Haleellaan lammiilee biyya alaan booda mootummaan Afriikaa Kibbaa dippilomaatota Afriikaa waliin mari'achuuf
Haleellaa jibbiinsa lammiilee biyya biraarratti raawwateen Afrikaa Kibbaatti yoo xinnaate lubbuun namoota lamaa darbuu hordofee, mootummaa biyyattii fi dippilomaatota waliin mariin gaggeeffamuuf.
Ministirri poolisii Afriikaa Kibbaa Bheki Sele Walitti dhufeenya Idil Addunyaa isaa Lindiwe Sisulu walii ta'un har'a dippilomaatoota Afriikaa waliin dhimma halleellaa lammiilee biyya birraa irratti magaalaa qarqara Galaanaa Darbaanitti qaqqabe irratti akka mari'atuuf jiran gaazexeessaan BBC Milton Nkosi gabaase. Haleellaan lammiilee Afriikaa tibba bulchiinsa warra adiitti lammiilee Afriikaa Kibbaatiif kolugaltummaa kennaa turan irratti raawwatame kunis biyyattiif qaaniidha, jedhe poolisichi. Haleelichaanis yoo xinnaate namoonni lama kan ajjeefaman yoo ta'u, kanneen 100 ol ta'an ammoo torbanuma kana keessaa buqqaafamuu isaanii, itti dabaluun himu. Ministirri haajaa alaa Afriikaa Kibbaa halleellaa lammiilee biyya alaa irratti Darbaaniitti qaqqabee ilaalchisee ambaasaaddaroota waliin walgahii atattamaa waamaniiru. Wiixata gamana mormii suqiiwwan irratti xiyyeeffateen namoonni sadii kan ajjeefaman yoo ta'u, baayyeen suqootaas kan lammilee biyya biraati jedhamera. Namoonni gara 50 kanneen hojii dhabdeeyyii lammilee Afriikaa Kibbaatiin alkan keessaa mana isaanii dhiisanii akka bahaniif dirqisiifamanis buufataalee poolisiitti dahachuuf dirqamaniiru. Lindiwe Sisulu halleellaan suqiiwwan lammiilee biyya biraa irratti taasifamu fudhatama hin qabu jette Lammiilee biyya alaa kunneenis qaamoolee carraa hojii nu jalaa fudhataniiru jedhaniin xiyyeeffataman. Namoonni gara 100 ta'anis Dilbata halkan suuqiiwwan nyaataa xixiqqoo, fi Wiixata ganama ammoo gamoowwan hatuu fi gubuu raawwatan. Dubartii tokkoos karaa baaxiitiin mormiitoota jalaa baqataa osoo jirtuu duute. Namoonni lama ammoo dhukaasa rasaasaa kan warra abbootii suuqiitiin dhukaafame jedhameen ajjeefaman. Kibxata ammoo lammiilee biyyoota gara biraa masjiidaa fi bufataalee poolisitti dahannoo barbaaduu eegalan. Ministirri walquunnamtiiwwan idil-addunyaa fi Walta'iinsaa, Lindiwe Sisulu poolisiin namoota lammiilee biyya alaa irratti xiyyeefatan irratti tarkaanfii akka fudhatuuf gaafatan. "Sochiileen yakkaafi gochiwwaan hanna qabeenyaa lammiilee biyyoota biraa kun kan obsaan ilaalamu miti. Kanaafuu poolisii fi eejansiiwwan seera kabachiisan kan biraas sodaa ykn loogii tokko malee socha'u qabaatu,'' jette ibsa kenniteen. Wiixatas dippilomaatota waliin walgahii taasifatteriti. Namoonni muraasnis waa'ee lammiilee biyya biraa biyya hojii dhabiinsi itti cimeetti hojjachaa jiranii komii kaasu. Biyyattiitti dhuma bara darbee hojii dhabiinsi %27 ol qaqqabeera. Afriikaa Kibbaatti Xenophobia ykn jibbi lammiilee biyyoota biraa irraa dhufanii waan haaraa miti. Bara 2015 keessa magaaloota Johaansbargii fi Darbaanitti jeequmsi wal fakkaatu ka'ee kan ture yoo ta'u, lubbuu baqattootaa torbaa kan galaafatee fi gareewwan adamsamaa akka turan ni yaadatama. ALA bara 2008 ammoo wayita namoonni 60 ol ajjeeffamaniitti halleellaa lammiilee biyya alaa hamaan kan mudate ture.