'Beekamtiin argadhe hojii tola-ooltummaa itti jirutti na cimsa' - Dr Obsaa Hasan
Dr Obsaa Abdallaa Hasan Baha Oromiyaa, Harargee Bahaa magaalaa Baddannootti dhalate. Amma kutaa saddeetiitti achiitti erga baratee booda, karaa Keeniyaarraan gama Ameerikaa seene.
Yeroo sanatti maatiin isaa sababii siyaasaaf biyyaa akka baqatan kan himu hakiimni kun, hojii jiruu namaa wayyeessu hojjachuuttiin gammaduu hima. Dhiheenyammoo biyya waggoota 20 darbaniif biyya isaa taasise Ameerikaatti beekamtii argateera. Kunis, hojii tola ooltummaa biyya Ameerikaa kutaa bulchiinsa Minesootatti dalageef akka ta'e BBC'tti hime. Barana baqattoota kudhan bulchiinsa Minesotaatti beekamtiin kennameef keessaa dhalattoonni Oromoo lama jiru; Dr Hasanii fi Aadde Ruufoo. Bal'inaan maal hojjatee akka beekamtii argate Dr. Obsaan BBC waliin turtii taasiseera. Ganna 20'f Ameerikaa kan jiraate Dr. Obsaan Minesotaatti Dippaartimantiin Tajaajila Namoomaa fi Buqqaatota Deebisanii Qubsiisuu hojii hojjeteef beekamtii kenneef. Beekamtiin kun 'Outstanding refugee Award' akka jedhamuufi kana durallee dhalattoonni Itoophiyaa argatanii akka beekan hima. Beekamtiin kunis hojii tola - ooltummaa fayyaafi deeggarsa hawaasummaa itti jirutti na cimsa jedhee amana. ‘’Yeroo weerara Covid-19 kanatti hawaasa cinaa dhaabbachuun beekamtii argachuun koo caalatti na cimsa’’ jechuun BBC'tti hime. Dr. Obsaan hakima ganna 37 yoo ta’u, bara faranjootaa 1999 Ameerikaa seene. Yeroo sanarraa qabe bulchiinsa Ameerikaa Oromoon kumaatamni keessa jiraatu, Minesotaa jiraataa jira. Dargaggummaasaatii qabees baqattoota aadaa fi afaan biyyaattii hin beekne deeggaruurratti hojjachaa akka ture dubbata. Dr Obsaan kana badhaasa 'Outstanding refugee Award' jedhuufi tola - ooltummaan fudhate Ogummaa hakiimaa Ameerikaatti baratee akkuma xumureen, iddoowwaan garagaaraatti tola ooltummaan tajaajila ogummaa fayyaa kennuu eegale. Iddoo inni tajaajila tola ooltummaa barateen kennu himu keessaa tokko kilinika magaalaa Biruukiley Paark jedhamutti argamtudha. Kilinika kanatti namoota inshuraansii wabii fayyaa hin qabnetu gargaarama. Kilinika tolaa tajaajila kennu kana hakiima lammii Taanzaaniyaa Dr Naatanii jedhamutu hundeesse. Hakiima dhalataa Taanzaaniyaa kilinika tola ooltummaa hundeesse kana utubuufi hojii tola ooltummaa hojjechuu eegalee jedhe. Cinaattis ogeeyyiin biroos akkumasaatti tajaajilaa tolaa akka kennaan jajjabeessuun netiworkii uumee hojjatera. Sana booda, kilinika biraa haaraa (primary care clinic) jedhamu hundeesse hawaasa Oromoo Ameerikaatti baqatan caalaatti tajaajila akka jiru hime. Lammiileen ala jiran hundi aadaafi afaan biyya Ameerikaa beeku jechuun ni rakkisa. Wallaalurra darbees kanneen rakkatan waan jiraniif warri rakkatan kilinika hundeessetti gargaarsa akka argataa jiran dubbata. ''Aadaaleen tokko tokko giirdoo (barrier) ta'e namni akka sirnaan hin gargaaramne ta'a. Kunis Afaan wallaaluu ta'a,'' jechuun namoonni Afaan ofiin tajaajila fayyaa akka argataa jiran hima. Baqattoonni maal irraa baru? Dr Obsaan lammileen Oromoo biyya hambaa jiraatan karaa dinagdee fi barumsaatiin of cimsuu sagalee wayyaaba warraa biyyaaf ta’anii dhiyaachuu qabu jechuun gorsa. ’’Abbicha beela’etu okkotee jala xuqata,'' akkuma jedhamu, hawaasni biyya keessa jiru waan ofii cimsachuun wal tumsuutti cichuu qabu jechuun bakka jiranitti tattaafachuu akka qaban gorsa. Dr Obsaan pireezidantii Waldaa Ogeeyyii Fayyaa Oromoo Idil-addunyaa ta'uunis tajaajilaa jira.