ግዳያት መጥቃዕቲ ክልል ቤንሻንጉል፡ ናብ መንበሪኦም ንምምላስ ፈሪሖም
ኣብ ዝሓለፈ ሓሙስ 16 ጥቅምቲ በቆጻጽራ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ፡ ዞባ ካማሽ፡ ቀበሌ ሃሮ ዴዴሳ፡ ህይወት ዘጠፍአን ንብረት ዘዕነወን ጎንጺ ኣጋጢሙ። እቲ ጎንጺ መበገሲኡ ውልቀ ፅልኢ እዩ እኳ እንተተባህለ
ኣብ ዝተፈላላዩ እዋናት፡ ካብ ዞባ ምዕራብ ጎጃም፡ ብስራሕ ናብቲ ከባቢ ብምኻድ፡ መነባብርኦም ዝመስረቱ ተወለድቲ ክልል ኣምሓራን፡ ኣባላት ብሄረሰብ ጉምዝን፡ ውጥረታትን ጎንፅታትን ሓደሽቲ ዘይምዃኖም ዘረድኡ ግዳያት እቲ መጥቃዕቲ፡ ካብ ክልቲኦም ወገናት ሰባት ምሟቶም ይገልፁ። ካብ ሞንጎ እቶም መወትቲ ተወለድቲ ክልል ኦሮሞ ከምዝርከብዎም እውን ተሓቢሩ። ኣብ ፅባሕ እቲ ጎንፂ፡ ትካል መራኸቢ ሓፋሽ ክልል ኣምሓራ፡ ንሓላፊ ጉዳያት ኮሚዩኒኬሽን ክልል ቤንሻንጉል ኣይተ መንግስቱ ቴሶ ብምጥቃስ፡ ኣብ ዘዳለዎ ፀብፀፃብ፡ እቲ ዘጋጠመ ጎንፂ ብውልቀ ፅልኢ ዘጋጠመ እዩ ኢሉ ምፅብፃቡ ዝዝከር እዩ። ብ1977 ዓ.ም ካብ ከባቢ ከሰላ ስራሕ ንምድላይ ናብቲ ከባቢ ድሕሪ ምኻድ፡ ናብርኡ ኣብ ቀበሌ ደናባ ዝመስረተ ወዲ 36 ዓመት ባይህ ታፈረ፡ ብምኽንያት እቲ ጎንፂ ናይ ዝሞቱ 7 ሰባት ኣስከሬን ከምዝረኣየ ይዛረብ፤ እቶም መወትቲ ሽድሽተ ተወለድቲ ክልል ኣምሓራ እንትኾኑ፡ እቲ ሓደ ድማ ተወላዲ ጉምዝ እዩ። ባይህ ብዝበፅሖም መውቃዕቲ፡ ኣዝዮም ዝቖሰሉ፡ 8ን 11ን ዓመት ዝዕድሚኦም ደቁ፡ ኣብ ሓፈሻዊ ሆስፒታል ነቀምቴ እናሐከመ ዝርከብ እንትኸውን፡ ብፍላይ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት፡ "ናብ ሃገርኩም ክንምልሰኩም ኢና" ዝብል መፈራርሒ፡ ካብ ማሕበረሰብ እቲ ከባቢ ይስማዕ ነይሩ ይብል። እዚ መንፈስ እዚ ድማ ካብ ካልእ ከባቢ ኣብ ዝመጸኡ ሰባት፡ ጥቕዓት ንክፍፀም ምኽንያት ከምዝኾነ ይኣምን። ባይህ፡ "ኣብ ኩሉ እንዳ መሸታ፡ እንተባረርናኩም መንግስቲ መሊስኩም፡ ሕዚ ግና ዋጋኹም ክንህበኩም ኢና ይብሉና" ብምባል ንቢቢሲ ተዛሪቡ። " መንግስቲ ብረትና እንተመንጠለና እውን ኩናትን