Naannoo Somaalee: 'Guyyoota sadan darban namoonni 27 ajjeefamaniiru'
Torban kana guyyoota sadan darban qofa namoonni 27 Naannoo Somaaletti ajjeefamaniiru jechuun naannichi beeksise.
Itti - aantuun Biiroo Kominikeeshinii naannichaa Aadde Hibaa Ahimad BBC'tti akka himanitti kanneen du'an namoota nagaati. Gama kaaniin, Naannoo Somaalee waliin kan wal daangessu Naannoon Affaar guyyaa kaleessa akka ibsetti hojjettoota Ministeera Barnoota lama dabalatee namoonni 10 ajjeefamaniiru. Ajjeechaa kanaafis qaamota gosa Somaalee Isaa jala dhokataniifi 'shororkessaa' jedhaniin yakkeera. Naannoon Somaalee namoota 27 keessa 10 haala 'adda' ta'en ajjeefaman jechuun guyyaa kaleessa ibsa gaddaa baaseera. ''Magaala keessa bakka ummanni jiru namoonni 10 ajjeefaman'' jedhan Aadde Hibaan. Bakki namoonni 10 gaafa Kibxataa itti ajjeefaman Aanaa Gabra Iseen ta'u qondaalli kuni himaniiru. Gama daangaa Affaariifi Somaalee ajjeechaan yoo dhagahamu kuni yeroo jalqabaa miti. Rakkoon ijoo maali? Qondaalli Naannoo Somaalee rakkoon ijoo 'waldhiibdee daangaati' jedhu. Rakkoon kunis erga eegale waggaa lama darbeera jechuun kanneen du'anillee 'hedduu' ta'u ibsu. 'Waggoota lamaan darbe namoota 400 caalanitu du'e. Qabeenyi hedduus manca'e,' jedhan. Akka qondaala kanaatti 'qaami sadaffaa nagaa ummataa hin barbaanne' rakkoo kana keessa harkaa qaba. Ajjeechaa tibbana raawwatef naannoon Somaalee qaama himate hin qabu. Garuu, 'shororkessaa' jechuun himannaa Naannoon Affaar baase qeeqeera. Akka Aadde Hibaatti kanneen rakkoo kana duuba kan jiran kanneen 'galma siyaasaaf jedhanii' socho'anidha. Naannoon Affaar qaamni rakkoo uumu gareen duraan daldala kontiroobaandii gaggeessaa ture amma 'fayidaan isaanii waan tuqameef jijjiirama kana gufachiisuuf hojjetudha' jedhee ture. Affaaritti maaltu ta'e? Torban kana keessa gaafa Kibxataa qondaaltota Ministeera Barnootaa lama dabalatee namoonni 10 ajjeefamaniiru. Akka naannichi ibsetti kanneen ajjeefaman Naannoo Affaar ganda Gadaamaayituu mana barnootaa tokko keessatti hordoffii deeggarsa barnootaa osoo taasisaniiti. Hojjettoonni kunneen weerara Covid-19 sababa gochuun manneen barnootaa cufaa turan amma barnoota eegaluu isaanii hordofeetii gara Affaar kan imalan. Hoogganaan Biiroo Kominikeeshinii Naannoo Affaar Obbo Ahimad Kaalaayitii haleellaa qaamolee hidhataniifi 'haleellaa shororkessitootaati' jechuun himatani kanaan daa'immaniifi haadholiin lubbuu dhabaniiru. Haleellaan kun daandii guddaa Itoophiyaa fi Jibuutii wal qunnamsiisurratti kan raawwatamaa jiru ta'uufi gochi akkanaa kun gosa Somaalee Isaa jedhamu dahachuun kan gaggeefamudha jechuun himatu. Erga ajjeechaan raawwate maaltu ta'e? Rakkoon daangaa ummata 'obbolaa lamaan' gidduu dhalataa ture kan jedha Aadde Hibaan, yeroo ammaa haalli bakki rakkoo dhalatee 'nagaadha' jechuun ibsan. Taateen dheengaddaa qondaaltonni mootummaa federaalaa lama lubbuu itti dhaban qoratamaas jira jechuun dubbatan. Erga ajjeechaan raawwate as qaamni badii kanaan shakkame to'atame jiraachuu isaa qondaaltonni hin mirkaneessine. Naannolee lamaan gidduutti akkasumas mootummaa federaalaa waliin ta'uudhaan waliin dubbatamaa jira jechuun BBC'tti himaniiru. Mootummaan Itoophiyaa kallattii bara 2013 yeroo ifoomsetti qaamolee mootummaan ala hidhatanii sicho'an irratti tarkaanfii akka fudhatu ibseera. Haata'u malee, ammallee naannolee garaa garaatti lammiileen nagaa haleellaa irratti banamuun ajjeefamaa jiru.