Talaalliin haaraan dhukkuba daranyoo sombaa argame
Talaalliin wal'aansa dhukkuba daranyoo sombaa haaraan argame.
Indiyaan dhibee daranyoo sombaa qabaachuudhaan addunyaaarraa jalqabarra jirti, Waggaatti namoonni miiliyoona 2.8 ta'an ni qabamu Qorattoonni dawaa kana argatan talaallichi dhibee daranyoo sombaa yeroo dheeraaf akka namarraa ittisu ibsan. Dhibeen kun addunyaarratti waggaa waggaan namoota miiliyoona 1.5 ajjeesa. Dhibeen saffisaan tatamsa'u kun baakteeriyaadhaan dhufa. Talaalliin amma kennamaa jiru, 'BCG jab' jedhamu dhibee kana ittisaa hin jiru. Talaalliin haaraan kun yaaliidhaaf hojiirra oolee milkaa'ullee garuu iyyama seera qabeessa argachuuf waggoota itti fudhate. Gareen qorattootaa addunyaa bakkeewwan garaagaraa irraa walitti dhufan talaallii haaraa kana argachuusaanii yaa'ii fayyummaa fayyummaa sombaa Kibba Indiyaa magaalaa Hyderbad keessatti gaggeeffamerratti ibsan. Gareen kun talaallii kana pirootiinii baakteeriyaa irraa kan hojjetaa ta'uu dubbatan, dawaan kun dandeettii dhibee ofirraa ittisuu qaama namaa dabala. Talaalliin kun hanga ammaatti Afriikaa Kibbaa, Keeniyaa fi Zaambiyaa keessatti namoota 3,500 irratti yaalameera jedhan qorattoonni. Ogeessi Dhibee Daranyoo Sombaa David Lewinsohn BBCtti akka himetti talaalliin haaraan kun waan mara kan jijjiireedha. Dhibeen daranyoo sombaa sirna hargansuu haalaan miidha Dr Lewinsohn talaallii haaraan kun iyyama seeraa argatee hojiirra ooluun dura namoota hedduu biyyoota addunyaa garaagaraa irratti yaalamuu qaba jedhan. Bara 2018 keessaa namoonni miiliyoona 10 dhibee daranyoo sombaatiin qabamaniiru, yeroo dhihoo as lakkoofsi namoota dhibee kanaan qabamanii garuu adda hin baafamanin harka tokko sadaffaa baay'ina uummata addunyaa ta'a jedha Dhaabbati Fayyaa Addunyaa. Namoonni baakteeriyaan dhibee daranyoo sombaa qaamasaanii keessa dhokatee jiru carraan dhibechaan miidhamuusaanii dhibbeentaa 5 hanga 10ti. Dhibee daranyoo dawaa dandamatu yookiin kan dawaadhaan walbare fayyaa hawaasa addunyaaf yaaddoo guddaa ta'eera. Nama dhibee daranyoo sombaa qabu erga qorannoon gaggeeffamee booda Biyyoonni Addunyaa saddeet iddoowwan dhibeen daranyoo sombaa itti mudatan keessaa harka lama sadaffaa qooddatu. Isaanis: India (27%), China (9%), Indonesia (8%), the Philippines (6%), Pakistan (6%), Nigeria (4%), Bangladesh (4%) fi Afriikaa Kibbaa (3%). Addunyaarratti Indiyaan dhibee daranyoo Sombaa qabaachuudhaan sadarkaa jalqabaarra jirti. Waggaatti lammiileen Indiyaa 400,000 dhibee kanaan du'u.