Ǹǹkan márùn ún nínú ilé tó lè ṣe ikú pa ni
Yoruba bọ wọ ni a kii joko sile ka fi ọrun yin. Amọ ṣa ti ọrọ ba kan awọn nnkan elo kan ninu ile, ọpọ lo ti fi nnkan to ju ọrun yin lọ.
Efin to n jade latara ẹrọ amunawa ti ran ọpọ lọ si ọrun Koda ẹmi ti bọ latara lilo awọn nnkan wọnyii. Losu kẹjọ ọdun yii ni a gbọ iroyin awọn ẹbi kan nilu Port Harcourt ti wọn dero ọrun latara bi eefin ẹrọ amunawa ṣe ṣeku pa wọn. Wọn ṣe aajo ki wọn ri ina tan lẹyin igba ti ina ọba lọ, lọrọ ba di mo ha mọ. Ajalu kanna tun waye nipinlẹ Osogbo lọjọ kọkandinlọgbọn Osu kọkanla nibi ti eniyan mẹta ninu idile kan to n gbe ni agbole Olorisaoko ni Osogbo ni Ipinlẹ Osun gbẹmii mi. Eefin ẹrọ amunawa lo pa sajẹnti ọlọpaa to jẹ́ olori ẹbi naa ati awọn ẹbi rẹ. Lọdun 2014, ajọ aladani kan ti orukọ rẹ n jẹ 'Good Governance Initiative' so pe o to ẹgbẹrun lọna ọgọrun eeyan to salabapade iku ojiji lọwọ eefin. Ṣugbọn kii ṣe eefin ẹrọ amunawa nikan lo n ṣe ijamba fun ẹmi ninu ile. Akọṣemọṣẹ oniṣegun kan to mọ nipa iṣẹlẹ pajawiri Dokita Anthony Mgbolu sọ pe ti afẹfẹ buruki ba file wọ inu ọna ọfun lọ ,yoo sẹ akoba fun ọpọlọ ti eleyii yoo si mu ki ẹni naa ma le mi mọ. O salaye awọn nnkan maarun to yẹ ki asọra pẹlu bi a ti ṣe n lo wọn ninu ile. Ogun apakokoro (Insecticide) Fifin oorun awọn ogun apakoro paapa ju ti ẹfọn ninu ile le sakoba fun ara Lai pẹ yii la gbọ iroyin bi awọn ọmọ mẹta kan ṣe di ero ọrun lẹyin ti iya wọn fin ogun apẹfọn sile. Eefin ti awọn ọmọ naa fin si imu lo ṣeku pa wọn. Dokita Anthony ṣalaye pe kẹmika to wa ninu ogun apẹfọn ti orukọ rẹ n njẹ "Organophosphate" buru pupọ ti o si ma n ṣe akoba fun ẹni to ba ba ṣe alabapade. O sọ pe "Ọpọlọpọ awọn ogun apakokoro ti wọn n ta ni ọja kọ lo yẹ ki a maa lo ninu ile. Wọn ṣe awọn miiran fun lilo ninu oko ni'' Eefin ẹrọ amunawa Ọpọ mọlẹbi ni efin ẹrọ amunawa ti to si inu ibanujẹ Carbon monoxide lorukọ ti awọn oloyinbo n pe eefin ti o ma n jade lati inu ẹrọ amunawa. ''Bi ẹni wi pe ara ran bọmbu lọwọ ni ti eeyan ba fin in si imu'' Dokita Anthony tun sọ wi pe ''ti eeyan ba mi afẹfẹ yi to yẹ ki a ma mi sita sinu, a maa ṣokunfa iku'' Afẹfẹ Idana gaasi Afẹfẹ gaasi idana le mu ina dida ya amọ o le yara pa eeyan O ṣeeṣe ki eefin rẹ naa ṣe iku paniyan ninu ile. Ona ti o le gba se eleyi kii sẹ ki o gbana ṣugbọn ti eeyan ba fin in si imu, Dokita Anthony wi pe ''o le fa iku ti eeyan ko ba tete ri atẹgun aafin simu lasiko.'' Oda ikunle(Paint) Bi eeyan ba wọ inu iyara ti wọn ṣẹṣẹ kun lọda lewu Igbiyanju eeyan lati fi ọda pa oju ile naa a maa ṣokunfa ijamba ninu ille gẹgẹ bi alaye Dokita Anthony. ''Eyi a maa je aburu ti a ba joko sinu ile ti wọn ṣẹṣẹ kun tan ti a si n fin eefin rẹ simu'' Kemika kan wa ninu oda tuntun to jẹ wi pe o le fa iku ti eeyan ba fa si imu. Epo ti a ba gba lori ina Epo pupa Iru efin epo ti a ba gba lori ina ni aye idana ti efin rẹ si gbalẹ kan le ṣe akoba fun ẹmi. ''Iru awọn to ba ni aisan ''asthma'' ko gbọdọ fin eefin yii simu bi bẹẹ kọ, o le ṣe akoba fun wọn'' Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: