Cwricwlwm newydd: Y daith hyd yma - a'r camau nesaf
Mae'r daith tuag at gyflwyno cwricwlwm newydd i Gymru yn 2022 wedi "cyrraedd carreg filltir bwysig", medd Llywodraeth Cymru wrth gyhoeddi fersiwn drafft a dechrau ymgynghoriad.
Mae athrawon ac arbenigwyr o Gymru a thu hwnt wedi helpu dylunio'r cynnwys, sy'n amlygu newid "mawr o ran diwylliant", yn ôl y Gweinidog Addysg Kirsty Williams, ac yn chwalu ffiniau traddodiadol rhwng pynciau. Dyma atebion i rai o'r cwestiynau ynghylch effeithiau posib y newid i ddisgyblion, athrawon ac ysgolion. Pam bod cwricwlwm ysgolion yn cael ei newid? Bydd y drefn newydd yn cymryd lle'r cwricwlwm cenedlaethol sydd wedi bodoli ers 1988. Bryd hynny, roedd Margaret Thatcher yn 10 Downing Street a ffonau symudol yn dal yn bethau prin. A byddai degawd arall cyn i'r Cynulliad gael ei sefydlu a gwleidyddion Bae Caerdydd yn cymryd rheolaeth dros addysg. Daeth datblygiadau technolegol a newidiadau mawr i'r ffordd y mae cymdeithas a'r economi'n gweithio ac mae hynny'n golygu bod angen sgiliau gwahanol ar bobl ifanc. Dros 30 mlynedd, mae'r cwricwlwm presennol wedi cael ei addasu a sawl elfen wedi eu hychwanegu ac mae hynny wedi ei wneud yn drwsgl meddai'r beirniaid. Y nod yw cwricwlwm newydd sy'n fwy cyson ac yn fwy perthnasol. Ond symbyliad mawr arall oedd pryder am safonau a chanlyniadau gwael Cymru mewn profion Pisa rhyngwladol. Gobaith gweinidogion yw bod y diwygio'n arwain at ganlyniadau gwell hefyd. Beth fydd yn wahanol? Fframwaith fydd hyn, nid cofnod manwl o'r hyn y dylai ysgolion fod yn ei ddysgu. O fewn hynny, bydd ysgolion yn cynllunio eu ffyrdd eu hunain o wneud yn siŵr bod eu disgyblion yn datblygu. Mae'r newidiadau mwyaf yn debygol o gael eu gweld mewn ysgolion uwchradd oherwydd bydd pynciau unigol yn cael eu disodli gan chwe maes dysgu a phrofiad eang. A bydd sgiliau llythrennedd, rhifedd a digidol yn cael eu gweu drwy bob gwers. Fe fydd llawer mwy o bwyslais ar greadigrwydd athrawon wrth ddehongli gofynion cwricwlwm. Mae'r daith drwy'r ysgol hefyd i fod yn fwy cyson o dair i 16 oed gyda llai o naid rhwng yr ysgol gynradd ac uwchradd. Sut fydd modd mesur llwyddiant disgyblion o dan y system newydd? Ar hyn o bryd mae'r ysgol wedi'i rhannu'n gyfnod Sylfaen (tair i saith oed) ac yna cyfnodau allweddol. Bydd hynny'n newid i gamau cynnydd ar gyfer pump, wyth, 11, 14 ac 16 oed fel bod modd dilyn yn fras y datblygiad fyddai'n cael ei ddisgwyl gan ddisgyblion. Fe fydd profion darllen a rhifedd cenedlaethol ar gyfer plant saith i 14 oed yn parhau, er gwaetha'r ffaith bod awdur yr adroddiad gwreiddiol ar y cwricwlwm newydd, yr Athro Graham Donaldson, wedi awgrymu bod angen llai o brofion yn y pen draw. Y bwriad yw addasu arholiadau TGAU er mwyn adlewyrchu'r cwricwlwm newydd ond mae cwestiynau mawr ynglŷn â sut fydd yr arholiadau'n gweithio yng nghyd-destun yr addysg ehangach fydd y cwricwlwm newydd yn ei gyflwyno. Beth yw barn ysgolion? Mae gweinidogion yn pwysleisio bod ysgolion eu hunain wedi chwarae rhan allweddol yn natblygiad y cwricwlwm newydd. Mae tua 200 o ysgolion arloesi wedi cymryd rhan. Yn sgil hyn mae pryder bod yr ysgolion yna'n llawer mwy parod ar gyfer y newid o'i gymharu ag ysgolion sydd ddim wedi bod yn rhan o'r broses. Mae nifer o athrawon yn frwdfrydig iawn am y rhyddid y gallai'r cwricwlwm newydd gynnig i fod yn greadigol yn yr ystafell ddosbarth. Ond mae eraill yn poeni gallai'r llwyth gwaith ddwysau a bod 'na ddiffyg eglurder ynglŷn â'r hyn sy'n cael ei ddisgwyl gan athrawon. Beth am y gost? Mae'r llywodraeth wedi cyhoeddi diwrnod ychwanegol o hyfforddiant mewn swydd bob blwyddyn a miliynau o bunnau er mwyn cael athrawon yn barod. Ond ar yr un pryd mae mwy o benaethiaid yn codi pryderon am y wasgfa ar gyllidebau craidd. Hyd yn oed os na fydd y cwricwlwm newydd yn fenter fwy costus yn ei hun, mae'r toriadau mae penaethiaid yn wynebu yn fwrn ychwanegol wrth geisio paratoi ar gyfer y newid. A'r ymateb tu hwnt i giatiau'r ysgol? Mae'r drafodaeth hyd yn hyn wedi'i chyfyngu'n bennaf i'r ysgolion arloesi ac arbenigwyr ym maes polisi addysg. Ac mae'n annhebygol y bydd y cwricwlwm newydd yn cael ei ddarllen gan lawer y tu hwnt i'r rhain. Ond prin iawn yw'r pethau sy'n bwysicach yn y tymor hir na beth a sut mae pobl ifanc yn dysgu. Mae cyhoeddi'r fersiwn ddrafft hwn yn cael ei ystyried yn garreg filltir a chyfle i ehangu'r drafodaeth cyn i'r cwricwlwm newydd gael ei gyflwyno'n ffurfiol o 2022 ymlaen. Beth fydd barn cyflogwyr a phrifysgolion? Ac a fydd y drefn newydd yn magu hyder rhieni mewn system addysg sydd wedi bod o dan y lach dros y blynyddoedd diwethaf?