Koronaavaayiras: 'Warra humna hin qabne bilisaan yaalaa, warra beela'aniifis laachaa jirra' - Dr Dararaa Ximootiwoos
Yeroo ammaa biyya kamuu caalaa biyyi namoonni hedduu vaayirasichaan qabamaniis ta'e keessatti du'an Ameerikaadha.
Dr. Daraaraa Ximootiwoos Akka ragaa Yunivarsiitii Joohns Hopkinsitti Ameerikaatti namoonni miliyoona tokko ta'an koronaavaayirasiin irratti argameera. Biyyattii keessatti lammiileen Itoophiyaa yookiin kanneen lammii Itoophiyaa irraa dhalatan namoonni lakkoofsi isaanii xiqqaa hin taane akka du'an Ameerikaatti Ambaasaaddarri Itoophiyaa Fitsum Araggaa dhiyeenya kana himanii turan. Namoonni gara biyya Ameerikaatti godaansaan deeman kan Itoophiyaarraa deeman dabalatee amalli hojii isaan itti bobba'anii carraa dhibee Covid-19'f akka saaxilaman kan taasisudha jedhu Dararaa Ximootiwoos (PhD) Atilaantaa Joorjiyaarraa. Hojii tola-ooltummaafi mirgoota namoomaaf kan hojjetan Dr. Daraaraan, lammileen Itoophiyaa yeroo baay'ee akka konkolaachisummaa taaksii [Uber], warshaalee, bakkawwan kunuunsaa manguddootaa keessa hojjetu jedhu. Hojileen kunneen ammoo namoota hedduu waliin kallattiin walitti nama fidan waan ta'eef carraan dhibee kanaaf saaxilamuu ni jiraata jedhu. Ambaasaaddar Fitsum illeen lammileen Itoophiyaa baay'een ogeessota fayyaa, giddugala maanguddoo kunuunsan, geejjibaa, akkasumas manneen foonii keessallee kanneen hojjetan qabamu isaanii dubbatanii ture. Ofii yeroo rakkoo akkasii kana keessa lammileen Itoophiyaa akkamiin wal gargaaraa jiru? Fayyaafi tajaajila barbaachisoo ta'an warri argachuu hin dandeenyeef maaltu ta'aa jira? Kutaa bulchiinsa Ameerikaa keessa lammileen Itoophiyaa jiraatan karaa waldaalee hawaasaafi amantaadhaan dhibee Covid-19 irratti yeroo hubannoo waliif laachuun wal dadammaqsaafi wal jajjabeessan dhaga'amaa tureera. Kanarra darbees karaa danda'ameenis kan tumsa barbaachisan waliif taasisan hin dhiban. Atlaantaa Kilaarkistan bakka jedhamutti qorannoo Covid-19 dabalatee tajaajila fayyaa bilisaafi gargaarsa nyaataa barbaachisu haala ittiin lammileen Itoophiyaafi kanneen biroo kaffalachuu hin dandeenye gargaaraa jiraachuu dubbatu Dr. Dararaaraan. Keessumaa Ameerikaa keessatti warreen inshuraansii fayyaa hin qabneef tajaajila fayyaa argachuun Ameerikaa keessatti rakkisaadha kan jedhan Dr. Dararaan, kilinika bilisaan namoota kaffalachuu hin dandeenye akka qophaa'eeruuf himu. Waggoota 14 darbaniif Ameerikaa kan jiraatan Dr. Daraaraan, lammummaa Ameerikaa kan argatan dhiyeenya kana akka ta'es ni ibsu. Dr. Daraaraan, kutaa bulchiinsa Joorjiyaatti magaalaa Atlaantaatti dhiyootti argamtu Kilaarkisten jedhamtutti miseensa mana maree ta'uudhaaf dorgomanii ture. Akka Dr. Dararaan jedhanitti Kilaarkisten magaalaa xiqqoo namoonni 13,000 keessa jiraatan taatullee garri caalaan isaanii godaantota, magaalattiinis kanumaan beekamti. Hojiin lammileen Itoophiyaafi Ertiraa, akkasumas godaantonni biyyattii keessatti irratti bobba'anii jiran kan carraa vaayirasichaaf nama saaxilu waan ta'eef wal gargaaruun barbaachisaa akka ta'e cimsanii hubachiisu Dr. Daraaraan. "Namni kamiyyu naannoo Atlaantaafi naannoo ishee jiraatuufi rakkoo qabu dhufee nu dubbisuu danda'a." Kilinikiin Hetinee jedhamu kan isaan miseensa boordii ta'uun keessa tajaajilan yoo ta'u dhaabbileen tola-ooltummaa hojjetan biroo waliin ta'uudhaan namoota naannoo Atlaantaatti mallattoon koronaavaayirasii irratti mul'ate bilisaan akka qorataman tajaajilaa jiraachuu ibsan. Jiraattonni naannoo Atlaantaa inshuraansii fayyaa hin qabne dhibee fayyaa kamiifiyyu yeroo qoratamuu barbaadan rakkoo tokko malee gara kilinika isaanii deemuun tajaajila bilisaa argachuu akka danda'an dubbatu. Yeroo weerara koronaavaayirasii kana keessa namoota hojii dhabaniifi galii ittiin jiraatan hin qabneef tajaajila fayyaa bilisaa qofa osoo hin taane warreen waan nyaatan hin qabne yoo jiraatanis gargaarsa dhiyeessaa jiraachuu himu Dr. Daraaraan. Namoota rakkoo waan nyaatanii dhabaniifi beela'an kan gargaaran ammoo dhaabbata Inviizhiin Atlaantaa jedhamu waliin tauun jedhan Dr. Daraaraan.