Uteuzi wa Wakuu wa Mikoa:Nini maana ya uteuzi wa wakuu wa mikoa uliofanywa na Rais Samia?
Uteuzi wa Wakuu wa Mikoa uliofanywa na Rais Samia Suluhu Hassan mwishoni mwa wiki iliyopita, umeonyesha picha ya nini hasa utakuwa mwelekeo wake kisiasa, kiuchumi na katika masuala ya ulinzi na usalama.
Rais Samia Suluhu akilikagua gwaride la kijeshi Mabadiliko hayo yanafanana - kwa kiasi kikubwa, na yale aliyoyafanya kwenye Baraza la Mawaziri ambako kimsingi aliwahamisha tu kutoka wizara moja kwenda nyingine na hakuna waziri hata mmoja aliyeachwa na hayati Rais John Magufuli ambaye aliondolewa katika wadhifa wake. Ingizo jipya lilikuwa ni Waziri wa Mambo ya Nje, Liberata Mulamula, ambaye alipata nafasi hiyo kwa sababu kifo cha Magufuli kilimpa nafasi Samia kuwa Rais na hivyo kuiacha wazi nafasi ya Makamu wa Rais aliyokuwa nayo Samia. Uteuzi wa kumfanya Philip Mpango aliyekuwa Waziri wa Fedha kuwa Makamu wa Rais uliacha nafasi yake ya awali wazi na hapo ndipo ndipo ilipotokea fursa ya kuwazungusha wengine. Katika orodha mpya iliyotangazwa na Ikulu Mei 15 mwaka huu, katika mikoa 26 ya Tanzania Bara, ni wakuu wa mikoa tisa - karibu theluthi moja ya wote ndiyo ambao wameondolewa , kustaafu au kupangiwa majukumu mengine lakini theluthi mbili ya waliokuwepo wamebaki. Wakuu wa Mikoa walioondolewa na mikoa yao kwenye mabano ni Anna Mghwira (Kilimanjaro), Godfrey Zambi (Lindi), Joachim Wangapo (Manyara), Loata Ole Sanare (Morogoro), Rehema Nchimbi (Singida), Iddi Kimanta (Arusha), Gelasius Byakanwa (Mtwara), Brigedia Jenerali Nicodemus Mwangela (Songwe). Mkuu wa Mkoa mwingine aliyeondolewa ni Christine Mndeme (Ruvuma) lakini yeye amekuwa Naibu Katibu Mkuu wa Chama Cha Mapinduzi (CCM). Queen Sendiga ambaye ni kutoka upinzani ameteuliwa kuwa mkuu mpya wa mkoa wa Iringa Kwa mujibu wa orodha hiyo, wakuu wapya na mikoa yao kwenye mabano ni Queen Sendiga (Iringa), Mwanamvua Mrindoko (Katavi), David Kafulila (Arusha), Meja Jenerali Charles Mbuge (Kagera), Makongoro Nyerere (Manyara), Brigedia Jenerali Wilbert Ibuge (Ruvuma), Omary Mgumba (Songwe), Amos Makalla (Dar es Salaam) Rosemary Senyamule (Geita) na Stephen Kagaigai (Kilimanjaro). Kwa takwimu hizo, taswira ya kwanza katika uteuzi huu wa Rais Samia ni kwamba bado ameamua kuendelea kuwapa nafasi watu ambao walipewa nafasi zao wakati yeye akiwa Makamu wa Rais. Kwa maana nyingine, katika teuzi hizi za kwanza za mawaziri na wakuu wa mikoa, Rais mpya bado anaendelea kutoa nafasi kwa wale waliopewa vyeo na mtangulizi wake. Inaweza pia kumaanisha kwamba bado Rais Samia hajaanza kukunjua makucha yake na kuonyesha rangi zake zote - walau katika miezi yake ya kwanza ya urais. Jicho kwenye ulinzi na usalama Mjadala muhimu ambao haujaonwa na wengi katika uteuzi wa sasa wa Rais ni namna alivyopangua na kupanga safu yake katika eneo