Adolygiad ffioedd dysgu: Dadansoddiad
Mae Adolygiad Syr Ian Diamond i gyllid myfyrwyr wedi argymell cyflwyno grant i helpu gyda chostau byw myfyrwyr, yn hytrach na thalu ffioedd dysgu. Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru, Aled ap Dafydd sy'n dadansoddi.
Aled ap DafyddGohebydd Gwleidyddol BBC Cymru Mae cael polisi ffioedd dysgu credadwy a chynaliadwy yn un o gonglfeini unrhyw lywodraeth. Gofynnwch i'r Democratiaid Rhyddfrydol. Gellir dadlau fod y blaid honno yn parhau i dalu'n ddrud am dorri addewid wnaeth y blaid yn 2012 i beidio codi ffioedd dysgu yn Lloegr. A datblygiadau dros y ffin sydd wedi dylanwadu ar y sefyllfa yng Nghymru. Wrth i ffioedd godi yn Lloegr, dyna ddigwyddodd yng Nghymru hefyd, i £9,000 yn ddibynnol ar brifysgolion yn agor eu drysau i fyfyrwyr o gefndiroedd difreintiedig. Llywodraeth Cymru fyddai'n cyfrannu hyd at £5,100. Ond roedd rhybuddion o'r cychwyn y byddai hyn yn rhy gostus yn y tymor hir ac felly profodd hi. Cyhuddiad y Ceidwadwyr oedd bod degau o filiynau o bunnoedd yn diflannu i'r sector addysg uwch yn Lloegr. Er bod y polisi yng Nghymru yn "ddewr", dywedodd cyn ymgynghorydd i Lywodraeth Cymru yr Athro David Reynolds nad oedd y "cymhorthdal hael o bosib wedi dylanwadu ar y niferoedd oedd yn mynd i sefydliadau addysg uwch". Y newyddion da i Lywodraeth Cymru ydi fod 'na gonsensws gwleidyddol ynglŷn â'r ffordd ymlaen; symud y pwyslais oddi wrth talu ffioedd i system sydd yn rhoi grantiau ar gyfer costau byw. Ac fe all yr ysgrifennydd addysg Kirsty Williams, Democrat Rhyddfrydol, adfer ychydig o hygrededd i'w phlaid yn y maes yma gan y bydd ganddi gefnogaeth y llywodraeth Lafur pe bai hi yn mabwysiadu argymhellion Diamond. Pawb yn hapus? Pawb yn hapus felly? Wel ddim o reidrwydd. Does dim ffrae ar y gorwel eto ond fe allai un ddatblygu. Mae newid i dalu grantiau yn hytrach na ffioedd yn gallu arbed £100m y flwyddyn i Lywodraeth Cymru. Dylai'r arian fynd i sefydliadau addysg uwch yn ôl adroddiad Diamond ond beth petai Llywodraeth Cymru yn gweld hwn fel cyfle i arbed arian a pheidio pasio'r arian ymlaen? Byddai Prifysgolion Cymru, sydd wedi cwyno ers blynyddoedd eu bod nhw'n colli allan, ac asgwrn arall i'w grafu.