በርበራ ኣፍደገ ባሕሪ ዶስ ጠንቂ ህውከት
ኢትዮጵያ ኣብ ወደብ በርበራ ምስቲ ነቲ ወደብ ዘመሓድር ኩባንያ ዱባይ፥ ዲ ፒ ወርልድ ተላፊና 19 ሚኢታዊ ብፅሒት ወሲዳ'ላ።
ወደብ በርበራ ቅድሚ ግልጋሎት ምሃብ ምጅማሩ ኣገደስቲ መሰረተ ልምዓት ከማልእ ይግባእ ብመሰረት እቲ ስምምዕ፡ ኢትዮጵያ እቲ ወደብ ንዕዳጋ ዓለም ክትጥቀመሉ ዝሕግዛ መሰረተ ልምዓት ከምትሃንፅ እውን ተገሊፁ'ዩ። እዚ ጉዳይ'ዚ ግና ንመንግስቲ ሶማልያ ኣየሐጐሰን፤ እኳ ድኣስ ባይቶ ሶማልያ ሉኣላውነትና ተተንኪፉ እዩ ብምባል ነቲ ስምምዕ ኣይተቐበሎን። እንተ ባይቶ ሶማሊላንድ ግና ነቲ ስምምዕ ተቐቢሉ ኣፅዲቑዎ'ሎ። ተንታኒ ርክብ ሃገራት ኣይተ ዳደ ደስታ፡ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ዘካየደኦ ስምምዕ ልክዕ ከም ንግዳዊ ስምምዕ እዩ ዝቑፀር ይብል። ንሉኣላዊነት ዝፃባእን ንሶማሊላንድ ኣፍልጦ ዝህብን እውን ኣይኰነን፡ ንዓይ ልክዕ ከምቲ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ሶማሊላንድ ዝጀመሮ ጉዕዞ በረራ እዩ ዝቑፀር በሃሊ እዮም። ፖለቲከኛን ደራሲ መጽሓፍ "ዓሰብ የማን ናት?" ዶክተር ያእቆብ ሃይለማርያም፥ ኢትዮጵያ ኣብ በርበራ ወደብ ዝዓደገቶ 19 ሚኢታዊ ብፅሒት ነቲ ዝረአ ዘሎ ፀገም ወደብ ቁሩብ ትንፋስ ይህብ እምበር ነቲ ፀገም ምሉእ ንምሉእ ኣይፈትሕን ይብሉ። "ወደብ ጅቡቲ ቻይናውያን፣ እንግሊዛውያን፣ ፈረንሳዊያንን ግብፃውያን እዮም ዝጥቀምሉ። ግብፂ እውን ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ መዓስከር ኣጣይሻ እያ። ብተወሳኺ ግብፂ ኣብ ደቡብ ሱዳን ወተሃደራዊ መዓስከር ኣለዋ" ብምባል ዶክተር ያእቆብ ግዝፈት እቲ ፀገም ንምግላፅ ይፍትኑ። ዶክተር ያእቆብ ግብፂ ኣብ ሶማሊላንድ ወተሃደራዊ መዓስከር ንምህናፅ ትሰርሕ ኣላ እውን ይብሉ። ኢትዮጵያ ካብ ዝዀነ ግዜ ዚያዳ ብሃገራት ዓረብ ተኸቢባ'ላ፡ ስለ'ዚ ሓድሕድ ውሳነ ብናይ ኢትዮጵያ ረብሓ ምፍታሽ ኣገዳሲ እዩ ኢሎም። ኣይተ ዳደ ደስታ ብግዲኦም በዓል ግብፂ ንመንግስቲ ሶማልያ ብምጉስጓስ ሉኣላውነትኩም ተደፊሩ ብምባል ተቓውሞ ንኽውልዑ ዘይሕለል ፃዕሪ የካይዱ ምህላዎም ይኣምኑ። ኰይኑ ግና ኢትዮጵያ ካብቲ ወደብ ብፅሒት ምዕዳጋ ስልታዊ ስጉምቲ ምዃኑ ኣስሚሮምሉ። ዘላቒ ፍታሕ ምስ ኤርትራ ብሰላማዊ መንገዲ ምዝታይ ዘለቒ ፍታሕ የምፅእ እዩ ኢሎም ይኣምኑ ዶክተር ያእቆብ። "ኣፍደገ ባሕሪ ናይ ምርካብ ሕጋዊ መሰል ኢትዮጵያ ንምርግጋፅ እዩ፥ ኤርትራ ብ1952 ዓ.ም ብፌደሬሽን ተፀምቢራ" ይብል ሰነድ ውድብ ሕቡራት ሃገራት። ኢትዮጵያ ብሰንኪ ኢህወዴግ እያ ወደብ ዓሰብ ስኢና፤ ስለ'ዚ ኣፍደገ ባሕሪ ናይ ምርካብ መሰልና ህያው ክኸውን ይግባእ ድማ ኢሎም። ንኢትዮጵያ ኣፍ ደገ ባሕሪ ምስኣን ማለት ናይ ህልውና ጉዳይ ስለዝዀነ፥ ኢትዮጵያ ምስ ኤርትራ ተላዚባ ኣብ ልዕሊ ወደብ ዓሰብ ብግድን ኣብ ስምምዕ ክትበፅሕ ኣለዋ ይብሉ። ኣይተ ዳደ፡ ኢትዮጵያ ነቶም ወደባት ከመሓድሩ ዝተዋፈሩ ሃገራት ዓረብ ብጥንቃቐ ክትርእዮም ይግባኣ እንትብሉ ይምዕዱ። "እዞም ኣካላት እዚኦም ኣብቲ ከባቢ ምዕሳሎም ካብ ፖለቲካ ዝፀረየ ድዩስ ኣይኰነን ዝብል ክረአ ኣለዎ። ኣብቲ ከባቢ ኰነ ኣብ ሃገራት ዓረብ ፅልዋ ግብፂ ኣቕሊልካ ኣይረአን" ብምባል ምስ ግብፂ ዘለና ርክብ ኣብ ምጥቕቓም ዝተመስረተ ኣይኰነን ይብሉ። ኢትዮጵያ ዋላ እኳ ወደብ ጅቡቲ ብዋናነት እንተተጠቐመትሉ ካልኦት ኣማራፅታት ግና ከምዘድልይዋ ሓደን ክልተን የብሉን ኢሎም ኣይተ ዳደ። "ወደብ ጅቡቲ ኣውራ ፍልፍል መንገዲ ዕዳጋ ወፃኢ ኰይኑ ምቕፃሉ ኣይክተርፍን" ድማ ኢሎም። ካብ በርበራ ክሳብ መሬት ኢትዯጵያ ዘሎ ዝኣረገ ጽርግያ ጽገና የድልዮ "ኰይኑ ግና ኢትዮጵያ ብወደብ ጅቡቲ ጥራሕ ክትጥቀም ኣይትኽእልን። ወደብ በርበራ ንደቡብን ደቡባዊ ምዕራብን ኢትዮጵያ ልዑል ረብሓ ኣለዎ" እንትብሉ ሓሳቦም የጠናኽሩ። ስለ'ዚ ኢትዮጵያ ኣማራፂ ወደብ ብምድላያ ኸዓ ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ጅቡቲን ዘይምርድዳእ ኣይፍጠርን። ከምቲ ዝገብርዎ ዘለዉ ብዘተ ከምዝፍታሕ እዮም ዝኣምኑ። ኢትዮጵያ ኣብ ወደብ በርበራ ዘለዋ ተረባሕነት ንምዕባይ ኣብ 2008 ዓ.ም ምስ ሶማሊላንድ ተሰማሚዓ። ወላ እኳ 30 ሚኢታዊ ናብ ደገ ትልእኾ ዕዳጋ ብወደብ በርበራ ገፅ ክኸውን እንተደለየት ዛጊድ 97 ሚኢታዊ ብጅቡቲ እያ ትጥቀም ዘላ። በርበራ ኣፍደገ ባሕሪ ዶስ ጠንቂ ህውከት