Mirga Dubartootaa: ‘Uffatan uffadhuuf maaliifan adabamaa?’
Dubartootni Kaamboodiyaa seera wiixinee haala uffannaa isaanii to’atu mormaa jiru
Dubartootni Kaamboodiyaa seerri wiixinee kun yoo ragga’e haala uffannaa keenya to’achuun bilisummaa keenya daangeessuu mala jedhu. Shamarreen ganna 18 Moolikaa Taan mootummaan dubartoota huccuu qaama agarsiisu uffatan qarshiin adabuuf wixinuun gatii ishee yaaddesseef mormuun mallattoo deeggarsaa onlaayinii gubbaatti walitti qabuu jalqabde. Seerri wixinee dhiyaate kun dubartoonni wayyaa baayyee gabaabaafi qaama agarsiisu, dhiiroti mudhii ol qullaa akka hin deemne dhorka. Mootummaan seera wixinee kana kan dhiyeesse aadaafi kabaja hawaasaa eeguufi haa jedhuyyuu malee qeeqamuurraa hin oolle. Moolikaan haleellaa dubartoota irratti aggaamame dha jetti. ‘’Akka lammii Kaamboodiyaa tokkotti yeroon manaa bahu kan natti tolu uffadhee nagaan deebi’uun barbaada. Uffannaa uffadhuun of ibsuun barbaada mootummaan kana gochuurraa na daangeessuu hin qabu,’’ jetti. ‘’Karaan biraa aadaa ittiin eegan jira seera dubartoota katee gabaabaa uffachuu dhorkuun garuu isa tokko miti jetti,’’ Mallattoon deeggarsaa baatii darbe onlaayinii irratti eegalte,hanga yoonaa mallattoo 21,000 argateera. Dubartoonni kaan illee yaadashee qoodachuun miidiyaa hawaasummaarratti suuraa isaanii gaaffii.’’kanaaf adabamuu qabaa?’’ #qaamnikoofilannookoo jechuun maxxansan. ‘’Yeroo hunda dhiirotaaf akka bitamnu nurraa eegama,’’ jetti Mooliikaan. Yaadni kun duudhaa fi aadaa dubartoonni lasee tahuu qabu jedhurraa dhufe jetti. Waggoota dhiyoo keessatti mootummaan dubartoota wayyaa qaama agarsiisu uffatan dhaabsisaa,weellistoota uffannaa akka malee uffatan jedhes uggureera. Baatii Eblaa keessa dubartiin dhimma fiilmii saal-quunnamtii fi wayyaa qaama agarsiisuufi ‘saal-quunnamtiif kakaasu’ uffachuun himatamtee hidhaa baatii jahaan adabamteetti. Ministirri mummee biyyattii Huun Seen ‘dubartoonni aadaafi safuu cabsuun amalli akkasii immoo haleellaa saalaaf saaxila,’’ jechuun dubbataniitu ture. Ayliin Liim Ayliin shamarree ganna 18 yoo taatu duula seera wixinee kana dhaabsisuutti makamtee Kaamboodiyaa keessa aadaan nama miidhame komachuu jiraachuu dubbatti. ‘’Seerri kun yoo raggaasifame warreen qoccollaa saalaa raawwataniif balleessaa isaanii akka hin taaneefi bira darbamuu akka danda’u itti agarsiisa,’’ jetti. ‘’Maatiin yeroo na guddisan yeroon manatti galii, foon kee immoo namatti hin agarsiisiin jechaa dha,’’ jetti. Dhimmi uffannaa miidiyaa hawaasaa irratti xiyyeeffannaa haa argatuyyuu malee rogeeyyiin kunneen dhimma biro seerichi qabate illee isaan yaadessa. Seerri wiixinee kun warreen ‘sammuu isaan dhukkubu,’ daandii irra akka hin deemneefi kadhaa gosa kamiyyuu dhorka, gumii/kora gaggeessuuf iddoo uummataa argachuuf mootummaa eeyyamsiisuus hammata. Daariktarri Wiirtuu Mirgoota Namoomaa Kaamboodiyaatti Chaak Soofiiyaap seerichi yoo ragga’e qaama hawaasaa harka qalleeyyii tahan miisha jetti. Seerichi yoo ministeerota mootummaa fi gumii biyyaalessan ragga’e bara dhufurraa qabee hojiirra oola. Ook Kiimleek ministira dhimma biyya keessaa yoo tahan af-gaaffiif BBCn dhiyeesseef ‘’seerri kun wixinee jalqabaarra jira,’’ jechuun deebii kennuu didniiru. Chaak garuu yoo dhiibbaan hawaasaa yoo itti fufe malee seerichi shakkii tokko malee darbuu danda’a jedhu. ‘’Kaamboodiyaatti seeroti dhimmi ilaalatu otoo irratti hin mari’atiin jarjaraan adeemsa seeraa keessa darbee hojiirra oola,’’ jetti. Moliikaan ammallee duulli adeemsiftu hubannoo uumuun mootummaan jijjiiramaaf banaa akka tahu godha jettee amanti. ‘’Dhimmi kun hangam tokko akka nu yaaddesse agarsiisuun,’’ jetti.