Gumaata Kaampaasii 2: Raajii Ashannaafi maaliif 'Theoretical Physicist' ta'uu fedhe?
Barataa Raajii Ashannaafiin jedhama. Qormaata biyyoollessaa kutaa 12ffaa bara 2010( ALI) kennameen qabxii olaanaa akka biyyaattii lammaffaa ta'ee (647) galmeesise amma Yunivarsitii Saayinsiifi Teeknoolojii Adaamattin barachaa jira.
'Theoretical physicist' ta'uu waanan barbaaduufin Fiiziksii filadhe Godina Wallagga Lixaa aanaa Gidaamittin dhaladhee guddadhe. Barnoota koo sadarkaa tokkoffaa mana baruumsaa Abdii Boruuttin baradhe. Qabxiin Ministirii koo olaanaa waan tureef carraa barnootaa mana bultii addaa Waldaa Misooma Oromiyaa argachuun gara Adaamaatti dhufeen kutaa 9-12 mana barnootaa bultii kanatti xumure. Qormaata biyyoolessaa kutaa kurnaffaas gosa barnootaa hunda 'A' fiduun milkaaheera. Amma muummee barnootaa 'Applied physics' Yunivarsiitii Saayinsiifi Teeknoolojii Adaaamaatti barnoota eegaleen jira. Abjuukoo Gara fuulduraatti ''theoretical physist'' ta'ee ''quantum field theory'' irrattiin hojjechuu barbaada. Keessumaa hibboowwan Fiiziksii jaarraa kanaa kan furmaata barbaadan keessaa ''Yang- mills mass gap'' kan jedhamurrattiin hojjechuu barbaada. Wantan fedhu kana gochuu akkan danda'uuf amma muummee barnootaa 'Applied Physics' galuun barbaachisaa waan ta'eef fedha kootiin muummee barnootaa kanatti makame. Hangan kutaa 10 gahuutti Doktora fayyaan ta'a jedhee yaadaan ture. Amma gaafan taa'ee yaadu garuu wantichi fedha koo hin turre. Sababuma hawaasa keenya biratti kabaja guddaa qabuufin Doktora fayyaa ta'uu hawwe. Kutaa 11ffaatti barnoota Keemistirii keessatti waayee 'Quantum Physics' baranne. Ergasii booda gara fuulduraatti maal akkan ta'uufi wantan danda'u wayitan yaadu 'Quantum Physics' akka naaf ta'un hubadhe. Barnoota Herreegaa hunda caalaan jaaladha. Gosa qorannoowwan Galiiliyoofii Anistaayin faan hojjetaniis hedduun jaaladha. Yeroo hundaaa kaniin yaadu wanti hin danda'amne ykn 'impossible' jedhamu akka hin jirreefi rakkoo yeroo qofa akka ta'en yaada. Wantoota kana hundatu qalbii koo gara Fiiziksiitti hawwate. Maatiin koos barsiisonni koos akkan gara barnoota kanaatti galu hin barbaadan ture. Heddun isaanii gabaa gosti barnootaa ani ittiin eebbifamu qabu yaadu. Obbolaan koo garuu yaada koo deeggaraniiru. Odeessi Gumaata Kaampaasii barattoota yunivarsiitii hirmaachisuun BBC Afaan Oromoo irratti isinii dhiyaata Harmeen koo akkan ani doktora fayyaa ta'u barbaaddi garuu gaafan yaada koo ibsuuf fedha koo naa kabajjeetti. Waanan ta'uu barbaadu akkan ta'u naan amana. Amma kaniin yaaduu digirii tokkoffaakoo Fiiziiksiin xumuree ittifufees Mastarsii koo argadhee Yunivarsiitii keessatti barsiisummaan cinaatti qorannoo hojjechuuttin fuullefadha. Albeert Anistaayiin, John Maksiwell fa'a akka moodelaatti namootan of duratti ilaaludha. Qophii koo bu'aa bayii Yunivarsiitii Yaada koo milkeessuuf Yunivarsiitii keessatti wantoota danqaa ta'uu danda'u jedhee yaadu keessaa tokko fedhii dargaggummaati. Fedhiin saala faallaa jiraachuu danda'aa, araadota garaagaraaf saaxilamuun jira. Kanarra of ittisee mikaa'uuf qophaa'ee ofis amansiiseen jira. Kan biraan dhukkuba sukkaaraan dhukkubsadha. Kanaaf ammoo dhiphinaafi nyaata of eeggachuun barbaachisaadha. Kana damdamadhee keessa darbuuf qophaa'eera. Kana dura jaalallee durbaa hin qabanne. Hedduus fedhaa hin turre. Gara fuulduraatti wanni kun dhufuu waan danda'uuf gama hundaan itti qophaa'een jira. Gorsan qaba Barattootni waan ta'uu barbaadan dursani baruu qabu. Barattootni wayita sadarkaa lammaffaatti ce'an hegeree isaanii ilaaluu fi irratti yaaduu qabu. Fiildiwwan jiran qo'achuun fedha ofii fi dandeettii ofii sirriitti sakatta'anii dandeettii dhokataa qabanis dursanii baasuu danda'uu qabu. Kanaa achi jireenyi akka feetee yeroo hundaa bu'aa hin qabaatu. ''Ji'a rukutuuf aggaami, yoo dhabdee dhabdellee urjii keessaa tokko ni argatta'' jechamni jedhu tokko jira. Ani akkasittin yaada yeroo hunda. Gara fuulduraatti waan guddaan yaada. Kuufun akka jirus nan yaada garuu akka carraa tokkottin ilaala. Waan guddaan yaade birallee yoon gahuu dadhabe waan gaarii biroo bira nan gaha jedheen amana. Kanaaf hunduumaaniyyuu waan guddaa yaadaan jechuu barbaada. Maatii koo Maatiin koo ijoollee 10 qabu dhiira shanii fi dubara shan. Ani mucaa saglaffaadha. Mana keenya keessatti hundi keenyayyuu baranneerra. Mana keenya keessatti barumsa barachuun akka ciminaatti osoo hin ta'iin akka 'life style' ykn akkee jiruutti ilaalama. Oboleettiin koo sadaffaarratti dhalatte cimtuu waan turteef osoo kutaa 10 barattuu carraa barnoota alaa argattee Ameerikaatti imalte. Aniis ishee caala cimaa ta'uun hawwaa ture. Wantoota na bohaarsan Ijoollummaa kootti kaniin jaaladhu kubbaa miilaa ture. Kutaa 7 wayitan baru dhiibeen sukkaraa na qabee na miidhee waan tureef hedduun dadhaba ture. Ergasii kubbaa miilaa taphachuu dhiiseera. Amma tapha Daamaa fi teeenisii baayyeen jaaladha. Hunda caala wanti na bohaarsu garuu wantoota sammuu koo qoran, qoosaa fi falmiidha. *Odeessi Gumaata Kaampaasii, jiruufi jireenya barattoota yunivarsiitii hirmaachisuun BBC Afaan Oromoo irraa torbaniin altokko kan isinii dhiyaatudha. Odeessaalee dabran