ጥዕና፡ ቅርጥማት ዘለዎም ሰባት ኣብ እዋን 'ራህዲ' ዝያዳ ቓንዛ ይስምዖም
ከም ቅርጥማት ዝበለ ነዊሕ ግዜ ዝጸንሐ ጸገም ጥዕና ዘለዎም ሰባት፡ ራህዲ ዘለዎ ኣየር እንትህሉ፡ ዚያዳ ቓንዛ ከም ዝስመዖም ሓድሽ መጽናዕቲ ኣመልኪቱ።
ዛሕሊ ሕማም የበርትዕ'ዩ ዝብል ባህላዊ እምነት እንተሃለወ'ውን፡ ኩነታት ኣየር ንሕማም ዘለዎ ጽልዋ ኣመልኪቱ ዝተኻየዱ መጽናዕታት ውሑዳት'ዮም። ዩኒቨርሲቲ ማንችስተር፡ ብስልኪ ስማርት ኣቢሉ ካብ 2500 ሰባት ብመሰረት ዝኣከቦ ሓበሬታ፡ ናይ ቅርጥማት ሕማም ዘለዎም ሰባት ዋዒ ኣብ ዘለዎ ወይ'ውን ዕፍን ዝበለ ኩነታት ኣየር እንትህሉ ዝስምዖም ቓንዛ ከቢድ ምኻኑ ኣረጋጊጹ። ተመራመርቲ፡ እቲ ሕጂ ተረኺቡ ዘሎ ውጽኢት፡ ኣብ ቀጻሊ ንዝግበሩ መጽናዕታት፡ መበገሲ ክኸውን ይኽእል'ዩ ኢሎም ይኣምኑ። ሰባት፡ ኣብ እዋን ዛሕሊ ሸቕ ዘብል ስምዒትን ቅርጥማትን ተሰሚዑኒ ክብሉ ምስማዕ ዝተለምደ'ዩ። ገሊኦም፡ እቲ ቅርጥማት እንክጅምሮም፡ "ዛሕሊ ይመጽእ ኣሎ" ኢሎም፡ ኩነታት ኣየር ከተንብዩ ይኽእሉ። ይኹን'ምበር፡ ዝተፈላለየ ኩነታት ኣየር ኣብ ሕማም ዘለዎ ጽልዋ ሳይንሳዊ ብዝኾነ መገዲ ምርምር ብምክያድ ምንጻር፡ ዘጸግም ክኸውን ይኽእል'ዩ ይብሉ ተመራመርቲ። እዚ ሓድሽ መጽናዕቲ ኣብ መላእ ብሪጣኒያ ዝተኻየደ ኮይኑ፡ ቅርጥማት፣ ከቢድ ሕማም ርእሲ [ማይግሪን]፣ ምስ መትኒ ዝተትሓሓዘ ጸገም ዘለዎም 2500 ሰባት ኣሳቲፉ። ካብ ሓደ ክሳብ 15 ኣዋርሕ፡ መዓልታዊ ዝስምዖም ናይ ቓንዛ ስምዒት፡ ኣብ ዘለውሉ ብስልኮም ሓበሬታ ክስንዱ ብምግባር ተኻይዱ። ብመሰረት እዚ፡ ጣቓን ንፋስን ዝበዝሖ ኩነታት ኣየር ምስ ዝህሉ፡ ብ20 ሚኢታዊት ክብ ዝበለ ስምዒት ሕማም ከም ዝፍጠር ክግንዘቡ ክኢሎም። ዛሕልን ዕፍን ዝበለን ምስ ዝኸውን ድማ፡ ከቢድ ቓንዛ ይፍጠር፡ ይኹን'ምበር፡ እዚ ሕማም ምስ ዝናብ ኮነ ዋዒ ዘተኣሳስር ነገር የብሉን። እዚ ዩኒቨርሲቲ ማንችስተር ዘካየዶ መጽናዕቲ ዝመርሐ ፕሮፌሰር ዊል ዲክሰን፡ "ካብ ግሪካዊ ሊቅ ሕክምና ሂፖክራተስ ጀሚሩ፡ ኩነታት ኣየር ንቅርጥማት ዘለዎም ሰባት ጽልዋ ከም ዘለዎ ይእመን ነይሩ" ኢሉ። "ቅርጥማት ካብ ዘጸግሞም ሓደ ስልሲት ሰባት፡ ኩነታት ኣየር ኣብ ቅርጥማቶም ጸቕጢ ከም ዘሕድር ይኣምኑ" ብምባል ይገልጽ። ኣብ ዓዲ ኢንግሊዝ፤ 10 ሚሊዮን ዝኾኑ ሰባት፡ ብሕማም ቅርጥማት እንትሳቐዩ፡ መብዛሕትኦም ኸቢድ ስቓይን ቓንዛን የሕልፉ።