iPhone X: Matukio 10 makuu katika mwongo mmoja wa iPhone
Kampuni ya Apple inaadhimisha miaka 10 tangu kuzinduliwa kwa simu zake za kisasa aina ya iPhone na inatarajiwa kwamba watazindua simu nyingine itakayokuwa na mabadiliko makubwa tangu kuzinduliwa kwa simu hizo.
Watu hawakuruhusiwa kuigusa hata kidogo simu ya kwanza ya iPhone ilipozinduliwa Miongoni mwa mengine, muundo wa simu zenyewe unatarajiwa kubadilika, zitakuwa na uwezo wa kumtambua mtu kwa kuchunguza uso wake na pia kutakuwa na mabadiliko mengine kuongeza mtazamo wa uhalisia kwenye simu zenyewe. Wachanganuzi kadha wamedokeza kwamba huenda bei ya simu hizo ikapanda zaidi. Katika ulimwengu ambao simu za smartphone zimekuwa kama sehemu ya binadamu, ni rahisi kusahau jinsi simu za iPhone zilipozinduliwa na Steve Jobs mwongo mmoja zilivyowashangaza wengi na jinsi mjadala mkali ulivyozuka kuhusu iwapo zingebadilisha teknolojia mbalimbali za simu. Kuadhimisha miaka 10 ya iPhone, tumechagua matukio makuu 10 katika kipindi hicho ambayo yalibadilisha sana mambo. 1. 2004: Kuzaliwa kwa Project Purple Muundo huu - ambao ulipewa jina Purple - uliundwa na wabunifu wa Apple Agosti 2005 Baada ya kufanikiwa kwa iMac na baadaye iPod, Apple walianza kuunda tabiti kama bidhaa waliyotarajia ingewafanikiwa sana. Lakini 2004 hivi, mkuu wa zamani wa iOS Scott Forstall anakumbuka akiwana na mazungumzo ya kina na afisa mkuu mtendaji Steve Jobs wakila chakula. "Sote tulikuwa tunatumia simu ambazo hazikutufurahisha," aliambia mkutano mmoja mapema mwaka huu. 2Tulitazama watu waliokuwa karibu nasi, na karibu kila mtu alikuwa na simu, na kila mtu alionekana kutofurahishwa na simu hizo. "Na Steve akasema, 'Unafikiri kama tunaweza kubadilisha majaribio hayo tunafanya ya tabiti na kifaa cha kudhibitiwa kwa kugusa kwa vidole na badala yake tuunde kifaa kidogo kinachoweza kutoshea kwenye mfuko wako?'" Hili liliwafanya wahandishi kuunda programu tumishi ya kuhifadhi nambari za simu ambayo ilitumia nafasi ndogo tu kwenye kona ya skrini. "Punde tu [Steve Jobs] alipoona muundo huo, alijua tumefika," Bw Forstall anasema. "Hakukuwa na shaka. Hivi ndivyo simu zilifaa kuwa." Kama nyaraka zilizowasilishwa kortini baadaye zilivyofichua, kufikia Agosti 2005 wahandisi wa Apple walikuwa wamepiga hatua sana katika kukuza dhana ya simu hizo - ambayo ilifahamika kama mradi wa Purple. Dhana hiyo sasa inatambuliwa kama chanzo halisi cha simu hiyo ambayo ilifuata. 2. Julai 2008: App za kwanza za iOS App Store zatolewa Moja ya app asili za iPhone ambazo bado zinapatikana katika App Store Kwa sasa, kuna zaidi ya programu tumishi (app) zaidi ya milioni mbili katika mfumo endeshi wa simu za iPhone wa iOS. Lakini zilipozinduliwa kwanza, zilikuwa chache sana, kwa sababu watengenezaji wa app wa nje walitakiwa kuunda app ambazo zilifanya kazi katika kisakuzi za simu yenyewe. Jobs aliamini ingekuwa vigumu sana kufuatilia soko la app. Ilikuwa ni hadi zaidi ya mwaka mmoja baadaye ambapo App Store ilizinduliwa. Historia iliandikishwa tarehe 9 Julai Apple walipozindua app kadha kabla ya kufanywa wazi kwa soko lake la App. Miongoni mwa app hizo kulikuwa na Moo - app ya kuiga mlio wa ng'ombe - ambayo ilikuwa imetengenezwa na mtayarishaji wa app kutoka Denver kwa jina Erica Sadun. 