A' chritheann bhlàth-raich
Ma thèid thu sìos dhan choille an-diugh, dh'fhaodadh gun tig iongnadh ort.
Tha rud a' tachairt nach tachair ach uair ainneamh - tha craobhan critheann (Populus Tremula) fo bhlàth. Tha a' chraobh dùthchasach don Ghàidhealtachd, ach tha i an-diugh gu math tearc. Tha i a bhith fo bhlàth nas teirce buileach, 's cha tachair e ach an dèidh samhraidh theth, leithid na bh' againn an-uiridh. Crith 'S e an critheann tè de na craobhan as motha a th' air crìonadh ri linn fàsachadh coille air Ghàidhealtachd, oir cha bhi iad beò fada - mu 100 bliadhna - agus tha beathaichean - a h-uile rud bho bhiastagan beaga gu fèidh - dèidheil air na duilleagan ithe. Gu dearbha, 's math a tha fhios aig a' chraoibh air sin, agus ri linn 's i a' chraobh mu dheireadh a chuireas a-mach duilleach as t-Earrach, agus a' chiad chraobh a leigeas dhith duilleach as t-Fhoghar. Tha cleas eile aig a' chraoibh cuideachd airson a cuid dhuilleagan a ghlèidheadh as t-Samhradh - bidh a' chraobh a' cur crith tron duilleach - 's ann às a thig an t-ainm. Chan e a' ghaoth a tha ag adhbharachadh seo idir, ach a' chraobh fhèin a' crathadh nan duilleagan. Ma thèid an critheann à bith ann an sgìre, 's gann gu bheil cothrom idir ann gun till e leis fhèin, oir seach nach bi a' chraobh a' tighinn fo bhlàth tric, cha mhotha a bhios i a' cur sìl tric. 'S gann a gheibhear coille sa bheil a' mhòr-chuid de na craobhan nan critheann, ged a tha corra choille ann air Ghàidhealtachd den ghnè sin. 'S ann aig Tèarmann Nàdair na h-Innse, ann am Bàideanach, a tha tè dhiubh. 'S e seo a' chiad turas ann an 23 bliadhna a tha a' choille sin air a bhith fo bhlàth. Cause Célèbre Bha àite cudromach aig a' chraoibh ann am beatha traidiseanta na seann Ghàidhealtachd. Cha bhi am fiodha a' losgadh ro mhath, agus mar sin dheth bhathas ga chur gu feum airson clàir ùrlair a dhèanamh. Bha cleachdadh nas prìobhaidiche aig a' chraoibh cuideachd - a bha tric ri lorg a' fàs ann an oisinn bhig faisg air bailtean o shean - agus an rùsg, ann an riochd teatha, comasach air casg-breith adhbharachadh. Tha an critheann cudromach mar àrainneachd air am bi seòrsaichean tearca de chòinnich a fàs, agus cuideachd bidh na h-uimhir de bhiastagan beaga nach eil a' tighinn beò ach air a' chritheann. Mar sin dheth, 's e car de cause célèbre a th' ann do luchd-glèidhteachais. Bidh a' chraobh a' sgaoileadh le bhith a' cur fhreumhaichean fada a-mach, às an èirich ògain ùra - a bhios tric air an ithe le fèidh. Faodaidh mar sin, coille air fad, far an tig na h-ògain beò, a bhith air a dèanamh an-àirde de ghlè bheag de chraobhan fa-leth. Tha cothrom air leth ann ge-tà, an critheann a sgaoileadh gu sgìrean às an deach e à bith, an cois nam blàth a tha a' tighinn air na craobhan an-dràsta. Tha luchd-obrach Tèarmann Nàdair na h-Innse an dòchas sìol a chruinneachadh bho na craobhan, a thèid a chur airson na mìltean de chraobhan crithinn ùra a dhèanamh.