Formosa: Đã đền bù thỏa đáng?
Một số người dân không đồng tình khi lãnh đạo địa phương nói đã đền bù thỏa đáng cho người bị thiệt hại vụ Formosa trong cuộc họp sáng 17/5 với thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc.
Cá chết trắng biển miền Trung năm 2016 khiến người dân điêu đứng "Bồi thường kịp thời, đúng đối tượng" và "sản xuất được khôi phục" là hai kết quả chính mà chính quyền cho rằng làm được cho dân sau hai năm thảm họa Formosa, theo tường thuật của chinhphu.vn. Cuộc họp của Thủ tướng Phúc với lãnh đạo bốn tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên- Huế nhằm tổng kết tình hình và bàn giải pháp ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh của người dân chịu ảnh hưởng bởi thảm họa Formosa. Thấy gì sau hai năm thảm họa Formosa ở VN'? LHQ kêu gọi VN thả người 'liên quan phản đối Formosa' Formosa bị phạt thêm 560 triệu vì chôn chất thải Nhà máy thép tại Hà Tĩnh của tập đoàn Formosa đến từ Đài Loan thải chất độc hại không qua xử lý ra môi trường khiến cá chết trắng bờ biển miền trung Việt Nam và đẩy hàng ngàn người dân vào cảnh thất nghiệp, theo Reuters. Con số của chính quyền Tính đến ngày 10/5/2018, gần như toàn bộ số tiền phê duyệt đền bù dân thiệt hại vụ Formosa đã được trả hết, theo thông tin từ cuộc họp được trang chinhphu.vn đăng tải. Theo tổng hợp của Bộ Tài chính, các tỉnh đã chi trả người dân 6.403,0 tỷ đồng trong số 6.490,2 tỷ đồng được phê duyệt, đạt 98,7%. Hơn 200 tỷ đồng được các ngân hàng cho dân vay để thu mua tạm trữ hơn 7.000 tấn hải sản. Tính đến tháng 2/2017 khách vay vốn đã trả hết nợ. Còn tính đến cuối tháng Ba, "các ngân hàng đã thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ và miễn giảm lãi vay nhằm hỗ trợ người dân gặp khó khăn trong việc trả nợ vay ngân hàng." "Nguồn lợi thủy sản đã có sự phục hồi, nhiều loại cá nổi như cá cơm, cá nục, cá khoai, ruốc... đã xuất hiện trở lại"... "Sản lượng khai thác hải sản năm 2017 của bốn tỉnh tăng 23,5% so với năm 2016." "Công tác xác định và kê khai thiệt hại" được báo cáo là "tiến hành khẩn trương, đúng đối tượng, công khai, minh bạch, dân chủ", được "hầu hết người dân đồng tình, ủng hộ và tin tưởng." Con số được chinhphu.vn đưa ra là hơn 500.000 người của 22 huyện thuộc bốn tỉnh nói trên bị ảnh hưởng vởi Formosa. Một xóm chài nằm không xa Formosa Hà Tĩnh (hình do Paul Jobin cung cấp) Dân 'không đồng tình'? Từ Hà Tĩnh, ông Trần Xuân Anh, một người chuyên kinh doanh mặt hàng hải sản khô và đông lạnh, nói với BBC qua điện thoại ngày 17/5 là chỉ nhận được một phần nhỏ tiền đền bù so với mức thiệt hại thực tế. "Khi thảm họa môi trường Formasa xảy ra, gia đình tôi tính toán thiệt hại hàng chục tỷ đồng và đã báo cáo lên các bộ ngành chức năng." "Có sáu sở ngành đã tới nhà tôi kiểm tra, cân đong và xác nhận thiệt hại 10 tỷ đồng, nhưng tới nay tôi mới nhận được 1,8 tỷ đồng, không đủ trả lương nhân công và tiền điện." Ông Xuân Anh cũng cho biết ông và hàng chục hộ dân là nạn nhân của Formosa đã đi khiếu nại hàng chục lần từ cấp địa phương tới trung ương để đòi đền bù. "Vì thế tôi mới nhận được số tiền vào 28 Tết Âm lịch năm rồi, chứ không thì không biết bao giờ mới nhận được." Ông Xuân Anh nói trước đây ông phải vay ngân hàng để mở rộng kinh doanh, khi có thảm họa Formosa thì không có tiền trả lãi. Theo ông Xuân Anh, chính quyền địa phương có hứa hỗ trợ 12 tháng tiền lãi và khoanh nợ, nhưng đến nay vẫn 'không thấy gì'. Đã thế, ông bị ngân hàng quy vào diện nợ xấu. Giờ muốn sang các ngân hàng khác vay tiền 'họ cũng không cho vay'. Theo ông Xuân Anh, hiện giờ việc kinh doanh sản xuất không được như trước, khách hàng vắng hơn. Về môi trường biển, ông nói các tàu cá ra khơi nhưng phần lớn không đánh bắt được nhiều. Vẫn có một vài vụ cá chết nhưng không rõ nguyên nhân vì không thấy cán bộ về kiểm tra chất lượng nước. Hoặc có nhưng không công bố rộng rãi nên ông không biết. Ông Xuân Anh nói ông và nhiều gia đình khác đã quá mệt mỏi việc đi khiếu nại đòi tiền đền bù suốt một năm qua nên năm nay không đủ sức để đi đòi tiếp. Số tiền chưa nhận được, ông cũng không biết bao giờ mới đòi được. "Thế nên không thể nói là chúng tôi hài lòng, đồng tình", ông Xuân Anh nói với BBC. Còn anh Đặng Đức Hướng ở Lộc Hà, Hà Tĩnh thì cho BBC biết gia đình anh làm nghề kinh doanh dầu cho các tàu đánh cá. Thảm họa Formosa khiến các tàu cá một thời gian dài không thể ra khơi vì cá không ai mua. Thiệt hại kinh tế từ việc không bán được dầu rất lớn, nhưng đến nay gia đình anh không nhận được đồng đền bù thiệt hại nào. Anh Hướng nói chỉ có mẹ anh làm công ở cảng biển thì nhận bảy triệu đồng đền bù cho đối tượng lao động này. Anh Hướng cho rằng cũng có vài người nhận được mức đền bù thỏa đáng, nhưng đa số là chỉ nhận được phần nhỏ hoặc không nhận được. Theo anh Hướng, để nhận được mức đền bù 'thỏa đáng', một số gia đình đã phải nộp tiền cho cán bộ địa phương. Anh Hướng nhắc đến vụ hai cán bộ thôn ở Lộc Hà mới đây bị khởi tố. Theo Soha.vn ngày 16/5, ông Nguyễn Trọng Đậu và ông Võ Trọng Đạt ở thôn Sơn Bằng, xã Thạch Kim, huyện Lộc Hà bị khởi tố với tội danh "Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản". Hai ông đã nhận khoảng 15 triệu đồng từ một số gia đình để giúp xác nhận mức kê khai thiệt hại. Thảm họa Formosa Theo Reuters, Formosa đồng ý bồi thường 500 triệu đô la vào 6/2016 sau hàng loạt áp lực từ phía Việt Nam. Trong một báo cáo vào 7/2016 mà Reuters nhận được, cũng là tài liệu chính thức đầu tiên được công khai kể từ khi vụ việc xảy ra vào 4/2016, chất độc từ nhà máy ở Hà Tĩnh của Formosa lan ra hơn 200 km bờ biển miền trung Việt Nam, giết chết hơn 100 tấn cá và khiến hàng nghìn người thất nghiệp. Có khoảng 3.000 tàu cá, 40.000 nghề liên quan đến đánh bắt và du lịch bị ảnh hưởng. Nhiều ngư dân phải bỏ nghề. Đã có nhiều vụ người dân biểu tình đòi bồi thường diễn ra tại Hà Tĩnh, Quảng Bình trong suốt hai năm qua.