Baarlamaanka Soomaaliya oo ansxiyey heshiiskii doorashada ee cusbaa
Baarlamaanka Soomaaliya ayaa maanta ansixiyey heshiiskii doorashada ee ay wada gaadheen madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdillaahi Farmaajo, maammul goboleeddada iyo gobolka Banaadir.
Golaha Shacabka ee Soomaaliya Xildhibaannada Golaha Shacabka iyo Aqalka Sare, ayaa ay ahayd in ay maanta ka doodaan heshiiskii ay dhawaantan Muqdisho ku kala saxiixdeen madaxda federaalka iyo kuwa maamul gobaleedyada ee ku aadana nooca doorasho ee waddanka ka qabsoomaysa aakhirka sanadkan iyo bilowga sanadka soo socda. Waxaana ansixiyey oo codka gacan taaggaa ugu codeeyey 252 xildhibaan, halka uu ka aamusay hal xildhibaan ayna diideen laba xildhibaan. 17-kii bishan Sibteembar ayey aheyd markii madaxweynaha Soomaaliya iyo madaxweynayaasha maamul goboleedyada Puntland, Galmudug, Hirshabeelle, Koonfur Galbeed, Jubaland iyo gudoomiyaha gobolka Banaadir ay kala saxiixdeen heshiiskaasi. Madaxda federaalka iyo kuwa maamul goboleedyada Soomaaliya Waxa ay madaxdu ku heshiiyeen in doorashadu ay waqtigeeda ku dhacdo, hasayeeshee qodob ka mid ah qodobada lagu heshiiyay ayaa dhigayay in heshiiska la horgeeyo baarlamaanka federaalka ee Soomaaliya, sidaas daraadeedna maanta ayet xildhibaannadu ka doodi doonaan heshiiskaasi islamarkaana ay cod u qaadaan. Qodobada heshiiskii Muqdisho: Maxaa ku dhacaya xeerkii doorashada? Bartamihii sanadkan Golaha Shacabka ee Soomaaliya ayaa meelmariyay xeerar dhowr ah oo uu ka mid ahaa midka doorashada, kuwaas oo uu guddoonka baarlamaanka waqtigaas ku adkaysanayay in la isticmaali doono waqtiga doorashada. Hasayeeshee heshiiska siyaasadeed ee laga gaaray nooca doorasho ee dalka ka dhici doonta ayey qaar ka mid ah khubarada shuruucda Soomaaliya ku doodayaan inuu ka hor imanayo xeerkii uu baarlamaanka meelmariyay. Gudoomiyihii hore ee Maxkamadda Sare ee Soomaaliya, Ibraahim Iidle Sulaymaan, oo BBCda la hadlay ayaa sheegay in sharcigii doorashada uu jiri doono hasayeeshee haddii uu baarlamaanka meelmariyo heshiiskan uu maanta ka doodi doono uusan lahaan doonin aasaas sharci: "Sideedaba markii sharci dal loo sameeyo oo la ansixiyo, sharcigaas laba hab ayaa lagu baabi'in karaa," ayuu yiri garyaqaan Iidle. "Labadaas hab mid waa in sharcigii sharci ka dambeeyay la soo saaro oo lagu caddeeyo laguna qeexo in sharcigii hore ee mawduucaas maamuli jiray ama xukumi jiray meesha laga saaray, iyadoo si cad loogu sheegayo in xeerkii xeerkan ka horreeyay laga bilaabo maalinta xeerkani dhaqangalo la laalay, mowduucii uu xukumi jiray ama maamuli jirayna uu xeerkan cusub maamulayo, sidaas darted xeerkii hore meesha waa uu ka baxayaa," Gudoomiyihii hore ee Maxkamadda Sare ee Soomaaliya, Ibraahim Iidle Sulaymaan Habka labaad-na waxa uu Ibraahim Iidle Sulaymaan ku tilmaamay "Waa in si cad uusan xeerka u sheegin in mid ka horreeyay uu buriyay laakiin si dadban looga fahmayo, oo