Intala Naayijeeriyaa ijoollee karaa wallaalanii badaniif fala falte
Barattuu Toomisiin Ogunuubii umurii ijoollummaatti sagantaa kompiitaraa hojjechuuf yookiin pirogiraamiingiidhaaf jaalala guddaa kan qabduudha.
Ijoollee karaa wallaaltee baddeef fala Waggoota sadi dura appii Bakka argama (My Locator) jedhamu kan ijoolleen yoo badde akka argamtu gargaaru uumte. Appiin bilbila mobaayilii kuni Kuusaa Odeeffannoo Guugilii irratti kan argamu yoo ta'u,erga bara 2016tti kalaqamee eegalee yeroo 1,000 caalaa intarneetii irraa daawunloodii godhamee yookaan buufamee faaydaaf ooleera. "Appilikeeshiniin kuni Kaartaa Guugilii waliinis hidhata neetwoorkii waan qabuuf kallattii argama keessanii kan bakka amma jirtanii irraa gara argama dura irra turtanii galmeessanii qabattanii yookiin kuufattanii isinitti mul'isuu ni danda'a," jechuun ibsiti Toomisiin. Umriin ishii amma waggaa 15 yoo ta'u; barnoota ishii Naayjeeriyaa Ikeejaa keessatti barataa jirti. Deebii Atattamaa "Yeroo mallattoo bakka iyyataa na dhaqqabaaf hojjetame tuqan, tajaajila isaa eegala.Ergaa Gabaabaa ni erga, bilbilas ni bilbila. Kuni ammoo kan ta`u yoo isin bilbila keessan haala kanaan mijjeeffattanii sirreessitanii laakkofsa bilbilaa isin barbaachisu kennitaniif guuttattan kan raawwatamuu dha. "Laakkofsichi laakkofsa yeroo balaa tasaa yookiin kan miseensa maatii keessanii ta'uu danda'a." "Kuni ammoo filannoo keessan irratti kan hundaayuu dha.Yeroo balaa tasaa deebii atattamaa barbaaddan taanaan,laakkofsa balaa tasaa irratti bakka amma itti argamtan ergaa bira geessuun amni ta'e wayii bakka isin itti argamtan haala salphaan beekuu danda'a jechuudha. Appiin Tomisiin yeroo 1,000 olii gadii buufameera (downloaded) "Waa'ee nageenyaa sirritti hubannoo qaba.Namoonni baay'ee hamaa ta'an ni jiru jedhee yaadeeti. Yaaddoon nagaan bayanii nagaan galuu keessa koo ture, waan yaada appilikeeshinii kana kalaquuf sababa ta'e natti fakkaata." "Garuu namni yaada kana yaade anuma mataa koo ture yeroo umriin koo waggaa kudha lamaati. Akka itti appilikeeshinii uuman baradheera.Waan uumuu baradhe kana ofii kootii fi namoota birootiif akka fayyaduu danda'u akkamitti akkam yoo taasise fayyadamaa? Aniyeedii Udoo-Oboong ,kaampaanii Guugilitti Hoji-gaggessaa Sagantaati. Lammiileen Naayjeeriyaa namoota fakkeenya ta'an indaastiricha kana keessaa waan hin qabneef ,ummanni biyyattii baay'een namoota akka Eelan Maskii fi Maark Zakarbargiin fa'a akka goototaatti kaasuun dinqisiifannaan quba itti akeeku jedhe. Amma eebbifamtoonni heddu jiruu fi jireenya ofii geggeessuu fi dhaabbilee teeknoolojii hundeessuuf seektara daandii sirrii fi qabatamaa irra nama kaayu akka ta'e hubataa jiru jechuunis dubbate. Aniyeediin yeroo yeroodhaan namoota hojii uumatan kan yaadota guddaa akka gahee isaa kan Guugil keessaa qabaniin wal arga. Gaheen hojii isaa namoota kalaqxoota ta'an kanneen sadarkaa Afrikaatti guddachuu danda'aniin waliin hariiroo uumuu fi cimsuus dabalata. Maay Lookeetarii fooyyessuun akka barbaachisu ibsuun, Toomisiin ammoo tarkaanfii baay'ee barbaachisaa fudhattes jedhe. Tomisiin barattota mana barnoota isheetiin akka fakkeenyaatti ilaalamti "Appilikeeshiniin Toomisiin sababoota lamaaf na ajaa'ibsiise. Ani yeroo hundaa filannoon koo waa'ee yaada baay`ee raajii ta'ee dhagayuu otoo hin taane, wanta hojjetame haala kamiinuu,akkaataa kamiinuu qabatamaan jiru arguudha, " jedhe. Dandeettii Addaa Ijoollummaa Kofoworoolaa Kool ,barattuu Toomisiiniin Kompiitar Saayinsii barsiisti. Milkiin daa'ima tanaa haala manni barumsichaa itti barsiisurratti dhiibbaa dansaa fideera. Barattoonni mana barumsichaas akka dadammaqaniif sababa ta'eera jette. "Akka barattoota sadarkaa giddugaleessaatiif xiyyeeffannaa kenninu kan nu onnachiisee dha. Kanaan dura xiyyeeffannoon keenya barattoota sadarkaa lammaffaa irra ture." "Garuu, yeroo Toomisiin kalaqa ishiitiin milkoofte, nutis dandeettiin guddaan akka manneen barumsaa sadarkaa giddugaleessaa keessa jiru beekuu dandeenye." jette. Garaagarummaa barattoota warra sooressootaa fi maatii harka qalleeyyii jiddu jiru cufuuf invastimantiin guddaan barnoota irratti ni barbaachisa jedhe Aniyeediin. "Biyyoota akka Istooniyaa, Yunaaytid Kiingidam, Chaaynaa,Kooriyaa ...keessatti ijoollee xixiqqoo manneen barnootaa sadarkaa tokkoffaatiif xiyyeeffannaan kennamee sagantaadhaan akka hojjechaa jiran arginee jirra. Kanaaf, nuti ijoollee teenya meeshaa fi teeknoolojii ijoolleen sadarkaa isaanii biyyootaa fi gabaa biroo ittiin barataniin yoo kan hin barsiifne ta'e,gara booddeetti darbatamnee hafna soda jedhu qaba," jedhe. "Teeknoolojiin hegereedha. Teeknoolojii beekuun ammoo rakkoowwaan adda addaa furuu danda'uudha." jette Toomisiin. "Ani baay'ee tokko fedhii fi jaalala teeknoolojiif qaba.Waan gaarii adda ta'e hojjechuu baay'ee tokko jaaladha waan ta'eef." Qophiin BBC kuni deeggarsa maallaqaa Faawundeeshinii Biilii fi Meeliindaa Geetisiin hojjetame.