Cyflwyno mesur cynllunio amgen i 'ddiogelu'r Gymraeg'
Bydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn cyflwyno mesur cynllunio amgen ddydd Mawrth, er mwyn "diogelu cymunedau Cymraeg" ac "ehangu ei defnydd ym mhob rhan o Gymru".
Daw'r lansiad yn dilyn mesur drafft cynllunio gafodd ei gyhoeddi gan Lywodraeth Cymru ym mis Rhagfyr y llynedd. Yn ôl Cymdeithas yr Iaith, nid yw'r mesur hwn yn rhoi unrhyw ystyriaeth i'r Gymraeg. Mae Llywodraeth Cymru yn dweud eu bod yn ystyried ymatebion i'r mesur. 'Diffyg ystyriaeth' Dywed y Gymdeithas bod eu mesur amgen wedi ei greu yn dilyn diffyg ystyriaeth o'r iaith yn y mesur cynllunio, a hynny er y pwyslais ar "bwysigrwydd y maes" yn ystod ymgynghoriad y llywodraeth ar sefyllfa'r Gymraeg. Bydd ymgyrchwyr yn cyflwyno eu mesur amgen yn y Senedd ym mae Caerdydd ddydd Mawrth. Ymysg y newidiadau sy'n cael eu cynnig mae: Dywedodd llefarydd Cymunedau Cynaliadwy y gymdeithas, Toni Schiavone, bod eu mesur yn rhoi cyfle i'r llywodraeth ddangos eu bod nhw o ddifrif am sicrhau dyfodol y Gymraeg. "Nawr yw'r amser i aelodau cynulliad o bob plaid i ddangos bod nhw o ddifrif," meddai. "Mae'n hanfodol bod y Gymraeg yn cael ei gwneud yn ystyriaeth berthnasol yn y maes cynllunio er mwyn iddi ffynnu dros y blynyddoedd ddod. 'Gwella'r system gynllunio' "Mae ein cynigion ni yn ceisio rhoi buddiannau cymunedau'n gyntaf er mwyn taclo tlodi yn ogystal â phroblemau sy'n wynebu'r iaith a'r amgylchedd. "Rydyn ni wedi galw am chwyldroi'r system gynllunio fel rhan o'r chwe newid polisi sydd ei angen er mwyn delio ag argyfwng y Cyfrifiad." Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru bod yr ymgynghoriad ar y mesur wedi cau yn ddiweddar a'u bod yn ystyried yr ymateb. "Mae'r mesur drafft yn ceisio gwella'r system gynllunio yng Nghymru er lles pawb beth bynnag iaith y maent yn ei siarad, tra bod y Nodyn Cyngor Technegol, TAN 20, yn ei gwneud hi'n glir mai'r ffordd fwyaf priodol o fewn y system gynllunio i ystyried effaith ar yr iaith Gymraeg yw drwy'r Cynllun Datblygu Lleol. "Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i system sy'n cael ei arwain gan gynllun a dylai awdurdodau lleol sicrhau bod yr iaith Gymraeg yn cael ei hystyried pan mae Cynlluniau Datblygu Lleol yn cael eu paratoi."