Qorattoonni nama Masrii reenfi isaa 'mummy'n eegame irraa sagalee isaa deebisanii uuman
Saayintistoonni luba Masrii sirna maamii 'mummy'n awwaalame, hawwii isaa du'a booda jiraachuu guutaniifi. Akkamiin yoo jettan, koordii sagalee nam tolchee fayyadamuun sagaleesaa deebisanii uuman.
CAQASAA: Sagaleen 'mummy' ganna 3000 kana fakkaata Sagaleen luba Nesyaamaan deebifame sagalee dubbachiiftuu sagalee re'ee fakkaatu fide. Lubni kuni bara bulchiinsa Fara'oon Raamsee XI, bara 1099-1069 Dhaloota Kiristoosiin dura jiraate. Akka luba tokkotti Nesyaamaan tajaajila isaaf nama sagalee cimaa barbaadu hin tahiin hin oolu, faarfachuu dabalatee jechuu dha. Nesyaamaan yeroo du'e sagaleen isaas ni cufamte, waggaa 3,000 booda garuu qorattoonni deebisanii fidaniiru. Kana kan godhan saanduuqa sagalee 3D fayyadamuun ujummoo sagalee Nesyaamaan irraatii baasan. Maashaa sagalee qoonqoo keessa jiru fayyadamuunis sagalee dubbachiiftuu kan luba kanaa fakkatu jedhame qopheessan. Sagalee nama du'ee mala nam-tolchee fayyadamuun yoo qophaa'uu kun kan jalqabaati. Fuulduratti qorattoonni kompiitaroota addaa fayyadamuun hima guutuu luba kanaa argachuuf abdii qabu. Qorannicha-qorattoota Yunivarsiitii Rooyal Holloowaay Landaniifi Yunivarsiitii Yoork irraa babba'aniitu Muuziyeemii Liids waliin tahuun gaafa Roobii gabaasa isaa maxxansan ''Malli sagalee deebisanii uumuu kun sagalee nama dur dur du'ee akka dhageenyu nu taasise,'' jedhan piroofeesariin arkii'oolojii Johaan Feechar. Piroof,Feechar Nesyaamaan akka amantii isaatti, erga du'ee booda sagaleen isaa akka dhagahamu ni hawwa ture jedhan. ''Saanduuqa awwaala isaa irrattis barrefamee ture-kanaaf waan barbaade argateera, achumaan hawwiisaa dhugoomsineef.'' Garuu akkamiin sagalee isaa deebisanii uuman Qaamni namaa vookaal tiraaktii jedhamu iddootti sagaleen qulqullaa'ee darbu qaba. Sagaleen immoo qoonqoo keenya keessa sanduuqa sagalee keessatti uumama. Nuti sagalicha akka dhageenyuuf garuu isa Vookaal tiraakt jedhamu keessa darbuu qaba. Sagalee vookaal tiraaktii luba kanaa keessatti sagalee uumame deebisanii fiduuf, kallattiin sirrii sagalichi itti uumame 3D irratti balaqqeessaa'ee akka maxxanu taasifame. Adeemsi kuni garuu kan raawwatamuu danda'u vookaal tiraaktiin nama tokkoo homaa otoo hin miidhamiin yoo ture dha. Kan luba kanaa, haala gaariidhaan sirna muumiidhaan akka eegamu waan godhameef adeemsichi milkaa'uu himu qorattoonni kunneen. Siitiiskaani erga kaasaniin booda 3D fayyadamuu dhaan sagalee Nesyaamaan uuman. Sadarkaan inni itti aanu saamuuda kompitaraa fayyadamuu dhaan ''sagalee jechootaa walitti fiduun hima hiika kennu uumuu dha,'' jedhan Piroofeesar Feechar. ''Mana sagadaa Kaarnaakitti maal akka jedhe, sagaleesaa deebisnee, uumna jennee yaadna,'' jedhu. Nesyaamuun eenyu? Nesyaamaan luba mana sagadaa Amuun kan gamoo Teebes kan iddoo Kaarnaak jedhamutti argamu keessa tajaajilaa ture. Namichi luba Waab ture, kana jechuun sadarkaa qulqulluummaa taheera yoo gahamu, siidaa safuu qabu kan mana sagadaa keessatti argamu bira gahuu fi qaqqabuun ni danda'ama jechuu dha. Lubni kun irgi isaa akka dhukkubsataa tureefi boodas alarjikiidhaan umriisaa naannno 50tti akka du'e qorannoon ni hima. Qorannoon haftee nama kanarratti taasifamu Masrii durii hubachuudhaaf nama gargaara jedhameera. Hafteen qaama muumii nama kanaa Muuziyeemii Liids agarsiisaaf dhiyaatee jira.