Isheen Eenyu 15: 'Mul'anni koo taphattuu piroofeeshinaala tahuu dha'
Taphattuu sarara fuulduraa garee kubbaa miilaa biyyoolessaa dubartootaa Itoophiyaa (Luusii) kan taate Seenaaf Waaqumaa Magaalaa Naqamteetti dhalattee guddatte.
Yeroo ammaa kanas garee biyyoolessaatiin alatti piriimerliigii kubbaa miilaa dubartootaa keessatti garee kubbaa miilaa Adaamaatiif taphatti. Tapha kubbaa miilaa akkaataa itti eegalte yeroo himtus, " fedha kubbaa miilaa waanin qabuuf mana barumsaa keessatti warra dhiirotaa waliinan taphadha ture." Jetti. Ergasiis piroojektii Naqamtee keessatti taphachaa turuu fi boodarra Akkaadaamii Asallaatti filatamtee waggaa afuriif leenji'aa akka turte dubbatti. Aadaan dubartoonni kubbaa miilaa akka taphatan hawaasa biratti baratamaa ta'uu dhabuun garuu qorumsa akka isheetti ta'ee tures himti." Ilaalchi namootaa gaarii hin turre. Dubartoonni akkuma manaa hin baane fi akka waan qaanessaa ta'e wayiitti ilaalama. ''Ilaalchi hawaasni dubartootaaf qaban gaarii ta'uu baatus ani garuu kaayyookoo waan tureef wanti na dhaabu hin turre" jetti. Maatiin ishees ilaalchuma hawaasni dubartiin akka kubbaa taphattu hin jajjabeessine kanarraa ka'uun na dhorkaa turani jetti. "Ilaalchuma hawaasa naannoo kanaaf jecha maatiinkoo nadhorku turan. Gaafa humna isaaniitii ol ta'u fedhii kiyya naaf eeguu jalqaban." Jetti. Seenaaf ijoollumaasheerraa eegaltee barnoota caalaa fedhiinshee kubbaa miilaa taphachuu waan ta'eef yerooshee gara caalu isaaf akka oolchaa turtes himti. Biyya ofii bakka bu'anii taphachuu caalaa wanti nama gammachiisu hin jiru kan jettu Seenaaf, bara 2011tti gosa lamaan badhaafamteerti. Piriimertliigii dubartootaa Itoophiyaa keessatti Gooliiwwan 21 galchuudhaan 'Badhaasa Goolii hedduu', akkasumas 'Taphattuu Urjii bara 2011' ta'uudhaani. Kilabiin ishee 'Kilabiin dubartootaa Adaamaa' Shaampiyoonaa ta'uun akka xumuruufis gahee olaanaa gumaachuu dubbatti. Taphattuun kubbaa miilaa ganna 20 Seenaaf, mul'annikoo biyya bakka bu'ee taphachuurra darbee taphattuu Piroofeeshinaala ta'uudha jetti. Muuxannoo ishee irraayis, ''namni tokko kaayyoo qabaannaan, waan qabatemmoo irratti xiyyeefannaan wanti isa dhaabu hin jiru" jechuun dhaamti. "Dubartoonnis mul'ata ofii baafannaan mul'ata isaaniirraa humni dhaabu hin jiraatu.'' ''Waan tokko akka ulfaataatti yoo ilaalle bira hin geenyu. Waan kaayyefanne kutannaan itti deemuu qabna " jetti. Garee taphattoota dubartootaa Biyyoolessaa(Luusii) keessas ta'e kilaboota keessa dubartoonni Oromoo hirmaannaan qaban laafaa akka ta'es himti. "Akka biyyoolessaas ta'e akka kilabootaatti dubartoonni Oromoo baay'inaan hin jiran,'' jetti. Kilabii Biyyoolessaas ta'ee garee Adaamaa kana keessas dubartiin Oromoo Kubbaa miilaa taphattu anuma duwwaadha" jetti. Oromoon dubartoota iddoowwan hundaa jiran jajjabeessuun akka cimsaniifis dhaamti. Seenaaf Taphatoota Kubbaa Miilaa keessaa Neeyimar hedduu akka dinqisiifattus himteetti. *Odeessi 'Isheen Eenyu?' jedhu seenaa dhuunfaa, muuxannoo, milkaa'inaafi bu'aa bahii dubartoota jajjaboo garagaraa BBC'n dubbise torban torbaniin gaafa Kamisaa kan dhiyeessudha.