Ceist mun tuigse a th' aig Comhairle na Gàidhealtachd mu FTMG
Tha cainnt Chomhairle na Gàidhealtachd mu fhoghlam Gàidhlig na "iongnadh" is bu chòir dhaibh beachdachadh air a' chùis às ùr.
'S e sin a thuirt Fear-Gairm Buidheann Thar-Phàrtaidh na Gàidhlig, an Dotair Alasdair Allan, is e a' togail cheist cuideachd a bheil a' chomhairle a' tuigsinn foghlam tro mheadhan na Gàidhlig. Bha an Dotair Allan a' nochdadh a bheachd às dèidh do Cheannard na Comhairle litir a chur thuige a thuirt, am measg eile, gu bheil airgead a tha a' dol gu sgoilearan Gàidhlig mì-chothromach, gu bheil clann Bheurla a' call a-mach, agus gu bheil ceistean ann mu neo-ionnannachd. A' bruidhinn ris a' BhBC, thog Ceannard Buidseat na Comhairle, an Comhairliche Alasdair MacFhionghain, dragh gun deach an litir a sgaoileadh gu poblach. Thuirt e nach bu chòir diofar idir a bhith ann eadar goireasan ann am foghlam Gàidhlig is foghlam Beurla. Nas fheàrr "Tha feadhainn de na sgoiltean Gàidhlig tòrr, tòrr nas fheàrr na tha na sgoiltean Beurla agus chì sinn sin ann an Port Rìgh", thuirt an comhairliche. "Thog sinne mar Chomhairle, sgoil Ghàidhlig ann am Port Rìgh agus tha na goireasan a th' aca sa sgoil Ghàidhlig, tòrr tòrr nas fheàrr na an sgoil Bheurla agus chan eil sin ceart ann am baile beag. Feumaidh na h-aon ghoireasan a bhith aca ann am Beurla is ann an Gàidhlig - chan fhaod diofar a bhith ann", thuirt e. Bha litir na comhairle air togail air "sgaraidhean ann am Port Rìgh" air sgàth na bun-sgoil ùire Gàidhlig an sin. Ach thuirt Rebecca Langlands bho Chomhairle Phàrant Bun-sgoil Bheurla Phort Rìgh gu bheil leasachaidhean a' tighinn air an sgoil sin cuideachd, is chaidh i às àicheadh gu bheil sgaraidhean idir ann. Dàimh "Tha mi smaointinn gu bheil sinn air deagh dhàimh a bhrosnachadh eadar an dà sgoil. Tha mi smaointinn 's dòcha ma bha buaireadh sam bith ann an toiseach mus do ghluais na sgoilearan, gu dearbh chan eil e ann a-nis", thuirt i. "Chan eil sinn airson buaireadh sam bith sa choimhearsnachd a bhrosnachadh", bha i ag ràdh. Ged a dhearbh an Comhairliche Alasdair MacFhionghain nach eil dùil aig a' Chomhairle tuilleadh sgoiltean Gàidhlig a thogail an-dràsta, chaidh e às àicheadh gu bheil am poileasaidh aca air atharrachadh, is thuirt e gur e ionmhas a th' aig cridhe na cùise. "Cha do dh'atharraich e idir, chan eil an t-airgead againn, sin cnag na cùise", thuirt Mgr MacFhionghain. Ceart "Carson a tha mise a' dol a bhith ag iarraidh sgoil Ghàidhlig a thogail, mar eisimpleir ann an Inbhir Pheofharain, is nach eil airgead againn airson sgoil St Clements no bun-sgoil ann an Inbhir Pheofharain. "Feumaidh sinn a bhith a' coimhead air dè tha ceart dhan chloinn againn às a' Ghàidhealtachd. Agus tha mise ag aontachadh leis a' phoileasaidh a th' againn airson foghlam tro mheadhan na Gàidhlig an-dràsta", thuirt Mgr MacFionghain. Thuirt e cuideachd nach bu chòir farpaisean spòrs airson sgoilearan na Gàidhlig a-mhàin a bhith ann. "Ma tha iomain gus a bhith ann, feumaidh a h-uile duine a bhith a' cluich, chan ann dìreach airson pàirtean Gàidhlig na sgoil", thuirt Mgr MacFhionghain. Soilleir Bha an Leas