ኮሮናቫይረስን ተገን አድርገው አይጦች እየወረሩን ይሆን?
በበርካታ ከተሞች የምግብ ቤቶች መዘጋትና የነዋሪዎች ጨርሶ ቤት መክተትን ተከትሎ አይጦች ከተሞችን እየወረሩ ነው።
ባለፈው ወር መጨረሻ በኒው ኦርሊንስ ፍሬንች ኳርተር አካባቢ በርካታ ጎብኚዎች ይታዩ ነበር። ልክ ኮሮናቫይረስ አዋጅ ክተት ሲያስብል እነዚያ የፍሬንች ኳርተር ዝነኛ ጎዳናዎች ጭርታ ሞላቸው። ቡና ቤቶችም ሆኑ ምግብ ቤቶች ተዘጉ። አይጦች የሊዊዚያና ከተማ አካባቢዎችን ለመውረር ብዙ ጊዜ አልወሰደባቸውም። የአይጦችና ሌሎች ትንንሽ እንሰሳት አጥኚ የሆነው ሮበርት ካሪጋን ይህ አስገራሚ ነገር አይደለም። "የአይጥ መንጋዎች በአንድ ከተማ ሲኖሩና የዕለት ጉርሳቸውን እዚያም እዚም በቱሪስቶችና በነዋሪዎች ከሚጣል ትራፊ የሚለቃቅሙ ሆነው ቆይተው ድንገት ይህንን ሲያጡ ግር ብለው ወደ ጎዳና መውጣታቸው የሚጠበቅ ነው። ይህ በዲሲም፣ በኒው ዮርክም ሊሆን የሚችል ነው።" በኒው ኦርሊንስ የተባይ መድኃኒት አዋቂ ክላውዲያ ሬግል ለጋዜጠኞች እንደተናገረችው "አይጦች ረሀብ ጊዜ የሚሰጣቸው አይደሉም" ትላለች። ሰዎች በመላው ዓለም በኮሮናቫይረስ ምክንያት የአኗኗር ዘይቤያቸውን ለውጠዋል። ይህም ነገር አይጦችን ግራ አጋብቷቸዋል። የለመዱትን በፈለጉት ቦታ እያገኙ አይደለም። ዶ/ር ኮሪጋን በሎወር ማንሃታን ቢሮ አላቸው። ከጓደኞቼ የስልክ ጥሪዎች ይደርሱኛል፤ አይጦች ባልተለመደ ቦታና ወቅት በየጎዳናው ማየታቸው አስገርሟቸዋል ይላል። በዩናይትድ ኪንግደም የጸረ ተባይ ባለሙያዎች ብሔራዊ ማኅበር በዚህ ወቅት አንዳንድ ያልተለመዱ ክስተቶች ሊኖሩ እንደሚችል አስጠንቅቆ ነበር። የትምህርት ቤቶች፣ ምግብ ቤቶችና የሆቴቶች መዘጋት እንዲሁም የጎብኚዎች መዳረሻዎች ክፍት አለመሆን እንዲህ ያሉ ያልታሰቡ ነገሮችን ሊያመጣ እንደሚችል ቀደም ብሎ አስጠንቀቆ ነበር ማኅበሩ። አይጦቹ ምግብ ቢያገኙ እንኳ ወደ ባዶ ሕንጻዎች መሽሎክሎካቸው አይቀርም ነበር፤ ምክንያቱም አብዛኛዎቹ ሕንጻዎች ወና ሆነዋልና ነው። አሁን ግን የለመዱትን ትርፍራፊ ምግብ በለመዱት ቦታ አለማግኘታቸው አይጦቹ የሚላስ የሚቀመስ ፍለጋ ወዲያ ወዲህ እንዲሉ አድርጓቸዋል። ዶ/ር ኮረጎን ለቢቢሲ ሲናገሩ "አይጦች ከተራቡ ረዥም ርቀት ሊጓዙ ይችላሉ፤ በጭራሽ ሄደው የማያውቁበት ቦታ ሄደው ሊላመዱ ይችላሉ" ብለዋል። በጭራሽ እጅ የማይሰጡና የምግብ ሽታን ከብዙ ርቀት አነፍንፈው ይደርሱበታል። በዚያ ላይ ጠንካራ ጥርስ ስላላቸው ከምግብ የሚያግዳቸውን ማናቸውንም ነገር ከመቦርቦሩ አይመለሱም። ዶ/ር ኮረጎን "አይጦችን ዓለም አቀፋዊ ያደረጋቸው ይኸው ባህሪያቸው እንደሆነ ይናገራል። የትም የምናገኛቸው ራሳቸውን በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ማኖር የሚችሉ እንሰሶች ስለሆኑ ነው" ይላል። ነገር ግን አይጦች በብዛት ወደ ደጅ ወጡ ማለት ከተማው እየወረሩት ነው ማለት አይደለም። እንዲያውም ዶ/ር ኮሪጎን እንደሚለው ይህ ጊዜ አይጦቹን ለመቆጣጠር እጅግ የተመቸው ወቅት ነው። የኒው ኦርሊንስ አስተዳዳሪዎችም አይጦቹን ለመቆጣጠር ተጨማሪ እርምጃ ለመውሰድ እያሰቡ ነው። በዚህ ጊዜ ሆዳቸው ባዶ የሆኑ አይጦች ምግብ ከተሸሸገበት ከየትኛውም ቦታ ለመንጠቅ ዝግጁ ናቸው። ዶ/ር ኮሪጎን የሚመክረው ንጽህናን መጠበቅን ነው። ወሳኙ የአይጥ መርዝ ማለት አካባቢን ንጹህ ማድረግ ነው ይላል። ምግብ ያጡ አይጦች አንዳቸው በአንዳቸው ላይ የዘምታሉ። የእርስበርስ እልቂት ይከተላል። በዚህ ሁኔታ ቁጥራቸው እየቀነሰ ይመጣል። አይጦችን ለምንድነው የምናገላቸው? የተራቡ አይጦች አደጋ ሊያደርሱ ይችላሉ። አደጋው ደግሞ በሽታን ማስፋፋት ሊሆን ይችላል። አይጦችን ካልተቆጣጠራችኋቸው ወደ ቤት ዘልቀው መኝታ ቤት ሰተት ብለው ልጆች ላይ ጭምር በሽታን ሊያስተላልፉ ይችላሉ። አይጦች በዋናነት 55 ለሚሆኑ በሽታዎች ዋንኛ አስተላላፊዎች እንደሆኑ ተረጋግጧል። ለጊዜው ግን አይጦች ኮሮናቫይረስን ከሰው ወደ ሰው ወይም ከራሳቸው ወደ ሰው ያስተላልፉ ይሆን የሚለው ገና አልተጠናም። አይጦች በኤሌክትሪክ መስመር ውስጥ ስለሚራመዱ ኤሌክትሪክን ከኤሌክትሪክ በማገናኘት ለእሳት አደጋ ምክንያት የሚሆኑበት ጊዜም አይጠፋም። በብዙ ምክንያት ወደ ቤታችን እንዲዘልቁ የማንፈልጋቸው ፍጡራን ናቸው ይላሉ ዶ/ሩ። አይጦችን ለማራቅ ምን እናድርግ? ዋናው ንጽህና ነው ብለናል። ሌላው አይጦችን ለመከላከል ማንኛውንም ሽንቁር መድፈን ሁነኛው መላ ነው። የቤት መሰረት ላይ ያለ ክፍተት፣ በግድግዳና ግድግዳ መሀል ያለ ክፍተት፣ በቧንቧ መስመር ያለ ክፍተት፣ በኤሌክትሪክ ተሸካሚ ትቦ ያለ ክፍተት ሁሉ ለአይጦች የቀላል ባቡር መስመር ማለት ነው። ይንሸራሸሩበታል። የምናስቀምጣቸውን ምግቦች ደግሞ በደንበኛ ሽታ ተከላካይ ምሳቃ ውስጥ ቢሆኑ ይመረጣል። ይህንን አድርጋችሁ አይጦች መምጣታቸውን ከቀጠሉ ይላሉ ዶ/ር ኮሪጎን፤ ማድረግ ያለብዎ ደውለው ባለሞያዎችን መጥራት ብቻ ነው። እንዲያስወግዷቸው። በኮሮናቫይረስ ምክንያት ድንገት ቤትዎ በአይጥ ከተወረረ፤ ለሚመለከታቸው የአካባቢ ጤና ባለሞያዎች ማሳወቅ መልካም ነው ይላሉ ዶክተሩ። ይህ ምክር በእኛ አውድ ብዙም ስሜት የሚሰጥ ባይሆንም የጸረ ተባይ ባለሞያዎችን ምክር መቀበል ትክክለኛው እርምጃ ይመስላል።