‘Thất vọng nhưng chưa thất bại’
Một hội nghị quốc tế tại Paris về chất độc màu da cam đã kết thúc với lời kêu gọi cộng đồng quốc tế chú ý nhiều hơn đến hoàn cảnh của các nạn nhân ở Việt Nam.
Các đại biểu đồng ý rằng một mặt vẫn cần thêm các nghiên cứu sâu rộng về ảnh hưởng của dioxin ở Việt Nam, nhưng đồng thời phải có hành động để giúp đỡ những người mắc các chứng bệnh được nói là do chất độc da cam gây ra. Những người tham dự bày tỏ ý kiến rằng việc chánh án tòa quận Brooklyn bác vụ kiện của các nạn nhân Việt Nam là một 'sự thất vọng, nhưng chưa phải thất bại.' Ý kiến khán giả Ngày thứ hai tại Hội nghị Paris về chất khai quang bắt đầu với phần nói chuyện của các diễn giả Pháp và Việt Nam nói về ảnh hưởng kinh tế và khía cạnh pháp lý trong vấn đề chất da cam. Phần gây sôi nổi nhất, tuy vậy, lại là thời gian một tiếng đồng hồ tranh luận vào buổi chiều. Những người ngồi nơi hàng ghế khán giả giờ đây lên tiếng nói về cùng một quan tâm chung: làm thế nào đánh động dư luận quan tâm nhiều hơn nữa. Một người hỏi ‘chúng ta sẽ chờ nghiên cứu thêm hay ta phải hành động?’. Câu so sánh của vị khán giả này rằng ‘tội ác chống lại trẻ con đâu phải chỉ có tội ấu dâm’ đã khiến hội trường rộ lên sự đồng cảm. Một người khác lại đề nghị có một nước thứ ba làm trung gian cho đàm phán giữa Mỹ và Việt Nam. Mặc dù số khán giả tham dự giảm bớt so với số lượng đăng ký ban đầu, còn khoảng 130 người, nhưng số ý kiến đóng góp vẫn phong phú. Gerard Terrier, người từ Hội hữu nghị Pháp – Việt (AAFV), đưa ra nhận định rằng chất độc da cam vẫn còn rất xa lạ đối với quảng đại quần chúng phương Tây, vì thế điều quan trọng là cung cấp thông tin. Ông đưa ra so sánh việc ký tên ủng hộ là điều dễ, cái khó là làm sao đấu tranh chống lại sự không hiểu biết. Ông cũng nói không nên chỉ tập trung vào khía cạnh y học vì ‘người ta rất dễ rơi vào cái bẫy của việc chỉ tập trung vào một khía cạnh.’ ‘Vận động nhiều hơn nữa’ Nhà báo Danh Đức, của báo Tuổi Trẻ, bình luận tại hội trường rằng các vận động hành lang (lobby) thời gian qua vẫn còn mặt hạn chế. Ông nhắc đến đóng góp của những người Việt hải ngoại và nói đây là một tiềm năng hỗ trợ mà sẽ cần được vận động nhiều hơn. Người chủ tọa, Monique Chemillier-Gendreau, nhận xét các ý kiến đóng góp sẽ là gợi ý để chính phủ Việt Nam xem xét sẽ hành động tiếp như thế nào trong thời gian tới. Ở trong khả năng của một hội nghị, thì mục tiêu gây thiện cảm với dư luận được nhiều người xem là đã đạt được, như bình luận của Constantine Kokkoris, một trong các luật sư đại diện cho vụ các nạn nhân Việt Nam kiện các công ty Mỹ. Ông có mặt tại Paris và nhận xét với đài BBC: “Bên cạnh tòa án luật pháp, còn có tòa án dư luận vốn đã diễn ra lâu hơn. Sự vận động tòa án dư luận bắt đầu trong chiến tranh.” “Dù chúng tôi có thắng kiện tại tòa hay không, thì tôi nghĩ chúng tôi đã thắng ở tòa án dư luận và rất cần tiếp tục duy trì sức ép, tiếp tục đấu tranh vì đó là cuộc đấu tranh quan trọng nhất.” Hội nghị Paris kết thúc với lời kêu gọi chung rằng các nạn nhân Việt Nam rất cần sự giúp đỡ nhiều mặt của quốc tế. Họ cũng hứa rằng ngay sau hội nghị, sẽ có những động thái vận động khác. Lời kêu gọi được tổng hợp từ các ý kiến giờ chót đưa ra tại hội nghị, vì thế đến cuối ngày thứ Bảy, giới báo chí và người tham dự vẫn chưa có trong tay văn bản này. Tuy vậy, ban tổ chức nói người quan tâm có thể vào trang web của Hội hữu nghị Pháp - Việt (AAFV) để xem nội dung từ thứ Hai tuần sau.