sida dadban ee looga fahmayo ayaa ah in isagoo aanan xeerkii hore baabi'in haddana axkaam ka soo horjeeda sharcigii hore uu sharcigan dambe jidaynayo, sidaas daraadeedna waxaa loo qaadanayaa in sharci-dajiyuhu uu jideeyay qodobo kuwii hore ka hor imanaya, macnaheedu kuwii hore looma baahna weeyaan." Garyaqaan Ibraahim Iidle ayaa ku doodaya in sharci la hayo aanan looga guuri karin shar la'aan, oo sharci kale oo kaliya ayaa meesha looga saari karaa sharcigaas jiray. Heshiiska maanta labada gole ay ka doodayaan ayaa waxa uu Ibraahim Iidle sheegay inay tahay in lagu dhiso dastuurka iyo shuruucda dalka, sababtoo ah qodobka afraad ee dastuurka ayaa dhigaya "In dastuurka uu hagayo hal abuurka iyo go'aannada siyaasadeed ee qaybaha dowladda oo dhan." "Taas ayaa waxa ay ka dhigaysaa in heshiiskaas uu noqonayo mid dastuurka hareermarsan haddaanan meel uuun laga soo galian." ayuu yiri Ibraahim. Sikastaba xaalku ha ahaadee, garyaqaan Ibraahim waxa uu sheegay in xeerkaas uu sii jiri doono, haddii heshiiskan la meelmariyana uusan burinayn xeerkii doorashada. Kulanka labada aqal ee Soomaaliya In dhawaalaba waxa uu khilaaf u dhaxeeya guddoonka labada aqal ee baarlamaanka Soomaaliya, kaas oo salka ku hayay hannaanka doorashada dalka ay u dhici doonto, hasayeeshee maalmihii ugu dambeeyay waxaa muuqanaysay isu soo dhawaansho labada dhinac ah. Shir todobaadkii hore ka dhacay madaxtooyada Soomaaliya ayey ka soo muuqdeen guddoonka labada aqal, madaxweynaha iyo madaxda maamul goboleedyada, kaas oo dad badan ay sheegeen in heshiis looga gaaray khilaafkii hoggaanka labada gole ee federaalka ka dhexjiray. Khilaafka soo kala dhexgala guddoonka labada gole ayaanan ahayn mid ugub ah oo khubarada ayaa sheegaya in khilaafkii ugu dambeeyay uusan ahayn mid markaas uun billowday ee muddo uu soo jiitamayay. Khilaafka labada aqal ee baarlamaanka u dhaxeeyay ayaa la sheegay inuu muujinayay sida labada gole ay ugu kala aragti geddissanaayeen habka siyaasadda doorashada loo galaayo. Guddoomiyaha Aqalka Sare, Cabdi Xaashi Cabdullaahi, ayaa 24-kii bishii Juun ka soo horjeestay xeerarkii uu markaas ka doodayay Golaha Shacabka, kuwaasi oo qaarkood la ansixiyay, waxa uuna waqtigaas xeerarkaasi ku tilmaamay kuwo wax kabadelkoodu uusan sharciga waafaqsanayn isla markaana aanay ahayn kuwii ay soo diyaariyeen guddiga isku-dhafka ah. Warqad waqtigaas kasoo baxday xafiiska guddoonka Aqalka Sare ayaa lagu sheegay in xildhibaanada loo qeybiyay dokumenti ka duwan nuqulkii ay soo diyaariyeen guddiga wada jirka ah e labada aqal. Hasayeeshee arrintaasi waxaa waxba kama jiraan ku tilmaantay Jawaahir Axmed Cilmi oo ah xildhibaan ka tirsan Aqalka Sare islamarkaana ahayd guddoomiye ku xigeenka guddigii isku-dhafka ahaa ee xeerarkaas ka soo shaqeeyay. BBCda ayey waqtigaas u sheegtay in dikumintiga uu Golaha Shacabka ka dooday uu ahaa midkii saxda ahaa ee gudoomiyaha Aqalka Sare uu dan kale leeyahay.