Siyaasa Oromoo: Dhimma 'koree araaraa' irratti ejjennoon MNO maali?
Koreen Araara fi Nagaa Furtuu ofiin jedhu guyyaa kaleessaa mootummaa Itoophiyaa fi Waraana Bilisummaa Oromoo bosona jiru jidduutti nagaa buusuuf hojii eegaluu isaa ibsee ture.
Ibsa kana hordofuun dubbi himaan Mootummaa Naannoo Oromiyaa fi qondaalli Paartii Badhaadhinaa damee Oromiyaa yaada wal faallessu fakkaatu kennaniiru. Ibsa koreen haaraa ijaarame kennerratti kan argaman dubbi himaan MNO Obbo Geetaachoo Baalchaa, mootummaan naannoo Oromiyaa koree kana cinaa dhaabbachuun rakkoo jiru furuuf kutannoo akka qabu dubbatan. Gama kaaniin ammoo qondaala Olaana Paartii Badhaadhinaa damee Oromiyaa kan ta'an Obbo Taayyee Danda'aa "ololli jaarsummaafi araaraa hin hojjetu" jechuun fuula 'Facebook' isaaniirratti barreessan. Dhimma kanarratti kan dubbisne Obbo Taayyeen, "dhimmi bifa araaraan deemu kanaan dura si'a sadii afur yaalamee rakkoo dheeressuu malee rakkoo waan hin furreef, ammatti yaadi akkasii mootummaan beekamtii kenneefii itti adeemu jiraachuusaa quba hin qabu" jedhan. Olaantummaa seeraa kabachiisuun dirqama mootummaati kan jedhan Obbo Taayyeen, "biyyi jaarsummaan bulu hin jiru" jedhan. "Eenyufi eenyu akka waliin haasa'u, eenyufi eenyu gidduutti akka araarri bu'u ifa miti" kan jedhan qondaalli kun, "shiftaa akkanumaan nama ajjeesaa oolu, kan kaayoo hin qabne waliin jarsummaan godhamu hin jiru" jedhu. "Koree araaraa miti" Ibsa koree kanaa irratti qaamaan kan argaman dubbi himaan mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Geetaachoo Baalchaa "nagaa fida taanaan wanta isin fiddanii dhuftan hunda fudhachuuf qophaa'aa dha" jechuun miseensota korichaaf deebii kennanii turan. Mootummaan koree kanaaf beekkamtti kennuu qofa osoo hin taanee gaaffiwwan korichi dhiyeessuuf deebii kennuuf qophii ta'uus dubbatanii turan. Haa ta'u malee guyyaa har'a dhimmuma kanarratti yaada BBC'f kennaniin korichi koree araaraafi jaarsummaa miti jedhan. "Qaama nageenya mirkaneessuuf, nagaa uummataa uummata waliin ta'ee eeguudhaf akkasumas uummataaf hubannoo uumuuf kan ijaaramedha," jedhan. "Qaama nageenya fidu kamiifuu mootummaan deeggarsa ni godha, isaan kanaafis [korichaaf] mootummaan deeggarsa akka godhu ifatti ibsinee jirra" jedhan. Pireezidantiin MNO namoota dhimma kana dhiyeessan waliin qaaman wal argee kallatti nageenya fiduu danda'u kamiinuu isin deeggarra akka jedheen Obbo Geetaachoon himaniru. Isaanis bu'uuruma kanaan ejjennoo mootummaa naannoo Oromiyaa miidiyaatti himuu isaanii dubbatan. Barreeffama Obbo Taayyee Danda'a hin agarre kan jedhan Obbo Geetaachoon 'yaadni gara garaa yoo jiraatellee rakkoo miti' jedhan. Korichi garuu kan araaraati? Koreen dhaabbata tola ooltummaa Furtuu jedhamu jalatti ijaarrame guyyaa kaleessaa ibsa kenneen, itti gaafatamni koricha kan jalqabaa mootummaa Itoophiyaa fi loltoota bilisummaa Oromoo jidduutti araara buusuu ta'uu ifatti beeksiseera. Korichi jaarsolii qaamolee lamaan walitti araarsan filatee, jaarsolii qaamoleen lamaan bakka buufatan gidduutti mariin akka eegalu waamicha dhiyeessa. Qaamoleen lamaanuu waamicha kana simatanii yoo dhufan adeemsi araaraa akka eegalu, qaamolee lamaan keessa tokko waliigaltee araaraa kana hin fudhatu yoo ta'e qaama fudhateefi uummata waliin ta'uun nagaaf akka hojjetu korichi ibseera. Dabalataan hojilee nagaa busuu biroofillee kan hojjetu akka ta'e korichi ibseera. Koree kanatti dabalataan Abbootiin Gadaa mootummaa fi waraana bosona jiru jidduu nagaa buusuuf sochiitti akka jiran gabaasuun keenya ni yaadatama.