Brussels tra vấn các ủy viên
Các viên chức thương mại Việt Nam đã quen với tên của ông Pascal Lamy, công dân Pháp và là cao ủy thương mại của EU.
Ông Pascal Lamy sẽ đến Hà Nội tuần này dự hội nghị ASEM và thảo luận về tiến trình gia nhập WTO của Việt Nam. Kể từ ngày 1-11 tới, một người Anh, Peter Mandelson (một trong những đồng minh chính trị thân nhất của ông Tony Blair), sẽ kế nhiệm ông Lamy khi một ủy hội mới của châu Âu gồm 30 thành viên nhận nhiệm sở ở Brussels. Một trong những nhiệm vụ của vị tân cao ủy thương mại sẽ là đại diện EU tại các vòng đàm phán WTO với hi vọng đạt được thỏa thuận toàn cầu vào năm tới. Các thành viên của ủy hội châu Âu, hôm 4-10, đã trải qua ba tiếng đồng hồ chịu sự tra vấn của Nghị viện EU trước khi họ biết mình có thể chính thức nhậm chức ủy viên hay không. Dưới đây xin trích giới thiệu bài viết của phóng viên BBC ở Brussels, Angus Roxburgh, tường thuật về cách làm việc của EU thể hiện qua buổi điều trần này. Trở thành một ủy viên châu Âu không phải chuyện giỡn chơi. Nó không đơn giản là được chính phủ nước anh đề cử, rồi mặc nhiên đi tìm một nơi ở sang trọng ở Brussels, và ngồi đó mà tiêu xài đồng lương 18.000 euro mỗi tháng trong vòng năm năm. Tuần này và tuần rồi, 24 ứng viên đã chịu cuộc tra vấn ba tiếng bởi các thành viên nghị viện châu Âu, những người thường để lại ấn tượng là chính họ, chứ không phải các ủy viên, mới là người quản lý châu Âu. Ngồi yên tại chỗ, trong ba tiếng không giải lao, trực tiếp trước ống kính truyền hình và bị hỏi chi tiết về các chính sách EU phức tạp thật là một trải nghiệm khó khăn. Nhiều người thoát nạn thật đáng nể. Tuy toát mồ hôi, họ chứng tỏ mình đủ khả năng đảm đương chức vụ. Một nghị sĩ Hà Lan đánh giá sự trình diễn của Peter Mandelson, người sẽ là ủy viên thương mại, là “sửng sốt”. Trong phiên điều trần, ông Mandelson nhanh nhảu đề nghị gặp gỡ các nghị viên, từ ủy ban thương mại quốc tế, bất kì khi nào họ muốn, để tham vấn và trả lời các câu hỏi. Nhưng đến cuối buổi, ông nhìn quanh, trán toát mồ hôi, và hỏi: “Lúc nào tình hình cũng như thế này à?” Kiểm tra chéo Công việc của ông đại diện EU trong các đàm phán thương mại quốc tế, như ông thừa nhận, là một trách nhiệm lớn – lớn hơn mọi chức bộ trưởng ông từng nắm tại Anh. Một nhận xét có thể dùng cho nhiều đồng sự mới của ông – ngay cả một số đã từng là thủ tướng ở các nước nhỏ và này sẽ điều hành các phân ban lớn đại diện cho 450 triệu người. Margot Wallstrom, người Thụy Điển vốn có trách nhiệm về vấn đề môi trường, sẽ có nhiệm vụ thiết kế chiến lược truyền thông cho EU. Bà nhận được sự ủng hộ của toàn bộ các thành viên nam trong ủy ban, những người cảm thấy không có ai tốt hơn có thể cải thiện hình ảnh của ủy hội EU. Đa số nghị sĩ nữ cũng cảm thấy bà ăn nói được. Minh bạch Nhưng cũng có những khoảnh khắc căng thẳng. Neelie Kores rõ ràng tỏ ra thất vọng qua bề ngoài của bà. Người phụ nữ Hà Lan này sẽ điều hành phân ban phụ trách vấn đề cạnh tranh, coi sóc các vấn đề sát nhập. Bà đã bị người đồng hương Paul van Buitenen chỉ trích gay gắt. Ông van Buitenen tra hỏi bà Kroes về các cáo buộc bất minh trong thời kì bà làm bộ trưởng giao thông Hà Lan. Ông nói bà phải chịu điều tra hình sự với không dưới 18 tội danh. Các nghị sĩ khác thì hỏi về sự trung lập của bà, do bà trước đó làm giám đốc ở nhiều công ty lớn. Bà Kroes nói điều này không thể ảnh hưởng đến sự công bình của bà, mà chỉ khiến bà hiểu rõ ngóc ngách vấn đề, giống như một trọng tài bóng đá giỏi thì phải say mê môn thể thao này. Săm soi kỹ lưỡng Nghị viện châu Âu sẽ bỏ phiếu cho cả ủy hộI, nghĩa là họ không thể loại bỏ riêng một ủy viên. Nhưng những ai bị cho là có vấn đề sẽ được yêu cầu cung cấp thêm thông tin trước cuộc bỏ phiếu cuối tháng này. Trên lý thuyết, các nghị sĩ châu Âu có thể yêu cầu chủ tịch ủy hôi, Jose Manuel Durao Barroso (người thay ông Prodi), hoăc thay đổi chức vụ đội ngũ ủy viên hoặc thậm chí yêu cầu các nước đề cử người khác. Chuyện này thì gần như không thể xảy ra, nhưng sẽ sai lầm nếu nói buổi tra vấn chỉ là hình thức. Các nghị viên đã săm soi kỹ lưỡng các ứng viên. Nếu có bài học nào cho các ứng viên, thì đó là họ sẽ kiếm tiền vât vả, khi các nghị sĩ sẽ tiếp tục quan sát từng cử động của họ.