Bulchiinsi magaalaa Finfinnee namoota daandii irra jiraatan kaasuuf hojii jalqabe
Bulchiinsi magaalaa Finfinnee namoota sababa garaagaraan daandii irra jiraatan kaasuuf hojii akka eegale Itti Aanaan kantiibaa magaalichaa Injiiner Taakkelee Uumaa himan.
Zarihun Baqqalaa jedhama. Jiraataa magaala Finfinnee naannoo Uraa'el yoo tahu waggoota sagaliif daandii irra jiraateera. ''Jireenyi daandii irraa baay'ee ulfaata. Beelli jira. Qorri jira. Namootni machaa'anii bakka rafnu dhufanii nu jeequ. Isaan waliin wal reebuun jira.'' Bulchiinsi magaalaa namoota daandii irra jiraatan daandii irraa kaasuuf kan jedhu baay'ee na gammachiiseera jedha. Of danda'uun jireenya isaa jijjiruu akka barbaadus BBCtti himeera. Namni biraa dubbisne tokko ammoo akkasuma yeroo dheeraaf mana namaa jala akka bulu himeera. Guyyaa guyyaa hojii humnaa hojjetaa oolee galgala ammoo mana namaa jala akka bulu BBCtti hime. ''Halkan hattootni yeroo dhufan wal lolla. kaan waliinis bakka koo maaliif dhufte jechuun walitti buuna. Rakkoo hamaatu jira jedhe.'' Namni BBC'n dubbise kun galiin guyyaan hojii humnaa hojjetee argatu birrii 70 ykn 80 akka hin caalle himee, isumaayyuu hiriyoota isaa waamuun akka mana dhugaatiitti fixan hime. Itti Anaan Kantiibaa Bulchinsa Magaalaa Finfinnee Injiiner Taakkalaa Uumaa namoota daandii irra jiraatan kuma 50 ol tahan kaasuuf karoorsanii hojjechaa jiraachuu isaanii himaniiru. Karooricha galmaan gahuufis fandiin deeggarsa hawwaasumaa [Trust Fund] hundaa'uu himaniru. ''Jireenyi daandii irraa baay'ee ulfaata. Beelli jira. Qorri jira.'' Bulchiinsi magaala Finfinnees herreega baankii fandii deeggarsa hawwaasumaa qophaa'e irratti Birrii miiliyoona 100 galcheera. Tirasti Fandiin deeggarsaaf qophaa'e kun bakka pirezidaantiin Itoophiyaa Saahilewarqi Zawudee jiranitti kan bamame yoo tahu dargaggota magaalichaa dabalatee lammiileen hundi deeggarsa gochuuf akka qophaa'uu qabanis Injiiner Taakkalaan dhaamaniiru. Hoggansa siyaasaa fi mootummooleen naannoos dhimma kana irratti akka hirmaatan himaniiru. Dhaabbileen mootummaa fi miti mootummaas kallattii garaagaraan kan irratti hirmaatan taha. Daandiin Qilleensaa Itoophiyaa tikkeettii tokko irraa Birrii tokko kutuun waggaatti Birrii miiliyoona 450 kan tahu galii kan godhu taha. Dabalataan artistootni adda addaas konsartii qopheessuun galii argamu deeggarsa kanaaf akka oolchan himameera. Torbee itti aanuu kaasee lammiileen daandiirra jiraatan kumni 50 daandirraa kaafamuun gara wiirtuuwwan qophaa'an jahaatti kan galfaman taha. Hojichaan dubartootaa fi daa'immaniif duursi kan kennamu taha. Wiirtuuwwan qophaa'an keessattis ogeessota fayyaa dabalatee namootni deeggarsa taasisan qophaa'aniiru. Namootni daandii irra jiraatan qabeenya dhabuun qofa osoo hin taane sababa miidhama garaagaraa isaan mudateen jireenya isaanii dhabanii tahuu danda'a. Kana malees erga daandii irra jiraachuu jalqabanii araada akka dhugaatii, maastishii xuuxuu(aarsuu), caatii qama'uu fi kaaniifis saaxilamuu danda'u. Dabalataan miidhaan xiinsammuu isaan irra gahus danda'a. Yuunvarsiitii Finfinneetti Saayinsii Hawwaasummaan Kaadhimamaa PhD kan tahan Obbo Darajjee Baqqalaa namootni hedduun rakkina jalqaba manaa bahanii jireenya daandii irraa jalqaban qofa osoo hin taane erga daandii irra jiraachuu jalqabaniis rakkinoota hedduuf saaxilamuu danda'u jedhan. Kana malees hanqina manaan daandii irra kan jiraatan malee namootni maatii hin qabnee fi galgaluma qofa bakka biraa oolanii dhufanii rafanis jiraachuu malu jedhan. Kanaaf iyyuu mootummaanis rakkina amma qaban hiikuu fi walitti qabuu qofa osoo hin taane haala gaariin kunuunsuun itti dhiyaatanii rakkoo isaanii qorachuun akka isaan abdii horatanii bor jijjiramuu danda'an gochuu barbaachisa jedhan. Dhaabbileen gurguddoon namoota kanneen leenjisuu danda'anii fi ogeessota qabanis cinatti barbaachisu jedhan Obbo Darajjeen. Dabalataan yoo qorannoon deeggaramee akka ilaalchi isaanii jijjiramu hin hojjetamu tahe borus deebi'anii gara daandiitti bahuu danda'u jedhan. Hawwaasni hundinuu irratti hirmaachuun hanga gadiitti yoo irratti hin hojjetamne namootni haaraanis durumaanuu yaadaa qaban ammas dhufuu danda'u jedhan Obbo Darajjeen. Kanaan duras magaala Finfinnee keessaa namoota daandii irra jiraatan kaasuuf hojiin yeroo garaagaraatti jalqabus milkaa'aa hin turre. Haala amma jalqabeen hojichi kan fiixaan bahu yoo tahe ammoo namootni daandii irra taa'anii akka hin kadhanne ni dhorkama.