Hidhattoonni Maalii pirezedaantii buqqusan mootummaa ce’umsaa hundeessuuf, UN ammoo balaaleffate
Hidhattoonni Maalii erga qindaa’anii Pirezidaantii biyyattii Ibraahim Boubacar Keyitaa aangoorraa kaasanii booda hanga filannoo dhufuutti mootummaa ce’umsaa hundeessuuf fedhii akka qaban ibsaniiru.
Hidhattoonni kunneen erga pirezidaantichi aangoo gadi dhiisuu isaa labsanii as gammachuusaanii akkaan ibsachaa turan. Pirezaantii fi Ministirri Muummee biyyattii meeshaa waraanaatiin doorsifamuun qabamanii gara mooraa waraanaa biyyattiitti erga geeffamaniiru. Dhaabbati Biyyoota Gamtoomaniifi Gamtaan Afriikaa tarkaanfii humni waraanaa fudhate kana mormaniiru. Dhaabbileen naannawa Sanaa kanneen akka Ecowas, daangaan biyyattii naanna’ee jiru akka cufamu labsan, madda maallaqaa biyyattiis gufachiisan. Manni Maree Nageenyaa Dhaabbata Biyyoota Gamtoomanii dhimma kanarratti walga’uun mari’achuuf jedha. Pirezidaant Ibraahim Boubacar Keyitaa maaltu mudate? Pirezidaanti Ibraahim Boubacar Keyita kaleessa (Kibxata 18,08,20) aangoo gadi dhiisuu isaanii erga ibsanii booda paarlaamaa biyyattiis diiguu ibsaniiru. ‘’Aangoorra na tursiisuuf dhiigni nama kamiyyuu akka dhangala’u/jigu hin barbaadu’’jedhan. Ibsa kana pirezedantichi kan kennan ministirri muummee Bohubu Siis wajjin sa’aatiiwwan muraasaaf maadhee humna waraana magaalaa guddoo biyyatti Bamaakoo cinaatti argamu geeffamuun hidhamuu, Firaans fi biyyootni naannichaa erga balaaleffatanii booda ture. ‘’ Har’a gartuun humna waraanaa hidhate wayita dhimma biyyatti gidduu seenetti filannoon biraa maaltu jira? ‘’jedhan keeyitaan. Tarkaanfii loltootaa… Loltoonni ajaja mootummaa biyyatti fudhachuu didan jalqabarratti maadhee/ kaampii waraanaa Keeti jedhamu to’achuurraa eegalan. Loltoonni biyyattii kaffaltiin dhimma walqabatuufi walwaraansa jihaadistoota wajjiin otoo addaan hin citin itti fuferratti pirezedantii biyyatti duraanii wajjiinillee mufii qabu ture. Keyitaan filaannoo pirezedantummaa marsaa lammaaffaaf waggaa lamaa dura injifatanillee malaammaltummaa, qisaasama dinagdee fi walitti bu’iinsi hawaasa biyyattii keessatti dabaluun mufii uumeera. Kanarraa ka’uun mormii gurguddaatu ji’oota dhiyoo as biyyatti keessa ture. Gartuun walta’iinsa paartii mormituu imaama Mohaammud Dikoo jedhamuun durfamu mootummaa waloo Keyitaa wajjiin hundeessuuf waamicha dhiyaate fudhachuu diduun jijjiramni biyyatti keessatti akka dhufuuf gaafataa ture. Loltoonni kun ajaja fudhachuu diduun akkamitti jalqabame? Hoogganaa ittaanaa maadhee waraanaa Keeti koloneel Maalik Dihaw fi jeneraal Sadiyoo Kamaratiin loltoonni durfaman pirezedanticha aangoorra buusuu keessatti hirmaataniiru. Loltoonni maadhee waraanaa Bamaakoorraa 15km fagaatu akkuma to’ataniin booda, gara magaalaatti erga yaa’aanii namoota pirezedantichi aangoorra akka bu’an gaafachuuf walitti qabamaniin simataman. Kibxata kaleessaa loltoonni kun mana jireenyaa pirezedantichaa haleeluun booda pirezedantichaa fi ministira muummee qabanii hidhan. Kana malees qondaltonni biyyattii biroo hidhamanillee jiru. Loltoonni hangamii gocha kana keessatti akka hirmaatan ammaaf waanti beekamu hin jiru. Jaarmiyaaleen Afriikaa fi Idil-addunyaa maal jedhan? Loltoonni mootummaa biyyattiif ajajamuu didanii hooggantoota biyyattis hidhuun wayita himamu Dhaabbanni biyyoota Gamtoomanii fi Gamtaan Afrikaa loltoonni akka gadhiisan battalamutti gaafatan. Gartuun michummaa dinagdee biyyoota lixa Afrikaa (ECOWAS) haaluma walfakkaatuun morme. Miseensonni gartuu michummaa biyyoonni 15 Maaliitti daangaa akka cufachuuf waliigalan beeksise. Kana malees maallaqni biyyatti keessa akka hin baafamne ugguruun biyyattiin gartuu michummaa dinagdee kana keessatti murtoo akka hin kennine daangesse. ECOWAS mootummaa biyyatti fi mormitoota walitti araarsuuf qoodaa jaarsummaa dhiyeenyatti qabaacha ture. Manni maree tasgabbii Dhaabbata Biyyoota Gamtoomaniis Roobii har’aa kana dhimma Maalirraatti akka mariyachuuf jirutu eegama. Koloneeffachuun biyyatti kan bulchaa turte Firaansi battaluma sana pirezedantichi hidhamuu balaaleffatte.