ኮሮናቫይረስ፡ እስራኤል ኣብ እዋን ዕጽዋ ሰላማዊ ሰልፊ ዝእግድ ሕጊ ኣውጺኣ
ባይቶ እስራኤል ኣብ እዋን ዕጽዋ ካልኣይ ማዕበል ለብዒ ኮሮናቫይረስ፡ መንግስቲ ብዝሒ ህዝቢ ዝሳተፎ ዝኾነ ይኹን ሰላማዊ ሰልፊ ንኽእግድ ስልጣን ሂቡ።
እቶም ሰልፈኛታት ኩሉ ኣድላይ ዘበለ ምክልኻልን ምፍንታትን ገይሮም፡ ካብ መንበሪ ገዛውቶም ሓደ ኪሎ ሜተር ኣብ ዘይርሕቕ ቦታ ኮይኖም በብዕስራ ሰባት ተጎጂሎም ጻውዒቶም ከቕርቡ ይእዝዝ። እቲ ሕጊ ኣካል እቲ ዝሓለፈ ዓርቢ ዝተኣወጀ ብዙሕ ሕግታታ እዩ። እንተኾነ ሓያሎ ተቓወምቲ፡ እቲ ውሳነ ኣንጻር ቀዳማይ ሚኒስተር ቤንጃሚን ኔታንያሁ ንዝለዓል ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንምዕፋን ዝተገብረ እዩ ዝብል ክሲ ስለዘቕረቡ መንግስቲ ኣድላይ ድምጺ ክረክብ ይቃለስ ኣሎ። ኣሽሓት ሰባት ኣብ እየሩሳሌም ዝርከብ መንበሪ ቤት ቤንጃሚን ናታንያሁ ንሳምንታት ዝኣክል ተኣኪቦም ብክስታት ብልሽውናን ብኣተኣላልያ ለበዳ ኮቪድ-19ን ካብ ስልጣኑ ክወርድ ክሓቱ ጸኒሖም'ዮም። ቀዳማይ ሚኒስተር ቤንጃሚን ኔታንያሁ ግን ምንም ጌጋ ከምዘይፈጸመ እዩ ዝዛረብ። ይኹን እምበር ዋላ እውን ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ኣብ ዝውስኸሉ ዘሎ እዋን እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ደው ኣይበለን ዘሎ። ኣብዚ እዋን እዚ እስራኤል ምስ ብዝሒ ህዝባ ብምንጽጻር ካብ ዓለም ዝዓበየ ዝርገሐ ኮቪድ ዘጋጥማ ዘሎ ሃገር እያ። ኣብዚ ካልኣይ ማዕበል ለበዳ ኮቪድ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን መዓልታዊ ልዕሊ ሸሞንተ ሸሕ ብኮቪድ ክልከፉ ጸኒሖም። ለበዳ ኮቪድ-19 ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ኣብ እስራኤል ኣስታት 250,000 (ርብዒ ሚልዮን) ሰባት ብኮቪድ ተታሒዞም ልዕሊ 1,500 (ሽሕን ሓሙሽተ ሚእትን) ከኣ ሞይቶም። ትማሊ ረቡዕ እቲ ዝለዓለ ባይቶ እታ ሃገር ክነሰት፡ እቲ መንግስቲ፡ ምስ ለበዳ ኮቪድ ዝተኣሳሰር፡ በቢሰሙን ዝሕደስ ወይ ዝግምገም "ፍሉይ ሃገራዊ ህጹጽ ኣዋጅ" ክውስንን ሕጊ ከውጽእን ስልጣን ሂቡዎ ኣሎ። ኣብቲ እዋን ሰባት ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ንክሳተፉ፡ ካብ መንበሪ ኣባይቶም ልዕሊ ሓደ ኪሎ ሜተር ክርሕቁ ኣይክፍቀዶምን እዩ። ካብ ሕጂ ኣትሒዙ ከኣ ሰባት