Siyaasa Oromoo: Mootummaa fi WBO jidduutti araarri eegaluufi
Mootummaa Itoophiyaa fi Waraana Bilisummaa Oromoo bosonatti hafe gidduutti araarri fi nagaan akka bu'uuf hojii eegaluu isaa koreen dhimma kanaaf hundaa'e beeksise.
Koreen Araara fi Nagaa Furtuu jedhamu kun dhaabbata tola ooltummaa Furtuu jedhamu jalatti ijaarrame guyyaa har'aa hundeeffamuufi hojii eegaluu isaa labseera. Ammaan dura yaaliin manguddoonni fi abbootiin gadaa mootummaa fi waraana bosonati hafe walitti araarsuuf taasisan hin milkaa'iin hafeera. Sababa rakkoo nageenyaa waraana bosona jiruun wal qabateen godinaaleen lixaa fi Kibba Oromiyaa komaandi poostii jalatti bulaa jiru. Jiraattonni godinaalee kanneeniis waldhabdee mootummaa fi waraana bosonatti hafe jidduu jiruun dararaan adda addaa irra gahaa jiraachuu himataa turan. Koreen kun akkamiin ijaarame? "Rakkinni Uummata keenyaa nu quuqee kaane" jedhan miseensootni koree araara Mootummaa fi WBO har'a ibsa kennan. Barreessaa olaanaan korichaa Obbo Lammii Taayyee, korichi hojii araaraa kana hojjechuf qaama mootummaa dhimmichi ilaallatu irraa waraqaa ragaa fudhachuusaa himaniiru. Koreen kun namoota 13 of keessaa kan qabu yemmuu ta'u hayyoota, artiistoota fi namoota bebbeekamoo biroo of keessatti qabateeera. Haaluma kanaan Obbo Abbaa Biyyaa Abbaa Joobir walitti qabaa koree hojii raawwachiistuu, artiist Massaluu Taarikuu itti aantuu walitti qabduu, Dooktar Abbabaa Gammachuu, Artiist Ilfinash Qannoo, Dooktar Gammachuu Magarsaa fi namoota bebbeekamoo biroo of keessaa qaba. Lakkoofsi koree kanaas haala irratti hundaa'uun jijjiramuu akka danda'us ibsicharratti himameera. Miseensootni Koree Araara fi Nagaa Furtuu dhaaba kamiifu kan hin loogne ta'uu, saba dararamaa jiru akka bakka bu'an himan. "Imimmaan fi dhiiga saba keenyaa bakka buuna. Wareegama kaffaluu qabnu kaffallee nageenya uumuu barbaadna" jechuunis dubbataniiru. Hojiilee Ijoo Miseensotni Koree Araara fi Nagaa Furtuu har'a ibsa laatan korichi mootummaa Itoophiyaa fi Waraana Bilisummaa Oromoof waamicha dhukaasa dhaabuu akka dhiyeessu beeksisaniiru. Koreen kun gahee haala mijeessuu qabaata kan jedhame yemmuu ta'u qaamoleen lamaan jaarsolii isaan bakka bu'an akka filatan taasifama jedhameera. Korichis jaarsolii kunneen gorsuun dabalataan dhaabbileen idil addunyaa dubbii araaraa irratti muuxxannoo qaban dhimmicharratti akka hirmaatanis ni taasisa. Qaamoleen dhimmichi ilaallatu maallaqaa fi meeshaalee adeemsa araaraa kanaaf barbaachisan akka gumaataniifis koreen kun hojii qindeessuu ni hojjeta jedhameera. Barreessaa olaanaan korichaa Obbo Lammi Taayyee "korichi caasaaleen mootummaa kan akka aanaalee, magaalootaa fi godinaalee sababa rakkoo nageenyaan bulchiinsa koomaand poostii jala jiran deebisanii dhaabuu fi dhaabbilee mootummaa siiviilii jalatti akka bulanif ni hojjeta" jedhan. Dabalataan intarneetii dabalatee bu'uraaleen misoomaa sababa rakkoo nageenyaan addaan citan akka deebi'anif qaamolee dhimmi ilaallatu walin akka hojjetanis Obbo Lammiin himaniiru. Haaldureewwan Miseensootni Koree Araara fi Nagaa Furtuu mootummaa fi Waraana Bilisummaa Oromoo keessaa tokkon isaanii araaricha kan hin fudhanne yoo ta'e korichi uummata waliin ta'uun hojiisaa akka itti fufu beeksisaniiru. Kana malees gareen lachuu dhukaasa dhaabuuf haal-duree dhiyeessuu akka hin dandeenyes himameera. Qaamni waliigaltee dhukaasa dhaabuu diige yoo jiraates korichi uummata fi qaamolee dhimmichi ilaallatu walin ta'uun adabbiiwwan waltajjiilee idil-addunyaa irratti beekkaman hojiirra oolcha jedha ibsicha. Dabalataan ibsi koreen kun kenne "loltoonni bosonatti hafan haalli hidhannoo hiikkataniifi gara jireenya nagaatti deebi'an ajandaawwan araaraa keessatti hammatamee waan jiruf marii fi gaaffii dhukaasa dhaabuuf akka haal-dureetti dhiyaachuu hin danda'u" jedha. Yaada Mootummaa Naannoo Oromiyaa Hogganaan Biiroo Dhimmoota Komunikeeshinii naannoo Oromiyaa Obbo Getaachoo Baalchaa ibsa Koreen Araara fi Nagaa Furtuu kenne irratti kan argaman yemmuu ta'u "yeroon uummatni Oromoo taa'ee rakkoosaa itti furatu amma" jechuun mootummaan yaada korichaa akka deeggaru himan. Yaadni koree kanaa barbaachisumaa olaanaa akka qabu fi abdii kan horu ta'uu isaatis himaniiru. Haa ta'u malee ajajaa itti aanaan raayyaa ittisa biyyaa jeneraal Birhaanuu Juulaa yaada BBC'f kennanii turaniin mootummaan loltoota kana dhabamsiisaa jiraachuu dubbatanii turan. Karaa nagaan galuuf fedha qabu yoo ta'e karri banaa ta'uus qondaalli waraanaa kun himaniiru. Mootummaan naannoo Oromiyaas koree kana cinaa dhaabbachuun rakkoo jiru furuuf kutannoo akka qabu Obbo Geetaachoo himaniiru. Koree kanaaf beekkamtti kennuu qofa osoo hin taanee gaafiwwan korichi dhiyeessuf deebii kennuuf qophii ta'uu kan himan Obbo Getaachoon "nagaa fida taanaan wanta isin fiddanii dhuftan hunda fudhachuuf qophaa'aa dha" jedhan.