Clwstwr Doncaster: Dryswch a dadlau wedi datganiad Gething
Mae datganiad gan y gweinidog iechyd am darddiad clwstwr o achosion Covid-19 yn Rhondda Cynon Taf wedi creu dryswch a dadlau gwleidyddol.
Ddydd Mercher fe ddywedodd Vaughan Gething bod dau glwstwr "arwyddocaol" yn y sir, un yn ymwneud â chlwb rygbi, ac un arall â grŵp o bobl aeth ar ddiwrnod allan i rasys Doncaster, gan stopio "mewn cyfres o dafarndai ar y ffordd". Cafodd yr hanes am ymweliad y grŵp i Doncaster ei ailadrodd mewn cyfweliad diweddarach yn ystod y dydd gan Mr Gething gyda BBC Cymru. Yn hwyrach ddydd Mercher fe gyhoeddodd Cwrs Rasio Doncaster ddatganiad ei hun yn dweud nad oeddynt wedi derbyn unrhyw gysylltiad gan y GIG na Llywodraeth Cymru am y digwyddiad. Dywedodd y rhai sydd yn gyfrifol am y digwyddiad rasio yn y cwrs ddydd Mercher diwethaf nad oeddynt wedi derbyn unrhyw archebion am docynnau o dde Cymru. Wedi i Awdurdod Rasio Ceffylau Prydain chwilio am eglurhad pellach, fe gyhoeddodd Llywodraeth Cymru neges at Twitter yn ddiweddarach yn cynnig esboniad pellach. "Rydym yn deall mai bwriad gwreiddiol y grŵp oedd teithio i Gwrs Rasio Doncaster, ond ni aethant i'r cwrs rasio fel yr oedd wedi ei drefnu'n wreiddiol," meddai'r neges. Esboniad pellach Brynhawn dydd Iau, mewn neges ar Twitter, dywedodd Mr Gething ei fod wedi gwylio clip gan adran newyddion BBC Cymru am y trip i Doncaster. Ychwanegodd fod y daith wedi mynd yn ei blaen er nad oedd gan aelodau ar y daith docynnau i'r rasys, ac roedd gan rhai aelodau symptomau a hefyd wedi derbyn prawf Covid-19. Ychwanegodd eu bod wedi yfed mewn tafarndai heb aros am ganlyniadau profion Covid, ac "fe ddylai'r rhai oedd ar y daith fod wedi bod o'r un teulu estynedig er mwyn dilyn y rheolau am gyswllt agos". "Dylai pobl gyda symptomau fod yn hunan ynysu. Mae'n enghraifft wirioneddol o ddigwyddiad ymledu Covid na ddylai ddigwydd. "Gwnewch eich rhan i gadw Cymru'n ddiogel os gwelwch yn dda." Gofynnodd BBC Cymru i Lywodraeth Cymru am esboniad o symudiadau'r grŵp ar y daith i Doncaster, os oedd y tafarndai ar hyd y daith yn Lloegr, ac os oedd swyddogion wedi siarad gydag asiantaethau dros y ffin am y clwstwr. Hefyd fe ofynnwyd pam nad oedd y gweinidog iechyd wedi dweud yn y gynhadledd i'r wasg nad oedd y grŵp wedi mynd i'r rasys eu hunain. Mewn ymateb, dywedodd llefarydd: "Mae clwstwr grŵp Doncaster yn un o nifer o glystyrau yn ardal Rhondda Cynon Taf. "Mae timau olrhain cyswllt yn parhau i olrhain cysylltiadau o'r clwstwr hwn." Dywedodd llefarydd yr wrthblaid ar iechyd yn Senedd Cymru, y Ceidwadwr Andrew RT Davies fod yr "honiad ffug" o ran y cwrs rasio yn "enghraifft arall o anghymhwysedd syfrdanol y gweinidog iechyd a Llywodraeth Cymru". "Neithiwr, fe wnaethom ddysgu bod ei sylwadau i'r Senedd ddoe ynglŷn â'r achos o coronafeirws yn y Rhondda yn gwbl anghywir. "Mewn argyfwng iechyd cyhoeddus mae'n hanfodol bod y wybodaeth y mae'r llywodraeth a gweinidogion yn ei darparu i bobl Cymru yn gywir, ac o'r herwydd mae'n rhaid cywiro'r cofnod a darparu eglurhad ac ymddiheuriad ar unwaith gan Lywodraeth Lafur Cymru."