ፖሊስ ደቡብ ኣፍሪቃ ንስደተኛታት ካብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ሰጒጎም
ፖሊስ ርእሰከተማ ፕሪቶርያ፡ ነቶም ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ትካል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዓስኪሮም ዝቐነዩ ስደተኛታት ብሓይሊ ካብቲ ቦታ ኣልዮሞም።
እቶም ቆልዑን፡ ደቂኣንስትዮን ዝርከብዎም ስደተኛታት፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናብ ሳልሳይ ሃገር ከሰጋግሮም ንምጥላብ'ዮም ኣብ ኣፍደገ ናይቲ ቤት ጽሕፈት ሰፊሮም ጸኒሖም። ንሳቶም፡ ካብቲ ኣብታ ሃገር ክፍጸም ዝጸንሐ፡ ኣንጻር ስደተኛታት ዝቐንዐ መጥቃዕትታት ርእሶምን ቤተሰቦምን ንምድሓን ናብቲ ቦታ ከምዝመጹ ተዛሪቦም። ትማሊ፡ ኣብ ልዕሊ ገለ ካብኣቶም፡ ብሓይሊ ናብቲ ቤት ጽሕፈት ኣቲኹም ብምባል ክሲ መስሪትሎም ነይሩ'ዩ። ኣብ ከተማ ኬፕታውን'ውን፡ ዕግርግር ከምዝነበረን፡ ሊቀ-ጳጳስ ኣንግሊካን ቤተ-ክርስትያን ከም ዝቖሰለን ጸብጻባት ካብታ ከተማ ሓቢሮም። ሃለዋት ስደተኛታት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ከመይ ይመስል? ሓደ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ፕሪቶርያ ብምውካል ዝጣበቕ ዘሎ ተኽሉ ሰሎሙን ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ "እቲ ስደተኛ ኣብ ዝኾነ ቦታ ምስ ደቡብ ኣፍሪቃውን ተሓዊሱ ክነብረሉ ኣብ ዘይክል ኩነታት ስለዝበጽሐ፡ ምኽንያቱ የጥቅዕዎ ስለዘለዉ፡ እቲ ስደተኛ ወይ ሳልሰይቲ ሃገር ድለዩልና፡ ወይ ከኣ ኣብዚ ዓዲ ብውሕስ ንነብረሉ ባይታ ፍጠሩልና'ዩ ዝብል ዘሎ" ብምባል ንጠለባት ናይቶም ስደተኛታት የብርህ። ኣቶ ተኽሉ፡ ካብ 2005 ጀሚሩ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ዝጸንሓለን ሓያሎ ዓመታት፡ ኣብ ኣካሉን ንብረቱን ተደጋጋሚ መጥቃዕቲታትን ዝመታን ከም ዘጋጠሞ'ውን ይዛረብ። "ካብ 2008 ጀሚሩ፡ ክሳብ ሕጂ፡ ን11 ዓመት፡ ኣብ ዓመት ብውሕዱ ካብ ሰለስተ ክሳብ ኣርባዕ ግዜ፡ ኣንጻር ወጻእተኛታት፡ ብፍላይ ከኣ ኣንጻር ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ዝግበር መጥቃዕቲ'ዩ። "ሓደ ካብኦም ኣነ'የ፡ ሰለስተ ግዜ ድኳነይ ወሲዶሙለይ። ንኣብነት ኣብ 2009 ድኳነይ ተዘሚቱ ነይሩ፡ ኣብ 2016 ከምኡ፡ ኣብ 2015 እዉን ከምኡ ኣጋጢሙኒ" ክብል ነቲ ዝወረዶ ዝምታ ዘርዚሩ። ብዘይካ'ዚ፡ ሓሙሽተ ግዜ ኣብ ኣካሉ መጥቃዕቲታት ከም ዝወረዶን፡ ኣብ ሓደ እዋን'ውን ተጨውዩ ከም ዝነበረን ንቢቢሲ ተዛሪቡ። እቲ ምስ ብዓልቲ ቤቱን፡ ክልተ ደቁን ኣብ ከተማ ፕሪቶርያ ዝነብር ኣቶ ተኽሉ፡ በቲ ዝወርዶ ቀጻሊ መጥቃዕቲታት፡ ዝመታን ምፍርራሕን ኣብ ከቢድ ስግኣት ከም ዝርከብ'ዩ ዝገልጽ። እቲ ብፍላይ ኣንጻር ጸለምቲ ወጻእተኛታት ዝካየድ መጥቃዕቲታት፡ ብቐጻሊ ዝፍጸም ምዃኑ ተመራመርቲ ጉዳያት ስደተኛታት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ የረድኡ። ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ነቶም ዝተቐበለቶም ስደተኛታት ዝኾነ ይኹን ቁጠባዊ ደገፍ ኣይትገብረሎምን'ያ። እቲ ዝወሃቦም ናይ ሓተትቲ ዕቑባ ወይ ስደተኛታት መንበሪ ወረቐት ክሰርሑ ዘፍቅድ ኮይኑ፡ ባዕሎም ፋሕተርተር ኢሎም ክነብሩ'ዮም ዝኽእሉ። ይኹን እምበር፡ እቲ ዝፈታትንዎ ናኣሽቱ ናይ ንግዲ ታካላት ግዳይ ዝመታታት ስለዝኸውንን፡ ኣብ ቀጻሊ ስግኣት ስለዝነብሩን ተረጋጊኦም ከይነብሩ ጌርዎም ኣሎ። እቲ ዝወሃቦም መንበሪ ወረቐት ንባዕሉ ግዝያዊ ብምዃኑ፡ ብቐጻሊ ከሐድስዎ ይግደዱ። ንከሐድስዎ'ውን ሰብመዚ ስደተኛታት ብቐጻሊ ገንዘብ ከም ዝሓትዎም ስደተኛታት ከማርርሉ ዝነብሩ ጉዳይ'ዩ። ሓደ ስደተኛ፡ ወግዓዊ ዕቑባ ምስ ረኸበ ኣብ ኣርባዕተ ዓመት ዝሕደስ መንበሪ ይወሃቦ ነይሩ፡ ኣቶ ተኽሉ ከም ዝብሎ ግን፡ ካብ 2016 ጀሚሩ ናብ ሓደ ዓመትን ትሕቲኡን ተመሊሱ ኣሎ። "ንሰሙን ዝህብዎም'ውን ኣለዉ ኣብዚ ግዜ'ዚ። 96 ካብ ሚእቲ ስደተኛ ኣይኮነን ኢሎም፡ ሕራይ፡ ነቲ ካብ 2016 ጀሚሩ ተቐቢልናዮ ዝበልኩሞ ኣርባዕተ ሚእታዊት ተቐቢልኩሞ እንተኾንኩም ኣርእዩና ብኣሃዝ ኢልናዮም ከርእዩና ግን ኣይከኣሉን" ይብል ኣቶ ተኽሉ። እቶም መብዛሕትኦም ኣብ ንግዳዊ ንጥፈታት ተዋፊሮም መነባብሮኦም ክመርሑ ዝፍትኑ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ግዳይ ናይቲ ብጸለምቲ ደቡብ ኣፍሪቃውያን ዝፍጸም ዝምታን መጥቃዕትን ምዃኖም ይፍለጥ። ቁጠዐ ስደተኛታት ኣብ ከተማ ኬፕታውን ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፡ ኣብ ከተማ ኬፕታውን ዝርከብ ኣብ ስደተኛታት ተዓቚቦሙሉ ዘለዉ ቤተክርስትያን ምብጻሕ ዘካይድ ዝነበረ ሊቀ-ጳጳስ ኣንግሊካን ቤተ ክረስትያን ብዝወረዶ መጥቃዕቲ ቆሲሉ። ኣባል ኮሚሽን ሰባዊ መሰላት ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ረቨርንድ ክሪስ ኒሰን፡ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብቲ ዝነበረ ዕግርግር ሊቀ-ጳጳስ ኬፕታውን ታቦ ማኾባ ኣብ ርእሱ ከም ዝተሃርመ ገሊጹ። "ኣብ ቅድሚት ኢና ኔርና፡ ገለ መራሕቶም ድማ ሃንደበት ከጥቅዑና ጀሚሮም... ብሓይሊ ኣውዲቖሙና፡ ሽዑ እቲ ሊቀ-ጳጳስ ኣብ ርእሱ ተሃሪሙ" ኢሉ። ልዕሊ 200 ዝኾኑ ስደተኛታት፡ ኣብ ማእከል ከተማ ኬፕታውን ኣብ ዝርከብ ቤተ-ክርስትያን ሜቶዲስት ንሓያሎ ሳምንቲ ተዓቚቦም ዝርከቡ'ዮም። ቁጠዐ ኣብ ገጹ ዝረአ ዝነበረ ሓደ ካብቶም ስደተኛታት፡ ንሓደ ማዕከን ዜና ናይታ ሃገር ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ "ከም ጎሓፍ ኢና ንረአ ዘለና" ክብል ኣማሪሩ። "ሰባት ኢና፡ ዕቑባ ደሊና ኢና መጺእና... ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት፡ ኮሚሽን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ'ዩ" ክብል ቁጠዑኡ ገሊጹ። ንሳቶም፡ ካብቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ደቡብ ኣፍሪቃ ኣንጻር ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ዝፍጸም መጥቃዕትታት ሃዲሞም ከም ዝመጹ'ዮም ዝዛረቡ። ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኣብታ ከተማ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ትካል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዓሲኪሮም ድሕሪ ምጽናሕ፡ ፓሊስ ብሓይሊ ከም ዝበተኖም ይዝከር። ምሕዝነት ስደተኛታት ዝተባህለ ማሕበር፡ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ተራኡ ክጻወት ተማሕጺኖም።