Galw ar Mark Drakeford i fod yn gyfrifol am y Gymraeg
Mae ymgyrchwyr iaith wedi dweud y dylai Mark Drakeford gymryd cyfrifoldeb dros y Gymraeg pan mae'n dod yn brif weinidog.
Ddydd Iau daeth y cyhoeddiad mai Mr Drakeford fydd arweinydd nesaf Llafur Cymru, gan olynu Carwyn Jones. Mae Mr Drakeford eisoes wedi dweud wrth BBC Cymru ei fod yn bwriadu "newid y ffordd mae'r cabinet... yn rhedeg". Dywedodd Cymdeithas yr Iaith y byddai unrhyw ad-drefnu cabinet yn gyfle i'r Prif Weinidog newydd gymryd cyfrifoldeb dros y portffolio iaith. 'Arweiniad o'r brig' Mae Cymdeithas yr Iaith wedi gwneud galwadau tebyg yn y gorffennol, gan gynnwys yn 2013 pan wnaethon nhw alw am gynnwys y Gymraeg fel rhan o bortffolio'r Prif Weinidog Carwyn Jones. Fe ddigwyddodd hynny, ond ers 2016 mae Llywodraeth Cymru wedi penodi gweinidogion yn hytrach nag ysgrifennydd cabinet i fod yn gyfrifol am y Gymraeg. Mae ymgyrchwyr iaith nawr yn dweud eu bod am weld y cyfrifoldeb yn dychwelyd i'r prif weinidog. Maen nhw hefyd am weld y Gymraeg yn bwnc y dylai pob aelod cabinet "gyfrannu ato", ac wedi galw am "uwchraddio'r uned yn y gwasanaeth sifil sy'n gyfrifol am yr iaith". "Dydy'r Gymraeg ddim yn cael y statws na'r ystyriaeth mae'n ei haeddu gan y llywodraeth ar hyn o bryd," meddai Osian Rhys, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith. "Rydyn ni o'r farn mai dim ond gydag arweiniad o'r brig y gwelwn ni'r newid sydd ei angen." Ychwanegodd: "Rydyn ni'n hyderus y gwelwn ni newid agwedd yn y llywodraeth o dan arweiniad Mark Drakeford. "Roedden ni'n falch bod ei faniffesto yn canolbwyntio ar gyrraedd y targed o greu miliwn o siaradwyr Cymraeg ac nad oedd sôn am y cynlluniau annoeth presennol i wanhau'r Ddeddf Iaith. Felly, mae'n debyg bod ei flaenoriaethau yn iawn." Mark Drakeford, sydd yn Ysgrifennydd Cyllid ar hyn o bryd, sy'n debygol o gymryd yr awenau fel prif weinidog ar ôl i Carwyn Jones ymddiswyddo yn ddiweddarach yn yr wythnos.