ኢትዮጵያ፡ ስግኣት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ፡ ቃልሲ ህዝቢ ኦሮሞ ካበይ ናበይ ኣብ ዝብል ዛዕባ ምስ ተወለድቲ እቲ ብሄር ኣብ ቤት ጽሕፈቶም ዘትዮም። ናብ ወለጋ ከይዶም ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ፀገም ምስ ህዝቢ ከይዘራረቡ ድማ ስግኣታት ከምዝሓደሮም ተዛሪቦም።
እቲ ዘተ ብኣቦ መንበር ዴሞክራሲያዊ ውድብ ኦሮሞ (ኦዲፒ) ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ብምክትሎም ርእሰ ምምሕዳር ክልል ኦሮምያ ኣይተ ለማ መገርሳን ብሓባር ዝተመርሐ እንትኸውን፡ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣይተ ሺመልስ ኣብዲሳ ንመበገሲ ዝኸውን ፅሑፍ ከምዘቕረቡ ምርዳእ ተኻኢሉ። ኣብቲ ብቋንቋ ኣፋን ኦሮሞ ዝተገብረ ዘተ፡ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ካብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ናይ ብዙሓት ቀልቢ ዝሰሓበ፡ ናብ ወለጋ ንምንታይ ከምዘይከዱ ንዝቐረበሎም ሕቶ ዝሃቡዎ ምላሽ እዩ። "ኣነ ኣብ ጅማ'ኳ አንተተወለድኩ፡ እዋን ቁልዕነተይ ኣብ ወለጋ እየ ኣሕሊፈዮ። ብምኽንያት ቃልሲ ፡ ልዕሊ 16 ዓመታት ኣብ ወለጋ ተቐሚጠ'የ። ንህዝቢ ወለጋ ፍሉይ ፍቐሪ'ዩ ዘለኒ። ብቖልዓይ ማይ ፀሚኡኒ ኢለ ማይ እንተሓቲተ ፀባ እዩ ዘስትየኒ ነይሩ። ኣዝየ ዝፈትዎ ህዝቢ'ዩ።" ኢሎም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ብፍላይ ናብ ደምቢ ዶሎ ንምንታይ ዘይመፃእኻ ዝብል ሕቶ ከምዝቐረበሎም ዝተዛረቡ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ፡ ናብ ቤተ-መንግስቲ ካብ ዝኣትዉ፤ ቀዲሞም ናብኡ ከምዝኸዱ ገሊፆም። ሐዚ ኣብቲ ከባቢ ፀገም ምስተፈጥረ ዘይከድሉ ምኽነያት ግን፡ ምስ ኣይተ ለማ ብተደጋገሚ ከምዝዘተይሉ ይዛረቡ። ናብቲ ከባቢ ንዘይምኻድ፡ በመረዳእታ ዝተደገፈ ሓበሬታ ከምዘለዎም ወሲኾም ይዛረቡ። "ኣነ መረዳእታ ኣለኒ። 'ህዝቢ እንተተመዛቢሉ ክልቲኦም ናብዚ ክመጽኡ ስለዝኾኑ ኣብዚኣ ክነትርፎም ኢና' ይብሉ። ህዝቢ ክሰምዑ'ዮም። ኣብዚኣ ድማ ክነትርፎም ኢና'ይብሉ። እቲ ጉዳይ ናብቲ ከባቢ ምኻድን ዘይምኻድን ኣይኮነን" ኢሎም። 