ካራን ኣለና ብምባል ይሕነዩልና። " ክልል ቤንሻንጉል ብመሰረት ሕገ መንግስቲ፡ " ነባር ህዝብታት" ብምባል ኣፍልጦ ዝሃቦም ብሄረሰባት በርታ፣ ጉምዝ፣ ሽናሻ፣ ማኦን ኮሞን እንትኾኑ፡ "ሓደሽቲ ሰፈርቲ" እዮም ምስ ዝበሃሉ ተወለድቲ ካልኦት ብሄራት ጎንፅታት እንትፍጠሩ፡ እዚ ፈላማይ ኣይኮነን። ኣብ 2006 ዓ.ም፡ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ተወለድቲ ክልል ኣምሓራ፡ ዝበፅሖም ካብ ዝነበረ ጥቕዓት ብምህዳም፡ ካብቲ ከባቢ ተማዘቢሎም፡ ኣብ ዞባ ምዕራብ ጎጃም፡ ከተማ ፍኖተ ሰላም ሰፊሮም ዝፀንሑ እንትኾኑ፡ ድሕሪ ግዜ ናብቲ ከባቢ ንክመለሱ ከምዝተገበረ ይዝከር። ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሚዩኒኬሽን ክልል ቤንሻንጉል ኣይተ መንግስቱ፡ እዚ ዝተፈጠረ ጎንፂ መልክዕ ብሄር የብሉን ዋላ እኳ እንተበሉ፡ ኣብ ሃሮ ደዴሳ ኣማሓዳሪ ቤተ-ክርስትያን ቅዱስ ገብርኤል ቀሺ እንኳሆነ ቸሬ ግና፡ "ኣብ ዘይንፈልጦ ጉዳይ ምድብዳብና፡ ናትና ወገን ኣይኮንኩምን ስለዝበሉ እዮም " ብምባል ንቢቢሲ ገሊፆም። ቀሺ እንኳሆነ ምስ ውላዶም ናብ ስራሕ ኣብ ዝኸድሉ ሰዓት፡ ድንገት ግዳይ እቲ መጥቃዕቲ ከምዝኾኑ እዮም ዝዛረቡ። ውላዶም ንህይወቱ ብዘስግእ መልክዑ ብዘጋጠሞ ከቢድ ሓደጋ ኣብ ሆስፒታል ይርከብ። ባይህ ነዚ መጥቃዕቲ ዘብፅሑ ኣካላት፡ ኣብ ህፃናት ከም ዘተኩሩ ይዛረብ፤ "ደቅኹም ኣብዚ ተወሊዶም ስለ ዝዓበዩ፣ ቋንቋ ጉምዝ ክኢሎም። ንሶም እዚ ኣይፈተውዎን፤ ቋንቋና ሰሪቕኹምና እዮም ዝብሉ።" ባይህን ካልኦት መሰልቱ፡ ተወለድቲ ክልል ኣምሓራን ኦሮሞን፡ መሬት ብምክራይ፡ ወነንቲ እቲ መሬት ምስ ዝኾኑ ተወለድቲ እቲ ከባቢ ዘፍረይዎ ፍርያት ብምክፋል ከምዝመሓደሩ እንትገልፅ፡ "ብመሰረት እቲ ውዕሊ ተስማዕሚዕና፣ ሽማግለ ገይርና ኢና ንሰርሕ፡ ውዕሊ ንውድእ። ውዕሊ ምስ ፈፀምና ድማ ናቶም ብፅሒት ንህቦም፡ ናትና እውን ንወስድ። እዚ እንትኸውን ግና፡ ተወላዲ ጎጃም፡ ኣብ ናትና ዓዲ መፅዩ ንምንታይ ይሕጎስ እዮም ዝብሉ" ይብል። ኣብ ሞንጎ ስራሕ ጎንፅታት እንትፍጠሩ፡ ብሽማግለታት