ኢትዮጵያን ጨምሮ 130 አገራትን የጎበኘው ዓይነ ስውር
በቅርቡ ኢትዮጵያን የጎበኘውና ከ130 በላይ ሃገራት የተጓዘው ዓይነ ስውሩ ቶኒ ጊልስ በዓለም ላይ ያሉ ቦታዎችን በተለየ መንገድ እንደሚመለከታቸው ይናገራል።
ቶኒ ጊልስ አዲስ አበባ ውስጥ በሚገኘው የዞማ ቤተ መዘክር ውስጥ "ቀዝቃዛውን አንታርክቲካን ጨምሮ፤ ሁሉንም አህጉራትን ጎብኝቻለሁ። አላማዬም በዓለም ላይ ያሉትን ሁሉንም ሃገራት ተዘዋውሬ መጎብኘት ነው" ይላል ቶኒ። ቶኒ ዓይነ ስውር ሲሆን ሁለቱም ጆሮዎቹ አይሰሙም። ነገር ግን ይህ ወደተለያዩ ስፍራዎች ተጉዞ ጉብኝት ከማድረግ አላገደውም። በዚህም ከ130 በላይ ሃገራት በመጓዝ ጉብኝት አድርጓል። "አንዳንዶች ጉብኝት ለእኔ የሚታሰብ እንዳልሆነ ይናገራሉ። ነገር ግን ዓለምን በሌላ መንገድ ላያት እንደምችል እያሳየሁ ነው" ይላል የ41 ዓመቱ እንግሊዛዊ ተጓዥ። በቆዳዬ በኩል ስሜቱን እረዳለሁ "ሰዎች ሲናገሩ እስማለሁ፣ ተራራዎችን እወጣለሁ እወርዳለሁ፤ በቆዳዬ በኩል ሁሉንም ስሜት አገኘዋለሁ። በዚህ መንገድ ነው ሃገራትን የምጎኘው" ሲል ስፍራዎችን እንዴት እንዴት እንደሚጎበኝ ይገልጻል። ቶኒ ባለፉት 20 ዓመታትን ወደ ተለያዩ ቦታዎች በመጓዝ አዳዲስ ስፍራዎችን ሲጎበኝ ቆይቷል። • ዓይናሞችን ዓይነ ስውር የሚያደርገው እራት እንደሱው ዓይነ ስውር የሆነችውን ግሪካዊት የሴት ጓደኛውን ያገኘውም ለጉብኝት ከተጓዘባቸው በአንዱ ቦታ ነው። ባለፈው ዓመትም ከጓደኛው ጋር ወደ ሩሲያ ተጉዘው ነበር። እዚያም የዓለማችንን ትልቋን ሃገር በባቡር በመጓጓዝ ጎብኝተዋል። ነገር ግን በአብዛኛው የጉብኝት ጉዞው ግን ብቻውን ነው የሚሆነው። የጉዞ ፍቅር ቶኒ ለጉዞው የሚሆነውን ወጪ የሚሸፍነው ከአባቱ ጡረታ ላይ በሚያገኘው ገንዘብ ሲሆን ጉዞውን ቀደም ብሎ በማሰብ ያቅዳል። የአብዛኞቹ አየር መንገዶች ድረ ገጽ እንደሱ ላሉ ለዓይነ ስውራን አጠቃቀም አመቺ ስላልሆኑ እናቱ የአውሮፕላን ጉዞ ትኬቶቹን በመቁረጥ እንደሚረዱት ይናገራል። እሱም ኢንትርኔትን በመጠቀም በሚጓዝባቸው ሃገሮች ውስጥ ሊረዱት ሚችሉ ሰዎችን ፈልጎ በማግኘት ቀድሞ ይዘጋጃል። "እንዲሁ ብድግ ብዬ አንድ መጽሐፍ በማንሳት 'እዚህ ወይም እዚያ ልሄድ' ብዬ አልወስንም። ቀድሜ ስለቦታው ማወቅ ይኖርብኛል። ጥሩ የማስታወስ ችሎታ አለኝ። ለዚህም ጉዞዬን ቀድሜ አቅዳለሁ" ይላል። • ዐይነ ስውሩ በአቃቂ ክፍለ ከተማ ሕንፃ ከሰባተኛ ፎቅ የአሳንሰር ጉድጓድ ውስጥ ገብቶ ሞተ ካሰበው ቦታ ደርሶ በማያውቀው ከተማ ውስጥ ሚፈልገውን ቦታ ለማግኘት በራሱ የሚያደርገው ጥረት የተለየ ደስታን ይፈጥርለታል። "አንዳንድ ጊዜ ማንን እንደማገኝና ምን ሊከሰት እንደሚችል የማውቀው ነገር የለም። ይሄ ለእኔ የተለየና ጀብድ ነው።" አካል ጉዳተኝነት ቶኒ የማት ችግር እንዳለበት የታወቀው ገና የዘጠኝ ወር ህጻን እያለ ነበር። ከዚያም አስር ዓመት ሲሆነው የዓይን ብርሐኑን ሙሉ ለሙሉ አጣ። ዓይነ ስርው ከመሆኑ በፊት ስድስት ዓመቱ ላይ መስማት የሚችለው በከፊል እንደሆነ ታውቆ ነበር። አሁን መስማት እንዲያስችለው ከፍተኛ ኃይል ያለው ዘመናዊ የመስሚያ መርጃ መሳሪያ ቢጠቀምም ሁሉንም ድምጾች ግን ለመስማት አይችልም። "በአስራዎቹ እድሜ ውስጥ እያለሁ ዓይነ ስርው መሆኔ በእጅጉ ያሳስበኝ ነበር።" ቶኒ ልዩ ፍላጎት ያላቸው ተማሪዎች ትምህርት ቤት ነበር የተማረው፤ እዚያም የ16 ዓመት ታዳጊ እያለ በትምህርት ቤቱ አማካይነት በተዘጋጀ ጉዞ ላይ በመሳተፍ ወደ አሜሪካዋ ቦስተን በመሄድ ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ውጪ ሃገር የመጓዝ ተሞክሮን ለማግኘት ቻለ። ነገር ግን አሁን ድረስ የሚገጥመው የጤና ችግር ጥልቅ በሆነው የመጓዝ ፍላጎቱ ላይ እንቅፋትን እየፈጠረበት ነው። ለምሳሌም ከ10 ዓመት በፊት የኩላሊት ችግር አጋጥሞት ከእንጀራ አባቱ በተለገሰው ኩላሊት ንቅለ ተከላ ተደርጎለታል። ቶኒ ላሊበላን ሲጎበኝ የአልኮል ሱስ ቶኒ ከታዳጊነቱ ጀምሮ የተለያዩ ፈተናዎች ገጥመውታል። በ15 ዓመቱ አባቱን ያጣ ሲሆን 16 ዓመት ሲሆነው ደግሞ አካል ጉዳተኛ የነበረውና የቅርብ ጓደኛው በሞት ተለየው። በገጠመው ሐዘን ሳቢያም "ለስድስት ወይም ለሰባት ዓመታት የአልሆል ሱሰኛ እንድሆን አደረገኝ። 24 ዓመቴ ላይ የመጠጥ ሱሰኛ ነበርኩ" ይላል። አባቱ የንግድ መርከቦች ላይ ይሰሩ ስለነበረ ከባሕር ማዶ ስላሉ እሩቅ ቦታዎች ይነግሩት የነበሩ ታሪኮች በታዳጊው ቶኒ ልብ ውስጥ ትልቅ ፍላጎትን ፈጥረው ነበር። የጉዞው ጅማሬ የቶኒ ዓለምን ዞሮ የመመልከት የጀመረው የዛሬ 19 ዓመት የመጀመሪያ ጉዞውን ወደ አሜሪካ ኒው ኦርሊያንስ በመሄድ ካደረገ በኋላ ነው። "እዚያ ስደርስም የት እንደምሄድ ስላላወቅሁ ደርቄ ነበር የቀረሁት። ከዚያም ሁለት ጊዜ በጥልቁ ከተነፈስኩ በኋላ እራሴን 'ቶኒ ካልፈለግህ ወደ ቤትህ ተመለስ' አልኩት።" ከዚያም ጉዞውን አቋርጦ ላለመመለስ ወስኖ ጉዞውን ቀጠለ። አስከትሎም ሁሉንም የአሜሪካ ግዛቶችን ተዟዙሮ ለመጎብኘት ቻለ። • "አካል ጉዳተኛ መሆኔ ጥሩ ደረጃ እንድደርስ አድርጎኛል" ቶኒ እንደሚለው "መጓዝን እንድመርጥ ካደረጉኝ ምክንያቶች መካከል አንዱ ሽሽት ነው። በውስጤ ካለው ስሜት ለመሸሽ የማደርገው ነበር" ይላል። ወደ አዳዲስ ቦታዎች መጓዙ ለቶኒ አብዝቶ የሚፈልገውን የስሜት መነቃቃትን እንዲያገኝ አስችሎታል። "የተለያዩ ሰዎችን ማግኘት ስጀምር፤ ዓይነ ስውር ስለሆንኩ ሳይሆን በሰብዕናዬ ምክንያት አብረውኝ መሆን እንደሚፈልጉ ለማወቅ ችያለሁ።" የታቀደ ጉዞ ጉዞውን ሲያደርግ ወጪውን ቆጥቦ ነው። ለመጓጓዣም የህዝብ ትራንስፖርትን ሲጠቀም መኝታም አዲስ አበባ ውስጥ እንዳደረገው ቅንጡ ያልሆኑ ነገር ግን መሰረታዊ አገልግሎት ያላቸው ቦታዎችን ይመርጣል። ያስተናገደው ግለሰብም ቶማስ ከአካባቢው ገበያ ገዝቶ ባመጣለት ነገር ምግብ ለማዘጋጅት እጅጉን ፈቃደኛ ነበር። "በዙሪያዬ ያለውን ነገር