Casg air comharra-malairt do dh'ainm Gàidhlig
Dh'inns an t-Aonadh Eòrpach dhan chompanaidh Diageo leis a bheil taigh-staile Thalasgair san Eilean Sgitheanach nach fhaod iad comharra-malairt (‘trademark’) a chlàradh airson an uisge-bheatha aca ‘Port Ruighe' an dèidh do luchd-gnìomhachais ann am Portagal gearain gu bheil am facal ‘port’ ann.
B’ e pàirt den adhbhar airson a' cho-dhùnaidh seo a rèir choltais gur e ainm Gàidhlig a th’ air a’ bhotal, nach biodh fios aig daoine dè a tha e a’ ciallachadh agus nach eil a’ Ghàidhlig na cànan oifigeil san Aonadh Eòrpach. "Tha atharrachadh mòr eadar botal uisge-bheatha agus botal de phort," thuirt Murachadh Caimbeul, a tha an sàs ann an gnìomhachas an uisge-bheatha. "Agus tha mi a' smaoineachadh nam biodh tusa a' dol a cheannach botal de phort, cha thogadh tu botal uisge-bheatha 's nach dèanadh tu a-mach nach e botal de phort a bha thu a' ceannach. Port Charlotte "Tha mi a' smaoineachadh ann an dòigh gur e rudeigin caran gòrach a bh' ann. "Chan e a-mhàin gur e "port" a bh' air, 's e "Port Ruighe" a bh' air, agus le sin chan eil mi a' faicinn gun robh e uabhasach ciallach idir," thuirt e. Chan e nach faodar an t-ainm "Port Ruighe" a chleachdadh air a' bhotal, ach nach fhaod iad comharra-malairt a chlàradh leis an Aonadh Eòrpach airson an t-ainm seo a dhìon. Chan e seo a' chiad turas a tha seo air nochdadh. "Thathas a' dèanamh coimeas eadar seo agus cùis a bh' ann roimhe, san robh comharra airson Port Charlotte an sàs," thuirt Liam MacMonigle, a tha eòlach air an lagh mu choinneimh chomharran-malairt. "Bhathas a' tuigsinn gu furasta gun tuigte sin a bhith a' ciallachadh cala air ainmeachadh an dèidh cuideigin air an robh Charlotte. "Ach gu bunaiteach, seach gu bheileas den bheachd nach cuireadh an t-ainm sònraichte seo Port Rìgh an inntinn luchd-ceannaich san Roinn Eòrpa, no cala air an robh "Ruigh", nach gabhte ris gun robh ciall aige. "Ach far an cleachte "port" le facal nas aithnichte, no facal à cànan oifigeil an EU, mar eisimpleir, 's dòcha gun gabhte ris," thuirt e. Port Ruighe(adh)? Tha e coltach mar sin gu bheil a' chompanaidh air a cronachadh airson 's gun tug iad ainm Gàidhlig air an uisge-bheatha aca, leis nach e cànan oifigeil Eòrpach a th' innte. "Tha mi a' creidsinn, a thaobh na Gàidhlig, tha e ceart airson uisge-bheatha, o chionn 's e eilean far a bheil Gàidhlig, agus Gàidhlig air a cumail an-àirde, a th' anns an Eilean Sgitheanach, agus far a bheil Talasgair air a shuidheachadh 's e Gàidhlig a bu mhotha a bha timcheall air a' bhaile sin aig aon àm co-dhiù," thuirt Murachadh Caimbeul. "Agus tha mi a' smaoineachadh gum biodh e ceart gun cuireadh tu ainm Gàidhlig air an uisge-bheatha," thuirt e. Sin ann no às ge-tà, dè dìreach an t-ainm ceart a th' air prìomh bhaile an Eilein Sgitheanaich? Port Rìgh, Port Ruighe, no Port Ruigheadh? "Tha cuid a' dèanamh a-mach gur ann air sàilleabh 's gun do thadhail an Rìgh Seumas V anns an acarsaid ann an 1540 gun tug iad "Port Rìgh" air a' bhaile," thuirt an t-eòlaiche air gnothaichean Sgitheanach, Cailean MacIllEathain. "Dh'fhaodadh sin a bhith ceart. Ach chan e "Port Rìgh" a chanas a' mhòr-chuid de na Sgitheanaich fhèin, ach "Port Ruighe", no "Port Ruigheadh". "A thuilleadh air sin bhiodh sanasan Gàidhlig a' nochdadh ann an irisean ionadail san Eilean Sgitheanach, 's tha eisimpleir agam. "Seo sanas airson "Busaichean a' Pheatanaich" agus tha e ag ràdh "tha busaichean a dh'Armadail a' fàgail Phort Ruigheadh a h-uile madainn, etc, etc", agus 's e seòladh an duine, Niall Peutan, a' Gharaids, Port Ruigheadh. "Nochd sin ann an iris ionadail anns na 60an. "Tha mi a' smaoineachadh gum faodadh tu dìochuimhneachadh mu "Phort Rìgh" ach an e "Port Ruighe" no "Port Ruigheadh" a th' ann? Chan eil mi buileach cinnteach," thuirt e.