Lech Kaczynski ‘thỏa thuận’ Hội nghị Bàn tròn cho phép các cán bộ đảng cộng sản được hưởng các khoản lợi từ quá trình tư hữu hóa, được làm ăn thả phanh và làm giàu. Đổi lại, họ nhượng một phần quyền lực cho một số nhóm có thế lực của CĐĐK. Phe của ông Kaczynski, vốn là một nhóm nhỏ thuộc CĐĐK trước đây, tin rằng tệ tham nhũng khủng khiếp ở Balan có nguyên nhân từ đó và họ muốn chấm dứt tình trạng này. Ông Kaczynski còn nói về khả năng lập 'nền Cộng hòa thứ tư' để dứt bỏ hẳn 'Đệ tam Cộng hòa' hiện nay. Tờ International Herald Tribune ghi nhận rằng về đối ngoại, ông Kaczynski đặt quyền lợi dân tộc Balan lên trên hết trong quan hệ với Nga, dù Balan phụ thuộc vào nguồn khí đốt từ Nga. Ông cũng gợi ý cần xem lại các đòi hỏi bồi thường chiến tranh từ thời Thế Chiến Hai đối với nước Đức. Báo Đức Stern thì nhắc rằng trong quá trình tranh cử, phe của ông Kaczynski đã chơi lá bài dân tộc chủ nghĩa và bài Đức. Và nhìn chung, các báo Đức đều nghị nhận sự chuyển hướng sang phe hữu của Balan với một sự ngạc nhiên. Phe tự do tân tiến của Balan thì sợ rằng dướithời ông Kaczynski, người tìm về các giá trị cổ truyền, dựa nhiều vào Giáo hội Thiên Chúa Giáo La Mã và nông dân, xu hướng phân biệt ta-địch hẹp hòi sẽ lớn mạnh. Niềm tin và nỗi sợ Tại Balan, nhật báo lớn nhất nước Gazeta Wyborcza theo xu hướng hiện đại hóa và ôn hòa, đăng bài của Helena Luczywo trên bản điện tử ngày 24.10 cảnh báo những vấn đề có thể xảy ra. Bài báo viết sẽ rất tệ cho Balan nếu xu hướng ‘sợ hiện đại hóa, sợ châu Âu, sợ bao dung và sợ kinh tế thị trường’ chiếm vị trí thống lĩnh chính trường. Tác giả gọi chiến thắng của ông Kaczynski là chiến thắng của một liên minh không tin vào thành công 15 năm qua của Balan, một liên minh không tin vào các định chế châu Âu. International Herald Tribune viết rằng ông Kaczynski được sự ủng hộ của cả những người trẻ sợ rằng vì vào EU (tháng Năm 2004) nên Balan đang mất bản sắc. Báo Anh The Daily Telegraph thì nói qua cuộc bầu cử tổng thống này, người Balan chia làm hai loại, một muốn có thêm an sinh xã hội, và tin vào lời hứa của ông Kaczynski, là sẽ quan tâm hơn đến nhóm thua thiệt thời Cải Tổ, và hai là những người Balan muốn tiếp tục cải tổ dù phải thắt lưng buộc bụng. Nhưng câu hỏi là liệu các giá trị truyền thống Balan có đủ hấp dẫn và sức mạnh để hiện đại hóa nước trong thời đại toàn cầu hóa hay không?