Itoophiyaa, Eertiraa: Dubbii pireezidant Isaayyaas marsaalee hawaassa irratti falmii kaase
Hariiroo biyyoota gaanfa Afrikaa lamaan Itoophiyaa fi Eertiraa ilaalchisuun yaadni pireezidantiin Eertiraa Isaayyaas Afawarqii kennan marsaalee hawaasaa irratti falmii kaaseera.
Pireezidantichi gaaffii fi deebii Guraandhala 7 miidiyaalee biyyaalessaa biyyattii lama Eri-TV fi Raadiyoo 'Dimtsi Hafash' jedhamu waliin taasisaniin dhimmaa Itoophiyaa irratti yeroo dheeraa fudhatanii yaada bal'aa kaasan. Gaaffiif deebiin kun Afaan Ingiliziitti hiikamee marsariitii ministeera Odeeffannoo biyyattii irratti Guraandhala 21 kan maxxanfame yoo ta'u marsaalee hawaasaa irratti xiyyeeffannaa kan argate garuu erga Ministirri Odeeffannoo biyyattii Yamaane Gabramasqal fuula 'twitter' isaanii irratti maxxansanii booda ture. Pireezidantichi maal jedhan? Pireezidantichi dubbii isaanii kanaan jijjiirama erga MM Abiy Ahimad gara aangootti dhufanii Itoophiyaa keessatti raawwataa jiru dinqisiifatanii, rakkoolee duraan turaniif ammoo 'TPLF' cimsanii qeeqaniiru. Kan marsaalee hawaasaa keessumaa 'twitter' irratti falmii kaase garuu waa'ee siyaasaa sabummaa bu'ureeffate irratti yaada kennan Obbo Yamaaneen maxxansani. "Tarsiimoon siyaasaa sabummaa irratti bu'uureffate summaawaa fi kan yeroon irra darbe, bu'aa tokkollee hin qabne ta'uu jabeessinee amanna" jedhan. "Dhukkuba kana dhabamsiisuun Itoophiyaaf faayidaa qabeessa. Irra darbees Eertiraa fi biyyoota naannoo keenyaa ni fayyada," jedhan. Yaadni pireezidantichi kennan kun lammilee Itoophiyaa hedduu biratti akka dhimma Itoophiyaa keessa harka galfachuutti fudhatamee dheekkamsa kaase. Keessaahu kanneen yaadichi sirna federaaliizimii sab-daneessaa Itoophiyaan hordoftu irratti kan aggaamamedha jedhan mormii isaanii ibsaniiru. Humnoonni siyaasaa sirna federaalizimii sab-daneessaa amma Itoophiyaan hordoftu kanarratti araarama hin qabne jiru jechuun kan katabde gaazexeessituufi gulaaltuu olaantuun barruu 'Addisstandard' Tsadaale Lammaa, pireezidantichi hariiroon nagaa biyyoota lamaanii akka itti fufu kan fedhu yoo ta'e ajandaa qaamolee muraasaa qofa hafarsuu hin qabu jette. Itti dabaluunis "sirni federaalizimii Itophiyaa yoo kufe, akka pireezidant Isaayyaasiif ta'utti osoo hin taane akka nuuf ta'utti kan sirreeffatu nuyi lammilee Itoophiyaati" jette. Jawaar Mohaammad dabalatee lammileen Itoophiyaa kaani fi dhimma Itoophiyaa irratti barreessuun kan beekaman pirofeesar Kijeetil Tiroonvool kun 'dhimma Itoophiyaa keessa harka galfachuudha' jedhani. Wayita Itoophiyaan ce'uumsa siyaasaa daddaaqamaa keessa jirtutti yaada akka kanaa kennuun biyyattii nagaa dhabsiisuuf akka yaadametti fudhatama jedhan pirofeesar Tiroonvool. "Pireezidant Isaayyaas Eertiraan federeeshinii jalatti akka bultu didee, ofii walabummaa erga filatee booda, Oromiyaa fi naannoleen kaan federaalizimiin of danda'anii akka hin bulle waakkachuun waan wal faallessu" jedhe xiinxalaan siyaasaa Jawaar Mohaammad. Gama kaaniin ammoo lammileen Eertiraa pireezidant Isaayyas deeggaran namoota yaada pireezidantichaa morman falmuun barreessaa jiru. Gazexeessaa fi qorataa lammii Eertiraa kan ta'e Eeliyaas Amaaree yaadni pireezidant Isaayyaas akka hin malletti hiikkaan itti kenname jechuun falma. Akka namni kun jedhutti wanti preezidantichi qeequu fedhan sirna federaalizimii Itoophiyaa osoo hin taane, 'siyaasa sabummaa bu'uura godhate' kan TPLF biyyattii qoqqooduuf itti dhimma bahaa turtedha. Lammileen Eertiraa biroo ammoo Jawaar ofii isaatii dhimma Eertiraa keessa galee yaada kennaa ture amma Isaayyaas dhimma Itoophiyaa keessa galuu qeeqa jechuun addatti Jawaar irratti yaada kan kennan jiru. Hogganoonni TPLF hedduun yaada pireezidant Isaayyas qeequun dubbataniiru. Ministirri haajaa alaa Itoophiyaa duraanii Siyyuum Masfin, "Isaayyaas uummata Eertiraa harka walakkaa bittimsee ka'ee, biyyatti otoo bulchuu hin dandeenye, Itoophiyaa fi gaanfa Afrikaatti nageenyaafi misoomaa fiduu hin danda'u" jedhaniiru. 'Dhimmaa Itoophiyaa keessaa harka galfachuu hin dhiisu yoo ta'e harka isaa murra' jechuunis dhaadatanii turan. Dhimmi dubbii pireezidant Isaayyaas kun ammallee ijoo dubbii ta'ee lammilee Itoophiyaa fi Eertiraa marsaalee hawaasaa irratti falmisiisaa jira.