ንነበርቲ ዘስግኡ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ጥንታውያን ኣባይቲ
ከተማ ኣዲስ ኣበባ ወናኒት ብርክት ዝበሉ ታሪኻዊ ቅርስታት እያ። ካብ እተምስረት ክሳብ ሕዚ ብዓይነቱን ብዝሑን ዝፈላለ ብዙሕ ጥንታውን ግዝያውን ህንጻታት ተሃኒጹ እዩ።
ኣብዚ ገዛ ኣፈ-ንጉሥ ነሲቡ መስቀሎ፡ ብርክት ዝበሉ መራሕቲ ስድራ ይነብሩ፡ እዚ ገዛኣብ ዝኾነ ሰዓት ክፈርስ ከምዝኽእል ድማ ሰብ ሞያ የጠንቅቑ። ካብ ሓበሬታት ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ፡ ኣብታ ከተማ ኣስታት 230 ብቕርስነት ዝተመዝገቡ ጥንታውያን ገዛውቲ ይርከቡ። እዞም ጥንታውያን ገዛውቲ፡ ብመንፅር ዘለዎም ታሪኽ፣ ፅባቐ ስነ-ህንፃ፣ ረብሓ ማሕበረስብን ዘለዎም ዕድመን እዮም ኣብ መዝገብ ቅርሲ ተመዝጊቦም። ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ድማ፡ ኣብታ ከተማ ዝርከቡ ቅርስታት ናይ ምሕላው፣ ምሕብሓብን ናይ ምፍላጥ ስልጣንን ሓላፍነትን ተዋሂብዎ እዪ። ይኹን እምበር ኣብታ ከተማ ተዘዋዊርና ከም ዝተዓዘብናዮ፡ ሃለዋት ኣብታ ከተማ ዝርከቡ ብርክት ዝበሉ ጥንታውያንን ታሪኻውያንን ገዛውቲ ኣብ ሓደጋ ይርከብ። ካብ ሞንጎ እዚኦም ድማ ፈረንሳይ ለጋስዮን ኣብ ዝበሃል ከባቢ ዝርከብ መንበሪ ልኡል ራእሲ ስዩም መንገሻን፡ ብድሕሪ ቤት ትምህርቲ ሳንፎርድ ዝርከብ መንበሪ ኣፈ-ንጉስ ነሲቡ መስቀሎን ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ይርከቡ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ድማ ኣብ ክልቲኦም ገዛውቲ ብርክት ዝበሉ ሰባት ይነብሩ። ህፁፅ ፅገና እንተዘይተገይርሎም ድማ፡ ህላወ እቶም ገዛውትን ነበርትን ኣብ ሓደጋ ክወድቕ'ዩ። ኣዶ ሓሙሽተ ቆልዑ ዝኾና ወይዘሮ መሰረት ቶላ ኣብ ገዛ ኣፈ-ንጉሥ ነሲቡ መስቀሎ፡ ንልዕሊ 30 ዓመታት ከምዝነበራ ይዛረባ። ስርዓት ደርግ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ዳሕራዋይ ክፋል እቲ ገዛ ከምዝተውሃቦምን፡ ካብቲ ግዜ ጀሚሩ ኣብቲ ገዛ ከምዝነብራን ዝገልፃ ወይዘሮ መሰረት፡ "ዝናብ እንትዘንብ ድቃስ የብለይን! እዚ ገዛ ኣባይን ኣብ ልዕሊ ደቀይን ሓደ መዓልቲ ክፈርሰና እዩ ብምባል ብስግኣት እየ ዝነበር" ይብላ። ገዛ ልኡል ራእሲ ስዩም መንገሻ ነበርቲ ገዛ ልኡል ራእሲ ስዩም መንገሻ፡ ንወረድኦምን፡ ንባህልን ቱሪዝምን ከተማ ኣዲስ ኣበባ ቅያር ገዛ ንክወሃቦም ከም ዝሓተቱን፡ ይኹን እምበር ክሳብ ሕዚ ዋላ ሓደ ዝተፈፀመ ነገር ከምዘየለ ይገልፁ። እዞም ነበርቲ፡ እዞም ገዛውቲ ብዙሕ ታሪኽ ከምዘለዎ ብምርዳእ፡ እዚ ቅርሲ ናብ ወለዶ ክመሓላለፍ ይደልዩ። ይኹን እምበር፡ ኣብዞም ገዛውቲ ዝነብሩ ካልእ ኣማራፂ ብምስኣኖም ከምዝኾነ ይዛረቡ። ካልእ ኣማራፂ እንተረኺቦም ድማ እዚ ታሪኻዊ ገዛ ንምርካብ ፍቓደኛታት እዮም። በዓል ሞያ ሥነ-ህንፃን ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ዝኾኑን መምህር ፋሲል ጊዮርጊስ ድማ፡ " እዞም ጥንታውያን ገዛውቲ ካብ ዕንፀይትን ጭቃን እዮም ተሰሪሖም። ምስ ዘለዎም ዕድመን ኣሰራርሓኦምን እንትርአ እዞም ገዛውቲ ብዙሕ ክጾሩ ኣይኽእሉን። ይኹን እምበር፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብዞም ኣባይቲ ብርክት ዝበሉ መራሕቲ ስድራ ይነብሩ። እዚ ማለት ድማ ኣብ ዝኾነ ግዜ እዞም ገዛውቲ ፈሪሶም ጉድኣት ከብፅሑ ይኽእሉ" ብምባል ስግኣቶም ይገልፁ። ስለዝኾነ ድማ እዞም ነበርቲ ናብ ካልእ ኣከባቢ ብምቕያር ታሪኻውነት እዞም ገዛውቲ ምዕቃብ ከም ዘድሊ ገሊፆም። ኣብ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ፡ ኣብ ባህልን ቱሪዝምን ቁፅፅር ሓድግን ኢንቨንተሪን፡ መራሒ ጉጅለ ዝኾኑ ኣይተ ደርጄ ስዩም ብወገኖም፡ እቲ ቢሮ፡ ኣብታ ከተማ ንዝርከቡ ቅርስታት ሓለዋን ፅገናን ከምዝገብርን፡ ይኹን እምበር ምስ ዘለዎም ብዝሒ ጥንታውያን ኣባይቲ ብሓደ ግዜ ሓለዋን ምሕብሓብን ክካየድ ከምዘይከኣል ይዛረቡ። እቲ ቢሮ ኣብ ልዑል ስግኣት ሓደጋ ዝርከቡ ገዛውቲ ንምፅጋን ስራሕቲ ዲዛይን እናተዛዘመ ምዃኑ ሓቢሮም። ነዞም ገዛውቲ ንምሕዳስ ስራሕ ቅድሚ ምጅማሩ ግና ስራሕቲ ምፅራይን ንነበርቲ ተለዋጢ ገዛ ንምድላይን ነዊሕ ግዜ ከምዝወሰደ ገሊፆም።