Khmer Đỏ đối diện với quá khứ
Vào giữa tháng 11, có hai sự kiện quan trọng mang đến không ít lạc quan cho Tòa Án Xử Tội Ác Diệt Chủng tại Campuchia, vốn bị đình trệ nhiều lần vì có bất đồng không kém gay gắt giữa Liên Hiệp Quốc và chính quyền Campuchia.
Ngày 12/11/2007, hai vợ chồng Ieng Sary - Ieng Thi Rith, cựu lãnh đạo Khmer Đỏ, bị bắt giữ tại căn biệt thự sang trọng của họ tại thủ đô Phnom Penh. Sau đó họ bị đưa vào khu tạm giam của Tòa án Quốc tế. Ngày 14/11/2007, vì chứng cao huyết áp, Khieu Samphang, nguyên Chủ tịch chế độ Campuchia Dân Chủ được trực thăng chính quyền chở từ Pailin, cứ địa cũ của Khmer Đỏ, vào bệnh viện ở Phnom Penh điều trị. Theo dự kiến nhân vật này sẽ bị bắt trong thời gian tới. Trong tháng 9/2007, Nuon Chea- Lý Thuyết Gia bị bắt. Và như vậy vòng trong bốn tháng, bốn nhân vật từng cầm quyền sinh sát trong chế độ diệt chủng từ tháng 4/1975 tới tháng Giêng 1979 đã nằm trong vòng kiểm soát của Tòa Án Xử Tội Diệt Chủng. Từ Kim Trang tới Ieng Sary Ngày 1/1/1930, tại vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long, nơi có không ít người Khmer Nam Bộ sinh sống thanh bình với người Việt, một bé trai có tên Kim Trang chào đời. Năm 1950, Kim Trang lên đường sang Phnom Penh, rồi sau đó sang Pháp theo học khi được chính quyền Pháp cấp học bổng. Phnom Penh, Sài Gòn, Vạn Tượng (Vientiane của Lào) và Hà Nội lúc đó thuộc xứ Đông-Pháp, theo cách gọi của người Pháp. Năm 1957, Kim Trang trở lại Campuchia và vào mật khu nơi rừng núi hoạt động cho Khmer Đỏ. Từ đó, Kim Trang được gọi là Ieng Sary và tên đó được dùng thường xuyên trong đẳng cấp cao của Khmer Đỏ. Theo tài liệu từ phía công tố chuyển cho thẩm phán tòa án, Ieng Sary, nguyên Ngoại trưởng kiêm phó Thủ tướng Campuchia Dân Chủ, từng can dự vào các quyết định trục đuổi dân cư Phnom Penh và các tỉnh thành khác bằng vũ lực, tiến hành chính sách cưỡng bức lao động, thành lập trại giam, trại lao động cải tạo, và giết người. Ông đã cho trục đuổi người dân ra khỏi nơi sinh sống cố hữu mà không có sự đồng ý của họ, buộc họ phải ra đi trong điều kiện ngặt nghèo, không lương thực, không thuốc men, không có chỗ tạm trú thích hợp lúc mưa nắng hay đêm về. Những chuyến tống xuất thô bạo và cực đoan đó đã làm vô số người chết trên cuộc hành trình xa xôi và tuyệt vọng, được gọi là Cuộc Hành Trình Tử Vong. Chính sách Stalin Chính sách trục đuổi dân cư Khmer Đỏ vào năm 1975 chịu ảnh hưởng từ ”Chính sách chuyển đổi dân cư có hệ thống” của Stalin vào thập niên 1930-1940. Theo chính sách đó cư dân Liên Xô có nguồn gốc Triều Tiên sống trên đảo Sakhalin, nhập cư vào Đế quốc Nga từ thế kỷ 19 bị Hồng Quân và cơ quan cảnh sát mật vụ (tiền thân của KGB) Liên Xô trục xuất tới vùng Trung Á. Hơn 172.000 người Triều Tiên bị trục xuất khỏi vùng biên giới của khu vực Viễn Đông Liên Xô như là một phần của chính sách này của Stalin. Còn Ieng Thi Rith, chị em với vợ Pol Pot, nguyên Bộ trưởng Xã hội đã cùng chồng là Ieng Sary thực hiện các kế hoạch giết hại các đối thủ chính trị trong đảng Cộng sản Kampuchia. Ieng Thi Rith cũng tham dự vào các quyết định quan trọng hình thành chủ trương diệt chủng của ban lãnh đạo Khmer Đỏ. Khieu Samphang cũng không thoát khỏi trách nhiệm đối với cái chết của gần 1 700 000 nạn nhân vô tội trong lúc ông ta giữ cương vị nguyên thủ quốc gia. Kể từ khi Phiên Tòa Quốc Tế Xử Tội Ác Diệt Chủng được thành lập năm 2003 và bắt đầu làm việc năm 2006, các nhân vật lãnh đạo khmer Đỏ thường xuyên phủ nhận trách nhiệm của họ đối với tội ác tiêu diệt hàng vô số người dân Campuchia trong 4 năm cầm quyền. Cả Nuon Chea và Ieng Sary đều cho rằng họ không gây nên tội ác nào. Hơn mấy ngàn trang tài liệu của Trung Tâm Tài Liệu Campuchia thu thập được trong nhiều năm nay cho thấy vai trò chủ động đề ra chính sách thảm sát và đôn đốc thực hiện tội ác gây của Nuonchea, Ieng Sary, Khieu Samphang và Ieng Thi Rirh. Viện Bảo Tàng Diệt Chủng Tuol Sleng, trước 1975 là Trường Trung Học Tuol Sleng, ngay tại trung tâm thủ đô Phnom Penh, còn ghi dấu các tội ác nghiêm trọng của Khmer Đỏ. Ở đây có các hình ảnh, chứng tích, hồ sơ nạn nhân, địa điểm các nấm mồ tập thể, các phòng học bị biến thành phòng tra tấn với gông cùm. Các nhân chứng sống quan trọng là Nhim En và Him Huy đã được Tòa án gửi giấy mời làm nhân chứng vào đầu tháng 11/2007. Chứng cứ về tội ác Trong thời gian từ 1975 đến 1979, Nhim En là nhân viên chụp hình hồ sơ nạn nhân trong trại tù khét tiếng Tuol Sleng trước khi họ bị mang đi hành quyết bằng nhiều cách: bắn bỏ, đập đầu, treo cổ, nhấn nước cho chết ngộp. Theo Nhim En, năm nay gần 50 tuổi, chính tay ông từng chụp hình hầu hết các nạn nhân bị đưa vào Tuol Sleng và họ thường không có tội gì nhưng bị bắt phải “tự thú tội”. Thời ở đỉnh cao quyền lực đã qua đi, nay Nuon Chea, Ieng Sary, Khieu Samphang, Ieng Thi Rith, Dutch, trưởng trại giam Toul Sleng phải đương dầu với cảnh tù tội. Có điều đến giờ họ có thể nhận ra và cảm nhận được bao cảnh giam tù, khổ nhục và hành hình đau đớn mà họ đã gây nên cho những người dân Khmer cách đây ba thập niên?