Cynghorau'n stryffaglu i gael dau ben llinyn ynghyd
Mae Prif Weithredwr Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, Chris Llewelyn, wedi dweud wrth BBC Cymru bod hi'n gynyddol anodd i gynghorau gynllunio ar gyfer y dyfodol oherwydd effaith ariannol y pandemig Covid-19.
Aled ScourfieldGohebydd BBC Cymru Yn ystod chwe mis cyntaf eleni, mae cynghorau Cymru wedi dweud wrth Archwilio Cymru eu bod wedi wynebu costau o tua £325m oherwydd y pandemig (£160m yn sgil colli incwm a £165m yn sgil gwariant ychwanegol). Fe ofynnodd rhaglen Newyddion i bob un o'r cynghorau am effaith Covid-19 ar eu cyllidebau. Mae nifer o gynghorau yn dweud eu bod nhw wedi gweld costau uwch i dalu am ofal cymdeithasol, addysg, prydau bwyd am ddim, digartrefedd, offer PPE a lleihad mewn incwm o gostau parcio a ffioedd. Dyfodol ansicr Yn ôl nifer o awdurdodau lleol, mae'r pandemig yn gwneud eu sefyllfa ariannol yn fwy ansicr, er bod yna arian sylweddol wedi dod o goffrau Llywodraeth Cymru i gynorthwyo cynghorau. Dywedodd Sir y Fflint bod rheoli'r gyllideb mewn hinsawdd sydd yn newid yn gyflym yn heriol tu hwnt. Yn ôl Sir Caerffili, roedd "arian Llywodraeth Cymru i'w groesawu, ond mae yna ansicrwydd mawr am arian ychwanegol yn ystod gweddill 2020/21". Dywedodd Cyngor Sir Ceredigion nad oedd hi'n "gwbl glir beth yw gwerth cyllid Covid-19 Llywodraeth Cymru, pa feysydd a ariennir, sy'n golygu bod hi'n anodd gwneud rhagolygon ariannol". Dywedodd Cyngor Gwynedd bod y sefyllfa yn "heriol iawn.. byddwn ni yn parhau i fonitro'r sefyllfa fel mae'n datblygu i'r dyfodol". Yn ôl Torfaen, mae'r sefyllfa yn "fwy heriol, gyda mwy o bwysau ar adnoddau prin.. mae'r rhagolygon yn fwy ansicr". 'Amser ofnadwy' Yn ôl Chris Llewelyn, Prif Weithredwr y Gymdeithas Llywodraeth Leol, mae'r sefyllfa bresennol wedi gwneud hi'n anodd i gynghorau gynllunio yn ariannol: "Mae yna ansicrwydd mawr. "Mae cynllunio yn hollbwysig, ond ar hyn o bryd mae'n anodd i unrhyw awdurdod i gynllunio gydag unrhyw sicrwydd, achos 'da ni ddim yn gwybod beth sydd yn mynd i ddigwydd yn y dyfodol." Yn Sir Gaerfyrddin, mae'r awdurdod wedi gweld gostyngiad o £1.1m yn yr incwm sydd yn deillio o gostau parcio, ar ôl cynnig parcio am ddim am chwe mis i gefnogi busnesau. Yn ôl y Cynghorydd Hazel Evans, sydd yn gyfrifol am yr amgylchedd ar y Bwrdd Gweithredol, mae'n gyfnod heriol tu hwnt: "Ni'n colli refeniw o dros filiwn am y chwe mis. "Roedd e'n mynd at helpu i wneud gwelliannau i'r meysydd parcio, i'r heolydd, a bysiau cefn gwlad. Mae gymaint o bethau sydd angen arian nawr. Mae'n amser ofnadwy."