la ulinzi na usalama wa nchi. Kwanza, kitendo cha kumteua aliyekuwa Mkuu wa Jeshi la Kujenga Taifa (JKT), Meja Jenerali Charles Mbuge, kuwa Mkuu wa Mkoa wa Kagera ni kama vile kinamwondoa katika kinyang'anyiro cha kuwa Mkuu ajaye wa Majeshi ya Ulinzi ya Tanzania (CDF). Katika duru za kijeshi ndani ya Tanzania, jina la Jenerali Mbuge lilikuwa likitajwa sana kama mmoja wa warithi wa Mkuu wa Majeshi ya Tanzania, Jenerali Salvatory Mabeyo, wakati muda wake wa kutumikia wadhifa huo utakapokamilika. Katika kipindi cha utawala wa Magufuli, hakuna ofisa wa jeshi wa ngazi za juu aliyepanda vyeo kwa haraka kumzidi Mbuge ambaye alikuwa Meja takribani miaka 10 iliyopita lakini sasa ni Meja Jenerali - na Magufuli hakuona taabu kumsifia hadharani kwa utendaji wake. Kihistoria, wakuu wote wa majeshi waliotangulia walitoka miongoni mwa maofisa waliokuwa jeshini wakati wa uteuzi na haijawahi kutokea kwa askari aliyekuwa akitumikia nyadhifa za kiraia kuteuliwa kuwa CDF. Utamaduni mwingine ambao Samia ameuendeleza ni wa kuwa na wakuu wa mikoa wanajeshi katika mikoa yenye changamoto za kiusalama. Huu ni utaratibu ulioanza nyakati za Urais wa Baba wa Taifa, Mwalimu Julius Nyerere, na karibu watangulizi wake wote waliufuata. Kwa mfano, wakati dunia nzima ikiwa imeelekeza macho yake nchini Msumbiji ambako kuna mgogoro na magaidi, Rais Samia amemteua Jenerali Marco Gaguti kuwa Mkuu wa Mkoa wa Mtwara unaopakana na Msumbiji. Anachukua nafasi ya Byakanwa ambaye si askari. Mkoa mwingine wa Tanzania unaopakana na Msumbiji ni Ruvuma ambao nao kabla ya Samia ulikuwa ukiongozwa na Mndeme ambaye ni raia wa kawaida. Rais huyo mpya sasa amempeleka huko Brigedia Jenerali Ibuge. Ingawa hali ya kiusalama mkoani Kagera si kama Mtwara, lakini eneo hilo kwa kawaida ni teketeke kiusalama na Jenerali Mbuge amepelekwa katika mkoa huo pengine kwa kuzingatia pia jambo hilo. Kucheza kete za kisiasa Uteuzi huu wa wakuu wa mikoa pia unaonyesha picha nyingine ya Samia katika namna anavyoweza kucheza karata zake vizuri katika kufurahisha makundi tofauti ya kisiasa ndani ya chama chake. Chama Cha Mapinduzi (CCM) ni chama kinachounganisha makundi maslahi mengi ndani yake na wakati mwingine kazi ya Rais au Mwenyekiti wake ni kujaribu kuhakikisha karibu makundi yote yanajiona yanafaidika na uwepo wake. Kitendo cha kumteua mtoto wa Baba wa Taifa, Makongoro Nyerere, kinawasisimua wale ambao hukinasibisha chama hicho na Nyerere. Uteuzi wa Kafulila kuwa Mkuu wa Mkoa wa Arusha unawasisimua wafuasi wa uliokuwa utaratibu wa Rais Magufuli kushawishi wanasiasa mashuhuri wa upinzani kujiunga na CCM. Kafulila alihamia CCM akitokea chama cha upinzani cha NCCR Mageuzi enzi za Magufuli. Anna Elisha Mghwira ambaye alikuwa mkuu wa mkoa wa Kilimanjaro anastaafu Ndani ya CCM ya sasa, hili nalo ni kundi muhimu na