Mallattoon koronaavaayirasii 'guyyaa shan booda mul'ata'
Mallattoon koronaavaayirasii namootarratti mul'achuuf gidduu galeessaan guyyaa shan akka fudhatu saayintistoonni mirkaneessan.
Mallattoon dhukkuba 'Covid-19' keessaa ijoon dhaqna gubuu, qufaa fi rakkoo hargansuudha. Hanga yoonaa, dhukkuba kanaan adduunyaa irratti namoota 111,000 ol hubamaniiru. Gartuun qorattoota Ameerikaa dhimoota vaayirasichaa Chaayinaafi biyyooti biraarra qorachuun waa'ee dhibee kana irratti hubannoo dabalataa argachuu yaalaa jiru. Namoota hedduu irratti mallattoon dhibee kanaa kan mul'achuu eegalu erga qabamanii guyyaa shan boodadha. Namni guyyaa 12 keessatti mallattoo dhibee kanaa hin agarsiisne kamiyyuu yoomu mallattoo dhibee kanaa irratti mul'achuu dhiisu kan danda'u yoo ta'u dhibee kana garuu nama birratti dabarsuu danda'u. Namootni mallattoo dhibee kanaa qabaatanis dhiisaniis dhibee kana namoota birootti akka hin dabarsineef guyyoota 14f ofiin akka namaarra adda ba'an qorattoonni ni gorsu. Mana Baruumsa Fayyaa Hawaasaa Joohn Hopkiins Biluumbargitti qorataan duraa Piroof Jastin Leslar, argannoon kun gabaasa 181 irratti hundaa'uun tilmaama 'ariifataa' fi gaarii dhibee kanaratti hanga ammaatti qabnudha jedhaniiru. Garuu ammayyuu wa'ee dhibee kanaa waan baayyee baruu qabna jedhu. Qorannoon kun walumaa galatti namoota meeqa irratti mallattoon dhibee kanaa akka mul'atu hin qoranne. Ogeessonni namootni dhibee kanaan qabaman baayyinaan sadarkaa gadaanaa dhibee kanaan hubamu jedhanii amanu. Gariin vayirasichaa qabaatanii mallattoo dhibee kanaa qabaachuu dhiisuu malu. Ta'us garuu dhibeen kun namoota tokko tokko - keessumaa manguddoota dhibee biraan hubamanii jiran yoo qabate hamaa ta'uu danda'a. Dhibee kanarraa of eeguufi ofirraa ittisuuf malli gaariin: Koronaavaayirasiin attamiin namootarraa gara namaatti darbu danda'aa?