Neb yn deilwng
Doedd neb yn deilwng o Gadair Eisteddfod Genedlaethol Sir Ddinbych a'r Cyffiniau 2013.
Roedd y Gadair yn cael ei chynnig eleni am awdl neu gyfres o gerddi mewn cynghanedd gyflawn heb fod dros 250 llinell ar y thema 'Lleisiau'. Roedd 12 o ymgeiswyr eleni a'r beirniaid oedd Gerallt Lloyd Owen, Peredur Lynch a Myrddin ap Dafydd. Dywedon nhw ei bod yn gystadleuaeth "ddiddorol" a'u bod wedi bod yn "pendroni am wythnosau". Dyma'r 15fed tro yn hanes cystadleuaeth y Gadair (ers 1880) i neb fod yn deilwng - y tro diwethaf oedd ym Meirion a'r cyffiniau yn 2009. 'Heb chwysu digon' Dywedodd Myrddin wrth draddodi'r feirniadaeth yn y Pafiliwn brynhawn dydd Gwener: "Y siom eleni yw bod y cynigion - am ba bynnag reswm - wedi eu hanfon heb chwysu digon dros y gwendidau. "Y calondid yw bod dau o'r 12 wedi dangos bod ganddynt y ddawn i ennill Cadair y Genedlaethol a bod nifer o'r lleill yn ymestyn tuag ati. Ond, am eleni, mae'r Gadair yn cael ei hatal." Roedd cryn ganmoliaeth i weithiau Dysgwr ac Emrallt ond doedd yr un o'r ddau wedi plesio'r beirniaid ddigon i hawlio'r Gadair. 'Cadw safon' Wrth siarad ar ôl y seremoni, dywedodd yr Archdderwydd Christine James: "Yn naturiol mae pobl yn gobeithio y bydd yna wobrwyo yn y prif gystadlaethau ond os yw'r beirniaid o'r farn nad oedd safon wedi'i chyrraedd yr unig beth i'w wneud yw atal y wobr. "Rwy'n credu y byddai hi'n ddiwrnod trist arnom ni pan fyddem ni'n teimlo fod yn rhaid rhoi'r wobr ond am fod cynulleidfa yn disgwyl hynny. Y mae cadw safon yn hollbwysig. Yr ydym yn genedl falch ac mae eisiau inni barhau i fod felly." Dywedodd iddi gael ei chalonogi â'r ffaith i'r beirniaid weld addewid ymhlith y cystadleuwyr. "Mae'n amlwg fod y beirniaid wedi gweld addewid ond bod yr addewid ddim wedi cyrraedd ei lawn botensial yn y gystadleuaeth eleni , ynte," meddai. "Mae addewid bob amser yn codi calon ac rwy'n gobeithio yn awr y bydd y beirdd nad oedd yn llwyddiannus eleni yn mynd ati ac yn ymarfer a thwtio eu gwaith, efallai yn fwy manwl, cyn ei anfon i gystadleuaeth," ychwanegodd. Bu Eisteddfodau Sir Ddinbych yn hanesyddol yng nghyd-destun Cadair y Brifwyl, gyda'r Gadair yn cael ei hennill gan ddysgwr am y tro cyntaf pan ddaeth Robat Powell i'r brig yn Y Rhyl yn 1985. Yn 1973, gyda'r Eisteddfod yn Rhuthun, enillodd Alan Llwyd y Gadair a'r Goron, gan ailadrodd camp y 'dwbl' dair blynedd yn ddiweddarach yn 1976. Ond cymysg yw llwyddiant y Gadair yn Ninbych ei hun, gyda diffyg teilyngdod yn 1882 a 1939. Hanes Ond fe grëwyd hanes y tro diwetha' i'r Brifwyl gael ei chynnal yno yn 2001, pan gadeirwyd Mererid Hopwood - y ferch gynta' erioed i ennill y wobr. Dilwyn Jones, o Faerdy ger Corwen, oedd wedi cynllunio a chreu'r Gadair eleni a'r nod oedd cynrychioli tirlun Sir Ddinbych o'r môr i'r mynyddoedd. Roedd y Gadair a'r wobr ariannol wedi'u cyflwyno gan Gerallt a Dewi Hughes er cof am eu rhieni, John a Ceridwen Hughes, Uwchaled.