Gall gymryd 9 mlynedd i gael diagnosis endometriosis
Wrth i Aelodau o'r Senedd gymeradwyo cynnig am effaith ddinistriol endometriosis dywed un ddioddefwraig bod angen i feddygon fod yn fwy ymwybodol o'r cyflwr a bod angen dysgu am faterion cysylltiedig â misglwyf yn yr ysgol.
Yng Nghymru dywed un elusen y gall hi gymryd 9 mlynedd cyn cael diagnosis ac mae Covid-19 yn debygol o achosi oedi pellach. Mae Llywodraeth Cymru yn dweud ei bod hi'n bwysig bod awdurdodau iechyd yn cynnig diagnosis effeithiol a thriniaeth ar sut i reoli'r cyflwr. Treulio wythnos yn y gwely "Dim ond tair blynedd yn ôl ges i ddiagnosis," meddai Sian Harries, awdur a pherfformwraig comedi. "Roeddwn wedi dechrau mynd at y doctor pan yn 16 oed i gwyno am boenau periods a gwaedu ond yr ateb ro'n i'n ei gael yw y bydd pethau yn well pan fyddwn wedi cael plant. "Ond yn 16 doedd hynny ddim yn ateb, es i yna ar y pil ac er fy mod yn teimlo'n lot gwell y cyfan roedd hynny yn ei wneud oedd cwato'r broblem. "Wrth drio am blant, 'nes i ddod bant o'r pil a do'th y poenau nôl. Roeddwn yn treulio wythnos o bob mis yn y gwely. Roeddwn i'n boenus, yn gwaedu lot a doedd gen i ddim egni. "Ma' pawb fi'n 'nabod wedi gorfod aros oddeutu 15 mlynedd cyn cael diagnosis. "Dwi bellach wedi cael laparoscopy a diagnosis a dal yn treulio diwrnod o bob mis yn y gwely - dwi wir ddim yn gwybod sut mae merched â swyddi normal yn 'neud e. "Yn y diwedd roedd rhaid i fi fynnu a gweiddi er mwyn cael laparoscopy - sef dull o ganfod be sy'n bod ac roedd cael diagnosis o endometriosis yn ryddhad - y ffaith bo fi'n gwybod be sy'n bod. "Mae wir angen cael gwared o'r stigma, siarad am bethau fel hyn ac mae'n rhaid i faterion sy'n ymwneud â periods gael eu dysgu yn yr ysgol," ychwanegodd Ms Harries. Tair blynedd, o bosib, cyn apwyntiad Dywed Endometriosis UK y gall hi gymryd 9 mlynedd cyn cael diagnosis o'r cyflwr yng Nghymru. Dim ond un canolfan arbenigol sydd yn y wlad ac o ganlyniad i Covid-19 mae yna ofnau y gall hi gymryd tair blynedd cyn cael apwyntiad yn y ganolfan arbenigol yng Nghaerdydd. Ddydd Mercher fe wnaeth Jenny Rathbone, Angela Burns, Suzy Davies, Vikki Howells gyda chefnogaeth Jack Sargeant gynnig bod y Senedd: 'Gormod o gywilydd i siarad amdano' Yn ystod y drafodaeth dywedodd Suzy Davies AS mai dim ond yn ddiweddar iawn y cafodd hi wybod ei bod hi'n byw â'r cyflwr a hynny wedi triniaeth am gyflwr arall. "Mae fy mhrofiad i'n gyffredin," meddai, "mae'r cyflwr yn gwneud merched i deimlo'n frwnt, yn gwneud iddynt deimlo bod rhaid iddynt gadw cyfrinach ond ar yr un pryd mae nhw'n gorfod poeni lle mae'r toiled agosaf. "O glywed y symptomau dyw meddygon yn aml ddim yn meddwl mai endometriosis yw'r achos gan nad ydynt yn ddigon cyfarwydd â'r cyflwr. "Mae un o bob deg ohonom yn byw gyda'r cyflwr hwn fis ar ôl mis, yn byw bywyd uffernol ond eto yn cwrdd â phob gofyn cymdeithasol gan fod siarad am y cyflwr yn codi gormod o gywilydd." Cynnig cefnogaeth Dywedodd Llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Mae hi'n ddyletswydd ar fyrddau iechyd i ddarparu gwasanaethau gynaecoleg o'r radd flaenaf ac mae'n bwysig bod yna ddiagnosis effeithiol a thriniaeth ar sut i reoli endometriosis. "Ry'n yn gweithio drwy'r Grŵp Gweithredu ar Iechyd Menywod i wella gwasanaeth i ferched sy'n cael eu heffeithio gan bob math o faterion iechyd cysylltiedig â'r pelfis gan gynnwys endometriosis. Yn ddiweddar mae'r grŵp wedi sefydlu ffrwd waith i edrych ar endometriosis a bydd hyn yn cefnogi merched sy'n byw gyda'r cyflwr."