Y newidiadau yn y byd addysg mewn 20 mlynedd
Pan oedd Carla Bartlett yn ddisgybl yn Ysgol Gyfun y Cymer yn y Rhondda, roedd y prif benderfyniadau am addysg yng Nghymru yn cael eu gwneud gan weinidogion Llywodraeth y DU.
Bethan LewisGohebydd Addysg BBC Cymru Doedd y drefn ddim yn union fel y system dros y ffin, ac addysg Gymraeg oedd yr elfen wahanol amlycaf. Ond yn gyffredinol roedd y fframwaith ar gyfer ein hysgolion a phrifysgolion yn debyg i Loegr. Ugain mlynedd yn ddiweddarach, ac mae systemau addysg pob rhan o'r Deyrnas Unedig wedi mynd i gyfeiriadau gwahanol iawn. Ac yn gynnar iawn ar y daith ddatganoli, fe wnaed penderfyniadau allweddol a dadleuol ar addysg ym Mae Caerdydd. Yn 2001 daeth y cyhoeddiad y byddai tablau cynghrair ysgolion yn cael eu dileu, ac yn fuan wedi hynny cafwyd gwared ar brofion i blant 11 ac 14 oed. Penderfyniadau digon poblogaidd ar y pryd, ond degawd yn ddiweddarach y farn ymhlith nifer yn y byd addysg, gan gyfeirio at ganlyniadau TGAU siomedig, oedd bod safonau wedi dioddef. Cafodd profion newydd eu cyflwyno, a phwyslais mawr ar rifedd a llythrennedd. Mae yna gefnogaeth o hyd i'r cyfnod sylfaen - ffordd arloesol o ddysgu'r plant ifancaf gyda'r pwyslais ar chwarae. Ond dydy'r dystiolaeth hyd yma ddim yn dangos bod y polisi yn llwyddo i gyrraedd y nod o ddileu'r gagendor rhwng y plant tlotaf a'u cyd-ddisgyblion. Mae asesu perfformiad y drefn addysg dan ddatganoli yn gymhleth, ac mae sawl llinyn mesur posib. Yn y blynyddoedd diwethaf mae profion rhyngwladol PISA wedi dod yn gynyddol ddylanwadol, ond mae'r rheiny wedi gosod Cymru ar waelod tabl gwledydd y Deyrnas Unedig. Tu hwnt i'r ysgol mae colegau addysg bellach a phrifysgolion yn rhan o stori addysg ers y refferendwm wrth gwrs. Ym maes ariannu myfyrwyr prifysgol mae Cymru wedi dilyn polisïau trawiadol a gwahanol iawn i weddill y Deyrnas Unedig. A beth am yr heriau ar gyfer y dyfodol? I Carla, sydd bellach yn arwain yr adran Gymraeg yn yr ysgol ble roedd hi'n ddisgybl, denu a chadw athrawon disglair yw un o'r sialensiau pennaf. Newid mawr Mewn gwlad oedd yn arfer cynhyrchu mwy o athrawon nag oedd eu hangen, bellach mae'r sefyllfa yn ôl rhai yn argyfwng. Ac mae un o'r newidiadau pennaf ers dechrau datganoli ar y gorwel - cwricwlwm newydd sbon i gymryd lle trefn sydd wedi bod yn ei le ers tri degawd. Yn debyg i ddechrau datganoli, mae'r gobeithion yn uchel. Ond buodd sawl gwers hefyd i ddangos mai'r gweithredu sy'n allweddol.