ሥጋት ያጫረው የጥላቻ ንግግርና ሐሰተኛ መረጃ ሕግ ጸደቀ
የኢትዮጵያ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የጥላቻ ንግግርን እና ሐሰተኛ መረጃን ለመቆጣጠር የወጣውንና የኤክሳይስ ታክስ ረቂቅ አዋጆችን ዛሬ ባደረገው ልዩ ስብሰባው አጽድቋል።
የጥላቻ ንግግርን እና ሐሰተኛ መረጃን ለመቆጣጠር የረቀቀው ሕግ ከጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ወደስልጣን ከመጡ በኋላ ኢትዮጵያ ውስጥ ከወትሮው የተሻለ ይዞታ ላይ ይገኛል የሚባልለትን ሐሳብን የመግለጽ ነፃነት ላይ አደጋን ይጋርጣል በሚል ስጋታቸውን የሚሰነዝሩ የመኖራቸውን ያህል፤ ሕጉ ምን ያህል ሊተገበር ይችላል በሚለው ጉዳይ ላይ ጥርጣሬ እንዳላቸው የሚገልፁም አልጠፉም። • የጠቅላይ ሚኒስትሩ የድጋፍ ሠልፍ እና የኦፌኮ ስብሰባ መከልከል በጅማ • አይሸወዱ፡ እውነቱን ከሐሰት ይለዩ የመንግሥት አካላት ደጋግመው አሁን ባለው ነባራዊ ሁኔታ በአገሪቱ ውስጥ ሰርክ የሚነሱ የብሔርም የኃይማኖትም መልክ ያላቸው ግጭቶች እና ግርግሮች በተለይ በማኅበራዊ የብዙኃን መገናኛ ዘዴዎች በሚሰራጩ እና ጥላቻ በሚታጨቅባቸው መልዕክቶች የሚባባሱ ምናልባትም የሚያነሳሱ ናቸው ሲሉ ይደመጣሉ። ሕጉን ማን አረቀቀው? በኢፌድሪ ጠቅላይ አቃቤ ሕግ ፅህፈት ቤት ውስጥ ባለፉት ሁለት ዓመታት እየተከናወኑ ካሉ ሥራዎች መካከል፣ትልቁ የሕግ እና የፍትህ ማሻሻያ ነው ይላሉ የፅሕፈቱ ቃል አቀባይ አቶ ዝናቡ ቱኑ የሕጉን አረቃቅ ሒደት ለቢቢሲ ሲያስረዱ፤ "የሕግ እና የፍትሕ ማሻሻያ ሥራ ድሮ በተለመደው መንገድ እንዲሄድ ታሳቢ የተደረገ አይደለም።" ዋነኛ ሥራው ህግን ማርቀቅ እንዲሁም ማስረፅን ያደረገ ራሱን የቻለ መምርያ በጠቅላይ አቃቤ ሕግ ፅሕፈት ውስጥ ይገኛል። መምርያውን በተግባራቱ ሊያግዝ የሚችል አቶ ዝናቡ "ፍፁም ገለልተኛ ነው" የሚሉት የሕግ እና የፍትሕ አማካሪ ምክር ቤት አለ። ምክር ቤቱ በተለይ ትላልቅ የሚባሉ ሕግጋትን በማርቀቅ ረገድ የጠቅላይ አቃቤ ሕግን ያማክራል እንደቃል አቀባዩ ገለፃ። "ከመንግስት ባሻገር በዘርፉ ውስጥ ሰፊ ልምድ ያላቸው ዕውቀትም ያላቸው ፣ ክህሎትም ያላቸው፣ ልምድ ዕውቀት እና ክህሎታቸውን ለሕዝባቸው አገልግሎት መስጠት የሚፈልጉ ሰዎች ያሉበት" ነው ምክር ቤቱ ይላሉ አቶ ዝናቡ። • አቶ ታዬ ደንደአ 2 ሚሊዮን ብር ተዘረፍኩ አሉ • ትዊተር የትኛውንም የፖለቲካ ይዘት ያለው ማስታወቂያ ሊያግድ ነው አማካሪ ምክር ቤቱ ሦስት ዋና ዋና ሥራዎችን እንዲሰራ ነው የተፈለገው እንደ አቶ ዝናቡ። አንዱ እርሳቸው "ጨቋኝ ናቸው የሚባሉና የሚያፍኑ" ነበሩ ያሏቸውን ሕግጋት ማሻሻል ነው። ሁለተኛው አሁን የተደረሰበትን ፖለቲካዊ ነባራዊ ሁኔታ የሚያንፀባርቁ አዳዲስ ሕግጋትን ማርቀቅን፤ ሦስተኛው ደግሞ እነዚህ ሕግጋትን ነፃ እና ገለልተኛ ሆኖ በመገምገም ባለድርሻ አካላትን በማወያየት ለመንግሥት እንዲቀርብ ማድረግ ነው። ሆኖም ይህ ምክር ቤት "የሚያግዘን አንድ ቡድን ነው። በዋናነት ግን የጥላቻ እና ሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የተዘጋጀው ይህ ረቂቅ አዋጅ የተዘጋጀው በተቋማችን አቅም፣ የሌሎችንም ባለድርሻ አካላትን ድጋፍ ወስዶ ነው" ይላሉ አቶ ዝናቡ። ሕጉ ስጋትን ለምን አጫረ? የጥላቻ ንግግርን እና ጉዳት አድራሽ የሐሰተኛ መረጃዎችን ስርጭትን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣው ሕግ መረቀቁ ከተሰማበት እና ረቂቅ ሕጉ ለውይይት ከቀረበበት ጊዜ አንስቶ ነው ስጋት እንደገባቸው የሚናገሩ አካላት ድምፅ መሰማት የጀመረው። የሰብዓዊ መብት ተከራካሪው ቡድን ሂውማን ራይትስ ዎች በወርሃ ታህሳስ ባወጣው ሪፖርት ሕጉ ከፍተኛ ማሻሻያ የማይደረግበት ከሆነ የመናገር ነፃነትን የመደፍጠጥ አቅም እንዳለው ፍራቻውን አሳውቋል። በወቅቱ በሂውማን ራይትስ ዎች የአፍሪካ ከፍተኛ ተመራማሪ የሆኑት ላይቲቲያ ባደር "የኢትዮጵያ መንግስት አንዳንድ ጊዜ በበይነ መረብ የሚሰራጩ ንግግርች እና አስተያየቶች ላባባሷቸው ማኅበረሰባዊ ግጭቶች ምላሽ አንዲሰጥ የሚደርስበት ጫና እየጨመረ ነው" ብለው ነበር። • ጠብ አጫሪና ጥቃት አድራሽ የፌስቡክ ፖስቶችን እንዴት ሪፖርት ማድረግ ይቻላል? • ፌስቡክ ሐሰተኛ ዜናዎችን መለየት ሊጀምር ነው ሆኖም "ሕግ አስከባሪ መኮንኖች ኃሳብን በነፃነት የመግለፅን መብቶች እንዲጥሱ በር የሚከፍት ሕግ" መፍትሔ አይሆንም ብለዋል ባደር። ግጭትን መቀስቀስን እና ማነሳሳት ቀደም ሲል በፀደቁ የኢትዮጵያ ሕግጋትም የተከለከለ መሆኑን በማስታወስ የጥላቻ ሕግን እና ጉዳት አድራሽ ሐሰተኛ መረጃዎችን ማሰራጨትን ብቻ የሚመለከት ሕግ ማርቀቅ የተለየ ኃሳብን ያላቸው ሰዎች ላይ የፍርሃትን ቆፈን በመፍጠር ፀጥ የማሰኘት ዓላማ ሊኖረው ይችላል ሲል የሚሟገተው ደግሞ ጋዜጠኛ እና ጦማሪው በፍቃዱ ኃይሉ ነው። "መንግሥት ራሱ እኮ ከጥላቻ ንግግር እና ሐሰተኛ መረጃን ከማሰራጨት የነፃ አይደለም" ይላል በፍቃዱ ከቢቢሲ ጋር በነበረው ቆይታ። "የክልል መንግሥታት የሚያስተዳደሯቸውን የብዙሃን መገናኛዎች ተመልከቱ። በፕሮፓጋንዳ ጦርነት ተጠምደዋል። ይህ ጦርነትም አንዳንዴ በጥላቻ ይዘት ባላቸው ንግግሮች እና በሐሰተኛ መረጃዎች የተደገፈ ነው።" ለበፍቃዱ ባለፉት ጥቂት ዓመታት የተቀሰቀሱ የብሔር እና የኃይማኖት ግጭቶች የበይነ መረብ ስርጭት ተደራሽነት ዝቅ ባለባቸው ገጠራማ አካባቢዎች ጭምር የተከሰቱ መሆናቸው መንግሥት አንደሚለው የማኅበራዊ ብዙሃን መገናኛዎች ሚና ከፍ ያለ እንዳልነበር ያሳያል። ሕጉ ቢወጣም እንኳ በማኅበራዊ የብዙሃን መገናኘዎች የሚሰራጩ የጥላቻ ንግግር እና ጉዳት አድራሽ ሐሰተኛ መረጃዎችን መቆጣጠርም የሚታሰበውን ያህል ቀላል አይደለም ባይ ነው በፍቃዱ። • ምርጫ ቦርድ የጃዋር ዜግነትን አስመልክቶ ኢሚግሬሽንን ማብራሪያ ጠየቀ ከጥላቻ እና ሐሰተኛ ንግግሮች ጀርባ ያሉ የማኅበራዊ ብዙሃን መገናኛ አካላት "አንዳንዶቹ ማን እንደሆኑ አይታወቅም። በድብቅ የሚፅፉ ናቸው። ሌሎቹ ደግሞ በጣም ዝነኛ ከመሆናቸው የተነሳ እነርሱ ላይ እርምጃ መውሰድ፣ ንግግራቸው ሊያደርስ ከሚችለው የበለጠ ነውጥን የሚቀሰቅስ ሊሆን ይችላል።" የተገደበ ነፃነት የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ቃል አቀባይ አቶ ዝናቡ በኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት የንግግር መብት ፍፁማዊ ያለመሆኑን አስረግጠው ይናገራሉ፤ ይህም ለአገር እና ለሕዝቦች ደህንነት ስጋት በሚሆንበት ጊዜ ኃሳብን የመግለፅ መብት ይገደባል። ነገር ግን አሁን እየተሰነዘሩ ያሉ ስጋቶች እና ጥርጣሬዎች ኢትዮጵያ ካለፈችባቸው ነባራዊ ሃቆች የሚቀዱ እንደመሆናቸው መነሻቸውን እንገነዘባለን ይላሉ ቃል አቀባዩ። ሆኖም "ብሔሮች እየተጠቁ ነው፤ ግለሰቦች ስማቸው ጭምር እየተጠቀሰ፣ አደጋን እንዲጋፈጡ እየሆኑ ነው። ይህ ሁኔታ እየጨመረ ነው። ወጣቶች ሆ ብለው በደቦ በሚፈጸሙ ጥቃቶች ውስጥ እየተሳተፉ ነው። ይህ መቆም አለበት" ይላሉ። • ከሞት የታደገው ጎሽ ከቤት አልወጣም ብሎት የተቸገረው ኢትዮጵያዊ "መንግሥት የዜጎችን ደህንነት የማስጠበቅ ኃላፊነት ስላለበት እንደነዚህ ዓይነት አዋጆች አስፈላጊነታቸው ላቅ ያለ ነው። መነሻችን እርሱ ነው።" ሆኖም ይህ የመንግሥት ሙግት በትክክልም የተችዎችን ስጋት የሚቀርፍ መሆን ያለመሆኑ ከሕግ አተገባበር ጋር በተያያዘ ጊዜ ብቻ የሚመልሰው ይመስላል።