Phrìomh Mhinistear - agus Rùnaire an Fhòghlaim - Iain Swinney, air a' Ghàidhealtachd Diciadain aig co-labhairt nan tidsearan Gàidhlig - An t-Alltan - anns an Aghaidh Mhòir. Rinn esan soilleir gu bheil dleasdanas laghail air comhairlean foghlam tro mheadhan na Gàidhlig a bhrosnachadh agus a leasachadh. "Chan eil planaichean sam bith aig an Riaghaltas coimhead ri maoineachadh foghlam tro mheadhan na Gàidhlig no a bhith ag atharrachadh planaichean air a shon", thuirt Mgr Swinney. "Tha sinn a' cur ar taic ri comhairlean ionadail foghlam tro mheadhan na Gàidhlig a thabhainn. "Tha sinn air prògram calpa a chur air bhonn airson barrachd sgoiltean a chruthachadh airson dèanamh cìnnteach gun tachair seo. Lagh "Agus a rèir an lagha, feumaidh foghlam tro mheadhan na Gàidhlig a bhith air a bhrosnachadh le comhairlean ionadail agus bu chòir dhaibh a bhith a' bruidhinn ri pàrantan agus coimhearsnachdan mu dheidhinn na h-amasan acasan airson an leithid a thoirt air n-adhart", thuirt e. "Tha an riaghaltas daingeann nan seasamh airson foghlam tro mheadhan na Gàidhlig agus tha sinn an dùil gum bi comhairlean ionadail dealasach ann a bhith a' toirt air adhart a' chlàr-ghnothaich airson foghlam tro mheadhan na Gàidhlig", thuirt Mgr Swinney. Tha am Ball-Pàrlamaid Albannach Alasdair Allan ag ràdh nach eil cainnt is briathrachas na comhairle cuideachail agus gu bheil e airson bruidhinn riutha. "Tha an litir a' cur iongnadh orm", thuirt an Dtr Allan. "Bha mi a' togail a' chuspair seo mar neach-gairm Buidheann Thar-Phàrtaidh na Gàidhlig anns a' Phàrlamaid. Iongnadh "Chan eil mi a' leum a-steach air dè tha a' tachairt aig aon sgoil san Eilean Sgitheanach, ach tha e a' cur iongnadh ormsa dè seòrsa cainnt a tha a' chomhairle agus Ceannard na Comhairle a' cleachdadh mu dheidhinn na Gàidhlig. Chan eil mi a' tuigsinn, mar eisimpleir, carson a tha iad a' smaoineachadh gu bheil foghlam tro mheadhan na Gàidhlig, no sgoiltean Gàidhlig - a' facail a bha iad a cleachdadh 's e sin "exclusionary" - mì-chothromach - chan eil mi a' tuigsinn sin. "Aig aon àm bha daoine ag ràdh gun robh a' Ghàidhlig a cumail clann air ais - a-nis, a-rèir choltais, tha a' chomhairle a' dèanamh a-mach gu bheil foghlam tro mheadhan na Gàidhlig a' cumail clann eile air ais, clann gun Gàidhlig. "Chan eil mi a' creidsinn gur e argamaid ghlic a th' ann. Nas cudromaiche na sin, chan eil mi dìreach cinnteach gu bheil iad a' tuigsinn dè seòrsa rud a th' ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig, tha mi duilich a ràdh. Glic "Tha mi smaointinn gum biodh iad gu math glic nam biodh iad a' smaoineachadh a-rithist mun seòrsa cainnt agus na seòrsa beachdan a tha iad a' cleachdadh mu dheidhinn foghlam tro mheadhan na Gàidhlig", thuirt an Dtr Allan. "Aig cnag na cùise, feumaidh tu a bhith a' mìneachadh carson a tha iad a' cleachdadh faclan mar "exclusionary" no a' dèanamh a-mach gu bheil ruideigin mì-reusanta mu dheidhinn sgoiltean Gàidhlig. "Feumaidh iad a bhith a' tuigsinn carson a tha sin a' cur tòrr cheistean ann an tòrr inntinnean - dè seòrsa beachd a th' aca mun Ghàidhlig fhèin. "Mar eisimpleir, anns a' litir a bha