Carchar Caerdydd yn fwy diogel nag y bu, medd archwilydd
Mae Carchar Caerdydd yn gwrthbrofi'r ystrydeb fod carchardai Fictoriaidd mewn dinasoedd yn "llefydd brwnt a threisgar" yn ôl prif archwilydd carchardai'r DU.
Mae'r carchar hefyd wedi mynd yn groes i'r patrwm o drais cynyddol mewn carchardai, ac mae nawr yn fwy diogel nag yr oedd dair blynedd yn ôl. Ond fe wnaeth Peter Clarke rybuddio am y ffigwr "uchel iawn" o 47% o'r carcharorion yn mynd yn ddigartref wrth gael eu rhyddhau. Galwodd ar Lywodraeth Cymru a gwasanaethau prawf a charchardai i weithio gyda'i gilydd i ddatrys y broblem. Mae dros 200 o garcharorion y mis yn cael eu rhyddhau o Garchar Caerdydd, ond does gan bron hanner ohonyn nhw ddim cartref i fynd iddo, ac mae hyn yn tanseilio ymdrechion i'w hailsefydlu. Dywedodd Mr Clarke: "Mae'r cysylltiad rhwng digartrefedd yn yr amgylchiadau yma ac aildroseddu yn wybyddus iawn. Mae'n amlwg ei fod y tu hwnt i'r gwasanaeth carchardai i ddelio gyda hyn ar ei ben ei hun. "Rwyf felly yn argymell - ac mae hyn yn anarferol - y dylai Gwasanaeth Carchardai EM, y Gwasanaeth Prawf a Llywodraeth Cymru weithio gyda'i gilydd er mwyn canfod datrysiad i'r broblem ddifrifol yma." Roedd ei adroddiad yn nodi ambell broblem arall: Ond ar yr ochr bositif, fe ddywedodd yr archwilwyr fod: "Mae Carchar Caerdydd yn gwrthbrofi'r ystrydeb fod carchardai Fictoraidd yng nghanol dinasoedd yn llefydd brwnt a threisgar," meddai Mr Clarke. "Roedd hi'n galondid mawr gweld y gwelliannau ers yr archwiliad diwethaf, ac yn dangos y gwaith caled sydd wedi arwain at hynny. "Yn hollbwysig, roedd y carchar yn gymharol ddiogel. "Mae'n glod mawr i Gaerdydd mewn cyfnod lle mae ffigyrau trais carchardai yn gyffredinol wedi codi ar lefel bryderus, maen nhw wedi llwyddo i fynd yn groes i hynny." "Perthynas wych" rhwng staff a charcharorion sy'n gyfrifol am lawer o'r gwelliant, ac mae amodau byw yno wedi gwella hefyd. Er bod cyffuriau yn parhau'n broblem, mae nifer y profion positif wedi lleihau, ond dywedodd yr adroddiad bod absenoldeb sganiwr corff yn "fwlch yn yr amddiffyn". Dywed y Weinyddiaeth Gyfiawnder y bydd saith o garchardai, gan gynnwys Carchar y Berwyn yn Wrecsam, yn cael sganiwr fel rhan o fuddsoddiad o £100m mewn diogelwch carchardai. Dywedodd llefarydd bod "digon o'r gyllideb yna ar ôl," ond gwrthododd gadarnhau y byddai Carchar Caerdydd yn sicr yn cael un. Dywedodd Amy Rees, cyfarwyddwr cyffredinol y gwasanaeth prawf i Gymru gyda Gwasanaeth Carchardai Ei Mawrhydi: "Mae'r carchar mewn lle llawer gwell nag yr oedd ychydig flynyddoedd yn ôl - mae'r berthynas rhwng staff a throseddwyr yn well, mae yna waith da i atal cyffuriau ac mae cyflwyno cynllun gweithwyr allweddol wedi helpu i leihau trais. "Mae'r carchar wedi cyhoeddi strategaeth newydd i leihau faint o'r carcharorion sy'n hunan-niweidio, ac mae'r gwasanaeth carchardai yn gweithio'n agos gyda Llywodraeth Cymru i ateb y broblem i ddigartrefedd i bobl sy'n cael eu rhyddhau."