Dargaggoo hospitaala waardiyyummaan tajaajiletti doktorummaa baratu
Waggaa 11 dura Raasil Lidat Hospitaala Waliigalaa Baatan Rooj keessa hojii eegdummaan tajaajila ture, achumaan immoo keemistirii barata.
Yeroo ammaa kana hojjetaan eegumsaa duraanii PHD qaba, Yunivarsiitii Luusiyaanaa Tulaanitti hakiima tahuuf barachaa jira. ‘’Amma abjuu kootu dhugoome,’’ jechuun BBCtti himeera. Erga suuraa barattoota fayyaa gurraacha 15 ofirraa qabu muuziyeemii Luusiyaanaatti agarsiisuun qalbii namootaa harkiseen booda, milkaa’inaa milkaa’inatti ce’uun isaa ijoo dubbii taheetu jira. Suuraan sun beekameen booda dhaabbata ‘The 15 white coats’ jedhamu hundeessuun barattoota fayyaa harka qalleeyyii tahaniif qarshii walitti qaba. Barattoonni gurraachonni ogummaa fayyaa qo’achuuf kaka’umsa akka qabaataniif suuraa sana ergaaf. ‘’Daa’ima gurraacha hakiimni maal fakkata yoo jettuun dhiira adii sitti agarsiisa. Kana geeddaruuf suuraafi waan dhugaan jiru wal simee arguu qabu,’’ jechuun BBCtti hima Lidat. Kutaa biyyaa Luusiyaanaa naannoo haroo Chaarlis jedhamutti kan dhalate Lidat haati isaa qofaa isa guddifte. PHD argachuufi ogummaa fayyaa barachuu mitii yunivarsitii iyyuu deema jedhee yaadee hin beeku jedha. Ijoollummaatti obboleettii isaa waliin kosii namoonni gatan keessa deemee nyaata akka barbaadu himata. ‘’Yeroo ijoollee ture namoota sooreyyii qofatu kooleejii deemuu danda’an se’a,’’ jedheera. Barnoota sadarkaa lammataa erga xumuree loltummaa leenji’uu jalqabuun isaa ‘karaa baneef,’’ Yeroo loltummaa baratu namoota milkaa’inni akka danda’amu itti agarsiisan bare. ‘’Addunyaan iddoo ani dhufe caalaa bal’oo akka taaten baradhe,’’jedha Peensaakoolaatti haadha warraa isaa waliin wal argee, isheeen immoo akka baratuuf isa jabeessuu dubbata. ‘’Sammuu cimaa qabda,garuu ofirratti hin beektu,’’ ittiin jechuu ishee dubbata. Biyyoota baayyee irra erga haadha warraa isaa waliin naanna’aniin booda,maatii ijaaruuf murteessuun bara 2009tti Luusiyaanaa galan. Achumaan, Southern University galuun barnoota isaa jalqabe. Carraa barnoota bilisaa guutuu haa argatuyyuu malee, fedhii isaa fiixaan baasuuf Hospitaala Baatan Roojitti waardiyyaa tahuun qacarame. Guyyaa barachaa galgala hojjeta, achumaan immoo yeroo boqonnaa argatu hoji-manee dalaga. Kana hunda keessa daa’imni isaa jalqabaa dhalatte,kunimmoo barnoota isaa xumuree hojii gaarii akka argatuuf dhiibbaa irratti uume. Yunivarsiitii Niiw Yoork galuun molakiyuulaar Onkolojiidhaan PHD isaa hordofuu jalqabe. ‘’Kana hunda raawwadhe jennaan, waan hunda akkan danda’utti natti dhagahame,’’ jedha. Daa’imti isaa lammataa bara 2018tti dhalatte, guyyuma sana immoo Tulaan Yunivarsiitiirraa carraa barnootaa bilisaa ogummaa fayyaatiin argatee, xalayaan isa qaqqabe. Yeroo hospitaala dur waardiyyaa turetti barataa ogummaa fayyaa tahuun deebi’uu hogganaa isaa yeroos boqonnaa isaatti Keemistirii yoo qo’atu isa argee isa hin ari’in hafe waliin wal arge. Amma ogummaa fayyaa ijoolleefi fayyaa sammuu qo’achuun hawaasa harka qalleeyyii gargaaruu fedha. Milkaa’inni isaa dargaggoota sanyii Afrikaa fi Ameerikaa tahan akka dadammaqsu amana. ‘’Iddoon ani dhuferraa namni kana milkeessuu akka dandeessu sitti himu hin jiru.Namni sitti himu hin jiru taanaan attamiin beekta? Kanaaf ani ijoollee kootti agarsiisuu nan danda’a,’’ jedheera.