3. Septemba 2008: Kuzinduliwa kwa HTC Dream Simu za kwanza za Android hazikuwa na uwezo wa kugusa maeneo mengi kwenye skrini kwa kidole Wajua kwamba afisa mkuu mtendaji wa Google alikuwa wakati mmoja kwenye bodi ya wakurugenzi wa Apple? Eric Schmidt hakujiuzulu hadi 2009, lakini alikuwa njiani baada yake kuanza kuuza simu zake za kwanza za Android. Mfumo huo endeshi uliotumiwa kwenye simu ya HTC Dream ulikuwa na mambo ambayo iPhone ilikuwa haina mpano uwezo wa 'kunakili' na 'kubandika', Street View na kuweza kutuma ujumbe wenye picha na video. Wengi walipendekezwa na mfumo huo endeshi simu hizo, na Google walitambua uwezo mkubwa wa kufungua simu za kisasa jambo ambalo lingeipa Android nafuu zaidi ukilinganisha na iOS. Simu hizo ziliweza kupokea maelezo wa kuguswa kwa vidole kadha - simu ingetambua ni vidole vingapi vilivyokuwa vinatoa maelekezo. Lakini uwezo huo haukuwezeshwa, pengine kutokana na hali kwamba Apple walikuwa wamesajili hakimiliki ya teknolojia hiyo. HTC walipoongeza uwezo huo katika simu nyingine mwaka 2010, Stev Jobs alikereka. "Nitaiangamiza Android, kwa sababu ni bidhaa ya wizi," alimwambia mwandishi wa wasifu wake Walter Isaacson. "Niko tayari kupigana nao vita vya nyuklia." 4. Februari 2010: App ya Siri yazinduliwa na SRI Siri waliiwezesha Apple kuingia soko la Kutafuta habari mtandaoni Siku hizi Apple hutumia mamilioni ya pesa wakitayarisha matangazo yanayosirikisha Siri na Dwayne "The Rock" Johnson, miongoni mwa waigizaji wengine. Lakini app hiyo inayopokea maelezo ya sauti kutoka kwa anayetumia simu ilipozinduliwa kwenye iOS, ilikuwa ni app ambayo haikuangaziwa sana. Ilikuwa imetayarishwa na taasisi ya utafiti kutoka California ambayo ilikuwa kwa sehemu fulani imefadhiliwa na Pentagon. Muundo wake wa kibiashara ulikuwa ni kutoza migahawa na waandaaji wa hafla mbalimbali ada kwa kila oda ambayo ilitolewa kwa kutumia sauti kwa biashara zake. Mpango ulikuwa wa kutoa aina nyingine tofauti za programu hiyo za kutumiwa na simu zinazotumia Android na Blackberry. Lakini mpango huo ulibadilishwa miezi miwili baada ya kuzinduliwa kwake, Apple waliponunua teknolojia hiyo kwa takriban $200m (£150m). App hiyo iliendelea kuuzwa kwenye App Store hadi Oktoba 2011, ambapo iliongezwa kama kiungo cha kununuliwa na simu, simu za iPhone 4S zilipozinduliwa. 5. Juni 2010: iPhone ya kwanza ya selfie Kamera ya upande wa mbele ya iPhone 4 ilikuwa inapiga picha ya megapikseli 0.3 iPhone 4 ilipozinduliwa, ilikuwa na kamera nyingine ya ziada upande wa mbele ambayo iliangazia zaidi kupiga simu za video badala ya kujipiga picha. Ingawa neno "selfie" lilikuwa tayari limebuniwa, halikuwa limevuma sana. Ingawa iPhone 4 haikuwa ya kwanza kuwa na kamera pande zote mbili - Sony Ericsson waliunda simu kama hiyo 2003 - wanaweza kusema ndio waliochangia kuvuma zaidi kwa picha za kujipiga, maarufu kama selfie. Siku hizi, badala ya watu kuwaomba nyota wao wawawekee saini kwenye nguo, vitabu au vitu vingine vya thamani, imekuwa watu ni kujaribu kujipiga picha ukiwa nao. 6. Oktoba 2011: Kifo cha Steve Jobs Steve Jobs alifariki kutokana na saratani nadra ya kongosho Tim Cook - badala ya Steve Jobs - alipozindua 4S mamo 4 Oktoba2011, alikosolewa sana kutokana na alivyoendesha hafla hiyo. BBC hata wenyewe walisema hakuwavutia watu. Kitu ambacho wengi walikuwa hawafahamu ni kwamba huenda Cook alikuwa anafahamu kwamba mlezi wake na rafiki mkuu Steve Jobs alikaribia kufariki. Alifariki dunia siku iliyofuata. Kuna uwezekano mkubwa kwamba Apple ingelisambaratika iwapo Jobs hangeamua kurejea katika kampuni hiyo aliyosaidia kuianzishwa mwaka 1997. Hii ina maana kwamba huenda hakungewahi kuwa na iPhone. Au labda iwapo hangeondoka wakati mmoja Apple, wahandisi wa kampuni hiyo wangelifuata muundo tofauti wa simu uliofuatana na iPod. Tangu kifo chake, Apple hawajawahi kuzindua bidhaa iliyokaribia ufanisi wa Apple. Jobs alionekana mara ya mwisho hadharani Cupertino City Council Juni 2011, ambapo aliomba idhini ya kujenga makao makuu mapya ya Apple. Simu mpya za iPhone zitazinduliwa katika