Trafod diogelu murlun eiconig 'Cofiwch Dryweryn'
Maen bosib y bydd murlun Cofiwch Dryweryn yn cael ei ychwanegu at restr o gofebion Llywodraeth Cymru.
Mae disgwyl i swyddogion y llywodraeth, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, CADW a Chyngor Cymuned Llanrhystud ymweld â'r safle ddydd Gwener. Dewis arall byddai rhestru'r adeilad yn swyddogol, drwy Cadw. Daw'r datblygiad ar ôl i bwyllgor deisebau Llywodraeth Cymru drafod y mater ddydd Mawrth. Pwysigrwydd Cenedlaethol Un fyddai'n croesawi diogelu'r darlun ydy Elfed Wyn Jones. Bu'n un o'r criw aeth ati i ail-baentio'r wal yn dilyn y difrod diwethaf. "Mae'r murlun yn rhywbeth mor eiconig, mor bwysig i hanes Cymru ac fe ddylai gael ei amddiffyn," meddai. "Dwi'n ffafrio gweld plac gwybodaeth hefyd yn cael ei osod yna, yn dweud beth yw pwrpas y wal a pham gafodd y wal ei gwneud achos dydy llawer o bobl yng Nghymru hyd yn oed ddim yn gwybod pam bod y wal yma." Mae gwahanol ffactorau yn cael eu hystyried wrth benderfynu os yw darn yn gymwys i'w gynnwys ar y rhestr swyddogol o gofebau, gan gynnwys ei bwysigrwydd cenedlaethol. Rhai o'r pethau eraill sy'n cael eu trafod yw cyfnod, prinder, dogfennaeth, gwerth, cyflwr, bregusrwydd, amrywiaeth a photensial y darn. Daw'r drafodaeth wedi i ddeiseb gael ei chyflwyno i'r Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth - Yr Arglwydd Dafydd Elis-Thomas. Mae cynnal a chadw'r wal yn golygu cost ,ac fe fethodd ymdrech i godi arian yn lleol. Her ariannol Dywedodd y Cynghorydd Rowland Rees-Evans, o ward Llanrhystud: "Byddai cronfa o £30,000 yn ddigon i'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol dderbyn y cyfrifoldeb dros gynnal a chadw'r wal. "Ond, mae codi'r arian yna a chael arian i brynu'r wal ei hun yn her ar hyn o bryd. "Mae cronfa wedi dechrau gyda ni yn 2008, ond rhyw £1,000 sydd gyda ni. Mae angen i ni apelio ar bobl Cymru i gyfrannu arian er mwyn i ni ddiogelu'r wal am byth." Mae Llywodraeth Cymru eisoes wedi dweud nad ydy'r ail opsiwn o restru'r adeilad trwy Cadw yn addas ac nad ydy'r "adeilad yn cyrraedd y meini prawf". Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Bydd swyddogion Cadw yn cyfarfod Cyngor Cymuned Llanrhystud a'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ym mis Mawrth i archwilio yn fwy effeithiol y ffyrdd gorau o ofalu am y safle."