'Godaantonni kan dhuman meeshaa waranaa warra Huutii adda hin baaneeni'-HRW
Biteetotessa 7 mana hidhaa Yaman magaala Sana'aatti balaa lubbuu godaantota hedduu galaafateef sababni meeshaa waraanaa ammatti adda hin baane kan humnootni Huutii mana hidhaatti darbani jedhe, ' Human Rights Watch'.
Godaantotni balaa kanarraa lubbuun oolan dhibbaan lakkaawaman harki hedduun isaanii lammiilee Itoophiyaa ta'an balaa ibiddaa isaan mudateef hospitaala eegumsi waraanaa cimaan godhamaa jiru keessatti waldhaansaa argachaa jiru jedha Jaarmiyaan Mirga Namoomaaf falmu kun. Sababa eegumsa waraanaa jabaa jiru kanaaniis maatii fi dhaabbileen namoomaa warreen miidhaman arguuf rakkataniiru. Dhaabbatichi ibsa har'a baaseen gareen hidhattootaa Huutii kan maqaa Ansaar Allaah jedhuunis beekaman gareewwan gargaarsa namoomaarratti hojjetan hospitaala miidhamtootni yaala itti argatan akka galan attattamaan hayyamuu qaba jechuun gaafateera. Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii jalatti gareen ogeeyyii Yaman keessattii sarbama Mirga namoomaa qorachaa jiran ta'ii kanas qorannaa isaanii keessatti hammachuu qabu jedheera. ''Itti fayyadamni meeshaa waranaa maal na dhibee warri Huutii godaantotni Itoophiyaa hedduun ibiddaan gubatanii akka du'an sababa ta'e, biyya waraanaan raafamtu Yaman keessatti balaa hamaa godaantotni arganiif yaadachiiftuudha'' jedhan Qorattuun Mirga Baqattootaafii Godaantota HRW Naadiyaa Hardimaan. ''Aanga'oonni Huutii kanneen balaa kanaaf gaafatama qaban gaafatamtoota godhee godaantota manneen hidhaa hamaa keessatti haala lubbuufi nageenya isaanii balaaf saaxiluun hidhuu dhaabuu qaba'' jedhan Naadiyaan. Hidhattootni Huutii magaalaa guddoo biyyattii Sana'aa dabalatee kutaalee Yaman hedduu to'atee argama. Dhaabbatni Godaantotaa Idila Addunyaa IOM, Yaman keessa bakka adda addaatti godaantotni 6,000 ol mana hidhaa keessa jiru jedha. Kanaan dabalataan ammoo kumootaanillee ta'uu baatus godaantotni dhibbaan lakkaawaman ammoo to'annoo dallaalotaa jala jiru. Dhimma godaantota mana hidhaa Yamanitti ibiddaan gubatanii dhuman ilaalchisee BBC'tti kan dubbatan dubbii himaan Ministeera Haajaa Alaa Itoophiyaa Amb. Diinaa Muftii balaa saniin lubbuun godaantota 43 darbuu quba qabaachuufi isaaniis Jimaata darbe achuma Yaman keessatti awwaalamuu ibsaniiru. Itti dabaluunis xalayaa Mootummaa Yaman Itoophiyaan xiyyaara ergitee lammiilee ishee akka baafattu gaafachuu himanii, mootummaan Itoophiyaa godaantota Itoopiyaa Yaman keessa jiran baasuun haala danda'amurratti hojjechaa jiraa jedhan. 'Human Rights Watch' godaantota Itoophiyaa shan manneen hidha akeessa jiran bilbilaan dubbisuufi Godaantotni kunniin haala rakkisaa keessa akka jiran hubachuu ibseera. Godaantotni hidhaa jiran kun waan irra ciisan dhabuu, akka malee walitti heddumatanii jiraachuu, hanqina nyaataafi bishaan dhugaatii akka qaban komatuu jedha jaarmiyaan kun. Kanarraa kan ka'es haalli qabiinsa isaanii akka fooyya'uuf fi hidhaa akka bahan gaafachuuf mormii dhageessisaa akka turanillee ibsan. Ta'us garu akki hidhaa itti bahan tokko jiru doolaara 280 yoo eegdotaaf kaffala akka ta'e ibsamuufiillee dubbatan. Egdotaan duursifni, arrabsoo sanyummaafi sarbamni biroon irra gahaa akka jirus himataniiru. Guyyaa balaan lubbuu namoota hedduu galaatafate kanaa ganama eegdotni nyaata fidanii yoo dhufan godaantotni mormii dhageessisuun nyaata diduu achiis laaqan irrattis akkasuma yoo laaqana fidanii dhufan duduu fi boodas eegdonni warreen mormii kana qindeessan fuudhanii bahanii reebanii deebisuu dhaabbatichi odeeffateera. San booda godaantotni eegduu tokko miidhuu idaanii hordofee eegdotni godaantota marsanii itti cufanii boodas huccuu dambii warra Huutii kan uffatanii fi meeshaa waraanaa kan hidhatan baaxii mana hidhaa yaabanii meeshaa maalummaan isaa adda hin baane itti darbuu godaantota keessa tokko dubbateera jedha Jaarmiyaan kun. Godaansa: Yamanitti hidhattoonni Huutii godaantota Itoophiyaa ajjeesaafi ari'aa jiru Sana dura eegdotni mana hidhaa sanii kadhannaa keessan isa dhumaa kadhadhaa jedheenii akka turelle dubbatan. Wanni jalqaba darbatame aara guddaa uumuu fi kan lammataa godaantotni boombiidha jedhan dhoyee ibidda uumuu godaantotarraa dhagahuus HRW ibseera. IOM dameen Yaman ragaa hanga ammaatti qabuun sababni ibidda lubbuu namoota hedduu galaafatee maal akka ta'e hin beekne jedheera. Balaa kanaan booda Ministirri dhimma biyya keessaa warra Huutii ibsa baaseen IOM fi Dhaabbatni Mootummoota Gamtoomanii balaa kanaaf gaafatama fudhatu jedhee ture. Godaantota seeraan alaaf bakka turtii dhiyeessuuf gaafatama qaban hin baanes jechuun himate. Jaarmiyaan kun hidhattootni Huutii mootummaa Itoophiyaa kan lammiileen isaa Yaman keessatti dhumaa jiran waliin mariyatee godaantotni kun biyyattii akka deebi'an gochuu qaba jedha. Amb. Diinaan garuu garee hidhattootaa kana waliin mariyachuunis ta'e xiyyaarri keenya Sana'aa qubachuun rakkisaa waan ta'uuf godaantota kana gara Aden dabarsanii achii biyyatti deebisuuf haala hojjechaa jirra jedhan. Mootummoonni arjoomtotaa godaantotni biyya isaaniitti deebi'anii akka of danda'an, kanneen kan tilmaamamuun ol balaa hamaa keessa darban gargaaruuf deeggarsa akka godhan Qorattuun mirga baqattootaafi godaantotaa Hardmaan gaafataniiru.