Koronaavaayirasiin gadda ibsannaafi sirna awwaaalcha duraan barame jijjiiraa jira
Duuti nama jaallatanii wanta ulfaataa jireenya keessatti nama mudatu isa jabaadha. Koronaavaayirasiin ammoo ittii hammeessaa jira.
Nama hunda vaayirasicharraa ittisuuf jecha, warri dhukkubsataniifi tarii ammoo du'an matii isaanii of biraa hin qabaatani. Sirni awwaalcha isaaniis akka baratametti hin raawwatamu, namoonnis walitti qabamanii hin boo'aniif. Sirna awwaalcha dubartii umrii ganna 60 Dilbata darbe sababa koronaavaayirasiitiin lubbuun isaanii dabarte bakka maatiin hin jirretti mootummaan raawwatamuu maatiin BBC'tti himanii turan. Manguddoon kun mallattoon vaayirasichaa kan irratti mul'ate A.L.I Bitootessa 19 yoo ta'u, ergasii adda baafamanii hordofiin taasifamaaf ture. Bitootessa 22 vaayirasichaan qabamuun isaanii mirkanaa'ee kutaa namoonni haalan dhukkubsatan kan galan yoo ta'u, maatiin wal arguu hin danda'an ture. Erga boqotanii boodas sirni awwaalcha isaaniirratti miseensi maatii akka hin argamne BBC'n odeeffatee jira. Kuni guutuu addunyaatti waan mudataa jirudha. Maatiin firoota isaanii jaallatan bira dhaabbatanii dhukkubsachiisuus ta'e gaafa du'an awwaallachuu hin dandeenye. "Wanti ulfaataan waliin ta'anii nagaatti jechuu dhabuudha" Niik Shiindilar lammii UK yoo ta'u, akaakoon isaa ganna 99 vaayirasichaan dhibamanii hospitaala yoo galan akka irraa hin hafne keessa isaatti beekee ture. Dr Nick Schindler with his grandfather John Cohen Osoo akaakoon isaa lubbuun hin darbiin maatii keessaa namni tokko dhaqee hospitaalatti akka ilaaluu maatiin waliigalan. Hakimootni hospitaala 'Royal Free' magaalaa Landanis hayyamaniif - garuu namni ilaaluu dhufu uffata of eeggannoo godhachuu qaba, gaafa deebi'e ammoo guyyoota 14'f adda of baasee turuun dirqama jedhan. Haaluma kanaan adaadoon Niik dhaqxee akka ilaaltu murtaa'e. Yeroo kanatti akka inni du'uu malu ni beekna ture, isheenis erga deebitee booda guyyaa 14 adda of baasuu waan qabduuf awwaalcha isaarratti argamuu akka hin dandeenye otuma beektuu dhaqxe jedha Niik. Guyyaa itti aanu akaakoon isaa gaafa du'u garuu maatiin sirna awwaalchaa irratti argamuu akka hin dandeenye itti himame. Sirni awwaalchaa akaakoo isaanii viidiyoon kallattiin tamsa'e, miseensonni maatii 12 iddoo gara garaa taa'anii irratti hirmaatan. Du'a akaakoo isaa caalaa "wanti ulfaataan waliin ta'anii nagaatti jechuu dhabuudha," jedha Niik. Naannolee Itoophiyiaa hedduu keessatti sirni awwaalchaa kan namoota hedduu walitti fiduufi hariiroo hawaasummaa jabaas qabudha. Maatiin namni jalaa du'e yeroo mara nama biraatti hirkatanii ykn nama biraan qabamanii gara awwaalchaa deemu. Haala amma jiruun garuu maatiin sirna awwaalchaa irratti akka argaman hin gorfamu, yoo kan argaman taatellee walirraa faffagaatanii akka dhaabbatan gorsu ogeeyyiin. Kuni ammoo aadaa sirna awwaalchaa Itoophiyaan waan yaadamu hin fakkaatu. Akka maatii Niik viidiyoon wal gahanii maatii ofiin nagaatti jechuunis lammilee Itoophiyaa hedduuf hin tolu, wanti sanaaf barbaachisus hin jiru. Awwaalcha duras ta'e awwaalcha booda sirnoonni raawwataman hedduunis lafa maatiin, firrifi ollaan hin jirretti hin yaadamu. Ta'us garuu ammaaf filannoon jiru, hanga danda'ametti alaalumatti gaggeessaa gochuudha. Hamaa nu haa baraaru!