Khu 9: Nên giữ hay dẹp?
Đám cháy xảy ra ở Khu 9, Hà Nội đã được kết luận là do “sơ suất của thợ hàn” và cũng là một trong những sự cố cháy gây hậu quả nghiêm trọng nhất ở Hà Nội trong năm nay, theo truyền thông Việt Nam.
Sự việc đã được đưa báo cáo lên Thành ủy Hà Nội, và nhiều người đang chờ đợi xem, liệu khu ăn chơi mới nổi này có bị đóng cửa hay không, sau hai sự cố xảy ra chỉ trong vòng bốn tháng. Theo Dân Trí đưa tin, công ty TNNHH Thành Đạt thuê lại khu đất của Xí nghiệp Dược phẩm Trung ương 2, và từ đó cho thuê lại các kiot, phòng ốc làm cửa hàng, quán xá... trong khi chờ thực thi dự án xây dựng trên khu đất theo phương án của công ty Cổ phần đầu tư phát triển Bình An và Sở Quy hoạch kiến trúc Hà Nội. Theo một nguồn tin chưa kiểm chứng, Khu 9 đang nằm trong diện tranh chấp giữa hai cơ quan nhà nước nên đã gặp phải một số sóng gió. Cũng trang tin này viết: “Đến giữa năm 2013, dự án đang trong quá trình triển khai thì được công ty Thành Đạt cho các hộ thuê lại để làm quán cà phê, cửa hàng quần áo, quầy bar...” Nhưng toàn bộ các ki-ốt mặt tiền lại do công ty Cổ phần Dược phẩm Trung ương 2 quản lý. Cũng có nhiều ý kiến khác nhau trên mạng xã hội, người thì cho rằng nên đóng cửa Khu 9 vì lý do an toàn, người thì cho rằng, sẽ rất đáng tiếc nếu Hà Nội mất đi một khu vực như thế. Và nhạc sỹ đương đại Kim Ngọc nói với BBC, không ai nói trước được "tuổi thọ của Khu 9" và mọi người làm việc ở đây đều đã chuẩn bị cho mọi tình huống có thể xảy ra, nhưng họ cũng đã đầu tư công sức, tiền bạc và "cả đam mê để đi cùng nó". ‘Cần tự do’ Câu hỏi về vấn đề quản lý văn hóa cũng được đặt ra đối với khu ‘nghệ thuật mới' của Hà Nội. Theo nhạc sỹ thể nghiệm và đương đại Kim Ngọc, chính sự thú vị, độc đáo và tinh thần của Khu 9 là do nó còn chưa chịu sự quản lý, chưa chịu “sức ép của định chế, quy chế nào,” và đó cũng là xuất phát điểm của khu vực này. “Nó thể hiện nhu cầu trong cộng đồng sinh hoạt văn hóa của Hà Nội, của thành phố. “Cũng khó nói được tuổi thọ của nó, tương lai lâu dài của nó. Câu chuyện ở đây hoàn toàn rất ngẫu hứng, bất ngờ. Những người hoạt động ở trong này đều chấp nhận những rủi ro đáng kể để có thể đi cùng với nó.” Chính sự tự do của Khu 9 thu hút những người làm văn hóa, những người “muốn sống, hoạt động trong một không gian không bị gò bó để thể hiện cá tính, thể hiện bản thân. Theo nhạc sỹ, điều kiện quan trọng nhất trong nghệ thuật là tự do. “Nghệ sỹ phải được làm những gì họ thấy cần phải làm, muốn làm, họ phải có đầy đủ điều kiện để thực hiện những ý tưởng đó mà không chịu sức ép nào.” Nhạc sỹ cho rằng, nghệ thuật cần có không gian và điều kiện để phát triển, “cũng như cá cần có nước để bơi và để sống”, nên Hà Nội rất cần có một khu như Khu 9 để làm “điểm tham chiếu về văn hóa và sinh hoạt văn hóa mà còn chưa được hiện diện trong văn hóa chính thống.” Khu 9 và Nghệ thuật đương đại Một góc tòa nhà Trung tâm Pompidou ở Paris Tôi lấy ví dụ về Trung tâm Pompidou ở Paris được hoàn thành năm 1977, là ý tưởng do Bộ trưởng Văn hóa Pháp đầu tiên Andre Malraux, còn chủ đầu tư của dự án khổng lồ này là Tổng thống Pháp lúc đó Georges Pompidou. Ông Malraux muốn xây dựng một tổ hợp tập trung các hoạt động văn hóa nghệ thuật dưới nhiều hình thức, nguồn gốc, cách thể hiện, và từ đó được coi là bộ não của nghệ thuật, văn hóa Pháp. Cách vài chục năm cho tới giờ, Centre Pompidou vẫn được giới nghệ sỹ nước ngoài gọi là tòa nhà theo phong cách Hậu hiện đại, nhờ thiết kế của một nhóm kiến trúc sư nước ngoài. Nhạc sỹ Kim Ngọc cũng lấy câu chuyện trung tâm nghệ thuật Tokyo ở Nhật được xây cách đây 7 – 10 năm với nhà bảo trợ là Hội đồng thành phố, nhằm chứng minh ý kiến về tầm nhìn, chính sách dài hạn và sự chủ động từ phía chính quyền trong phát triển nghệ thuật. “Trong một bài nói chuyện của một kịch tác gia người Nhật Bản, ông nói: “Hãy nghĩ xem, sau 30 năm khi chúng ta đã vượt qua khó khăn, đã khôi phục được kinh tế rồi thì chúng ta sẽ làm gì tiếp? Khi người ta giàu người ta sẽ dùng tiền đó để làm gì?””, nhạc sỹ kể lại, “văn hóa phải là câu chuyện của cả trăm năm.” Trung tâm Đom Đóm của nhạc sỹ Kim Ngọc Trả lời câu hỏi về việc liệu Khu 9 có thể là gợi ý cho một mô hình, một chương trình thử nghiệm cho các nhà cầm quyền Việt Nam để phát triển nghệ thuật đương đại, chị Kim Ngọc nói: “Tôi nghĩ nếu là người thông minh thì họ sẽ nhìn thấy mô hình gợi ý ở khắp nơi”. Đối với Khu 9, "tất cả những gì họ cần làm là tạo điều kiện, cởi mở, hỗ trợ. Để xây dựng một mô hình như thế này một cách chính thống thì tôi vẫn chưa tin lắm vào cách vận hành hiện nay của Việt Nam, cả hệ thống xã hội cũng như của bộ máy nhà nước,” nhạc sỹ nói. Nhạc sỹ Kim Ngọc cũng vừa mở Không gian Nghệ thuật thể nghiệm Đom Đóm trong Khu 9 nhằm thực hiện các dự án âm nhạc và đào tạo âm nhạc có sự phối hợp giữa các nghệ sỹ Việt Nam và nước ngoài. Một trong những hoạt động được khơi nguồn từ Đom Đóm chính là Liên hoan âm nhạc mới tại Hà Nội kéo dài 8 ngày, từ cuối tháng 11 tới ngày 08/12, trên nhiều địa điểm văn hóa khác nhau của thành phố. Trong đó 6 chương trình quan trọng được dự kiến diễn ra ở Khu 9, nhưng trong điều kiện hiện tại, chưa biết có thực hiện được không hay sẽ phải tìm địa điểm khác, nhạc sỹ cho biết.