Mallattoowan torba akka bilbilli keessan butaman mul'isan
Bilbilli harkaa keessan waa'ee keessan ragaa hedduu qabachu mala. meeshaa baayyee kan dhunfaa ta'e kunis ergaawwan namoonni kaan akka argan hin barbaannee hedduu, tessoowwanii fi password ykn icciitii bilbilootaa fi kaan qabaachu mala.
Kanaafuu, bilbilli keessan ugguramuu (hacked ) ta'u yoo bartan ta'ee battalumatti tarkaanfii fudhachuun barbaachisadha. Haa ta'u malee baayyeen keenya bilbilli keenya ugguramuu ykn butamuu iyyuu baruu dhiisu dandeenya ta'a. Oduu gaariin ammo jira. Innis kana beekuuf beekumsa teknolojii qabaachuun barbaachisaa hin ta'u. Mallattoowwan asiin gadii bilbila keessa irraa agartan yoo ta'e, carraan butamuun isaa olaanaa ta'u dadna'a. 1. Saffiisi bilbila keessanii yoo hir'ate Bilbilli harkaa keessan kan yeroo biraattiin addatti ajajawwan raawwachuuf kan yeroo dheeraa fudhatu yoo ta'e, software alagaan rakkisaa jira jechuudha. Vaayirasoonni 'Malware' jedhamanis jiruunsaanii olaanaan sochii bilbila keessanii walii galaa dadhabsiisuu yoo ta'u, atattamaan balleessuun barbaachisaadha. Garuu ammoo applikeeshinoota hedduu bilbila keessan irraa kan qabdan yoo ta'ees, bilbilli akka harkiifatuuf sababa ta'u mala. 2. Bilbilli keessan garmalee kan ho'u yoo ta'e Bilbilli keessaan kan baramee caalaa kan ho'u yoo ta'ee, rakkoon jira jechuudha. Atattamaan tarkaanfii fudhadhaa ykn oggeessatti agarsiisaa. Kunis mudachu kan danda'eef tarii vaayirasoonni hin barbaachifne galuudhaan waan isiin hin ajajjnee raawwataa jiru jechuudha. 3. Baatiriin bilbila keessanii attattamaan kan dhumu yoo ta'ee Bilbilli keessan ho'a olaanaa qaba jechuun baatiriin bilbilichaa dafee dafee dhuma jechuudha. Tarii bilbilli keessan appii fi software haaromsuuf wayita yaaluutti baatiirii fixuu danda'a. Garuu sababiin isaa kana yoo hintaane bilbilli keessan butamee ta'u shakkuu qabdu. 4. Gara nama hin beekneetti yoo ergaa ergitan ykn ergaa fudhattan Yeroo baay'ee ergaa kan ergitan karaa Whatts app fi wantoota biroo yoo tahu kan ergamu ammoo gara hiriyyaa,firaa fi nama hin beekneetti tahuu danda'a. Gara keessanitti ergaawwan ergaman ammoo yeroo baay'ee agarsiiftuu kana irratti cuqaasii bani kan jedhutu itti baay'eta tahuu danda'a. Tarkaanfiin keessan kan tahuu qabu osoo ergaa sana hin baniin guutummaatti ergicha balleessuudha. 5. Karaa toora interneetii ergaawwan tasa dhufan. Yeroo Interneetii fayyadamtan gidduutti gara fuula marsariitii website] biraatti seenuun akka bantan ergaan yo irra dedeebiin dhufe sararri bilbilaa keessan ugguramuuf akka tahe beekamaadha. Akkuma bantaniin gara marsariitii lama fi sadiitti kan isin qajeelchu yoo tahe ariitiidhaan cuftanii keessaa bahuu qabdu. 6. Appilikeeshinoota maallaqaa fi shakkaman yoo dhiyaatan Ergaa fi appilikeeshinoota ofii keessan hin bitne ykn karaa interneetii hin buufanne moobayila keessan irratti arguu dandeessu. Tarii daataa moobaayilaa ykn ergaa gabaabaa irratti daballii gatii kan agarsiisu tahuu danda'a. Kaardiiwwan liqii ykn moobaayilaan maallaqa kan daddabarsitan yoo tahe carraan sararri keessan ugguramuuf qabu guddaa waan taheef eeggannoo guddaa gochuutu isin irra jira. Kanaafuu lakkoofsa icciitii fi odeeffannoowwan dhuunfaa keessan moobaayila keessan irra osoo hin keessan tahe filatamaadha. 7. Sagaleewwan hin baratamne Yeroo namaaf bilbiltan gidduutti sagalee kanaan dura hin turre ykn hin baratamne kan dhageessan yoo tahe bilbilli keessan to'annoo burjaajesitootaa jala tahuu agarsiisa. Inumaayyuu sagaleen keessan waraabamuu danda'a. Furmaata