ንኣገዳሲ ምኽንያት ማለት መግብን መድሃኒትን ንክዕድጉ እንተዘይኮይኖም ካብ ኣባይቶም ከይርሕቑ ተነጊሮም ኣለው። እቶም ሰልፊ ዝገብሩ ከኣ ኣብ ሓንቲ ጉጅለ ካብ 20 ሰብ ንላዕሊ ክእከቡ ኣይፍቀድን እዩ። ሚስተር ናታንያሁ፡ ነቲ ንምሕደርኡ ንምቅዋም ዝግበር ዘሎ ምትእኽኻብ ሰልፍታት ተቓውሞ፡ ዝኣክል መርትዖ ከየቕረበ፡ "መጫጭሒ ኮሮናቫይረስ" ክብል ሰምዩዎ። ወደብቲ እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ብወገኖም ነቲ ሕጂ ዝወጽአ ኣዋጅ እቶ-እቶ ማዕቀብ ምንቅስቓስን "ኣብ ልዕሊ ደሞክራሲ ዝተወስደ ቅንጸላ" ክብሉ ገሊጾምዎ። ሓላፊ ጸጋማዊ ክንፊ ሰልፊ መረትዝ ያየር ጎላን፡ "እቲ እገዳ ነቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣይክዓግቶን'ዩ፤ እቲ ኣብ ጎደናታት ዝረአ ዘሎ ቑጠዐ ሰልፈኛታት ባዕሉ መገዲ ክፈጥር እዩ" ክብል ተዛሪቡ። ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ወኪል ቢቢሲ ቶም ባቲማን፡ "ኣብ ደሞክራሲያዊ ባህሪ እስራኤልን ሃይማኖታዊ ክብርታትን ወጥሪ ነጊሱ ኣሎ። ብሰንኪ እዚ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ሰልፍን ዝኽሪ ጸሎትን ዝጸንዕ ዘሎ እገዳ ዓቢ ቁጠዐን ርሱን ክትዕን ተፈጢሩ ኣሎ ክብል" ተዛሪቡ። ሐደ ጉጅለ ላዕለዋይ ሳይንቲስት ኣብቲ ጽባሕ ሰኑይ ዝበዓል በዓል ዮም ኪቡር ኣይሁድ ኣብ ሲኖጎግ ተኣኪቦም ከብዕሉዎ ከምዘይብሎም ኣጠንቂቖም። እዚ ሓበሬታ'ዚ ምስተዘርገሐ ብፍላይ ኣብ ከባቢ እዮሩሳሌም ኣመንቲ ኦርቶዶክስ ነቲ ዝወጽአ ሕጊ ይጥሕሱዎ ከምዘለው ዘመላኽቱ ጸብጻባት ይወጽኡ ኣለው። ትማሊ ሰሉስ፡ ሚስተር ናታንያሁ ዕጽዋ ካልኣይ ማዕበል ድሕሪ "ሱኮት" በዓል ኣይሁድ ኣብ መፋርቕ ጥቅምቲ ክጸንሕ ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ። እቲ ለበዳ ይውስኽ ስለዘሎ "እቲ ዕጽዋ ንወርሒ ምናልባት እውን ልዕሊኡ ክጸንሕ ይኽእል እዩ" ክብል ተዛሪቡ። እቲ ዕጽዋ ናይ ምዝላቕ መደብ ብሰሌዳ ግዜ ዘይኮነስ ብዝርገሐ እቲ ለበዳን ኩነታት ዝርገሐኡን ከምዝውሰን ክፍለጥ ኣለዎ ኢሉ። መንግስቲ እስራኤል ኣብ ቀዳማይ ማዕበል መጥቃዕቲ ኮቪድ ቅልጡፍ ስጉምቲ ስለዝወሰደ ብዝወሓደ ሞትን ለበዳን ምግልጋሉ ክምስገን ምጽንሑ ዝፍለጥ እዩ። እንተኾነ ኣብ ወርሒ ግንቦተር ምዝላቕ ዕጽዋ ካብ ዝግበር ንደሓር፡ ንኣተሓሕዛ ለበዳ ኮቢድ ዝምልከት ከዘራርብ ጸኒሑ ኣሎ።