Waancaa Afriikaa 2019: Kan baranaa maaltu adda taasisa?
Waancaa biyyoota Afriikaa Jimaata kana eegalamuun qopheessitun dorgommicha Zimbaabwee waliin ramadamte.
Waancaan Afrikaa baranaa silaa shaampiyoonaa bara darbe kan turte Kaameruunitu qopheessa ture. Dhimma rakkoo nageenyaafi lafarra harkifachuun wal qabate ture Amajjii irratti Masiriin akka qopheessitu kan murtaa'e. Biyya jalqaba akka qopheessituf kennamerraa kaanitti yeroo dabarfamu inni baranaa yeroo afuraffaafi. Sanuu walitti aansee mudate. Wal morkiin har'a eegale silaa guyyoota jaha dura eegala ture. Sababa sooma Ramadaanaa irra bu'a jedhani biyyoonni Arabaa gaafatani jennaan as darbe. Waancaan Africaa baranaa sababoota hedduuf addadha. Inni duraa yeroo duraafi biyyoonni 24 kan irratti hirmaatan. Kanaan dura biyyoota 16 qofa turan. Kana jechuun gareewwan jaha keessaa biyyoonni sadarkaa sadaffaa irra jiraniifi qabxii gaarii qaban afur gara biyyoota 16'tti darbuu danda'u jechuudha. Kunis, tarkaanfii Waancaan Awurooppaa bara 2016 fudhate waliin wal fakkeessa. Inni kan biraa, walmorkiin kubbaa miilaa kuni baatii Amajjii ykn Guraandhala keessatti taphatama ture. Kunis, kilaboonni Awurooppaa taphattonni Afrikaa hedduu bira taphataa jiran taphattoota akka gadhiisan isaan dirqa. Kunimmoo, mufii uumaa ture. Bara 2017 konfedereeshiniin kubbaa miilaa Afrikaa murtii dabarseen barana ganna keessa taphatama. Sababni sadaffaa, wal morkii baranaa Masiriitu yeroo 5ffaaff qopheessa. Seenaa waancaa Afrikaa keessatti kan akka biyya Masirii milkaa'e hin jiru. Jarri Faara'oo si'a torba irra aanan. Taphattoonni ciccimoo eegaman eenyu? Waancaa kubbaa miilaa biyyoota Afriikaa ganna kanarratti taphattoota ciccimoo maqaa gaarii horatanitu hirmaata. Livarpuul waliin Chaapiyoonsi Liigii kan injifate lammiin Masirii Mohaammad Saalaah fi Lammiin Senegaal Sadiyoo Maanee taphattoota abdatamani. Lammiin Giinii taphataan Livarpuul Naabii Keeyitaa miidhamarraa bayyanachaa jirus kan biraati. Aljeeriyaa taphataan sarara moggaa Maanchistar siitii Riyaad Maareez barbaaddachu hin ooltu jedhama. Haaluma walfakkaatuun Hakiim Zeyik Ayaaks galchii 21 lakkofsisee fi 24 akka galtu deeggare sirna baniinsa dorgommicharratti ni argama jedhameetu eegama. Galchii 22 erga lakkoofsisee kilaboota Awuroppaa hedduu biratti kan barbaadamu Nikolaas Peeppee dabalate taphataan Kiristaal Paalaas Wilfireed Zahaa ni hirmaatu. Taphataan Poortoo Moohisaa Maregaa Chaampiyoonsi Liigiirratti goolii hedduu galchuun sadarkaa 3ffaarra jiru kanaan dura biyyasaa Maaliif goolii lama qofa galchee beekus tapha kanarraa hin hafu. Taphataan sarara ittisaa Naappoolii lammiin Senegaal Kaalidoy Koolibaliy, lammiin Gaanaa taphataan sarara gidduu Atiletikoo Maadiriid Toomaas Paartiiy akkasuma tapha kanarratti akka hirmaatanitu eegama. Ramadiin wayita bahu Waancaa baranaa tapha Masiriin Zimbaabuwee morkattuun eegala. Pirezidantii biyyattii dabalatee daawwattoonni kuma 75 istaadiyoomii idila addunyaa Kaayirootti argamuun bareechu jedhameera. Biyyoonni heddu irratti akka hirmaatan taasifamuun isaa biyyoonni wal morkii kana seenani hin beekne akka hirmaatan gargaareera. Burundii, Madagaaskaariifi Mooritaaniyaan yeroo duraaf taphatu. Taphattoonni Afrikaa jireenya isaanii Ingilizii godhatan 48 gara Masirii ni imalu. Taphattoonni ciccimoo pirimiyeer Liigii Ingiliziifi kilaboota Awuroppaa keessa beekaman biyya isaanii bakka bu'ani ni hirmaatu. Kanneen taphataa cimaa BBC kan bara 2018 irratti kaadhimaman hunduu ni taphatu. Waancaa baranaa Masirii, Senegaal ykn Gaanaan ni fudhatu jedhame tilmaamameera.