Vì sao ngả ghế trên máy bay bị coi là thô lỗ?
Hãy hình dung ra cảnh này: Bạn đang ngồi trên máy bay, chuẩn bị có hành trình khó ngủ kéo dài hàng giờ đồng hồ. Bạn chuẩn bị ngả lưng ghế nghiêng thêm để nghỉ ngơi, nhưng cố đẩy nó ngả ra mà không được.
Vì sao vậy? Bạn không ngồi ở vị trí sát bên, hay gần với hàng ghế ở khu vực thoát hiểm, vậy tại sao lưng ghế của bạn lại không ngả ra được? Mà nó cũng chả hề hỏng hóc gì mới lạ. Bạn quay người lại, và phát hiện ra thủ phạm. Vị hành khách ngồi ngay phía sau bạn đang dùng một sản phẩm khiến lưng ghế của bạn không thể ngả ra được: hai cái kẹp nhựa, mỗi cái có kích thước bằng một máy dập ghim cỡ nhỏ, có tác dụng khoá chết bàn ăn sau lưng ghế bạn. Điều này giúp cho vị khách đó có thể để đồ ăn hay đặt máy tính xách tay lên bàn mà không sợ bị sự cố, bởi nó khiến bạn không thể ngả lưng ghế. Và như thế là vị khách đó đã khiến bạn không thể ngả lưng chợp mắt ngon lành được. Vậy bạn cần làm gì trong trường hợp này? Câu trả lời không phải luôn dễ dàng gì. Hồi 2014, một phi cơ của hãng United Airlines bay từ Newark, New Jersey tới Denver, Colorado, đã phải chuyển hướng bay do có xô xát giữa hai hành khách. Một người đã dùng Knee Defender, một trong những loại thiết bị tương tự như loại được mô tả ở trên, để người ngồi ghế trên không thể ngả lưng ghế. Cuộc tranh cãi cuối cùng dẫn đến việc người muốn ngả lưng ghế ném món đồ uống vào mặt người ngồi sau, và chiếc phi cơ phải bay tới Chicago, nơi những người gây rắc rối đã nhanh chóng bị tống tiễn khỏi chuyến bay. (Cũng nói thêm là doanh số bán Knee Defender đã tăng chóng mặt sau khi tin này được loan tải trên các dòng tin chính.) Nhưng còn có khá nhiều mối thù nổ ra giữa các hành khách quanh chuyện ngả hay không ngả lưng ghế, kể cả khi không có sự hiện diện của các thiết bị nhựa gây tranh cãi đó. Khi nào việc ngả lưng ghế bị coi là bất lịch sự? "Các hành khách thường trở nên rất nóng giận khi nói về việc có được ngả lưng ghế hay không," Betty Thesky, tiếp viên và là người dẫn chương trình podcast chuyên về hàng không dân dụng Betty in the Sky with a Suitcase, nói. "Tôi đã chứng kiến những quý ông ăn mặc sang trọng lao vào cuộc ẩu đả về quyền sở hữu vài inches không gian trong máy bay. Đó là lúc mà tôi, trong vai trò tiếp viên, phải vào vai không mấy dễ chịu là người tháo gỡ những rắc rối, tức giận giữa các hành khách - cứ như thể tôi là cảnh sát trong vườn trẻ vậy." Theo bộ quy tắc ứng xử an toàn hàng không, lưng ghế cần được để ở vị trí thẳng đứng trong quá trình phi cơ lăn bánh, cất cánh và hạ cánh. Vì sao vậy? Hầu hết các tai nạn hàng không xảy ra trong ba giai đoạn bay này. Do vậy, lưng ghế cần ở vị trí thẳng đứng để đảm bảo khả năng các hành khách sẵn sàng "vào vị trí đối phó tình thế" trong trường hợp xảy ra chuyện, và sơ tán một cách nhanh chóng. Nếu vậy thì các tiếp viên hàng không sẽ có quan điểm thế nào trong cuộc tranh cãi về việc ngả hay dựng thẳng lưng ghế? "Cá nhân tôi cho rằng giải pháp lịch sự nhất, công bằng nhất và hợp tình hợp lý nhất là ngả lưng ghế nửa chừng. Việc dựng thẳng lưng ghế trong thời gian bữa ăn cũng là điều lịch sự cần làm," Thesky nói. Việc tỏ ý tôn trọng một cách truyền thống là yếu tố quan trọng nhất khi nói về chuyện ngả lưng ghế: Nhấn nút rồi đẩy nhanh lưng ghế ngả ra sau luôn bị coi là bất lịch sự. Là cựu tiếp viên hàng không, cuộc tranh cãi về 'ngả lưng ghế' thành công nhất mà tôi từng chứng kiến là khi một hành khách trước khi định ngả ghế đã quay ra sau và nói với người khách ngồi sau về ý định của mình một cách đơn giản: "Tôi có thể ngả lưng ghế ra được không?" Câu trả lời "Vâng, được ạ" thường được nói ra kèm với một nụ cười, và hiếm khi là lời khước từ "Không được", tuy đôi khi có thể là "chưa được ạ". Tôi từng nghe có hành khách trả lời thế này, "Tôi đang làm việc trên máy tính xách tay và cần có khoảng không. Quý vị có thể vui lòng cho tôi xin 15 phút để tôi làm nốt được không ạ?" Hành khách trên chuyến bay Tôn trọng người khác Tuy nhiên, còn có các yếu tố nữa bạn cần chú ý tới. "Không phải chuyến bay nào cũng như chuyến bay nào," chuyên gia về nghệ thuật ứng xử Daniel Post Senning nói. "Không ngả ghế trong lúc dùng bữa, hoặc nếu là chuyến bay ngắn và các hành khách ai cũng lôi máy tính xách tay ra làm việc. Tuy nhiên, khi bay đường dài và ai cũng ngủ thì việc ngả ghế chắc chắn là cần thiết." Nếu bạn không chắc lắm, Senning nói, hãy nhìn quanh và để ý xem các hành khách khác đang làm gì. Nếu ai cũng ngả ghế và trông có vẻ muốn nghỉ ngơi thư giãn, thì bạn cũng có thể làm vậy. Một điểm nữa: Nên chú ý xem người ngồi sau bạn thế nào. Nếu đó là một hành khách cao lớn, chân dài, thì bạn nên tôn trọng họ bằng cách tránh ngả lưng ghế. Hoặc nếu đó là một đứa trẻ tuổi mẫu giáo, thì chân bé chỉ đủ dài để đạp vào lưng ghế nếu như bạn ngả nó ra. Và do đó thì cần cân nhắc xem là 'liệu có đáng không?' khi bạn định ngả lưng ghế. "Có một lần, chỉ một lần duy nhất, một hành khách tốt bụng chặn tôi lại và hỏi liệu ông ấy có thể đẩy ghế lui lên trên được không," Betty Thesky nhớ lại. "Tôi hỏi, 'Tại sao ông lại muốn làm vậy?' Ông ấy đáp, 'Để người ngồi sau tôi có thêm chút không gian.' Đó quả là người đàn ông duy nhất trong cả triệu người!" Beth Blair là cựu tiếp viên hàng không và là một cây viết tự do. Bài này là một phần trong loạt bài về nghệ thuật ứng xử khi đi lại bằng đường hàng không. Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Autos.