ኣብዪ ኣሕመድ፡ "ካብቲ ግንባር [ኢህወዴግ] ክወጽእ ዝደሊ እንተልዩ፡ ክወጽእ ይኽእል'ዩ"
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ካብ ክልላት ሃረር፣ ቤንሻንጉል ጉሙዝ፣ ጋምቤላ፣ ዓፋርን ሶማልን ምስ ዝመጹ ክፋላት ሕበረተሰብ ኣብ ዝነበሮ ዘተ፡ ሓደ ጥንኩር ሃገራዊ ሰልፊ ክምስረት ኣለዎ ዝብል ዘረባ ኣስሚዑ።
ኩሉ ኢትዮጵያዊ ማዕረ ዝዘራረበሉ፣ ዝውሰነሉ፣ ድምጹ ዘስምዓሉ ስርዓት ንምፍጣር ጻዕሪ ይግበር ኣሎ'ውን ኢሉ። እዚ ናይ ውህደት ሓሳብ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ክፍጸም ዝኽእል ግብራዊ ዘረባ ድዩ? እናበሉ ብዙሓት ይካትዑ ኣለው። ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ቤት ጽሕፈት ኢህወዴግ ኣቶ ሳዳት ነሻ ግን፡ ኢህወዴግ ሓደ ውሁድ ሰልፊ ክኸውን'የ ምባሉ ጭቡጥ ምዃኑ ንቢቢሲ ተዛሪቡ። "ኢህወዴግ ብኣርባዕተ ብሄራዊ ውድባት ቆይሙ የገልግል'ዩ ዘሎ" ዝበለ ኣቶ ሳዳት፤ እቶም ኣሓት ውድባት፡ ተመሳሳሊ ፕሮግራም ስለ ዘለዎም፡ ኣብ ልምዓት፣ ሰላምን ዲሞክራስን ብሓባር እናሰርሑ ስለ ዝመጽኡ፡ ናብ ሓደ ሃገራዊ ሰልፊ ንምስግጋር ዘጸግመሎም ነገር የለን ኢሉ። ኣቶ ሳዳት ከም ዝብሎ፡ ኢህወዴግ ውሁድ ኣርባዕተ ውድባት ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብካልኦት መሓዙት ውድባት'ውን ዚያዳ ተጠናኺሩ ንክቕጽል፡ እዚ ናይ ምውህሃድ ሕቶ ብተደጋጋሚ ክቐርብ ጸኒሑ'ዩ። ኢህወዴግ፡ ካብ ግንባር ናብ ሰልፊ ክሰጋገር ኣለዎ ዝብል ሕቶ ድማ፡ ናብ ጉባኤ እቲ ግንባር ቐሪቡ ብፍላይ ኣብ መበል 11 ውድባዊ ጉባኤ ኢህወዴግ፡ ኣንፈት ተነጺርሉ እዩ ድማ ይብል። ኣይተ ሳዳት፡ ዋላኳ ኣባል ውድባት ኢህወዴግ "ተመሳሳሊ ፕሮግራም ስለዘለዎም ንውህደት ኣይከጸግመሎምን" እንተበለ፤ ኣብ መንጎ እዞም ንኢህወዴግ ዘቖሙዎ ውድባት ካብ ቀረባ እዋነናት ጀሚሩ ስምምዓት ከምዘየለ እዩ ዝዝረብ። ከምዚ ዓይነት ኣፈላላይት እንከለዉ፡ ብኸመይ እዩ ኢህወዴግ "ሓደ ውሁድ ሃገራዊ ሰልፊ" ክኸውን? ዝብል ሕቶ ንኣቶ ሳዳት ቐሪብሉ። "ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ዝተለመደ ኣሰራርሓ ኣሎ፤ እቲ ግንባር ናይ ቃልሲ ግንባር ስለዝኾነ፡ እተን ንኢህወዴግ ዘቖማ ብሄራዊ ውድባት ዝተፈላለየ ሓሳብን ክትዓትን የቕርባ'የን። ኢህወዴግ ግን እዚ ከም ኣፈላላይ ኣይርእዮን" ዝብል ምላሽ ሂቡ። ኣርባዕቲኦም ኣሓት ውድባት ብሓሳብ ዝተፈላለዩ'ዮም ተባሂሉ እንተተወግዐ'ውን፡ ኢህወዴግ ከምዚ ዝበለ ገምጋም ከም ዘይብሉን፤ ኣብ ፈጻሚት ስራሕ ኮነ ኣብ ቤት ምኽሪ ኣፈላላይ ፈጢሮም ዝወጽእሉ ግዘ ከም ዘየለ'ዩ ኣቶ ሳዳት ዝዛረብ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ናብ ሓደ ውሁድ ሃገራዊ ሰልፊ ንምምጻእ ዝዓግት ነገር ኣሎ ተባሂሉ ኣይተገምገመን ዝብል ምላሽ ይህብ። ዘይሰማምዕሉ ኣጋጣሚ እንተተፈጢሩኸ? ኣቶ ሳዳት ነሻን "ምኽንያታዊ ኮይኑ ካብቲ ግንባር ክወጽእ ዝደሊ ውድብ እንተሃልዩ ክወጽእ ይኽእል'ዩ፤ ኮይኑ ግን፡ ዝወጽእ ውድብ ክህሉ'ዩ ኢልና ኣይንሓስብን" ይብል። ኢህወዴግ ናብ ሓደ ሃገራዊ ሰልፊ ምስግጋሩ፡ መሰረታውን ብመጽናዕቲ ዝተመለሰን'ዩ ዝብል እቲ ሓላፊ፡ ኩሎም ብሄራዊ ውድባት ተዛትዮም እንተጽድቕዎ፡ ኣብ ኣብያተ ጽሕፈት መንግስቲ ዝተጀመረ ለውጢ ኣብ ኢህወዴግን'ውን ኣብ ሽም፣ ኣወዳድባ ለውጢ ይሃሉዎ ኣይሃልዎ ዝብል ሽዑ ክምለስ'ዩ ኢሉ፡ ለውጢ ሽም ከም ዝህሉ ብምምልኻት። እቲ ዝተጠቐሰ መጽናዕቲ ገና ይውገን ዘሎ እንትኾን፡ ኣብ መወዳእታ እዚ ዓመት ናብ ዘተ ክቐርብ'ዩ ተባሂሉ። እዚ ሓሳብ ግን መዓዝ'ዩ ተበጊሱ? ኣቶ ሳዳት ከም ዝብሎ "እቲ ሓሳብ ኣብ ሓንቲ ለይቲ ዝበቖለ ኣይኮነን። ብተደጋጋሚ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻትን ጉባኤታትን ኢህወዴግ ክለዓል ዝጸንሐ ሓሳብ'ዩ። "ዝደንጎየሉ ምኽንያት ግን፡ ብመጽናዕቲ ክምለስ ስለ ዘለዎ'ዩ" ዝበለ እቲ ሓላፊ፤ ካብ ሓደ ግንባር ናብ ውሁድ ሰልፊ ክንሰጋገር ኣለና ዝብል ጉዳይ፡ ኣብ መበል 11 ጉባኤ እቲ ግንባር ብትሪ ከም ዝተልዓለ ይዛረብ። "ኩሎም ኣባላት ነዚ ሓሳብ ኣልዒሎሞ'ዮም፤ ሕጂ ዘሎ ኩነታት ግን ኣርባዕቲአን ውድባት ጥራሕ ዘይኮና፡ ኣጋር ውድባት'ውን ክንሕወስ ኣለና ዝብል ሕቶ የልዕላ ነይረን'የን" ኢሉ ኣቶ ሳዳት። እቲ ውህደት "ንምንታይ እዩ ሕዚ ኣድልዩ?" ንዝብል ሕቶ እንትምልስ ድማ፤ ኢህወዴግ ጥንኩር ሰልፊ ኮይኑ መሪሕ ክኸውን ዘኽእሎ ዓቕሚ ሰብ ንምዕባይ ዝዓለመ ምዃኑ ይዛረብ። ይኹን እምበር፤ ነዚ 'ውህደት' ኢህወዴግ ብጥርጣረ ዝረኣይዎ እውን ኣይተስኣኑን። ኣንጻር እቲ ፌደራላዊ ስርዓት ንዝእለም ዘሎ ውዲት፡ ከም ቅድመ ኹነት ዝመጸ እዩ ኢሎም ዝኣምኑ ኣለዉ። ኣእተ ሳዳት ግን፡ ኩሉ ሓበራዊ እጃም ዘበርክተሉ ክኸውን ዝተሓሰበ እምበር ኢህወዴግ ኣብቲ ፌደራላዊ ስርዓት ዝፈጥሮ ለውጢ የለን እዩ ዝብል። እቲ ግንባር ናብ ሓደ ሰልፊ ምምጻእ ማለት ድማ ኣሃዳዊ ስርዓት ክመጽእ'ዩ ምስ ዝብል ሓሳብ ኣይራኸብን ክብል ይሙግት። ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ዶክተር ፍስሃ ሃፍተጽዮን ግን፡ "ናብ ውህደት ቅድሚ ምኻዱ ብዙሓት ክስርሑ ዝግብኦም ዕዮታት ኣለው" በሃሊ እዩ። እንተውሓደ ኣብ ቀንዲ ዓንዲታት እቲ ግንባር፤ ኣብ ሕገ መንግስቲ፣ ስራሕቲ ልምዓት ተመሳሳሊ ወይ'ውን ዝጸጋጋዕ ርድኢት ትጽቢት ከምዝግበር የብርህ። "እዚኦም ከይተማልኡ ናብ ውህደት ንምኻድ ዝግበር ጻዕሪ ዕውት ክኸውን'ዩ ዝብል እምነት የብለይን" ዝብል ዶክተር ፍስሃ፡ ኣብ ዙርያ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት'ኳ ስምምዕ ከም ዘየሎ ጸሓይ ዝወቕዖ ሓቂ'ዩ ይብል። "ኣብ ውሽጢ ኣባላት እቲ ግንባር ዘለው ሰባት፡ ዝቀራረብ ወይ ሓደ ዓይነት ቅዋም ከም ዘይብሎም ቅሉዕ'ዩ" ዝብል ዶክተር ፍሰሃ፡ ከም ግንባር ተቐራራቢ ቅዋም ከይሓዝካ፡ ናይ ደምበ ምትሕውዋስ እናሃለወ 'ንወሃሃድ' ምባል ባዕሉ እወንታዊ ከም ዘይኮነ የረድእ።