ዓዲ እንተድኣ ዘይፍታሕ፡ ብኣማሓደርቲ ቀበሌን ዓድን ፍትሒ ንምርካብ ከቢድ ከምዝኾነ ይገልፅ። ቀሺ እንኳሆነ ቸሬ እውን፡ ኣብ ቀፀልቲ መዓልታት ከጋጥሞም ዝኽእል ነገር ክሓስቡ ኣይደልዩን፡ ሕዚ ሙሉእ ትኹረቶም ጥዕና ውላዶም ናብ ንቡር ንምምላስ እዩ። " ድሕሪ ሕዚ ዘሎ ኣምላኽ እዩ ዝፈልጥ። ስልኪ ደዊልና እንትንሓትት፡ ሕዚ እውን ብዙሓት ሰባት ኣብ ዱር ከምዘለዉ እዮም ዝነግሩና። ንክምለሱ ፈሪሖም፡ ብዘይ እኽለ ማይ....። " ባይህ እውን፡ ናብ ነቀምት ድሕሪ ምምፅኡ፡ ቀረባ ጎረባብቱ ሓዊሱ፡ ኣርባዕተ ሰባት፡ ክልተ ተወለድቲ ክልል ኣምሓራን ክልተ ሓቢሮሞም ዝሰርሑ ተወለድቲ ክልል ኦሮሞን፡ ብካራ ተወጊኦም ተቐቲሎም ከምዝተረኸቡ፡ ብስልኪ ካብ መሓዙቱ ከምዝሰምዐ ይዛረብ። ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ዘፍረዮ ንብረት ሙሉእ ብሙሉእ ከምዝተዘረፈ ዝዛረብ ባይህ፡ ናብ ክልል ቤኒሻንጉል ተመሊሱ ህይወቱ ዳግማይ ኣብቲ ክልል ንምምስራት ድሌት የብሉን። "ዝተረፈትኒ ነገር ኣኻኺበ፡ ህይወተይ ሒዘ ካብዚ ቦታ ክወፅእ እየ ዝደሊ።" ሓላፊ ጉዳያት ኮሚዩኒኬሽን ክልል ኣምሓራ፡ ኣይተ ንጉሱ ጥላሁን፡ ሎሚ መዓልቲ ኣብ ገጻት ፌስቡኮም ዝፀሓፍዎ ሓበሬታ ከምዝሕብሮ፡ በቲ ጎንፂ ህይወት ሸሞንተ ሰባት ዝጠፍአ እንትኸውን፡ ቁፅሮም ዘይተገልፁ መንበሪ ኣባይቲ እውን ተቓፂሎም እዮም። ነዚ ጥቕዓት ስዒቡ ፡ ሰራዊት ምክልኻል ሃገርን ፖሊስን፡ እቲ ኩነታት ንምርግጋእ እናሰርሑ ምዃኖምን፡ 11 ተጠርጠርቲ ኣብ ቀይዲ ከምዝወዓሉን ፅሑፍ ኣይተ ንጉስ ጥላሁን ይሕብር። ዋላ እኳ ኣመራርሓ ክልላት ቤኒሻንጉል ጉምዝን ኣምሓራን፡ እዚ ጎንፂ፡ውልቃዊ ፅልኢ እዩ ብምባል ኣቕሊሎሞ እንተነበሩ፡ እዚ ጉዳይ ብዕምቆት ክምርምርዎ ከምዝኾኑ ኣይተ ንጉሱ ገሊፆም። ኣመራርሓ ክልቲኦም ክልላት፡ ኣብቲ ከባቢ ናይ ምርግጋእ ስራሕ እናሰርሑ ከምዝኾኑን፡ ኣመራርሓ እቲ ክልልን መተሓባበርቲ ብኣዴንን፡ ህዝቢ ንምዝታይ ክሰርሑ ኣገንዚቦም። ካብዚ ብተወሳኺ፡ በቲ ጎንፂ ዘጋጠመ ጉድኣት ንምፅራይ፡ ኣብቲ ቦታ ዝተዋፈረ ጉጅለ እናፃረየ ምዃኑ ኣይተ ንጉሱ ገሊፆም።