makao makuu hayo, eneo linaloitwa Ukumbi wa Steve Jobs. 7. Aprili 2012: Facebook kununua Instagram kwa $1bn Iwapo bado kulikuwa na shaka kuhusu athari za iPhone katika uchumi, ununuzi wa iPhone ulimaliza mashaka hayo. App hiyo ilikuwa imedumu miezi 18 pekee sokoni ununuzi wake ulipotangazwa. Ilikuwa na wafanyakazi 13 pekee na ilikuwa inatumiwa kwenye iOS pekee hadi wiki moja kabla ya ununuzi. Ununuzi huo ulibadilisha mambo kwa wawekezaji wa Instagram na app nyingine za simu ambao walikuwa wanatafuta pesa. Wengi walidhani Facebook walilipa pesa nyingi kupita kiasi. Sasa, Instagram wameanza kupokea pesa nyingi sana za matangazo na kuwa faida kuu. App nyingine ambazo zilianza katika iPhone - zikiwemo Uber, Deliveroo na Airbnb - zimebadilisha sekta nyingi. Baadhi ya wachanganuzi wanakadiria kwamba jumla ya thamani ya biashara za app - mauzo, utangazaji na biashara kwenye simu - ilikuwa ya jumla ya $1.3tn (£993bn) mwaka jana. 8. Julai 2012: Apple yanunua AuthenTec Applewalitumia mwaka mmoja hivi kuongeza teknolojia ya AuthenTec kwenye iPhones Apple walinunua kampuni ya kutambua alama za vidole ya AuthenTec kwa miaka $356m mwaka 2012 na kuwasababishia matatizo Samsung. Kampuni hiyo ya Korea Kusini ilikuwa inatumia baadhi ya vifaa vyake kwenye laptopu zake na ilikuwa imetangaza mkataba wa kuongeza baadhi ya viungo vyake vya usalama kwenye simu zake za Android phones. Lakini ingawa walifurahia pia kuwashinda wapinzani wao wakuu, Apple walifaidi zaidi kwa kuweza kuzindua mfumo wake wa Touch ID kwenye iPhone 5S mwaka 2013. Mwanzoni, ilitumiwa tu kufungua simu na kufanya ununuzi kutoka kwa Apple lakini baadaye, Apple waliweza kuanzisha Apple Pay na kuongeza usalama zaidi kwa kutumia alama za vidole bila kuhitaji mtu kuweka nywila. 9. Agosti 2013: Steve Ballmer alipong'atuka Microsoft Ingawa simu za Windows zilifanikiwa sana Ulaya, hazikutoa ushindani mkubwa sana kwa iPhone Mwaka 1997, Microsoft waliisaidia Apple kwa kununua hisa za $150m katika kampuni hiyo ambayo ilikuwa haifanyi vyema. Apple nao waliwafaa kwa kuzindua bidhaa ambayo Microsoft mwanzoni hawakuielewa vyema lakini baadaye walihangaika kushindana nayo. Afisa mkuu mtendaji wa Microsoft Steve Ballmer alikuwa amewacheka Apple aliosikia wanazindua iPhone. "Hii ndiyo simu ghali zaidi duniani, na haiwavutii wateja wa kibiashara kwa sababu haina kibodi," alisema 2007. Miaka sita baadaye, alinunua biashara ya simu ya Nokia kwa kutumie euro 5.4bn ($6.5bn; £5bn) akijaribu kushindana na Apple. Pesa hizo zilikuwa hasara mwaka 2015 baada yake kuondoka kwani mrithi wake alikubali kwamba Simu ya Windows haingefanikiwa. Jambo la kushangaza ni kwamba iwapo Microsoft hawangekuwa wameuza hisa zao Apple chini ya Ballmer, hisa hizo sasa zingekuwa za thamani ya zaidi ya $40bn. 10. Julai 2016: Kuzinduliwa kwa Pokemon Go 'Homa' ya Pokemon Go kwa sasa imeisha, lakini app hiyo itaendelea kukumbukwa kwa muda mrefu. Kuvuma kwake kulithibitisha kwamba app zinazoangazia maisha ya uhalisia zinaweza kuvuma sana. Teknolojia hiyo ya kuoanisha maisha ya kubuni na maisha ya uhalisia (AR) chanzo chake ni mwaka 2009 kwenye iPhone, Mfaransa mmoja alipounda app ambayo ilikuwa inakuonesha maduka yaliyo karibu na maeneo mengine ya kuvutia Paris. Lakini inakaribia kukomaa iOS itakapozinduliwa, ikiwa ni pamoja na ARKit - programu ambayo itarahisisha uundaji wa michoro na picha kwa njia rahisi zaidi. Tayari kuna mifano ambayo imezinduliwa na imeonekana kupendeza. Swali kuu linabaki kuwa iwapo wateja wataridhishwa na kujivunia matukio yanayokaribia uhalisia kwenye simu zao za iPhone pekee au Apple watahitajika kutoa vifaa vya kando vya kutumiwa na simu hizo.