Alabaamaan namoota daa'imman gudeedan 'kolaasuuf' seera tumte
Alabaamaan seera haaraa namootni daa'imman gudeeduun yakkamanii itti murtaa'e akka kolaafaman ajaju tumte.
Bulchaan Alabaamaa seericha mallatteessanii jiru. Akka seera kanaatti namoonni daa'imman umuriin isaanii waggaa 13 gadi ta'an gudeedan osoo yeroo itti murtaa'e hin fixiin dhiifamaafi sababoota adda addaan gadi dhiifamu taanaan baatii tokko durfamee fedhiin saal-qunnamtii isaanii keemikaalaan dadhabsiifamuu qaba. Keemikaala kana fudhachuun yoom dhaabbachuu akka qabu mana murtiitu murteessa. Alabaamaan yoo dabalamu kutaaleen biyyaa Ameerikaa seera kana hojiirra oolchan lakkoofsaan 7 ta'u. Luyisiyaanaa fi Filooridaan kanaan dura hojiirra oolchani. "Murteen kun daa'immaan Alabaamaa tiksuuf tarkaanfii fudhatamedha" jedhan bulchaan Alabaamaa Keey Iveey erga seericha mallatteessaniin booda. Baasii yaala qorichaan ykn keemikaalaan kolaasuu kana nama kolaafamu sanatu danda'a. Wixinee seera kanaa kan dhiyeessan bakka bu'aan warra paartii Rippabliikaan Istiiv Harist, yeroo mara dhaabbilee daa'imman kunuunsan irraa akka itti daa'imman miidha saal-qunnamtiif saaxilaman dhagahuun akka isa miidhe dubbate. Dhaabbanni mirga namoomaaf falmu 'American Civil Liberties Union of Alabama' jedhamu seera kana balaaleffatee jira. "Miidhaa akkamii akka nama irraan gahuu fi saayinsii fayyaan mirkanaa'uun isaa wanti beekame hin jiru. Kana namarratti raawwachuu eegaluun, akkan ani yaadutti heera biyyatti cabsuudha." Keemikaalaan kolaasuun maali? Keemikaalaan kolaasuun yaala fayyaa yoo ta'u, qoricha bifa kiniinii ykn lilmoon kennamuun hormooniin testestiroon akka hin omishamne taasisa. Kunis fedhii saal-qunnamtii nama sanaa daran dadhabsiisa. Qorichi sun itti fufiinsaan fudhatamuu kan qabu yoo ta'u yoo adda cite fedhiin saal-qunnamtii nama sanaa bakkatti deebi'uu danda'a. Bara 2009, hidhamtoota UK fedhii qaban irratti yaalamee ture. Hidhamtoonni yaalii kanarratti qooda fudhatan warra fedhiin saal-qunnamtii isaanii olaanaa ta'edha. "Jireenya namoota kanneenii irratti jijjiiramni mul'ateera" jedhu ogeeyyiin yaalicha raawwatan. Indooneezhiyaan seera kana bara 2016 hojiirra oolchiteetti. Kooriyaan Kibbaa ammoo bara 2011.