Filannoo 2021: 'Hanga gaaffiin keenya deebi'utti filannoon hin jiru'-KFO
Filannoo Itoophiyaa marsaa ja'affaa kan Caamsaa dhufu keessa gaggeeffamuuf jedhuuf galmeen kaadhimamtootaafi duulli na filadhaa ifatti eegaluu Boordiin Filannoo Biyyaalessaa beeksisee ture.
Paartilee dorgommiif dhiyaatan keessaa tokko kan ta'e Kongiresiin Federaalawaa Oromoo(KFO) galmee kaadhimamtootaafi duula na filadhaa kanarratti akka hin hirmaanne ibseera. Dura taa'aan KFO Pirofeesar Mararaa Guddinaa hanga mootummaan gaaffii keenya deebisutti filannoof jennee socho'uu hin dandeenyu jedhan. ''Hooggantoonniifi miseensonni gameeyyiin paartichaa bakka hidhaa jiranitti, akkasumas waajjiraaleen hedduun bakka nu jalaa cufamanii jiranitti karaa ittiin sochoonee filannoorratti hirmaannu hin qabnu. Kanarratti boordii filannoofi mootummaaf gaaffii dhiyeessineerra. Jarri kun garuu hanga yoonaa homaayyuu nuun hin jenne,'' jedhan Pirofeesar Mararaan. Miseensonni hidhaa jiran akka hiikaman, waajjiraaleen cufaman akka saaqamaniifi dirreen siyaasaa bal'atee namuu walabummaadhaan socho'ee akka filannoorratti hirmaatu gaafannus waanti adeemaa jiru garuu bitaa nutti galeera jedhan dura taa'aan kun. Mootummaan Itoophiyaa namoota shan akka filannoo biyyaalessaa marsaa ja'affaa adda durummaan raawwachiisaniif filateera. Isaanis Aadde Birtukaan Miidhagsaa walitti qabduu boordichaa yoo ta'an, miseensonni biroo hafan afur: Obbo Wubishat Ayyalaa, Aadde Bizuuwarq Kattetee, Dr. Abarraa Dagafaa fi Obbo Fiqree Gabrahiwoot jedhamu. Namoonni kunneen mana maree bakka bu'oota uummataatti dhiyaatanii kan muudaman yoo ta'u, dhimma filannoofi rifarandamii irrattuu murteessuuf aangoon kan kennameefidha. Namoota akka filannoo raawwachiisaniif fo'aman kanneen irrratti Pirofeesar Mararaan wayita yaada kennan, ''tartiibuma maqaasaaniitu nutti ergame malee, maal akka ta'aniifi eessaa akka dhufan wanti beeknu hin jiru. Waliinis hin mari'anne. Garuu waa'ee namoota filannoo raawwachiisanii irratti gaaffii dhiyeessaa turrus deebii quubsaan nuuf hin kennamne,'' jedhan. Dhimmi biraan paartileen Oromoo lameen KFO fi ABO'n dhiyeessan waa'ee cufamuu waajjiraalee isaanuiiti. Komii paartilee kunneeniirratti yaada kan kenne Boordiin Filannoo Biyyaalessaa, paartileen kunneen waajjirri cufame jechuu malee eessatti, yoom, meeqa akka cufame hin ibsine jedheera. Kanarratti kan gaafataman Pirofeesar Mararaa Guddinaa, ''Boordiin Filannoofi mootummaan Itoophiyaa akka waajjirri nurratti cufame beeku. Bansiisuufis fedhii hin agarsiisan. Eessaa cufameefi yoom cufamee osoo hin taane fedhiidhumti isaanii gara kana hin jiru,'' jedhan. Boordiin filannoo akka jedhutti paartileen kunneen teessoo waajjiraalee cufamaniifi sababa isaa ibsuuf kaka'umsa hin qaban, Pirofeesar Mararaan garuu hundayyuu galchineerra, kaka'umsas qabna jedhan. ''Waajjirri keenya 100 ol cufameera. Maalumaafuu rakkoon kun hiikamu malee waa'ee filannoo waan goonu hin jiru.'' ''Rakkoon kun hin furamu taanaan filannaa hin qabnu. Boordii filannoos haata'u mootummaas haata'u gaafachuu itti fufna,'' jedhan. Qabsoo hidhannoo keessatti waggoota 40 caalan kan lakkoofsise Addi Bilisummaa Oromoo erga meeshaa waraanaa dhiisee karaa nagaan qabsaa'uuf waggaa lamaafi walakkaa dura biyyatti galee as rakkoo jabduun akka harkaa isa qabu irra deddeebiin ibsa. Innis akkuma KFO waajjiraaleen irratti cufamuufi miseensonni jalaa hidhamuu komata. Inumaa taateen erga inni biyya galee irratti raawwatamaa jiru aggaammii bara mootummaa ce'umsaa (chaartaraa) itti deebisaa jiraachuu hima ABOn. Hooggantoonni dhaabichaa 178, waajjirri muummeen Gullallee jiruufi waajjiraaleen godinaalee 103 ta'an jalaa cufamanii jiraachuu himan Hayyu Dureen ABO Obbo Dawud Ibsaa. Warraaqsaafi fedhii jijjiiramaa hawaasi agarsiiseen waggaa sadi dura bara 2018 aangootti kan dhufan Ministirri Muummee Abiy Ahmad, jalqaba wayita aangoo qabatan hojii ijoon isaanii dirree siyaasaa bal'isuufi filannoo haqa qabeessa gaggeessuun dimokiraasii dhugaa ijaaruu ture. Ministirri Muummee Abiy tibbanas gara Lixa Oromiyaatti imaluun wayita daandiiwwan ijaaraman eebbisiisanii kaan ammoo dhagaa bu'uuraa kaa'an ergaa hawaasaaf dabarsan keessatti waa'ee filannoos kaasaniiru. Uummanni tasgabbaa'ee kan barbaade filachuu danda'a, sanaaf haalli mijataadha jechuun dubbatan. Paartileen mormituu dirreen siyaasaa waggaa lama dura ture dhiphateera jechuun yeroo dubbatan ni dhaga'amu. Mootummaan garuu dhimma kanarratti carra dhufe itti - fayyadamuurratti rakkoon ture jechuun dubbata. Dirree siyaasaa bal'atetti fayyadamuu caalaa jeequmsa uumuun humnaan siyaasa biyya kana jijjiiruuf yaaluun carraa baname miidheeraa jechuun dubbata mootummaan gamasaatiin.