'Rhaid cael cyfnod clo brys,' medd y Gymdeithas Gofal Dwys
Rhaid "cael cyfnod clo brys" ar draws Cymru cyn y Nadolig er mwyn arbed bywydau, medd corff sy'n cynrychioli staff rheng flaen y GIG.
Yn ôl Cymdeithas Gofal Dwys Cymru, ni fydd gweithwyr ac unedau gofal critigol yn gallu ymdopi yn yr wythnosau sydd i ddod "oni bai bod ymyrraeth ar lefel uchel". Fe ddaw'r rhybudd wedi i'r nifer o achosion positif groesi 100,000 yng Nghymru. Dywed y Gweinidog Iechyd, Vaughan Gething, y bydd pobl yn "llunio eu rheolau eu hunain" petai cael cwrdd yn ystod gwyliau'r Nadolig yn cael ei wahardd. Mewn llythyr at y gweinidog iechyd mae Dr Richard Pugh yn rhybuddio na fydd gwasanaethau gofal critigol yn gallu ymdopi ar draws y gaeaf oni bai bod ymyrraeth frys yn digwydd. Eisoes, medd Dr Pugh, mae 184 o welyau gofal critigol Cymru yn llawn - hanner ohonynt gan gleifion Covid. "Fydd hi ddim yn bosib i'r gwasanaethau gofal critigol gynnal gwasanaeth gofal brys ar gyfer achosion na sy'n gysylltiedig â Covid na rhoi llawdriniaethau heb ymyrraeth ar y lefel uchaf un." Mae tair aelwyd yn gallu dod at ei gilydd rhwng 23 a 27 o fis Rhagfyr wedi cytundeb rhwng pob un o wledydd y DU. 'Angen canslo llawdriniaethau dethol' Mae dau o fyrddau iechyd Cymru eisoes wedi canslo gwasanaethau - sef byrddau iechyd Bae Abertawe ac Aneurin Bevan. Ddydd Sadwrn bu'n rhaid i'r Gwasanaeth Ambiwlans oedi'n hir cyn trosglwyddo cleifion i Ysbyty Athrofaol Y Faenor yng Nghwmbrân. Dywed llefarydd ar ran y Gwasanaeth Ambiwlans eu bod wedi colli 174 awr i gyd oherwydd oedi - y nifer fwyaf o oriau iddyn nhw orfod disgwyl cyn trosglwyddo cleifion yn ystod y pandemig. Dywed Dr Pugh fod hyn yn rheswm pellach i ganslo llawdriniaethau dewisol ar "lefel genedlaethol" er mwyn caniatáu i'r GIG drin cleifion wrth i achosion o'r haint gynyddu. "Rhaid cyflwyno y math yna o newidiadau ar frys cyn y Nadolig," ychwanega Dr Pugh, ac mae'n dweud bod hi'n cymryd amser i gyfnodau clo effeithio ar adrannau ysbyty. "O edrych ar bethau o'r rheng flaen, dwi'n ofni nad oes gennym yr amser i ohirio penderfyniadau tan ar ôl y Nadolig," ychwanegodd. Atal gofal mewn ysbytai Cyhoeddwyd ddydd Llun bod Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe yn gohirio rhai llawdriniaethau ac apwyntiadau i gleifion allanol. Mae Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan hefyd wedi atal gofal dianghenraid gydag un ymgynghorydd yn dweud bod ei hysbyty hi yn "orlawn o gleifion". Dywed Mr Gething fod y sefyllfa ar draws Cymru yn "gwbl ddifrifol". Dywed bod rheolwyr ysbytai yn gorfod gwneud penderfyniadau anodd er mwyn canolbwyntio ar gleifion coronafeirws er mwyn "helpu gyda'r dyddiau anodd sydd i ddod". Ychwanegodd bod Llywodraeth Cymru yn edrych yn ofalus sut mae cynorthwyo y bobl sydd yn parhau mewn ysbyty ond sy'n barod i fynd adref - yn benodol pobl na sydd bellach yn heintus ac yn enwedig pobl hŷn. Mae'r achosion o'r haint ym Mwrdd Iechyd Bae Abertawe bellach ar raddfa o 777.3 ymhob 100,000 o bobl - dim ond un bwrdd iechyd arall sydd â nifer uwch sef Cwm Taf Morgannwg, sydd â chyfradd wythnosol o 870.3. Yn y gynhadledd i'r wasg ddydd Llun dywedodd y Gweinidog Iechyd, Vaughan Gething, bod y GIG yng Nghymru wedi cael un o'r penwythnosau prysuraf erioed. Ddydd Sadwrn fe wnaeth y Prif Weinidog, Mark Drakeford, rybuddio y gallai y GIG fod mewn peryg o fod yn "wasanaeth coronafeirws gwladol" wrth i'r nifer o achosion ar draws Cymru groesi 100,000. Ddydd Sul fe wnaeth Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan ymddiheuro i ddyn 73 oed wedi iddo orfod aros 19 awr y tu allan i ysbyty mewn ambiwlans. Dywed Dr Ami Jones, sy'n ymgynghorydd gofal dwys yn Ysbyty'r Faenor bod nifer o staff yr ysbyty ddim yn y gwaith ar hyn o bryd - naill ai oherwydd eu bod dioddef o bwysau gwaith neu eu bod yn gorfod hunan-ynysu oherwydd Covid. "Mae'n anodd, 'dan ni ddim am gyrraedd y pwynt lle na allwn ddarparu y gofal ry'n ni am ei ddarparu."