Afrikaan pooliyoo 'waayild' irraa bilisa taate
Afrikaan pooliyoorraa bilisa ta'uushee qaamni walabaa Komishiiniin Ragaa Naannoo Afriikaa jedhamu ibse.
Gosoota pooliyoo 'Waayild' [Wild Polio] jedhaman sadii keessaa lama kan badan yoo ta'u inni hafe Afrikaarraa baduutu ibsame. Naayijeeriyaan biyya Afriikaa yeroo dhumaaf dhukkubicharraa bilisa ta'uu ibsiteedha. Dhukkubichi yeroo ammaatti Paakistaanii fi Afgaanistaan qofa keessatti argama jedhameera. Pooliyoon maali? Pooliyoo yeroo baay'ee daa'imman umuriinsaanii shanii gad ta'an kan miidhu yoo ta'u, yeroo tokko tokko miidhaa sochii nama dhorku geessisa. Yoo maashaan hargansuu miidhame ammoo du'aaf nama saaxila. Talaalliin lubbuu daa'immanii ittisuu danda'u ni jira. Pooliyoon dhukkuba namarraa namatti darbu yoo ta'u bishaan faalameen daddarba. Bara 1996'tti pooliyoon guutuu Afriikaa keessatti daa'imman 75,000 ol laamshesseera. Bara sanitti Neelsan Mandeelaa sagantaa "Pooliyoo Afriikaa keessaa baasa" jedhuun ogeeyyiin fayyaa badiyyaa keessa deemanii talaallii akka kennan godhaniiru. Sagantaan kunis dhaabbilee adda addaa kan akka 'Rotary International' fa'aan kan deeggarame ture. Dhibichi mallattoolee akka ho'i qaamaa dabaluu, bowwoo, deebisuu fi isaan kaan qaba. Dabalataanis, sirna narviirraatti miidhaa geessisuun yeroo gabaabaa keessatti sochii nama dhorkuu danda'a. Daa'imman 200 dhukkubichaan hubaman keessaa tokko miidhaa socho'uu dadhabuu isa mudata. Isaan miidhaan socho'uu dadhabuu isaan mudate keessaa %5- %10 sababa maashaan hargansuusaanii miidhameef du'aaf saaxilamu. Torban darbe Inistititiyuutin Fayyaa Hawaasa Itoophiyaa ibsa baasen hanga dhuma baatii Waxabajjiitti biyyattii keessatti namoota 32 irratti Pooliyoon argamuu ibseera. Torban darbe keessa Naannoo Oromiyaa Godina Harargee Lixaa Aanaa Bookeefi magaalaa Adaamaatti namoota lama irratti Pooliyoon argamuun gabaafameera. Kuni garuu poliyoo malee kan pooliyoo 'waayild' jedhame waamamu miti.