'Kiểm lâm Việt Nam can đảm'
Báo The Guardian của Anh hôm 17/12 có bài nói về những người kiểm lâm Việt Nam dũng cảm chống nạn phá rừng trong khi thói quen cũng như nhu cầu kiếm sống của người dân địa phương khiến nạn săn trộm và đốn gỗ trộm xảy ra như cơm bữa.
BBCVietnamese.com xin trích thuật để giới thiệu cùng quý vị. ̣Nạn đốn gỗ trộm còn khá phổ biến ở các nước Đông Nam Á Nhân viên kiểm lâm được nhắc tới trong bài viết của tác giả Simon Speakman Cordall có tên Lê Quốc Thiện, năm nay 25 tuổi, mới tốt nghiệp đại học, ngành lâm nghiệp được hai năm. Thiện nay làm kiểm lâm trong khu bảo tồn Saola ở miền trung, nơi rừng ken dày đặc trên địa hình núi và lực lượng kiểm lâm phải sống trong các điều kiện khắc nghiệt để bảo vệ rừng khỏi các vụ săn bắn trộm hay đốn gỗ trộm hầu như không bao giờ dứt. Hoạt động của lực lượng kiểm lâm được duy trì phần lớn dựa vào sự liên minh giữa chính phủ Việt Nam, Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Hoang dã (WWF) và Ngân hàng Phát triển Đức, bài báo viết. Các cơ quan, tổ chức này đã cùng thực hiện một trong các dự án sinh thái tham vọng nhất trong lịch sử Việt Nam, dự án có tên gọi Bấm CarBi (carbon and biodiversity project – dự án carbon và đa dạng sinh học), với mục tiêu đơn giản là nhằm bảo tồn tới mức tối đa di sản tự nhiên ở khu vực miền Trung Việt Nam và khu giáp biên với Lào, dãy núi Trường sơn. Hệ sinh thái đa dạng "Trên thị trường, giá gỗ được đốn chặt hợp pháp vào khoảng 26 triệu đồng còn giá gỗ bất hợp pháp rớt còn chừng một nửa." Lê Ngọc Tuấn, Giám đốc khu bảo tồn Saola Là khu vực rộng chừng 200 ngàn hecta rừng thuộc phần đất của cả Việt Nam và Lào, nơi này như lá phổi hấp thụ tới 1,8 triệu tấn carbon dioxide, tức tương đương với lượng khí thải mỗi năm của toàn bộ xe hơi chạy ở Anh, đồng thời là một trong những nơi có hệ sinh thái phong phú nhất thế giới. Vùng núi này được cho là nơi tập trung đông nhất trên thế giới các loài động thực vật đặc trưng của khu vực, với năm loài mới được phát hiện tại đây chỉ trong một thập niên qua. Bên cạnh loài voi Á châu đang có nguy cơ tuyệt chủng và hổ Đông Dương, nơi đây còn có voọc chân nâu, hoẵng khổng lồ và sao la, loài thú hiếm hầu như đã tuyệt chủng. Hầu hết sự thành công của dự án CarBi là nhờ vào những gì được thực hiện tại chỗ. Hổ, một trong những loài động vật sinh sống ở vùng rừng núi Trường Sơn, là đối tượng bị giới săn trộm nhắm tới Nhiều người sống trong khu vực dự án từ lâu nay vẫn có thói quen sống nhờ vào rừng. Với những tộc người thiểu số như người Kà tu, khác hẳn với các nhóm người Việt và người Lào khác, thì vấn đề lại càng cấp bách. Tình trạng thất nghiệp và tệ nghiện rượu ngày càng tăng khiến khu vực càng trở nên đói nghèo, và các nhân viên kiểm lâm như Thiện phải đối diện với các mối đe dọa hàng ngày từ dân săn bắn và đốn gỗ trộm. So với hoạt động khai thác trộm ở các nơi khác tại Đông Nam Á, thì nơi đây vẫn mang tính nhỏ lẻ. Lê Ngọc Tuấn, giám đốc khu bảo tồn Saola, nơi thuộc sự bảo trợ của dự án, coi những người đốn trộm gỗ chỉ là để nhằm kiếm ít thu nhập. Trên thị trường, giá gỗ được đốn chặt hợp pháp vào khoảng 26 triệu đồng còn giá gỗ bất hợp pháp rớt còn chừng một nửa. Dân đốn trộm gỗ đi theo nhóm, thường khai thác bằng tay, có thể mất tới 20 ngày để hoàn tất từ đoạn đốn ngã cây đến việc đi bán gỗ, và tiền lãi thu được được chia cho cả nhóm có khi có tới bốn người. Chí ít thì với Lê Ngọc Tuấn, rõ ràng không ai giàu lên từ hoạt động này được. Việc săn bắn trộm cũng vậy. Nó gắn liền với văn hóa và tập quán của các cộng đồng sống ở khu vực cũng như do ảnh hưởng của kinh tế khó khăn thường nhật. Lê Quốc Thiện kể lại việc đi tìm nhặt các bẫy sập, bẫy đá đặt rải rác khắp nơi. Đa phần, người dân muốn bẫy bắt lợn rừng và dê. Có những người muốn lấy lá về lợp nhà, hay lấy mật ong về ăn. Với người dân tộc thiểu số, thì cá rất quan trọng, nhất là trong đám cưới. Dự án CarBi nhắm tới một vùng rộng ở biên giới Việt - Lào Hồi tháng 5, hai nhân viên kiểm lâm đã phải nhập viên sau khi bị dân đánh bắt cá trộm gây sự. Từ 2/2011 đến nay, Thiện và đồng nghiệp đã dỡ bỏ hơn 12.500 bẫy và đóng hơn 200 trại đốn gỗ trộm, nhiều hơn mức mong đợi của dự án Carbi, báo the Guardian. Nhìn tới sự xung đột giữa lợi ích của việc bảo tồn và sự nhu cầu sinh kế của người dân địa phương, WWF có kế hoạch phân bổ rừng cho từng ngôi làng và tập huấn để người dân biết cách quản lý, đồng thời trả công để họ duy trì, bảo vệ khu rừng được phân. Với những người tham gia thì rõ ràng là nếu không cải thiện được các phúc lợi cho người dân địa phương, thì dự án không có mấy cơ hội để thành công. Bởi vậy, việc bảo tồn ở vùng núi cao nguyên miền trung đã trở thành vấn đề xã hội chứ không chỉ là câu chuyện môi trường thuần túy, theo the Guardian. Chủ đề liên quan