Cudur sababa dhimasho iyo xaalado layaab leh oo saameeyay deegaanka Soomaalida Itoobiya
Deegaanno ka tirsan ismaamulka Soomaalida Itoobiya ayaa laga soo tabiyay cudurro sababay dhimasho iyo waxyeello kale oo aysan horay u aqoonin dadka ku dhaqan aagaas, sida uu BBC-da u sheegay nin ay saameynta cudurradaas gaartay qaar ka mid ah eheladiisa.
Xanuunnadan oo ay sidoo kale wax ka qoreen qaar ka mid ah warbaahinta caalamiga ah ayaa soo jiray muddo dhowr sano ah, iyagoo galaaftay nolosha dad badan, halka kuwo kalena ay la il daran yihiin. Axmed Maxamed oo ka mid ah dadka deegaanka ayaa sheegay in ilaa hadda aysan garan karin waxa ay yihiin cudurradan iyo sabab rasmi ah oo ay ka dhasheen toona. Dadka uu ku dhacay ayuu sheegay inay dhakhaatiirta magaalada Addis Ababa ka deyriyeen xaaladdooda. "Ilaa laga soo billaabo sanadkii 2014-kii, waxaa deegaanka kusoo badanayay xanuunno fara badan oo ay ka mid tahay in qofku uu isbuuc ama labo isbuuc xanuunsanaado, kaddib ay indhihiisu isu baddalaan midabka jaallaha, kaddib uu qofku hadli waayo, labo ama saddex bilood kaddibna uu geeriyoodo", ayuu yiri Axmed. Isagoo hadalkiisa sii watay ayuu yiri: "Aniga kula hadlaya dad fara badan oo qoyskeyga ah, oo degmada Dhooba Weyn aan ku wada nool nahay ayey cudurradaas qaarna u dhinteen qaarna hadda la xanuunsan yihiin. Xitaa waxaa jira oday adeerkey ah oo maalin dhaweyd laga soo celiyay magaalada Addis Ababa, oo dhakhaatiirtu ay dhaheehn 'ninkan waxba kama qaban karnee meeshii uu ku dhiman lahaa hala geeyo', dhakhtar dibadda ah in loo dirana wax micno ah ma keeneyso". Axmewd ayaa sheegay in sanadkii 2015-kii gudihiisa ay xanuunnadan awgood deegaanka ugu dhinteen ilaa 14 dhalinyaro rag ah, kuwaasoo ay da'dooda u dhaxeysay 14 ilaa 30 sano. 'Xanuunkan waa mid dadka ku cusub' Deegaanka Soomaalida Itoobiya waxaa dhawaan laga helay Keyd Shidaal ah Degmada Shilaabo iyo deegaanno kale oo ka tirsan gobolka ayaa lagu soo warramay in ay ka jiraan xanuunnadan la garan la'yahay waxa ay yihiin. Ninkan ku sugan degmada Dhooba Weyn, oo sii sharraxayay xaaladdan argagaxa galisay dadka deegaanka ayaa sheegay in cudurradan ay yihiin kuwo aan horay loo sii aqoonin, mararka qaarna sababa xaalado aad loola yaabay. "Hadda Degmada aan joogo waxaa saacaddan aan kula hadlayo ku nool in ka badan 20 carruur ah oo dhashay iyagoo curyaamo ah, oo aan hadleynin. "Waxyaabaha kale ee aan aragnay waxaa ka mid ah in qof caafimaadkiisu caadi yahay oo habeenkii marka uu seexdo subaxdii soo kacaya isagoo dhagool ah oo aan waxba maqli karin, sidoo kalena hadli karin. Degmada Dhooba Weyn gudaheeda, in ka badan 20 ruux, oo qaar ay ehelkeyga yihiin ayaa sidii ay caadi u ahaayeen mar qura la arkay iyagoo wada waalan. Waxaa kale oo aan aragnay in dadka iyagoo dhalinyaro ah uu cirridka afka qodmay ayna ilkaha ka wada daadanayaan", ayuu yiri Axmed, oo BBC-da u warramayay. Haddaba maxay dadka deegaanka u maleynayaan sababta? "Ma jirto xaqiiqo raadin rasmi ah oo lagu sameeyay xanuunkan meesha uu kasoo billowday iyo sababta keentayba, laakiin annagu waxaan u sababeynay in waxan ay ka dhasheen sun dhulkan lagu daadiyay", ayuu yiri Axmed. Hase yeeshee wali ma jiro wax caddeynaya sheegashadaas, BBC-duna ma xaqiijinin. Dukaan dadka meydka ah oo kaliya looga adeego oo ku yaalla Jigjiga Maamulka gobolka ayaase BBC-da u sheegay inay hadda ku howlan yihiin sidii ay arrintaas uga sal gaari lahaayeen. Wasiirka Caafimaadka ee deegaanka Soomaalida Itoobiya, Dr Yuusuf Maxamed, oo wareysi siiyay laanta Amxaariga ee BBC-da ayaa ka hadlay cabashadan. "Annagoo dowladda dhexe la kaashaneyna, waxaan qorsheyneynaa inaan koox isku dhaf ah u dirno deegaannadaas, ilaa haddana ma jirto xog gaar ah oo aan helnay, mana xaqiijin karno arrintan. Balse guud ahaan xaaladda degmooyinka dhibaatada laga soo sheegayo Jimcaha ayaan u direynaa dhakhaatiir iyo Khubaro soo ogaata waxa jira", ayuu yiri Wasiirka. Waa markii ugu horreysay ee cudurradan ay warbaahinta kasoo shaac baxaan. Tan iyo bishii August ee sanadkii lasoo dhaafay, deegaanka Soomaalida Itoobiya waxaa ka jirta maamul uu hoggaamiyo Mustafa Cumar.