Saatalaayit Intarneetiin maali? Akkamiin dalaga?
Dhaabbillee fi namooti dhunfaa sadarkaa gara garaatti 'satellite internet ' ykn karaa saatalaayitii intarneetiitti fayyadamu.
Fakkeenyaaf sadaasa darbe wayita sababa lola Tigraayiin tajaajilli telekoomii idilee naannichatti adda citee ture aanga'oonni TPLF saatalaayitiitti fayyadamuun intarneetii fayyadamaa turan. Gama kaaniin ammoo namni siyaasaa beekamaan Jawaar Mohaammad himata irratti baname keessaa tokko hayyama itiyoo-telekoomi malee gama saatalaayitiin intarneetii fayyadamaa ture kan jedhu tokko. 'Satellite Internet' maali? Barressaa kitaaba 'Girrimta Sayiteek' fi qopheessaa sagantaa televizhinii 'Techtalk' Salamoon Kaasaa wajjiin amma dura af-gaaffii gabaabduu taasifnee turre. Salamoon dhaaabbilee bara 2018 addunyaarratti galii guddaa argamsiisaan 500 kanneen 'Fortune500' jedhaman barruu Foorchuunirratti bahan keessaa tokko hoggana. BBC:'Satellite Internet' jechuun maal jechuudha? Salamoon: Saatalaayit Intarneet jechuun akkuma 'dial up', 'Broodband' fi 'Fiber optics' tooftaa ykn karaa tajaajila intarneetii ittiin argannuu filannoo isa biraati. Shibootti gargaaramuun tajaajila intarneetii argamu hedduun keenya ni beekna, itti fayyadamna. Haa ta'u malee, saatalaayit intarneetiin jalqabbiin isaa teeknoloojii amma itti gargaaramnu kan gonkuma of keessaa hin qabne miti. Filannoon biraa iddoo hin jirretti, keessattuu iddoo tajaajilli intarneetii hin qaqqabnetti tajaajila kennuu akka danda'uuf kalaqa teeknoloojii hojjatameedha. Saatalaayit Intarnetiin, saatalaayitoota hawaa keessa jiran fayyadamuun, tajaajila intarneetii kan kenndha. Lafarratti ammoo fayyadamtoonni diishii dhaabbachuun akkasumas neetiwoork opporeetiing seentari fi teleepoorti waan jedhamuun intarneetii saatalaayitii irraa dhufu simatu. Waantoonni kunneen sadan intarneetii saatalaayitii irraa dhufu walitti qindeessuun, tajaajila intarneetii fayyadamaaf dhiyeessuu jechuudha. Kunis VSAT- Very small aperture terminal jedhama. Intarneet saatalaayiitiin haalaa kanaan hojjatama. BBC:Biroodbaandii fi filannoowwan biroo iddoo jiranitti saatalayiit intarneetiitti fayyadamuun maaliif barbaachisa? Salamoon: Intarneetiin biroodbaandii hin jiruu?, Isa fayyadamuun hin danda'amuu? Kan jedhu gaaffilee jalqaba ka'aniidha. Namni tokko tajaajila intarneetii biroodbaadii otoo qabuu maaliif saatalaayiit intarneetiitti fayyadama? Fakkeenyaaf ani amma tajaajila intarneetii biroodbaadii gaarii ta'en qaba. Kanaafuu saatalaayiit intarneetiitti fayyadamuun nan barbaachisu. Sababni isaa tokkoffaa, gatiin isaa qaaliidha ykn mi'aadha. Saffisni isaammoo biroodbaandii fi gosa tajaajila biroorra ni xiqqaata. Walitti fidanii dhaabuu fi meeshaalee barbaachisan argachuunuu salaphaa miti. Maalumaafuu kaayyoo nama itti fayyadamuutu murteessaadha. BBC:Tarii nageenya odeeffaannoon dhimma walqabatuuf fayidaa adda ta'e qabaa? Salamoon: Saatalaayit Intarneetii fi nageenyi saayibarii wajjin kaafamu. Nageenya odeeffannootiin walqabatee tarii bu'uura misoomaa tajaajilli intarneetiin ittin kennamuurra kan of danda'e ta'uu waan danda'uuf to'annaan isaa xiqqaachuu mala jedheen yaada. BBC:Namni dhuunfaa teeknoolojii kanatti fayyadamuu ni danda'aa? Salamoon: Seera biyyaa fi akkaataa itti fayyadama teeknoloojiirratti hundaa'uun garaagarummaa qaba. Haata'u malee, namni teeknoolojii kanatti wayita fayyadamuu mootummaan biyyichaa beeku qaba. Sabani isaa dhimmichi nageenya biyyaa fi dhimmoota biroo wajjin wal qabachuu waan danda'uufi. Intarneetiin yoo adda cite dhaabbileen gurguddoo tajaajila kennan yoo jiraatan, teeknoolojii kanatti fayyadamuu yoo barbaadan mootummaa biyyattii eeyyamsiisuun itti fayyadamuu danda'u jedheen yaada. Teeknoloojiin akkasii waan jiruuf qofa fidanii kaa'anii ''intarneetii qaba'' jechuun hin danda'amu, sirna eeyyamni itti kennamu keessa darbu qaba.