Hidhaa Haaromsa Itoophiyaa: Atakaaroon Itoophiyaa, Sudaaniifi Masiriin gidduu itti fufeera
Erga Itoophiyaan sanada waliigaltee Hidhaa Haaromsaa Abbayyaa Ameerikaan akka qopheessite himamaa jiru faayidaakootti bu'a jechuudhaan akka hin mallatteesine beeksiftee booda Itoophiyaa, Sudaaniifi Masiriin ibsa baasuun atakaarootti jiru.
Ministira Bishaanii, Jallisiifi Inarjii Itoophiyaa Injinar Silashii Baqqalaa Yaada murtee Liigiin Arabaa Hidhaa Haaromsaa irratti Masiriin deggaruudhaan baase mormuun Itoophiyaan ibsa baasteetti. Sudaanis dhimma kana irratti ibsa hubannoo kenna jettu baasteetti. Masiriinis gama isheetiin ibsa kanaaf deebii kenniteeti. Sudaan gama isheetiin Hidhaa Haaromsaa kana ilaalchisuun Itoophiyaafi Masiriin gara mariitti deebi'anii waliigalteerra akka ga'aniifi waamicha dhiyeessiteetti. Sudaan yaada murtee Liigiin Arabaa Hidhaa Haaromsaa irratti Masiriin deggaruudhaan baase akka hin fudhanne erga beeksifteen booda kan waamicha kana biyyoota lamaaniif waamicha kana dhiyeessite. Ibsa karaa ministeera dhimma alaa Sudaaniin bahe kana irratti biyyoonni kunneen gara mariitti deebi'uun "haala adeemsa marii sana miidhaa danda'u kamirraayyu" akka of eeggachuu qabqan Sudaan gaafatteetti. Sudaan ibsa baaste kana keessatti mariin dhimma Hidhaa Haaromsaa Itoophiyaa kana irratti taasifamu fedhii biyyoota sadanii haala guutuu danda'uun akka milkaa'uu qabu fedhii guddaa akka qabdi agarsiifteetti. Dabalataan ibsi Sudaan kun gaaffii biyyattiin yaada murtee manni maree ministeerotaa Liigii Arabaa Masiriin deggaruun torban darbe baaserratti qabdus ifa godheera. "Wixineen yaada murtee dhimma Hidhaa Haaromsaa abbayyaarratti Masiriin dhiyaate irratti Sudaan gaafii kan dhiyeessite yaadni Sudaan qabdu kan hin gaafatamneefi miira marii waliigaltee uumuudhaaf taasifamaa jiru kan fayyadu waan hin taaneef," jedha ibsichi. Mootummaan Itoophiyaas, 'yaada murtee 'Liigiin Arabaa Masiriin deggaruun baasedha' jedhe guutummaan guutuutti akka hin fudhanne ibsa torban darbe baaseen agarsiisee ture. Sudaan yaada murtee Liigii Arabaafi marii Hidhaa Haaromsa ilaachisuun gaggeefamaa jiru ibsa Dilbata kaleessa baasteen booda dubbi himaan Ministeera Dhimma Alaa Masirii biyyi isaanii gammadduu akka hin taane Ijipt Tuudey gabaaseera. Dubbi himaan Ministeera Dhimma Alaa Masirii Ahimad Hafiiz ibsa kennaniin Masiriin wixineen yaada murtee Liigii Arabaa ilaalchisuun bakka bu'oota Sudaaniif guyyoota dursuun akka beekan taasisuu isheefi akka fudhatanillee ibsaa turanillee yaada kamillee aanga'oota Masiriitiif akka hin kenniin eeraniiru. Obbo Ahimad Hafiiz akka jedhanitti Sudaan boodarra yaada murtee sana dadhabaa taasisu yaada fooyya'insaadha jettu dhiyeessuu ishee dubbataniiru. Dabalataanis gaaffii aanga'oota Sudaanii bu'uura godhachuudhaan maqaan Sudaan akka keessaa ba'uuf sanada yaada murtee sana keessaa akka ba'u taasifameera jedhan. Ministeerrri Dhimma Alaa Itoophiyaa dhimmicha irratti ibsa baaseen Liigiin Arabaa marii dhimma Hidhaa Haaromsaa Abbayyaa irratti taasifamaa jiru dubbii dhugaa jirtu osoo hin hubatiin yaada murtee kenneen akkasumaan dunuunfateedhuma deggersa isaa kennuun akka isa gaddisiise mul'isee ture. Mootummaan Itoophiyaa ibsa baaseenis yada ejjennoo Sudaan murtee fudhachuu dhiisuun qabatte dinqisiifateera. Ejjjennoo Liigiin Arabaa dhimma Hidhaa Haaromsaa irratti dabarse, "Sudaan irra deebiyuun sababii qabatamatti amanuufi haqaaf dhaabbachuuf ejjennoo qabdu agarsiisuu ishee," dinqisiifateera ibsi Itoophiyaan baaste kun. Ibsa Itoophiyaan basteen booda Ministeerri Dhimma Alaa Masirii ammoo ibsa Ministeera Dhimma Alaa Itoophiyaa kanaan "sirrii kan hin taanee, kan dippilomaasummaa hin qabneefi Liigii Arabaafi miseensota Liigichaa irratti aggammii fudhatama hin qabnedha," jedheera. Itoophiyaa marii marsaa dhumaa Guraandhalaa 20,20 Waashingiteenitti qophaa'erratti argamuun wixinee akkaataa bishaan itti guutamuufi gadi dhiifamuu qabu irratti Ameerikaan qopheessite mallatteessuu diduun yeroo 'marii dabalataa na barbaachisa jechuushee ni yaadatamma. Kanaan walqabatee ibsa Ministeerri Maallaqaa Ameerikaan baasee ture ammoo mormiin gama Itoophiyaatiin mudateera. Masriin sanada waliigaltee qophaa'ee ture mallateesitullee biyyoonni hundinuu osoo hin mallatteessiin dura Itoophiyaan Hidhaa ijaaraa jiru kana bishaan guutuu akka jalqabuu hin qabne ibsi Ameerikaan baaste dhimmicha caalaa walxaxaa taasiseera. Aanga'oonni Itoophiyaas, sanadni dhiyaate kan mirgaafi faayida keenya miidhudha jechuudhaan ifati mormaniiru. Akka aanga'oonni jedhanitti, Hidhaan Haaromsaa Itoophiyaa Laga Abbayyaarratti baasii Dolaara 4.7n waggoota sagal dura jalqabame kun bara dhufu gariin humna ibsaa maddisiisuu kan jalqabu yoo ta'u ijaarsi isaa waggaa sadiin booda guutummaan guutuutti ni xumurama.