iad a' sgrìobhadh thugamsa a' dèanamh a-mach gu bheil ruideigin ceàrr air sgàths gu bheil co-fharpais ball-coise ann airson sgoilearan leis a' Ghàidhlig - dè am puing a tha iad a' dèanamh mun Ghàidhlig. Chan eil mise ag aontachadh leis a sin. Taiceil "Feumaidh iad a bhith tuigsinn, na mo bheachd-sa, gun robh an stàit a' cur sìos na Gàidhlig airson bliadhnaichean fada, agus a-nis, nuair a tha beagan airgid a' dol a-steach do sgoiltean Gàidhlig agus ionadan Gàidhlig, bha mi an dòchas gum biodh iad beagan nas taiceil na an seòrsa cainnt a tha tighinn a-mach tron litir seo. "Chan eil mi ag ràdh nach eil duine sam bith a' tighinn chun na comhairle le beachdan laidir, ach am puing a tha mi a' dèanamh, 's e sin, bha mi an dòchas gum biodh, mar eisimpleir, a' chomhairle a' tuigsinn gum biodh airgead calpa a bha a' tighinn às a riaghaltas airson sgoiltean Gàidhlig - airson sgoiltean Gàidhlig. "Agus a bhith a' dèanamh a-mach gun robh an t-airgead airson sgoiltean eile, chan eil e glic agus chan eil e cuideachail. "Tha mi taingeil gun robh a' chomhairle a' sgriobhadh air ais thugamsa mar neach-gairm a' bhuidhinn thar-phàrtaidh agus bidh sinn a' bruidhinn mu dheidhinn seo aig an ath-choinneamh a th' againne. Còmhradh "Tha mi an dòchas gum bi còmhradh modhail ann eadar a' Phàrlamaid agus an riaghaltas agus a' chomhairle. "Tha tòrr sgoiltean math, sgoiltean Ghàidhlig agus sgoiltean Bheurla agus sgoiltean le ionadan Gàidhlig fo smachd Chomhairle na Gàidhealtachd - chan eil mi a' creidsinn gu bheil duine sam bith a' gearain mun sin. "Ach cha robh an dà litir a bha a' tighinn às a' chomhairle uabhasach taiceil san tòna a bh' aca mu dheidhinn sgoiltean Gàidhlig agus tha mi an dòchas gum bi sin ag atharrachadh", thuirt an Dtr Allan. 'S e a' phuing a tha Comhairle na Gàidhealtachd a' dèanamh 's e cur a' chlann dhan an aon togalach. Ma tha thu a' dol a thogail togalach ùr breàgha, cuir clann na Gàidhlig agus clann na Beurla ann còmhla. Bhiodh iad air leth a thaobh an teagaisg ach bhiodh an togalach ùr ann dhan a h-uile duine. Argamaid Thuirt Faye NicNèill bho Chomann nam Pàrant ann am Port Rìgh gu bheil an seòrsa rannsachadh a tha air a dhol air adhart thairis air na 20 bliadhna mu dheireadh a thaobh dà-chànanais a' dol an aghaidh sin agus gu h-àraid far nach eil uimhir sin a' bruidhinn Gàidhlig is nach eil Gàidhlig aig a' mhòr chuid. "Chan eil an argamaid a tha sin a' dol a chuideachadh a' chànan agus a bhith a' cumail a' chànan beò. Seo an dòigh as fheàrr air a' Ghàidhlig a chumail", thuirt Ms NicNèill. "Faodaidh clann sam bith a dhol tro fhoghlam tro mheadhan na Gàidhlig", thuirt i. "Tha Comhairle na Gàidhealtachd air a bhith uabhasach taiceil dhan Ghàidhlig thairis air na bliadhnaichean agus tha iad dìreach gu socair air an dòigh aca fhèin air obrachadh air sgoiltean Gàidhlig a stèidheachadh, agus tha sin air a bhidh na thogail mhòr dhan chànan agus do dh'fhoghlam anns an fharsaingeachd. "Mar sin, tha e gu math tàmailteach faicinn gu bheil iad a' dol a shlaodadh air ais bhuaithe sin agus nach eil an aon neart a' dol a bhith aig a' chànan a' dol air adhart", thuirt Ms NicNèill.