Vẫn lo về giấy cư trú người Việt ở Campuchia
Pháp lệnh mới của Phnom Penh sẽ ảnh hưởng nhiều người Việt, một luật sư người Úc từng làm việc với cộng đồng người Việt tại Campuchia nói với BBC Tiếng Việt.
Cảnh sinh hoạt chợ ở Campuchia - ảnh minh họa Campuchia hồi tháng Tám thông qua một pháp lệnh quy định về việc tước quyền công dân của gần 70.000 người nước ngoài sinh sống tại nước này. Pháp lệnh này nói rằng có một số giấy tờ tuỳ thân như chứng minh nhân dân, hộ chiếu, giấy khai sinh đã được cấp một cách "không hợp lệ" cho nhiều người nước ngoài, và các loại giấy tờ đó sẽ bị hủy bỏ. VN muốn Campuchia 'đảm bảo quyền lợi người gốc Việt' Campuchia tước quyền công dân 70.000 người gốc Việt Tìm thấy tượng 'thiên thần' ở Campuchia Tờ Phnom Penh Post nói rằng nhóm người bị ảnh hưởng nhiều nhất sẽ là nhóm người Việt ở Campuchia. Tuy nhiên, bà Lyma Nguyễn, một luật sư nhân quyền người đã làm việc cộng đồng người Việt từ 2008 đến nay nói rằng pháp lệnh này quá "mơ hồ" và "không rõ ràng về việc nhóm người nào bị ảnh hưởng." Pháp lệnh quá 'mơ hồ' Có nhiều nhóm người Việt sinh sống tại Campuchia và hầu hết đều nằm trong ba nhóm sau: Nhóm đầu tiên là những người gốc Việt đã sinh sống ở Campuchia từ nhiều thế hệ, ngay cả từ trước năm 1954. Họ từng buộc phải trở về Việt Nam trong thời Khmer Đỏ, hồi cuối thập niên 1970. "Khi đó, họ về Việt Nam dưới dạng dân tỵ nạn, họ không có quốc tịch Việt Nam. Họ trốn chạy nên mất hết giấy tờ tuỳ thân. Khi quay trở lại, họ không thể chứng minh là đã từng sống ở Campuchia. Nhiều người trong số họ giờ vẫn sống ở Campuchia mà không có giấy tờ," bà Lyma Nguyễn nói. Nhóm thứ hai cũng là những người Việt sinh sống lâu năm ở Campuchia nhưng đã làm thủ tục để có giấy tờ quốc tịch Campuchia. Quê nhà Chủ tịch Quốc hội Campuchia ở VN? Người Thượng ở Campuchia 'cầu cứu, không muốn về VN' Campuchia: Giới chỉ trích phải đóng thuế hoặc rời đi Nhóm cuối cùng là nhóm người Việt gần đây trốn sang Campuchia làm việc trái phép mà không có hộ chiếu hay giấy tờ hợp pháp, không nói được tiếng bản địa. Từ trước tới nay, nhóm thứ ba thường bị bắt và trục xuất về Việt Nam. Nhưng theo ngôn ngữ của pháp lệnh, có vẻ lệnh này nhắm vào những người đã có giấy tờ, nhóm thứ hai. Tuy nhiên, luật sư Lyma đặt câu hỏi làm thế nào chính phủ Campuchia có thể quyết định giấy tờ nào đã "được cấp một cách phi pháp, trái quy định." Một người Việt đã sống 30 năm ở Campuchia hôm 18/10 nói với BBC rằng ông "không lo lắng" về pháp lệnh mới. "Tôi có quốc tịch rồi. Chỉ những người không có giấy tờ, không nói được tiếng Campuchia mới phải lo sợ thôi," người đàn ông chỉ xưng tên là Tính nói, và tỏ ý không tin về chuyện pháp lệnh mới đề cập đến việc tước giấy tờ quốc tịch. Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng trước đó đã có chuyến thăm ba ngày đến Campuchia và gặp gỡ Thủ tướng Hun Sen hồi tháng 7 Việc người dân hiểu biết mơ hồ về luật mới là điều đáng quan ngại, luật sư Lyma nói. Nhiều người có thể đã lấy giấy tờ quốc tịch một cách hợp pháp nhưng nếu họ không thể chứng minh rằng họ đã tuân theo đúng thủ tục đăng ký, thì theo ngôn ngữ không rõ ràng của pháp lệnh, họ vẫn có thể bị tước giấy tờ. Nếu bị tước giấy tờ tuỳ thân, họ sẽ rơi vào tình trạng bấp bênh như hai nhóm còn lại - những người không có giấy tờ, vốn luôn gặp khó khăn trong việc đi lại, sở hữu tài sản và việc học hành cho con cái. Luật sư nhân quyền cũng quan ngại rằng pháp lệnh mới có thể bị lạm dụng để tấn công vào nhóm người này, gây hệ quả rất nghiêm trọng. 'Chiêu bài chính trị'? Một nguồn tin báo chí giấu tên của Campuchia cho BBC biết, các quan chức Campuchia nói họ "đã lên kế hoạch" nhưng không rõ khi nào họ sẽ tiến hành thực thi pháp lệnh. Nguồn tin này nói có thể đây là một "chiêu bài chính trị" của đảng cầm quyền, Đảng Nhân dân Campuchia (CPP), nhằm lấy lòng cử tri Campuchia trước cuộc bầu cử vào tháng 5/2018. Phát ngôn viên Lê Thu Hằng lên tiếng gần đây về tình hình người Việt hoặc gốc Việt ở Campuchia Theo bản tiếng Anh của báo Tuổi Trẻ đăng hôm 8/10, một đại diện từ Đại sứ quán Việt Nam ở Phnom Penh nói rằng cộng đồng người Việt không nên lo lắng và rằng "chỉ những giấy tờ 'không hợp lệ' mới bị huỷ bỏ". Hiện có khoảng 160.000 người Việt đang sinh sống tại Campuchia. Theo như Vụ trưởng Vụ nhập cư Sok Phal, có đến 70.000 giấy tờ "không hợp lệ," con số này tương đương 40% cộng đồng người Việt ở nước này. Báo Tuổi Trẻ dẫn lời ông Châu Văn Chi, chủ tịch Hội người Việt-Campuchia: "Giới chức Campuchia sẽ không ép những người bị huỷ giấy tờ phải rời nước này. Họ đã từng được nhập tịch Campuchia nhưng giờ phải đăng ký là người nhập cư thôi." Tuy nhiên hôm 9/10, người phát ngôn Bộ Ngoại giao, bà Lê Thị Thu Hằng nói Việt Nam mong muốn Campuchia đảm bảo "quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người Campuchia gốc Việt , trang VN Express đưa tin. "Chúng tôi mong rằng trong quá trình hoàn thiện giấy tờ pháp lý, người dân được duy trì cuộc sống ổn định, tiếp tục góp sức vào đời sống kinh tế xã hội Campuchia, góp phần củng cố và tăng cường quan hệ hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện giữa hai nước", bà Lê Thị Thu Hằng. Campuchia không chấp nhận dạng nhập tịch theo dạng quốc tịch nơi sinh. Một người sinh ra ở Campuchia không tự động được nhập tịch Campuchia, trừ khi có cha hoặc mẹ là người Campuchia, hoặc phải sinh sống ở Campuchia ít nhất 7 năm để làm thủ tục nhập tịch.