Saayintistonni biyya Faransaayitti lafee sarbaa Daayinosarii guddicha qotanii baasan
Saayintistonni Kibba - Lixa Faransaayitit argaman lafee sarbaa bineensa daayinoosaraa lafa keessaa qotanii baasan.
Lafeen kuni meetira lama kan dheeratu yoo ta'u gosa daayinosarii biqiltu sooratu akkasumas mormaafi eegee dheeratuuti. Gosni daayinosarii kanaas 'saawuroppood' jedhama. Kunneen bara juraassik jedhamu kan jiraataa turan yoo ta'u sanyii bineensota gurguddoo lafa irratti jiraatani badanidha. Kanneen waa'ee biqiltuu qoratan akkitti lafeen kuni hammana ture isaan ajaa'ibsiisuu dubbatan. Muuziyeemii seenaa Biyyaalessaa Paaris irraa Ronaan Aalan gaazexaa Le Paarisiyaan jedhamuf akka himanitti lafee kana irraa godaannisallee arganiiru. ''Kuni sanyii bineensota gurguddoof waan barame miti,'' jechuun bineensonni gurguddo yeroo baay'ee yeroo du'an lafeen isaanii akka hubamu himan. Hangam guddata? Daayinosarri waggoota miiliyoona 140 dura jiraate kuni silaa toonii 40 - 50 (Kiloogiraama kuma 40 hanga kuma 50) ni ulfaata ture jechuun Obbo Aalayim Rooytarsiif dubbataniiru. Gaazexaan biyyasii 'La Charente Libre' jedhamu akka gabaasetti kana dura bara 2010 lafeen gosa daayinoosara walfakkaatu kan argame yoo ta'u 2.2m dheerata ture. Ulfaatinni isaas 500kg ture jedheera. Lafeen sarbaa daayinoosaraa torban kana argame yeroo lafaa qotamee bahu ulfaatina walfakkaataa ni qabaata jedhame eegama. Garuu, gargaarsa konkolaataafi yeroo torban tokko tahu ni fudhata jedhamee tilmaamama. Wanti biraa argatan malai? Saayintistonni 70 ta'an ganna kana lafa wayinii bakka Charentee jedhamu argamuufi magaalaa Konyaakitit dhihoo jirutti qorannootti dabarsu. Erga bara 2010 lafeewwan 7,500 kan ta'an baka kanaa argamanaiiru. Hunduu garuu kan sanyii tokko miti. Kan sanyii bineensota gara garaa 40 ta'an yoo ta'u bakki kunis bakkeewwan Awurooppaa keessatti qoranoof filatamu ta'eera.