Teknoolojiifi fayyaa: Teknoolojii wal'aansaa yaada gara dubbiitti geeddaru
Kalaqni kun namoota dhukkubni sagalee/qooqa isaanii jalaa fudhateef oduu dansaati. Saayintistoonni meeshaa sammuu keessatti dhaabamuun yaada namootaa dubbisuun gara haasaatti geeddaruu danda'u kalaqaniiru.
Tuutni saayintistootaa Yunivarsiitii Kaaliforniyaafi Saanfiraansiskoo kuni ''gammachiisaa'' dha jedheera. Teekinolojiichi namoota dhukkubni sagalee isaanii jalaa fudhate, dandeettii dubbachuu ni kenna jedhan. Beektonnis argannichi ajaa'ibsiifataniiru, namoota qooqa isaanii dhabaniifis abdiidha jedhan. Akkamitti hojjeta? Teekinolojiin sammuu dubbisuu kuni sadarkaa lamaan hojjeta. Dura ujummoon humni elektiriikaa itti bahuuf seenu sammuu keessatti dhaabama, kuni immoo ergaawwan elektiriikaa hidhii, arraba, saduuqa sagaleefi mangaagaa sochoosan keessa akka darban taasisa. Achii, akkaataa sochiin afaaniifi kokkee sagalee garaagaraa uuman akkeessuuf, herrega cimaatu faayidaarra oole. Kanumaan sagaleen haala elektiriikaalaan uumame akka ba'u ta'aa jechuu dha. Elekitiroodiin sochii elektirikaalaa sammuu dubbisa Hangam gaariidha? Tuuta warra qoratan keessaa tokko Piroofesar Ediwaard Chaang, ''qorannoon kuni yeroo jalqabaaf sochii sammuu irratti hundaa'un jechoota dubbii ta'an oomishuun akka danda'amu agarsiiseera'' jedhan. Kalqani kun mudaa kan hin qabne miti. Sagalee sochii elektiriikaan uumame yoo dhageessan: Qulqullina gahaa ta'ee akka hin qabne himuun ni danda'ama. Sirnichi sagalee kan akka 'sh' yeroobaasu gaarii dha sagalee kan akka ''buh'' caalaa. Yaalii namootni shan hima dhibbaa ol akka dubbisan taasifamee, dhaggeefattoonni waan isaan jedhan keessaa harka 70 hubachuu danda'aniiru. Akkamitti gargaara? Dhukkubooti baayyee dubbii/qooqa nama dhabsiisuu danda'u. Tuutni qorannoo kanaa teekinolojichi dhukkuboota kanaaf hojjachuu danda'a jedhan. Haa tahu malee teekinoloojichi kutaa sammuu isa hidhii, arraba, saaduqa sagaleefi mangaagaa to'atu irratti waan hirkatuuf namooti dhukkuba dhiigni sammuu keessatii dhangala'uu gosa murtaa'e qaban fayyadamuu dhiisuu danda'u. '' Kuni namoota hunda dubbachuu dadhabaniif furmaata hin tahu'' jedheera tuutichi. Kana boodas teekinolojichi namoota sababii dhukkuba garaagraan tasumaa dubbatanii hin beekaneef carraan guddaa fiduu danda'a jedhameera. Namoonni maal yaaduu qabu? Namooti qorannicharratti hirmaatan sochii afaanii adda fo'ame akka hin goone itti himame. ''Hima salphaa akka dubbisan itti himame'' Piroofeesar Chaang ''Sammuun keenya uumamaan waan dubbisnu gara sochiitti geeddara,'' jedhaniiru. Namoonni yaada koo na jalaa dubbisu laata? Ammaaf ulfaataa dha. Piroofeesar Chaang: '' dura kan yaadne, yaada gara afaanitti jijjiiruun akka danda'amu ilaalaa turre'' ''Haa ta'u malee waan dubbachuuf jennu qofadha teekinolojiin kun gara haasaatti kan geeddaru. Yaada geeddaruun rakkisaa dha. Sayintistoonni muraasni immoo sammuu keessa meeshaa kaa'anii sammuu dubbisuun gaaffii naamusaa ni kaasa jedhan.