'Keenyaan filannoo irra-deebii amanamaa ta'e gaggeessuu hin dandeessu'
Keenyaan torban kana keessa filannoo amanamaa irra deebiin geeggeessu akka hin dandeenyee, qondaalli ol'aantu Komishinii Filannoo Keenyaa (IEBC) BBC'tti himaniiru.
''Gara biyyakootti deebi'uuf nageenyi gahaan natti hindhaga'amu,'' aadde Roosiliin Akoombee. Roosaliin Akoombee, IEBC'n ''dhiibbaa'' siyaasa jala waan jiruuf, waliigaltee irra gahuus ta'e murtii kammiyuu taasisuu hin dandeenye jedhu. Wayita ammaatti Ameerikaatti kan argamtu Akoombeen, wayita Keenyaa keessa turteetti adeeffanno argatteen achi jiraachuuf nageenya isheetiif yaadda'u dubbattee jirti. Hogganaan paartii mormituu Raayilaa Odiingaa torbee darbe dorgommii filannoo irra deebiin Onkolooleessa 26 geggeefamuu irratti akka hin hirmaannee beeksisuun isaanii ni yaadatama. Manni murtii olaanaa biyyattii bu'aa filannoo Hagayya 8 geggeefamuun Pireezidaant Uhuuruu Keenyaataan mo'usaa kan ittiin labsamee ture haqee ture. ''Filannoon irra-deebii amanamaan ni gaggeefamaa? Tasumaa ta'u hin danda'u,'' Jechuun Addee Akoombeen BBC Sagantaa Newsday'tti himtee jirti. ''Dogoggoorri qondaaltonni filannoo kanaan dura raawwatan ammas irra deebi'amuu mala.'' Niiw Yoork irraa akka ibsiteetti, Koomishinii Walabaa Filannoo fi Daangaa (IEBC) keessatti jijjiirama gochuuf hin dandeenye jettee jirti. Miseensoonni Komishinichaas dhiibbaa siyaasaa jala ta'uun osoo dhimmoota garagaraa irratti hin mari'atiin sagalee keennaa turan. Komishinarootaa fi hojjetoonni IEBC kan biroon warra siyaasaa fi hiriirtoota mormii geggeessaniin doorsisi irra gaha, jechuunis dubbatti. Mataa isheeyyuu bakka hin beekamne irraa doorsiisi hedduun ishee qaqqabuun irraa kan ka'ee hojii gad dhiisuuf dirqamu dubbatti. ''Soodaan akka amma sodaadhe gonkumaa biyya kiyya keessatti natti dhagahamee hin beeku.'' Gara fuula duraattis, gara biyyaatti deebi'uuf nageenyi akka itti hin dhagahamne illeen eertee jirti. Dhimma kana ilaalchisee IEBC'n hanga yoonaatti yaada hin keennine. Ilaalcha Filannoo irratti jiru Uhuuruu keenyaataa filannoo Hagattatiin %54n motanii turan, atta IEBcn jedheetti Odiingaa, hogganaan paartii mormituu, NASA, torban darbe ''Gama IEBC'tiin akkaataa itti hojjetaniifi hojjetoota isaa irratti jijjiirama tokko illee gochuuf fedhii akka hin qabne hubaneerra,'' jedhaniiru. ''Akka haalli jiran mul'isanitti, filannoon Onk 26 geeggeefamuuf deemuu kan duraa caalaa badaadha.'' Odiingaan torbeewwan muraasa darbanii jalqabee IEBC irratti mormii wal-irra-hin cinne akka godhamu qindeessuun isaanii ni yaadatama. Haaluma walfakkaataan, Keenyaataan immoo filannoo haaraa akkaataa saganteefameetti geggeeffamuuf jiru irratti akka qooda fudhachuuf qophii ta'an dubbatu. ''Gara filanno deemuuf rakkoo tokko iyyu hin qabnu. Yeroo darbe irra kan caaluu sagalee akka argannu ni beekna.'' ''Uummanni mirga geggeesaa isaa filuu akka qabuu itti himaa jirra. Geggeesitoota isaanii filachuuf mirga sharafamuu hin dandeenye qabu,'' jedhu Keenyaattaan. Akka Koomishinii Filannoo biyyatiitti Keenyaattaan sagalee caalmaa mil 1.4 -yookaan waligala sagalee %54 argachuun filannoo Hagayya 8 geggeeffame mo'ataniiru - mormituun isaanii Odiingaa sagalee waligalaa %45 qofa argatani.