እስማለሁ፣ አሸታለሁ እንዲሁም እዳስሳለሁ" ይላል። ቁሶችን መንካትና መዳሰስ የሚወደው ቶማስ ከሰዎች ጋር ሲያወራና የሚሉትን ሲያዳምጥ በአእምሮው ውስጥ ስለነገሮች ምስል ለመፍጠር እንደሚያስችለው ይናገራል። አዲስ አበባ ውስጥም የጥበብ ኤግዚቢሽን ወደ ሚታይበት ቦታ ሄዶ የቀረቡትን ስዕሎች በእጁ እንዲዳስስ ተፈቅዶለት ነበር። በዚህም ከሌሎቹ ሙዚሞች በተለየ ለእሱ ፍላጎት ምላሽ በማግኘቱ ከሌሎቹ እኩል ቦታ እንደተሰጠው ተሰምቶታል። ቶኒ ኢትዮጵያ ውስጥ በጉዞ ላይ መጥፋት ብዙ ጊዜ ሌሎች ከሄዱበት መንገድ ውጪ ለመጓዝ ይደፍራል። ኢትዮጵያ ውስጥ ሳለ ቱሪስቶች ብዙም ወደ ማይሄዱበት አንድ ሐይቅ በመሄድ በውሃው ላይ ላሉት አእዋፋት አሳ እየወረወደ ሲመግብ እንደነበር እናገራል። ቶኒ በጉዞው ላይ አንዳንድ ጊዜ የሚመራው ሰው የሚቀጥር ሲሆን በአብዛኛው ግን ጉዞውን የሚያደርገው ብቻውን ነው። በዚህም በጉዞው ላይ መጥፋት አጋጣሚዎች እንደነበሩት ይናገራል። • በዓይነ ስውሯ የተሠራው የሚያይ ሻንጣ ነገር ግን በመንገድ ላይ ሲጠፋ ብዙም አይሸበርም። በእርጋታ በመንገዱ የሚያልፉ ሰዎችን ጠብቆ እንዲረዱት ይጠይቃል። "አስር አልፈው የሚሄዱ ሰዎችን ልታገኝ ትችላለህ፤ ከመካከላቸውም አንዱ ቆም ብሎ 'መንገድ ጠፍቶህ ነው? እርዳታ ትፈልጋለህ?' ብሎ ይጠይቅሃል። ቶኒ እንደሚለው በጉዞው ላይ ያገኛቸው የማያውቃቸው ሰዎች ወደ ቤታቸው ወስደው ምግብ እንደጋበዙትና በመንገዱም ላይ እንደረዱት ይናገራል። የማያውቁት ላይ እምነት መጣል ወደ ተለያዩ ሃገራት ባደረገው ጉዞ ወቅት ገንዘብ ከማሽኖች ማውጣትና የተለያዩ የገንዘብ ኖቶችን መለየትና በአግባቡ ማውጣት ትልቁ ፈተናው ነበር። "ለዚህ አንድ የማምነው ሰው ማግኘት አለብኝ። ለዚህ ደግሞ ስለሰዎቹ ማጣራት ነበረብኝ። ታሪካቸውንም እጠይቃለሁ" ይላል። ስለሰዎቹ የሰማው ነገር እምነት እንዲጥልባቸው ካደረገው ከማያውቀው ሰው ጋር ወደ ኤቲኤም ማሽኖች በመሄድ ገንዘብ ያወጣል። "ገንዘቡን ካወጣሁ በኋላም አብረውኝ ያሉትን ሰዎች ገንዘቦቹ ምን ምን ያህል መጠን እንዳላቸው እጠይቃቸዋለሁ።" ሙዚቃ ቶኒ በሚያደርጋቸው ጉዞዎቹ ሁሉ የተለያዩ የሙዚቃ መሳሪያዎችን ለመጫወት ሙከራ ያደርጋል። "ከማፈቅራቸው ነገሮች መካከል አንዱ ሙዚቃ ነው። እራሴን ከሙዚቃ ጋር ማጣታም እችላለሁ። ምቶቹን በደንብ እረዳቸዋለሁ። ሙዚቃ ሁሉንም ድንበር ይሻገራል።" የሰዎች ጥያቄ ቶኒ ባደረጋቸው ጉዞዎች ውስጥ በርካታ ድንቅ ገጽታ ያላቸውን ቦታዎች ጎብኝቷል፤ ፎቶግራፎችንም አንስቷል። ፎቶዎቹን አይቶ ሊደሰትባቸው ባይችልም በእራሱ ድረ ገጽ ላይ እንዲወጡ በማድረግ ሌሎች አይተውት እንዲደሰቱበት ያደርጋል። ቶኒ በጉዞው አንዳንድ ጊዜ እርሱ ለጉብኝት ባለው ጥልቅ ፍቅር ግራ የሚጋቡ ሰዎች ያጋጥሙታል። "ዓይነ ስውር ሰው ስለምን ዓለምን ለመጎብኘት ይፈልጋል?" ሲሉ ይጠይቃሉ። እርሱም ቀላል ምላሽ አለው። "መልሱም፤ ለምን አይፈልግም?" የሚል ነው ይላል።