Phản ứng ban đầu vụ bắt phóng viên
Sự việc hai nhà báo và hai sĩ quan công an mới bị khởi tố không chỉ gây rúng động báo chí mà còn khiến nhiều người đặt dấu hỏi về tiếng nói chống tham nhũng của báo chí Việt Nam trong tương lai.
Hôm thứ Ba ngày 13 tháng Năm, thiếu tướng Phạm Xuân Quắc, nguyên Cục trưởng Cục Cảnh sát Điều tra về trật tự xã hội (C14) thuộc Bộ Công an bị khởi tố theo các điều trong luật hình sự liên quan đến cuộc điều tra vụ PMU 18. Tướng Quắc bị cáo buộc cùng tội danh "lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ" với hai phóng viên Nguyễn Việt Chiến, báo Thanh Niên và Nguyễn Văn Hải, báo Tuổi Trẻ. Một người khác, thượng tá Đinh Văn Huynh, điều tra viên cao cấp, trưởng phòng 9 C14, cũng bị bắt. Truyền thông Việt Nam nói ông Quắc có liên quan trực tiếp đến các chi tiết trong các bài viết về vụ án PMU18 của phóng viên Nguyễn Việt Chiến và Nguyễn Văn Hải. Trả lời phỏng vấn BBC Việt Ngữ, ông Trần Văn Tạo, luật sư bào chữa cho phóng viên Nguyễn Văn Hải, nói: "Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn là phải có động cơ và chúng tôi chưa thấy rõ ràng về điểm này". Luật sư Tạo cũng nói thêm rằng đây "mới là khởi tố để điều tra mà thôi". Lo ngại Một số phóng viên tại Việt Nam nói chuyện với BBC cho biết các nhà báo khá rúng động vì vụ bắt giữ này. Một nhà báo không muốn nêu tên nhận xét: "Không khí làm báo hiện khá căng thẳng". Con trai nhà báo Nguyễn Việt Chiến trong khi đó tỏ ra lo ngại về sức khỏe của cha mình. Anh Nguyễn Ngọc Tuấn nói: "Bố tôi năm nay đã 56 tuổi và đã có một số chứng bệnh. Nay khi bị bắt chắc ông sẽ rất căng thẳng. Tôi cũng chỉ mong mọi việc sớm kết thúc". Luật sư Trần Văn Tạo nói với BBC rằng hai phóng viên sẽ bị tạm giam ít nhất là bốn tháng. Theo luật sư Tạo, mức án tù tối thiểu là một năm trong trường hợp họ bị khép tội. Trong khi đó, luật sư Cù Huy Hà Vũ, người từng đề nghị thành lập viện công tố tối cao chống tham nhũng, cho rằng việc bắt giữ hai phóng viên được coi là đi đầu trong phong trào chống tham nhũng sẽ khiến báo chí chùn bước. Ông nói: "Những kẻ có thể coi là mafia đang chống lại thế lực lành mạnh chống tham nhũng". "Bấy lâu nay tôi tưởng cuộc đấu tranh chống tham nhũng đang đi lên thì việc bắt bớ các nhà báo cho thấy cuộc chiến này đang đi xuống". Viết trên blog của mình, nhà báo kỳ cựu Huy Đức nhận định việc bắt bớ này "rất dễ khiến cho dư luận nghĩ rằng, những người chống tham nhũng đang bị tấn công trở lại". Nhưng ông Đức cũng cho rằng trong thời gian báo chí đưa tin rầm rộ về vụ PMU18, nhiều nhà báo "đã không sử dụng các nguồn tin độc lập để kiểm chứng những thông tin mà cơ quan điều tra cung cấp". Ông Huy Đức viết không chỉ trong vụ PMU18 mà cả nhiều vụ án khác, còn có những bí mật mà người ta sẽ biết "khi điều kiện cho phép". Đối với hai đồng nghiệp bị bắt, ông Đức cho rằng "cho dù có những sai lầm đó, các nhà báo cũng không thể nào bị bắt". Theo ông, "không dễ lý giải với dư luận vì sao những nhà báo đứng đầu trong một cuộc đấu tranh chống tham nhũng, không vì tham nhũng, lại đang phải ngồi tù".