kulikuwa na wasiwasi kwamba huenda kifo cha Magufuli kingeweza kuwa mwisho wa kundi hili kisiasa ndani ya chama hicho. Uteuzi wa Kafulila; mmoja wa wanasiasa kujipambanua kwa siasa za hoja, unalipa amani kundi hili. Uteuzi wa Makalla kuwa Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam, umetoa matumaini mapya kwa kundi la wana CCM walioonekana kama wametengwa wakati wa utawala wa Magufuli; wengi wao wakiwa wahanga wa siasa za makundi ndani ya chama hicho. Katika hatua nyingine, uteuzi wa Queen Sendiga kutoka chama cha upinzani cha ADC kuwa Mkuu wa Mkoa wa Iringa unatoa tafsiri kwamba ahadi ya Rais Samia kwa wazee wa Dar es Salaam kuwa kwenye kuteua hataangalia chama kimoja tu cha siasa haikuwa ya uongo. Jambo moja ambalo liko wazi ni kwamba wakati akitoa ahadi ile kwa wazee, hakuwa akimaanisha ni Sendiga. Huu ni uteuzi wa kwanza ni wachambuzi wanadhani kwamba yuko mtu au watu wengine mashuhuri zaidi kutoka upinzani ambao angetamani kuwa nao serikalini. Kama atafanikiwa katika azma yake hiyo, na wanachama kutoka upinzani wakakubali ofa yake ya kujiunga kujenga nchi, Samia atakuwa amecheza karata zake za kisiasa vizuri. Uteuzi wa Anthony Mtaka kuwa Mkuu wa Mkoa wa Dodoma - makao makuu ya nchi yaliyoinuliwa hadhi zaidi wakati wa Magufuli, unatoa picha ya umuhimu wa eneo hilo kwa vile mkuu huyo mpya wa mkoa huo ni miongoni mwa viongozi wanaoheshimika na watu wengi nchini Tanzania. Wakuu hawa wa mikoa hii mitatu kiuchumi; Kafulila, Makalla na Mtaka ni ishara nyingine kwamba Rais Samia anataka watumie maarifa yao ya kiuongozi na kiuchumi kuleta mabadiliko katika maeneo yao mapya ya kazi. Samia anapendelea wanaume? Hatua ya Tanzania kupata Rais wa kwanza mwanamke katika historia yake imebeba pia matumaini makubwa kwamba huu pia ndiyo utakuwa wanawake kupanda juu zaidi kimafaniko katika Nyanja mbalimbali. Baadhi ya wachambuzi wamelalamika kwamba katika uteuzi uliofanywa na Samia, ni wanawake wanne tu ndiyo wamefanikiwa kuwa wakuu wa mikoa miongoni mwa 26 iliyopo. Wengi walitaraji idadi kubwa kama hiyo. Makongoro Nyerere ameteuliwa kama Mkuu wa mkoa wa Manyara Kuna maelezo mawili ya kwanini hali imekuwa hivi; mosi kwamba urais wa Samia uko katika hatua za mapema kabisa na majukumu yake kama Mkuu wa Nchi, Mkuu wa Serikali, Amiri Jeshi Mkuu na Mwenyekiti wa chama tawala yanamminya kuangalia pia masuala ya kama usawa wa jinsia na mengineyo. Pili ni kwamba maisha ya kisiasa ya Rais Samia hayamtambulishi kama mwanaharakati wa masuala ya wanawake (feminist) na hivyo hilo si jambo linalokuja kichwani kwake mara moja kuliko mengine ambayo kuyafanya kwake ndiyo kumemfikisha alipo sasa. Jambo muhimu ni kwamba tayari ameahidi kuangalia suala hilo la usawa wa kijinsia na mengine katika siasa za kisasa lakini ukweli ni kwamba sahani yake kwa sasa imejaa mambo mengi.