Ehangu cynllun 30 awr o ofal plant am ddim
Bydd mwy o gynghorau yn dod yn rhan o gynllun treialu gofal plant am ddim y llywodraeth ymhen tri mis.
Mae'r cynnig o 30 awr o ofal am ddim i blant rhwng tair a phedair oed wedi ei gyflwyno hyd yma ym Môn, Gwynedd, Caerffili, Sir y Fflint, Rhondda Cynon Taf, Abertawe a Blaenau Gwent. Bydd saith awdurdod arall yn rhan o'r cynllun ym mis Medi: Caerdydd, Casnewydd, Castell-nedd Port Talbot, Torfaen, Ceredigion, Conwy a Wrecsam. Ond mae rheolwr un meithrinfa wedi beirniadu'r anghysondeb wrth gyflwyno'r cynllun i wahanol siroedd. Ehangu cynllun Mae'r cynnig ar gael am 48 wythnos o'r flwyddyn i blant sydd â rhieni sy'n gweithio. Ond mae wedi ei feirniadu yn y gorffennol gydag adroddiad yn 2017 yn dweud bod prinder meithrinfeydd yn golygu na fydd rhieni'n gallu elwa. Mae awgrym bod angen cynnig y gofal llawer yn gynt pan mae menywod yn mynd yn ôl i'r gwaith, tra bod ffigyrau diweddar yn dangos bod llawer llai o wariant na'r disgwyl wedi bod a llai o rieni na'r disgwyl wedi manteisio. Mae'r cyhoeddiad wedi ei groesawu gan rieni yn Sir Conwy, a ddywedodd y byddai'n gwneud "andros o wahaniaeth" ac yn gymorth i fynd yn ôl i weithio. Ychwanegodd Eirlys Owen, Arweinydd Cylch Meithrin Cerrig-y-drudion y byddai denu mwy o blant i'r feithrinfa yn "dipyn o hwb i'r cylch ac yn arian da i ni gadw'r cylch i fynd am flynyddoedd". Ond mae Ffion Roberts, rheolwr Meithrinfa'r Felin yn Rhuthun, Sir Ddinbych, yn feirniadol o'r anghysondeb sydd rhwng siroedd. "Mae gynno ni ddigonedd o le i'r plant 'ma ddod, 'da ni'n barod i 'neud y thirty hours, mae meithrinfa Rhuthun yn barod, mae meithrinfa Pwllglas yn barod, mae'r cylch a'r ysgolion yn barod i weithio 'efo ni. "A dwi'm yn gwbod pam 'da ni'm yn cael yr arian." Ychwanegodd bod un plentyn yn ei meithrinfa sy'n byw yn Sir y Fflint ac yn derbyn 30 awr am ddim. "Mae pawb arall yn deud, pryd fydd o'n dod ata ni?" Yn y gorffennol mae Llywodraeth Cymru wedi dweud fod teuluoedd sy'n cymryd rhan yn y cynlluniau peilot yn rhoi adborth eu bod yn ei gwneud yn haws iddyn nhw weithio. Maent hefyd wedi dweud bod y nifer sy'n ymwneud a'r cynllun yn "parhau i dyfu". Wrth wneud y cyhoeddiad ddydd Mawrth dywedodd Huw Irranca-Davies, y Gweinidog Plant, Pobl Hŷn a Gofal Cymdeithasol ei fod yn "gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i rieni ledled Cymru, gan leihau'r straen ar incwm teuluoedd a helpu i sicrhau nad yw gofal plant yn eu rhwystro rhag derbyn swydd neu gynyddu eu horiau". Roedd cynnig gofal am ddim yn un o ymrwymiadau maniffesto'r llywodraeth ac maent yn bwriadu gwneud y polisi yn un fydd ar gael ar draws Cymru erbyn 2020.