'ኣዛብእ ቀትሪ'- ፀዊዕኻ ፅልኢ? ስጉምታት ኣብይ፡ ካበይ ናበይ? ካብዚ ብተወሳኺ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ፡ "ኣነ ናብ ካሊእ ቦታ ከይደ እንተዝመውት ህዝቢ ኦሮሞ ሓድነቱ ኣጠናኺሩ ቃልሱ ክቕጽል'ዩ። ኣብ መንጎ ህዝብታት ዘሎ ሓድነት ክጎድኦ ይኽእል'ዩ። እቲ ጉዳይ ብዛዕባ መስዋእትነት ምኽፋል ኣይኮነን። ሓድነትና ክሽርሽር ዝኽእል ነገር እዩ። እቲ ህዝቢ 'ሓድነትና ብሰንክኹም ኣይሽርሸረን' ዝብል እንተኾይኑ ጸገም የብለይን ጽባሕ'ውን ክኸይድ ይኽእል'የ" ኢሎም። ጥርጣረታት "ቃልሲ ህዝቢ ኦሮሞ ካበይ ናበይ" ብዝብል ቴማ ዘተኻየደ እዚ ዘተ፡ እዋናዊ ክልላዊ ዛዕባታት፤ ፖለቲካዊ ኩነታት ህዝቢ ኦሮሞን ጉዳያት ወፃኢን ካብ መንጎ ዳህሳስ ዝተገበረሎም ዛዕባታት ገሊኦም'ዮም። "ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ዘሎ ብድሆ ከሳግረና ምበር ኣይከሰናኽለናን'ዩ። ሓድነት ህዝቢ ኦሮሞ እዩ ብርተዐ ዝኾነና" ዝበሉ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ፡ እቲ ኣብ ክልሎም ዘጋጥም ዘሎ ሕንፍሽፍሽ ካልኦት ኢዶም ከምዘእተውሉ እዮም ተዛሪቦም። ኣብ ክልል ኦሮምያ ንዝፍጠሩ ህዝባዊ ናዕብታት፡ ምንጮም ካብ ደገ እዮም ብዝብል፡ እቲ ህዝቢ መሳርሒ እዞም ኣካለት ከይኸውን'ውን ሓቲቶም። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ መን'ዩ? ቅድም ክብል ኣባል ኢህወዴግ ዝኾነ ውድቦም ዴሞክራሲያዊ ውድብ ኦሮሞ'ውን፡ ከምዚ ዓይነት መግለፂ ዘውፀአ እንትኸውን፡ እዞም 'ኣብ ክልልና ኢዶም ኣእትዮም' ዝበሃሉ ዘለዉ ውልቀሰባት ወይ ከኣ ፖለቲከኛታት በዓል መን ምዃኖም ኣይተነፀሩን። ኣብ ከም ክልል አምሓራ ዝኣመሰሉ ክልላት'ውን፡ ንዝፍጠሩ ጎንፅታትን ተቓውሞታትን ብተመሳሳሊ ካልኦት ተሓተትቲ ክግበሩ ይርአ። ርእሰ ምምሕዳር ክልል ኦሮምያ ኣይተ ለማ መገርሳ ብወገኖም "ንህዝቢ ኦሮሞ ምሉእ ምላሽ ሂብና ክንብል ኣይንኽእልን። ይኹን'ምበር፡ ህዝቢ ኦሮሞ ንነዊሕ ዓመታት ከልዕሎም ዝፀንሑ ሕቶታት ንምምላስ ኣብ ቅኑዕ መገዲ አለና ኢልና ንኣምን" ኢሎም። ኣብ ጉዳያት ወፃኢ'ውን ገለ ምምሕያሻት ከምዘለዉ ቀዳማይ ሚኒስትር ምዝራቦም፡ መረዳእታት ይሕብሩ። ከም ኣብነት ዝተልዓለ፡ ካብ ኣዲስ አበባ ናብ ጅቡቲ ንዝተዘርገሐ ባቡር ሃዲድ ኢትዮጵያ፡ በብዓመቱ 400 ዶላር ንቻይና ክትከፍልን ኣብ 10 ዓመታት ከፊላ ክትውድእ ዘገድድ ስምምዕነት ክመሓየሽ ከምዝተገብረ ተዛሪቦም። እቲ እዋን ክፍሊት ካብ 10 ናብ 38 ዓመታት ክናዋሕ ከምዝተገብረ እዩ ተዘሪቡ። ምስ ልዕልነት ሕጊ ምኽባር ተኣሳሲሩ ድማ "ከመ ፈጣሪ ዝፍርሑ ዝነበሩ ሓለፍቲ" ዝበሉዎም ከይተረፉ ጥርጡራት ኣብ ቀይዲ ክውዕሉ ከምዝተገብረ ክልቲኦም አመራርሓ ተዛሪቦም። ይኹን'ምበር ብፍላይ ህወሓትን ንሱ ዘመሓድሮ ህዝቢ ትግራይን፡ እዚ ብስም ልዕልነት ሕጊ ዝውሰድ ዘሎ ስጉምቲ ግቡእ ከምዘይኮነን ፡ ኣብ ሓደ ብሄር ዘትኮረ ከምዝኾነን ብዝተፈላለዩ መገድታት ክገልጹ ፀኒሖም።