Koronaavaayirasii: Lammii Chaayinaa oolmaa hakimoota 'lubbuu isa baraaranii' deebisuuf kutate
Hakiimotii fi narsooti warreen lubbuu koo kaansarii irraa oolchaniifi bara koo dukkanaa keessatti warreen jabina naaf tahani dha Lammiin Chaayinaa Lii Yaan.
Lii, nyaata harakatti baatee "Oolmaa isaanii deebisuun qaba" kan jedhu Liin, nyaata hoteelarraa mana namootaatti dedddeebisuun jiraata. Hojiidhuma ittiin jiraachuuf hojjetu kanaan hakimoota 'lubbuu na baraaran' jedhuuf oolmaa isaanii deebisuuf murteeffate. Liin bara 2003'tti kaansariin qabame, yeroos dargaggeessa ganna 17 ture. Erga dhukkubicharraa fayyeen as galatni inni ogeessota fayyaaf qabu guddaa dha. Yeroo Chaayinaan guutummaan guutuutti cufamtee turte jiraattonni nyaati mana isaanii akka dhufuuf barbaadu ture. Liin dhaabbata Chaayinaa Meetuwaan jedhamu kan nyaata manaa manatti geessuun gurguru keessaa hojjeta. Carraa kanatti fayyadmuun ogeessota inni dinqisiifatu, warreen amma immoo dadhabbii malee dhukkubsattoota magaalattii keessa jiran yaalaa jiraniif oolmaa narraa qaban amman deebisaafii jechaa jira. ''Isa yeroo rakkkoo koo naa dirmataniif kanin oolmaa isaanii deebisu amma yeroo weerara kanaati,'' jedhe. Beejing jiraattota miiliyoona 21 qabdi. Liin naannoo Toongzyuu jedhamu waliin gaha. Nannnichaa keessa hospitaalotaa fi kiliniikota baayyeetu jira. Hospitaalli dhukkubsatoonni Covid19 qofa itti yaalamanis jira. ''Namooti baayyeen nyaata hospitaalatti hakiimotaaf geessuu sodaachuu malu, ani garuu isaaniin taajaajiluun filadhe," jedha. ''Jiraattonnii fi ogeessotni fayyaa yeroo ammaa kana baayyee nu barbaadu. Yeroo isaan beela'an callisee ilaaluu hin fedhu. Qarshiif jedheen miti,'' jedha. Koronaavaayirasiin akkamiin jiruu isaa jijjiire? Otoo weerarri kun hin galiin dura guyyaatti ajaja nyaataa 50 tahu manaa manatti geessa ture. Erga weerarich hammaatee manneen nyaataa waan cufamaniif guyyaatti 20 qofa hojjeta. Boodarra immoo yeroo Chaayinaan weeraricha to'annoo jala oolchuu jalqabdu namoonni nyaata alaa ajajuu jalqaban, kanaaf amma Liin guyyaatti ajaja nyaataa 40 tahu fayyadamtoota biraan gaha. Dhaabbanni isaa Meetuwaan jedhamu immoo mala haaraa namni nyaata geessuufi warreen fudhatan otoo wal hin tuqiin ykn wal hin argin nyaata fudhatan fide. Kunis nyaati iddoo addaa qophaa'ef taa'a namoonni dhaqanii achii fudhatu. ''Yerooo Chaayinaan cufamtee turte karaarra kan deemu warreen nyaata deddeebisuu fi amabuulaansii qofa ture," jedha. ''Ammaallee manneen nyaataa banamu jalqabaniiru, hojinis jalqabaa jira garuu hojiin akka durii miti. Isan dur yeroo biyyi nagaa reestoraaantii fi mana namootaa gidduu marmaaraa oolun yaadhadha, yeroo karaa irratti ibsaan tiraafikaa na qabu faa, yeroon warreen nyaata geessuuf jalaa barfadhun yaada.'' ''Yeroo jalqaba weerarri kun seene namooti haguugduu fuulaa, saanitaayizarii fi nyaata dafee hin badnefaa na ajaju ture,'' jedha. Manguddoon ganna 82 manaa bahuu hin dandeenyeellee maaloo mana kootti nyaata naa fidi jennaan hanga mana isaaniitti nyaata isaaniif geessuu yaadata. ''Namoonni ergaa galatoomi jedhu naa barreessu, qarshii dabalataa illee naa kaffalu.'' jedha. Amma iddoo deemu hundatti ho'a qaamasaa akka ilaalamu dubbata, innis dhukkubicharraa of eeguuf meeshaalee itti fayyadamuufi harka isaa qulquqlleessaa akka oolu hima. Liin hojii isaa kana yoo hojjetu vaayirasiif saaxilamuu akka danda'u yaada garuu ''kana dura kaansarii dhukkubsadhee waan argeef anaaf haaraa miti" jedha. ''Haala kana keessaa isa gara ifaa tahe arguun fedha, of hin dhiphisu. Of eeggannoo ogeeessonni kenna raawwannaan carraan dhukkubichaan qabamuun xiqqaa dha,'' jedha. Haadha warraa isaa ulfa ji'a torbaa waliinis abdiin jira jechuun yeroo gaariin akka dhufu abdata.