Lakkoofsi namoota sababii adda addaatiin buqqa'anii Mil.70 ol gahe
Lakkoofsi namoota sababii waraanaa, cunqursaa fi walitti bu'iinsa bara darbe umameen baqatanii addunyaarratti mil. 70 ol darbu Dhaabbanni Godaansa idila addunyaa -UNHCR beeksise.
Waggoota 70 keessatti lakkoofsa olaanaa ta'uun galmaa'era. Akka gabaasni haala Addunyaa Waggaa (annual Global Trends report) mul'isutti,namoota dirqiin qe'eesaanii baqatan kanneen gara miiliyoona 70.8 keessaa kan waggaa lama dura ture irraa mil. 2.3'n caala. Akkasumas sadarkaan kunis kan waggoota 20 keessatti galmeeffame caala dachaan dabale jedhameera. Guyyaatti giddugaleessaan namoota 37,000 tu buqqa'a. ''Waanti mul'atu namoonni waraana,walitti bu'iinsa fi cunqursaa baqachuun da'oo barbaadan dabalaa jiraachuu mirkaneessaa'' jedhan Komishinarri Dhaabbata Godaansaa idila Addunyaa Filiip Giraand. Afaan baqattoonnifi godaantonni dubbatan gargar ta'us, hawaasni namoota kana baay'inaan simatu arjummaa,tumsa wayita godhuuf argine'' jedhan. Lakkoofsi namoota qe'eesaanirraa buqqa'anii lakkoofsa uummataa waliin dabale. Dhaabbanni Biyyoota Gamtoomanii erga hunda'ee bara 1951-1992tti namoota 1,000 keessaa 3 ta'utu godaana. Bara 2018 garuu lakkoofsi kun dachaan dabale. Gabaasni dhaabbatichaa akka mul'isutti ,Veenziweelaarraa namoota mil 4 godaane. Ragaan kun akka muli'isutti, biyyattiin rakkoo godaansaa cimaa biyyoota qaban keessaatti ramadamte. Gabaaasni Dhaabbaticha namoota qe'eesaanirraa godaanan iddoo sadiiitti qoode. Jalqabarratti, namoota dirqamaan qe'eesaanirra sababa waraana ykn walitti bu'iinsatiin baqachuuf buqqa'an. Bara 2018tti Mil 25.9 yoo ta'an, kan bara 2017 kuma 500 olin dabale. Lakkoofsi kun Paalisteenota mil 5.5 qe'eesaanirraa buqqa'anis ni dabalata. Lammaaffaan,namoota koolugatummaa gaafatan mil 3.5 guutani. Namoonni kun biyya dhalootasaaniin alatti eegumsi qaamole idila addunyaan barbaachisu. Sadaffaan,Biyya keessatti namoota qe'eesaanirraa buqqaa'ani. Addunyaarratti namoota mil 41.3 guutani. Addunyaarratti baqattoonni harki 3 keessaa 2 lammilee biyyoota Siiriyaa, Afgaanistaan, Sudaan Kibbaa, Miyaanmaar fi Somaaliyaati. Laammileen Siriyaa buqqa'an mil 6.7 yoo ta'an, lammileen Afgaanistaan mil 2.7 guutu. Bara 2018tti namoota buqqa'an keessaa 92,400 ta'anitu deebifamee qubsiifame. kunis namoota buqqa'an harka 7 qofa ture. Bara 2009 namoonni dirqamanii iddoo jireenya isaaanirraa buqqaa'an mil 43.3tti ol guddate.bara 2012 fi 2015 sababii waraana Siiriyaa keessa tureen lakkofsi namoota buqqa'anii dabaluun himameera. Ammas lolli biyyoota biyyoota kaan keessatti itti fufeera, akka fakkenyaatti Yaman, Iraaq baha giddugaleessarra, biyyoota Sahaaraan gadi jirani akka Dimookiraatik Koongoo fi Sudaan kibbaa akka fakkeenyaatti tarreessa. Gabaasni kun bara 2017 lammileen Roohinjaa bulchiinsaa Raakayiin irraa godaanuus kaasera. Namoonni mil 1.5 oli bara 2018 Itoophiyaatti buqqa'uun ni yaadatama. Kanneen buqa'an keessaayis %98 kanuma biyyatti keessatti sababii walitti bu'iinsaan qe'eesaanirraa buqqa'aniidha. Kunis kan bara duraatiin dachaadha jedhameera.