Rakkoo Sudaan: Guyyaa mormii dursee 'hidhaan jumlaa' gaggeefamaa jira
Sudaanitti hojjetoonni baankii, buufata xiyyaaraafi humna ibsaa hedduun guyyaa mormii bahuuf beelamatan dursanii to'annaa jala oolfamuu gareen mormituu beeksiseera.
Namoota jeequmsa uumame keessatti madaa'uun hospitaalatti yaalamaa jiran Waldaan Ogeessota Sudaan (SPA) akka jedhetti hojjetoonni aanga'ootaan sodaachifamaa jiru. Manni Maree Loltuu Ce'umsaa (TMC) aangoo qabatee jiru garuu yaada tokkollee hin kennine. Gartuun 'Umbrella Group' jedhamu Sochii Dimokiraasummaa hoogganu akka biyyatti diddaa hawaasaaf waamicha dhiyeesse. Tarkaanfii humni waraanaa biyyatti fudhateen erga namoonni hedduun ajjeefamanii booda, Dilbatarraa eegalee hanga mootummaan uummani filate hunda'uutti diduuf waamicha dhiyeessa jiru. Hooggantonni garee mormituu beekamoon jaarsummaan rakkoo biyyattii furuuf tattaafatan sadii hidhamuu hordofuudhaan mormiin jabaate. MM Itiyoophiyaa wajjin mariin nageenyaa irra deebiin akka eegalamu erga mariyatanii booda hidhaman. Ta'us,Paartii mormituu keessaa Mohaammad Ismaat Jimaata battaluma MM Itiyoophiyaa Abiyi Ahmad (PHD) wajjiin mariyate booda hidhamutu himame. Isma'eel Jalaab , hoogganaan gartuu mormituu SPLM-N jedhamuu fi dubbi himaan isaa Mubaarak Ardol jedhamuu Sambata duraa hidhaman. Hooggantoonni mormitootaa namoonni ajjeefamu hordofuun, Koree Ce'uumsa Humna waraanaa biyyatti waan hin amanneef waliin mari'achuu akka hin barbaannee himan. Mormii Pirezedant Omaar al-Bashiir aangoorra buuse booda Koreen Ce'uumsa Humna waraanaa biyyatti to'achaa jira. Bulchiinsi humna waraanaa aangoo gara hawaasni kan filateetti akka ceesisuu waadaa seenus,taa'aanii mormuun Magaalaa guddoo biyyatti Kaartumitti itti fufnaan humni waraanaa wixata darbe dhukaasa irratti bane. Mormitoonnii ''Diddaan kun naga qabeessa, dandeetti meeshaa waraana addunyaarra jiru kamiyyuu injifachuu qaba'' jedhu. Eenyutu hidhame? Hidhattonni hoggantoota sochii bilisummaa Kaabaa biyyattii(SPLM-N) lama sababa malee qabanii hidhan jechuun gareen kun AFP tti hime. Mohaammad Ismaat eessa akka jiru hin beekamne. Roobii darbe itti aanaa hoogganaan garee kanaa Yaasin Armaan jedhamu mana isaa Kaartum jiruurraa qabame. Namtichi kun al-Bashiir aangoorra buufamuu hordofuun biyya hambaarraa gara Sudaanitti deebi'e. Lamaan isaanii gartuu walabummaa fi jiijjiramaa jedhamu garee mormituu hoogganuu turan. ''Tarkaanfiiin qabatamaan Koreen humna waraanaa fudhate tattaaffii jaarsummaa Ministiraa Muummee Itiyoophiyaa fudhachuu didduu agarsiisaa ''jechuun hoogganaan garee mormituutti hidhata qabu Omar Yooseef Rooyiterisitti hime. Ministirri Muummee Itiyoophiyaa Abiyi garee lachuu gara waltajjii mariitti deebisuuf yaalan Koreen Humna Waraanaa biyyatti amma yoonattii qeeqaa dhimma namoota hidhamaniirratti hin kennine. Gulaaltuun BBC dhimma Afriikaa Meerii Haarper''jaarsummaa MM Abiyiif humni waraanaa gatii hin kennine''jetti. Humna Waraanaa biyyatti siyaasaanis ta'ee,maallaqaan kan deeggaran biyyootni akka Sa'ud Arabiyaa, UAE fi Maasirii dimookiraasiin biyyatti keessatti akka dagaaguuf dhimma hin qabanii jetti.